Daniel J. Siegel, THE DEVELOPING MIND: How Relationships and the Brain Interact to Shape Who We Are (Guilford Press: 1999)?

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Daniel J. Siegel, THE DEVELOPING MIND: How Relationships and the Brain Interact to Shape Who We Are (Guilford Press: 1999)?"

Transcript

1 Daniel J. Siegel, THE DEVELOPING MIND: How Relationships and the Brain Interact to Shape Who We Are (Guilford Press: 1999)? Η ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΗ ΝΟΗΣΗ: Πώς οι σχέσεις και ο εγκέφαλος αλληλεπιδρούν για να διαπλάσουνε αυτό που είµαστε Πρόσφατες πρόοδοι στην έρευνα του εγκεφάλου και στην έρευνα για την προσκόλληση (attachment) τώρα επιβεβαιώνουν ότι για να σχετιστεί ένας γονιός αποτελεσµατικά το νήπιό του/της, και να δηµιουργήσει έτσι µια σχέση ασφαλούς προσκόλλησης στο µυαλό /την οπτική για τον κόσµο του παιδιού, ο γονέας πρέπει να είναι σε θέση να συµµετέχει σε "σύντονη επικοινωνία" (contingent communication = ευαίσθητη στην, εξαρτώµενη από την / ανάλογη µε την ανάδραση) µε το παιδί --- που σηµαίνει ότι η απάντηση του γονέα στο νήπιο εξαρτάται από την επικοινωνία του νηπίου προς το γονέα και έπειτα η απάντηση του νηπίου εξαρτάται από τις απαντήσεις του γονέα και έπειτα του γονέα εξαρτώνται από του νηπίου, κ.λπ., κ.λπ... Στην ανεπαρκή εξάσκηση του γονεϊκού ρόλου (όπως και της θεραπείας) η επικοινωνία και η ανταπόκριση είναι µη-ευαίσθητες/σύντονες, όπως στην αντιµετώπιση ένός νηπίου µε έναν βασισµένο στους κανόνες, στη λογική, µη εστιασµένο στο εδώ-και-τώρα, µη-συναισθηµατικό, άκαµπτο τρόπο ή όπως όταν ένας θεραπευτής ανταποκρίνεται σε έναν πελάτη µε έναν παρόµοιο: διανοητικό ή θεωρητικό, βασισµένο στους κανόνες τρόπο, ο οποίος θα περιελάµβανε την επικοινωνία για και την αντίδραση του θεραπευτή σε έντυπα που συµπληρώνει ο πελάτης µε έναν µηχανικό ή προγραµµατισµένο εκ των πρότερων ή βασισµένο στους κανόνες τρόπο µάλλον, παρά µε ένα ευαίσθητο στον πελάτη και στο εδώκαι-τώρα τρόπο. (Παρεπιπτόντως: η "ενεργητική ακρόαση" δεν είναι στο ίδιο γήπεδο µε την "ευαίσθητη επικοινωνία." Κανένα "σύστηµα" ή τεχνική επικοινωνίας ΕΝ ΜΠΟΡΕΙ να είναι "ευαίσθητη επικοινωνία," απ ότι καταλαβαίνω ότι σηµαίνει αυτός ο όρος.) Η πιο εκπληκτική πτυχή του µηνύµατος του ρ Siegel για την πρόσφατη έρευνα για τον εγκέφαλο είναι ότι ενώ το γενετικό σχεδιάγραµµα του εγκεφάλου είναι παρόν στη γέννηση και καθορίζεται σίγουρα από τα γονίδιά µας, το πώς ο εγκέφαλος και η νόησή (mind) µου, και ο εγκέφαλος και η νόησή σας, και οι εγκέφαλοι και η νόηση των παιδιών µας, και των πελατών µας, αναπτύχθηκαν εξαρτήθηκε και εξαρτάται από τις ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ των ΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΑΣ/ΤΟΥΣ.

2 Πιστεύει, και αναφέρεται σχολαστικά στην έρευνα για να υποστηρίξει την πεποίθησή του ότι η αποτελεσµατική θεραπεία περιλαµβάνει πραγµατικές αλλαγές στον εγκέφαλο του πελάτη (και του θεραπευτή επίσης), εάν υπάρχει αληθινά ευαίσθητη επικοινωνία. Τα αποσπάσµατα είναι όλα από το κεφάλαιο 3 του βιβλίου THE DEVELOPING MIND. 1. "Η προσκόλληση" είναι ένα εγγενές σύστηµα στον εγκέφαλο που εξελίσσεται µε τρόπους που επιρρεάζουν και οργανώνουν κινητήριες, συναισθηµατικές, και µνηµονικές διαδικασίες σχετικά µε τα σηµαντικά πρόσωπα που παρέχουνε φροντίδα στο νεογνό. Το σύστηµα προσκόλλησης κινητοποιεί ένα νήπιο να αναζητήσει την εγγύτητα στους γονείς (και σε άλλους βασικούς φροντιστές του) και να καθιερώσει επικοινωνία µαζί τους. Στο πιό βασικό εξελικτικό επίπεδο, αυτό το συµπεριφορικό σύστηµα βελτιώνει τις πιθανότητες για την επιβίωση του νηπίου. Στο επίπεδο της νόησης, η προσκόλληση καθιερώνει µια διαπροσωπική σχέση που βοηθά τον ανώριµο εγκέφαλο (του παιδιού) να χρησιµοποιήσει τις ώριµες λειτουργίες του εγκεφάλου του γονέα για να οργανώσει τις δικές του διαδικασίες. Οι συναισθηµατικές συναλλαγές της ασφαλούς προσκόλλησης περιλαµβάνουν τις συναισθηµατικά ευαίσθητες απαντήσεις ενός γονέα στα σήµατα ενός παιδιού, τα οποία µπορούν να χρησιµεύσουν για να ενισχύσουν τις θετικές συναισθηµατικές καταστάσεις του παιδιού και για να ρυθµίσουν τις αρνητικές. Ειδικότερα, η βοήθεια που µπορούν να δώσουν οι γονείς στη µείωση άβολων συναισθηµάτων, όπως ο φόβος, η ανησυχία, ή η θλίψη, επιτρέπει στα παιδιά για να ανακουφιστούνε και παρέχει ένα λιµάνι ασφάλειας όταν είναι αναστατωµένα. Οι επαναλαµβανόµενες τέτοιες εµπειρίες κωδικοποιούνται στην υπολανθάνουσα µνήµη ως προσδοκίες και έπειτα ως νοητικά πρότυπα ή σχήµατα προσκόλλησης, τα οποία χρησιµεύουν για να βοηθήσουν το παιδί να αισθανθεί µια εσωτερική αίσθηση αυτού που ο John Bowlby ονόµασε µια "ασφαλή βάση" στον κόσµο." (Σελίδα 67). "Το σύστηµα προσκόλλησης εξυπηρετεί πολλαπλές λειτουργίες. Για ένα νήπιο, η ενεργοποίηση του συστήµατος προσκόλλησης περιλαµβάνει την αναζήτηση της εγγύτητας. Η αναζήτηση εγγύτητας επιτρέπει σε ένα νήπιο για να προστατευθεί από βλάβες, πείνα, δυσµενείς αλλαγές θερµοκρασίας, καταστροφές, επιθέσεις από άλλους, και αποχωρισµούς από την οµάδα /οικογένεια.

3 Για αυτούς τους λόγους, το σύστηµα προσκόλλησης είναι ιδιαίτερα απαντητικό σε ενδείξεις κινδύνου. Η εσωτερική εµπειρία ενός ενεργοποιηµένου συστήµατος προσκόλλησης συνδέεται λοιπόν συχνά µε την αίσθηση της ανησυχίας ή του φόβου και µπορεί να αρχίσει από εκφοβιστικές εµπειρίας διαφόρων ειδών, καθώς επίσης και από µια απειλή αποχωρισµού από το πρόσωπο προσκόλλησης (τον/την ενήλικα). Οι "σχέσεις προσκόλλησης εξυπηρετούν έτσι µια ζωτικής σηµασίας λειτουργία στο ότι παρέχουν στο νήπιο προστασία από πολλών ειδών κινδύνους. Αυτές οι σχέσεις είναι κρίσιµες στην οργάνωση όχι µόνο της τρέχουσας εµπειρίας, αλλά και στη νευρωνική ωρίµανση του αναπτυσσόµενου εγκεφάλου. Με άλλα λόγια, αυτές οι προεξέχουσες συναισθηµατικές σχέσεις έχουν µια άµεση επίδραση στην ανάπτυξη περιοχών της νοητικής λειτουργίας που χρησιµεύουν ως τα εννοιολογικά αγκυροβόλια µας: µνήµη, αφήγηση, συναίσθηµα, αναπαράσταση, και καταστάσεις της νόησης. Με αυτό τον τρόπο, οι σχέσεις προσκόλλησης µπορεί να χρησιµεύσουν για να δηµιουργήσουν το κεντρικό θεµέλιο από το οποίο αναπτύσσεται η νόηση. Η ανασφαλής προσκόλληση µπορεί να αποτελέσει ένα σηµαντικό παράγοντα κινδύνου στην ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας. Η ασφαλής προσκόλληση, αντίθετα, εµφανίζεται να παρέχει µια µορφή συναισθηµατικής ανθεκτικότητας. "Αν και η συµπεριφορά προσκόλλησης φαίνεται πρώτιστα στα παιδιά, οι ενήλικες συνεχίζουν να εκδηλώνουν προσκόλληση καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής. Ειδικά σε περιόδους πίεσης, ένας ενήλικος θα ελέγξει που βρίσκονται µερικά επιλεγµένα "πρόσωπα προσκόλλησης" και θα τα αναζητήσει ως πηγές ανακούφισης, συµβουλών, και δύναµης. Για τους ενηλίκους, τέτοια πρόσωπα προσκόλλησης µπορούν να είναι µέντορες, στενοί φίλοι, ή ερωτικοί σύντροφοι." (σελίδα 68) 3. "Μια γυναίκα 31 ετών κάθεται ήσυχα στην καρέκλα του γραφείου του θεραπευτή της. Φαίνεται µπερδεµένη καθώς ο θεραπευτής της επαναλαµβάνει την ερώτησή του: "Πώς ήταν η επίσκεψή σας στη µητέρα σας το προηγούµενο Σαββατοκύριακο;" αγκώνει το χείλος της, κοιτάζει αλλού, και ατενίζει προς το πάτωµα, µην λέγοντας τίποτα. Ανασηκώνεται και καλύπτει τα µάτια µε το βραχίονά της. Η αναπνοή της γίνεται γρηγορότερη και ρηχή. Χτυπά νευρικά το πόδι της στο πάτωµα. Σιωπή. Η καρδιά του θεραπευτή αρχίζει να επιταχύνει. Βρίσκει τον εαυτό του να κοιτάζει κάτω στο πάτωµα και αντιλαµβάνεται το χτύπηµα του δικού του ποδιού. Η κατάσταση του µυαλού του θεραπευτή αποκαλύπτεται µε µη λεκτικά σήµατα: η έκφραση του προσώπου του, το βλέµµα του, οι σωµατικές του

4 κινήσεις, ο τόνος της φωνής του, και ο συγχρονισµός των λεκτικών σηµάτων του (εάν είναι γρήγορος, αργός, σε απάντηση σε άλλα σχόλια, ή κάτι άλλο). Η φωνή του έχει χαµηλή ένταση, και λέει αργά, "Ω,... ήταν ένα σκληρό Σαββατοκύριακο." Το κεφάλι του το αισθάνεται σαν να είναι έτοιµο να εκραγεί. "ΦΡΙΚΤΟ!" αναφωνεί ξαφνικά η γυναίκα. Η πίεση στο κεφάλι του θερπευτή διαλύεται µε µια αίσθηση ανακούφισης. Οι µύες στο πρόσωπό του αρχίζουν να χαλαρώνουν από την κουρασµένη, σφιγγµένη κατάστασή τους όπως χαλαρώνουν επίσης και οι δικοί της. Το σώµα της ασθενούς γίνεται λιγότερο τσιτωµένο. "Φρικτό...." γογγύζει τώρα, µε δάκρυα στα µάτια της. Όπως δείχνουνε αυτός ο θεραπευτής και η ασθενής, το να συµµετέχουνε σε άµεση επικοινωνία είναι περισσότερο από το απλά να καταλαβαίνουνε ή ακόµα να αντιλαµβάνονται τα σήµατα - λεκτικά και µη λεκτικά που στέλνονται µεταξύ δύο ανθρώπων. Για "πλήρη" συναισθηµατική επικοινωνία, ένα άτοµο πρέπει να επιτρέψει στην κατάσταση του µυαλού του να επηρεαστεί από αυτή του άλλου. Σε αυτό το παράδειγµα, η ευαισθησία του θεραπευτή στην αλληλουχία σηµάτων της ασθενούς επέτρεψε στην κατάσταση του µυαλού του να ευθυγραµµιστεί µε αυτή της ασθενούς. Η αίσθηση ότι το κεφάλι του είναι "έτοιµο να έκραγεί", ακολουθούµενη από την απελευθέρωση της πίεσης, επιδεικνύει πώς οι µεταπτώσεις του ασθενή από την παραζάλη στην οργή και στη θλίψη βιώνονται από το θεραπευτή. Αυτή η µετατόπιση στη δική του κατάσταση µπορεί να είναι µέρος της εσωτερικής διαδικασίας που τον κάνει ενήµερο για τα συχνά λεπτά και γρήγορα µη λεκτικά σήµατα που του έστειλε η ασθενής µε αυτόν τον άµεσο τρόπο συναισθηµατικής επικοινωνίας. Η ευθυγράµµιση της κατάστασης του θεραπευτή (µε αυτή της ασθενούς), του επιτρέπει να έχει µια εµπειρία όσο το δυνατόν πιό κοντά στο αυτό που είναι ο υποκειµενικός κόσµος της σε εκείνη την στιγµή. Η ευαισθησία στα σήµατα επιτρέπει την εσωτερική απάντηση του θεραπευτή στην δική του κατάσταση, η οποία του επιτρέπει την συνειδητοποίηση αυτών των αντιλήψεων του για την εµπειρία του ασθενή. Εκτός από να παρέχει σηµαντικές εµπειρικές πληροφορίες για το θεραπευτή, µια τέτοια ευθυγράµµιση επιτρέπει µια µη λεκτική µορφή επικοινωνίας προς την ασθενή ότι "γίνεται κατανοητή" µε την βαθύτερη έννοια. Η κατάστασή της επηρεάζει άµεσα την δική του: "νιώθει ότι την αισθάνθηκε" ένα άλλο πρόσωπο. Αυτή η εναρµόνιση των καταστάσεων αποτελεί τη µη λεκτική βάση της συνεργατικής, ευαίσθητης επικοινωνίας. Η ικανότητα να επιτευχθεί αυτή η εναρµονισµένη µορφή επικοινωνίας, που µερικές φορές αποκαλείται "συγκινησιακή εναρµόνιση", εξαρτάται από την ευαισθησία του ατόµου στα σήµατα. Η γονική ευαισθησία στα σήµατα είναι η ουσία των ασφαλών προσκολλήσεων και µπορεί να µας ενηµερώσει για το πώς "η ύπαρξη" δύο ανθρώπων - του ενός µε τον άλλον, επιτρέπει τη συναισθηµατική επικοινωνία και να καθιερωθεί µια

5 αίσθηση σύνδεσης σε οποιαδήποτε ηλικία. Σε αυτές τις συναλλαγές, ο εγκέφαλος ενός ατόµου και αυτός του άλλου επηρεάζουν ο ένας τον άλλον σε µια µορφή "συν-ρύθµισης." "Αυτό το κεφάλαιο εξετάζει τα αναπτυξιακά στοιχεία από την έρευνα της προσκόλλησης που δείχνουν τη σηµασία αυτής της συν-ρύθµιστικής ευαίσθητης επικοινωνίας και την εναρµόνιση των καταστάσεων της νόησης στις σχέσεις ασφαλούς προσκόλλησης. Αυτό είναι ο θεµελιώδης τρόπος µε τον οποίο ο η δραστηριότητα του εγκεφάλου ενός ατόµου επηρεάζει άµεσα τη δραστηριότητα του άλλου. Η συνεργατική επικοινωνία επιτρέπει στις νοήσεις "να συνδεθούνε" η µια µε την άλλη. Κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, τέτοιες ανθρώπινες συνδέσεις επιτρέπουν τη δηµιουργία εγκεφαλικών συνδέσεων που είναι ζωτικής σηµασίας για την ανάπτυξη της ικανότητας ενός παιδιού για αυτορύθµιση. Οι µελέτες αποκαλύπτουν ότι τέτοιες εµπειρίες σχέσεων στηρίζονται σε πρότυπα επικοινωνίας. Θα αναθεωρήσουµε το πως αναπτύσσεται η νόηση του νηπίου µέσα σε αυτές τις συναισθηµατικές σχέσεις, προκειµένου να γίνουν κατανοητές οι βασισµένες στην έρευνα απόψεις για το ποιές µορφές διαπροσωπικής εµπειρίας διευκολύνουν την ανάπτυξη της ψυχολογικής ανθεκτικότητας και συναισθηµατικής ευηµερίας. "Ένα απαραίτητο µήνυµα είναι ότι η αναπτυσσόµενη νόηση χρησιµοποιεί τις καταστάσεις ενός προσώπου προσκόλλησης προκειµένου να βοηθηθεί να οργανώσει τη λειτουργία των δικών της καταστάσεων. Η στιγµιαία ευθυγράµµιση των καταστάσεων εξαρτάται από τη γονική ευαισθησία στα σήµατα του παιδιού και επιτρέπει στη νόηση του παιδιού και να αυτορυθµιστεί στο παρόν και να αναπτύξει ρυθµιστικές ικανότητες που µπορεί να χρησιµοποιηθούνε στο µέλλον. Η ευαισθησία στα σήµατα και η εναρµόνιση µεταξύ του παιδιού και του γονέα, ή µεταξύ του ασθενή και του θεραπευτή, περιλαµβάνει τη εναλλασόµενη ευθυγράµµιση των καταστάσεων των νοήσεών τους. Καθώς οι καταστάσεις του µυαλού δύο ατόµων έρχοννται σε ευθυγράµµιση, µπορεί να εµφανιστεί µια µορφή αυτού που µπορούµε να αποκαλέσουµε "αντήχηση ψυχικών καταστάσεων", στην οποία η κατάσταση κάθε προσώπου και επηρεάζει και επηρεάζεται από αυτή του άλλου. Υπάρχουν στιγµές στις οποίες οι άνθρωποι χρειάζονται επίσης να είναι µόνοι και όχι σε ευθυγράµµιση (µε κάποιον άλλον) ένας εναρµονισµένος άλλος ξέρει πότε να " υπαναχωρήσει" και να σταµατήσει τη διαδικασία της ευθυγράµµισης. Οι οικείες σχέσεις περιλαµβάνουν αυτόν τον κυκλικό χορό της εναρµονισµένης επικοινωνίας, στην οποία υπάρχουν εναλλασσόµενες στιγµές της σύνδεσης - ευθυγράµµισης και αποµάκρυνσης - αυτονοµίας. Στη ρίζα µιας τέτοιας εναρµόνισης βρίσκεται η ικανότητα να διαβάζει κάποιος τα σήµατα (συχνά µη λεκτικά) που δείχνουν την ανάγκη κάποιου άλλου για δέσµευση ή την αποδέσµευση. "Όπως θα δούµε, οι καταστάσεις της νόησης εµπλέκουνε διάφορες πτυχές

6 της δραστηριότητας του εγκεφάλου. Η ροή της ενέργειας και των πληροφοριών είναι και οι δύο θεµελιώδη συστατικά µιας κατάστασης της νόησης. Με αυτό τον τρόπο, η εναρµονισµένη επικοινωνία περιλαµβάνει την αντήχηση ενέργειας και πληροφοριών. Για το µη λεκτικό νήπιο, αυτή η οικεία, συνεργατική επικοινωνία γίνεται χωρίς λέξεις. Αυτή η ανάγκη για µη λεκτική εναρµόνιση επιµένει καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής. Μέσα στις (όλων των ειδών) σχέσεις ενηλίκων, οι λέξεις µπορούν να φτάσουν να εξουσιάζουν τη µορφή των πληροφοριών που µοιράζονται, και αυτό µπορεί να οδηγήσει σε µια διαφορετική µορφή αναπαραστατικής αντήχησης. Μια τέτοια λεκτική ανταλλαγή µπορεί να βιωθεί ως αρκετά κενή εάν είναι στερηµένη από τις πιο πρωταρχικές πτυχές των εσωτερικών καταστάσεων κάθε ανθρώπου. Οι µελέτες για την προσκόλληση στα νήπια µας υπενθυµίζουνε την κρίσιµη σπουδαιότητα της µη λεκτικής επικοινωνίας σε όλες τις µορφές των ανθρωπίνων σχέσεων." (σελίδες 69-71) 4. Μακροχρόνιες έρευνες για τη προσκόλληση προτείνουν ότι ορισµένες πρώιµες εµπειρίες σχέσεων προωθούνε τη συναισθηµατική ευηµερία, την κοινωνική επάρκεια, τη γνωστική λειτουργία, και την ανθεκτικότητα µπροστά στην αντιξοότητα. Εντούτοις, επειδή η ανάπτυξη είναι µια διαδικασία, τα µεγαλύτερα παιδιά, οι έφηβοι, και οι ενήλικες µπορούν να είναι σε θέση να συνεχίζουνε να ωριµάζουνε και να αλλάζουνε παρά τις µη ιδανικές πρώιµες εµπειρίες της ζωής τους. " Η ανασφαλής προσκόλληση δεν είναι ισοδύναµη µε τη ψυχι(ατρ)κή διαταραχή, αλλά µάλλον δηµιουργεί έναν κίνδυνο ψυχολογικής και κοινωνικής δυσλειτουργίας." (Σελίδα 84) 5. " Η υγιής εναρµόνιση εποµένως περιλαµβάνει την ευαισθησία του γονέα τα σήµατα του παιδιού και τη συνεργατική, ευαίσθητη επικοινωνία που προκαλεί αυτό που έχει περιγραφεί παραπάνω ως "αντήχηση" µεταξύ των καταστάσεων της νόησης δύο ανθρώπων: την αµοιβαία επιρροή της κατάστασης κάθε ανθρώπου σε αυτή του άλλου. Μια τέτοια εναρµόνιση περιλαµβάνει την αποδέσµευση στις στιγµές που δεν αναζητείται η ευθυγράµµιση και την επανασύνδεση όταν και τα δύο άτοµα είναι δεκτικά στην σύνδεση (των καταστάσεων των νοήσεών τους). Οι καταστάσεις που ευθυγραµµίζονται είναι πράγµατι ψυχοβιολογικές καταστάσεις της δραστηριότητας του εγκεφάλου. Κάθε άτοµο εµπλέκεται σε µια αµοιβαία συνρύθµιση των αντηχούντων καταστάσεων.

7 "Σε πολλών ειδών συναισθηµατικές σχέσεις που συµπεριλαµβάνουν τις ερωτικές σχέσεις, τις στενές φιλίες, την ψυχοθεραπεία, και τη σχέση σπουδαστή/δάσκαλου - µπορεί να είναι παρούσες πτυχές της προσκόλλησης στις οποίες υπάρχουνε τα βασικά στοιχεία της επιδίωξης της εγγύτητας, της χρησιµοποίησης του άλλου ως ένα ασφαλές λιµάνι για να βοηθήσει να ανακουφιστεί κάποιος όταν είναι αναστατωµένος, και της εσωτερίκευσης του άλλου προσώπου ως µια νοητική εικόνα που παρέχει την αίσθηση µιας ασφαλούς βάσης. Αυτές οι κατοπινές µορφές προσκόλλησης µπορούν να καθιερωθούνε µε τον ίδιο τρόπο, ο οποίος επιτρέπει να αναπτύσσεται µια ασφαλής προσκόλληση στην παιδική ηλικία. Για τις πρώτες δύο, "συµµετρικές" µορφές σχέσεων - φιλία και έρωτας-κάθε µέλος της δυάδας καταδεικνύει συνεπή, προβλέψιµη, ευαίσθητη, διορατική, και αποτελεσµατική επικοινωνία. Στην σχέση θεραπευτή-ασθενή και δασκάλου-σπουδαστή οι οποίες όπως οι σχέσεις γονέων-παιδιών, είναι "ασύµµετρες'- η ευαισθησία στα σήµατα είναι πρωτεύουσα ευθύνη του πρώτου ατόµου, το οποίο χρησιµεύει ως η µοναδική "φιγούρα προσκόλλησης " που παρέχει ένα ασφαλές λιµάνι και µια ασφαλής βάση για το δεύτερο. Η ικανότητα ενός ατόµου να σκεφθεί (ή να αντανακλάσει ή αναστοχαστεί) σχετικά µε τη διανοητική κατάσταση ενός άλλου προσώπου µπορεί να είναι ένα απαραίτητο συστατικό σε πολλές µορφές στενών, συναισθηµατικά σηµαντικών σχέσεων. Αυτή η αντανάκλαση σχετικά µε τη διανοητική κατάσταση είναι περισσότερο από µια εννοιολογική ικανότητα επιτρέπει στις νοήσεις δύο ατόµων να εισέλθουνε σε µια µορφή αντήχησης στην οποία κάθε ένας µπορεί "να αισθανθεί ότι τον νιώθει" ο άλλος. Αυτή η έντονη και οικεία µορφή σύνδεσης φανερώνεται και στις λέξεις και στις µη λεκτικές πτυχές της επικοινωνίας: εκφράσεις του προσώπου, βλεµατική επαφή, τόνος της φωνής, σωµατικές κινήσεις, και συγχρονισµός των απαντήσεων. Αυτοί οι τύποι επικοινωνίας είναι που αποκαλύπτουν την εναρµόνιση των καταστάσεων της νόησης Στο πιό βασικό επίπεδο, εποµένως, οι ασφαλείς προσκολλήσεις και στην παιδική ηλικία και στην ενήλικη ζωή καθιερώνονται από δύο άτοµα που µοιράζονται µια µη λεκτική εστίαση στην ροή ενέργειας (συναισθηµατικές καταστάσεις) και µια λεκτική εστίαση στις πτυχές της επεξεργασίας πληροφοριών (αναπαραστατικές διαδικασίες της µνήµης και της αφήγησης) της νοητικής ζωής. Το θέµα της νόησης έχει σηµασία για τις ασφαλείς προσκολλήσεις." (σελίδες 88-89)

8 Αν ενδιαφέρεστε για περισσότερες πληροφορίες ή για να αγοράσετε το βιβλίο του Daniel J. Siegel THE DEVELOPING MIND στα αγγλικά, Κάνετε αναζήτηση στο µε τις µε τις παραπάνω υπογραµµισµένες λέξεις-κλειδιά. ανιήλ ανιλόπουλος επιλογή, προσαρµογή και µετάφραση

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή στην ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc. PhD Φυσικοθεραπεία Μάθηµα1 ο Είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και τις νοητικές

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 )

Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 ) Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 ) Η κατανόηση και η ανταπόκριση των νέων μητέρων στα συναισθήματα του

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση θεωρίας συναισθηματικού δεσμού με τη συστημική και την αφήγηση

Σύνδεση θεωρίας συναισθηματικού δεσμού με τη συστημική και την αφήγηση ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ VIDEO Σύνδεση με θεωρία του συναισθηματικού δεσμού (ή συναισθηματικής προσκόλλησης ή πρόσδεσης) (attachment theory) John Bowlby (1907-1991) που σήμερα έχει ευρύτατη

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ρώσσιος Χρήστος Συναίσθηµα: Είναι µια σύνθετη συγκινησιακή κατάσταση (περιλαµβάνει και σωµατικές αντιδράσεις και γνώσεις) που αποδίδει και

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Επιβλέπων καθηγητής: ΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ ΑΓΛΑΪΑ Α.Μ: 12514 Τι είναι ο αυτισμός; Είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο

Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο Ιπποκράτης Νικολακόπουλος - Οικονοµολόγος Θα εξετάσουµε το θέµα από τρεις οπτικές γωνίες: Α. Από την πλευρά του πελάτη καταναλωτή, Β. Από την πλευρά του φαρµακοποιού

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο. Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια

Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο. Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια ΓΟΝΕΙΣ ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΡΙΕΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

21-24 μήνες...84 Ενδεικτικές καθημερινές αναπτυξιακές δραστηριότητες για εσάς και το παιδί σας (6-24 μηνών)...90 2 έως 3 ετών...93 Η εκπαίδευση στη

21-24 μήνες...84 Ενδεικτικές καθημερινές αναπτυξιακές δραστηριότητες για εσάς και το παιδί σας (6-24 μηνών)...90 2 έως 3 ετών...93 Η εκπαίδευση στη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...9 Εισαγωγή...11 Βασικές αρχές της ανάπτυξης... 13 Βρεφική ανάπτυξη (σωματική, κινητική, γνωστική, γλωσσική, ψυχοσυναισθηματική)...18 Η ανάπτυξη του εγκεφάλου...22 Η σημασία των ερεθισμάτων...24

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Αγγελική Σουρλαντζή Εκπαιδευτικός, MSc, c. PHD

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Αγγελική Σουρλαντζή Εκπαιδευτικός, MSc, c. PHD 1 Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Αγγελική Σουρλαντζή Εκπαιδευτικός, MSc, c. PHD Δοµή της παρουσίασης 2 Προβολή αποσπασµάτων από ταινίες Bad Teacher (2011) Dead poets society (1989) Εποικοδοµητική επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η διεργασία της ανταλλαγής ή μεταφοράς στους άλλους σκέψεων και αισθημάτων. Η πράξη του να δίνει και να παίρνει κάποιος πληροφορίες Η διεργασία μεταβίβασης πληροφοριών Μορφές επικοινωνίας Λεκτική

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και διαταραχές της Κοινωνικότητας στον Αυτισμό. Ευδοκία Καρδαμίτση, Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικοί

Ανάπτυξη και διαταραχές της Κοινωνικότητας στον Αυτισμό. Ευδοκία Καρδαμίτση, Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικοί Ανάπτυξη και διαταραχές της Κοινωνικότητας στον Αυτισμό Ευδοκία Καρδαμίτση, Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικοί Μειονεξίες σε 3 λειτουργικές περιοχές Κοινωνικές σχέσεις Επικοινωνία Σκέψη, φαντασία Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους

Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Ορισµοί: Στρες & άγχος Επίδρασή του στην απόδοση Ιδέες για τη διαχείρισης άγχους Συνοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 6 Τι είναι Νοημοσύνη; Η ικανότητα του ατόμου να αφομοιώνει νέες πληροφορίες, να επωφελείται από τις εμπειρίες του και να προσαρμόζεται ρμ σε νέες

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006 Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands 1. Τι είναι τα Push Hands (Χέρια που Σπρώχνουν); Τα Push Hands είναι µια άσκηση η οποία γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται.

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται. Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Σοφία Μπάτσιου Απρίλιος 2012 είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν

Διαβάστε περισσότερα

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης».

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡ/ΚΗ /ΝΣΗ Π.Ε. &.Ε. ΑΤΤΙΚΗΣ 49 η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ρ. ΑΝ ΡΕΑΣ Ν. ΖΕΡΓΙΩΤΗΣ Ταχ. /νση : Εθν.

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία - αλληλεπίδραση. - έννοια. - διαδροµή µηνυµάτων. - στοιχεία και ενέργειες. - λεκτική µη λεκτική. - προπονητής ποµπός. - ενεργητική ακρόαση

Επικοινωνία - αλληλεπίδραση. - έννοια. - διαδροµή µηνυµάτων. - στοιχεία και ενέργειες. - λεκτική µη λεκτική. - προπονητής ποµπός. - ενεργητική ακρόαση ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 8 Αρχές επικοινωνίας στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Επικοινωνία - αλληλεπίδραση - έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Κώστας Ρ. Σολδάτος Ομότ. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Διευθυντής Μ.Φ.Ψ.Υ. Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου Διάλεξη 14.10.2015 (Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΘΑΝΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ:ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΘΑΝΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ:ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΘΑΝΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ:ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ EΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΠΑΡΟΥΣIΑΣΗ ΒΙΒΛIΟΥ: ΜAΡΙΟΥ ΟΝΗΣΙΦOΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Μερικές Οδηγίες για Συνοδούς Simon Kilner Μετάφραση στα ελληνικά: Αριάδνη Λαμπράκη «Και θα είναι εντάξει αν...;» Πώς λέει «όχι» το παιδί σου; Τι είναι το Focusing * ;

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα. Μια. βόλτα στο. στο πάρκο

Δραστηριότητα. Μια. βόλτα στο. στο πάρκο Δραστηριότητα Μια βόλτα στο στο πάρκο ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ «ΤΕΣΤ» ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Περιγραφή : Ένας από τους συμμετέχοντες καλείται να διαβάσει μια δήλωση που παρουσιάζεται μέσα σε ένα τρίγωνο. Το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

retailer tools ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ & ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΧΡΗΣΗ ΑΛΚΟΟΛ ΑΠΟ ΝΕΟΥΣ

retailer tools ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ & ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΧΡΗΣΗ ΑΛΚΟΟΛ ΑΠΟ ΝΕΟΥΣ First-rate retailer tools ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ & ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΧΡΗΣΗ ΑΛΚΟΟΛ ΑΠΟ ΝΕΟΥΣ Περιεχόμενα: σελ. 6-9 Ξέρεις ότι. Απαγορεύεται η πώληση αλκοολούχων ποτών σε άτομα κάτω των

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2 Ο σκοπός της συγκεκριµένης µαθησιακής ενότητας είναι να κατανοήσουν οι σπουδαστές τα διαφορετικά επιχειρηµατικά µοντέλα (business models) παροχής υπηρεσιών cloud computing

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα