ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΝΕΑΡΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ/ΡΙΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΝΕΑΡΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ/ΡΙΕΣ"

Transcript

1 Μεταµοντέρνα Παραµύθια ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΝΕΑΡΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ/ΡΙΕΣ Λουίζα Μαλλούρη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ραγδαίες κοινωνικές, οικονοµικές και ιδεολογικές αλλαγές έχουν προβάλει την ανάγκη για εκσυγχρονισµό και ανανέωση του περιεχοµένου, της µορφής και λειτουργίας της παιδικής λογοτεχνίας. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσµα τη συγγραφή µετανεοτερικών παιδικών λογοτεχνηµάτων των οποίων η νεοτερικότητα εκδηλώνεται, ανάµεσα σε άλλα, µέσα από τη θεµατολογία, τα αφηγηµατικά ευρήµατα, τις διακειµενικές συνδέσεις και την αφηγηµατική στρατηγική της µεταµυθοπλασίας. Τα έργα αυτά στοχεύουν στην ενεργό συµµετοχή των αναγνωστών/ριών στην κατασκευή του νοήµατος. Στην εργασία αυτή εξετάζονται η διακειµενικότητα και η µεταµυθοπλασία ως στρατηγικές οργάνωσης µιας µυθοπλασίας καθώς και τα αφηγηµατικά ευρήµατα που επιστρατεύουν οι συγγραφείς µεταµοντέρνων παραµυθιών. Παράλληλα, γίνεται µια απόπειρα να δειχθεί ότι οι στρατηγικές που αξιοποιούνται στα µεταµοντέρνα παραµύθια αποτελούν µέσα που βοηθούν να καλλιεργηθεί η ικανότητα του αναγνώστη να προσεγγίζει ένα κείµενο αποστασιοποιηµένα, µε γνώση των κανόνων που διέπουν τη λειτουργία του, και συνεπώς κριτικά. 1. Εισαγωγή «Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένας κόσµος χωρίς πολλά δέντρα και ούτε και πολλά ζώα, µε µολυσµένες θάλασσες και γκρίζους ουρανούς. Σε αυτό τον κόσµο γίνονταν πολλοί πόλεµοι γιατί οι άνθρωποι δεν µπορούσαν να ζήσουν µε άλλους, διαφορετικούς ανθρώπους, καθώς νόµιζαν πως δε θα φαίνονταν τόσο λαµπερά τα µαλλιά τους ή κάτι τέτοιο... Σε αυτό τον κόσµο τα παιδιά έβλεπαν όλα αυτά που συνέβαιναν και έκαναν πολλές ερωτήσεις στους µεγάλους οι οποίοι δεν έδιναν και πολύ ξεκάθαρες απαντήσεις. Πήγαιναν όµως ανελλιπώς σχολείο για να µάθουν να διαβάζουν, να γράφουν και να µιλούν, όπως δεν παρέλειπαν επίσης να πηγαίνουν στα απογευµατινά µαθήµατα για να µάθουν να διαβάζουν, να γράφουν και να µιλούν καλύτερα. Το βράδυ πριν κοιµηθούν, οι γονείς τους τους διάβαζαν µαγικές ιστορίες για ανήµπορες πριγκήπισσες που σώζονται από ρωµαλέους πρίγκηπες ελπίζοντας πως θα κοιµηθούν το ίδιο ήσυχα όπως κοιµόντουσαν και οι ίδιοι όταν, ευρισκόµενοι στην ηλικία των παιδιών τους, άκουγαν, από τους δικούς τους γονείς, τις ίδιες ιστορίες.» Τα παιδιά που περιγράφονται στη µικρή αυτή ιστορία έχουν αρκετά κοινά µε τα παιδιά που συναντούµε γύρω µας. Τα παιδιά σήµερα βιώνουν µία πραγµατικότητα στην οποία οι νέες εστίες πολέµου, οι εθνικιστικές εξάρσεις και τα περιβαλλοντικά προβλήµατα είναι στην ηµερήσια διάταξη. Παράλληλα, ζώντας σε κοινωνίες στις οποίες επικρατεί ένα κλίµα ανταγωνισµού, τα παιδιά προσπαθούν να αντεπεξέλθουν στα υπερφορτωµένα τους προγράµµατα και να αποκρούσουν την απειλή των σύγχρονων ασθενειών, του άγχος και της µοναξιάς. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, και 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 591

2 Λ. Μαλλούρη εφόσον παραδεχτούµε ότι η ανάγνωση παιδικής λογοτεχνίας εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της κοινωνικοποίησης των παιδιών, εγείρεται το ερώτηµα κατά πόσο µπορούν τα «κλασικά» έργα παιδικής λογοτεχνίας να βοηθήσουν τα παιδιά να γνωρίσουν τον περιβάλλοντα κόσµο και να κατανοήσουν ποια είναι τα πλαίσια κοινωνικοποίησής τους. Ο Zipes (1983) επισηµαίνει πως τα νοήµατα των παραµυθιών που πριν από αιώνες γεννούσαν ελπίδες για καλύτερες συνθήκες ζωής έχουν τώρα γίνει ανασταλτικά για τα παιδιά των δυτικών κοινωνιών. Επιπλέον, τα παραµύθια αυτά δεν µπορούν πλέον να διαφωτίσουν και εν τέλει να βοηθήσουν τα παιδιά µπροστά στα σύγχρονα φαινόµενα των πυρηνικών εξοπλισµών και απειλών, των οικολογικών καταστροφών, των οικονοµικών κρίσεων αλλά και της σχετικοποίησης των αξιών και της αλλοτρίωσης των ανθρώπων (Οικονοµίδου, 2000). Συνεπώς, εφόσον η πραγµατικότητα αλλάζει, ταυτόχρονα πρέπει να αλλάζει και η λογοτεχνία ως ζωντανός οργανισµός που την αντανακλά αλλά και που τροφοδοτεί τις κοινωνικές και ιδεολογικές της αλλαγές. Πιο συγκεκριµένα, εξαιτίας των κοινωνικών αλλαγών και εξελίξεων τόσο στην οικονοµία, την τεχνολογία όσο και σε επίπεδο ιδεών, έχουν γραφεί έργα παιδικής λογοτεχνίας τα οποία εκφράζουν σύγχρονες αντιλήψεις και ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σηµερινής πραγµατικότητας. Στο παρόν άρθρο µέσα από µία ανάλυση νεοτερικών αναγνωσµάτων επιχειρείται η προσέγγιση των τρόπων εκείνων µε τους οποίους εκδηλώνεται η νεοτερικότητα τέτοιων έργων καθώς επίσης και η εξέταση του αντίκτυπου που έχουν στους/στις νεαρούς/ρές αναγνώστριες τους. 2. Η διακειµενικότητα και η λειτουργία της στην κατασκευή του νοήµατος Παρόλο που συγγραφείς ανατρεπτικών ιστοριών, όπως ο Ευγένιος Τριβιζάς, οµολογούν πως δεν παράγουν τα έργα τους κατόπιν σκεπτικού ή βάσει συνταγών και θεωρητικών προδιαγραφών, µέσα από βιβλιογραφική έρευνα προκύπτει πως ένας κοινός τρόπος που χρησιµοποιείται στη συγγραφή νεοτερικών έργων, σύµφωνα µε το Zipes (1991), είναι η παραγωγή ενός νέου κειµένου µέσα από τη σκόπιµη και προβαλλόµενη διακειµενική (intertextual) σχέση του µε κάποιο άλλο, προγενέστερο ή σύγχρονο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα της περίπτωσης αυτής είναι και Ο Χαρούµενος Ταχυδρόµος ή Ξένα Γράµµατα (The Jolly Postman or Other People s Letters)των Janet και Allan Ahlberg. Το βιβλίο αυτό αποτελεί µία πρωτότυπη σύλληψη µε ένα µοναδικό σχεδιασµό. Στο βιβλίο περιγράφεται µία συνηθισµένη µέρα στη ζωή ενός συµπαθητικού ταχυδρόµου, ο οποίος παραδίδει γράµµατα σε γνωστούς παραµυθιακούς ήρωες όπως η Σταχτοµπούτα, η κακιά Μάγισσα, ο κακός Λύκος και άλλους. Αυτό που είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι ότι στο βιβλίο περιλαµβάνεται η εν λόγω αλληλογραφία, πράγµα που καθιστά το βιβλίο όχι απλά µία ευχάριστη περιδιάβαση στον κόσµο των κλασικών παραµυθιακών ηρώων οι οποίοι συντρόφευσαν την παιδική ηλικία πολλών γενιών, αλλά µία αναγνωστική πρόκληση. Συγκεκριµένα, ο αναγνώστης καλείται να φανεί «επιτρεπόµενα» αδιάκριτος, να διαβάσει τα γράµµατα που απευθύνονται στους παραµυθιακούς ήρωες και να εµπλακεί έτσι στη διακειµενική σχέση που κάθε φορά αναπτύσσεται. Επιπλέον, µέσω του συνδυασµού των στοιχείων 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 592

3 Μεταµοντέρνα Παραµύθια που ήδη γνωρίζει για τους κλασικούς ήρωες και των νέων στοιχείων που του αποκαλύπτουν τα γράµµατα ο αναγνώστης καλείται να κρίνει, να συγκρίνει και τέλος να κατασκευάσει νέα νοήµατα. Επιπρόσθετα, κάθε φορά που ο αναγνώστης ψαχουλεύει στα ξένα γράµµατα, όπως εµφατικά υποδεικνύει ο τίτλος, έρχεται αντιµέτωπος µε µία ποικιλία µορφών επιστολών και ειδών λόγου/κειµένου ανάλογα µε το ποιος είναι ο αποδέκτης, ποιος ο παραλήπτης και για ποιο σκοπό αποστέλλεται το γράµµα. Πιο συγκεκριµένα, το πρώτο γράµµα που παραδίδει ο ταχυδρόµος αποστέλλεται από τη Χρυσοµαλλούσα στις Τρεις Αρκούδες για να απολογηθεί για τις ζηµιές που προκάλεσε στο σπίτι τους και παράλληλα για να ζητήσει από το µικρό αρκουδάκι να παρευρεθεί στα γενέθλιά της. Η επιστολή είναι ανεπίσηµη και ως εκ τούτου χειρόγραφη, ενώ τα µεγάλα, ανόµοια γράµµατα και τα ορθογραφικά λάθη αποτελούν ενδείξεις του παιδικού γραφικού χαρακτήρα του αποστολέα. Όταν όµως ο χαρούµενος ταχυδρόµος φτάνει στο σπίτι της γιαγιάς της Κοκκινοσκουφίτσας για να παραδώσει µία επιστολή στο Λύκο, ο οποίος έχει καταλάβει το σπίτι, ο φάκελος µε την ένδειξη «κατεπείγον» και η σφραγίδα «πληρωµένο τέλος» προϊδεάζουν τον αναγνώστη ότι δεν πρόκειται για κάποιο συνηθισµένο γράµµα. Οι προσδοκίες του αναγνώστη επαληθεύονται όταν ανοίγοντας το γράµµα βλέπει µία δακτυλογραφηµένη επιστολή µε επίσηµο άνοιγµα και κλείσιµο, ενώ στο πάνω µέρος της είναι γραµµένη η ο τίτλος της δικηγορικής εταιρίας Meeny, Miny, Mo η οποία παραπέµπει στο πολύ γνωστό παιδικό τραγουδάκι (nursery rhyme) στην Αγγλία «Eeny meeny miny mo». Πρόκειται για το δικηγόρο της Κοκκινοσκουφίτσας, ο οποίος ζητά από το Λύκο να εκκενώσει το σπιτάκι της γιαγιάς στο οποίο παράνοµα διαµένει, αν δε θέλει να υποστεί τις συνέπειες του νόµου. Επί τη ευκαιρία ο δικηγόρος θυµίζει στον Λύκο πως και οι άλλοι πελάτες του, τα Τρία Γουρουνάκια, απειλούν µε µήνυση αν δεν διευθετήσει κάποια αποζηµίωση για την καταστροφή των σπιτιών τους. Πέρα από επίσηµη και ανεπίσηµη επιστολή, µέσα στους φακέλους θα βρούµε την καρτ ποστάλ που στέλνει ο Γιάννης της Μαγικής Φασολιάς στο Γίγαντα περιγράφοντας του πόσο ωραία περνά τις διακοπές του µε τη µητέρα του και την κότα που του έκλεψε, τη γενέθλια κάρτα που στέλνει το αρκουδάκι στη Χρυσοµαλλούσα και ένα αντίγραφο του βιβλίου µε το παραµύθι της Σταχτοµπούτας που σκοπεύει να εκδόσει ένας εκδότης παιδικών βιβλίων και που το στέλνει σε αυτήν µε σκοπό την εξασφάλιση της έγκρισής της. Μέσα από την έκθεση σε µια ποικιλία ειδών επιστολών και κειµένων, ο αναγνώστης διδάσκεται έµµεσα τους κώδικες και τις συµβάσεις µε βάση τις οποίες κατασκευάζονται τα κείµενα και οι οποίες αλλάζουν ανάλογα µε την επικοινωνιακή περίσταση και το σκοπό που θέλει να πετύχει ο δηµιουργός τους. Αξίζει να σηµειωθεί ότι στην ταχυδροµική σφραγίδα που υπάρχει στο γράµµα που στέλνει ο Γιάννης, η οποία δείχνει την ηµεροµηνία, την ώρα και την τοποθεσία από όπου ταχυδροµήθηκε ένα γράµµα, εκεί όπου αναγράφεται η προέλευση υπάρχει η φράση Ανατολικά του Ήλιου υτικά του Φεγγαριού, η οποία παραπέµπει στο γνωστό παραδοσιακό σκανδιναβικό παραµύθι (East of Sun West of Moon) και που ίσως αποτελεί υπαινιγµό για τη δυσκολία και τα ανυπέρβλητα εµπόδια που θα αντιµετωπίσει ο Γίγαντας αν προσπαθήσει να αναζητήσει το σφετεριστή της περιουσίας του. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 593

4 Λ. Μαλλούρη Συµπερασµατικά, η πυκνότητα και η πολυπλοκότητα των διακειµενικών συνδέσεων στο Χαρούµενο Ταχυδρόµο είναι πολύ µεγάλη. Οι διακειµενικές συνδέσεις δεν περιορίζονται σε αυτές ανάµεσα σε κείµενα που πραγµατώνονται µέσω της παρουσίας ή της αναφοράς σε κάποιον γνωστό παραµυθιακό ήρωα, αλλά και σε αυτές µέσω των εικόνων, των διευθύνσεων, των γραµµατοσήµων και των ταχυδροµικών σφραγίδων που υπάρχουν στα γράµµατα. Παράλληλα, η κατανόηση της πλοκής των ιστοριών και της οργάνωσης του βιβλίου, σύµφωνα µε τη Schwinge (2003), απαιτεί και διασυνδέσεις ανάµεσα σε διαφορετικά κειµενικά είδη (co-generic intertextual connections). Ας πάρουµε για παράδειγµα την αλληλογραφία που πρέπει να παραδώσει ο χαρούµενος ταχυδρόµος σε ένα σπιτάκι στο δάσος καµωµένο από ζαχαρωτά, ακριβώς δίπλα από το οποίο υπάρχει ένα γκαράζ µε ένα αυτοκίνητο. Η εικόνα αυτή, παραπέµποντας τον αναγνώστη στο παραµύθι «Χάνσελ και Γκρέτελ», κάνει προφανές το γεγονός ότι η κάτοικος αυτού του σπιτιού θα είναι η κακιά µάγισσα από το εν λόγω παραµύθι, ενώ η εικόνα του αυτοκινήτου ίσως να ξενίζει και παράλληλα να εξάπτει την περιέργεια του αναγνώστη. Στις επόµενες εικόνες βλέπουµε τη µάγισσα µε την παραδοσιακή της περιβολή (µαύρα ρούχα, µυτερό καπέλο), µε τη σκούπα και µε το γάτο βοηθό της να διαβάζει ενθουσιασµένη το γράµµα της. Πέρα από τις διακειµενικές συνδέσεις που προκαλούν οι γλωσσικοί και οι εικονογραφικοί υπαινιγµοί, η επιστολή θα µας αποκαλύψει και µία άλλη µορφή διακειµενικής σχέσης που µπορεί να αναπτύξει ένα κείµενο, αυτή µε τη διαφήµιση, µία άλλη δηλαδή µορφή τέχνης. Πιο συγκεκριµένα, το γράµµα που λαµβάνει η µάγισσα είναι µία διαφηµιστική µπροσούρα προϊόντων για τη σύγχρονη µάγισσα όπως αντικολλητικά καζάνια, βατραχόσκονη που µε την απλή προσθήκη νερού παράγει ένα βάτραχο, κουζινικά που πλένονται µόνα τους, αναζωογονητικές βιταµίνες για τις κουρασµένες µάγισσες και άλλα πολλά απίθανα προϊόντα. Το φυλλάδιο αυτό βρίθει διαφηµιστικών στερεοτύπων τόσο στη λεκτική περιγραφή των προϊόντων όσο και στην εικονογράφησή τους. Πιο συγκεκριµένα, χρησιµοποιείται ο ελλειπτικός λόγος που συναντούµε στις διαφηµίσεις (µεγάλη σκούπα για τη µεγαλύτερη µάγισσα), η υπερβολική χρήση επιθέτων (ωραία και καταθλιπτικά, αντικολλητικά, εύκολα στο καθάρισµα), τυποποιηµένων εκφράσεων (αγνά συστατικά, χωρίς συντηρητικά, εγγύηση επιστροφής χρηµάτων, ειδική προσφορά) και η υποβολή ερωτήσεων προς τον αναγνώστη (Ψάχνετε για καινούριο ιγκουάνα; Αισθάνεστε κουρασµένη;) ε λείπουν βέβαια τα γλωσσικά παιχνίδια όπως cup and sorcerer (αντί για cup and saucer), ενώ επιστρατεύονται και εικόνες πριν και µετά. Η λειτουργία µίας τέτοιας διαφηµιστικής µπροσούρας, πέρα από τον ψυχαγωγικό της χαρακτήρα, λειτουργεί και ως πηγή προβληµατισµού για τον αναγνώστη, ο οποίος αναρωτιέται: Υπάρχουν µάγισσες; Και αν υπάρχουν, πώς θα ήταν σήµερα; Μέσα από την αλληλεπίδραση αρχικού και δευτερογενούς κειµένου, ο αναγνώστης κατασκευάζει στο µυαλό µία µάγισσα που διαφέρει από την σατανική µάγισσα του παραδοσιακού παραµυθιού. Είναι µια µάγισσα που συνδυάζει παραδοσιακά και σύγχρονα χαρακτηριστικά και µας είναι µέχρι και συµπαθής. Σε αυτό το σηµείο η 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 594

5 Μεταµοντέρνα Παραµύθια διακειµενικότητα έχει λειτουργήσει ως µία στρατηγική µε τη βοήθεια της οποίας ένα κείµενο έχοντας συσχετιστεί µε το προϋπάρχον του έχει αποκτήσει νέο νόηµα για τον αναγνώστη και παίζει παράλληλα ένα πολύ σηµαντικό ρόλο στην παραγωγή συγκεκριµένου νοήµατος σε βάρος του προηγούµενου: η κακιά µάγισσα δεν είναι τόσο κακιά όσο παρουσιάζεται στην παραδοσιακή ιστορία και έτσι ο κανόνας των κλασικών παραµυθιών που θέλει τις µεγάλες γυναίκες κακιές επειδή είναι παντοδύναµες (Paul, 1998) ανατρέπεται. Παράλληλα, όπως αναφέρει η Οικονοµίδου (2000), ο αναγνώστης καλείται να κοιτάξει τη µαγική διάσταση των παραµυθιών από µία οπτική γωνία πραγµατιστική, τεχνολογικά ενηµερωµένη, καταναλωτική και να αντιληφθεί ότι και η σύγχρονη µάγισσα είναι µία κατασκευή της φαντασίας του συγγραφέα και της εικονογράφου. Η στρατηγική της διακειµενικότητας που χρησιµοποιείται άµεσα και έµµεσα στο Ο Χαρούµενος Ταχυδρόµος ή Ξένα Γράµµατα κάνει εµφανείς στους αναγνώστες τους τρόπους µε τους οποίους δοµούνται οι µυθοπλασίες µέσα από άλλα κείµενα και τεχνικές ενώ µέσα από την αποστασιοποίηση των αναγνωστών από τα γεγονότα και τους χαρακτήρες που παρουσιάζονται στα κείµενα επιτρέπονται οι πολλαπλές ερµηνείες και καθίσταται εφικτή η παρουσία µέσα στο ίδιο κείµενο µίας ποικιλίας φωνών (voices), νοηµάτων (meanings) και λόγων (discourses) (McCallum, 1999). 3. Μεταµυθοπλασία Η ικανότητα του αναγνώστη να προσεγγίζει ένα κείµενο αποστασιοποιηµένα, µε γνώση των κανόνων που διέπουν τη λειτουργία του και µε κριτική διάθεση επιδιώκεται να καλλιεργηθεί και µέσα από την αφηγηµατική στρατηγική της µεταµυθοπλασίας (metafiction). Σύµφωνα µε τη Waugh (1984) ο όρος µεταµυθοπλασία αναφέρεται στις διαδικασίες µυθοπλασίας οι οποίες µε αυτο-συνείδηση και µε συστηµατικό τρόπο επισύρουν την προσοχή του αναγνώστη στις συµβάσεις που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία τους, στο γεγονός, τελικά, ότι δεν είναι τίποτα άλλο παρά κατασκευές, για να εγείρουν έτσι ερωτήµατα γύρω από τη σχέση µυθοπλασίας και πραγµατικότητας. Η στρατηγική αυτή αξιοποιήθηκε στην οργάνωση της µυθοπλασίας στο Ο Χαρούµενος Ταχυδρόµος ή Ξένα Γράµµατα, αφού οι αναγνώστες για να εντοπίσουν τις πολυεπίπεδες διακειµενικές του συνδέσεις πρέπει πρώτα να αντιληφθούν ότι οι συγγραφείς έχουν δηµιουργήσει το κείµενό τους µέσα από το συνδυασµό διαφορετικών ιστοριών, την αλλαγή των µορφολογικών χαρακτηριστικών των ηρώων και τον επαναπροσδιορισµό των αρχικών κειµένων. Πιο συγκεκριµένα, ο αναγνώστης καλείται να αποδεχτεί ότι ήρωες που συνήθως ζουν στους δικούς τους προσωπικούς παραµυθιακούς κόσµους ζουν στην ίδια γειτονιά, µοιράζονται τον ίδιο ταχυδρόµο και αλληλογραφούν µεταξύ τους. Επιπλέον, καλείται να αναγωρίσει το δικαίωµα του συγγραφέα να αλλάζει τους χαρακτήρες και να προεκτείνει κατά ένα επεισόδιο το αρχικό παραµύθι από το οποίο προέρχονται, αφού κάθετι κατασκευασµένο είναι κατασκευάσιµο και συνεπώς ανακατασκευάσιµο. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 595

6 Λ. Μαλλούρη Ένα µεταµοντέρνο έργο παιδικής λογοτεχνίας στο οποίο η µεταµυθοπλαστική λειτουργία εκδηλώνεται µε ακόµη πιο εµφανείς και δυναµικούς τρόπους είναι Ο Βρωµοτυρένιος και Άλλα Μάλλον Ηλίθια Παραµύθια (The Stinky Cheeseman and Other Fairly Stupid Tales) των Jon Scieszka και Lane Smith, ένα βιβλίο στο οποίο παρωδούνται γνωστά παραµύθια όπως Το Ασχηµόπαπο, Η Κοκκινοσκουφίτσα, Η Πριγκήπισσα και το Μπιζέλι και άλλα. Σύµφωνα µε την Οικονοµίδου (2000), η νεοτερικότητα του βιβλίου αυτού εκδηλώνεται µέσα από όλες τις συνιστώσες του: µέσα από τις νοηµατικές και ιδεολογικές ανατροπές που επιτυγχάνονται µε τις πλοκές των σύγχρονων παραµυθιών που περιλαµβάνει, µέσα από την αφηγηµατική τεχνική που χρησιµοποιείται, µέσα από τη σουρεαλιστική εικονογράφηση, την πρωτότυπη οργάνωση του βιβλίου, την επιλογή των τίτλων των παραµυθιών και µέσα από τους τυπογραφικούς του πειραµατισµούς. Με την αφηγηµατική τεχνική και τα αφηγηµατικά ευρήµατα που χρησιµοποιούνται στο Ο Βρωµοτυρένιος και Άλλα Μάλλον Ηλίθια Παραµύθια, όπως η χρήση παρεµβάσεων στην αφήγηση και αυτοαναφορικών σχολίων, προκαλείται η εγρήγορση και η κριτική παρατηρητικότητα του αναγνώστη ενώ ταυτόχρονα επισύρεται η προσοχή του στο γεγονός ότι ο µυθιστορηµατικός κόσµος είναι φανταστικός και τεχνητός. Πιο συγκεκριµένα, στις πρώτες σελίδες του βιβλίου εµφανίζεται ο Γιάννης, ο οποίος µας αυτοσυστήνεται ως ο αφηγητής των ιστοριών, να προσπαθεί να οργανώσει το βιβλίο. Ως εκ τούτου διατάζει την Κόκκινη Κοτούλα, η οποία κατά ένα περίεργο τρόπο εµφανίζεται στις πρώτες σελίδες ζητώντας επιτακτικά βοηθούς να φυτέψει το σιτάρι της, να εξαφανιστεί για µερικές σελίδες. Τότε η Κόκκινη Κοτούλα απελπίζεται και ξεσπά: Μα ποιος θα µε βοηθήσει να πω την ιστορία µου; Ποιος θα µε βοηθήσει να ζωγραφίσω µια εικόνα του σιταριού; Ποιος θα µε βοηθήσει να γράψω τη λέξη σιτάρι; Η παρουσία ενός τέτοιου κωµικού διαλόγου στις σελίδες που συνήθως αφιερώνονται στον τίτλο του βιβλίου, πέρα από την ανατροπή των συµβάσεων συγκρότησης του βιβλίου που πετυχαίνει, καλεί τον αναγνώστη να προβληµατιστεί ως προς το ποιος οργανώνει ένα βιβλίο, ο συγγραφέας ή ο αφηγητής. Επιπλέον, εγείρει ερωτήσεις γύρω από την ταυτότητα του Γιάννη: πρόκειται για το γνωστό παραµυθιακό ήρωα Γιάννη από το Ο Γιάννης και η Μαγική Φασολιά ή απλά για ένα συνηθισµένο άνθρωπο που έτυχε να ονοµάζεται Γιάννης; Αν τελικά είναι ο παραµυθιακός ήρωας, θα συµπεριφερθεί όπως συµπεριφερόταν στο γνωστό παραµύθι ή θα αφηγηθεί µε αντικειµενικό τρόπο τις ιστορίες του βιβλίου; Για την ακρίβεια, όσο προχωρεί η ανάγνωση του βιβλίου, ο Γιάννης αναδεικνύεται ως ένας υπερβολικά ενοχλητικός αφηγητής ο οποίος απευθύνεται άµεσα στους αναγνώστες, σχολιάζει τη δική του αφήγηση ενώ παράλληλα πρωταγωνιστεί στην ιστορία Το Πρόβληµα του Γιάννη µε τα Φασόλια. Σε αυτή την ιστορία µάλιστα ο Γιάννης λογοµαχεί µε το Γίγαντα επειδή ο τελευταίος διαφωνεί µε τον τρόπο που ο Γιάννης λέει την ιστορία. Στην ιστορία της Κοκκινοσορτσίτσας και Chicken Licken ο αφηγητής αλλάζει πρόσωπο, µιας και η φωνή που ακούγεται που δεν ανήκει ούτε στο Γιάννη ούτε και σε κάποιον άλλο χαρακτήρα των ιστοριών, ενώ στην Ιστορία Γίγαντα ο Γίγαντας παρακάµπτει το Γιάννη και γίνεται 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 596

7 Μεταµοντέρνα Παραµύθια ο αφηγητής της δικής του ιστορίας. Η χρήση µίας τέτοιας ποικιλίας αφηγηµατικών τεχνικών, φωνών και οπτικών γωνιών έχει ως αποτέλεσµα τη προσέλκυση της προσοχής του αναγνώστη στην ίδια τη φύση, την οργάνωση και τη λειτουργία του λογοτεχνικού έργου και κατ επέκταση στη σχέση που συνδέει το λογοτεχνικό έργο που διαβάζει µε τις πραγµατικότητες που το περιβάλλουν. Επιπλέον, η κατάργηση του παντογνώστη αφηγητή και η συµµετοχή πολλών φωνών στην αφήγηση επιτρέπει πολλές ερµηνευτικές προσεγγίσεις. Η φαντασία του αναγνώστη ενεργοποιείται και απελευθερώνεται. Με αυτό τον τρόπο, συµµετέχει ενεργά στη διαδικασία παραγωγής νοήµατος µιας και ενθαρρύνεται να εξερευνήσει την πιθανότητα απρόσµενων απίθανων καταλήξεων και να αρθρώσει ερωτήσεις για την ιεράρχηση ρόλων σε µια ιστορία όπως ποιος µιλά και ποιος σιωπά και τι θα έλεγαν οι χαρακτήρες αν τους «επιτρεπόταν» να πουν την ιστορία από τη δική τους οπτική γωνία. Επιπρόσθετα, οι φαινοµενικά αφελείς ερωτήσεις της Κόκκινης Κοτούλας επισηµαίνουν στον αναγνώστη την ανικανότητα των ηρώων να υπάρξουν χωρίς ένα συγγραφέα και ένα εικονογράφο να τους δώσει υπόσταση. Κατά συνέπεια, εφόσον αποκαλύπτεται η «πλαστότητα» (fictionality) των χαρακτήρων και των γεγονότων που περιγράφονται, ο αναγνώστης αποστασιοποιείται από το κείµενο και αντιλαµβάνεται τον τρόπο που κατασκευάζονται και ανακατασκευάζονται ιστορίες και πώς µε παρόµοιο τρόπο κατασκευάζεται η ίδια η πραγµατικότητα. Κάτι άλλο που αξίζει προσοχής στο Ο Βρωµοτυρένιος και Άλλα Μάλλον Ηλίθια Παραµύθια είναι η αδιάσπαστη σχέση µεταξύ εικόνων και λέξεων. Στην ιστορία Το Πραγµατικά Άσχηµο Παπάκι, όπως και στις άλλες ιστορίες του βιβλίου, οι εικόνες και οι λέξεις αλληλεπιδρούν ώστε να κατασκευάσουν από κοινού νοήµατα, παρά απλά να αντανακλούν ή να επεξηγούν το ένα το άλλο. Σε αυτή την ιστορία ο Scieszka παρωδεί Το Ασχηµόπαπο του Άντερσεν: σε αντίθεση µε την αρχική ιστορία, το πραγµατικά ασχηµό παπάκι δε µετατρέπεται σε κύκνο αλλά µεγαλώνει και γίνεται µία πραγµατικά άσχηµη πάπια. Η οπτική αναπαράσταση του ασχηµόπαπου είναι όπως ακριβώς θα έπρεπε να είναι µια τέτοια αναπαράσταση-πραγµατικά άσχηµη. Προς έκπληξη των αναγνωστών, όµως, \το πραγµατικά άσχηµο παπάκι δε δείχνει καθόλου θλιµµένο, αντίθετα έχει µία χαρούµενη, σχεδόν αυτάρεσκη έκφραση στο πρόσωπό του. Αυτό που είναι πολύ σηµαντικό είναι ότι, όπως και στο Ο Χαρούµενος Ταχυδρόµος ή Ξένα Γράµµατα, η διακειµενικότητα και η αντίστιξη των νοηµάτων πραγµατώνεται όχι µόνο µέσα από τους γλωσσικούς υπαινιγµούς αλλά και µέσα από τους εικονογραφικούς επίσης. Το πραγµατικά άσχηµο παπάκι βρίσκεται ανάµεσα σε εικόνες από άλλες πάπιες, διαφορετικού εικονιστικού στιλ, οι οποίες φαίνεται ότι είναι ξένες, εµβόλιµες στις σουρεαλιστικά εικονογραφηµένες σελίδες του Ο Βρωµοτυρένιος και Άλλα Μάλλον Ηλίθια Παραµύθια, προφανώς κοµµένες από προηγούµενες εκδόσεις της κλασικής ιστορίας. Οι επιφανειακές διαφορές ανάµεσα στο πραγµατικά άσχηµο παπάκι και στο αρχέτυπό του, όσον αφορά την έκφραση και την εικονογράφηση, αντανακλούν βαθύτερες διαφορές στον τρόπο που προσλαµβάνουµε τη λογοτεχνία και 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 597

8 Λ. Μαλλούρη αντιλαµβανόµαστε η λειτουργία της. Στο Το Πραγµατικά Άσχηµο Παπάκι αποµυθοποιείται και διακωµωδείται ο διδακτισµός της κλασικής ιστορίας και οι αξίες οι οποίες είναι εγγεγραµµένες σε αυτήν. Το ασχηµόπαπο δε γίνεται όµορφο, ξεχωρίζει όµως τελικά από όλα τα άλλα ζωντανά της λίµνης επειδή παραµένει πραγµατικά άσχηµο. Συµπερασµατικά, όπως αναφέρει η Οικονοµίδου (2000), αντί η διαφορετικότητα να γίνει µέσο ώστε τελικά να προβληθεί η υπέρβαση της, όπως συµβαίνει στην περίπτωση του Άντερσεν, εδώ γίνεται µέσο για να υπονοµευθεί η ίδια η ανάγκη υπέρβασής της. 4. Παιχνίδια µε τους αναγνώστες Μία άλλη ρηξικέλευθη αφηγηµατική τεχνική που στοχεύει στην αύξηση της κριτικής ικανότητας του αναγνώστη και στην ενεργοποίησή του στην κατεύθυνση της νοηµατοδότησης του έργου που διαβάζει είναι και αυτή που χρησιµοποιείται στο παραµύθι Τα 88 Ντολµαδάκια, του Ευγένιου Τριβιζά και της Ράνιας Βαρβάκη. Στο εν λόγω παραµύθι οι αναγνώστες καλούνται να συµπράξουν ενεργά στην κατασκευή της ιστορίας µιας και σε κάθε σελίδα ο αφηγητής απευθύνεται στον αναγνώστη και τον καλεί να αποφασίσει τι θα γίνει στη συνέχεια δίνοντάς του ένα συγκεκριµένο αριθµό επιλογών, η κάθε µία από τις οποίες οδηγεί σε διαφορετική σελίδα, όπου και επαναλαµβάνεται η ίδια διαδικασία. Η τεχνική αυτή αποτελεί µια εφαρµογή της κοινής πρακτικής της µεταµοντέρνας λογοτεχνίας να αφήνει εκκρεµή την τελική έκβαση της ιστορίας όπως συµβαίνει στο έργο του Fowles (1984) The French Lieutenant s Woman, στο οποίο ο συγγραφέας καλεί τον αναγνώστη να επιλέξει ποιο αποτέλεσµα θέλει να έχει η ιστορία. Τα 88 Ντολµαδάκια ξεκινούν µε την παρουσίαση της ηρωίδας του βιβλίου. Πρόκειται για την Έµµα, ένα κορίτσι µε φακίδες και κόκκινες κοτσίδες η οποία, µια µέρα που βρίσκεται µόνη της στο σπίτι, ακούει το τηλέφωνο να χτυπά. Στο σηµείο αυτό ο αφηγητής χρησιµοποιώντας το δεύτερο ενικό πρόσωπο απευθύνεται στον αναγνώστη: «Τι θέλεις να κάνει η Έµµα; Να σηκώσει το τηλέφωνο ή να µην το σηκώσει;». Εδώ ακριβώς ξεκινά και ο ενεργητικός ρόλος του αναγνώστη ο οποίος µέσα από τις επιλογές που κάνει µπορεί να διαβάσει µέχρι και 88 διαφορετικές ιστορίες, όπως δηλώνεται µε τον καθόλου τυχαίο αριθµό του τίτλου, και να οδηγήσει την Έµµα σε διάφορες περιπέτειες. Πολλές φορές για να βρει ο αναγνώστης τη σελίδα µε τη συνέχεια που προτιµά πρέπει να λύσει ένα αίνιγµα ή να απαντήσει σε κάποια εύκολη ερώτηση, κάτι που εντάσσεται στο γενικότερο παιγνιώδη χαρακτήρα του βιβλίου. Με αυτό τον τρόπο ο ρόλος του συγγραφέα και η διαδικασία της συγγραφής αρχίζουν να αποµυθοποιούνται και αποδοµούνται, αφού ο αναγνώστης συµµετέχει σε αυτή, ακόµη πιο ενεργητικά µάλιστα, όταν σε κάποια σηµεία καλείται να γράψει το τέλος της ιστορίας και να συµπληρώσει την εικονογράφηση. Ο αναγνώστης παύει να έχει τον παθητικό ρόλο που παραδοσιακά κατείχε και γίνεται ένας ενεργητικός συµπαίκτης σε µια εντελώς νέα αντίληψη της λογοτεχνίας (McCallum, 1999). Με παρόµοιο τρόπο, ο αναγνώστης βλέποντας ένα κέιµενο να συντίθεται και να αποσυντίθεται µπροστά στα µάτια του µπορεί να αντιληφθεί πως συντίθεται και 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 598

9 Μεταµοντέρνα Παραµύθια αποσυντίθεται η πραγµατικότητα που τον περιβάλλει και ποιος είναι ο ρόλος του µέσα σε αυτήν. Αυτό που είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον στα Τα 88 Ντολµαδάκια είναι η σκόπιµη και συστηµατική πραγµατοποίηση αυτού που ονοµάζεται από την Οικονοµίδου (2000), διάρρηξη των δύο βασικών πλαισίων που ορίζουν τη µυθοπλασία, δηλαδή του πλαισίου της πραγµατικότητας και του πλαισίου της φαντασίας. Πιο συγκεκριµένα, η Έµµα µιλά µε την ίδια φυσικότητα στη µητέρα της µε αυτήν που τη διακρίνει όταν µιλά µε τα τρία λιοντάρια της θείας της, ενώ ο αφηγητής µε την ίδια φυσικότητα µας καλεί να επιλέξουµε τη συνέχεια της ιστορίας και αν έχουµε βαρεθεί να διαβάζουµε, τότε να τραβήξουµε τα αυτιά της µαµάς µας και να συνεχίσουµε. Κάτω από αυτές τις συνθήκες το ερώτηµα που εγείρεται αποτελεί τον πυρήνα της µεταµυθοπλασίας: πού αρχίζει και πού σταµατά µία µυθοπλασία; Η Waugh (1984) αναφέρει ότι µέσα από τον προβληµατισµό του αναγνώστη για τη λεπτή διαχωριστική γραµµή που χωρίζει την πραγµατικότητα από τη µυθοπλασία, τα µεταµυθοπλαστικά έργα παροτρύνουν τον αναγνώστη να ανακαλύψει πως ο καθένας από µας «παίζει» µε τις δικές του πραγµατικότητες. Ένα άλλο ανατρεπτικό στοιχείο στο Τα 88 Ντολµαδάκια είναι η µη προβλεψιµότητα του τι θα ακολουθήσει. Παρόλο που θα µπορούσε κανείς να υποθέσει πως, µιας και σε αυτό το έργο ο αναγνώστης επιλέγει, θα µπορούσε να προστατέψει την Έµµα από τις κακοτοπιές, αυτό δεν ισχύει αφού κάποιες φορές όλες οι επιλογές θα οδηγήσουν στο ίδιο αποτέλεσµα: η Έµµα να καταλήξει στο στοµάχι µιας αρκούδας. Με αυτό τον τρόπο ο αναγνώστης προβληµατίζεται για το σύνολο περιορισµένων επιλογών που του δίνει ο συγγραφέας ο οποίος παραµένει ο «ιθύνων νους» της µυθοπλασίας. 5. Κριτική Αν και τα νεοτερικά έργα παιδικής λογοτεχνίας έχουν ανταποκριθεί στα αιτήµατα των καιρών για εκσυγχρονισµό και ανανέωση του περιεχοµένου, της µορφής και της λειτουργίας της παιδικής λογοτεχνίας, όπως έχει διαφανεί, η κύρια κριτική που δέχονται είναι κατά πόσο έχουν τελικά την επίδραση στην οποία στοχεύουν οι δηµιουργοί τους, µιας και απευθύνονται σε ένα κοινό µε περιορισµένη αναγνωστική εµπειρία και γνώση του κόσµου. Για παράδειγµα, οι διακειµενικές συνδέσεις που απαιτούνται να γίνουν εκ µέρους των αναγνωστών ώστε γίνει κατανοητός τόσο ο δοµικός τύπος της ιστορίας τέτοιων έργων όσο και οι ανατροπές που συµβαίνουν, προϋποθέτουν ένα παιδί εξοικειωµένο µε τα αρχικά κείµενα. Βέβαια, λαµβάνοντας υπόψη ότι τα παραµύθια που παρωδούνται στο Ο Βρωµοτυρένιος και Άλλα Μάλλον Ηλίθια Παραµύθια και αυτά στα οποία αναφέρεται ο Ο Χαρούµενος Ταχυδρόµος ή Ξένα Γράµµατα όπως Η Kοκκινοσκουφίτσα, Το Aσχηµόπαπο, Η Σταχτοµπούτα, είναι κλασικά µπορούµε να υποθέσουµε ότι και ένα 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 599

10 Λ. Μαλλούρη παιδί το οποίο είναι εξοικιωµένο µε τα παραµύθια αυτά µπορεί να αντιληφθεί σε τι αναφέρονται οι ιστορίες του βιβλίου. Παρ ολ αυτά, η γνώση των αρχικών κειµένων µόνο δεν είναι επαρκής µιας και οι διακειµενικές συνδέσεις που µπορούν να γίνουν, όπως άλλωστε είδαµε στο Χαρούµενο Ταχυδρόµο, είναι πολύπλοκες και πολυεπίπεδες. Απαιτούν ένα αναγνώστη εξοικειωµένο µε τις συµβάσεις των κειµενικών ειδών και τους τρόπους µε τους οποίους πραγµατώνεται η αφηγηµατική τεχνική, ώστε να µπορεί να παρακολουθήσει τα παιγνίδια της αφήγησης, όπως για παράδειγµα το µεταβαλλόµενο ρόλο του αφηγητή και τις µεταβολές στην οπτική γωνία που είδαµε στο στο Ο Βρωµοτυρένιος και Άλλα Μάλλον Ηλίθια Παραµύθια. Ένας τέτοιος αναγνώστης δεν αποξενώνεται από τα άλµατα µεταξύ φαντασίας και πραγµατικότητας όταν, για παράδειγµα, ο αφηγητής στα 88 Ντολµαδάκια τον καλεί προτού προχωρήσει µε την ιστορία να κάνει µία τούµπα, και έχει επαρκή γνώση του τι είναι συγγραφέας και πώς γράφει µία ιστορία. Επιπρόσθετα, µπορεί να υποστηριχθεί πως το ανατρεπτικό, σαρκαστικό χιούµορ τέτοιων βιβλίων δεν µπορεί να γίνει αντιληπτό από τους νεαρούς αναγνώστες που συνήθως ψυχαγωγούνται µε χοντροκοµµένα αστεία παρά από λεπτό, πνευµατώδες χιούµορ. Πιο συγκεκριµένα, η κωµικότητα της ιστορίας Ο Άλλος Πρίγκηπας Βάτραχος, η οποία περιλαµβάνεται στο Ο Βρωµοτυρένιος και Άλλα Μάλλον Ηλίθια Παραµύθια µπορεί να είναι ακατάληπτη για ένα παιδί αναγνώστη. Σε αυτή την ιστορία ο βάτραχος πείθει την πριγκήπισσα να τον φιλήσει λέγοντάς της πως θα µετατραπεί σε πρίγκηπα και όταν αυτή το κάνει, ο βάτραχος πηδά πίσω στη λίµνη αναφωνώντας: «Απλά αστειευόµουν!» Με παρόµοιο τρόπο, η Σταχτοµπούτα του Βρωµοτυρένιου (ή Το Κορίτσι που Πραγµατικά τα Θαλάσσωσε, όπως αναφέρει ο τίτλος) µένει τελικά σπίτι το βράδυ του χορού επειδή εµφανίζεται ο λάθος «από µηχανής θεός». Συγκεκριµένα, αντί να εµφανιστεί η νεραϊδονονά, η οποία θα τη βοηθούσε µέσα από µία σειρά µαγικών µεταµορφώσεων να πραγµατοποιήσει το ταξικό της άλµα, εµφανίζεται το ξωτικό Rumpelstiltskιn, από το οµώνυµο παραµύθι, το οποίο προσφέρεται να τη βοηθήσει να γνέσει άχυρο σε χρυσάφι. Στην περίπτωση αυτή, το χιούµορ που αναδύεται µέσα από τις ιδεολογικές και νοηµατικές ανατροπές οι οποίες πραγµατώνονται µέσα από πολύπλοκες διακειµενικές συνδέσεις µε το αρχικό κείµενο και το παραµύθι Rumpelstiltskιn ίσως να είναι ανύπαρκτο για το παιδί. ίπλα σε αυτό, το γεγονός ότι η Σταχτοµπούτα δε γίνεται ποτέ πριγκήπισσα, ο βάτραχος παραµένει βάτραχος και η Έµµα τρώγεται από την αρκούδα υπονοµεύει τις προσδοκίες του παιδιού για ένα αισιόδοξο τέλος. Ο Zipes (1983) παρατηρεί πως τα παιδιά αντιστέκονται στην ανατροπή. Εάν έχουν µεγαλώσει µε τα παλιά παραµύθια, δε θέλουν να τους τα αλλάζουν. Εάν οι κοινωνικές προσδοκίες τους έχουν καθοριστεί από µία συντηρητική διαδικασία κοινωνικοποίησης, βρίσκουν τις αλλαγές στα παραµύθια κωµικές αλλά συχνά άδικες και ανησυχητικές, ακόµη και αν τα παραµύθια σκοπεύουν να είναι προς όφελός τους και επιδιώκουν τη δική τους χειραφέτηση. Όµως αυτήν ακριβώς την ανησυχία επιδιώκουν τα νεοτερικά παραµύθια, η οποία θα οδηγήσει σε πρώτο επίπεδο σε προβληµατισµό και σε µεταγενέστερο στη συνειδητοποίηση των 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 600

11 Μεταµοντέρνα Παραµύθια κοινωνικών συνθηκών εκ µέρους του αναγνώστη. Εξάλλου, υπάρχει µία τάση να κατασκευάζεται η ιδέα του παιδιού-αναγνώστη ως µια αθώα, συναισθηµατικά αγνή άγραφη πλάκα. Με αυτή την έννοια τέτοιες συντηρητικές αντιδράσεις προς µεταµοντέρνα αναγνώσµατα όπως αυτά που εξετάσαµε αποκαλύπτουν µάλλον τις διαδικασίες, τις στάσεις και τις αντιλήψεις µέσα από τις οποίες κατασκευάζεται κοινωνικά η έννοια της «παιδικότητας». Συµπερασµατικά, νεοτερικά αναγνώσµατα όπως αυτά που εξετάστηκαν αποτελούν σηµαντικές αναγνωστικές προκλήσεις για τα παιδιά. ιατρέχοντας τον κίνδυνο να αναστατώσουν και να αποξενώσουν τον αναγνώστη, τέτοια έργα τον βοηθούν τελικά να αντιληφθεί τους τρόπους µε τους οποίους η λογοτεχνική µυθοπλασία κατασκευάζει τους φανταστικούς της κόσµους και να κατανοήσει πώς η πραγµατικότητα κατασκευάζεται µε παρόµοιους τρόπους. Με αυτό τον τρόπο, σύµφωνα µε την Οικονοµίδου (2000), πέρα από τον εµπλουτισµό της αναγνωστικής του εµπειρίας, το παιδί γίνεται ευαίσθητος ερµηνευτής της πραγµατικότητας που τον περιβάλλει και των σχέσεων του µε τους άλλους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ahlberg, J. and Ahlberg, A. (1986) The Jolly Postman or Other People s Letters. London: Heinnemann. McCallum, R. (1999) Very Advanced Texts: Metafictions and Experimental Work. P. Hunt (εd.), Understanding Children s Literature (pp ). London: Routledge. Schwinge, D. (2003) Making connections between languages, between cultures, between texts: using hybrid literacy practices in bilingual elementary school class. Retrieved April 20, 2006 from Scieszka, J. & Smith, L. (1992) The Stinky Cheeseman and Other Fairly Stupid Tales. New York: Puffin Books. Οικονοµίδου, Σ. (2000). Χίλιες και µία Ανατροπές. Η Νεοτερικότητα στη Λογοτεχνία για Μικρές Ηλικίες. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Paul, L. (1998) Reading Otherways. Great Britain: Thimble Press. Waugh, P. (1984) Metafiction: the Theory and Practice of Self-conscious Fiction. London: Methuen. Τριβιζάς, Ε. & Βαρβάκη, Κ. Ο. (1997). Τα 88 Ντολµαδάκια. Αθήνα: Καλέντης. Zipes, J. (1983) Fairy Tales and the Art of Subversion. The Classical Genre for Children and the Process of Civilization. London: Heinemann. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 601

12 Λ. Μαλλούρη 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 602

H πρόσληψη της μετανεοτερικής παιδικής λογοτεχνίας από τους νεαρούς αναγνώστες. Σταύρου Ιωάννα Πανεπιστήμιο Κύπρου

H πρόσληψη της μετανεοτερικής παιδικής λογοτεχνίας από τους νεαρούς αναγνώστες. Σταύρου Ιωάννα Πανεπιστήμιο Κύπρου H πρόσληψη της μετανεοτερικής παιδικής λογοτεχνίας από τους νεαρούς αναγνώστες Σταύρου Ιωάννα Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτέλεσε η θέση που κατέχει η παιδική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκουσα: Δέσποινα Χριστοφή-Λοΐζου Περιφ. Γυμνάσιο Ξυλοτύμπου Σχολική Χρονιά: 2012-2013 1

Διδάσκουσα: Δέσποινα Χριστοφή-Λοΐζου Περιφ. Γυμνάσιο Ξυλοτύμπου Σχολική Χρονιά: 2012-2013 1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Λαϊκή Παράδοση Και Λογοτεχνία ΜΥΘΟΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ Διδάσκουσα: Δέσποινα Χριστοφή-Λοΐζου Περιφ. Γυμνάσιο Ξυλοτύμπου Σχολική Χρονιά: 2012-2013 1 Και εσύ παππού Αϊνστάιν με το παραμύθι!

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): Σκανταλιές (5 η Ενότητα, Β.Μ., τεύχος

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟ!!!

Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟ!!! Μουσικό Σχολείο Λάρισας Τάσου Λειβαδίτη 20 Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟ!!! Τα κείμενα που ακολουθούν είναι μαθητικές δημιουργίες και απαντούν στο ερώτημα «τι διαβάζουν τα παιδιά μας», μόνιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Φάση 1: Διάγνωση Φάση 2: Οργάνωση Ετοιμασία Φάση 3: Εφαρμογή Ο εκπαιδευτικός είναι υπεύθυνος ώστε να διαγνώσει τα διαφορετικά επίπεδα της τάξης του Μικρές, συντρέχουσες αξιολογήσεις

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ, ΑΚΡΟΑΤΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ. ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΝΗΠΙΩΝ.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ, ΑΚΡΟΑΤΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ. ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΝΗΠΙΩΝ. ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ, ΑΚΡΟΑΤΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ. ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΝΗΠΙΩΝ. Έλενα Χ. Στανιού, Νηπιαγωγός Υπ. Δρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η μυθοπλασία στη λογοτεχνία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαιρινές διακοπές

Καλοκαιρινές διακοπές Καλοκαιρινές διακοπές Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας και Δημοτικού Tα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Για παιδιά 0-5 ετών Πάνινα βιβλία 0-3

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη

Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Δομικά χαρακτηριστικά του παραμυθιού (υπερδομικό σχήμα αφήγησης) - Έναρξη-αρχή (χωροχρονικός προσανατολισμός)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΙ ΠΗΓΗ ΥΓΕΙΑΣ 14 Ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΕΚΤΕΣΟΓΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ -ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ ΜΑΡΙΑ

ΤΟ ΡΟΔΙ ΠΗΓΗ ΥΓΕΙΑΣ 14 Ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΕΚΤΕΣΟΓΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ -ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΟ ΡΟΔΙ ΠΗΓΗ ΥΓΕΙΑΣ 14 Ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΕΚΤΕΣΟΓΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ -ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ ΜΑΡΙΑ Το πρόγραμμα μας είχε ποικίλους γνωστικούς, συναισθηματικούς και ψυχοκινητικούς στόχους. Εμπλέξαμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών...

Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών... Τεύχος 5o Iαν - Φεβ. 2008 2ο ηµ. Σχ. Ατσιπόπουλου Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών... Περιεχόµενα... Αποκριάτικο πάρτυ 2009 «Ο πίνακας από την αρχή»...σελ. 2 «Τα παραµύθια στη ζωή µας»...σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου )

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) Τα παιδιά αντιµετωπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού 4os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 σι λ α ν α γ ν ω Φ ί α «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

Ευγένιος Τριβιζάς στο TLIFE: Η εγκληματολογία, τα παιδικά βιβλία και οι νέοι του ήρωες!

Ευγένιος Τριβιζάς στο TLIFE: Η εγκληματολογία, τα παιδικά βιβλία και οι νέοι του ήρωες! Ευγένιος Τριβιζάς στο TLIFE: Η εγκληματολογία, τα παιδικά βιβλία και οι νέοι του ήρωες! Συνέντευξη: Άρτεμις Θύμιου Φωτό: Πέτρος Χόντος Υπάρχει πιο ωραίο πράγμα από το να σου υπογράφουν ένα από τα αγαπημένα

Διαβάστε περισσότερα

Μια τρελή οικογένεια. Γιαν Προχάτσκα. Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη

Μια τρελή οικογένεια. Γιαν Προχάτσκα. Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Μια τρελή οικογένεια Γιαν Προχάτσκα Εικονογράφηση: Φίλιπ Βέχτερ Μετάφραση: Ριάνα Μιχαλάκη Σελ. 86 Δραστηριότητες για τις Γ, Δ & Ε τάξεις Ο συγγραφέας: Γεννήθηκε στην Τσεχοσλοβακία.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Στίκα Μακαρόνια , Μακαρονολυμπιάδα , Κοκκινομακαρονοσκουφίτσα Spaghetti Capriolen, Η Μυρμηγκούπολη Το μαύρο σύννεφο

Δέσποινα Στίκα Μακαρόνια , Μακαρονολυμπιάδα , Κοκκινομακαρονοσκουφίτσα Spaghetti Capriolen, Η Μυρμηγκούπολη Το μαύρο σύννεφο Δέσποινα Στίκα Η Δέσποινα Στίκα γεννήθηκε στα Καλάβρυτα. Σπούδασε Νηπιαγωγός στη Σχολή Νηπιαγωγών Καλλιθέας και στο ΤΕΑΠΗ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εργάστηκε για τριάντα και πλέον χρόνια ως νηπιαγωγός

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ» ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ

«ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ» ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 207 «ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ» ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Κανελλοπούλου Ελένη Μαθηματικός / δασκάλα Μεταπτυχιακή φοιτήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

3os. ι λ α ν α γ ν ω σ Φ. ί α. «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014. του δημοτικού σχολείου

3os. ι λ α ν α γ ν ω σ Φ. ί α. «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014. του δημοτικού σχολείου 3os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του δημοτικού σχολείου Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014 ι λ α ν α γ ν ω σ Φ ί α «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2003 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2003 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2003 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ εν θα ήταν άσκοπο να αναλογιστούµε ως κοινωνία τις επιπτώσεις ενός πολιτισµού της τηλεοπτικής εικόνας στη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Α. 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39.

ΤΑΞΗ Α. 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39. ΤΑΞΗ Α 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39. Επισημάνσεις: Το κείμενο του Τζ. Ροντάρι «Η πέτρα στη λίμνη» (σ.12-17) μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Μικρές Αγγελίες Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΒΕΝΤΑΡΕΙΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΚΟΒΕΝΤΑΡΕΙΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΟΖΑΝΗΣ ΚΟΒΕΝΤΑΡΕΙΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΟΖΑΝΗΣ Πλατεία 28ης Οκτωβρίου 7, Κοζάνη, 50100 Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2461350435 Ωράριο Λειτουργίας Δευτέρα έως Παρασκευή: 08:00-21:00, Ιούλιος & Αύγουστος 08:00-16:00

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της παιδικής λογοτεχνίας στην Κυπριακή εκπαίδευση. Χαραλάμπους Ιωάννα Πανεπιστήμιο Κύπρου

Η θέση της παιδικής λογοτεχνίας στην Κυπριακή εκπαίδευση. Χαραλάμπους Ιωάννα Πανεπιστήμιο Κύπρου Η θέση της παιδικής λογοτεχνίας στην Κυπριακή εκπαίδευση Χαραλάμπους Ιωάννα Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Αφετηρία και αφορμή της παρούσας έρευνας αποτέλεσε η διαπίστωση ότι «ο ισχύων τρόπος της παρουσίας,

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό

1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό 1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό Τα κυριότερα επικοινωνιακά εργαλεία ή µέσα που µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Σε μία κοινωνία που κατακλύζεται από πληροφορίες, το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, είναι αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστο. Καθημερινά γίνεται αποδέκτης πολυπληθών και πολυποίκιλων μηνυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Cross sectional Panel Omnibus

Cross sectional Panel Omnibus είδη ερευνών Ποσοτικές έρευνες Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Πρόσωπο µε πρόσωπο Τηλεφωνική Ταχυδροµική Μέσω ιαδικτύου 1 Ποσοτικές έρευνες (συνέχεια) Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Cross sectional

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ 1 ΟΣ ΜΗΝΑΣ ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Σε ύπτια θέση: το κεφάλι γυρίζει προς μία πλευρά Στην τοποθέτηση σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται πίσω Όταν το κρατούν σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται

Διαβάστε περισσότερα