ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων».

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων»."

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΑΝ ΡΕΑΣ Γ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ : ΣΠΥΡΙ ΩΝ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΑΚΑ ΗΜ. ΕΤΟΣ : Θέµα εργασίας : «Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων». ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΓΚΑΝΙΑΤΣΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Α.Μ. : ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥ ΩΝ : ΤΗΛΕΦΩΝΟ :

2 Συντοµογραφίες ΑΚ ( = Αστικός Κώδικας ) ΑΠ ( = Άρειος Πάγος ) απόφ. ( = απόφαση ) αριθ. ( = αριθµός ) άρθ. ( = άρθρο ) Βλ. ( = Βλέπε ) εδ. ( = εδάφιο ) ΕΕΝ ( = «Εφηµερίς Ελλήνων Νοµικών» νοµικό περιοδικό ) έκδ. ( = έκδοση ) εκδ. οίκος ( = εκδοτικός οίκος ) επ. ( = επόµενα ) ΕΣ Α ( = Ευρωπαϊκή Σύµβαση για τα ικαιώµατα του Ανθρώπου ) ΕφΠειρ ( = Εφετείο Πειραιώς ) ηµιτ ( = ηµίτοµος ) κ.λ.π ( = και λοιπά ) ΚΠολ ( = Κώδικας Πολιτικής ικονοµίας ) ΚΠοιν ( = Κώδικας Ποινικής ικονοµίας ) ΝοΒ ( = «Νοµικό Βήµα» νοµικό περιοδικό) ν. ( = νόµος ) ό.π. ( = όπου παραπάνω ) παρ. ( = παράγραφος ) π.δ. ( = προεδρικό διάταγµα ) περιθ. ( = περιθώριο ) ΠΚ ( = Ποινικός Κώδικας ) ΠοινΧρ ( = Ποινικά Χρονικά ) Σ ( = Σύνταγµα ) σ. ( = σελίδα ) σηµ. ( = σηµείωση ) τοµ ( = τόµος ) 2

3 Πίνακας Περιεχοµένων «Το Θέµα»... 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και αποδεικτικές απαγορεύσεις Ιστορική αναδροµή Αναζήτηση της αλήθειας στη δίκη και αποδεικτικά µέσα Αποδεικτικές απαγορεύσεις ( ορισµός διακρίσεις λειτουργία ) Σύγκρουση µε ατοµικά δικαιώµατα αρχή αναλογικότητας Άρθρο 19 παρ. 3 του Συντάγµατος ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ : Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην ποινική δίκη Γενικά Ανάλυση άρθρων 9, 9Α και 19 του Συντάγµατος Επεµβάσεις στην ιδιωτική ζωή του ατόµου Εκτίµηση της δυνατότητας χρήσης παράνοµων αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην πολιτική δίκη Γενικά Βασικές απόψεις στη δικονοµική θεωρία Νοµολογιακή βάση του θέµατος Στάθµιση συµφερόντων ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΛΗΜΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Βιβλιογραφία Νοµοθεσία Νοµολογία

4 «ΤΟ ΘΕΜΑ» Η ακόλουθη εργασία µε τίτλο «Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων» πραγµατεύεται ένα ζήτηµα κατεξοχήν εφαρµοσµένου συνταγµατικού δικαίου εφόσον µε την παράνοµη απόκτηση και αξιοποίηση των αποδεικτικών µέσων ενεργοποιούνται οι συνταγµατικές δυνάµεις προστασίας των θεµελιωδών δικαιωµάτων του ανθρώπου. Στη σύγχρονη εποχή, η συνταγµατική προστασία της απόρρητης σφαίρας των επιµέρους ατοµικών δικαιωµάτων καθίσταται επιτακτικότερη λόγω των ραγδαίων εξελίξεων της τεχνολογίας. Οι σύγχρονες τεχνολογικές µέθοδοι ανίχνευσης, παρακολούθησης, κατασκόπευσης κ.λ.π. αλλά και η ταχύτατη ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και των µέσων επικοινωνίας γενικότερα πολλαπλασιάζουν τις δυνατότητες του κράτους αλλά και των ιδιωτών να διεισδύσουν στην ιδιωτική ζωή του ατόµου. Όπως η Ψαρούδα Μπενάκη αναφέρει : «... η χρήσις των µεθόδων τούτων, προς παρακολούθησιν ιδιωτικών συνοµιλιών έχει τόσον διαδοθή, ώστε να καταντά σχεδόν άγχος του πολίτου και συνεπώς να συνιστά πλέον περιορισµό της ελευθερίας του η διαρκής υποψία, ότι ο λόγος του παρακολουθείται και αποτυπώνεται». Επειδή «κάθε πρόσωπο δικαιούται στο σεβασµό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας του» (άρθρο 8 παρ. 1 της ΕΣ Α) επιβάλλονται κάποιες αποδεικτικές απαγορεύσεις που στόχο έχουν την καλύτερη προστασία των θεµελιωδών ατοµικών δικαιωµάτων. Αρχικά γίνεται µια ιστορική αναδροµή του θέµατος, που είναι αναγκαία για την καλύτερη κατανόηση του ζητήµατος και στη συνέχεια, ακολουθεί ανάλυση αυτού. Η έρευνα του προβλήµατος διαστέλλεται σε δύο επίπεδα, σ αυτό που αφορά στην παράνοµη συλλογή των αποδεικτικών µέσων και σ εκείνο που αφορά στην αξιοποίησή τους. 4

5 Παράλληλα γίνεται µια διάκριση ανάµεσα στην ποινική και την πολιτική δίκη, αφού το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων εκτείνεται και στα δύο είδη δίκης λόγω του πολυδιάστατου χαρακτήρα του. Η προαναφερθείσα έρευνα συνδυάζεται µε µια παρουσίαση θέσεων της θεωρίας, της νοµολογίας αλλά και της νοµοθεσίας ενώ στο τέλος έχει καταχωρηθεί η σχετική βιβλιογραφία. Γκανιάτσου Παρασκευή 5

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και αποδεικτικές απαγορεύσεις 1. Ιστορική αναδροµή Το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων δεν είναι σύγχρονο. Ανάγεται στις αρχές του περασµένου αιώνα, όπου πρωτοπαρουσιάσθηκε στην ηπειρωτική Ευρώπη απ τον καθηγητή E. Beling. Έκτοτε η θεωρία και ιδιαίτερα η νοµολογία έχουν ασχοληθεί µε το ζήτηµα αυτό και ειδικότερα µε το θεµιτό ή αθέµιτο της απόκτησης και χρήσης «παράνοµων» αποδεικτικών µέσων. Η τήρηση της σε ευρεία έννοια νοµιµότητας άρα, και του Συντάγµατος κατά τη συλλογή των αποδείξεων, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τα όρια που θέτει η συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων στο στάδιο της αξιοποίησης των αποδεικτικών µέσων. Ειδικότερα όσον αφορά την ελληνική νοµολογία, η συντριπτική πλειονότητα των δικαστικών αποφάσεων έχει ως αντικείµενο το θεµιτό της αποδεικτικής αξιοποίησης του περιεχοµένου επιστολών και τηλεφωνικών συνδιαλέξεων. Για αποδεικτικά µέσα που εµπίπτουν στο προστατευτικό πεδίο άλλων ατοµικών δικαιωµάτων, η νοµολογία είναι περιορισµένη, χωρίς πάντως να στερείται συνταγµατικού ενδιαφέροντος. Από την πλευρά της θεωρίας, αξίζει να αναφερθεί η άποψη του Μάνεση : «έννοµη συνέπεια της συνταγµατικής προστασίας του απορρήτου είναι ότι το περιεχόµενο µιας επιστολής ή τηλεπικοινωνίας, που το απόρρητό της παραβιάστηκε οπωσδήποτε, από οποιοδήποτε κρατικό όργανο (ή και ιδιώτη), δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί έγκυρα ως νόµιµο αποδεικτικό στοιχείο ενώπιον δικαστηρίου ή οποιασδήποτε άλλης αρχής, ούτε να θεµελιώσει οποιαδήποτε ευθύνη ή να έχει 6

7 οποιαδήποτε δυσµενή ή επιζήµια συνέπεια για το συγκεκριµένο φορέα του ασκηθέντος ατοµικού δικαιώµατος» Αναζήτηση της αλήθειας στη δίκη και αποδεικτικά µέσα Στόχος σε κάθε δίκη είναι η ανεύρεση της αλήθειας για την καλύτερη απονοµή της δικαιοσύνης. Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο 6 της ΕΣ Α 2 που καθιερώνει το δικαίωµα σε δίκαιη διεξαγωγή της δίκης. Ιδιαίτερα η 2 η παράγραφος του άρθρου αυτού καθιερώνει το τεκµήριο αθωότητας ορίζοντας ότι αντικείµενο απόδειξης είναι η ενοχή και όχι η αθωότητα του κατηγορουµένου. Η τελευταία τεκµαίρεται µέχρι νοµίµου αποδείξεως του εναντίου. Προκειµένου να επιτευχθεί αυτό είναι λογικό να χρησιµοποιούνται διάφορα αποδεικτικά µέσα στο δικαστήριο ( π.χ. τεκµήρια, όρκος, έγγραφα, µαρτυρίες, πραγµατογνωµοσύνη ) για να αποδειχθεί η αλήθεια των ισχυρισµών των διαδίκων. Προσανατολισµένη στην ανακάλυψη της αλήθειας, η αποδεικτική διαδικασία δικαιολογεί συνεπώς περιορισµούς στα ατοµικά δικαιώµατα. Περιορίζεται όµως και αυτή µε τη σειρά της απ το Σύνταγµα. Οι διατάξεις του Συντάγµατος περί ατοµικών δικαιωµάτων επιβάλλοντας περιορισµούς στην άσκηση της κρατικής εξουσίας προστατεύουν τους πολίτες από κάθε αποδεικτική διαδικασία που δε σέβεται την ανθρώπινη αξία και την προσωπικότητα εν γένει του ατόµου. Έτσι, στην παράγραφο 3 του άρθρου 19 του Συντάγµατος, η οποία προστέθηκε µε την αναθεώρηση του 2001, αναφέρεται ότι απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α. Πρόκειται για ένα ζήτηµα βαρύνουσας σηµασίας αφού άπτεται της προστασίας των µητρικών ατοµικών δικαιωµάτων του ανθρώπου. 1 Βλ. Μάνεση Α., Συνταγµατικά δικαιώµατα α ( Ατοµικές ελευθερίες ), πανεπιστηµιακές παραδόσεις, δ εκδ., εκδοτικός οίκος Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1982, σ Οι διατάξεις της εντάχθηκαν στην εσωτερική έννοµη τάξη και προσέλαβαν αυξηµένη τυπική ισχύ µε το άρθρο 28 παρ.1σ. 7

8 3. Αποδεικτικές απαγορεύσεις ( ορισµός διακρίσεις λειτουργία ) Οι περιορισµοί αυτοί, που αφορούν είτε στην απόκτηση είτε στην αξιοποίηση του αποδεικτικού µέσου, καλούνται αποδεικτικές απαγορεύσεις. Οι λόγοι θέσπισής τους ανάγονται στην αναγνώριση της υπεροχής ορισµένων θεµελιωδών αξιών, οι οποίες κάµπτουν την ανάγκη του δικονοµικού νοµοθέτη για τη δικαστική διερεύνηση µιας υποθέσεως. Κατά τον Beling οι αποδεικτικές απαγορεύσεις είναι κανόνες δικαίου και τις διαχωρίζει σε απόλυτες και σχετικές ανάλογα µε το αν απαγορεύουν να καταπιαστεί κανείς εξ αρχής µε κάποιο γεγονός ή αν περιορίζονται στο χαρακτηρισµό κάποιων αποδεικτικών µέσων ως ανεπίτρεπτων. Στον ελληνικό χώρο ο Σπινέλλης δίνει το δικό του ορισµό για τις αποδεικτικές απαγορεύσεις. Τις ορίζει ως «τις απαγορεύσεις που περιορίζουν την εξουσία των δικαστηρίων να εξετάζουν και να αξιοποιούν αποδεικτικά ορισµένες αποδείξεις». 3 Οι αποδεικτικές απαγορεύσεις διακρίνονται σε δύο κατηγορίες : α) Σ αυτές που αφορούν στη συλλογή αποδεικτικών µέσων από ιδιώτες ή από το κράτος κατά παράβαση του νόµου (Beweiserhebungsverbote) και β) Σ εκείνες που αφορούν στην αξιοποίηση των αποδείξεων (Beweisverwertungsverbote), δηλαδή σ αυτές που απαγορεύουν στο δικαστήριο να λάβει υπόψη του, κατά το σχηµατισµό δικανικής πεποίθησης για την ενοχή ή αθωότητα του κατηγορουµένου, τα παρανόµως αποκτηθέντα αποδεικτικά µέσα. 4 Τόσο το Σύνταγµα όσο και η κοινή νοµοθεσία περιέχουν διατάξεις της πρώτης κατηγορίας. Για παράδειγµα, το άρθρο 19 του Συντάγµατος, που αφορά το απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας, αναφέρει ότι είναι δυνατή η άρση του 3 Βλ. Σπινέλλη., Αποδεικτικές απαγορεύσεις στην ποινική δίκη, Ποιν.Χρ. ΛΣΤ, σελ Βλ. Καµίνη Γ., Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων, Αθήνα 1998, σ. 8 8

9 απορρήτου υπό τις εγγυήσεις που ορίζει ο νόµος και εφόσον αυτό γίνεται για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων. Για την αξιοποίηση όµως αποδεικτικών στοιχείων που προέρχονται από παράνοµες άρσεις του απορρήτου δε γίνεται λόγος στο Σύνταγµα. Το ίδιο συµβαίνει και στον ΚΠοιν στο κεφάλαιο περί ερευνών ( 253 επ ) καθώς και στο νόµο 2225 / περί άρσεως του απορρήτου, όπου δεν προβλέπεται τίποτε για τη δικαστική αξιοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων που προήλθαν από παράνοµη προσβολή του ασύλου της κατοικίας και του απορρήτου αντίστοιχα. Εξαίρεση αποτελεί το άρθρο 212 του ΚΠοιν, όπου ο κοινός νοµοθέτης έχει επιβάλλει απαγόρευση αποκτήσεως αποδεικτικού µέσου η οποία συνοδεύεται και από απαγόρευση αξιοποιήσεως αυτού. Το εν λόγω άρθρο αναφέρεται στο επαγγελµατικό απόρρητο των µαρτύρων καθιερώνοντας την απαγόρευση να εξετάζονται ως µάρτυρες οι κληρικοί, συνήγοροι, συµβολαιογράφοι, γιατροί κ.λ.π. σχετικά µε όσα πληροφορήθηκαν εµπιστευτικά κατά την άσκηση του λειτουργήµατος ή του επαγγέλµατός τους. Ταυτόχρονα επιβάλλεται µια δικονοµικού χαρακτήρα συνέπεια : η ακυρότητα της δικονοµικής πράξης εξέτασης του µάρτυρα. Αν παρόλα αυτά το δικαστήριο στηριχθεί στην άκυρη πράξη, άκυρη θα είναι και η αντίστοιχη απόφαση ( 175 ΚΠοιν ) Εκεί όπου απαγορεύεται τόσο η συλλογή όσο και η αξιοποίηση των οικείων αποδεικτικών µέσων από τα δικαστήρια έχουµε τέλεια αποδεικτική απαγόρευση ενώ εκεί όπου η απαγόρευση αφορά µόνο την απόκτηση των αποδεικτικών µέσων έχουµε ατελή. Βέβαια, το κενό που υπάρχει στις ατελείς αποδεικτικές απαγορεύσεις καλύφθηκε εν µέρει από το νόµο 2408 / Με το άρθρο 2 του νόµου αυτού προστέθηκε στο άρθρο 177 του ΚΠοιν µια δεύτερη παράγραφος, η οποία αναφέρει : Αποδεικτικά µέσα που έχουν αποκτηθεί µε αξιόποινες 5 ΦΕΚ Α 121, ΦΕΚ Α 104,

10 πράξεις ή µέσω αυτών, δεν λαµβάνονται υπόψη για την κήρυξη της ενοχής, την επιβολή ποινής ή τη λήψη µέτρων καταναγκασµού, εκτός αν πρόκειται για κακουργήµατα που απειλούνται µε ποινή ισόβιας κάθειρξης και εκδοθεί για το ζήτηµα αυτό ειδικά αιτιολογηµένη απόφαση του δικαστηρίου. Μόνη η ποινική όµως δίωξη των υπαιτίων των πράξεων αυτών δεν εµποδίζει την πρόοδο της δίκης. Σκοπός των αποδεικτικών απαγορεύσεων είναι η όσο το δυνατόν µεγαλύτερη και καλύτερη προστασία των θεµελιωδών δικαιωµάτων του ατόµου καθώς και των εννόµων αγαθών αυτού. Παράλληλα, όµως οι απαγορεύσεις αυτές λειτουργούν και ως όργανα προστασίας της κοινωνικής ολότητας από την παράνοµη δράση κρατικών φορέων κατά την απονοµή της δικαιοσύνης. Η άποψη αυτή, σηµειωτέον, είναι η κρατούσα και στη γερµανική θεωρία. 7 Ο νοµοθέτης προβαίνει σε στάθµιση µεταξύ του συµφέροντος απονοµής ουσιαστικής δικαιοσύνης και των ατοµικών δικαιωµάτων, θεσπίζοντας εξαιρέσεις απ την αρχή της αναζήτησης της ουσιαστικής αλήθειας. Έτσι, η θέσπιση των αποδεικτικών απαγορεύσεων ανάγεται στην αναγνώριση της υπεροχής ορισµένων θεµελιωδών αξιών, οι οποίες κάµπτουν την ανάγκη του δικονοµικού νοµοθέτη για τη δικαστική διερεύνηση µιας υπόθεσης. 4. Σύγκρουση µε ατοµικά δικαιώµατα αρχή αναλογικότητας Μέσω των απαγορεύσεων και των περιορισµών, ο συντακτικός νοµοθέτης φαίνεται να έχει εκ των προτέρων αποδεχθεί ότι η κατοχύρωση ορισµένων ατοµικών δικαιωµάτων έχει ως αναγκαίο τίµηµα την απώλεια κάποιων αποδεικτικών µέσων. Όταν τίθεται θέµα σύγκρουσης των αποδεικτικών απαγορεύσεων µε µητρικές ελευθερίες του ατόµου εφαρµόζεται η αρχή της αναλογικότητας, η οποία κατοχυρώνεται µετά την αναθεώρηση του 2001 και ρητά στο άρθρο 25 7 Βλ. αλακούρα Θεοχ., Απαγορευµένα αποδεικτικά µέσα : ογµατικές βάσεις για τη θεµελίωση των αποδεικτικών απαγορεύσεων στην ποινική δίκη, Ποιν. Χρ. ΜΣΤ ( 1996 ), σ. 327, σηµ

11 παρ. 1 εδ. δ του Συντάγµατος. Σύµφωνα µε τη διάταξη αυτή : «Οι κάθε είδους περιορισµοί που µπορούν κατά το Σύνταγµα να επιβληθούν στα δικαιώµατα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγµα είτε από το νόµο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας». Η αρχή αυτή επιτάσσει την ύπαρξη µιας εύλογης σχέσης ανάµεσα στον επιδιωκόµενο σκοπό και στον περιορισµό του ατοµικού δικαιώµατος ως µέσου για την επίτευξη του σκοπού αυτού. 8 Αναλύεται σε τρεις επιµέρους αρχές : την αρχή της καταλληλότητας ή προσφορότητας, της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας stricto sensu. Ο περιορισµός δηλαδή επιτρέπεται µόνον εφόσον είναι κατάλληλος και αναγκαίος για την επίτευξη του επιδιωκόµενου σκοπού και εφόσον έχει γίνει στάθµιση των συµφερόντων που προάγονται και αυτών που θίγονται από τον υπό κρίση περιορισµό. Εκτός βέβαια από την αρχή της αναλογικότητας υπάρχει και η αρχή της πρακτικής εναρµόνισης. Συνιστά µέθοδο συγκεκριµενοποίησης του κανονιστικού περιεχοµένου των συνταγµατικών κανόνων και στοχεύει στην άρση των αντιθέσεων στις περιπτώσεις που δεν προβλέπεται επιφύλαξη υπέρ του νόµου. Κύριος σκοπός της είναι η κατά το δυνατόν εφαρµογή όλων των διατάξεων, ώστε να προκύψει µια δίκαιη εξισορρόπηση στο πλαίσιο πάντοτε της συγκεκριµένης περίπτωσης Άρθρο 19 παρ. 3 του Συντάγµατος Ο πυρήνας του ζητήµατος των παράνοµων αποδεικτικών µέσων έγκειται στη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 3 του Συντάγµατος. Σε µια πρώτη προσέγγιση της διάταξης αυτής φαίνεται να απαγορεύεται αδιακρίτως η χρήση αποδεικτικών µέσων που αποκτήθηκαν κατά παράβαση των άρθρων 19, 9 και 9Α. Απαγορεύεται δηλαδή η χρήση αποδεικτικών µέσων και µάλιστα στα πλαίσια οποιασδήποτε δίκης 8 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα, Γενικό Μέρος, σ Βλ. ηµητρόπουλου Α., ό.π. σ

12 (πολιτικής, ποινικής, διοικητικής ), εφόσον τα µέσα αυτά αποκτήθηκαν κατά παράβαση του απορρήτου των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης και επικοινωνίας ( άρθ.19 Σ ), του ασύλου της κατοικίας και του απαραβίαστου της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής ( άρθ.9 Σ ) και του δικαιώµατος προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση προσωπικών δεδοµένων ( άρθ.9α Σ ). 10 Ωστόσο, ο αναθεωρητικός νοµοθέτης δεν θέλησε την εισαγωγή µιας απόλυτης απαγόρευσης, κάτι που δεν θα ήταν σύµφωνο και µε τη συστηµατική ερµηνεία του Συντάγµατος. Στο Σύνταγµα υπάρχουν διατάξεις που προστατεύουν εξίσου θεµελιώδη δικαιώµατα, όπως το δικαίωµα της παροχής έννοµης προστασίας και δικαστικής ακρόασης, στο οποίο περιλαµβάνεται και το δικαίωµα απόδειξης των διαδίκων. Σε περίπτωση συγκρούσεων είναι δυνατή η εφαρµογή της αρχής της αναλογικότητας ή της πρακτικής εναρµόνισης. Όσον αφορά στο ζήτηµα της αξιοποίησης παράνοµων κατά το άρθρο 19 παρ.3 Σ αποδεικτικών µέσων, υποστηρίζεται ότι είναι δυνατή µια τέτοια αξιοποίηση εφόσον γίνεται προς υπεράσπιση του κατηγορουµένου. ιαφορετική άποψη θα οδηγούσε σε βάναυση προσβολή της ανθρώπινης αξίας που προστατεύεται στο άρθρο 2 παρ.1 Σ. Σηµειωτέον ότι µόνο το δικαίωµα υπεράσπισης του κατηγορουµένου θεωρείται ότι περιορίζεται σε βαθµό προσβολής της αξίας του ατόµου, ώστε να επιτρέπεται η υπέρ αυτού αξιοποίηση των αποδεικτικών µέσων παρά την απαγόρευση στην παρ. 3 του άρθρου 19Σ. Αντίθετα, δε θεωρείται ίδιας βαρύτητας το δικαίωµα αποδείξεως του πολιτικού ενάγοντος µε αποτέλεσµα να µη δικαιολογείται ως προς αυτόν εξαιρετική αντιµετώπιση. Αξίζει ν αναφερθεί και ο νόµος 3090 / Η διάταξη του άρθρου 6 αναγνωρίζει την ύπαρξη εξαιρέσεων από τον κανόνα του άρθρου 19Σ. 10 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά δικαιώµατα (Πανεπιστηµιακές παραδόσεις), τόµ.ιιι, ηµ. Β, 2005 Αθήνα, αριθ. 368, σελ Κώδικας Νοµικού Βήµατος, τόµος 50, σ

13 Ο νόµος αυτός επαναδιατύπωσε την παράγραφο 4 του άρθρου 370Α του Π.Κ που ορίζει τα εξής : «Η πράξη της παραγράφου 3 δεν είναι άδικη, αν η χρήση ( των πληροφοριών, των µαγνητοταινιών ή των µαγνητοσκοπήσεων ) έγινε ενώπιον οποιασδήποτε δικαστικής ή άλλης ανακριτικής αρχής για τη διαφύλαξη δικαιολογηµένου συµφέροντος, που δε µπορούσε να διαφυλαχθεί διαφορετικά». Σύµφωνα µε όσα υποστηρίζει ο Ν. Ανδρουλάκης το δεδικαιολογηµένο του συµφέροντος πρέπει να προκύπτει από την stricto sensu αναλογικότητα ύστερα από στάθµιση των συγκρινόµενων αξιών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην ποινική δίκη 1. Γενικά Στην ποινική δίκη η συλλογή των αποδεικτικών στοιχείων αποτελεί ευθύνη των αρµοδίων οργάνων της δικαστικής εξουσίας και διέπεται από δικονοµικούς κανόνες, πολλοί από τους οποίους αποτελούν εξειδίκευση διατάξεων του Συντάγµατος. Σε ορισµένες µάλιστα διατάξεις περί ατοµικών δικαιωµάτων ( π.χ. άρθ.9 παρ.1 Σ ) ο συντακτικός νοµοθέτης έχει ρυθµίσει ευθέως τη διαδικασία συλλογής αποδεικτικών µέσων, λαµβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της ποινικής προδικασίας. Εποµένως, κάποιοι περιορισµοί των ατοµικών δικαιωµάτων δικαιολογούνται εφόσον εξυπηρετείται η αναζήτηση της αλήθειας. Το εύρος όµως των εν λόγω περιορισµών ελέγχεται συνταγµατικά, κυρίως από τις αρχές της αναλογικότητας και της προστασίας του ουσιώδους περιεχοµένου του δικαιώµατος. Στόχος των αποδεικτικών απαγορεύσεων είναι η αναζήτηση της ουσιαστικής αλήθειας και ταυτόχρονα η καθαρότητα της διαδικασίας. 13

14 Επιδιώκεται δηλαδή η αποφυγή της χρήσης παρανόµως αποκτηθέντος αποδεικτικού µέσου που θα προσέδιδε επιλήψιµο χαρακτήρα στην ποινική διαδικασία. Εξαίρεση στα προαναφερθέντα εισάγει ο ΚΠοιν µε το άρθρο 177 που καθιερώνει την αρχή της ηθικής απόδειξης. Η διάταξη αυτή απαγορεύει την αξιοποίηση παράνοµων αποδεικτικών µέσων, την επιτρέπει όµως στην περίπτωση κακουργηµάτων µε ποινή ισόβιας κάθειρξης. Η κύρωση του ανισχύρου που καθιερώνει η διάταξη έχει ως προϋπόθεση το αξιόποινο της πράξης, µέσω της οποίας αποκτήθηκε το αποδεικτικό µέσο.. Στόχος είναι η αποτροπή τόσο των κρατικών οργάνων όσο και των ιδιωτών από την παράνοµη συλλογή αποδεικτικών µέσων, κάτι που θα είχε ως συνέπεια την προσβολή θεµελιωδών ατοµικών δικαιωµάτων. Με τον όρο ατοµικά δικαιώµατα, εννοούµε τα δηµόσια δικαιώµατα που παρέχουν στα άτοµα αρνητική αξίωση η οποία στρέφεται κατά του κράτους και το εξαναγκάζει σε παράλειψη ( nec facere ). Ο ορισµός αυτός βασίζεται στην παραδοσιακή θεωρία σύµφωνα µε την οποία, τα ατοµικά δικαιώµατα εξασφαλίζουν µια σφαίρα ελεύθερης, από κρατικές παρεµβάσεις, δράσης στους πολίτες. Έτσι, το περιεχόµενό τους προσδιορίζει τον status negativus του ατόµου. 12 εδοµένου ότι πρόκειται για ιδιαίτερα ευπαθή έννοµα αγαθά οι συνταγµατικές διατάξεις δεν αρκούνται στην πρόσδοση συνταγµατικής περιωπής σ αυτά, αλλά µεριµνούν για την πρόσθετη θωράκισή τους έναντι προσβολών µε την πρόβλεψη κυρώσεων και ειδικών προϋποθέσεων για την αποδεικτική ποινική διαδικασία. 2. Ανάλυση άρθρων 9, 9Α και 19 του Συντάγµατος Τα άρθρα 2 παρ.1 Σ και 5 παρ.2 Σ είναι δύο θεµελιώδεις διατάξεις του Συντάγµατος, οι οποίες δικαιολογούν σε µεγάλο βαθµό την απαγόρευση συλλογής αποδεικτικών µέσων που έχει προκύψει από 12 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα Γενικό Μέρος, σ

15 παράνοµες ενέργειες κρατικών φορέων ή ιδιωτών. Η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελεί πρωταρχική υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας, το ίδιο και η προστασία της ζωής, της τιµής και της ελευθερίας. Άµεση προσβολή του περιεχοµένου των διατάξεων αυτών συνιστά και η άντληση και χρήση πληροφοριών ή στοιχείων που ανήκουν στη σφαίρα της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. Άρθρο 9Σ : Ένα από τα ατοµικά δικαιώµατα αποκλειστικής κατοχής πληροφοριών που αναφέρονται στο Σύνταγµα είναι το απαραβίαστο της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής στο άρθρο 9Σ. Η ιδιωτική ζωή αποτελεί ένα χώρο στον οποίο κυριαρχεί ο κάθε άνθρωπος και δεν µπορεί να διεισδύσει το κράτος ούτε κανένας άλλος. Απαγορεύεται δηλαδή η δηµοσιοποίηση της ζωής του ατόµου. εν είναι τυχαίο ότι ο συντακτικός νοµοθέτης κατοχύρωσε το δικαίωµα του ιδιωτικού βίου στο ίδιο άρθρο µε το δικαίωµα του ασύλου της κατοικίας, το οποίο επίσης προστατεύει µια απόρρητη σφαίρα. Ο παράνοµος σφετερισµός πληροφοριών, που προήλθαν από παραβίαση του ασύλου της κατοικίας, συνιστά µια πρώτη προσβολή του δικαιώµατος ενώ η περαιτέρω χρήση τους εις βάρος του κατηγορουµένου αποτελεί εµβάθυνση της αρχικής προσβολής. Έτσι, το άρθρο 9Σ απαγορεύει την είσοδο ή παραµονή των οργάνων της δηµόσιας εξουσίας στην κατοικία του ατόµου χωρίς τη γνώση ή παρά τη θέλησή του µε σκοπό την άντληση πληροφοριών από την κατοικία του. Η κατ οίκον έρευνα επιτρέπεται µόνον όταν και όπως ορίζει ο νόµος και πάντα µε την παρουσία εκπροσώπου δικαστικής εξουσίας ( άρθ.9 Σ, παρ.1, εδ. 3 ). Την προληπτική τήρηση των διατάξεων περί ατοµικών δικαιωµάτων εξυπηρετεί επιπλέον και προεχόντως η σταθερή πρόβλεψη της παρουσίας δικαστικού λειτουργού στο στάδιο της συλλογής αποδείξεων. Έτσι, παρέχονται τα εχέγγυα ότι τα συγκεκριµένα ανακριτικά µέτρα που συνεπάγονται άµεση επέµβαση στην ιδιωτική σφαίρα του ατόµου, θα εφαρµοστούν σύµφωνα µε το σύνταγµα. Ωστόσο, το άρθρο 9 του Συντάγµατος προβλέπει και κυρώσεις στο 15

16 πεδίο των αποδεικτικών απαγορεύσεων επιβάλλοντας την ποινική δίωξη αυτών που παραβίασαν το άσυλο κατοικίας. Συγκεκριµένα τιµωρούνται για παραβίαση οικιακού ασύλου και κατάχρηση εξουσίας ενώ προβλέπεται και η υποχρέωση καταβολής αποζηµίωσης στον παθόντα. Οι προβλεπόµενες δηλαδή από το Σύνταγµα κυρώσεις είναι αφενός ποινικές και πειθαρχικές και αφετέρου αστικές. Άρθρο 9Α Σ : Για την καλύτερη διασφάλιση των προσωπικών δεδοµένων κάθε ατόµου προστέθηκε η διάταξη 9Α του Συντάγµατος µετά την αναθεώρηση του 2001 που προστατεύει τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα και κατοχυρώνει την πληροφοριακή αυτοδιάθεση. Άξιο µνείας είναι και το προσφάτως τεθέν σε ισχύ π.δ. 47/2005 που αναφέρεται στην παρακολούθηση ή την άρση του απορρήτου επικοινωνίας µε τηλεπικοινωνιακά µέσα. Το γεγονός ότι οι ηλεκτρονικές τράπεζες πληροφοριών συνεχώς πληθαίνουν ενώ ο αριθµός, η έκταση και η χρήση των συλλεγόµενων µε οποιεσδήποτε µεθόδους για τον καθένα πληροφοριών µας είναι άγνωστα, καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη προστασίας των προσωπικών δεδοµένων. Αξίζει ν αναφερθεί η δηµιουργία µιας ανεξάρτητης διοικητικής αρχής µε την ονοµασία Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα που µετά την αναθεώρηση του 2001 κατοχυρώνεται και συνταγµατικά (Βλ. άρθρα 9Α και 101Α Σ). Σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ.3 Σ αποδεικτικά στοιχεία που αποκτήθηκαν κατά παράβαση των άρθρων 9 και 9Α Σ δεν µπορούν ν αποτελέσουν αντικείµενο ή αποδεικτικό στοιχείο καµιάς διαδικασίας. Θεµελιώδη ατοµικά δικαιώµατα, λοιπόν, που αφορούν την εσωτερική σφαίρα της ζωής και την αξιοπρέπεια του ατόµου, θωρακίζονται έναντι αυθαιρεσιών της κρατικής εξουσίας µε την πρόβλεψη κυρώσεων, αλλά και µε την εν πολλοίς εκµηδένιση των αποδεικτικών στοιχείων που αποκτήθηκαν κατά την προσβολή τους. Άρθρο 19 Σ : Το άρθρο 9Σ δεν προβλέπει κανένα περιορισµό του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής, παρά µόνο του ασύλου της 16

17 κατοικίας. Αυτό σηµαίνει ότι απαγορεύεται η µε οποιοδήποτε τρόπο ή µέσο οπτική ή ακουστική παρακολούθηση και καταγραφή της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. Αντίθετα, το άρθρο 19 Σ που διακηρύσσει το απολύτως απαραβίαστο του απορρήτου των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης και επικοινωνίας, περιέχει µία επιφύλαξη νόµου, προβλέποντας περιορισµούς υπέρ της δικαστικής αρχής. Το εν λόγω άρθρο επιτρέπει, µε τις εγγυήσεις εκτελεστικού νόµου, την άρση του απορρήτου για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων. Η σύνδεση της διάταξης µε την ποινική δικονοµική διαδικασία είναι προφανής, αφού ο ένας από τους δύο λόγους περιορισµού του δικαιώµατος είναι η διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων. Ως αόριστη νοµική έννοια, που περιορίζει ατοµικό δικαίωµα, η κατηγορία των ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων είναι στενά ερµηνευτέα και χρήζει εξειδίκευσης από το νοµοθέτη, σύµφωνα µε την αρχή της ασφάλειας του δικαίου. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η αρχή της αναλογικότητας που απαιτεί να υπάρχει εύλογη σχέση µεταξύ του περιορισµού του ατοµικού δικαιώµατος ( «άρση του απορρήτου» ) και του σκοπού που επιδιώκει ο περιορισµός ( «λόγοι εθνικής ασφάλειας ή διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων»). Η εξασφάλιση της τήρησής της εναπόκειται στη δικαστική εξουσία. Μορφοποίηση της συνταγµατικής επιταγής αποτελεί ο νόµος 2225/1994, 13 ο οποίος προβλέπει τη διαδικασία για την άρση του απορρήτου, περιέχοντας µάλιστα κατάλογο των εγκληµάτων για τα οποία ενδέχεται να εφαρµοστεί η άρση του απορρήτου της επικοινωνίας. Σηµειωτέον, άρση του απορρήτου είναι δυνατή µόνο µε βούλευµα του συµβουλίου Πληµµελειοδικών ή Εφετών κατόπιν αιτήσεως του αρµόδιου εισαγγελέα. 13 ν. 2225/1994 «Για την προστασία της ελευθερίας της ανταπόκρισης και επικοινωνίας και άλλες διατάξεις». Με αυτόν ιδρύθηκε η Εθνική Επιτροπή Προστασίας του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ανεξάρτητη αρχή) 17

18 Σε περίπτωση παραβίασης του απορρήτου της επικοινωνίας επιβάλλονται κυρώσεις ( ποινικές πειθαρχικές αστικές ). Όσον αφορά στην ποινική ευθύνη, αξίζει ν αναφερθεί το άρθρο 370Α του Π.Κ. το οποίο τιµωρεί όποιον αθέµιτα παγιδεύει ή µε οποιοδήποτε άλλο τρόπο παρεµβαίνει σε τηλεφωνική σύνδεση ή συσκευή µε σκοπό να πληροφορηθεί ή να µαγνητοφωνήσει το περιεχόµενο τηλεφωνικής συνδιαλέξεως, καθώς και όποιον παρακολουθεί αθέµιτα µε ειδικά τεχνικά µέσα ή µαγνητοφωνεί προφορική συνοµιλία µεταξύ τρίτων που δε διεξάγεται δηµόσια ή µαγνητοσκοπεί µη δηµόσιες πράξεις τρίτων. Αντίθετα, η µαγνητοφώνηση συνοµιλίας µεταξύ του µαγνητοφωνούντος και αγνοούντος τρίτου δεν τιµωρείται. Κατά τον Άρειο Πάγο, δεν είναι αξιόποινη η αποτύπωση τηλεφωνικής συνοµιλίας από έναν εκ των συνοµιλητών χωρίς τη συγκατάθεση του άλλου και η χρησιµοποίηση της ταινίας αυτής από τρίτον, κατηγορούµενο, προς έλεγχο της αξιοπιστίας ενός µάρτυρα, ούτε προσκρούει στα άρθρα 19, 2 παρ.1 και 5 παρ.1 του Συντάγµατος. Μια τέτοια όµως µαγνητοφώνηση που αποτυπώθηκε χωρίς τη γνώση του ενός από τους συνοµιλητές παραβιάζει πάντοτε το απόρρητο της επικοινωνίας ( άρθρο 19Σ ) και αποτελεί αθέµιτο αποδεικτικό µέσο. Είναι χαρακτηριστικό ότι απαγορεύεται και τιµωρείται επίσης η χρησιµοποίηση από ιδιώτη ενώπιον των δικαστηρίων ή των διοικητικών αρχών, πληροφοριών ή µαγνητοταινιών τηλεφωνικής ή προφορικής µη δηµόσιας συνοµιλίας µεταξύ τρίτων τις οποίες απέκτησε παραβιάζοντας το απόρρητο επικοινωνίας. Η χρησιµοποίηση από ιδιώτη τέτοιων πληροφοριών ή µαγνητοταινιών ως αποδεικτικών στοιχείων σε δικαστική ή διοικητική διαδικασία συνιστά αξιόποινη πράξη. Αξίζει ν αναφερθεί η περίπτωση επικοινωνίας του κατηγορουµένου µε το συνήγορό του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των ικαιωµάτων του Ανθρώπου θεωρεί ότι η παρακολούθηση των συνοµιλιών του κατηγορουµένου µε το συνήγορό του παραβιάζει το άρθρο 6, παρ.3γ της ΕΣ Α. Αλλά και η θεωρία έκρινε ότι η κατ εξαίρεση άρση του 18

19 απορρήτου σύµφωνα µε τη νοµοθετική επιφύλαξη του άρθρου 19 εδ.β του Συντάγµατος, δεν εφαρµόζεται στην επικοινωνία των δύο, ενώ τυχόν αποδεικτικό µέσο που έχει αποκτηθεί κατά παράβαση του απορρήτου δεν είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί εις βάρος του κατηγορουµένου. 3. Επεµβάσεις στην ιδιωτική ζωή του ατόµου Η απαγόρευση δηµοσιοποίησης της ανθρώπινης ζωής είναι πρωτίστως απαγόρευση της αδιακρισίας του κράτους ή εν γένει των τρίτων να διεισδύσουν στην ιδιωτική ζωή του ατόµου. Ο άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη κάποιες όψεις της προσωπικής ζωής του να τις κρατήσει µυστικές, αποκλείοντας κάθε παρέµβαση στον ιδιωτικό του χώρο. Οι επεµβάσεις στην ιδιωτική ζωή του ατόµου µπορεί να είναι µυστικές ή όχι. Η απαγόρευση των µυστικών επεµβάσεων ρυθµίζεται και από τον κοινό νοµοθέτη στο άρθρο 370Α, παρ.2 ΠΚ που προστατεύει την άσκηση των ατοµικών δικαιωµάτων του ιδιωτικού βίου και της επικοινωνίας. Μη µυστική επέµβαση αναφέρεται στα άρθρα 253επ ΚΠοιν που ρυθµίζουν την έρευνα της κατοικίας αλλά και του σώµατος. Με τη σωµατική έρευνα συντελείται επέµβαση και στο δικαίωµα ιδιωτικού βίου, ως δικαίωµα του ατόµου ν αποκλείει την αδιακρισία των κρατικών φορέων εξουσίας και τη διείσδυση αυτών σε δεδοµένα της προσωπικής του ζωής. Η αδιακρισία αυτή όµως δικαιολογείται από τις ανάγκες της ποινικής δίωξης και γι αυτό συνιστά θεµιτό περιορισµό του δικαιώµατος. Ωστόσο, δεν είναι απεριόριστη. Το Σύνταγµα επιτρέπει µόνο τη σωµατική έρευνα υπό τη συµβατική έννοια, όπως ρυθµίζεται στο άρθρο 257 ΚΠοιν, το οποίο προϋποθέτει το φανερό της χαρακτήρα. Εξαίρεση από το απαραβίαστο της ιδιωτικής ζωής αποτελεί η συναίνεση του φορέα του δικαιώµατος, που λειτουργεί ως λόγος άρσης του αντισυνταγµατικού χαρακτήρα µιας επέµβασης των κρατικών 19

20 οργάνων, η οποία δεν πληροί τις προϋποθέσεις του Συντάγµατος. Η συναίνεση πρέπει να είναι ελεύθερη, ρητή και αναµφισβήτητη, να µην είναι γενική για το µέλλον, αλλά ν αφορά σε συγκεκριµένες περιπτώσεις. 14 Μόνο τότε νοµιµοποιούνται πράξεις των κρατικών φορέων εξουσίας, οι οποίες θα ήταν αντισυνταγµατικές χωρίς τη συναίνεση. Τηρουµένων δηλαδή των αναλογιών, η συναίνεση εκπληρώνει την ίδια λειτουργία µε την επιφύλαξη νόµου. 15 Αξίζει ν αναφερθεί και το «δικαίωµα σιωπής του κατηγορουµένου», σύµφωνα µε το οποίο κανείς δεν είναι υποχρεωµένος να καταθέσει επιβαρυντικά για τον εαυτό του περιστατικά. Το δικαίωµα αυτό αποτελεί την αρνητική όψη του δικαιώµατος της ελευθερίας του λόγου, το οποίο κατοχυρώνεται έµµεσα στο άρθρο 20 παρ.1 Σ, που διασφαλίζει στον κατηγορούµενο τη δυνατότητα ν αναπτύξει στα δικαστήρια τις απόψεις του για τα δικαιώµατα ή τα συµφέροντά του. Παράνοµη θεωρείται και η απόσπαση της κατάθεσης, οµολογίας κ.ά. του κατηγορουµένου απ τα κρατικά όργανα εφόσον προήλθε όχι από τη δική του βούληση αλλά µε χρήση βίας, απειλών ή εξαπάτησής του. Χαρακτηριστικό είναι ότι το άρθρο 7 του ιεθνούς Συµφώνου για τα Ατοµικά και Πολιτικά ικαιώµατα και η ιεθνής Σύµβαση κατά των βασανιστηρίων απαγορεύουν ρητά τα βασανιστήρια εφόσον αποτελούν την πιο έκδηλη άρνηση της αξιοπρέπειας του ατόµου. Έτσι, απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών µέσων που αποκτήθηκαν µε βασανιστήρια, ενώ γενικότερα απαγορεύονται τεχνικές ή µηχανήµατα όπως ο ορός της αλήθειας, ο ανιχνευτής ψεύδους (πολυγράφος του Keeler ) και παρόµοιες µέθοδοι. Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση του «agent provocateur». Στην ελληνική έννοµη τάξη αυτού του είδους η δραστηριότητα απαγορεύεται και τιµωρείται ποινικά στο άρθρο 46 παρ.2 του Ποινικού 14 Βλ. αγτόγλου Π., Ατοµικά ικαιώµατα (Α ), αριθ. περιθ. 294επ 15 Βλ. Καµίνη Γ., Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων, εκδ. Σάκκουλα, 1998, σ

21 Κώδικα µε το σκεπτικό ότι εµπλέκει τον παρακινούµενο στο έγκληµα, καθιστώντας τον εγκληµατία. Η συµπεριφορά αυτή έχει αξιολογηθεί ως προσβολή της αξίας του ανθρώπου (άρθ. 2 παρ.1 Σ). Ωστόσο, η διάταξη του άρθρου 25Β του νόµου 1729/1987 καθιστά θεµιτή τη δράση του agent provocateur στα πλαίσια του οργανωµένου εγκλήµατος. 16 Η συγκεκριµένη διάταξη αίρει τον άδικο χαρακτήρα της πράξης προκειµένου να καταπολεµηθεί η οργανωµένη εγκληµατικότητα και ιδιαίτερα η διάδοση των ναρκωτικών. 4. Εκτίµηση της δυνατότητας χρήσης παράνοµων αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη Οι αποδεικτικές απαγορεύσεις δεν αφορούν µόνο το στάδιο απόκτησης των αποδεικτικών µέσων αλλά και της αξιοποίησής τους. Ο αθέµιτος ή παράνοµος χαρακτήρας των αποδεικτικών µέσων προκύπτει απ τον παράνοµο ή αθέµιτο τρόπο απόκτησής τους και η παράνοµη αυτή µορφή επεκτείνεται πλέον και στην απαγόρευση της περαιτέρω χρησιµοποίησης και αξιοποίησής τους. Όπως υποστηρίζει και ο Ανδρουλάκης, 17 η χρήση παρανόµως αποκτηθέντων αποδεικτικών µέσων συνιστά εµβάθυνση της αρχικής προσβολής που έχει συντελεστεί κατά τη συλλογή αυτών. Εποµένως, αν ο τρόπος απόκτησης ενός αποδεικτικού µέσου προσκρούει στη σφαίρα των συνταγµατικώς κατοχυρωµένων ατοµικών δικαιωµάτων, τότε η κτήση αυτή, αλλά και η περαιτέρω αποδεικτική χρησιµοποίησή του προσκρούει και προσβάλλει συνταγµατικό κανόνα. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να θεωρείται παράνοµη πλέον η αποδεικτική του χρησιµοποίηση τόσο στην ποινική όσο και στην πολιτική και τη διοικητική δίκη. Υπάρχει γενική συµφωνία ότι τα βασανιστήρια και οι συναφείς µέθοδοι κάµψης της ανθρώπινης βούλησης αποτελούν άµεση 16 Βλ. Καµίνη Γ., ό.π., σ Βλ. Ανδρουλάκη Ν., Θεµελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, σ

22 προσβολή της αξίας του ανθρώπου και κατά συνέπεια, συνιστούν απαράδεκτο αποδεικτικό µέσο. Σε µεγάλο βαθµό από την άλλη, γίνεται δεκτό ότι αποδεικτικά µέσα, έστω και αν έχουν αποκτηθεί παράνοµα, µπορούν να χρησιµοποιηθούν υπέρ του κατηγορουµένου. Η δυνατότητα αυτή συνάγεται βάσει των άρθρων 5 παρ.2 Σ και 2 παρ.1 Σ, περί προστασίας της προσωπικότητας του ατόµου και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Μόνο στην περίπτωση που το αποδεικτικό µέσο έχει αποκτηθεί µε πράξεις προσβολής της αξίας του ανθρώπου είναι συνταγµατικώς απαράδεκτη η δικονοµική του χρήση, ακόµη και όταν αυτή υπηρετεί την υπεράσπιση του κατηγορουµένου. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η υπέρ του κατηγορουµένου χρήση του παρανόµως αποκτηθέντος αποδεικτικού µέσου επιβάλλεται από το Σύνταγµα, έστω και αν έτσι προσβάλλεται ατοµικό δικαίωµα τρίτου προσώπου ( Βλ. π.χ. απόφαση 717/1984 ΑΠ (Τµ. Ε ), ΠοινΧρ 1984, σ ). ιαφορετική αντιµετώπιση θα προσέκρουε στο δικαίωµα στην ανθρώπινη αξία του κατηγορουµένου. Αποδεικτικά µέσα που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 2 παρ.1 Σ πλήττονται πάντοτε απ τη δικονοµική κύρωση του ανισχύρου. Αρκετά εριζόµενο είναι το θέµα αξιοποίησης των παράνοµων αποδεικτικών µέσων για τη θεµελίωση της ενοχής του κατηγορουµένου. Ο δικαστής σε µια τέτοια περίπτωση θα βρεθεί αντιµέτωπος αφενός µε την αρχή της ανεύρεσης της ουσιαστικής αλήθειας που αποτελεί βασική αρχή κάθε δίκης και που αποσκοπεί στο σχηµατισµό πλήρους δικανικής πεποίθησης για την πολιτική ή την ποινική δίκη και αφετέρου µε την απαγόρευση του παρανόµως αποκτηθέντος αποδεικτικού µέσου που προσκρούει σε θεµελιώδη ατοµικά δικαιώµατα. Έχει υποχρέωση ν ακολουθήσει τη συνταγµατική επιταγή. Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο 19 παρ.3 Σ που απαγορεύει ρητά τη χρήση των παρανόµως αποκτηθέντων αποδεικτικών µέσων. 22

23 Εφόσον φορέας του προσβληθέντος δικαιώµατος είναι ο κατηγορούµενος και η πληροφορία χρησιµοποιείται εις βάρος του, τότε πρέπει να γίνει δεκτό ότι υφίσταται εµβάθυνση της αρχικής προσβολής, δεδοµένου ότι η δικονοµική του θέση επιδεινώνεται. Στην περίπτωση αυτή, η αµυντική όψη του ατοµικού δικαιώµατος θεµελιώνει υπέρ του κατηγορουµένου µια αξίωση αποχής, που έχει ως αποδέκτη την κρατική εξουσία, απ την οποία ζητείται να απόσχει από την περαιτέρω προσβολή του δικαιώµατος. 18 Κι αυτό γιατί κατά την παραδοσιακή θεωρία των ατοµικών δικαιωµάτων, αυτά είναι αµυντικά δικαιώµατα που ενσωµατώνουν, έναντι της κρατικής εξουσίας, µια αξίωση αποχής σ ένα χώρο που οριοθετείται από το προστατευτικό πεδίο των αντίστοιχων διατάξεων. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην πολιτική δίκη 1. Γενικά Στην πολιτική δίκη οι διάδικοι µάχονται για την υπεράσπιση των ιδιωτικών τους δικαιωµάτων. Πολλές φορές προκειµένου ν αποδείξουν τη βασιµότητα των ισχυρισµών τους χρησιµοποιούν διάφορα αποδεικτικά µέσα που έχουν αποκτηθεί µε παράνοµο τρόπο κατά παραβίαση θεµελιωδών δικαιωµάτων. Παρά το γεγονός ότι αυτά κινούνται στη σφαίρα του αστικού δικονοµικού δικαίου, υφίστανται αποδεικτικές απαγορεύσεις και στην πολιτική δίκη. Πολλές φορές κάποιος από τους διάδικους προσκοµίζει και επικαλείται αποδεικτικά µέσα που προέρχονται από ιδιωτικές 18 Βλ. Καµίνη Γ., ό.π., σ

24 προσβολές του απορρήτου τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, επιστολών και γενικά επικοινωνίας. Στόχος είναι η απόδειξη παρασπονδιών ενός µέλους της οικογένειας εις βάρος άλλου που αφορούν κυρίως εξωσυζυγικές σχέσεις ή κληρονοµικές διεκδικήσεις. Χαρακτηριστικές είναι και οι περιπτώσεις όπου τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης δεν σεβάστηκαν την ιδιωτική ζωή επώνυµων ανθρώπων προβάλλοντας στιγµές από την προσωπική τους ζωή, θέλοντας να ενηµερώσουν το κοινό για πραγµατικά ή υποτιθέµενα σκάνδαλα. Πρόκειται για την περίπτωση της κρυφής κάµερας. Οι επίµαχες βιντεοσκοπήσεις στόχευαν στην απόδειξη της παράνοµης συµπεριφοράς του φυσικού προσώπου που είχε εξέχουσα θέση. Φυσικά, η µαγνητοσκόπηση µη δηµόσιας πράξης τρίτου προσώπου είναι παράνοµη. Η απαγόρευση όµως αυτή δεν περιλαµβάνει πράξεις φυσικών προσώπων που πραγµατοποιούνται στα πλαίσια των ανατιθέµενων σ αυτά υπηρεσιακών καθηκόντων και κατά την εκτέλεση αυτών, η οποία, ως εκ του τρόπου πραγµατοποίησής της και της φύσης των καθηκόντων, υπόκειται σε δηµόσιο έλεγχο και κριτική. Αυτή είναι και η άποψη του Αρείου Πάγου κατά την εκδίκαση µιας υπόθεσης µε µέλη της διοίκησης ενός νοµικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, τα οποία βιντεοσκοπήθηκαν κατά τη διάρκεια της είσπραξης απ αυτά των προσφορών των πιστών σε ειδικό χώρο του ιερού προσκυνήµατος όπου και είχαν συγκεντρωθεί. Όταν όµως η µαγνητοσκόπηση αφορά διάφορες φάσεις της ιδιωτικής ζωής του ατόµου, το αποδεικτικό υλικό είναι παράνοµο και δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί στα δικαστήρια, αφού σύµφωνα µε τη διάταξη του άρθρου 177, παρ. 2 του ΚΠοιν τέτοιου είδους αποδεικτικά µέσα δεν λαµβάνονται υπόψη. 2. Βασικές απόψεις στη δικονοµική θεωρία Στη θεωρία έχουν διατυπωθεί τρεις απόψεις σχετικά µε τις αποδεικτικές απαγορεύσεις στην πολιτική δίκη. Η πρώτη θεωρητική αντιµετώπιση του απαράδεκτου των αποδεικτικών µέσων, που 24

25 αποκτήθηκαν παράνοµα, επιχειρήθηκε από το Γερµανό G. Baumgärtel µε την αρχή της καλής πίστης η οποία αναφέρεται ρητά στο άρθρο 116 ΚΠολ. Σύµφωνα µε την άποψή του, ο παράνοµος τρόπος κτήσης των αποδεικτικών µέσων τα καθιστά γενικώς απαράδεκτα. Η δεύτερη θεωρία που αναπτύχθηκε είναι αυτή της δικονοµικής απρόσιτης σφαίρας, την οποία έχει υποστηρίξει ο Καΐσης. Σηµαντική θέση σ αυτή κατέχει η διάταξη του άρθρου 450 παρ. 2 ΚΠολ, σύµφωνα µε την οποία : «κάθε διάδικος ή τρίτος έχει υποχρέωση να επιδείξει τα έγγραφα που κατέχει και που µπορεί να χρησιµεύσουν για απόδειξη, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί τη µη επίδειξή τους...». Έτσι, έγγραφα που αποκτήθηκαν µε πράξεις προσβολής της ανθρώπινης προσωπικότητας και αξιοπρέπειας παραβιάζοντας τη δικονοµική απρόσιτη σφαίρα, θεωρούνται απαράδεκτα. Η τελευταία άποψη έχει υποστηριχθεί από τον Καλαβρό, ο οποίος κάνει διάκριση µεταξύ της απόκτησης και της αξιοποίησης του παράνοµου αποδεικτικού µέσου. Η θέση του διαφέρει από τις δύο προηγούµενες απόψεις γιατί ο Καλαβρός δεν επικαλείται συγκεκριµένες δικονοµικές διατάξεις προκειµένου να θεµελιώσει το απαράδεκτο, αλλά ανάγεται ευθέως στο Σύνταγµα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η χρήση ενός αποδεικτικού µέσου χωρίς τη συναίνεση του θιγόµενου, συνιστά προσβολή της προσωπικότητάς του (άρθ.5 παρ. 1 Σ) και ενδεχοµένως της ανθρώπινης αξίας (άρθ.2 παρ.1 Σ). 3. Νοµολογιακή βάση του θέµατος Το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων έχει απασχολήσει και τη νοµολογία, εφόσον έχει τεθεί επανειληµµένα στα δικαστήρια. Η νοµολογιακή αντιµετώπιση της χρήσης παράνοµων αποδεικτικών µέσων πριν την αναθεώρηση του 2001 παρουσίαζε διακυµάνσεις που φαίνονταν να συµβαδίζουν µε το εκάστοτε ισχύον νοµοθετικό πλαίσιο. Η προ του 1991 νοµολογία του Αρείου Πάγου δεχόταν κατά κανόνα ότι η 25

26 αξιοποίηση αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη είναι επιτρεπτή σε κάθε περίπτωση. Άξιο αναφοράς είναι το ότι σε πολλές περιπτώσεις που έχει τεθεί το ζήτηµα του παραδεκτού ή µη της χρήσης παρανόµως αποκτηθέντων αποδεικτικών µέσων, ενώ τα δικαστήρια ουσίας σε ορισµένες απ αυτές αρνήθηκαν να τα λάβουν υπόψη τους κυρίως µέσω των διατάξεων περί προσβολής της προσωπικότητας, ο Άρειος Πάγος δεχόταν τη χρήση τους. ( Βλ. π.χ. απόφαση 381/1987 ΑΠ (Τµ. Γ ), ΝοΒ 1988, σ.563 υπόθεση της φαρµακοποιού ). Αιτιολογίες που προβάλλονταν για την αξιοποίηση παράνοµων αποδεικτικών µέσων ήταν η αρχή του απεριορίστου των αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη και η στάθµιση των συγκρουόµενων έννοµων αγαθών. 19 Στη συνέχεια όµως παρατηρείται νοµολογιακή στροφή εφόσον τα δικαστήρια επικαλούµενα τις συνταγµατικές διατάξεις για το απόρρητο της επικοινωνίας και το δικαίωµα στην ιδιωτική ζωή δεν κάνουν χρήση των παρανόµως κτηθέντων αποδεικτικών µέσων. Παλαιότερα γινόταν δεκτό ότι η συνταγµατική διάταξη περί απορρήτου είχε εφαρµογή µόνο στις σχέσεις κράτους πολιτών, δεν ανέπτυσσε δηλαδή τριτενέργεια. Όµως µετά την αναθεώρηση του 2001 η διαπροσωπική ενέργεια της αµυντικής λειτουργίας των θεµελιωδών δικαιωµάτων καθιερώθηκε µε το άρθρο 25 παρ. 1 εδ. γ Σ, το οποίο ορίζει ότι «τα δικαιώµατα αυτά (θεµελιώδη δικαιώµατα) ισχύουν και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν». 20 Έτσι, ενώ για παράδειγµα η παραβίαση του απορρήτου του ενός συζύγου από τον άλλο κρινόταν αρχικά µε βάση το άρθρο 57 του ΑΚ για την προσβολή της προσωπικότητας, µετά την αποδοχή της τριτενέργειας των δικαιωµάτων, η συνταγµατική διάταξη περί απορρήτου εφαρµοζόταν και στις συζυγικές σχέσεις. Χαρακτηριστική είναι η απόφαση του Εφ. Πειρ. 876/1994, σύµφωνα µε την οποία «δε λαµβάνονται υπόψη από το 19 Βλ. Τσακυράκη Σπ., «Το απόρρητο της επικοινωνίας. Απόλυτο απαραβίαστο ή ευχή της έννοµης τάξης;» ΝοΒ 1993, σ. 995επ 20 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα Γενικό Μέρος, εκδ. Σάκκουλα, σ

27 δικαστήριο οι µαγνητοταινίες που προέρχονται από υποκλοπή τηλεφωνικών συνδιαλέξεων ούτε στις δίκες που αφορούν συζυγικές σχέσεις... Η υποκλοπή τηλεφωνικής συνδιάλεξης και η αποτύπωσή της σε µαγνητοταινία αντίκειται στο Σύνταγµα, αφού προσβάλλεται έτσι το απόρρητο της επικοινωνίας και το απαραβίαστο της ιδιωτικής ζωής, συνεπώς η λήψη υπόψη της ταινίας ως αποδεικτικό µέσο είναι αντισυνταγµατική». Μετά την αναθεώρηση του 2001, ο Άρειος Πάγος µέχρι σήµερα απέφυγε να εφαρµόσει ευθέως τη νέα συνταγµατική διάταξη του άρθρου 19 παρ. 3 Σ. Αντίθετα, τα δικαστήρια της ουσίας δέχτηκαν την ευθεία εφαρµογή της διάταξης αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα και αποκλίσεις απ αυτή στα πλαίσια υπεράσπισης του κατηγορουµένου. 4. Στάθµιση συµφερόντων Στην πολιτική δίκη η στάθµιση καταρχήν επιβάλλεται βάσει της αρχής της πρακτικής αρµονίας, γιατί σε διαφορετική περίπτωση κινδυνεύει να µαταιωθεί το συνταγµατικό δικαίωµα του αντιδίκου να αποδείξει τους ισχυρισµούς του. Η στάθµιση συµφερόντων, η οποία διεξάγεται βάσει της αρχής της αναλογικότητας, επιτυγχάνει την ικανοποίηση αµφότερων των δικαιωµάτων, που συγκρούονται, µε αµοιβαίους περιορισµούς. Ο διττός χαρακτήρας των συνταγµατικών διατάξεων για τα ατοµικά δικαιώµατα : α) ως διατάξεων που καθιερώνουν δηµόσια δικαιώµατα β) ως κανόνων του αντικειµενικού δικαίου, που υποχρεώνουν το κράτος να λάβει µέτρα για την ανεµπόδιστη άσκηση των ατοµικών δικαιωµάτων, επιβάλλει τη στάθµιση αυτή. 21 Μεταξύ των συγγραφέων που αποδέχονται τη στάθµιση αυτή είναι και ο Ανδρουλάκης, ο οποίος υιοθετεί αµιγώς δικονοµικά κριτήρια. Το ζήτηµα του δικονοµικά παραδεκτού διέρχεται από δύο στάδια : σε 21 Βλ. Καµίνη Γ., ό.π. σ

28 πρώτη φάση ερευνάται αν η αξιοποίηση του αποδεικτικού µέσου συνιστά καθ εαυτήν δικονοµική έκφραση της αρχικής προσβολής. Αν όντως ισχύει κάτι τέτοιο, υπάρχει η δυνατότητα στάθµισης µε στόχο την καλύτερη εξισορρόπηση συνταγµατικών αξιών και αγαθών. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Το βασικό συµπέρασµα που προκύπτει από τη µελέτη του ζητήµατος περικλείεται στην περίφηµη φράση ενός γερµανού δικαστή : «δεν αποτελεί αρχή της ποινικής δικονοµίας η αναζήτηση της αλήθειας µε οποιοδήποτε τίµηµα». 22 Πράγµατι στόχος σε κάθε δίκη ( ποινική ή πολιτική ) είναι η απόδοση δικαιοσύνης που θ ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Εντούτοις, η έννοµη τάξη δεν επιτρέπει τη συλλογή αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί ύστερα από παράβαση θεµελιωδών συνταγµατικών δικαιωµάτων και κατ επέκταση απαγορεύει την αξιοποίηση και χρήση τέτοιου είδους στοιχείων, αφού συνιστούν περαιτέρω προσβολή του τρωθέντος µε την παράνοµη κτήση εννόµου αγαθού. Θεµελιώδης διάταξη είναι αυτή του άρθρου 19 παρ. 3 του Συντάγµατος που προστέθηκε µε την αναθεώρηση του 2001 και απαγορεύει τη χρήση αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση των άρθρων 9, 9Α και 19 του Συντάγµατος. υνατότητα επίκλησης παράνοµων αποδεικτικών µέσων έχει µόνον ο κατηγορούµενος, δυνάµει του άρθρου 5 παρ. 2 του Συντάγµατος, προκειµένου ν αποδείξει την αθωότητά του. Όταν όµως χρησιµοποιείται εναντίον του κατηγορουµένου, η χρήση του στην ποινική δίκη απαγορεύεται ενώ στην πολιτική δίκη επιβάλλεται στάθµιση βάσει της αρχής της πρακτικής αρµονίας. 22 Es ist auch sonst kein Grundsatz der Strafprozebordnung, dab die Wahrheit um jeden Preis erforscht werden mübte [BGHSt, 14, 358 (365)] 28

29 ΠΕΡΙΛΗΨΗ : «Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων». Το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων δεν είναι σύγχρονο αλλά απασχολεί εδώ και αρκετά χρόνια τόσο τη θεωρία όσο και τη νοµολογία. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο ζήτηµα δηµοσίου δικαίου που µέσω των αποδεικτικών απαγορεύσεων αποσκοπεί στην ουσιωδέστερη προστασία των θεµελιωδών δικαιωµάτων του ανθρώπου. Η συγκεκριµένη µελέτη ασχολείται µε την απόκτηση των παράνοµων αποδεικτικών µέσων καθώς και µε την περαιτέρω αξιοποίηση αυτών στην ποινική και την πολιτική δίκη. Στόχος είναι η έκδοση µιας δικαστικής απόφασης που θ απονέµει δικαιοσύνη χωρίς να παραγνωρίζει την αλήθεια αλλά και που παράλληλα δε θα οδηγεί σε προσβολή θεµελιωδών αξιών. Summary : Illegal means of proof and ascertainment of felonies The issue of illegal means of proof is not something new. Both the theory and the jurisprudence have been working on it for several years. It is a full-dimensional subject of public law that aims at the best protection of fundamental human rights through the probative prohibitions. The subject that occupies this study is the collection of illegal means of proof as well as their further utilization during the penal and civil trial. The main aim is a jury s judgement that will be able to dispense justice by not ignoring the truth and by respecting fundamental values at the same time. ΛΗΜΜΑΤΑ παράνοµα αποδεικτικά µέσα, συλλογή, αξιοποίηση, απαγόρευση, ποινική δίκη, πολιτική δίκη. Key words illegal means of proof, collection, utilization, prohibition, penal trial, civil trial. 29

30 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Βιβλιογραφία Ανδρουλάκης Ν., Θεµελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, β έκδοση, εκδ. Σάκκουλα, 1994 Αθήνα Βαβουγυιού Α., Παπαγεωργίου Σ., Παυλάκου., Τοπάλη Κ., Εισαγωγή στο δίκαιο και τους πολιτικούς θεσµούς, έκδοση ΣΤ, ΟΕ Β, 2005 Αθήνα αγτόγλου.π., Ατοµικά δικαιώµατα Α, 2 η έκδοση, 2005 Αθήνα αλακούρας Θεοχάρης, Απαγορευµένα αποδεικτικά µέσα : ογµατικές βάσεις για τη θεµελίωση των αποδεικτικών απαγορεύσεων στην ποινική δίκη, Ποιν Χρ ΜΣΤ (1996), 321 επ ηµητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγµατικά δικαιώµατα - Γενικό Μέρος, 2005 Αθήνα ηµητρόπουλος Ανδρέας, Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου, τοµ ΙΙΙ, ηµ. Β, 2005 Αθήνα ηµητρόπουλος Ανδρέας, Τα αµυντικά δικαιώµατα του ανθρώπου και η µεταβολή της έννοµης τάξης, 1981 Αθήνα Ηλιοπούλου Στράγγα Τζ., Χρήση παρανόµως κτηθέντων αποδεικτικών µέσων και δικαίωµα υπεράσπισης του κατηγορουµένου, 2003 Αθήνα Καΐσης Αθανάσιος, Παράνοµα αποδεικτικά µέσα, 1986 Θεσσαλονίκη Καλαβρός Κων/νος, Η µαγνητοταινία στην πολιτική δίκη, 1991 Αθήνα - Κοµοτηνή Καµίνης Γεώργιος, Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων Οι αποδεικτικές απαγορεύσεις στην ποινική και πολιτική δίκη, 1998 Αθήνα - Κοµοτηνή Μάνεσης Αριστόβουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα α (ατοµικές ελευθερίες), εκδοση 4 η, 1982 Θεσσαλονίκη Ρούκουνας Εµµανουήλ, ιεθνής προστασία των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, 1995 Αθήνα Σπινέλης ιονύσιος, Αποδεικτικές απαγορεύσεις στην ποινική δίκη, Ποιν.Χρ. 36, 865επ Τσακυράκης Σπυρίδων, Το απόρρητο της επικοινωνίας. Απόλυτο απαραβίαστο ή ευχή της έννοµης τάξης; ΝοΒ

31 2. Νοµοθεσία ν. 1729/1987 : «Καταπολέµηση της διάδοσης των ναρκωτικών, προστασία των νέων και άλλες διατάξεις» ν. 2225/1994 : «Για την προστασία της ελευθερίας της ανταπόκρισης και επικοινωνίας και άλλες διατάξεις». ν. 2408/1996 : «Τροποποίηση διατάξεων του Ποινικού Κώδικα, του Κώδικα Ποινικής ικονοµίας, του Κώδικα Βασικών Κανόνων για τη Μεταχείριση των Κρατουµένων και άλλες διατάξεις». ν. 3090/2002 : «Σύσταση Σώµατος Επιθεώρησης και Ελέγχου των Καταστηµάτων Κράτησης και άλλες διατάξεις» π.δ. 47/2005 : «ιαδικασίες καθώς και τεχνικές και οργανωτικές εγγυήσεις για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών και για τη διασφάλισή του». 3. Νοµολογία ΑΠ ( Τµ. Ε ), 717 / 1984, ΠοινΧρ 1984, σ Χρήση µαγνητοταινίας προς έλεγχο της αξιοπιστίας µάρτυρα κατηγορίας. Κατά την απόφαση αυτή δεν παραβιάζει το απόρρητο η χρήση µαγνητοταινίας για τον έλεγχο αξιοπιστίας µάρτυρα. Είναι θεµιτή γιατί αποβλέπει στην υπεράσπισή του η χρήση από κατηγορούµενο µαγνητοταινίας που αποτυπώνει συνοµιλία άλλων. ΑΠ ( Τµ. Γ ), 381 / 1987 ΑΠ, ΝοΒ 1988, σ. 563 υπόθεση φαρµακοποιού Στην υπόθεση αυτή ο σύζυγος είχε παγιδεύσει το τηλέφωνο της συζυγικής οικίας και του φαρµακείου της συζύγου του και κατέγραψε ερωτικές συνοµιλίες. Το Εφετείο δε δέχθηκε τη µαγνητοταινία ως νόµιµο αποδεικτικό µέσο, επικαλούµενο τη σχετική συνταγµατική διάταξη. Ο ΑΠ έκρινε ότι η συνταγµατική διάταξη δεν αναφέρεται στην προστασία έναντι ιδιωτών και εφήρµοσε το άρθρο 57 του ΑΚ. Σύµφωνα µε την απόφαση ο καθένας από τους συζύγους έχει εξουσία στην προσωπικότητα του άλλου, όπως αυτή απορρέει από την αµοιβαία υποχρέωση των συζύγων για κοινωνία του βίου και τήρηση της συζυγικής πίστης κατά τα άρθρα 1386 επ ΑΚ. 31

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Παράνομα αποδεικτικά μέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων» «Illegal means of proof and ascertainment of felonies»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Παράνομα αποδεικτικά μέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων» «Illegal means of proof and ascertainment of felonies» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΤΟΜ. & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚ/ΤΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ Γ. ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ:ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Παράνομα αποδεικτικά μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΧΡΗΣΗ ΑΠΟ ΕΙΚΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΤΗ ΙΚΗ»

«ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΧΡΗΣΗ ΑΠΟ ΕΙΚΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΤΗ ΙΚΗ» ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ «ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΧΡΗΣΗ ΑΠΟ ΕΙΚΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΤΗ ΙΚΗ» Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ : ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Α. ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ Σ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/168-1/01-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΉ..σελ. 1

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΉ..σελ. 1 Περιεχόµενα: Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΉ..σελ. 1 Κεφάλαιο2: Η χρήση των παρανόµων αποδεικτικών µέσων µε βάση την νοµοθεσία και νοµολογία πριν την αναθεώρηση του 2001.σελ1-4 Κεφάλαιο 3: Η αναθεώρηση του Συντάγµατος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακή Εργασία. Γεωργακοπούλου Ελένη. Το Απόρρητο της Επικοινωνίας στις Οικογενειακές Σχέσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Προπτυχιακή Εργασία. Γεωργακοπούλου Ελένη. Το Απόρρητο της Επικοινωνίας στις Οικογενειακές Σχέσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ Προπτυχιακή Εργασία Γεωργακοπούλου Ελένη Το Απόρρητο της Επικοινωνίας στις Οικογενειακές Σχέσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το απόρρητο της επικοινωνίας είναι το θέμα που θα μας απασχολήσει στις επόμενες σελίδες, ιδωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ - ILLEGITIMATE EVIDENCE -

ΤΑ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ - ILLEGITIMATE EVIDENCE - Τμήμα Νομικής Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΚΟΥΣΙΑΠΠΑ Π. ΜΑΙΡΗ Α.Μ. 1340200300563 Αρ. τηλεφώνου: 6978752488 ΤΑ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1 Περιεχόμενα Τεκμήριο νομιμότητας... 2 Διοικητικός καταναγκασμός... 2 Παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας... 2 Σύνθετη διοικητική ενέργεια:... 3 Αρχή της νομιμότητας της διοίκησης.... 3 Αρχή της υπεροχής

Διαβάστε περισσότερα

Τα Παράνομα αποδεικτικά μέσα

Τα Παράνομα αποδεικτικά μέσα Ευθυμία Γεωργ. Ευσταθίου Τα Παράνομα αποδεικτικά μέσα Εργασία για το μάθημα «Συνταγματικά δικαιώματα». Καθηγητής κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος 1 Συντομογραφίες ΑΚ (= Αστικός Κώδικας) ΑΠ (= Αρειος Πάγος) αναπτ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001)

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ»

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» Αθήνα, 8-10-2012 Με άρθρο στο

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. β. Νοµοθεσία και Νοµολογία Το ζήτηµα µετά την αναθεώρηση του α.θεωρία..18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. β. Νοµοθεσία και Νοµολογία Το ζήτηµα µετά την αναθεώρηση του α.θεωρία..18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Εισαγωγή 1 1. Γενικά.. 1 2. Ατοµικά ικαιώµατα. 3 α.γενικά.3 β. Ορισµός.4 γ. Η σύγκρουση των δικαιωµάτων..4 3. Απόδειξη Παράνοµα αποδεικτικά µέσα Η αλήθεια στη δίκη.5 4. Ιστορική αναδροµή..8

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ Σπουδάστρια: Καθηγητής: Κοτσώνη Κ. Νίκη Α. ηµητρόπουλος Μάϊος 2008 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Περιεχόµενα... 1 Κεφάλαιο Ι: Το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ιδάσκοντες Καθηγητές : κ. Ανδρέας ηµητρόπουλος κ. Σπυρίδων Φλογαΐτης κ. Γεώργιος Γεραπετρίτης ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Η µαγνητοταινία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα συνταγµατικά δικαιώµατα εφαρµόζονται ως προς την αµυντική τους διάσταση σε κάθε έννοµη σχέση που

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α ΕΚ ΟΣΗΣ...11 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α ΕΚ ΟΣΗΣ...11 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α ΕΚ ΟΣΗΣ...11 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Eισαγωγή 1. Ορισµοί...23 2. Πηγές ποινικής δικονοµίας...24 3. Ποινική δίκη στάδια...26 4. Οι θεµελιώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδηµαϊκό Έτος Εξάµηνο

Ακαδηµαϊκό Έτος Εξάµηνο ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ιδάσκων καθηγητής: ηµητρόπουλος Ανδρέας Επιµέλεια εργασίας: Γιαννούλα Ζαχαρούλα Α.Μ.1340200400669 Μάθηµα: Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα Ακαδηµαϊκό Έτος

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Ο όρος «ατομικά δικαιώματα» επικράτησε ανάμεσα σε πολλούς άλλους, όπως «θεμελιώδη»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ 3 η Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α.

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΡΥΠΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. 1340200300085

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 4: Βασικές Αρχές της απονομής δικαιοσύνης σε ανηλίκους

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 4: Βασικές Αρχές της απονομής δικαιοσύνης σε ανηλίκους ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Βασικές Αρχές της απονομής δικαιοσύνης σε ανηλίκους Αγγελική Γ. Πιτσελά, Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας-Σωφρονιστικής Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ποινική ικονομία II. Υποχρεωτικό. Πτυχίο (1ος Κύκλος) Θα ανακοινωθεί

Ποινική ικονομία II. Υποχρεωτικό. Πτυχίο (1ος Κύκλος) Θα ανακοινωθεί Τίτλος Μαθήματος: Κωδικός Μαθήματος: Ποινική ικονομία II LLB407 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Επίπεδο Μαθήματος: (Πρώτου, δεύτερου ή τρίτου κύκλου) Έτος Σπουδών: Τετράμηνο προσφοράς 6

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ

ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ Ευγενία Αλεξανδροπούλου-Αιγυπτιάδου Αιγυπτιάδου Δικηγόρος -Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, Παν/μιο Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Επιµέλεια εγγράφου: Χάρης Σιµόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Το άρθρο 370Α και η κατάσταση ανάγκης του άρθρου 25 ΠΚ.

Το άρθρο 370Α και η κατάσταση ανάγκης του άρθρου 25 ΠΚ. 1 Το άρθρο 370Α και η κατάσταση ανάγκης του άρθρου 25 ΠΚ. Το τελευταίο διάστηµα το αποδεικτικό, (εντός ή εκτός εισαγωγικών), µέσο των, (παρανόµως αποκτηθέντων), κασετών απασχολεί πολύ συχνά όχι µόνον τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4979-1/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 142 /2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4979-1/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 142 /2014 Αθήνα, 06-10-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4979-1/06-10-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 142 /2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Ι. ΣΑΚΕΛΛΙΑΔΗΣ, MD, MSc, MFSSoc ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ, ΕΚΠΑ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ & ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ, ΣΧΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ  ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/ Αθήνα, 17-04-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/17-04-2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ. Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.) Υπό Χριστίνα-Μαρία Α. Νικολοπούλου, Δικηγόρο, Δρ.Ν. ΕΚΠΑ Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Eπαγγελματική ελευθερία: Περιορισμοί (στην πρόσβαση στο επάγγελμα και την άσκησή του) Ευγ. Β. Πρεβεδούρου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ. «Για την ενσωµάτωση των Οδηγιών 2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ. «Για την ενσωµάτωση των Οδηγιών 2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Β ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ «Για την ενσωµάτωση των Οδηγιών 2010/64/ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ L 230/56 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 30.6.2004 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 3ης Ιουνίου 2004 σχετικά με τους όρους και τις λεπτομέρειες διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ. Α.Μ:1340200500057 Εξάµηνο

ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ. Α.Μ:1340200500057 Εξάµηνο ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ Α.Μ:1340200500057 Εξάµηνο ΑΘΗΝΑ, 2007 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΚ Αστικός Κώδικας ΑΠ Άρειος Πάγος ίκη(περιοδικό) ΕΣ Α Ευρωπαϊκή Σύµβαση για την προάσπιση

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 3: Ποινικό Δίκαιο των Ανηλίκων

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 3: Ποινικό Δίκαιο των Ανηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Ποινικό Αγγελική Γ. Πιτσελά, Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας- Σωφρονιστικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 15/ 2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 15/ 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 15-03-2011 ΑΠ: Γ/ΕΞ/1805/15-03-2011 Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475600 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 15/ 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 )

ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 ) ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 ) Μαρούσι, 29 Σεπτεμβρίου 2014 Αρ. πρωτ.: 2306 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Θέμα: «Ανάκληση της από 24.05.2013 Απόφασης της Α.Δ.Α.Ε. με θέμα «Επανάληψη της διαδικασίας ακρόασης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ Μ ΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 Αθήνα, 21-03-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1860/21-03-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 11/2011 (Τµήµα)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα