Ακαδημαϊκό Έτος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015"

Transcript

1 ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη Οικολογία - Διαχείριση Οικοσυστημάτων και Βιολογικών Πόρων Μάθημα: Διδάσκοντες: Παπαστεργιάδου Ε., Μακρίδης Π., Νταϊλιάνης Σ. Ακαδημαϊκό Έτος

2 Διδάσκων: Νταϊλιάνης Στέφανος (Επίκουρος Καθηγητής) ΔΙΑΛΕΞΗ 1: Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος. Είσοδος ρύπων στο υδάτινο περιβάλλον. Εκτίμηση Οικολογικού κινδύνου. ΔΙΑΛΕΞΗ 2: Ξενοβιοτικές ουσίες και υδρόβιοι οργανισμοί. Εκτίμηση τοξικών επιπτώσεων. Αρχές Τοξικολογίας/Οικοτοξικολογίας. ΔΙΑΛΕΞΗ 3: Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά (Οδηγία 2000/60/ΕΚ) - Προστασία παράκτιων περιοχών (Σύμβαση Βαρκελώνης) - Διαχείριση λυμάτων (Οδηγία 98/15/ΕΕ). ΔΙΑΛΕΞΗ 4: Χρήση οργανισμών Βιοενδεικτών και Βιομαρτύρων σε Στρατηγικές Παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτινων οικοσυστημάτων. Οργανόγραμμα ελέγχου της ποιότητας των υδάτων σε παράκτιες περιοχές. Σχεδιασμός πειραμάτων τοξικότητας και μελέτης των υποθανατογόνων επιπτώσεων των ουσιών σε υδρόβιους οργανισμούς. Ανάλυση δεδομένων από in vitro πειράματα. ΣΤΟΧΟΣ Κατανόηση των πιέσεων και καταπονήσεων που δέχονται τα υδάτινα οικοσυστήματα. Αξιολόγηση της ποιότητας των υδάτινων πόρων. Διερεύνηση της φυσιολογικής κατάστασης των υδρόβιων οργανισμών. Διερεύνηση της καταπόνησης που δέχονται οι υδρόβιοι οργανισμοί. Ανάπτυξη πειραματικών μεθόδων για την πρόβλεψη των επιπτώσεων της ρύπανσης στα υδάτινα οικοσυστήματα. Ορθή διαχείριση υδάτινων πόρων.

3 Περιβάλλον και άνθρωπος Περιβάλλον: Θεμελιώδης παράμετρος ποιοτικής εξέλιξης και συνύπαρξης των έμβιων οργανισμών πάνω στον πλανήτη μας. Ποιες οι συνθήκες εξασφάλισης της παραμέτρου; Οι φυσικές διαδικασίες που αναπτύχθηκαν με το πέρας του χρόνου στον πλανήτη μας εξασφαλίζουν την αρμονική κυκλοφορία της ύλης μεταξύ των επιμέρους δομών (ατμόσφαιρα, υδρόσφαιρα, έδαφος και βιόσφαιρα).

4 Περιβάλλον και άνθρωπος Αρμονική κυκλοφορία της ύλης μεταξύ των επιμέρους δομών του πλανήτη.

5 Περιβάλλον και άνθρωπος Ο άνθρωπος άρχισε να αναπτύσσεται, σχεδόν μέσα σε στενά πλαίσια ανεξαρτησίας, αδιαφορώντας για το περιβάλλον που τον φιλοξενεί, καθώς και για τους υπόλοιπους οργανισμούς με τους οποίους συμβιώνει πάνω στη Γη. Διαταραχή αρμονικής κυκλοφορίας της ύλης στον πλανήτη.? Πώς εκδηλώνεται η παρέμβαση του ανθρώπου στη φυσιολογική λειτουργία του υδάτινου περιβάλλοντος και στις ισορροπίες που το διέπουν;

6 Η διαχείριση των υδάτινων οικοσυστημάτων είναι άμεσα συνυφασμένη με τις ανθρωπογενείς πιέσεις που δέχονται και τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσουν στην ισορροπίας τους. Ανθρωπογενείς πιέσεις - Ρύπανση Υδάτινο περιβάλλον Βιοτικοί παράγοντες Αβιοτικοί παράγοντες Σύνθεση υδάτινων οικοσυστημάτων

7 Πώς ερμηνεύουμε τη ρύπανση; Ρύπανση: η είσοδος στο περιβάλλον κάθε ουσίας ή ενέργειας (θερμότητας, ήχου, ραδιενέργειας κ.α.) με ρυθμό ταχύτερο από το ρυθμό αφομοίωσης ή/και απομάκρυνσής της. Οι ουσίες αυτές ονομάζονται ρύποι ή ρυπογόνες ουσίες. Άμεσο ή έμμεσο αποτέλεσμα: η διαταραχή της οικολογικής ισορροπίας και της φυσιολογικής ομοιόστασης των έμβιων όντων. Τι είναι οι ρύποι ή ρυπογόνες ουσίες; Ρύποι ή ρυπογόνες ουσίες: στερεές, υγρές ή αέριες που εκπέμπονται από πηγές ανθρωπογενούς προέλευσης (Ρυπαντές), ή προκύπτουν μετά από αλληλεπίδραση του ανθρώπου με το εκάστοτε οικοσύστημα. Διάκριση ρύπων ή ρυπογόνων ουσιών. Οι ρύποι ή ρυπογόνες ουσίες διακρίνονται σε: Πρωτογενείς ρυπογόνες ουσίες (εκπέμπονται άμεσα από την ανθρώπινη δραστηριότητα). Δευτερογενείς ρυπογόνες ουσίες (προκύπτουν από τους πρωτογενείς μετά από αλληλεπίδραση τους με το οικοσύστημα).

8 Γιατί μελετάμε τη ρύπανση; Επίπεδο κυττάρου Μοριακό επίπεδο ΡΥΠΑΝΣΗ Επίπεδο οργανισμού Επίπεδο πληθυσμού και οικοσυστήματος

9 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος. 1. ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΙΟΝΤΑ/ ΡΥΠΟΙ. 2. ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ/ ΡΥΠΟΙ. 3. ΟΡΓΑΝΟΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ. 4. ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΑ. 5. ΑΠΟΒΛΗΤΑ. 6. ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ 7. ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ.

10 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ανόργανα ιόντα/ρύποι Μεταλλικά και μη μεταλλικά στοιχεία. Αλκαλοειδή και αλογόνα. 1.1 Ανόργανα μεταλλικά στοιχεία: Στιλπνή εμφάνιση και υψηλή ηλεκτροαγωγιμότητα. Συμμετέχουν σε χημικές αντιδράσεις ως ανιόντα ή κατιόντα. Η προέλευσή τους είναι είτε φυσική: - αποσάθρωση φυσικών μεταλλευμάτων του εδάφους. - ηφαιστειακές εκρήξεις. - δασικές πυρκαγιές. είτε ως αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων: - η εξόρυξη και επακόλουθη απελευθέρωση και οξείδωση μεταλλευμάτων από πετρώματα. Τα μέταλλα ανάλογα με την πυκνότητα και την αναγκαιότητά τους σε βιολογικές διαδικασίες κατηγοριοποιούνται στις ομάδες των απαραίτητων και μη-απαραίτητων στοιχείων.

11 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ανόργανα ιόντα/ρύποι Μεταλλικά και μη μεταλλικά στοιχεία. Αλκαλοειδή και αλογόνα. 1.1 Ανόργανα μεταλλικά στοιχεία Απαραίτητα στοιχεία: Ανήκουν κυρίως 7 μεταλλικά στοιχεία (Ca, P, K, Mg, Na, Cl, S)* και ορισμένα μεταλλικά στοιχεία τα οποία βρίσκονται σε πολύ μικρές ποσότητες και ονομάζονται ιχνοστοιχεία. Συμμετέχουν σε βιολογικές διεργασίες, οι οποίες σχετίζονται με την ανάπτυξη, τη δομή και τη λειτουργία των ζωικών και φυτικών οργανισμών. Στην κατηγορία των ιχνοστοιχείων ανήκουν ο σίδηρος (Fe), το ιώδιο (I)*, ο χαλκός (Cu), το μαγγάνιο (Mn), ο ψευδάργυρος (Zn), το κοβάλτιο (Co), το μολυβδαίνιο (Mo), το σελήνιο** (Se), το χρώμιο (Cr), το νικέλιο (Ni), το βανάδιο (V), το πυρίτιο (Si) και το αρσενικό*** (As). *(K & Cl: ανήκουν στα αλκαλοειδή μεταλλικά στοιχεία, S: απαραίτητο χημικό στοιχείο, I: αλογόνο), **(P & Se: μη μεταλλικό στοιχεία) ***(As: μεταλλοειδές)

12 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ανόργανα ιόντα/ρύποι Μεταλλικά και μη μεταλλικά στοιχεία. Αλκαλοειδή και αλογόνα. 1.1 Ανόργανα μεταλλικά στοιχεία Απαραίτητα στοιχεία: Τα απαραίτητα μεταλλικά στοιχεία μπορεί να μετατραπούν σε τοξικές ρυπογόνες ουσίες για τον οργανισμό, όταν η συγκέντρωσή τους ξεπεράσει την αναγκαία τιμή με την οποία θεωρούνται ευεργετικά. Από Βιολογικής άποψης τα μέταλλα που παρουσιάζουν αυτή τη συμπεριφορά ονομάζονται μεταβατικά. Α: ευεργετική συμμετοχή του ιχνοστοιχείου/απαραίτητου μεταλλικού στοιχείου σε φυσιολογικές διεργασίες του οργανισμού. Β: οριακή συγκέντρωση ανοχής του ιχνοστοιχείου/απαραίτητου μεταλλικού στοιχείου στον οργανισμό. Γ: τοξική δράση του ιχνοστοιχείου/απαραίτητου μεταλλικού στοιχείου σε φυσιολογικές διεργασίες του οργανισμού.

13 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ανόργανα ιόντα/ρύποι Μεταλλικά και μη μεταλλικά στοιχεία. Αλκαλοειδή και αλογόνα. 1.1 Ανόργανα μεταλλικά στοιχεία Μη-απαραίτητα στοιχεία: Περιλαμβάνονται τα βαρέα μέταλλα (πυκνότητα β.μ. > 5 πυκνότητα Η 2 Ο). Μη-βιοδιασπώμενα, με ικανότητα βιοσυσσώρευσης. H τοξικότητα των βαρέων μετάλλων οφείλεται κατά κύριο λόγο: - Στην ικανότητα σχηματισμού χημικών ενώσεων με ένζυμα, παρεμποδίζοντας/αναστέλλοντας τη δράση τους. - Στην ικανότητα αντίδρασης με κυτταρικές μεμβρανικές δομές, παρεμποδίζοντας τη διαπερατότητά τους σε ιόντα και οργανικά μόρια. - Στη συνεργητική τους δράση, η οποία αυξάνει την τοξικότητά τους. Ποσοστά και απόλυτες τιμές (σε 10 5 kg/έτος) της απελευθέρωσης στη φύση ορισμένων μετάλλων, λόγω ανθρωπογενούς και φυσικής προέλευσης (από Walker et al. 2001). Μέταλλο Ανθρωπογενής προέλευση Φυσική προέλευση (ηφαίστεια κλπ.) Σύνολο % ανθρωπογενούς προέλευσης (βιομηχανία κλπ.) Κάδμιο (Cd) Μόλυβδος (Pb) Ψευδάργυρος (Zn) Μαγγάνιο (Mn) Υδράργυρος (Hg)

14 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ανόργανα ιόντα/ρύποι Μεταλλικά και μη μεταλλικά στοιχεία. Αλκαλοειδή και αλογόνα. 1.2 Ανιόντα (φωσφορικά και νιτρικά). Χρησιμοποιούνται σε μεγάλες ποσότητες ως νιτρικά και φωσφορικά λιπάσματα στη γεωργία για τον εμπλουτισμό γεωργικών εδαφών. Σε μεγάλες ποσότητες τα νιτρικά και τα φωσφορικά ανιόντα είναι υπεύθυνα για το φαινόμενο του ευτροφισμού που παρατηρείται στις περισσότερες ελληνικές λίμνες. Ο άνθρωπος μπορεί να γίνει ο τελικός αποδέκτης τους, μέσω του πόσιμου νερού που χρησιμοποιεί από πηγές. Όρια ασφαλείας για την παρουσία νιτρικών στο πόσιμο νερό = <50 ppm, καθώς και «ζώνες αποκλεισμού» γύρω από υδάτινες πηγές που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση.

15 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Οργανικά προϊόντα/ρύποι Τα οργανικά προϊόντα είναι αποτέλεσμα της ανθρώπινης ανάπτυξης. Πρόκειται για χημικές ενώσεις που εμφανίστηκαν στο περιβάλλον τις τελευταίες δεκαετίες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν - οι υδρογονάνθρακες του πετρελαίου - οι αρωματικοί πολυκυκλικοί υδρογονάνθρακες (PCBs, PBBs) - διάφορα οργανοχλωριωμένα προϊόντα που χρησιμοποιούνται ως εντομοκτόνα.

16 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Οργανικά προϊόντα/ρύποι 2.1 Υδρογονάνθρακες. Παρουσιάζουν χαμηλή πολικότητα και μικρή διαλυτότητα στο νερό (υδρόφοβες ουσίες), ενώ σε έλαια και οργανικούς διαλύτες παρουσιάζουν αυξημένη διαλυτότητα (λιπόφιλες ουσίες). Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι οι μεγαλύτερες πηγές φυσικής προέλευσης των υδρογονανθράκων (μηαρωματικοί υδρογονάνθρακες και πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες/polycyclic Aromatic Hydrocarbons/ΡΑΗs). Σύσταση πετρελαίου: - Αποτελείται από περισσότερες από 200 διαφορετικές ενώσεις - Οι υδρογονάνθρακες περιέχονται σε ποσοστό που κυμαίνεται από 50-98% Οι κυριότερες κατηγορίες υδρογονανθράκων του πετρελαίου είναι: Α) αλκάνια (παραφίνες), π.χ. ισοβουτάνιο Β) κυκλοαλκάνια, π.χ., ναφθένιο, κυκλοπεντάνιο κλπ. Γ) αρωματικές ενώσεις, π.χ, βενζόλιο, ναφθαλένιο, ανθρακένιο, κλπ. Δ) άλλες ενώσεις, π.χ, λιπαρά οξέα, θειούχες ενώσεις, ενώσεις αζώτου, βαναδίου, νικελίου, κλπ.

17 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Οργανικά προϊόντα/ρύποι 2.1 Υδρογονάνθρακες Υδρογονάνθρακες πετρελαίου Το μεγαλύτερο πρόβλημα σχετίζεται με την είσοδο υδρογονανθράκων πετρελαίου στα υδάτινα οικοσυστήματα. Η είσοδος πετρελαίου στη θάλασσα συνοδεύεται από διάφορες φυσικοχημικές διαδικασίες, όπως: Διασπορά (dispersion) και εξάτμιση (evaporation)= κυρίως ελαφρών κλασμάτων (κηλίδα). Εξάπλωση (spreading) Γαλακτοματοποίηση (emulsification) = πετρέλαιο + νερό (παραμονή στην υδάτινη μάζα και στα ιζήματα). Διάλυση (dissolution). Οξείδωση (oxidation). Βιοαποικοδόμηση (biodegradation, ταχύτερη όταν σταγονίδια μεγέθους < 1μm). Εξαρτάται από τη θερμοκρασία, το οξυγόνο και το φως. Ιζηματαπόθεση (sedimentation) = κυρίως βαρέων κλασμάτων. Τελικά προϊόντα της βιοαποικοδόμησης του πετρελαίου είναι το CO 2, το νερό, θειϊκά και νιτρικά άλατα. Ενδιάμεσα προϊόντα, όπως οξέα, αλειφατικές αλκοόλες και αρωματικά παράγωγα είναι επικίνδυνα για τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

18 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Οργανικά προϊόντα/ρύποι 2.1 Υδρογονάνθρακες. 2.2 Αλογονομένοι πολυκυκλικοί υδρογονάνθρακες Πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs), π.χ., Aroclor, Clophen, Phenoclor Πολυχλωριομένες διβενζο-διοξίνες και φουράνια 1 (PCDD και PCDF), π.χ., πενταχλωροφαινόλη και χλωροφαινοξικού οξέος Πολυβρωμιομένα διφαινύλια (ΡΒΒ) Οργανοχλωριομένα εντομοκτόνα (EC), π.χ. εντομοκτόνο DDT Οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα (ΟP), π.χ., παραθείο (Ε605) Καρβαμικά εντομοκτόνα, π.χ., Aldicarb και Carbofuran Πυρεθροειδή εντομοκτόνα Χλωροφαινόλες, π.χ., πενταχλωροφαινόλη.

19 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Οργανομεταλλικά συστατικά Ένωση μετάλλων με οργανικά μόρια. Χρησιμοποιούνται ως παρασιτοκτόνα. Τοξικότητα: Η μεθυλίωση οργανομεταλλικών ενώσεων, π.χ., του υδραργύρου, αυξάνουν τη βιοδιαθεσιμότητά τους και την πρόσληψή τους μέσω της τροφικής αλυσίδας.

20 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Απορρυπαντικά Οργανικά συστατικά με πολικό ή μη πολικό χαρακτήρα, τα οποία τείνουν να συνδέονται με μη-πολικές ενώσεις. Διακρίνονται σε 3 τύπους: ανιονικά, κατιονικά και μη-ιονικά. Χρησιμοποιούνται ευρύτατα σε οικιστικές και βιομηχανικές δραστηριότητες, ως υλικά παρασιτοκτόνων και ως υλικά καταπολέμησης των πετρελαιοκηλίδων πετρελαιοειδών. Εισέρχονται στο περιβάλλον μέσω ανεξέλεγκτων αστικών και βιομηχανικών απορρίψεων ή με τις απορρίψεις των εργοστασίων βιολογικού καθαρισμού. Τοξικότητα: Η αποδόμηση μη πολικών απορρυπαντικών (πολυαιθοξυλικών αλκυλοφαινολών) μπορεί να οδηγήσει στο σχηματισμό αλκυλοφαινολών, οι οποίες δρουν ως ενδοκρινικοί αποδιοργανωτές.

21 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Απόβλητα Μίγμα ανόργανων και οργανικών ουσιών που διοχετεύονται στο υδάτινο περιβάλλον είτε ακατέργαστα είτε μετά από κατεργασία τους. Πιθανές πηγές προέλευσης: - Αστικές και βιομηχανικές περιοχές - Αγροτικές περιοχές - Παράνομες χωματερές - Χώροι Υγειονομικής Ταφής Απορυμμάτων/Αποβλήτων (ΧΥΤΑ). ΧΥΤΑ: Περιοχές εναπόθεσης σε μορφή στιβάδων (layers), στερεών αποβλήτων από αστικές περιοχές και επικάλυψή τους με στερεό επικάλυμμα. Στο εσωτερικό των ΧΥΤΑ πραγματοποιούνται διαδικασίες αποικοδόμησης, με τη συμμετοχή βακτηρίων, με αποτέλεσμα την παραγωγή βιοαερίων (μεθάνιο και CO 2 ) και στραγγισμάτων. ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑ: Υδατικό διάλυμα με 4 ομάδες ρυπογόνων ουσιών: Α) διαλυμένη οργανική ύλη (αλκοόλες, οξέα, αλδεϋδες, σάκχαρα, κλπ.). Β) ανόργανα συστατικά (ανιόντα και κατιόντα, συμπεριλαμβανομένου του θείου, χλώριου, σιδήρου, αλουμινίου, ψευδαργύρου και αμμωνίας). Γ) βαρέα μέταλλα (μόλυβδος, κάδμιο, νικέλιο, χαλκός, υδράργυρος). Δ) ξενοβιοτικά οργανικά συστατικά, όπως αλογονομένα οργανικά (PCBs, διοξίνες, κλπ.). Μπορεί να περιέχει μεγάλες ποσότητες στάχτης και οικοδομικών υλικών. Σε περιοχές με μεγάλες ποσότητες οικοδομικών αποβλήτων, ειδικότερα απόβλητα με μεγάλη συγκέντρωση γύψου, η αντίδραση του στραγγίσματος με το γύψο μπορεί να δημιουργήσει μεγάλες ποσότητες υδρόθειου.

22 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Απόβλητα Επιπτώσεις μετά από έκθεση σε χημικές ουσίες που περιέχονται σε αστικά απορρίμματα (τροποποιημένη από Toxicological Chemistry and Biochemistry, 3 rd Ed.). Ουσία Πηγή προέλευσης Επιπτώσεις άμεσης έκθεσης Επιπτώσεις μακροχρόνιας έκθεσης Τολουένιο/ Χρώματα και πλαστικές Ευφορία, ενθουσιασμό, ρίγος, διαταραχές ΚΝΣ, Καρδιακές αρρυθμίες, νέκρωση ήπατος και ξυλένιο βαφές. σπασμοί, κόμμα. νεφρών. Φαινόλες Χρώματα. Εγκαύματα στο στόμα και στον φάρυγγα, ναυτία, Νεφρική ανεπάρκεια. διάρροια, έμετο, χλωμάδα, κατάσταση σοκ, κόμμα, εφύδρωση. Βενζένιο Πρώτη ύλη χημικής Αιματολογικές διαταραχές. βιομηχανίας, διαλυτικό. Νικέλιο Μπαταρίες, χρωστική κεραμικών και γυάλινων προϊόντων. Δερματικές παθήσεις, στοματίτιδα, πιθανές διάρροιες. Κάδμιο Χρώματα και μπαταρίες Δύσπνοια, πόνοι στις αρθρώσεις, στα οστά και το στήθος, πνευμονίτιδα, πνευμονικό οίδημα, γαστρικό έλκος, ναυτία και διάρροια, διαταραχή του μεταβολισμού του ασβεστίου και του ψευδαργύρου, δερματικές παθήσεις. Μόλυβδος Βαφές, αγγειοπλαστική, καλλυντικά και φαρμακευτικά σκευάσματα. Κοιλόπονοι, διάρροια, έμετος, υπόταση, εγκεφαλική σύγχυση, κόμμα, επιπλοκές μετά από εγκεφαλικό οίδημα Υδράργυρος Λάμπες, θερμόμετρα. Νέκρωση εντερικού επιθηλίου, αιμορραγία, πρωτεϊνουρία, νεφρική ανεπάρκεια. Αναιμία, ηπατική βλάβη, καρκίνο του προστάτη και των πνευμόνων. Ανορεξία, αφόρητους πόνους και δυσκοιλιότητα, πονοκεφάλους, μελαγχολία, δυσλειτουργία νεφρικών σωληναρίων, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, υπέρταση, υπερκόπωση. Κόμμα, τρέμουλο, απώλεια μνήμης, βρογχίτιδα, πνευμονικό οίδημα, έμετος, διάρροια, στοματίτιδα, αιματουρία, οξεία νεφρική ανεπάρκεια, αχρωματοψία, θρομβοκυτοπενία, αναιμία λόγω γαστρικής αιμορραγίας.

23 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ακτινοβολίες Οι ακτινοβολίες μπορεί να διακριθούν σε: α) ιονίζουσες ή ιοντίζουσες ακτινοβολίες: Ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες με υψηλή ενέργεια. Ακτίνες γ ή ακτίνες σωματιδίων, π.χ., ακτίνες α, β, πρωτονίων, νετρονίων ή βαρέων ιόντων), οι οποίες ιονίζουν την ύλη στην οποία προσπίπτουν. β) μη-ιονίζουσες ή μη-ιοντίζουσες ακτινοβολίες: Ακτινοβολίες με πολύ μικρό μήκος κύματος. Υπεριώδεις ακτινοβολίες, ακτινοβολίες των ραντάρ, των λέιζερ, των ραδιοκυμάτων και μικροκυμάτων, καθώς επίσης και οι ακτινοβολίες των ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων.

24 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ακτινοβολίες 6.1 Ιονίζουσες ακτινοβολίες/ ραδιενέργεια. Προέρχονται από φυσικές και τεχνητές πηγές ακτινοβολίας. Στις φυσικές πηγές εντάσσεται η πρωτογενής και δευτερογενής κοσμική ακτινοβολία. Πρωτογενής κοσμική ακτινοβολία: προέρχεται από το σύμπαν ή τον ήλιο και περιέχει μεγάλο ποσοστό πρωτονίων και α-σωματιδίων και μικρό ποσοστό βαρέων πυρήνων και ηλεκτρονίων. Δευτερογενής κοσμική ακτινοβολία: προέρχεται από την πρόσκρουση ελεύθερων πρωτονίων με υψηλή ενέργεια σε ατομικούς πυρήνες, στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, με αποτέλεσμα το σχηματισμό δευτερογενών σωματιδίων που τελικά μετά από μετασχηματισμό ελευθερώνουν διάφορα είδη ακτίνων. - Η δευτερογενής ακτινοβολία περιέχει μεσόνια υψηλής ενέργειας που μπορούν να διαπεράσουν ακόμη και τοίχους από μπετόν. Η εξωτερική/τεχνητή έκθεση του οργανισμού σε ακτινοβολία προέρχεται από: - ακτινοβολήσεις διαφόρων υλικών του περιβάλλοντος και πρόσληψη από πηγές που σχετίζονται με υλικά δόμησης και παραμονή μέσα σε οικίες. - οι ιατρικές και τεχνολογικές εφαρμογές. - πειράματα πυρηνικών όπλων. - λειτουργία και ατυχήματα πυρηνικών εργοστασίων. Τοξικότητα: Οι ιονίζουσες ακτινοβολίες οδηγούν στη δημιουργία ριζών και υπεροξειδίων μέσα στο σώμα των οργανισμών, προκαλώντας γενετικές βλάβες, μεταλλάξεις και καρκινογενέσεις.

25 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ακτινοβολίες 6.1 Ιονίζουσες ακτινοβολίες/ ραδιενέργεια Ραδιενέργεια Η ακτινοβολία που εκπέμπεται κατά τη ραδιενεργό αποσύνθεση (διάσπαση) ασταθών πυρήνων (νουκλιδίων) προς σταθερότερους πυρήνες. Η διάσπαση ακολουθείται από εκπομπή σωματιδίων και (όχι πάντα) ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Τα σωματίδια και η ακτινοβολία συνιστούν τη ραδιενέργεια. Οι ραδιενεργές διασπάσεις δεν επηρεάζονται από μεταβολές της θερμοκρασίας και της πίεσης, αλλά ούτε και από μεταβολές της χημικής και φυσικής κατάστασης της διασπόμενης ουσίας. Κατηγορίες εκπεμπόμενης ακτινοβολίας: Α) Ακτινοβολία α: σωματιδιακής φύσεως, με σχετική μάζα 4 και μικρή διεισδυτικότητα. Β) Ακτινοβολία β: καθοδικές ακτίνες και παρουσιάζουν μέτρια διεισδυτικότητα. Γ) Ακτινοβολία γ: αποτελεί την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με τη μεγαλύτερη διεισδυτικότητα.

26 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ακτινοβολίες 6.1 Ιονίζουσες ακτινοβολίες/ ραδιενέργεια Ραδιενέργεια και υδάτινο περιβάλλον Η θάλασσα δέχεται ραδιενεργό τρίτιο ( 3 Η) μέσω της επίδρασης των κοσμικών ακτίνων. Τα ραδιονουκλίδια των βαρέων μετάλλων έχουν μικρή διαλυτότητα στο νερό και συγκεντρώνονται στη σωματιδιακή ύλη που συσσωρεύονται στα ιζήματα των νερών. Τα φυσικά επίπεδα ραδιενέργειας στα επιφανειακά νερά των θαλασσών είναι κυρίως από Κάλιο-40 (11,8 Bq/l) και τα υπόλοιπα από Τρίτιο, Ρουβίδιο-87, Ουράνιο-238, 235 και 234, Άνθρακας-14, Ράδιο-228 και 226, πολώνιο-210, Ραδόνιο-222, κλπ. Επίπεδα ραδιενέργειας σε: - Ωκεάνια ύδατα = 12,6 Bq/l - Θαλάσσια άμμος = Bq/l. - Λασπώδη βυθός = Bq/l Ραδιενέργεια-Πηγές ρύπανσης θαλασσών Οι πυρηνικές και θερμοπυρηνικές δοκιμές από το 1945 των ΗΠΑ και (πρώην) Σοβιετικής Ένωσης, μέχρι το 1963 όταν υπογράφηκε η συμφωνία κατάπαυσης των δοκιμών στη θάλασσα. Από τότε μέχρι το 1974 δοκιμές πυρηνικών όπλων στην ατμόσφαιρα έγιναν από τη Γαλλία στο Αρχιπέλαγος Tuamotu (Mururoa) στον Ειρηνικό Ωκεανό και από την Κίνα. Τις τελευταίες δεκαετίες σημαντικές ποσότητες υγρών αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας έχουν απορριφθεί στη θάλασσα από πυρηνικούς αντιδραστήρες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

27 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Ακτινοβολίες 6.1 Ιονίζουσες ακτινοβολίες/ ραδιενέργεια Ραδιενέργεια και υδάτινο περιβάλλον Πηγές ρύπανσης θαλασσών Οι πυρηνικές και θερμοπυρηνικές δοκιμές από το 1945 των ΗΠΑ και (πρώην) Σοβιετικής Ένωσης, μέχρι το 1963 όταν υπογράφηκε η συμφωνία κατάπαυσης των δοκιμών στη θάλασσα. Από τότε μέχρι το 1974 δοκιμές πυρηνικών όπλων στην ατμόσφαιρα έγιναν από τη Γαλλία στο Αρχιπέλαγος Tuamotu (Mururoa) στον Ειρηνικό Ωκεανό και από την Κίνα. Τις τελευταίες δεκαετίες σημαντικές ποσότητες υγρών αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας έχουν απορριφθεί στη θάλασσα από πυρηνικούς αντιδραστήρες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μελέτες των ραδιενεργών επιπτώσεων σε οργανισμούς Οι μελέτες των επιπτώσεων της ραδιενεργού ρύπανσης σε βιολογικούς οργανισμούς και τα οικοσυστήματα αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της περιβαλλοντικής Τοξικολογίας και Οικοτοξικολογίας. Στην Ελλάδα, διεξάγεται συστηματική παρακολούθηση της ραδιενέργειας σε νερά πηγαδιών και του εδάφους από ειδικούς επιστήμονες του Ερευνητικού Κέντρου «Δημόκριτος». Τα τελευταία χρόνια διεξάγεται και έρευνα σε υδρόβιους οργανισμούς. Τα μύδια Mytilus galloprovincialis χρησιμοποιούνται ως Βιοενδείκτες για τη μέτρηση του Καισίου-137, καθώς και των βαρέων μετάλλων.

28 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Νανο-υλικά/σωματίδια (nanoparticles/nps) Κύρια χαρακτηριστικά: α) Μέγεθος 100 nm ή και μικρότερο. β) Χρησιμοποιούνται ως καταλύτες, ημιαγωγοί, στην παρασκευή καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων, ως μεταφορείς φαρμακευτικών ουσιών, σε μικροηλεκτρονικές εφαρμογές, στην παρασκευή τζαμιών κλπ. γ) Το μικρό μέγεθός τους, η προσροφητική ικανότητα και τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά της επιφάνειάς τους μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές διαταραχές σε βιολογικές δομές. δ) Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των NPs αποτελούν ένα εκτεταμένο πεδίο έρευνας, μέσω της ανάπτυξης της νανο-οικοτοξικολογίας (nanoecotoxicology). 7.1 Τύχη και μεταφορά των NPs στο περιβάλλον Υπάρχουν 3 κύριες πηγές απελευθέρωσης NPs στο περιβάλλον: Α. Ανθρωπογενείς Β. Ακούσιες (μη σημειακές) πηγές Γ. Μηχανικά νανοσωματίδια (παραγωγή και χρήση)

29 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Νανο-υλικά/σωματίδια (nanoparticles/nps) 7.1 Τύχη και μεταφορά των NPs στο περιβάλλον Υπάρχουν 3 κύριες πηγές απελευθέρωσης NPs στο περιβάλλον: Α. Ανθρωπογενείς Β. Ακούσιες (μη σημειακές) πηγές Γ. Μηχανικά νανοσωματίδια (παραγωγή και χρήση)

30 Κύριοι ρύποι του υδάτινου περιβάλλοντος: Νανο-υλικά/σωματίδια (nanoparticles/nps) 7.2 NPs μετάλλων και μεταλλικών οξειδίων Ενδεικτικές μελέτες των επιπτώσεων των NPs σε υδρόβιους οργανισμούς τα τελευταία χρόνια.

31 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον Έδαφος Ανθρωπογενείς πιέσεις - Ρύπανση Ατμόσφαιρα

32 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: μεταφορά μέσω χερσαίου περιβάλλοντος Χαρακτηριστικά του εδάφους. Αποτελεί προϊόν αποσάθρωσης διαφόρων πετρωμάτων και ορυκτών. Αποτελείται από: Ανόργανα συστατικά Σωματίδια από την αποσάθρωση βράχων και ορυκτά (όπως ο χαλαζίας), ασβεστίτη, καθώς και υδροξείδια των Fe, Al και Μn. Οργανικά στερεά συστατικά Αποσυντεθειμένη φυτική βιομάζα και μίγματα από τη δράση μικροοργανισμών. Χώρους που καταλαμβάνονται από αέρια Αέρια φάση παρόμοιας σύνθεσης με την ατμόσφαιρα, εκτός της συγκέντρωσης του CO 2 η οποία είναι οκταπλάσια στον αέρα πάνω από το έδαφος. Περιέχει ιόντα και διαλυτές οργανικές ενώσεις. Χώρους που καταλαμβάνονται από νερό Οι οργανικές και ανόργανες ουσίες αποτελούν δείκτη ποιότητας των εδαφών.

33 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: μεταφορά μέσω χερσαίου περιβάλλοντος Υποβάθμιση των εδαφών μέσω: αμεθόδευτης απόθεσης αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων. αλόγιστης χρησιμοποίησης προϊόντων/παραγώγων σε αγροτικές καλλιέργειες. διαφόρων εντομοκτόνων και βιοκτόνων που χρησιμοποιούνται για τον πληθυσμιακό έλεγχο ζώων, φυτών και μικροοργανισμών. Εντομοκτόνα: Εμφανίζουν ιδιαίτερη αντοχή στο έδαφος. Η ανθεκτικότητά τους καθορίζεται κατά κύριο λόγο από την ισορροπία μεταξύ: α) της προσρόφησης στα εδαφικά κολλοειδή. β) της λήψης από τα φυτά. γ) των διεργασιών μετασχηματισμού ή εκφύλισης. δ) των απωλειών σε υγρή ή αέρια μορφή. Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχέση ανθεκτικότητας/ισορροπίας: 1. Ο τύπος του εντομοκτόνου. 2. Η ποσότητα στην οποία χρησιμοποιείται. 3. Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του εδάφους (υφή, οργανική του ύλη, θερμοκρασία και υγρασία).

34 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: μεταφορά μέσω χερσαίου περιβάλλοντος Απορρίμματα και απόβλητα: Η συσσώρευση απορριμμάτων σε χωματερές με κίνδυνο μετατροπής τους σε «χρονο-βόμβες». Η συσσώρευση νιτρικών, φωσφορικών και απορρυπαντικών σε εδάφη στα οποία διοχετεύεται ως λίπασμα λάσπη βιολογικού καθαρισμού, αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιβάρυνσής τους. Η εξόρυξη μεταλλευμάτων, η επεξεργασία και η εναπόθεση στο περιβάλλον των τελικών προϊόντων της επεξεργασίας τους, όπως οργανομεταλλικά στοιχεία, συντελούν στην υποβάθμιση του εδάφους (έλλειψη θρεπτικών πόρων και ύπαρξη τοξικών παραγόντων).

35 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: μεταφορά μέσω ατμόσφαιρας Το μεγαλύτερο πρόβλημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης εντοπίζεται σε: Ανεπτυγμένες χώρες με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα. Αναπτυσσόμενες χώρες, των οποίων η έντονη και γοργή ανάπτυξη της βιομηχανίας δεν συμβαδίζει με κανόνες περιορισμού της απελευθέρωσης βιομηχανικών ρύπων στην ατμόσφαιρα. Μεγάλες πόλεις κυρίως αναπτυσσόμενων χωρών. Χώρες που ευθύνονται για τη μεγαλύτερη απελευθέρωση CO 2 στην ατμόσφαιρα, καθώς και πόλεις με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση σε αιωρούμενα σωματίδια (particulate matter/pm), (πηγές World Bank Statistics, Center of the Global Development, CARMA, geographic regions, 2004). Χώρα 10 6 τόνοι CO 2 /έτος Πόλεις PM μg/m 3 Η.Π.Α 2,795 Κάϊρο (Αίγυπτος) 169 Κίνα 2,680 Δελχί (Ινδία) 150 Ρωσσία 661 Καλκούτα (Ινδία) 128 Ινδία 583 Tianjin (Κίνα) 125 Ιαπωνία 415 Chongqing (Κίνα) 123 Γερμανία 356 Kanpur (Ινδία) 109 Αυστραλία 300 Lucknow (Ινδία) 109 Νότιος Αφρική 232 Τζακάρτα (Ινδονησία) 104 Ηνωμένο Βασίλειο 212 Shenyang (Κίνα) 101 Νότιος Κορέα 185

36 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: μεταφορά μέσω ατμόσφαιρας Κύριοι οδοί απελευθέρωσης ρύπων στην ατμόσφαιρα (Walker και συν. 2001). Είσοδος Ρύποι Σχόλια Χωματερές, φράγματα οικιστικών και βιομηχανικών αποβλήτων. Μεγάλο εύρος Αυξημένη συσσώρευση συγκεκριμένων ρυπογόνων ουσιών, όπως έλαια, μεταλλευτικά απόβλητα, PCB κλπ. Παρασιτοκτόνα σε καλλιέργειες και δάση. Καταπολέμηση επιβλαβών εντόμων. Χρήση λάσπης από βιολογικό καθαρισμό σε καλλιέργειες. Εντομοκτόνα, φυτοκτόνα, μυκητοκτόνα με μορφή σπρέι, σκόνης κ. λπ. Εντομοκτόνα. Βαρέα μέταλλα, νιτρικά, απορρυπαντικά Αυστηρός έλεγχος της χρήσης παρασιτοκτόνων. Υψηλός βαθμός ρύπανσης σε μεγάλες εκτάσεις ως αποτέλεσμα ελέγχου μαλάριας και κίτρινου πυρετού. Πλημμύρες ποταμών και θάλασσες. Καθιζήσεις αέριων ρυπαντών με τη μορφή σωματιδίων ή μέσω κατακρημνίσεων (βροχή, χαλάζι, χιόνι). Μεγάλο εύρος ρυπογόνων ουσιών, π.χ., λάσπης βιολογικού καθαρισμού. Ρύποι που προκαλούν αιθάλη, όξινη βροχή, παρασιτοκτόνα κλπ. Μεταφορά ρύπων σε κοντινές ή μακρινές αποστάσεις.

37 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: μεταφορά μέσω ατμόσφαιρας Οι αέριοι ρύποι προέρχονται κυρίως από: Καμινάδες βιομηχανικής ή οικιστικής προέλευσης (απελευθέρωση CO 2, SO 2, NO X, υδροφθόριο, χλωροφθορανθράκων κ. λπ.). Ατελή καύση υγρών καυσίμων από μηχανές εσωτερικής καύσης (αυτοκίνητα, πλοία, αεροσκάφη, βιομηχανίες) και απελευθέρωση κυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων, κετονών, αλδεϋδών, μονοξειδίου του άνθρακα και οξειδίων του αζώτου. Χρήση παρασιτοκτόνων με τη μορφή σπρέι ή σκόνης. Ραδιενεργές/πυρηνικές δοκιμές στο έδαφος ή πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Χρήση αλογονομένων υδρογονανθράκων, όπως οι χλωροφθοράνθρακες (CFC) ως προωθητικά σε σπρέι και ως υγραέρια ψύξης στα ψυγεία, καθώς και τα χλωριομένα συστατικά (CHCl 2 ) που χρησιμοποιούνται στα στεγνοκαθαριστήρια. Την αντίδραση οργανικών ενώσεων και διοξειδίου του αζώτου με το ηλιακό φως και τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας, πάνω από μεγαλουπόλεις, με επακόλουθο την παραγωγή του νιτρικού υπεροξυακετυλίου.

38 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: μεταφορά μέσω ατμόσφαιρας Παρουσία χημικών, αιωρούμενων σωματιδίων και βιολογικών υλικών στην ατμόσφαιρα. Είσοδος αέριων ρύπων στην ατμόσφαιρα: Με τη μορφή σταγονιδίων. Με τη μορφή σωματιδίων. Ως σύμπλοκα σταγονιδίων και σωματίδιων. Οι αέριοι ρύποι μπορεί να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις με την κίνηση των αέριων μαζών. Η κατακρήμνισή τους αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή εισόδου στο υδάτινο περιβάλλον.

39 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση 1500 νέες χημικές ενώσεις διοχετεύονται κάθε χρόνο στο υδάτινο περιβάλλον εμπλουτίζοντας τους είδη γνωστούς ρυπογόνους παράγοντες. Οι περιβαλλοντικοί ρύποι (xenobiotics) τω υδάτινων οικοσυστημάτων: - Βαρέα μέταλλα (σε ιζήματα και διαλυμένα στον υδάτινο όγκο). - Πολυαρωματικοί υδρογονάνθρακες (PAHs). - Πολυχλωριομένα διφαινύλια (PCBs). - Διοξίνες (σε αιωρούμενα σωματίδια και σε μικροοργανισμούς). - Δι-βενζοφουράνια. - Οργανομεταλλικά στοιχεία. - Νιτρο-αρωματικές ενώσεις. - Οργανοχλωρίνες κ.α.

40 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση επιφανειακών νερών. Κύριες οδοί ρύπανσης των επιφανειακών υδάτων: Η διοχέτευση οικιακών αποβλήτων σε δίκτυο υπονόμων, π.χ., ουρία, κόπρανα, σαπούνι και συνθετικά απορρυπαντικά. Η διοχέτευση βιομηχανικών αποβλήτων στο αποχετευτικό δίκτυο ή στα επιφανειακά νερά.

41 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση επιφανειακών νερών. Τύποι βιομηχανικών αποβλήτων που διοχετεύονται σε επιφανειακά νερά: Βαρέα μέταλλα που προέρχονται από την εξόρυξη και χύτευση μεταλλευμάτων. Χλωροφαινόλες και μυκητοκτόνα, τα οποία χρησιμοποιούνται σε εργοστάσια επεξεργασίας χαρτοπολτού. Εντομοκτόνα, τα οποία προέρχονται από εργοστάσια παραγωγής εντομοκτόνων-σκωροκτόνων. Οργανικά χημικά που προέρχονται από χημικές βιομηχανίες. Βιοκτόνα (πληθυσμιακός έλεγχος ασπόνδυλων και φυτών). Φυτοκτόνα (καταπολέμηση ζιζανίων σε λίμνες και άλλες υδάτινες περιοχές). Εντομοκτόνα (καταπολέμηση παρασίτων των ψαριών σε ιχθυοκαλλιέργειες). Αέριοι ρύποι (μέσω της καθίζησης σκόνης, της βροχής και του χιονιού, αλλά και της απόπλυσης χερσαίων ρυπογόνων ουσιών, π.χ., μέταλλα, παρασιτοκτόνα, εντομοκτόνα). Στην περίπτωση των εκβολών ποταμών, παρατηρείται σημαντική παρακράτηση στερεών σωματιδίων και θρεπτικών συστατικών, τα οποία υπό κατάλληλες συνθήκες προκαλούν τον ευτροφισμό των περιοχών αυτών. Η κατάσταση του Ασωπού ποταμού, μετά από διοχέτευση βιομηχανικών αποβλήτων, πλούσια σε μέταλλα.

42 Ολιγοτροφική λίμνη Μεσοτροφική λίμνη Ευτροφική λίμνη Ο φυσικός ευτροφισμός είναι το αποτέλεσμα της φυσικής γήρανσης της λίμνης που πραγματοποιείται με το πέρας αιώνων. ΦΥΣΙΚΟΣ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ: ΑΙΩΝΕΣ Ο τεχνητός ευτροφισμός είναι το αποτέλεσμα της ανθρώπινης παρέμβασης και επιτυγχάνεται μέσα σε δεκαετίες. ΤΕΧΝΗΤΟΣ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ: ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ

43 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση επιφανειακών νερών-ευτροφικά φαινόμενα. Εμπλουτισμός του υδάτινου όγκου με θρεπτικές ουσίες, π.χ., ορυκτά άλατα & οργανική ύλη. Νιτρικά και φωσφορικά λυπάσματα, απορρυπαντικά Ευτροφισμός: Αποσύνθεση οργανικής ύλης και αύξηση του αζώτου και του φωσφόρου. Αναστολή φωτοσύνθεσης φυτών, λόγω αποτροπής εισόδου του φωτός και νέκρωση τους Δημιουργία φιλμ (κρούστας) στην επιφάνεια των υδάτων. Κατανάλωση διαθέσιμου οξυγόνου, λόγω υπερβολικής ανάπτυξης των βακτηρίων Αύξηση βακτηρίων και βακτηριακής δραστηριότητας Αύξηση πρωτογενούς παραγωγής (μακροφυτών και φυτοπλαγκτόν). Ανοξικές συνθήκες Νέκρωση πανίδας (π.χ. ψάρια) Ευτροφισμός/ Νέκρωση οικοσυστήματος

44 Διαλυμένο οξυγόνο Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση επιφανειακών νερών-ευτροφικά φαινόμενα. Κρίσιμο σημείο (ελάχιστη τιμή συγκέντρωσης διαλυμένου οξυγόνου στο νερό) Επίπεδα κορεσμού οξυγόνου στο νερό Ταχύτητα απαναερισμού/επανοξυγόνωσης νερών από την ατμόσφαιρα Ταχύτητα κατανάλωσης οξυγόνου από μικροοργανισμούς Χρόνος

45 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών. Οι κυριότερες πηγές ρύπανσης σχετίζονται με ανθρώπινες δραστηριότητες που πραγματοποιούνται: - στη ξηρά (land based discharges). - στην ατμόσφαιρα (atmospheric inputs), (UNEP, 1990). Σημαντικότερες πηγές της θαλάσσιας ρύπανσης και ποσοστιαία συμμετοχή τους στην ανάπτυξη του φαινομένου (Αλεξόπουλος, 2004). Πηγή % συμμετοχή Ρύπανση από χερσαίες πηγές (απορροές και απόβλητα) 44 Εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων 33 Εξορύξεις υποθαλάσσιων κοιτασμάτων πετρελαίου 1 Ρύπανση από ναυτιλιακές δραστηριότητες 12 Απορρίψεις-ποντίσεις 10

46 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών Ρύπανση από χερσαίες πηγές. Οι κυριότερες ρυπογόνες ουσίες που εισέρχονται στη θάλασσα από την ξηρά είναι: Τα βιομηχανικά λύματα. Τα απορρίμματα. Τα χημικά που διοχετεύονται απευθείας στη θάλασσα ή χρησιμοποιούνται ως λιπάσματα και φυτοφάρμακα στις γεωργικές καλλιέργειες. Το θερμό ύδωρ από υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Ραδιενεργά απόβλητα που απορρίπτονται στη θάλασσα μέσα σε αεροστεγή μεταλλικά κιβώτια.

47 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών Ρύπανση από θαλάσσιες μεταφορές. Αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σε περιοχές όπως η Μεσόγειος Θάλασσα. Γεωγραφικά και ωκεανογραφικά χαρακτηριστικά Μεσογείου (γεωγραφικό πλάτος 30 ο, ο,50 Β και γεωγραφικό μήκος 05 ο, ο, 10 Α): Ημίκλειστη λεκάνη με μικρό ρυθμό ανακύκλωσης του υδάτινου όγκου (πλήρης ανανέωση κάθε χρόνια). Ολιγότροφος θάλασσα με αυξημένη αλατότητα. Μεγάλη ποικιλία ειδών (5.5% της παγκόσμιας θαλάσσιας πανίδας) με πάνω από 100 εμπορικά είδη. Φιλοξενεί 21 κράτη με περισσότερο από 400 εκ. πληθυσμό

48 Ρύπανση και Οικοτοξικολογία Νταϊλιάνης Στέφανος Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση

49 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών Ρύπανση από θαλάσσιες μεταφορές. Oι επιπτώσεις της ρύπανσης είναι ορατές σε σύντομο χρονικό διάστημα, λόγω των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής. Κάθε χρόνο συμβαίνουν περίπου 60 ατυχήματα, από τα οποία ένα μεγάλο ποσοστό αφορά πλοία τα οποία μεταφέρουν πετρελαιοειδή και διάφορα χημικά προϊόντα. Περιοχές με έντονη θαλάσσια κυκλοφορία (π.χ., τα στενά του Γιβραλτάρ και των Δαρδανελλίων, καθώς και μεγάλα εμπορικά λιμάνια, όπως του Πειραιά, της Γένοβα, της Τεργέστης κ.α.,) αποτελούν «καυτά σημεία» ρύπανσης. Σημείωση: Το 70% των αποβλήτων στη Μεσόγειο δεν έχει υποστεί κανενός είδους επεξεργασία.

50 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών Ρύπανση από θαλάσσιες μεταφορές. Η ρύπανση που προκαλείται από τις θαλάσσιες μεταφορές μπορεί να διακριθεί σε δύο κατηγορίες. Λειτουργική ρύπανση. Προέρχεται από τις λειτουργικές διαδικασίες ενός πλοίου, όπως για παράδειγμα: α) διαρροές κατά τη φόρτωση και την εκφόρτωση, ή κατά τον ερματισμό και αφερματισμό. β) διαρροές κατάλοιπων στους χώρους φορτίου και μηχανοστασίου. γ) απορρίψεις αποβλήτων κατά την πλύση των δεξαμενών του πλοίου. δ) μεταγγίσεις καυσίμων. ε) ρύπανση που προκαλείται από λύματα και απορρίμματα του πλοίου. Ρύπανση που προέρχεται από ατυχήματα. Περιλαμβάνει: α) συγκρούσεις ή επαφές πλοίων τόσο μεταξύ τους όσο και με μόνιμες εγκαταστάσεις. β) προσαράξεις. γ) εκρήξεις και φωτιές. δ) βυθίσεις. ε) ζημιές στη δομή του πλοίου.

51 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών Ρύπανση από θαλάσσιες μεταφορές. Το πετρέλαιο είναι το κυριότερο είδος ρυπογόνου ουσίας που συμβάλλει στη ρύπανση των θαλασσών με τη μορφή των πετρελαιοκηλίδων. Διάσημα ατυχήματα δεξαμενόπλοιων στη Μεσόγειο (Αλεξόπουλος, 2004). Όνομα πλοίου Ημερ/νια συμβάντος Περιοχή ατυχήματος Πετρέλαιο (σε τόνους) Amoco Cadiz Γαλλία Urquiola Ισπανία Independenta Τουρκία Jakob Maersk Πορτογαλία Patmos Ιταλία Irenes Serenade Ελλάδα Khark Μαρόκο Aegean Sea Ισπανία Haven Ιταλία Andros Patria Ισπανία J.A. Lavalleja Αλγερία Trader Ελλάδα

52 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών Ρύπανση από θαλάσσιες μεταφορές. Το πετρέλαιο είναι το κυριότερο είδος ρυπογόνου ουσίας που συμβάλλει στη ρύπανση των θαλασσών με τη μορφή των πετρελαιοκηλίδων. Amoco Cadiz, τόνοι πετρελαίου διέρρευσαν στο θαλάσσιο περιβάλλον (ακτές Γαλλίας)

53 Είσοδος ρύπων στα υδάτινο περιβάλλον: άμεση διοχέτευση Ρύπανση θαλασσών Ρύπανση από θαλάσσιες μεταφορές. Πετρελαιοκηλίδες στον Ελλαδικό χώρο (πηγή ΕΛΚΕΘΕ).

54 Εκτίμηση οικολογικού κινδύνου (Ecological risk assessment) Αποτελεί σημαντικό εργαλείο περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τι είναι η εκτίμηση οικολογικού κινδύνου; Εκτίμηση της πιθανότητας να συμβεί ένα ανεπιθύμητο γεγονός σε ένα οικοσύστημα, μετά την επίδραση: - είτε κάποιου εξωγενούς παράγοντα (χημική ουσία-ρύπος) - είτε μίας νέας περιβαλλοντικής κατάστασης stress (π.χ., θερμοκρασιακές αλλαγές, επίδραση ιοντίζουσας ακτινοβολίας, κ.λπ).

55 Εκτίμηση οικολογικού κινδύνου (Ecological risk assessment) Στρατηγική διαχείρισης για την εκτίμηση του οικολογικού κινδύνου Περιλαμβάνει διάφορα στάδια, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, με κύριο γνώμονα την εξαγωγή αντικειμενικών δεδομένων. Στην περίπτωση των φυσικών οικοσυστημάτων, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη: η πολυπλοκότητα του οικοσυστήματος οι διάφορες τροφικές αλυσίδες και τα τροφικά πλέγματα ο βαθμός βιοσυσσώρευσης του παράγοντα stress η σύσταση και το είδος των βιοτόπων η δυναμική των πληθυσμών προηγούμενες οικοτοξικολογικές αναλύσεις. Πλαίσιο εκτίμησης οικολογικού κινδύνου Αποτελεί ένα πολύπλοκο δίκτυο επιμέρους διεργασιών, το οποίο περιλαμβάνει: την γνώση του προβλήματος μετά από συλλογή, επιβεβαίωση και ανάλυση των στοιχείων τον χαρακτηρισμό της επικινδυνότητας και των οικολογικών επιπτώσεων του παράγοντα stress τη δημιουργία ενός διαχειριστικού πλάνου, έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο οικολογικός κίνδυνος.

56 Εκτίμηση οικολογικού κινδύνου (Ecological risk assessment) Πλαίσιο εκτίμησης οικολογικού κινδύνου Ανταλλαγή απόψεων μεταξύ εκτιμητή και διαχειριστή του κινδύνου ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ Συλλογή, επιβεβαίωση και παρακολούθηση στοιχείων του προβλήματος ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΚΤΙΜΗΤΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

57 Εκτίμηση οικολογικού κινδύνου (Ecological risk assessment) Πλαίσιο εκτίμησης οικολογικού κινδύνου Ρύπανση θαλασσών: Ωκεανογραφικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη συγκέντρωση των υγρών και στερεών ουσιών που εισέρχονται στη θάλασσα. Χημική σύσταση και μέγεθος στερεών ουσιών. Ταχύτητα και διάρκεια εκροής. Ταχύτητα και διεύθυνση ρευμάτων. Δίνες που προκαλούνται από πλοία και φορτηγίδες. Βάθος αναμιγνυόμενης στιβάδας. Πυκνότητα νερού κάτω από την αναμιγνυόμενη στιβάδα. Διαχωρισμός των διαφορετικών φάσεων των ρευστών, π.χ. ελαφρά και βαριά σωματιδιακά κλάσματα, διαλυτά κλάσματα. Βάθος υδάτινης στήλης. Τοπογραφία και σύσταση πυθμένα.

58 Εκτίμηση οικολογικού κινδύνου (Ecological risk assessment) Πλαίσιο εκτίμησης οικολογικού κινδύνου Ρύπανση θαλασσών: Κριτήρια επιλογής περιοχών εναπόθεσης αποβλήτων στους ωκεανούς. Φυσικά κριτήρια: - ροή νερού - επιφανειακά κύματα - ρεύματα - ανακύκλωση - τυρβώδης διάχυση - κατακόρυφη ανάμιξη - διάχυση Γεωλογικά κριτήρια: - φυσικοχημικές ιδιότητες αποβλήτων και ιζημάτων - ικανότητα ρόφησης - συντελεστές κατανομής - ιζηματοποίηση-διασπορά ιζήματος - σταθερότητα ιζημάτων Βιολογικά κριτήρια: - περιοχές καλλιέργειας οστρακοειδών και ιχθύων - αλιευτικές περιοχές - οδοί μετανάστευσης - παραγωγικότητα - περιοχές αναπαραγωγής

59 Εκτίμηση οικολογικού κινδύνου (Ecological risk assessment) Πλαίσιο εκτίμησης οικολογικού κινδύνου Ρύπανση θαλασσών: Τηλεπισκόπηση της θαλάσσιας ρύπανσης. Η τηλεπισκόπηση βασίζεται στη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων που προέρχονται από ένα αντικείμενο στην επιφάνεια της γης, χωρίς η πηγή να έρχεται σε επαφή με το αντικείμενο μελέτης. Μέτρηση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που ανακλάται ή εκπέμπεται από τον στόχο. Η τηλεπισκόπηση των θαλασσών στηρίζεται στη μέτρηση: - αιωρούμενων ιζηματοειδών φορτίων - στη συγκέντρωση του φυτοπλαγκτόν - της θολερότητας και αλατότητας - της διεύθυνσης και της έντασης του ανέμου, κυμάτων, ρευμάτων - της κατεύθυνσης πετρελαιοκηλίδων.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει.

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει. ΡΥΠΑΝΣΗ Υ ΑΤΩΝ Η γη είναι ο µόνος από τους πλανήτες του Ηλιακού συστήµατος που εµφανίζει το φαινόµενο της ζωής. Το µοναδικό αυτό «προνόµιο» δηλαδή η ανάπτυξη και συντήρηση της ζωής στον πλανήτη µας οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ & ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ & ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ & ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Εισαγωγή Το περιβάλλον, και ειδικότερα το θαλάσσιο, έχει υποστεί την τελευταία εξηκονταετία

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Πέτρος Σαμαράς Καθηγητής, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Παρασκευή 8 Απριλίου 2011 Στόχοι Από τη θερμική επεξεργασία ΑΣΑ με ταυτόχρονη παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486.

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51 Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Εικόνα 2. Σχηματική αναπαράσταση της δομής και λειτουργίας εγκατάστασης δευτερογενούς επεξεργασίας λυμάτων. 3. Όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management ndustrial aste management quality waste management nvironmental rotection sustainable development Το Ιστορικό µας H POLYECO A.E. ιδρύθηκε το 2001, από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, µε στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΑΞΗ Υ.Σ. 144 ΤΗΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1987 Προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος από τη ρύπανση που προκαλείται από ορισµένες επικίνδυνες ουσίες που εκχέονται σ αυτό και ειδικότερα καθορισµός οριακών τιµών ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου Για την κανονική ανάπτυξη των φυτών είναι απαραίτητα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, τα οποία προσλαμβάνονται είτε από το έδαφος είτε από την ατμόσφαιρα. Τα μακροστοιχεία είναι: C,H, O,N, P, K, Ca, Mg, S Ιχνοστοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Γενική Ενότητα 1 Περιβάλλον : Οτιδήποτε υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η εκδήλωση που διοργάνωσε το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ Αστικά λύµατα περιέχονται στους υπονόµους του αποχετευτικού συστήµατος που µεταφέρει τα ακάθαρτα νερά µιας ανθρώπινης κοινότητας. Τα αστικά λύµατα προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Τα φυτά αποκαλούνται ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ επειδή

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργαστήριο Θερμοδυναμικής και Φαινομένων Μεταφοράς Ηρώων Πολυτεχνείου 9, Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου, 15780, Αθήνα Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21 36,6-5 16/02/2012 6 E. coli 17 18 19 o 16 . 29) 16/02/2012 17 20 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 22 16/02/2012 23 19 20 21 - 16/02/2012 22 44 - - 45 - - + 1 +

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Το νερό αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς φυσικούς πόρους. Η διαχείριση της ποιότητας και της ποσότητας του νερού από τον άνθρωπο δεν ήταν πάντα η καλύτερη δυνατή.

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Γ. Συλαίος 1, Ν. Καμίδης 1,2, & Β. Τσιχριντζής 1 1 Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Τα στερεά απόβλητα ανάλογα µε την προέλευσή τους µπορούν να ταξινοµηθούν ως εξής: Aστικά απόβλητα. Χαρακτηρίζονται από πολύ µεγάλο όγκο και προέρχονται από τις

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 5. Βιολογική Απομάκρυνση Οργανικών Ρύπων

Διάλεξη 5. Βιολογική Απομάκρυνση Οργανικών Ρύπων Διάλεξη 5 Βιολογική Απομάκρυνση Οργανικών Ρύπων Οργανικοί Περιβαλλοντικοί Ρύποι Πολυαρωματικοί Υδρογονάνθρακες (PAHs) Πολυχλωριωμένα Διφαινύλια (PCBs) Πολυχλωριωμένες Διβενζοδιοξίνες Νιτροαρωματικά (ΤΝΤ,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2013. Έκφραση - Έκθεση

Πανελλαδικές εξετάσεις 2013. Έκφραση - Έκθεση Πανελλαδικές εξετάσεις 2013 Έκφραση - Έκθεση Γ1. Σε άρθρο που πρόκειται να αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα του σχολείου σας να εκθέσετε τις απόψεις σας σχετικά με: α) τις επιπτώσεις που έχει προκαλέσει

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε. Μπακέας, 2013 Πηγή: Α. Βαλαβανίδης «Οικοτοξικολογία και Περιβαλλοντική Τοξικολογία», Τµήµα Χηµείας, ΕΚΠΑ, Αθήνα 2007, Κεφ.11. Οι κυριότεροι τοµείς οικοτοξικολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Το παρόν Διάταγμα θα αναφέρεται ως ~o περί

1. Το παρόν Διάταγμα θα αναφέρεται ως ~o περί Ε.Ε. Παρ. 111(1) Αρ. 4000, 3.6.2005 2338 Κ.Δ.Π. 269/2005 Αριθμός 269 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 (Αρ. 106(1)/2002) Διάταγμα με βάση το άρθρο 5(1)((ε) Ο Υπουργός Γεωργίας, Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Τµήµα Χηµείας. Εισαγωγή

Η ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Τµήµα Χηµείας. Εισαγωγή Η ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Τµήµα Χηµείας 1 Α.Σολοµανίδου, 1 Ι.Σακλά, 2 Κ.Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, 3 A.I.Μαρούλης 1 aggelina1984@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Η Ατμοσφαιρική Ρύπανση στο Λεκανοπέδιο Αθηνών Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Περιεχόμενα Βασικοί αέριοι ρύποι Ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων στον κόσμο Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων Πηγές: Eurostat (SBS), Being wise with waste: the EU s approach to waste management (European Union 2010) Στο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Μαριέλλα Σαρρή Τα βιολογικά προϊόντα, είναι τρόφιµα τα οποία προέκυψαν µέσω της Βιολογικής ή Οργανικής Γεωργίας Σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων, το οποίο στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5 Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ 1ο Να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Μεγάλες ποσότητες ανοσοσφαιρινών εκκρίνονται από τα: α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι και σήµερα ακόµη υπάρχει η τάση να δηµιουργούνται βιοµηχανικές ζώνες παραθαλάσσια, σε κλειστά πολλές λιµάνια ή στις όχθες ποταµών και λιµνών.

Μέχρι και σήµερα ακόµη υπάρχει η τάση να δηµιουργούνται βιοµηχανικές ζώνες παραθαλάσσια, σε κλειστά πολλές λιµάνια ή στις όχθες ποταµών και λιµνών. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ Γενικά Τα βιοµηχανικά απόβλητα αποτελούν µία από τις κυριότερες πηγές ρύπανσης του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόµενες χώρες. Η βιοµηχανική δραστηριότητα παράγει υγρά απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome)

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) Επιµέλεια κειµένων : Σπύρος ρίβας,ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Τι είναι το άρρωστο κτίριο; Ο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία και Στόχοι Προγράμματος

Φιλοσοφία και Στόχοι Προγράμματος LIFE08 ENV/CY/000460 «WATER-Ενδυνάμωση Επιστημονικής Βάσης Προγραμμάτων Ποιότητας Νερών» Φιλοσοφία και Στόχοι Προγράμματος Λευκωσία 20 Απριλίου 2010 Αθηνά Παπαναστασίου Λειτουργός Περιβάλλοντος Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έμμεση ρύπανση είναι η μορφή ρύπανσης, που δεν αντιλαμβανόμαστε

Έμμεση ρύπανση είναι η μορφή ρύπανσης, που δεν αντιλαμβανόμαστε 11 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Στόχοι φύλλο εκπαιδευτικών Να εξοικειωθούν οι μαθητές με την έννοια της ρύπανσης του νερού και να κατανοήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 6. Τα αλογόνα Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλογόνων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τις κυριότερες ιδιότητες των αλογόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΓΕ 10: Κατεργασία επιφάνειας μετάλλου γαλβανική επικάλυψη νικελίου και γαλβανοπλαστική νικελίου

1. ΣΓΕ 10: Κατεργασία επιφάνειας μετάλλου γαλβανική επικάλυψη νικελίου και γαλβανοπλαστική νικελίου 1. ΣΓΕ 10: Κατεργασία επιφάνειας μετάλλου γαλβανική επικάλυψη νικελίου και γαλβανοπλαστική νικελίου Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τελική χρήση ΜΧ μετάλλου νικελίου Κατεργασία επιφάνειας μετάλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα