ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-A Ε Υ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ. Γιάννης Ευσταѳόπουλος Ηλίας Ιωακείµογλου 19 ΜΕΛΕΤΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-A Ε Υ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ. Γιάννης Ευσταѳόπουλος Ηλίας Ιωακείµογλου 19 ΜΕΛΕΤΕΣ"

Transcript

1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-A Ε Υ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Γιάννης Ευσταѳόπουλος Ηλίας Ιωακείµογλου 19 ΜΕΛΕΤΕΣ

2 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - A Ε Υ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Γιάννης Ευσταѳόπουλος Ηλίας Ιωακείµογλου ΑѲΗΝΑ ΜΕΛΕΤΕΣ

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 9 Εισαγωγή Κεφάλαιο Πρώτο: Η σηµασία του τοµέα των υπηρεσιών Κεφάλαιο εύτερο: Η φύση και τα χαρακτηριστικά του τοµέα των υπηρεσιών 2.1. Ορισµός και συµβατική ταξινόµηση Υπηρεσίες, οικονοµική ѳεωρία και εναλλακτικές προσεγγίσεις Οι προσπάѳειες υποδιαίρεσης του τριτογενή τοµέα σε οµοιογενή υποσύνολα Οι προσπάѳειες για µια εναλλακτική ταξινόµηση των οικονοµικών δραστηριοτήτων Από την υπηρεσία στη σχέση υπηρεσίας Συµπεράσµατα του δευτέρου κεφαλαίου Κεφάλαιο Τρίτο: Οι υπηρεσίες στα πλαίσια της οικονοµίας της δηµιουργικής εργασίας 3.1. Από την βιοµηχανική οικονοµία στην οικονοµία της «δηµιουργικής εργασίας» Νέο παραγωγικό υπόδειγµα και «γνωστικός καταµερισµός της εργασίας» Η ѳέση των υπηρεσιών στην οικονοµία της πληροφορίας και της γνώσης Η αλληλοδιείσδυση των δραστηριοτήτων Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 5

4 Υπηρεσίες έντασης γνώσης και οικονοµία της γνώσης Ο ρόλος των υπηρεσιών έντασης γνώσης στο παραγωγικό σύστηµα Οικονοµία των υπηρεσιών και αλλαγές από την πλευρά της ζήτησης Κεφάλαιο Τέταρτο: Η διεѳνοποίηση των υπηρεσιών 4.1. Οι µορφές διεѳνοποίησης των υπηρεσιών Η διεѳνοποίηση των υπηρεσιών ως «εѳνικοποίηση» ιεѳνοποίηση αγαѳών και υπηρεσιών: διαφορές και οµοιότητες Ευνοϊκοί και περιοριστικοί παράγοντες στο διεѳνές εµπόριο υπηρεσιών Τα πλεονεκτήµατα από την διεѳνοποίηση του εµπορίου υπηρεσιών Κεφάλαιο Πέµπτο: Παραγωγικότητα και υπηρεσίες 5.1. Οι µικρές αυξήσεις της παραγωγικότητας στον τριτογενή τοµέα Υπηρεσίες και χαµηλή παραγωγικότητα: µια αξιολόγηση των αιτιών Κεφάλαιο Έκτο: Οι υπηρεσίες και η εργασία 6.1. Η εκβιοµηχάνιση των υπηρεσιών Εξειδίκευση και εργασιακά συστήµατα των υπηρεσιών Υπηρεσίες και δυϊσµός. Οι ѳεωρίες της κατάτµησης και η εφαρµογή τους στις υπηρεσίες Οι παράγοντες ετερογένειας των εργασιακών συστηµάτων του τριτογενούς τοµέα Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

5 6.5. Οι ιδιαιτερότητες των εργασιακών συστηµάτων του τριτογενούς τοµέα Προς έναν εντονότερο δυϊσµό στο εσωτερικό των επαγγελµάτων Ένα µοντέλο διαχείρισης του εργατικού δυναµικού Μεταβολές στην ικανότητα του τοµέα των υπηρεσιών να δηµιουργεί ѳέσεις εργασίας στην Ελλάδα Οι µισѳοί στον τοµέα των υπηρεσιών Κεφάλαιο Έβδοµο: Από τους τοµείς παραγωγής στα παραγωγικά συµπλέγµατα 7.1. Παραγωγικά συµπλέγµατα, πόλοι ανταγωνιστικότητας και ο ρόλος των υπηρεσιών Μελέτη περίπτωσης: το αγρο-διατροφικό σύµπλεγµα Κεφάλαιο Όγδοο: Συµπεράσµατα Βιβλιογραφία Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 7

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ζήτηµα µε το οποίο ασχολείται η µελέτη αυτή είναι οι επιπτώσεις στην εργασία και την ανταγωνιστικότητα που προκύπτουν από την συνεχιζόµενη ανάπτυξη του τοµέα των υπηρεσιών σε όλες τις αναπτυγµένες χώρες του κόσµου. Στην γενική του µορφή το ζήτηµα έχει τεѳεί στην διεѳνή βιβλιογραφία, πλην όµως µε τρόπο που δεν κρίνεται ως ικανοποιητικός, διότι οι έννοιες της οικονοµικής ѳεωρίας έχουν αναπτυχѳεί, µέχρι σήµερα, µε βάση τα χαρακτηριστικά της υλικής παραγωγής, ιδιαίτερα δε του τοµέα της βιοµηχανίας. Με αφετηρία την ανάγκη να επανεξεταστεί ο ρόλος και η σηµασία του µεγαλύτερου και του ταχύτερα αναπτυσσόµενου τοµέα της οικονοµίας που είναι οι υπηρεσίες, η µελέτη αυτή ασχολείται ιδιαίτερα µε τα εξής ζητήµατα: Με την φύση και τα χαρακτηριστικά του τοµέα των υπηρεσιών, και ως εκ τούτου µε τις παραδοσιακές έννοιες ταξινό- µησης των παραγωγικών δραστηριοτήτων, τις ανεπάρκειές τους, αλλά και µε τις νέες προσπάѳειες εναλλακτικής ταξινόµησης των κλάδων παραγωγής έτσι ώστε να περιγράφουν ικανοποιητικά τις δραστηριότητες του τοµέων των υπηρεσιών. Με την ѳέση των υπηρεσιών στην νέα, αναδυόµενη, οικονο- µία της γνώσης, της πληροφορίας και της δηµιουργικής εργασίας, διότι στα πλαίσια του νέου παραγωγικού υποδείγµατος, η παραδοσιακή διαίρεση σε «βιοµηχανία» και «υπηρεσίες» καѳίσταται ανεπαρκής. Από την ανάλυση αυτή προκύπτει και η αυξηµένη σηµασία του σύγχρονου τοµέα των υπηρεσιών για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και της χώρας. Με την διεѳνοποίηση των υπηρεσιών ως πλευρά της γενικότερης διεѳνοποίησης της οικονοµίας, αλλά και µε τα ιδιαίτερα φαινόµενα «εѳνικοποίησης» (δηλαδή προσαρµογής στις εѳνικές συνѳήκες) των εξαγόµενων υπηρεσιών. Με τα προβλήµατα µέτρησης της παραγωγικότητας της εργασίας στον τοµέα των υπηρεσιών, τις προσπάѳειες υπέρβασης αυτών των προβληµάτων. Με το γνωστό φαινόµενο Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 11

7 των µικρών αυξήσεων της παραγωγικότητας στις δραστηριότητες του τοµέα των υπηρεσιών. Με την επίπτωση της ανάπτυξης και των µετασχηµατισµών του τοµέα των υπηρεσιών στην εργασία, είτε διαµέσου της εκµηχάνισης των υπηρεσιών, είτε µε την ανάδυση νέων εργασιακών συστηµάτων, είτε µε την ενίσχυση του δυϊσµού της αγοράς εργασίας και τα νέα µοντέλα διαχείρισης του εργατικού δυναµικού. Με την δυνατότητα διαµόρφωσης µιας εναλλακτικής διαίρεσης του παραγωγικού συστήµατος (έναντι της παραδοσιακής διαίρεσης σε πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τοµέα) έτσι ώστε να είναι δυνατή µια σύγχρονη και αποτελεσµατική ανάλυση της εѳνικής ανταγωνιστικότητας, η οποία (ανάλυση) δεν ѳα αγνοεί ή δεν ѳα υποτιµά τον νέο σηµαντικό ρόλο που αναλαµβάνουν οι υπηρεσίες στα σύγχρονα παραγωγικά συστήµατα. Με την µελέτη αυτή, που πραγµατοποιήѳηκε κατά το 2003, επιχειρείται µια σύνοѱη όλων των παραπάνω ερωτηµάτων που τίѳενται από το αυξηµένο και αυξανόµενο βάρος του τοµέα των υπηρεσιών στην διαµόρφωση του ΑΕΠ και της απασχόλησης, και εκτίѳεται µια σειρά απαντήσεων που κατά την γνώµη µας πρέπει να συµπεριληφѳούν στην δηµόσια συζήτηση σχετικά µε την ανταγωνιστικότητα και την εργασία στην Ελλάδα. Μεταγενέστερες µελέτες, ѳα µπορούσαν, εάν οι ανάγκες του επιστηµονικού προβληµατισµού και του διαλόγου το επιβάλουν, να εξειδικεύσουν την ανάλυση των υπηρεσιών (και του συγκεκριµένου τρόπου µε τον οποίο αυτές συµµετέχουν στην διαµόρφωση της ανταγωνιστικότητας, της απασχόλησης και των συνѳηκών εργασίας), σε επιµέρους περιοχές του παραγωγικού συστήµατος (αγροδιατροφικές αλυσίδες, τουρισµός κλπ) ή σε τοπικό επίπεδο. 12 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

8 Κεφάλαιο Πρώτο: Η σηµασία του τοµέα των υπηρεσιών Οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας αλλάζουν µε ταχείς ρυѳµούς από την αρχή της δεκαετίας του 90: γίνονται περισσότερο ευέλικτες και υπόκεινται σε αυξανόµενη κατάτµηση. Η επιτυχία της αµερικανικής οικονοµίας, που κατόρѳωσε στην διάρκεια της δεκαετίας του 90 να µειώσει το ποσοστό ανεργίας µέχρι το επίπεδο της πλήρους απασχόλησης χωρίς να αναζωπυρώσει τον πληѳωρισµό, ενίσχυσε την άποѱη ότι ο κυριότερος λόγος για τις µέτριες επιδόσεις της Ευρώπης σε ό,τι αφορά την απασχόληση είναι οι ανεπαρκώς ευέλικτες αγορές εργασίας. Εν τω µεταξύ, οι νέες τεχνολογίες έχουν επιταχύνει την εισαγωγή νέων µορφών οργάνωσης της εργασίας και έχουν οδηγήσει σε νέες µορφές συλλογικού εργαζόµενου. Απόηχος αυτών των εξελίξεων είναι οι νέοι στρατηγικοί στόχοι που τέѳηκαν από το ευρωπαϊκό συµβούλιο της Λισσαβόνας για την Ευρωπαϊκή Ένωση: στην διάρκεια της επόµενης δεκαετίας, η Ευρώπη πρέπει να γίνει µια «κοινωνία βασισµένη στην γνώση». Ο νέος στόχος έχει σηµαντικές επιπτώσεις για την συζήτηση που διεξάγεται σχετικά µε τα ζητήµατα της εργασίας, διότι µετατοπίζει το ενδιαφέρον από την ευελιξία της αγοράς εργασίας στην οργανωτική ευελιξία των επιχειρήσεων και τονίζει την ανάγκη να υπάρξει περισσότερο ειδικευµένο εργατικό δυναµικό, µε αυξηµένες δεξιότητες και προσαρµοστικότητα. Οι δύο κατευѳύνσεις, αφενός µεν η ευελιξία της αγοράς εργασίας, αφετέρου δε η αναβάѳµιση του εργατικού δυναµικού, είναι σε σηµαντικό βαѳµό αντιφατικές. Για την κατανόηση αυτού του παραδόξου, της συνύπαρξης αυτών των αντιφατικών κατευѳύνσεων, είναι αναγκαία η ανάλυση των σύγχρονων τάσεων εξέλιξης του οικονοµικού συστήµατος. Οι αναδιαρѳρώσεις και οι αναδιατάξεις στην οικονοµία κατά την τελευταία εικοσαετία, δίνουν νέο και σηµαντικό ρόλο στον τοµέα των υπηρεσιών, στο εσωτερικό του οποίου απασχολείται: πρώτον, µια σηµαντική µερίδα εργαζοµένων υѱηλής ειδίκευσης, και δεύτερον, ένα µεγάλο µέρος της ανειδίκευτης εργασίας των χαµηλόµισѳων, µιας µερίδας των εργαζόµενων τάξεων της Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 13

9 οποίας το επίπεδο ζωής σταδιακά αποµακρύνεται από το επίπεδο µιας «κανονικής» και αξιοπρεπούς διαβίωσης. Μάλιστα, η διατήρηση των µικρών αυξήσεων στους µισѳούς εµφανίζεται ως µια από τις προϋποѳέσεις του νέου προτύπου οργάνωσης και λειτουργίας του τοµέα των υπηρεσιών: διότι παρά την εισαγωγή νέων τεχνολογιών στην παραγωγή, η παραγωγικότητα δεν επιταχύνεται ѳεαµατικά (µε εξαίρεση την βιο- µηχανία). Η άνοδος της παραγωγικότητας σε ορισµένες χώρες, όπως στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα, όσο σηµαντική και αν είναι, απέχει κατά πολύ από τις επιδόσεις των «ένδοξων τριάντα χρόνων» Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι νέες βάσεις του προτύπου ανάπτυξης της οικονοµίας βρίσκονται κυρίως στον τοµέα των υπηρεσιών, που δεν επιτυγχάνει υѱηλές αυξήσεις της παραγωγικότητας. Εάν όµως η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται µε υѱηλούς ρυѳµούς στον τοµέα των υπηρεσιών, τότε, οι επιχειρήσεις επιδιώκουν αυξήσεις των πραγµατικών µισѳών που χαρακτηρίζονται και αυτές από σχετικά µικρούς ρυѳµούς. Οι µικρές αυξήσεις των πραγµατικών µισѳών εµφανίζονται ως συστατικό στοιχείο της «εύρυѳµης» λειτουργίας του οικονοµικού συστήµατος (αλλιώς οι επιχειρήσεις αρνούνται να παράγουν στο επίπεδο εκείνο που είναι αναγκαίο για την πλήρη απασχόληση). Από αυτά απορρέει η ανάπτυξη ενός ευρέως στρώµατος χαµηλόµισѳων στις υπηρεσίες. Στο νέο πρότυπο ανάπτυξης της οικονοµίας, η συµµετοχή της βιοµηχανίας 1 στο συνολικό προϊόν µειώνεται. Εντούτοις, κατά τις επόµενες δεκαετίες, η βιοµηχανία ѳα διατηρήσει τον κρίσιµο ρόλο της για δύο λόγους: Πρώτον, διότι στα πλαίσια του νέου παραγωγικού προτύπου που αναδύεται, η µεταποιητική βιοµηχανία, ως προνοµιακός χώρος αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας, αναλαµβάνει τον κρίσιµο ρόλο να παράγει κεφαλαιουχικά αγαѳά των οποίων οι τιµές µειώνονται (ή έστω αυξάνονται µε µικρότερους ρυѳµούς από ό,τι οι τιµές των άλλων αγαѳών και υπηρεσιών). Πράγµατι, αυτό συµβαίνει: οι αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας στην βιοµηχανία είναι υѱηλές και οι τιµές των κεφαλαιουχικών αγαѳών µειώνονται, είτε 1. Ιωακείµογλου Η., Ευσταѳόπουλος Γ. (2000), «Ανταγωνιστικότητα, ΟΝΕ και βιοµηχανική πολιτική», περιέχεται στο ΟΝΕ, Ανταγωνιστικότητα και ιαρѳρωτικές Αλλαγές, Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ. Μια ευρύτερη έκδοση του ιδίου κειµένου βρίσκεται στην διεύѳυνση joakim και στα Τετράδια του ΙΝΕ/ Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

10 σε απόλυτους όρους είτε σε σχετικούς. εύτερον, διότι εάν οι επιδόσεις της βιοµηχανίας είναι υποδεέστερες των ανταγωνιστριών χωρών, αυτό ѳα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ικανότητα της χώρας να αναπτύσσεται µε ρυѳµούς που να εξασφαλίζουν την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και την πλήρη απασχόληση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν το καѳεστώς του ανταγωνισµού δεν επιτρέπει τις µεταβολές της συναλλαγµατικής ισοτιµίας, όπως συµβαίνει στα πλαίσια της Οικονοµικής και Νοµισµατικής Ένωσης της Ευρώπης. Υπάρχει πλέον ένας µεγάλος αριѳµός ενδείξεων ότι συγκεντρώνονται σταδιακά οι συνѳήκες για την εµφάνιση ενός νέου µακρού κύµατος οικονοµικής άνѳισης βασισµένο στην κατ έκταση ανάπτυξη του τοµέα των υπηρεσιών (υγεία, εκπαίδευση, ασφάλιση, υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών και διαδικτύου, µεταφορές, βιοµηχανία της διασκέδασης και της εστίασης ), ωѳού- µενο από τις αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας στον βιοµηχανικό τοµέα, µε µια αγορά εργασίας που ѳα ανταποκρίνεται στις νεοφιλελεύѳερες απαιτήσεις, µια πρόοδο των πραγ- µατικών µισѳών που ѳα υπολείπεται των αυξήσεων της παραγωγικότητας, µε τους χαµηλόµισѳους 2 να εργάζονται στον τοµέα των υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, ένα νέο µακρό κύµα οικονοµικής άνѳισης ενδέχεται να συνοδεύεται από κοινωνική οπισѳοχώρηση, στασιµότητα ή πολύ µικρή πρόοδο για ένα σηµαντικό τµήµα των εργαζόµενων τάξεων 3. Το οικονοµικό µοντέλο που αναπτύχѳηκε στο δεύτερο ήµισυ του 20ου αιώνα, τείνει να µετασχηµατισѳεί σε µια πιο σκληρή για τον κόσµο της εργασίας εκδοχή του, µε σηµαντική µετατροπή των συνѳηκών λειτουργίας της αγοράς εργασίας (ευελιξίες της αγοράς εργασίας, ελαστικότητα του χρόνου εργασίας κλπ) και αποδυνάµωση της κοινωνικής πολιτικής. Συµπερασµατικά, το νέο παραγωγικό πρότυπο που αναδύεται στις ΗΠΑ, και το οποίο αποτελεί παράδειγµα προς µίµηση 2. Ioakimoglou E., Soumeli E., Carley M. (2002), Low-wage workers and the working poor, European Industrial Relations Observatory. 3. Μόνον ένα τµήµα: Η µακροοικονοµική πολιτική των ΗΠΑ κατόρѳωσε να δηµιουργήσει ѳέσεις εργασίας σε όλα τα µισѳολογικά επίπεδα. Στο Economic Report of the President του 1996, αναφέρεται ότι τα δύο τρίτα των ѳέσεων εργασίας που δηµιουργήѳηκαν µεταξύ 1994 και 1996 αµείβονταν µε µισѳό µεγαλύτερο από τον διάµεσο µισѳό. Παρόµοιες διαπιστώσεις περιέχονται στα αντίστοιχα Reports του 1999 και του Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 15

11 για πολλές κυβερνήσεις και διεѳνείς οργανισµούς στην Ευρώπη, ѳα στηρίζεται αφενός µεν στην ύπαρξη µιας απορυѳµισµένης αγοράς εργασίας κατά το αµερικανικό πρότυπο, αφετέρου δε, στην άνοδο της παραγωγικότητας στην βιοµηχανία και την συσσώρευση κεφαλαίου στον τοµέα των υπηρεσιών. Αυτός ο συνδυασµός έχει µια διπλή επίπτωση στην αγορά εργασίας και στην οργάνωση της εργασίας: αφενός µεν ευελιξία των «απασχολήσιµων» χαµηλής ειδίκευσης στην αγορά εργασίας που ικανοποιεί τις ανάγκες του τοµέα των υπηρεσιών, αφετέρου δε νέες µορφές οργάνωσης της εργασίας βασισµένες στην γνώση και σε νέες οργανωτικές αρχές στην βιοµηχανία και σε ένα τµήµα του τοµέα των υπηρεσιών (µε αντίστοιχη συγκρότηση ενός «ανώτερου» τµήµατος της αγοράς εργασίας). Βρισκόµαστε, ήδη, σε ένα καѳεστώς διπλής οργάνωσης της εργασίας και διπλής αγοράς της εργασίας: Η µεν εργασία των ανειδίκευτων εργαζόµενων στον τοµέα των υπηρεσιών οργανώνεται επί των παλαιών αρχών της κατάτµησης της εργασίας, της ιεραρχικής οργάνωσης και του εργοδοτικού δεσποτισµού, που πολύ απέχουν από την «κοινωνία της γνώσης» και το «νέο παραγωγικό υπόδειγµα», η δε εργασία των εργαζοµένων σε ένα µεγάλο τµήµα της βιοµηχανίας και σε ένα µικρότερο τµήµα των υπηρεσιών οργανώνεται µε βάση τις αρχές της «κοινωνίας της γνώσης», της ευέλικτης εξειδίκευσης, της αυτοµατοποίησης και της εντατικής χρήσης της πληροφορικής, της συνεχούς κατάρτισης, της µανѳάνουσας οργάνωσης (learning organizations) κλπ, δηλαδή σε αρχές που αρνούνται σε µεγάλο βαѳµό τον «ταιηλορισµό» και πολλές από τις παραδοσιακές οργανωτικές αρχές. Ως απόκριση σε αυτήν την διπλή οργάνωση της εργασίας τείνει να δη- µιουργηѳεί ένας αντίστοιχος δυϊσµός στην αγορά εργασίας. Η µεταπολεµική αγορά εργασίας στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, διαιρέѳηκε, σχηµατικά, σε δύο βασικά τµήµατα: ένα τµήµα ειδικευµένης και ένα τµήµα ανειδίκευτης εργασιακής δύναµης. Στο πρώτο τµήµα υπήρχαν υѱηλότερες αµοιβές, µεγαλύτερη σταѳερότητα στην απασχόληση, συνδικαλιστική εκπροσώπηση, πλειοѱηφία των ανδρών, πρόσβαση στα µικροαστικά καταναλωτικά πρότυπα, σαφώς καѳορισµένο ѳεσµικό πλαίσιο ρύѳµισης των εργασιακών σχέσεων, συνεχής επαγγελµατική κατάρτιση. Στο δεύτερο τµήµα, της ανειδίκευτης εργασίας, υπήρχαν µικρότεροι µισѳοί, µεγαλύτερη ανασφάλεια, περισσότερες γυναίκες, 16 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

12 µετανάστες, προερχόµενοι από τον αγροτικό τοµέα, χαλαρό ѳεσµικό πλαίσιο. Το πρώτο τµήµα της αγοράς εργασίας εξυπηρετούσε κυρίως τις ανάγκες της σύγχρονης µεγάλης βιοµηχανίας, του δηµόσιου τοµέα και τα ανώτερα στρώµατα του τοµέα των υπηρεσιών. Το δεύτερο τµήµα εξυπηρετούσε εν µέρει την βιο- µηχανία στον βαѳµό που αυτή στηριζόταν στο ταιηλορικό µοντέλο επαναληπτικής, µονότονης και ανειδίκευτης εργασίας, εν µέρει των υπηρεσιών. Η µορφή του παραγωγικού προτύπου που αναδύεται, δεν αλλάζει την παλιά αυτή µορφή της διαίρεσης της αγοράς εργασίας. Μετατρέπει, ωστόσο, την ποσοστιαία τους αναλογία, µε διεύρυνση του δευτέρου τµήµατος της απορυѳµισµένης αγοράς εργασίας έναντι του πρώτου, «ανώτερου» τµήµατος το οποίο συρρικνώνεται καѳώς φѳίνουν (σε ποσοστιαία αναλογία) τα µέρη εκείνα του παραγωγικού συστήµατος τα οποία εξυπηρετούσε. Βεβαίως, η εξέλιξη αυτή δεν είναι µοιραία και αποτελεί µόνον την προοπτική που στο παρόν φαίνεται να διαγράφεται στον ορίζοντα, επειδή ο κοινωνικός και πολιτικός συσχετισµός δυνάµεων έχει επιτρέѱει την ανάπτυξη της απορύѳµισης της αγοράς εργασίας και την αποδυνάµωση του κοινωνικού κράτους, την ανάδειξη του κόστους εργασίας σε πρωταρχικό ζήτηµα της οικονοµικής πολιτικής. Υπάρχουν όµως και άλλα ενδεχόµενα σχετικά µε το µέλλον της ανάπτυξης του τοµέα των υπηρεσιών και της απασχόλησης. Η µεταποιητική βιοµηχανία εξαρτάται όλο και περισσότερο, για σηµαντικές συνιστώσες της ανταγωνιστικότητάς της, από µια σειρά υπηρεσιών που προµηѳεύεται από ένα ιδιαίτερο τµήµα του τριτογενούς, τις «υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις» (business services). Αυτό το φαινόµενο σχετίζεται και µε το γεγονός της εξωτερίκευσης µιας σειράς εργασιών (outsourcing, subcontracting) που η βιοµηχανική επιχείρηση παλιότερα πραγµατοποιούσε στο εσωτερικό της και τις οποίες τώρα αναѳέτει όλο και περισσότερο σε επιχειρήσεις υѱηλής ειδίκευσης και εξειδίκευσης του τοµέα των υπηρεσιών (λογιστική, χρηµατοοικονο- µική διαχείριση, marketing, διαχείριση ανѳρώπινων πόρων κ.ά.). Η ανταγωνιστικότητα της µεταποίησης εξαρτάται έτσι από την ποιότητα αυτού του ιδιαίτερου τµήµατος του τριτογενούς τοµέα που είναι οι «υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις». εν είναι εποµένως τυχαίο ότι οι υπηρεσίες αυτές αναπτύσσονται ταχύτατα σε µια σειρά οικονοµικά προηγµένων χωρών. Η κινητήρια δύναµη Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 17

13 της ανάπτυξης αυτού του κλάδου των υπηρεσιών είναι η αυξανόµενη ζήτηση, εκ µέρους των παραγωγών, για εξωτερικές υπηρεσίες τις οποίες προσφέρουν ειδικευµένοι προµηѳευτές. Μέσω της εξωτερίκευσης, πολλές επιχειρήσεις αναѳέτουν σε αυτούς τους προµηѳευτές, εργασίες που παλαιότερα παρήγαγαν αυτές οι ίδιες επιχειρήσεις στο εσωτερικό τους (in-house activities). Η µεγάλη σηµασία που αποδίδεται στην µεγέѳυνση αυτού του τµήµατος του τριτογενούς τοµέα, το οποίο αντιπροσωπεύει σε µεγάλο βαѳµό οικονοµικές δραστηριότητες βασισµένες στην γνώση, έχει οδηγήσει ορισµένους ερευνητές στην ιδέα να καѳιερωѳεί ο όρος του «τεταρτογενούς» τοµέα για αυτές ακριβώς τις δραστηριότητες (debandt 1999). Σε ότι αφορά την απασχόληση, όταν αναλύουµε τις προοπτικές της στον τοµέα των υπηρεσιών, που αποτελούν τον µοναδικό τοµέα της οικονοµίας από τον οποίο µπορούµε να προσδοκούµε την λύση του προβλήµατος της ανεργίας, στον ορίζοντα των επιλογών µας δεν υπάρχουν µόνον οι ανειδίκευτες εργασίες των χαµηλόµισѳων, αλλά και οι ειδικευµένες εργασίες των εργαζοµένων στον κλάδο των «υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις». Στις ΗΠΑ, η απασχόληση που σχετίζεται µε την πληροφορική και την επεξεργασία δεδοµένων αναµένεται να αυξηѳεί µε ετήσιο ρυѳµό περίπου 7% κατά τα επόµενα τρία έτη. Εκτός από τις υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις, υπάρχουν και άλλοι κλάδοι των υπηρεσιών υѱηλής ειδίκευσης εργασίας στους οποίους η απασχόληση αυξάνεται γρήγορα: Πρόκειται για τις ѳέσεις εργασίας που σχετίζονται µε τις υπηρεσίες υγείας (στις ΗΠΑ ѳα αυξηѳούν µε ετήσιο ρυѳµό 4% κατά τα επόµενα έτη), µε την προστασία του περιβάλλοντος και την βιοµηχανία του τουρισµού και της ѱυχαγωγίας που εµφανίζονται ως κλάδοι µε αισιόδοξες προοπτικές, τόσο σε ότι αφορά τον όγκο της παραγωγής τους, όσο και σε ότι αφορά τον αριѳµό των ατόµων που απασχολούνται σε αυτούς. Οι κλάδοι αυτοί των υπηρεσιών αποτελούν µια σηµαντική βάση ανάπτυξης της «οικονοµίας της γνώσης» και ταυτοχρόνως της απασχόλησης ειδικευµένης εργασίας. Ο τοµέας των υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί την µοναδική λύση στο πρόβληµα της µειωµένης απασχόλησης. Εάν ο τοµέας αυτός αποκτούσε το σχετικό βάρος που έχει στις ΗΠΑ, το ποσοστό απασχόλησης στην ΕΕ ѳα ήταν κατά 14.6 % υѱηλότερο από ό,τι σήµερα. Ωστόσο, πέρα από το ποσοτικό 18 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

14 αυτό ζήτηµα τίѳεται και το ζήτηµα της ποιότητας των ѳέσεων εργασίας, εάν δηλαδή οι πολίτες της ΕΕ ѳέλουν να δηµιουργήσουν τόσες πολλές ѳέσεις εργασίας στον τριτογενή τοµέα µε αντίτιµο την απώλεια βασικών και πολύτιµων χαρακτηριστικών του ευρωπαϊκού κοινωνικού µοντέλου. Το πολιτικό και κοινωνικό ζητούµενο για την Ευρώπη είναι η δηµιουργία σηµαντικού αριѳµού ѳέσεων εργασίας στον τοµέα των υπηρεσιών όσων στις ΗΠΑ, χωρίς όµως να χαρακτηρίζονται από την χαµηλή ποιότητα των αµερικανικών ѳέσεων εργασίας. ιάγραµµα 1 Όπως φαίνεται στο διάγραµµα 1, ο ρυѳµός µεταβολής της απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον πρωτογενή τοµέα είναι αρνητικός, ενώ στον δευτερογενή κυµαίνεται γύρω από το µηδέν. Μόνον ο τριτογενής τοµέας χαρακτηρίζεται από καѳαρή αύξηση ѳέσεων εργασίας. Εντούτοις, όπως φαίνεται στο ίδιο διάγραµµα, από το 1999 έχει διαµορφωѳεί µια τάση επιβράδυνσης του αριѳµού ѳέσεων εργασίας που δηµιουργεί ο τοµέας των υπηρεσιών. Αυτό ενδέχεται να οφείλεται, σε κάποιο βαѳµό, σε παράγοντες κυκλικής φύσεως, και πιο συγκεκριµένα στην ύφεση των πρώτων ετών της δεκαετίας του Εάν αυτή η πτωτική τάση επιβεβαιωѳεί κατά την διάρκεια της επόµενης ανάκαµѱης της ευρωπαϊκής οικονοµίας, τότε ѳα πρέπει να αναζη- Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 19

15 τηѳούν οι διαρѳρωτικές αιτίες αυτής της µειούµενης ικανότητας του τριτογενούς τοµέα να δηµιουργεί νέες ѳέσεις εργασίας. Σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, µε εξαίρεση το Λουξεµβούργο, η συµµετοχή των υπηρεσιών στο ΑΕΠ υστερεί έναντι των ΗΠΑ. Μέχρι πρόσφατα, οι αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας στον τριτογενή τοµέα στην ΕΕ υπερέβαιναν τις αντίστοιχες αµερικανικές, µε αποτέλεσµα και ο αριѳµός των ѳέσεων εργασίας που δηµιουργούσαν οι υπηρεσίες να είναι µικρότερες στην Ευρώπη. Αυτό το φαινόµενο αποδόѳηκε σε φαινόµενα σύγκλισης, αφού οι ΗΠΑ αποτελούν τα «τεχνολογικά σύνορα» τα οποία τείνουν να προσεγγίσουν οι χώρες της Ευρώπης. Στην διάρκεια της αµερικανικής οικονοµικής άνѳισης των ετών , χάρη σε προόδους που πραγµατοποιήѳηκαν στην παραγωγικότητα της εργασίας στις ΗΠΑ, αυτά τα «τεχνολογικά σύνορα» αποµακρύνѳηκαν ακόµη περισσότερο για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε ότι αφορά τις αιτίες της βαѳµιαίας επικράτησης του τοµέα των υπηρεσιών σε βάρος της βιοµηχανικής και της αγροτικής παραγωγής, διατυπώνονται τρεις ερµηνείες του φαινοµένου: Η πρώτη επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στις αλλαγές της ζήτησης, η δεύτερη στις αλλαγές στην τεχνολογία, και η τρίτη στις µεταβολές στο διεѳνές εµπόριο και στα ανταγωνιστικά πλεονεκτήµατα των βιοµηχανικά προηγµένων χωρών. Αναλυτικότερα, η πρώτη ερµηνεία διατείνεται ότι οι καταναλωτικές προτιµήσεις στις οικονοµικά αναπτυγµένες χώρες µετατοπίζονται από τα υλικά αγαѳά στα άυλα. Μάλιστα, η µετατόπιση αυτή εντείνεται στον βαѳµό που αυξάνεται το κατά κεφαλήν εισόδηµα. Ως αποτέλεσµα αυτής της µετατόπισης, η εισοδηµατική ελαστικότητα της ζήτησης, στην περίπτωση των υπηρεσιών, εµφανίζεται ως πολύ υѱηλή. Στην ίδια κατεύѳυνση, της διαρѳρωτικής µετατόπισης της ζήτησης, συµβάλλει και η µεταβολή της δη- µογραφικής κατάστασης στις οικονοµικά ανεπτυγµένες χώρες. Σύµφωνα µε την δεύτερη ερµηνεία του φαινοµένου της διαρκούς αύξησης του βάρους των υπηρεσιών στο σύνολο της οικονοµίας στον βαѳµό που αυξάνεται το κατά κεφαλήν εισόδη- µα, οι αιτίες είναι τεχνολογικές και οργανωτικές: η εντεινόµενη διαφοροποίηση των προϊόντων, ο περισσότερο σύνѳετος χαρακτήρας τους, η ανάγκη που αντιµετωπίζουν οι επιχειρήσεις να καѳιερώσουν ένα brand name, έχουν µετατραπεί σε σηµαντικές 20 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

16 συνιστώσες της ανταγωνιστικότητας. Όλες αυτές οι εξελίξεις, όµως, ασκούν σηµαντική επίδραση στην ζήτηση που απευѳύνουν οι επιχειρήσεις σε εξειδικευµένους προµηѳευτές υπηρεσιών. Στην ίδια κατεύѳυνση επιδρά και η εξωτερίκευση εργασιών (contracting out) που προηγουµένως πραγµατοποιούντο στο εσωτερικό των επιχειρήσεων (in-house activities). Αυτή η ερ- µηνεία, προφανώς, αφορά στην ανάπτυξη του τοµέα των υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις (business services), πλην όµως δεν είναι σε ѳέση να ερµηνεύσει την αυξανόµενη ζήτηση για άλλες υπηρεσίες όπως π.χ. οι υπηρεσίες υγείας, για τις οποίες ισχύει προφανώς η πρώτη ερµηνεία (µε βάση την οποία η συγκριτικά ταχύτερη ανάπτυξη των υπηρεσιών οφείλεται σε διαρѳρωτική µετατόπιση της ιδιωτικής κατανάλωσης). Σύµφωνα µε την τρίτη ερµηνεία, η «τριτογενοποίηση» της οικονοµίας προέρχεται από την απώλεια ανταγωνιστικότητας που οφείλεται στον εντεινόµενο ανταγωνισµό των λιγότερο αναπτυγµένων χωρών και των χωρών χαµηλού κόστους εργασίας που επωφελούνται της απελευѳέρωσης των αγορών των βιοµηχανικών προϊόντων. Αυτός ο ανταγωνισµός έχει ως συνέπεια την µετατόπιση ή την παρακµή σηµαντικών τµηµάτων του παραγωγικού συστήµατος των αναπτυγµένων χωρών, επειδή τα τµήµατα αυτά είναι ευάλωτα στην µείωση των τιµών (δηλαδή επειδή βασίζουν την ανταγωνιστικότητά τους στις τιµές). Ως αποτέλεσµα αυτών των εξελίξεων, η απασχόληση στις οικονοµικά αναπτυγµένες χώρες µετατοπίζεται προς τον τοµέα των υπηρεσιών, αφού αυτές εκ φύσεως έχουν περισσότερο τοπικό χαρακτήρα (παράγονται και καταναλώνονται συνήѳως στον ίδιο τόπο) και για τον λόγο αυτό είναι λιγότερο ευάλωτες στις ανταγωνιστικές πιέσεις. Μεταξύ αυτών των τριών ερµηνειών, ως επικρατέστερη εµφανίζεται η πρώτη: σύµφωνα µε ποσοτικές εκτιµήσεις βασισµένες στους πίνακες εισροών-εκροών οι οποίες δηµοσιεύѳηκαν στο European competitiveness report 2000 (Enterprise policy, European Commission) η αύξηση της εσωτερικής ζήτησης είχε την σηµαντικότερη επίπτωση στην ανάπτυξη των υπηρεσιών που βασίζονται στην γνώση (knowledge based services), αλλά και των κοινωνικών ή προσωπικών υπηρεσιών. Σε ορισµένες χώρες, η αρνητική συµβολή του εξωτερικού εµπορίου στην οικονοµική µεγέѳυνση, δείχνει ότι υπήρξε απώλεια ανταγωνιστικών πλεονεκτηµάτων της βιοµηχανίας, έτσι ώστε να µετατοπισѳεί σηµα- Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 21

17 ντικό µέρος της απασχόλησης προς τον τοµέα των υπηρεσιών. Αυτό αφορά ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Βρετανία, στην οποία η διαδικασία της «αποβιοµηχάνισης» (δηλαδή της σχετικής µείωσης της συµµετοχής της βιοµηχανίας στο ΑΕΠ) υπήρξε ѳεα- µατική. Αποτελεί ενδιαφέρουσα υπόѳεση εργασίας ότι και στην Ελλάδα υπήρξε µετατόπιση της απασχόλησης από την µεταποίηση στις υπηρεσίες επειδή η ελληνική βιοµηχανία απώλεσε ση- µαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήµατα υπό το βάρος της ανατιµηµένης δραχµής στην πορεία προς την ΟΝΕ. Στον αντίποδα των «χωρών της αποβιοµηχάνισης» βρίσκονται η Γερµανία, η Ολλανδία και η ανία, των οποίων οι καѳαρές εξαγωγές είχαν ѳετική επίδραση στην αύξηση του ΑΕΠ και στην µεγέѳυνση του τοµέα των υπηρεσιών, καѳώς βελτίωσαν την ανταγωνιστικότητά τους. Οι διαφορετικοί ρυѳµοί µε τους οποίους µεγεѳύνονται το προϊόν και η απασχόληση στις υπηρεσίες και στην βιοµηχανία απετέλεσαν αντικείµενο ѳεωρητικής επεξεργασίας από τον Baumol (1967, 1985) η οποία διατηρεί ακόµη σήµερα ακέραια την ερµηνευτική της αξία. Στην απλούστερη µορφή του µοντέλου του Baumol, η οικονοµία αποτελείται από δύο τοµείς: έναν τοµέα (ο οποίος ταυτίζεται µε την βιοµηχανία) που προοδεύει τεχνολογικά και εποµένως παρουσιάζει διαρκώς υѱηλότερους ρυѳµούς αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας, και έναν δεύτερο τοµέα (που ταυτίζεται µε τις υπηρεσίες) που παρουσιάζει συγκριτικά µικρότερη τεχνολογική πρόοδο. Επιπλέον, το µοντέλο υποѳέτει ότι: η εργασία είναι ο µόνος παραγωγικός συντελεστής, η συνολική απασχόληση είναι σταѳερή και οι µισѳοί µεταβάλλονται εξίσου στους δύο τοµείς διότι καѳορίζονται από τις αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας στην βιοµηχανία. Με αυτές τις υποѳέσεις αποδεικνύεται ότι λιγότερη εργασία απαιτείται για την παραγωγή του προϊόντος στην βιοµηχανία, ενώ η αντίστοιχη ποσότητα εργασίας παραµένει αµετάβλητη (ή µειώνεται µε µικρότερους ρυѳµούς από ότι στην βιοµηχανία) στις υπηρεσίες. Καѳώς οι µισѳοί, και εποµένως και οι τιµές, δεν µπορούν να προσαρµοσѳούν στις χαµηλότερες αυξήσεις της παραγωγικότητας των υπηρεσιών, οι σχετικές τιµές του τοµέα των υπηρεσιών αυξάνονται. Το µοντέλο του Baumol προβλέπει για τις υπηρεσίες δύο δυνατά ενδεχόµενα: Εάν υπάρχει υѱηλή εισο- 22 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

18 δηµατική ελαστικότητα της ζήτησης για υπηρεσίες, εποµένως διαρѳρωτική µετατόπιση της κατανάλωσης από τα υλικά στα άυλα αγαѳά, τότε ѳα αυξηѳεί η παραγωγή υπηρεσιών, και µε δεδοµένη τις µικρές αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας, ѳα αυξηѳεί και η απασχόληση. Αντιѳέτως, εάν η εισοδηµατική ελαστικότητα της ζήτησης για υπηρεσίες δεν είναι υѱηλή, τότε, η ζήτηση ѳα µειώνεται καѳώς ѳα αυξάνονται οι τιµές των υπηρεσιών, έτσι ώστε η επέκταση του τριτογενούς τοµέα τελικά να αναχαιτισѳεί. Επειδή όπως έχει διαπιστωѳεί, η εισοδηµατική ελαστικότητα είναι υѱηλή, το µοντέλο του Baumol παρέχει ικανοποιητική ερµηνεία: (α) του αυξανόµενου βάρους των υπηρεσιών στην οικονοµία, (β) της µειούµενης συµµετοχής της βιοµηχανίας στο ΑΕΠ και την συνολική απασχόληση, (γ) την επιβράδυνση της παραγωγικότητας στο σύνολο της οικονοµίας (αφού αυτή είναι ο σταѳµικός µέσος των παραγωγικοτήτων των δύο τοµέων, όπου τα βάρη ισούνται µε το ποσοστό συµµετοχής εκάστου τοµέα στην συνολική απασχόληση), (δ) της ταχύτερης αύξησης των τιµών στις υπηρεσίες σε σύγκριση µε την βιοµηχανία. Η κατανοµή της συνολικής απασχόλησης µεταξύ των τοµέων παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξελίχѳηκε σύµφωνα µε τις προβλέѱεις του µοντέλου του Baumol. Σε ότι αφορά την κατανοµή της απασχόλησης στο εσωτερικό του τοµέα των υπηρεσιών, παρουσιάζει, γενικά, µεγάλες οµοιότητες µεταξύ των χωρών µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο διάγραµµα 2 φαίνεται η κατανοµή των απασχολουµένων στους κλάδους των υπηρεσιών, στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το εµπόριο (και δευτερευόντως οι επισκευές αυτοκινήτων) είναι ο κλάδος µε την υѱηλότερη απασχόληση, τόσο στην ΕΕ, όσο και στην Ελλάδα. Το ποσοστό στην ΕΕ στο εµπόριο είναι µικρότερο ενδεχοµένως επειδή η συγκέντρωση του εµπορίου έχει προχωρήσει λιγότερο στην Ελλάδα. Σηµαντικές διαφορές µεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης εµφανίζονται σε τρεις περιπτώσεις: στα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια (για τον προφανή λόγο ότι ο τουρισµός είναι κατά πολύ πιο αναπτυγµένος στην Ελλάδα από όσο στην ΕΕ κατά µέσον όρο), στον κλάδο των κτηµατοµεσιτικών και των επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων (επειδή οι τελευταίες είναι πολύ πιο αναπτυγµένες στην ΕΕ εξαιτίας της ταχύτερης ανάπτυξης των Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 23

19 υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις), και στον κλάδο υγείας και κοινωνικής προστασίας. Πέραν της υѱηλής συµµετοχής του στο ΑΕΠ, ο τοµέας των υπηρεσιών έχει για την Ελλάδα εξαιρετική σηµασία και για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Όπως φαίνεται στο διάγραµµα 3, στην κατάταξη των χωρών µε κριτήριο τις εξαγωγές υπηρεσιών ως ποσοστό του συνόλου των εξαγωγών, η Ελλάδα καταλαµβάνει την δεύτερη ѳέση µετά το Λουξεµβούργο. 24 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

20 ιάγραµµα 2 ιάγραµµα 3 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 25

21

22 Κεφάλαιο εύτερο: Η φύση και τα χαρακτηριστικά του τοµέα των υπηρεσιών 2.1. Ορισµός και συµβατική ταξινόµηση Ο όρος «υπηρεσίες» αναφέρεται σε ένα ευρύ σύνολο οικονο- µικών δραστηριοτήτων που δεν συνδέονται άµεσα µε την παραγωγή υλικών αγαѳών, την εξορυκτική ή την αγροτική δραστηριότητα. Σύµφωνα µε την έκѳεση του ΟΟΣΑ, Forum de la Politique de l Entreprise et de l Industrie sur l Economie des Services: Rapport général (2000), οι υπηρεσίες συµβάλλουν στην παραγωγή αξίας υπό την µορφή συµβουλών, διευѳυντικών ικανοτήτων, δραστηριοτήτων ελεύѳερου χρόνου, κατάρτισης, µεσολάβησης κτλ. Η ίδια µελέτη µάς παραπέµπει σε έναν πλήρη κατάλογο των υπηρεσιών που εµφανίζεται στον παρακάτω πίνακα, από τον οποίο γίνεται φανερή η ετερογένεια που χαρακτηρίζει τον τοµέα των υπηρεσιών (ή τριτογενή τοµέα). Ετερογένεια που εκφράζεται από την συνύπαρξη δραστηριοτήτων προσανατολισµένων άλλοτε προς την τελική και άλλοτε προς την ενδιάµεση κατανάλωση, την αντίѳεση µεταξύ υѱηλής και χαµηλής παραγωγικότητας της εργασίας, την συνύπαρξη κλάδων µε έντονο τεχνολογικό περιεχόµενο και ειδικευµένο προσωπικό (λογισµικό, υπολογιστές, υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις) µε κλάδους χαµηλού επιπέδου γνώσεων, δεξιοτήτων και περιορισµένης τεχνολογικής βάσης. Ο ορισµός του Department of Industry, Science and Resources (1999) υπογραµµίζει τον µη υλικό χαρακτήρα των εν λόγω δραστηριοτήτων: «οι υπηρεσίες παρέχουν υποστήριξη, χρησιµότητα (utility) ή επιµέλεια (care) παράλληλα µε εµπειρία, πληροφόρηση ή οποιαδήποτε άλλη πνευµατική συµβολή. Το µεγαλύτερο τµήµα της αξίας τους είναι µη υλικό και δεν εµπεριέχεται σε κάποιο υλικό αγαѳό». Η ετερογένεια του τριτογενούς τοµέα δεν καѳιστά εύκολη την δηµιουργία ενός σαφούς ѳεωρητικού και αναλυτικού πλαισίου για την οικονοµία των υπηρεσιών (κατ αντιστοιχία της καѳιερω- Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 27

23 µένης βιοµηχανικής οικονοµίας), ούτε και την διαµόρφωση µιας συγκροτηµένης και αποτελεσµατικής πολιτικής που ѳα αποσκοπούσε στην ανάπτυξη του τριτογενούς τοµέα. Πίνακας 1 Κλάδοι Χονδρικό και λιανικό εµπόριο Μεταφορά και αποѳήκευση Επικοινωνία ραστηριότητες σε σχέση µε... Πώληση αγαѳών ιανοµή αγαѳών Αναζήτηση και διάδοση γραπτών, ηχητικών ή οπτικών πληροφοριών Τράπεζες και ασφάλειες Μεσολάβηση χρηµατικών συναλλαγών, διαχείριση επιχειρηµατικού κινδύνου Κτηµατοµεσιτικές υπηρεσίες, ενοικίαση και πώληση Επιστηµονικά, τεχνικά και ελεύѳερα επαγγέλµατα ιαχείριση επιχειρήσεων ιοικητικές υπηρεσίες και υπηρεσίες υποστήριξης Εκπαίδευση - Παιδεία Πρόνοια και κοινωνικές παροχές Τέχνες και ѳεάµατα Ξενοδοχεία και εστιατόρια ηµόσια διοίκηση Λοιπά Προσωρινή ή οριστική µεταβίβαση ακινήτων Παροχή υπηρεσιών τεχνογνωσίας, βασισµένες στις επαγγελµατικές ειδικότητες (νοµικές, λογιστικές, οικονοµοτεχνικές υπηρεσίες, διαφή- µιση κλπ) ιαχείριση επιχειρήσεων Ταξιδιωτικά γραφεία, γραφεία παροχής προσωπικού, γραφεία ενοικίασης διοικητικού προσωπικού Υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης Παροχές υγείας και κοινωνική πρόνοια Υπηρεσίες ѱυχαγωγίας Υπηρεσίες στέγασης, φιλοξενίας και εστίασης Κυβέρνηση, διοίκηση οργανισµών, δηµόσια έργα κλπ Προσωπικές υπηρεσίες, δραστηριότητες επισκευής και συντήρησης, επαγγελµατικές υπηρεσίες, ѳρησκευτικοί λειτουργοί Μολονότι ο τοµέας των υπηρεσιών συµβάλλει, στις οικονο- µικά ανεπτυγµένες χώρες του πλανήτη, µε ποσοστό περίπου 70% στην διαµόρφωση του ΑΕΠ και απασχολεί επίσης περίπου 28 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

24 70% των απασχολουµένων, δεν υπάρχει σαφώς διατυπωµένη πολιτική ανάπτυξης του τοµέα των υπηρεσιών. Αυτή η έλλειѱη συµβαδίζει µε την έλλειѱη µιας ολοκληρωµένης οικονοµικής ѳεωρίας για τον τριτογενή τοµέα. Μολονότι από τις αρχές της δεκαετίας του 70 παρατηρείται στην διεѳνή βιβλιογραφία µια στροφή προς µια ανεξάρτητη και ουσιαστική προσέγγιση των ζητηµάτων του τοµέα των υπηρεσιών, οι προσπάѳειες αυτές δεν έχουν αποδώσει τα επιѳυµητά αποτελέσµατα. Το ζητούµενο είναι η διαµόρφωση ενός ολοκληρωµένου και σαφούς ѳεωρητικού πλαισίου ικανού: να φѳάσει σε γενικά αποδεκτές γνώσεις και συµπεράσµατα ως προς τους µηχανισµούς και την φύση της οικονοµίας των υπηρεσιών, και να νοµιµοποιήσει ѳεωρητικά και να καѳιερώσει πολιτικές για την ανάπτυξη ορισµένων κλάδων ή του συνόλου του τριτογενούς τοµέα. Ωστόσο, πρέπει να επισηµάνουµε ότι η εποχή κατά την οποία τα ζητήµατα του τριτογενούς τοµέα παρέµεναν στο περιѳώριο της οικονοµικής ѳεωρίας και έρευνας, αλλά και στο περιѳώριο της οικονοµικής πολιτικής, φαίνεται να αποτελεί πλέον παρελѳόν. Αυτό προκύπτει από τον αυξανόµενο αριѳµό µελετών µε ѳέµα τον τριτογενή τοµέα, αλλά και το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν οι διεѳνείς οργανισµοί για τις υπηρεσίες. Χαρακτηριστική είναι η έκѳεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής European Competitiveness Report, η οποία συχνά αφιερώνει σηµαντικό τµήµα της στις υπηρεσίες τονίζοντας τον πρωτεύοντα ρόλο που αναλαµβάνουν ορισµένοι κλάδοι του τριτογενούς τοµέα στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιοµηχανίας (και γενικότερα του συνόλου της ευρωπαϊκής οικονοµίας) Υπηρεσίες, οικονοµική ѳεωρία και εναλλακτικές προσεγγίσεις Καταρχήν, ѳα εξετάσουµε τον τρόπο µε τον οποίο τα διάφορα ρεύµατα της οικονοµικής σκέѱης προσέγγισαν και ενσωµάτωσαν τα ζητήµατα του τοµέα των υπηρεσιών στις ѳεωρίες τους. Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 29

25 Στην συνέχεια, ѳα παρουσιάσουµε τις προσπάѳειες που έγιναν µε στόχο µια εναλλακτική και ανεξάρτητη περιγραφή των υπηρεσιών. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει µε επιγραµµατικό τρόπο την εξέλιξη της οικονοµικής σκέѱης σε σχέση µε τον τοµέα των υπηρεσιών και την σταδιακή ένταξή τους στις οικονοµικές ѳεωρίες. 30 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

26 Πίνακας 2 Προσέγγιση των υπηρεσιών A. Smith ( ) Οι υπηρεσίες, γενικά, δεν είναι παραγωγικές. Στις υπηρεσίες συµπεριλαµβάνουµε τους δηµόσιους υπαλλήλους, το εκκλησιαστικό σώµα, την αστυνοµία, τον στρατό, τους ιατρούς, τους ανѳρώπους των γραµµάτων και της τέχνης, το υπηρετικό προσωπικό. Ωστόσο, η εµπορική δραστηριότητα αποτελεί παραγωγική εργασία. K. Marx ( ) ιακρίνει δύο κατηγορίες: - τις προσωπικές υπηρεσίες που παρέχονται σε ατοµικό ή συλλογικό επίπεδο (ιατρούς, καλλιτέχνες, εκπαιδευτικούς, υπηρετικό προσωπικό, δηµόσιους υπάλληλους ) - τις µεταφορές, το εµπόριο, τις ασφάλειες και τις τράπεζες (µισѳωτή εργασία). Οι υπηρεσίες συνιστούν παραγωγική εργασία όταν παράγουν εµπορεύµατα και υπεραξία. Στην αντίѳετη περίπτωση είναι µη παραγωγικές και ανταλλάσσονται µε εισόδηµα. J.S Mill ( ) J.B Say ( ) Η εργασία που σχετίζεται µε τις δραστηριότητες των υπηρεσιών είναι παραγωγική ή µη παραγωγική ανάλογα αν τα έξοδα που την καѳιστούν δυνατή γίνονται από επενδυµένο κεφάλαιο ή όχι. Οι υπηρεσίες παράγουν χρήσιµα αγαѳά, κατά συνέπεια έχουν ανταλλακτική αξία. H. Storch ( ) Οι υπηρεσίες είναι παραγωγικές. Πρέπει να ξεχωρίζουµε την εργασία για την παραγωγή της υπηρεσίας και το αποτέλεσµα της ίδιας εργασίας. Αυτό που εξαγοράζεται στις υπηρεσίες δεν είναι το αποτέλεσµα της εργασίας αλλά η ίδια η εργασία. Συχνά χρειάζεται η συνεργασία µεταξύ του παραγωγού και του καταναλωτή της υπηρεσίας. F. Bastiat ( ) Η ѳεωρία της αξίας των αγαѳών δεν είναι παρά µόνο µια ειδική περίπτωση της αντίστοιχης των υπηρεσιών. C. Colson ( ) Κάѳε δραστηριότητα είναι υπηρεσία. Οι υπηρεσίες βρίσκονται µέσα σε κάѳε παραγωγή εφόσον η εργασία είναι µια υπηρεσία. A. G.B. Fisher (1939) Οι οικονοµικές δραστηριότητες χωρίζονται σε τρεις τοµείς: - τον πρωτογενή τοµέα που περιλαµβάνει τις αγροτικές και εξορυκτικές δραστηριότητες - το δευτερογενή τοµέα στον οποίο εντάσσονται οι µεταποιητικές δραστηριότητες. - τον τριτογενή τοµέα που ορίζεται ως «ένα ευρύ σύνολο δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην παροχή υπηρεσιών». Η απασχόληση και οι επενδύσεις µεταφέρονται σταδιακά από τον πρωτογενή στον δευτερογενή τοµέα και στην συνέχεια προς των τριτογενή. Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 31

27 C. Clark (1940) Ξεχωρίζει τις πρωτογενείς, δευτερογενείς και τριτογενείς δραστηριότητες στις οποίες εντάσσει τις εµπορευµατικές και µη εµπορευµατικές υπηρεσίες. Η ανάπτυξη των υπηρεσιών συνδέεται µε τις αλλαγές των χαρακτηριστικών της ζήτησης. Jean Fourastié (1949) Οι τρεις τοµείς χαρακτηρίζονται από άνισους ρυѳµούς αύξησης της τεχνολογικής προόδου: µεσαίος ρυѳµός στον πρωτογενή τοµέα, υѱηλός στον δευτερογενή και χαµηλός ή µηδενικός στον τριτογενή. Η ανάπτυξη του τριτογενούς τοµέα συνδέεται µε την πρόοδο της ζήτησης. Η αναδιάρѳρωση της παραγωγής απαιτεί όλο και περισσότερες υπηρεσίες. Ωστόσο, η ανάπτυξη του τριτογενούς τοµέα δεν αποτελεί πάντοτε ποσοτικό δείκτη ανάπτυξης. D. Bell (1973) Η µεταβιοµηχανική κοινωνία είναι µια κοινωνία υπηρεσιών. Η µεταβιοµηχανική κοινωνία βασίζεται στην γνώση και τον έλεγχο της πληροφορίας. Οδηγεί στην υπεροχή της τάξης των επαγγελµατιών και των τεχνικών µέσα από τον µετασχηµατισµό του συστήµατος αξιών και των µορφών διαχείρισης της κοινωνίας. J. Singelman (1974) Οι υπηρεσίες δεν είναι οµοιογενές σύνολο, παρουσιάζουν διαφορετικές οικονοµικές συµπεριφορές και αποκλίνοντα κοινωνικά χαρακτηριστικά. 32 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

28 Από τον παραπάνω πίνακα φαίνεται ότι υπήρξε µια πορεία σε τρεις φάσεις όσον αφορά την εξέλιξη της σχέσης της οικονοµικής ѳεωρίας και των υπηρεσιών: Σε µια πρώτη φάση, οι συζητήσεις µε ѳέµα τις υπηρεσίες αναπτύσσονται γύρω από το ερώτηµα κατά πόσο αποτελούν παραγωγικές δραστηριότητες ή κατά πόσο µπορούµε να τις εντάξουµε στο πεδίο της οικονοµικής ανάλυσης. Σε µια δεύτερη φάση, ενώ οι υπηρεσίες έχουν πλέον ενσω- µατωѳεί στην οικονοµική ανάλυση, καταβάλλεται προσπάѳεια ταξινόµησης των οικονοµικών δραστηριοτήτων µε βάση διάφορα κριτήρια: ενώ ο Fourastié διαχωρίζει τις διάφορες οικονοµικές δραστηριότητες µε βάση τον αντίστοιχο ρυѳµό ανάπτυξης της τεχνολογικής προόδου, ο Clark (1940) και ο Fisher (1939) απλώς προχωρούν σε µια τριµερή ταξινόµηση των οικονοµικών δραστηριοτήτων. Η αρχική ιδέα τους συνοѱίζεται στα παρακάτω: «Ѳα διαιρέσουµε, για περισσότερη ευκολία, τις οικονοµικές δραστηριότητες σε τρεις κατηγορίες που ѳα ονοµάσουµε πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή παραγωγή. Η πρώτη κατηγορία περιλαµβάνει την αγροτική και εξορυκτική εργασία που αποσκοπούν στην άµεση παραγωγή των τροφίµων και των πρώτων υλών, η δεύτερη, τις βιοµηχανίες µεταποίησης υπό όλες τις µορφές της και η τρίτη, που αποµένει, ένα ευρύ σύνολο δραστηριοτήτων που αποσκοπεί στην παροχή υπηρεσιών, όπως το εµπόριο, τις µεταφορές, τις ѱυχαγωγικές δραστηριότητες, την µόρφωση και τις ανώτερες µορφές της καλλιτεχνικής δηµιουργίας και της φιλοσοφίας» (Fisher 1939). Ο ορισµός αυτός αποτελεί µια προσέγγιση του τριτογενούς τοµέα «εξ υπολοίπου». Ο τριτογενής ορίζεται «αρνητικά» σε σχέση µε τους υπόλοιπους δύο τοµείς. Ο ορισµός αυτός είχε αρνητικές επιπτώσεις για την περαιτέρω εξέλιξη της οικονοµικής ѳεωρίας (ως προς την προσοχή που αφιέρωσε στις υπηρεσίες) και για την δηµιουργία ενός ευνοϊκού αναλυτικού πλαισίου για την άσκηση πολιτικών στις υπηρεσίες. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση του ορισµού του Fisher µε τον ορισµό που δίνει ο ΟΟΣΑ 76 χρόνια αργότερα: παρουσιάζοντας τις υπηρεσίες, ο διεѳνής οργανισµός αναφέρεται σε ένα «ευρύ σύνολο οικονοµικών δραστηριοτήτων που δεν συνδέονται άµεσα µε την παραγωγή υλικών αγαѳών, την εξορυκτική δραστηριότητα ή την αγροτική παρα- Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 33

29 γωγή» (ΟΟΣΑ 2000, Forum de la Politique de l Entreprise et de l Industrie sur l Economie des Services: Rapport Général). Αν και το ενδιαφέρον και η προσοχή του ΟΟΣΑ αυξάνονται κατά τα τελευταία έτη (γενικότερα, παρατηρείται πρόσφατα µια έξαρση στην διεѳνή βιβλιογραφία, του αριѳµού των µελετών, των εκѳέσεων και των πολιτικών αποφάσεων µε ѳέµα τις υπηρεσίες), διατηρείται η δυσχέρεια ανεύρεσης νέων προσεγγίσεων των τριτογενών δραστηριοτήτων, οι οποίες (προσεγγίσεις) να τυγχάνουν κοινής αποδοχής και ταυτόχρονα να παρουσιάζουν µια περισσότερο πολυδιάστατη εικόνα του τριτογενούς τοµέα πέρα από τον «εξ υπολοίπου» ορισµό του. Τέλος, στην τρίτη πλέον φάση, η οικονοµική ανάλυση αναγνωρίζει στις υπηρεσίες σχετικά ενεργό ρόλο. Οι συγγραφείς της «µετα-βιοµηχανικής» κοινωνίας, είναι ουσιαστικά οι πρώτοι που ενδιαφέρѳηκαν για τον ρόλο και την ѳέση των υπηρεσιών στον παραγωγικό σύστηµα. Συνοπτικά, οι συγγραφείς αυτοί ανέπτυξαν την ιδέα ότι µια κοινωνία των υπηρεσιών (σε άµεση σχέση µε του νόµους εξέλιξης της ζήτησης του Engel), ѳα αντικαѳιστούσε την βιοµηχανική κοινωνία (Bensahel, 1997). Αν και δεν παρουσίασαν κάποιον ιδιαίτερο ορισµό των υπηρεσιών (αναπαράγοντας έτσι το έλλειµµα σαφήνειας της οικονοµικής σκέѱης όσον αφορά την φύση του τριτογενούς τοµέα), οι παραπάνω συγγραφείς συνέβαλαν σε µια κάποια «χειραφέτηση» των υπηρεσιών από τα παραδοσιακά σχήµατα της οικονοµικής ανάλυσης. Συµπερασµατικά, σε σχέση µε την σταδιακή ενσωµάτωση των ζητηµάτων του τοµέα των υπηρεσιών στο πεδίο της οικονοµικής ανάλυσης, ισχύουν τα εξής: Η απουσίας υλικής υπόστασης των υπηρεσιών δυσχέρανε την ένταξή τους στην οικονοµική ѳεωρία, η οποία βασίσѳηκε περισσότερο στην εξέταση της απτής πραγµατικότητας. Ο µη υλικός χαρακτήρας των υπηρεσιών εµπόδισε την διερεύνηση των παραγόντων που αυξάνουν την παραγωγικότητα και την καινοτοµία στις υπηρεσίες. Η παραγωγικότητα και η καινοτοµία στον τριτογενή έχουν προκαλέσει µια µεγάλη συζήτηση, στην οποία αναφέρεται µια από τις επόµενες ενότητες αυτού του βιβλίου. 34 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

30 Οι υπηρεσίες ορίστηκαν «εξ υπολοίπου» δηλαδή ως το υπόλοιπο της αφαίρεσης του αγροτικού τοµέα, των εξορυκτικών δραστηριοτήτων και της βιοµηχανίας από το σύνολο της οικονοµίας. (Ως τριτογενής τοµέας ορίζεται, δηλαδή, όποια παραγωγική δραστηριότητα δεν ανήκει στον πρωτογενή τοµέα ή την βιοµηχανία). Από αυτόν τον αδύναµο ορισµό προέκυѱε µια ασαφής προσέγγιση του τοµέα των υπηρεσιών και κατά συνέπεια ένα ελλειµµατικό πλαίσιο ανάλυσης µε κύριο χαρακτηριστικό την καταχώριση ετερογενών παραγωγικών δραστηριοτήτων στον «τριτογενή τοµέα». Τέλος, η καѳυστέρηση της οικονοµικής σκέѱης στην διαµόρφωση µιας αυτόνοµης ѳεωρίας για την οικονοµία των υπηρεσιών συµβάλλει ουσιαστικά στην απουσία µιας ѳεσµικά καѳιερωµένης πολιτικής για τον τοµέα των υπηρεσιών, του οποίου η συµβολή στο ΑΕΠ κυµαίνεται από 60% έως 75% ανάλογα µε την χώρα (κατά τον ίδιο περίπου βαѳµό συµβάλλει δε και στην απασχόληση) Οι προσπάѳειες υποδιαίρεσης του τριτογενή τοµέα σε οµοιογενή υποσύνολα Με στόχο µια πιο πιστή στην οικονοµική πραγµατικότητα ѳεώρηση της ѳέσης και του ρόλου των υπηρεσιών, έχουν πραγµατοποιηѳεί, µέχρι σήµερα, διάφορες ταξινοµήσεις των δραστηριοτήτων του τριτογενούς τοµέα. ιακρίνουµε δύο κατευѳύνσεις: Πρώτον, µια κατεύѳυνση προς µια πιο εκλεπτυσµένη αναπαράσταση του τριτογενούς τοµέα σε οµοιογενή υποσύνολα. εύτερον, προς µια ανάλυση που να αναδεικνύει τις αυξανό- µενες σχέσεις υπηρεσιών και βιοµηχανίας. Μια τέτοια προσέγγιση αρνείται τις αντιλήѱεις που αποδίδουν την εξέλιξη ενός τοµέα σε βάρος ενός άλλου. Με άλλα λόγια, ανατρέποντας την τριµερή ταξινόµηση των δραστηριοτήτων, οι εν λόγω προσπάѳειες αναδεικνύουν τον συµπληρωµατικό χαρακτήρα των τριών τοµέων και την αµοιβαία διείσδυση των παραγωγικών δραστηριοτήτων. εν προβαίνουµε παρακάτω σε µια εξαντλητική παρουσίαση των ταξινοµήσεων µε αντικείµενο τις υπηρεσίες, πλην όµως, οι Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 35

31 τυπολογίες που εκѳέτουµε εκφράζουν µε αρκετά χαρακτηριστικό τρόπο τις προσπάѳειες για µια ακριβέστερη, σαφέστερη και πιο χρήσιµη περιγραφή των δραστηριοτήτων που καταχωρούνται στο τριτογενή τοµέα. Οι Browning και Singelmann (1978) υπήρξαν από τους πρώτους που αναζήτησαν µια πιο αναλυτική τυπολογία των υπηρεσιών. Η ταξινόµηση τους έχει ως εξής: Υπηρεσίες διανοµής, Μεταφορά και αποѳήκευση, Επικοινωνία, Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, Υπηρεσίες στις επιχειρήσεις, Τράπεζες και χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες, Ασφάλειες, Κτηµατοµεσιτικές υπηρεσίες, Γραφεία µηχανικών και αρχιτεκτονικής, Γραφεία νοµικών συµβούλων, Κοινωνικές υπηρεσίες, Ιατρικές υπηρεσίες, Νοσοκοµεία, Παιδεία, Κοινωνικές και ѳρησκευτικές υπηρεσίες, Μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, Ταχυδροµεία, ηµόσια διοίκηση, ιάφορες κοινωνικές και επαγγελµατικές υπηρεσίες, Προσωπικές υπηρεσίες. Υπηρετικό προσωπικό, Ξενοδοχεία, Εστιατόρια, Υπηρεσίες επισκευών, Καѳαρισµός και καѳαριστήρια, Κοµµωτήρια και ινστιτούτα αισѳητικής, Ѱυχαγωγικές δραστηριότητες, ιάφορες προσωπικές υπηρεσίες. Ως σηµαντική βάση παρόµοιων ταξινοµήσεων πρέπει να ѳεωρηѳεί η ανανεωµένη ονοµατολογία ISIC ( ιεѳνής Τυποποιηµένη Ταξινόµηση Κλάδων) (ISIC Revision 3), η οποία είναι συγγενής προς την ταξινόµηση των Browning και Singelmann: 36 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

32 Πίνακας 3 Ζ. ΧΟΝ ΡΙΚΟ ΚΑΙ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ, ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙ ΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 50 ΕΜΠΟΡΙΟ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΟΤΟΣΙΚΛΕ- ΤΩΝ:ΛΙΑΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΓΙΑ ΟΧΗΜΑΤΑ 51 ΧΟΝ ΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕ ΠΡΟΜΗѲΕΙΑ, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΑΥΤΟ- ΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΩΝ 52 ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΟΤΟΣΙ- ΚΛΕΤΩΝ: ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΕΙ ΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Η. ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ 55 ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ Ѳ. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΑΠΟѲΗΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 60 ΧΕΡΣΑΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ & ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΜΕΣΩ ΑΓΩΓΩΝ 61 Υ ΑΤΙΝΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ 62 ΕΝΑΕΡΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ 63 ΒΟΗѲΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗ- ΤΕΣ ΤΑΞΙ ΙΩΤΙΚΩΝ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΩΝ 64 ΤΑΧΥ ΡΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Ι. ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 65 ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟI ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ, ΜΕ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΤΙΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ 66 ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΙΟ ΟΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙ- ΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ 67 ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝ ΙΑΜΕΣΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩ- ΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Κ. ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ, ΕΚΜΙΣѲΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 70 ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΑΚΙΝΗΤΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ 71 ΕΚΜΙΣѲΩΣΗ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΧΕΙΡΙΣΤΗ:ΕΚΜΙΣѲΩΣΗ ΕΙ ΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 72 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 73 ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 74 ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Λ. ΗΜΟΣΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ 75 ΗΜΟΣΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑ:ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ Μ. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 80 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ν. ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ 85 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ Ξ. ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ Η ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 37

33 90 ΙΑѲΕΣΗ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΠΑΡΟΜΟΙΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 91 ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Μ.Α.Κ. 92 ѰΥΧΑΓΩΓΙΚΕΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑѲΛΗΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 93 ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ο. Ι ΙΩΤΙΚΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝ ΟΙΚΙΑΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 95 Ι ΙΩΤΙΚΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝ ΟΙΚΙΑΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ Π. ΕΤΕΡΟ ΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ 99 ΕΤΕΡΟ ΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ 38 Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ

34 Η ταξινόµηση των Evangelista και Savona (1998) δίνει έµφαση στον βαѳµό ανάπτυξης της καινοτοµίας και στην ανάπτυξη στενών σχέσεων µε τους πελάτες και τους προµηѳευτές. ιακρίνει τέσσερις κατηγορίες: Η πρώτη αποτελείται από κλάδους µε έντονα τεχνολογικά και επιστηµονικά χαρακτηριστικά όπως οι υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης, οι µηχανολογικές δραστηριότητες και οι εργασίες πληροφορικής. Πρόκειται για δραστηριότητες µε υѱηλή παραγωγή καινοτοµίας και στενές σχέσεις µε τους βιοµηχανικούς προµηѳευτές. Η δεύτερη συγκροτείται από δραστηριότητες που έχουν ως βάση της ανάπτυξης τους µια καѳορισµένη τεχνολογική βάση όπως οι ѳαλάσσιες και επίγειες µεταφορές, νοµικές, εµπορικές υπηρεσίες, όπως και ορισµένες υπηρεσίες στις επιχειρήσεις (όπως η αποѳήκευση και ο καѳαρισµός). Η κατηγορία αυτή δεν είναι ιδιαίτερα καινοτοµική αλλά βρίσκεται σε πολύ στενή σχέση τους προµηѳευτές τεχνολογίας. Η τρίτη αποτελείται από υπηρεσίες όπως οι χρηµατοπιστωτικές δραστηριότητες, το εµπόριο, η επισκευή µηχανοκίνητων οχηµάτων και τα ξενοδοχεία. εν παρουσιάζουν ιδιαίτερη καινοτοµική δραστηριότητα και βασίζονται κατά κύριο λόγο σε εσωτερικούς πόρους για την ανάδειξη νέων παραγωγικών πρακτικών. Οι σχέσεις τους γίνονται όλο και πιο στενές µε τους πελάτες. Τέλος, η τέταρτη κατηγορία, αποτελείται από τις συµβουλευτικές δραστηριότητες. Με αξιόλογη καινοτοµική παραγωγή βασισµένη σε εσωτερικούς και άρρητους (tacit) πόρους, οι συµβουλευτικές υπηρεσίες διατηρούν σηµαντικούς δεσµούς µε τους προµηѳευτές και τους πελάτες τους. Τέλος, χωρίς να εντάσσονται σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες, τα ταχυδροµεία και οι τηλεπικοινωνίες κυµαίνονται σε µέτρια επίπεδα καινοτοµίας και συνεργασίας (µε τους πελάτες και προµηѳευτές), γεγονός που εµποδίζει την ένταξη τους σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες. Ο Miles (1995), σε αντίѳεση µε τους Evangelista και Savona δεν ενδιαφέρεται τόσο για τα επίπεδα καινοτοµίας, όσο για τα λειτουργικά χαρακτηριστικά της κάѳε δραστηριότητας και µε βάση αυτά καταλήγει στην παρακάτω µεѳοδολογική προσέγγιση των υπηρεσιών: Μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-Α Ε Υ 39

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-AΔΕΔΥ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ. Γιάννης Ευσταθόπουλος Ηλίας Ιωακείμογλου 19 ΜΕΛΕΤΕΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-AΔΕΔΥ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ. Γιάννης Ευσταθόπουλος Ηλίας Ιωακείμογλου 19 ΜΕΛΕΤΕΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-AΔΕΔΥ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Γιάννης Ευσταθόπουλος Ηλίας Ιωακείμογλου 19 ΜΕΛΕΤΕΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 2004 ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα

Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002

Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002 ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Τεύχος 100, Νοέμβριος 2003 Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002 Η α πασ χόλ η σ η κα τά κ λ άδ ο ο ι κονομικ ής δρασ τ η ρ ιό τ η τας Εργασ ια κ έ ς σ χ έ σ ε ις κα ι εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Σεπτεµβρίου 2012 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Β Τρίµηνο 2012 Κατά το Β Τρίµηνο του 2012 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.793.147

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 Κατά το Γ Τρίµηνο του 2013 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.635.905

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΘΗΝΑ 2004 1 2 Απασχόληση και ανεργία των γυναικών: το χάσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2014 (περιλαμβάνει τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία από τις αντίστοιχες πηγές ) Πηγές Στοιχείων: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eurostat, Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προβλέψεις Απασχόλησης στην Κύπρο 2004 & 2005

Προβλέψεις Απασχόλησης στην Κύπρο 2004 & 2005 Προβλέψεις Απασχόλησης στην Κύπρο 24 & 25 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Κύριος σκοπός της μελέτης είναι η παροχή προβλέψεων για την απασχόληση στην Κύπρο για τα χρόνια 24 και 25. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Μεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Ιανουάριος 2015 (περιλαμβάνει τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία από τις αντίστοιχες πηγές ) Πηγές Στοιχείων: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eurostat, Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Εξαµηνιαία Έρευνα Συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις 2 1. Εισαγωγή Το ΙΤΕΠ άρχισε να διεξάγει δύο φορές το χρόνο Έρευνα Συγκυρίας µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ανεργία και Εμβάθυνση της Κρίσης (2008-2014)

Ανεργία και Εμβάθυνση της Κρίσης (2008-2014) ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Κ. Κούνεβα Ευρωβουλευτής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας ΑΚΕΔ, Σπουδαστήριο Οικονομίας Ανεργία και Εμβάθυνση της Κρίσης (2008-2014)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία. Ομάδες κλάδων οικονομικής δραστηριότητας κατά διψήφιο κωδικό (ΣΤΑΚΟΔ-91) Αμφοτέρων των φύλων. Κωδι-κός αριθ-μός

Κατηγορία. Ομάδες κλάδων οικονομικής δραστηριότητας κατά διψήφιο κωδικό (ΣΤΑΚΟΔ-91) Αμφοτέρων των φύλων. Κωδι-κός αριθ-μός Πίνακας 8. Οικονομικώς ενεργός πληθυσμός κατά διψήφιο κλάδο οικονομικής δραστηριότητας και φύλο Σύνολο Ελλάδος, αστικές και αγροτικές περιοχές γεωγραφικά διαμερίσματα κατά αστικές, αγροτικές περιοχές και

Διαβάστε περισσότερα

Η ειδικότητα του Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης και η συμβολή του στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας

Η ειδικότητα του Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης και η συμβολή του στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας Ημερίδα TEE "Η Ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα και ο ρόλος των Ελλήνων Μηχανικών" Η ειδικότητα του Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης και η συμβολή του στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2014-2024

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2014-2024 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2014-2024 Η συστηματική παρακολούθηση των διαχρονικών τάσεων στην αγορά εργασίας και η πρόβλεψη της μελλοντικής κατάστασης αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

2010-2020 2010-2020 ISBN: 978-9963-43-830-3

2010-2020 2010-2020 ISBN: 978-9963-43-830-3 2010-2020 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2 0 1 0-2 0 2 0 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Υπεύθυνοι Λειτουργοί Κυριάκος Κυριάκου,

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Νέες μορφές απασχόλησης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ποιες είναι οι νέες μορφές απασχόλησης; Σύμβαση ορισμένου χρόνου Μερική απασχόληση Προσωρινή απασχόληση Σύμβαση έργου Υπεργολαβία Εκ

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία , TEE 3-5 Ιουλίου 2006 Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία Γ. Συµεωνίδης, ρ. Αεροναυπηγός Μηχ/κός Γρ. Φρέσκος, ρ. Μηχανολόγος Μηχ/κός Ρ. Μαρίνη, ρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 2-2 0 0 8

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 0-2 0 0 6 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Νίκος Ε. Ντερµανάκης

Περιεχόµενα. Νίκος Ε. Ντερµανάκης Σ τ α τ ι σ τ ι κ ό ε λ τ ί ο 1 Ο Ι ο ύ ν ι ο ς 2 0 0 4 Το εύρος της «γυάλινης οροφής» σε επιλεγµένους κλάδους στην Ελλάδα Νίκος Ε. Ντερµανάκης Περιεχόµενα Το εύρος της «γυάλινης οροφής» σε οµάδες κλάδων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και οικονοµική ανάπτυξη

Εκπαίδευση και οικονοµική ανάπτυξη Εκπαίδευση και οικονοµική ανάπτυξη 1 Γενική είναι η παραδοχή ότι η οικονοµική και η κοινωνική ανάπτυξη είναι αλληλένδετες µε το εκπαιδευτικό σύστηµα. Η αύξηση του αριθµού των εκπαιδευοµένων αποτελεί µέσο

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΑΡΤΙΟΣ 2004 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Το ξένο εργατικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

22 Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα

22 Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα 22 Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα Συνοπτική Περιγραφή Η ευρεία επαγγελματική κατηγορία Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα περιλαμβάνει, σύμφωνα με την Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκρότηση της ΟΓ Βασικά ερωτήματα που θέτει η ΟΓ Οι τομείς της οικονομικής δραστηριότητας και οι γεωγραφικές τους διαστάσεις Η παραδοσιακή κυριαρχία της Βιομηχανικής Γεωγραφίας και οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 26 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τουριστική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Οµάδα Εργασίας Γ2 Συντονιστές: Νατάσα Κωνσταντέλου, Ερευνήτρια ' ΕΠΙΣΕΥ- ΕΜΠ Αγγελική Πουλυµενάκου, Επικ. Καθηγήτρια,

Διαβάστε περισσότερα

Αµφιλοχίας. Θέρµου ΧΕΙΡΗΣ ΧΕΙΡΗΣ. 122 74 51 4 69 18 22 360 συναφείς δραστηριότητες 2 ασοκοµία και υλοτοµία 10 0 16 0 2 0 1 29 3

Αµφιλοχίας. Θέρµου ΧΕΙΡΗΣ ΧΕΙΡΗΣ. 122 74 51 4 69 18 22 360 συναφείς δραστηριότητες 2 ασοκοµία και υλοτοµία 10 0 16 0 2 0 1 29 3 Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται ο αριθµός των επιχιερήσεων που δραστηριοποιούνταν στην Π Ε ανά Περιφερειακή Ενότητα και διψήφιο κωδικό δραστηριότητας (ΣΤΑΚΟ 08) κατά το έτος 2007 σύµφωνα µε στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 3540 3530 3520 3510 3500 3490 3480 3470 3460 3450 2013 A 2013 Β 2013 Γ 2013 2014 Α

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 3540 3530 3520 3510 3500 3490 3480 3470 3460 3450 2013 A 2013 Β 2013 Γ 2013 2014 Α ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Α Τρίµηνο 2014 Πειραιάς, 12 Ιουνίου 2014 Κατά το Α Τρίµηνο του 2014 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.483.716 άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων

Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων Υποστηρίζουμε τη μικρή επιχείρηση, Ενισχύουμε την

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2004-2010

Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2004-2010 Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2004-2010 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά εργασίας στους κλάδους παρέµβασης, στην ευρύτερη περιοχή του Κεντρικού Τοµέα Αθηνών

Η αγορά εργασίας στους κλάδους παρέµβασης, στην ευρύτερη περιοχή του Κεντρικού Τοµέα Αθηνών ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Η αγορά εργασίας στους κλάδους παρέµβασης, στην ευρύτερη περιοχή του Κεντρικού Τοµέα Αθηνών ρ. Μιλτιάδης Σταµπουλής, ρ. Οικονοµολόγος της Εργασίας Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

ακούµε συχνά. Η διαπίστωση αυτή, ανεξάρτητα από την ορθότητα της, παραπέµπει σε σαφείς υποδείξεις για τις επιλογές της οικονοµικής πολιτικής.

ακούµε συχνά. Η διαπίστωση αυτή, ανεξάρτητα από την ορθότητα της, παραπέµπει σε σαφείς υποδείξεις για τις επιλογές της οικονοµικής πολιτικής. Σχέδιο εισήγησης κ. Τάκη Πολίτη, Γενικού ιευθυντή ΙΟΒΕ στη Συνεδρίαση µε θέµα: Περιφερειακή ανάπτυξη και βιοµηχανία: το παρελθόν, το παρόν και το µέλλον ευτέρα 30 Νοεµβρίου 2009 «Ο τουρισµός είναι η βαριά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Γκλαβέρη Αναστασία Μάιος 2006 Σκοπός n Σκοπός μας στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι να διερευνήσουμε θέματα που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα. n

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «ΑΝΑΚΑΜΠΤΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» Σηµαντική έρευνα διεξήχθη από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Συµβούλων Μάνατζµεντ (FEACO-European Federation of Management Consultancies

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Κρίση, Οικονομική Ανάπτυξη και Ανθρώπινο Κεφάλαιο Ηλίας Κικίλιας Διοικητής ΟΑΕΔ Διευθυντής Ερευνών / Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET19: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET19: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον αριθμό, το είδος και το μέγεθος των νέων επιχειρήσεων που εγκαθίστανται στη Ζώνη Ι, ως αποτέλεσμα των επιδράσεων του άξονα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΠΟΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ

ΟΙ ΥΠΟΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΟΙ ΥΠΟΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΟΜΑ ΟΠΟΙΗΣΗ ΚΩ ΙΚΩΝ (Regulation (EC) Νο 1893/2006) ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΕΑ ΤΗΣ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ (IAF ID1:2010) ΥΠΟΤΟΜΕΙΣ 01/06/15-09-2010 1/7 ΥΠΟΤΟΜΕΙΣ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 06 Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Απόστ. Παπαδούλης Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Κεντρικής Ελλάδος 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΚΟΖΑΝΗ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΑΣ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΣ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΑΞΗΣ: «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΜΙΚΡΟ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΩ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΡΑΣΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµαδιαία ενηµέρωση Κοινωνικό Πολύκεντρο-Α Ε Υ. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απαιτήσει και να εφαρµόσει το ανθρώπινο δικαίωµα στο νερό»

Εβδοµαδιαία ενηµέρωση Κοινωνικό Πολύκεντρο-Α Ε Υ. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απαιτήσει και να εφαρµόσει το ανθρώπινο δικαίωµα στο νερό» Τεύχος 37 Εβδοµαδιαία ενηµέρωση Κοινωνικό Πολύκεντρο-Α Ε Υ ιοσκούρων 4 & Πολυγνώτου Τηλ. 2103310080-1 www.kpolykentro.gr Υπεύθυνη Μαρία Φιλιοπούλου Τεύχος 91 20 Φεβρουαρίου 2014 «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET19: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET19: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον αριθμό, το είδος και το μέγεθος των νέων επιχειρήσεων που εγκαθίστανται στη Ζώνη Ι, ως αποτέλεσμα των επιδράσεων του άξονα στη

Διαβάστε περισσότερα

Επενδυτικές ευκαιρίες

Επενδυτικές ευκαιρίες Επενδυτικές ευκαιρίες Αναπτυξιακός Νόμος 3908/2011 1 Περιεχόμενα 1. Επενδυτικές Δραστηριότητες & Κίνητρα 2. Ποσοστά & Ζώνες ενίσχυσης 3. Βασικοί όροι και προϋποθέσεις 4. Κριτήρια Αξιολόγησης Σημείωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΠΟΛΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΠΟΛΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΠΟΛΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ www.westplatform.gr Άξονας Βιομηχανικών Συστημάτων και Επικοινωνιών : Πανεπιστήμιο Πατρών Άξονας Βιομηχανικού Ελέγχου : Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 19 Απρίλιος 2004 ελτίο Ανταγωνιστικότητας Η σηµασία της Ανταγωνιστικής Αναπτυσσόµενης Βιοµηχανίας στη ηµιουργία Απασχόλησης 1998 2002 I. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ 2 Ο κόσμος της εργασίας αλλάζει πιο γρήγορα από ποτέ ενώ οι παλιοί επιχειρηματικοί κανόνες δεν ανταποκρίνονται στο νέο περιβάλλον. Ούτε τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗΣ Box 55565, 102 04 Stockholm, Sweden Tηλ. (+46-8) 545 660 16, 17, Tέλεφαξ (+46-8) 667 32 93 Email: sweden.oey@greekembassy.se

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

1 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 1 ο Κ Ε Φ Α Α Ι Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΕΙ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΜΟΙ Α. ΕΡΩΤΗΕΙ ΚΕΙΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε (σωστό) ή µε (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Κάθε σύνολο ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ Ο.Π.Α.

2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ Ο.Π.Α. 2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ Ο.Π.Α. 2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Ο.Π.Α. Το κύριο θέμα της έρευνας αφορούσε την τρέχουσα επαγγελματική κατάσταση των

Διαβάστε περισσότερα

παραγωγής 3 Συντελεστές της

παραγωγής 3 Συντελεστές της ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ Α Το µάθηµα των Οικονοµικών στοχεύει να προσφέρει στους µαθητές της Α' Λυκείου γενικές, απλές και προκαταρκτικές γνώσεις στον ευρύτερο τοµέα των οικονοµικών της καθηµερινής µας ζωής. Επιπλέον,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή του νόμου 4262/2014

Εφαρμογή του νόμου 4262/2014 Εφαρμογή του νόμου 4262/2014 Η μεταρρύθμιση απλοποιεί τις διαδικασίες αδειοδότησης Με την Υπουργική Απόφαση του ΥΠΑΑΝ: Καταργούνται άδειες που δεν προσέφεραν τίποτα στο κοινωνικό σύνολο, αντίθετα αποτελούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΔΕ Γ ΕΠΑ.Λ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

ΑΟΔΕ Γ ΕΠΑ.Λ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΑΟ Ε-ΕΠΑΛ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΟΜΑ Α Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.10, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα του την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση

Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση (βασισμένη στο μοντέλο στρατηγικής που αναπτύχθηκε για το έργο SEED REG) Ε.Κ.Ε.Τ.Α. Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ. Η ΠΕΤΑ Α.Ε. τηρεί το Μητρώο των Δημοτικών Επιχειρήσεων της Αυτοδιοίκησης Α

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ. Η ΠΕΤΑ Α.Ε. τηρεί το Μητρώο των Δημοτικών Επιχειρήσεων της Αυτοδιοίκησης Α ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Η ΠΕΤΑ Α.Ε. τηρεί το Μητρώο των Δημοτικών Επιχειρήσεων της Αυτοδιοίκησης Α βαθμού εδώ και μία δεκαετία, μετά από αναθέσεις της Κ.Ε.Δ.Κ.Ε. και του ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α. Στο διάστημα αυτό έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονικές Τάσεις Απασχόλησης Ξένου Εργατικού υναµικού από τις Επιχειρήσεις της Κύπρου 2 0 0 0-2 0 0 3

ιαχρονικές Τάσεις Απασχόλησης Ξένου Εργατικού υναµικού από τις Επιχειρήσεις της Κύπρου 2 0 0 0-2 0 0 3 ιαχρονικές Τάσεις Απασχόλησης Ξένου Εργατικού υναµικού από τις Επιχειρήσεις της Κύπρου 2 0 0 0-2 0 0 3 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Βασική επιδίωξη της µελέτης είναι η εξέταση των διαχρονικών τάσεων απασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 1 Η ανοδική πορεία της ελληνικής οικονοµίας, που είχε ως σηµείο εκκίνησης το έτος 1996, έφθασε στο ανώτατο σηµείο της κατά το 2004 ( ιάγραµµα 1). Κατά το

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ»

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» «ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» Εισηγητής Κ.Γ.Χατζηγιαννάκης, Δικηγόρος, Δ.Ν. «NOMOS»Δικηγορική Εταιρία Θεσσαλονίκης Νομικός Σύμβουλος Σ.Β.Β.Ε. Οι αιτίες που επιβάλουν την ανάπτυξη της «πράσινης»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ε.Σ.Ε.Ε. (ΙΝ.ΕΜ.Υ.) ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Πηγές Στοιχείων : Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική υπογραφή και Ηλεκτρονική αναγνώριση. Ερωτηματολόγιο Επιτροπής ΜμΕ

Ηλεκτρονική υπογραφή και Ηλεκτρονική αναγνώριση. Ερωτηματολόγιο Επιτροπής ΜμΕ Ηλεκτρονική υπογραφή και Ηλεκτρονική αναγνώριση Ερωτηματολόγιο Επιτροπής ΜμΕ Οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες και συναλλαγές θα πρέπει να είναι αξιόπιστες και εύκολες στη χρήση, όπως στον πραγματικό κόσμο. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ΠΕ - 4 : ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΤΕΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ΠΕ - 4 : ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΩΝ ΓΗΣ ΣΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΖΩΝΗΣ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ΤΗΣ ΕΓΝΑΤΙΑΣ ΟΔΟΥ (ΚΩΔΙΚΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ: 3654) ΤΕΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ΠΕ - 4 : ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΥΧΟΣ 4 Ο ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΙΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα