ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων».

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων»."

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΑΝ ΡΕΑΣ Γ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ : ΣΠΥΡΙ ΩΝ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΑΚΑ ΗΜ. ΕΤΟΣ : Θέµα εργασίας : «Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων». ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΓΚΑΝΙΑΤΣΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Α.Μ. : ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥ ΩΝ : ΤΗΛΕΦΩΝΟ :

2 Συντοµογραφίες ΑΚ ( = Αστικός Κώδικας ) ΑΠ ( = Άρειος Πάγος ) απόφ. ( = απόφαση ) αριθ. ( = αριθµός ) άρθ. ( = άρθρο ) Βλ. ( = Βλέπε ) εδ. ( = εδάφιο ) ΕΕΝ ( = «Εφηµερίς Ελλήνων Νοµικών» νοµικό περιοδικό ) έκδ. ( = έκδοση ) εκδ. οίκος ( = εκδοτικός οίκος ) επ. ( = επόµενα ) ΕΣ Α ( = Ευρωπαϊκή Σύµβαση για τα ικαιώµατα του Ανθρώπου ) ΕφΠειρ ( = Εφετείο Πειραιώς ) ηµιτ ( = ηµίτοµος ) κ.λ.π ( = και λοιπά ) ΚΠολ ( = Κώδικας Πολιτικής ικονοµίας ) ΚΠοιν ( = Κώδικας Ποινικής ικονοµίας ) ΝοΒ ( = «Νοµικό Βήµα» νοµικό περιοδικό) ν. ( = νόµος ) ό.π. ( = όπου παραπάνω ) παρ. ( = παράγραφος ) π.δ. ( = προεδρικό διάταγµα ) περιθ. ( = περιθώριο ) ΠΚ ( = Ποινικός Κώδικας ) ΠοινΧρ ( = Ποινικά Χρονικά ) Σ ( = Σύνταγµα ) σ. ( = σελίδα ) σηµ. ( = σηµείωση ) τοµ ( = τόµος ) 2

3 Πίνακας Περιεχοµένων «Το Θέµα»... 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και αποδεικτικές απαγορεύσεις Ιστορική αναδροµή Αναζήτηση της αλήθειας στη δίκη και αποδεικτικά µέσα Αποδεικτικές απαγορεύσεις ( ορισµός διακρίσεις λειτουργία ) Σύγκρουση µε ατοµικά δικαιώµατα αρχή αναλογικότητας Άρθρο 19 παρ. 3 του Συντάγµατος ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ : Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην ποινική δίκη Γενικά Ανάλυση άρθρων 9, 9Α και 19 του Συντάγµατος Επεµβάσεις στην ιδιωτική ζωή του ατόµου Εκτίµηση της δυνατότητας χρήσης παράνοµων αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην πολιτική δίκη Γενικά Βασικές απόψεις στη δικονοµική θεωρία Νοµολογιακή βάση του θέµατος Στάθµιση συµφερόντων ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΛΗΜΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Βιβλιογραφία Νοµοθεσία Νοµολογία

4 «ΤΟ ΘΕΜΑ» Η ακόλουθη εργασία µε τίτλο «Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων» πραγµατεύεται ένα ζήτηµα κατεξοχήν εφαρµοσµένου συνταγµατικού δικαίου εφόσον µε την παράνοµη απόκτηση και αξιοποίηση των αποδεικτικών µέσων ενεργοποιούνται οι συνταγµατικές δυνάµεις προστασίας των θεµελιωδών δικαιωµάτων του ανθρώπου. Στη σύγχρονη εποχή, η συνταγµατική προστασία της απόρρητης σφαίρας των επιµέρους ατοµικών δικαιωµάτων καθίσταται επιτακτικότερη λόγω των ραγδαίων εξελίξεων της τεχνολογίας. Οι σύγχρονες τεχνολογικές µέθοδοι ανίχνευσης, παρακολούθησης, κατασκόπευσης κ.λ.π. αλλά και η ταχύτατη ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και των µέσων επικοινωνίας γενικότερα πολλαπλασιάζουν τις δυνατότητες του κράτους αλλά και των ιδιωτών να διεισδύσουν στην ιδιωτική ζωή του ατόµου. Όπως η Ψαρούδα Μπενάκη αναφέρει : «... η χρήσις των µεθόδων τούτων, προς παρακολούθησιν ιδιωτικών συνοµιλιών έχει τόσον διαδοθή, ώστε να καταντά σχεδόν άγχος του πολίτου και συνεπώς να συνιστά πλέον περιορισµό της ελευθερίας του η διαρκής υποψία, ότι ο λόγος του παρακολουθείται και αποτυπώνεται». Επειδή «κάθε πρόσωπο δικαιούται στο σεβασµό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας του» (άρθρο 8 παρ. 1 της ΕΣ Α) επιβάλλονται κάποιες αποδεικτικές απαγορεύσεις που στόχο έχουν την καλύτερη προστασία των θεµελιωδών ατοµικών δικαιωµάτων. Αρχικά γίνεται µια ιστορική αναδροµή του θέµατος, που είναι αναγκαία για την καλύτερη κατανόηση του ζητήµατος και στη συνέχεια, ακολουθεί ανάλυση αυτού. Η έρευνα του προβλήµατος διαστέλλεται σε δύο επίπεδα, σ αυτό που αφορά στην παράνοµη συλλογή των αποδεικτικών µέσων και σ εκείνο που αφορά στην αξιοποίησή τους. 4

5 Παράλληλα γίνεται µια διάκριση ανάµεσα στην ποινική και την πολιτική δίκη, αφού το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων εκτείνεται και στα δύο είδη δίκης λόγω του πολυδιάστατου χαρακτήρα του. Η προαναφερθείσα έρευνα συνδυάζεται µε µια παρουσίαση θέσεων της θεωρίας, της νοµολογίας αλλά και της νοµοθεσίας ενώ στο τέλος έχει καταχωρηθεί η σχετική βιβλιογραφία. Γκανιάτσου Παρασκευή 5

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και αποδεικτικές απαγορεύσεις 1. Ιστορική αναδροµή Το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων δεν είναι σύγχρονο. Ανάγεται στις αρχές του περασµένου αιώνα, όπου πρωτοπαρουσιάσθηκε στην ηπειρωτική Ευρώπη απ τον καθηγητή E. Beling. Έκτοτε η θεωρία και ιδιαίτερα η νοµολογία έχουν ασχοληθεί µε το ζήτηµα αυτό και ειδικότερα µε το θεµιτό ή αθέµιτο της απόκτησης και χρήσης «παράνοµων» αποδεικτικών µέσων. Η τήρηση της σε ευρεία έννοια νοµιµότητας άρα, και του Συντάγµατος κατά τη συλλογή των αποδείξεων, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τα όρια που θέτει η συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων στο στάδιο της αξιοποίησης των αποδεικτικών µέσων. Ειδικότερα όσον αφορά την ελληνική νοµολογία, η συντριπτική πλειονότητα των δικαστικών αποφάσεων έχει ως αντικείµενο το θεµιτό της αποδεικτικής αξιοποίησης του περιεχοµένου επιστολών και τηλεφωνικών συνδιαλέξεων. Για αποδεικτικά µέσα που εµπίπτουν στο προστατευτικό πεδίο άλλων ατοµικών δικαιωµάτων, η νοµολογία είναι περιορισµένη, χωρίς πάντως να στερείται συνταγµατικού ενδιαφέροντος. Από την πλευρά της θεωρίας, αξίζει να αναφερθεί η άποψη του Μάνεση : «έννοµη συνέπεια της συνταγµατικής προστασίας του απορρήτου είναι ότι το περιεχόµενο µιας επιστολής ή τηλεπικοινωνίας, που το απόρρητό της παραβιάστηκε οπωσδήποτε, από οποιοδήποτε κρατικό όργανο (ή και ιδιώτη), δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί έγκυρα ως νόµιµο αποδεικτικό στοιχείο ενώπιον δικαστηρίου ή οποιασδήποτε άλλης αρχής, ούτε να θεµελιώσει οποιαδήποτε ευθύνη ή να έχει 6

7 οποιαδήποτε δυσµενή ή επιζήµια συνέπεια για το συγκεκριµένο φορέα του ασκηθέντος ατοµικού δικαιώµατος» Αναζήτηση της αλήθειας στη δίκη και αποδεικτικά µέσα Στόχος σε κάθε δίκη είναι η ανεύρεση της αλήθειας για την καλύτερη απονοµή της δικαιοσύνης. Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο 6 της ΕΣ Α 2 που καθιερώνει το δικαίωµα σε δίκαιη διεξαγωγή της δίκης. Ιδιαίτερα η 2 η παράγραφος του άρθρου αυτού καθιερώνει το τεκµήριο αθωότητας ορίζοντας ότι αντικείµενο απόδειξης είναι η ενοχή και όχι η αθωότητα του κατηγορουµένου. Η τελευταία τεκµαίρεται µέχρι νοµίµου αποδείξεως του εναντίου. Προκειµένου να επιτευχθεί αυτό είναι λογικό να χρησιµοποιούνται διάφορα αποδεικτικά µέσα στο δικαστήριο ( π.χ. τεκµήρια, όρκος, έγγραφα, µαρτυρίες, πραγµατογνωµοσύνη ) για να αποδειχθεί η αλήθεια των ισχυρισµών των διαδίκων. Προσανατολισµένη στην ανακάλυψη της αλήθειας, η αποδεικτική διαδικασία δικαιολογεί συνεπώς περιορισµούς στα ατοµικά δικαιώµατα. Περιορίζεται όµως και αυτή µε τη σειρά της απ το Σύνταγµα. Οι διατάξεις του Συντάγµατος περί ατοµικών δικαιωµάτων επιβάλλοντας περιορισµούς στην άσκηση της κρατικής εξουσίας προστατεύουν τους πολίτες από κάθε αποδεικτική διαδικασία που δε σέβεται την ανθρώπινη αξία και την προσωπικότητα εν γένει του ατόµου. Έτσι, στην παράγραφο 3 του άρθρου 19 του Συντάγµατος, η οποία προστέθηκε µε την αναθεώρηση του 2001, αναφέρεται ότι απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α. Πρόκειται για ένα ζήτηµα βαρύνουσας σηµασίας αφού άπτεται της προστασίας των µητρικών ατοµικών δικαιωµάτων του ανθρώπου. 1 Βλ. Μάνεση Α., Συνταγµατικά δικαιώµατα α ( Ατοµικές ελευθερίες ), πανεπιστηµιακές παραδόσεις, δ εκδ., εκδοτικός οίκος Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1982, σ Οι διατάξεις της εντάχθηκαν στην εσωτερική έννοµη τάξη και προσέλαβαν αυξηµένη τυπική ισχύ µε το άρθρο 28 παρ.1σ. 7

8 3. Αποδεικτικές απαγορεύσεις ( ορισµός διακρίσεις λειτουργία ) Οι περιορισµοί αυτοί, που αφορούν είτε στην απόκτηση είτε στην αξιοποίηση του αποδεικτικού µέσου, καλούνται αποδεικτικές απαγορεύσεις. Οι λόγοι θέσπισής τους ανάγονται στην αναγνώριση της υπεροχής ορισµένων θεµελιωδών αξιών, οι οποίες κάµπτουν την ανάγκη του δικονοµικού νοµοθέτη για τη δικαστική διερεύνηση µιας υποθέσεως. Κατά τον Beling οι αποδεικτικές απαγορεύσεις είναι κανόνες δικαίου και τις διαχωρίζει σε απόλυτες και σχετικές ανάλογα µε το αν απαγορεύουν να καταπιαστεί κανείς εξ αρχής µε κάποιο γεγονός ή αν περιορίζονται στο χαρακτηρισµό κάποιων αποδεικτικών µέσων ως ανεπίτρεπτων. Στον ελληνικό χώρο ο Σπινέλλης δίνει το δικό του ορισµό για τις αποδεικτικές απαγορεύσεις. Τις ορίζει ως «τις απαγορεύσεις που περιορίζουν την εξουσία των δικαστηρίων να εξετάζουν και να αξιοποιούν αποδεικτικά ορισµένες αποδείξεις». 3 Οι αποδεικτικές απαγορεύσεις διακρίνονται σε δύο κατηγορίες : α) Σ αυτές που αφορούν στη συλλογή αποδεικτικών µέσων από ιδιώτες ή από το κράτος κατά παράβαση του νόµου (Beweiserhebungsverbote) και β) Σ εκείνες που αφορούν στην αξιοποίηση των αποδείξεων (Beweisverwertungsverbote), δηλαδή σ αυτές που απαγορεύουν στο δικαστήριο να λάβει υπόψη του, κατά το σχηµατισµό δικανικής πεποίθησης για την ενοχή ή αθωότητα του κατηγορουµένου, τα παρανόµως αποκτηθέντα αποδεικτικά µέσα. 4 Τόσο το Σύνταγµα όσο και η κοινή νοµοθεσία περιέχουν διατάξεις της πρώτης κατηγορίας. Για παράδειγµα, το άρθρο 19 του Συντάγµατος, που αφορά το απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας, αναφέρει ότι είναι δυνατή η άρση του 3 Βλ. Σπινέλλη., Αποδεικτικές απαγορεύσεις στην ποινική δίκη, Ποιν.Χρ. ΛΣΤ, σελ Βλ. Καµίνη Γ., Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων, Αθήνα 1998, σ. 8 8

9 απορρήτου υπό τις εγγυήσεις που ορίζει ο νόµος και εφόσον αυτό γίνεται για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων. Για την αξιοποίηση όµως αποδεικτικών στοιχείων που προέρχονται από παράνοµες άρσεις του απορρήτου δε γίνεται λόγος στο Σύνταγµα. Το ίδιο συµβαίνει και στον ΚΠοιν στο κεφάλαιο περί ερευνών ( 253 επ ) καθώς και στο νόµο 2225 / περί άρσεως του απορρήτου, όπου δεν προβλέπεται τίποτε για τη δικαστική αξιοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων που προήλθαν από παράνοµη προσβολή του ασύλου της κατοικίας και του απορρήτου αντίστοιχα. Εξαίρεση αποτελεί το άρθρο 212 του ΚΠοιν, όπου ο κοινός νοµοθέτης έχει επιβάλλει απαγόρευση αποκτήσεως αποδεικτικού µέσου η οποία συνοδεύεται και από απαγόρευση αξιοποιήσεως αυτού. Το εν λόγω άρθρο αναφέρεται στο επαγγελµατικό απόρρητο των µαρτύρων καθιερώνοντας την απαγόρευση να εξετάζονται ως µάρτυρες οι κληρικοί, συνήγοροι, συµβολαιογράφοι, γιατροί κ.λ.π. σχετικά µε όσα πληροφορήθηκαν εµπιστευτικά κατά την άσκηση του λειτουργήµατος ή του επαγγέλµατός τους. Ταυτόχρονα επιβάλλεται µια δικονοµικού χαρακτήρα συνέπεια : η ακυρότητα της δικονοµικής πράξης εξέτασης του µάρτυρα. Αν παρόλα αυτά το δικαστήριο στηριχθεί στην άκυρη πράξη, άκυρη θα είναι και η αντίστοιχη απόφαση ( 175 ΚΠοιν ) Εκεί όπου απαγορεύεται τόσο η συλλογή όσο και η αξιοποίηση των οικείων αποδεικτικών µέσων από τα δικαστήρια έχουµε τέλεια αποδεικτική απαγόρευση ενώ εκεί όπου η απαγόρευση αφορά µόνο την απόκτηση των αποδεικτικών µέσων έχουµε ατελή. Βέβαια, το κενό που υπάρχει στις ατελείς αποδεικτικές απαγορεύσεις καλύφθηκε εν µέρει από το νόµο 2408 / Με το άρθρο 2 του νόµου αυτού προστέθηκε στο άρθρο 177 του ΚΠοιν µια δεύτερη παράγραφος, η οποία αναφέρει : Αποδεικτικά µέσα που έχουν αποκτηθεί µε αξιόποινες 5 ΦΕΚ Α 121, ΦΕΚ Α 104,

10 πράξεις ή µέσω αυτών, δεν λαµβάνονται υπόψη για την κήρυξη της ενοχής, την επιβολή ποινής ή τη λήψη µέτρων καταναγκασµού, εκτός αν πρόκειται για κακουργήµατα που απειλούνται µε ποινή ισόβιας κάθειρξης και εκδοθεί για το ζήτηµα αυτό ειδικά αιτιολογηµένη απόφαση του δικαστηρίου. Μόνη η ποινική όµως δίωξη των υπαιτίων των πράξεων αυτών δεν εµποδίζει την πρόοδο της δίκης. Σκοπός των αποδεικτικών απαγορεύσεων είναι η όσο το δυνατόν µεγαλύτερη και καλύτερη προστασία των θεµελιωδών δικαιωµάτων του ατόµου καθώς και των εννόµων αγαθών αυτού. Παράλληλα, όµως οι απαγορεύσεις αυτές λειτουργούν και ως όργανα προστασίας της κοινωνικής ολότητας από την παράνοµη δράση κρατικών φορέων κατά την απονοµή της δικαιοσύνης. Η άποψη αυτή, σηµειωτέον, είναι η κρατούσα και στη γερµανική θεωρία. 7 Ο νοµοθέτης προβαίνει σε στάθµιση µεταξύ του συµφέροντος απονοµής ουσιαστικής δικαιοσύνης και των ατοµικών δικαιωµάτων, θεσπίζοντας εξαιρέσεις απ την αρχή της αναζήτησης της ουσιαστικής αλήθειας. Έτσι, η θέσπιση των αποδεικτικών απαγορεύσεων ανάγεται στην αναγνώριση της υπεροχής ορισµένων θεµελιωδών αξιών, οι οποίες κάµπτουν την ανάγκη του δικονοµικού νοµοθέτη για τη δικαστική διερεύνηση µιας υπόθεσης. 4. Σύγκρουση µε ατοµικά δικαιώµατα αρχή αναλογικότητας Μέσω των απαγορεύσεων και των περιορισµών, ο συντακτικός νοµοθέτης φαίνεται να έχει εκ των προτέρων αποδεχθεί ότι η κατοχύρωση ορισµένων ατοµικών δικαιωµάτων έχει ως αναγκαίο τίµηµα την απώλεια κάποιων αποδεικτικών µέσων. Όταν τίθεται θέµα σύγκρουσης των αποδεικτικών απαγορεύσεων µε µητρικές ελευθερίες του ατόµου εφαρµόζεται η αρχή της αναλογικότητας, η οποία κατοχυρώνεται µετά την αναθεώρηση του 2001 και ρητά στο άρθρο 25 7 Βλ. αλακούρα Θεοχ., Απαγορευµένα αποδεικτικά µέσα : ογµατικές βάσεις για τη θεµελίωση των αποδεικτικών απαγορεύσεων στην ποινική δίκη, Ποιν. Χρ. ΜΣΤ ( 1996 ), σ. 327, σηµ

11 παρ. 1 εδ. δ του Συντάγµατος. Σύµφωνα µε τη διάταξη αυτή : «Οι κάθε είδους περιορισµοί που µπορούν κατά το Σύνταγµα να επιβληθούν στα δικαιώµατα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγµα είτε από το νόµο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας». Η αρχή αυτή επιτάσσει την ύπαρξη µιας εύλογης σχέσης ανάµεσα στον επιδιωκόµενο σκοπό και στον περιορισµό του ατοµικού δικαιώµατος ως µέσου για την επίτευξη του σκοπού αυτού. 8 Αναλύεται σε τρεις επιµέρους αρχές : την αρχή της καταλληλότητας ή προσφορότητας, της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας stricto sensu. Ο περιορισµός δηλαδή επιτρέπεται µόνον εφόσον είναι κατάλληλος και αναγκαίος για την επίτευξη του επιδιωκόµενου σκοπού και εφόσον έχει γίνει στάθµιση των συµφερόντων που προάγονται και αυτών που θίγονται από τον υπό κρίση περιορισµό. Εκτός βέβαια από την αρχή της αναλογικότητας υπάρχει και η αρχή της πρακτικής εναρµόνισης. Συνιστά µέθοδο συγκεκριµενοποίησης του κανονιστικού περιεχοµένου των συνταγµατικών κανόνων και στοχεύει στην άρση των αντιθέσεων στις περιπτώσεις που δεν προβλέπεται επιφύλαξη υπέρ του νόµου. Κύριος σκοπός της είναι η κατά το δυνατόν εφαρµογή όλων των διατάξεων, ώστε να προκύψει µια δίκαιη εξισορρόπηση στο πλαίσιο πάντοτε της συγκεκριµένης περίπτωσης Άρθρο 19 παρ. 3 του Συντάγµατος Ο πυρήνας του ζητήµατος των παράνοµων αποδεικτικών µέσων έγκειται στη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 3 του Συντάγµατος. Σε µια πρώτη προσέγγιση της διάταξης αυτής φαίνεται να απαγορεύεται αδιακρίτως η χρήση αποδεικτικών µέσων που αποκτήθηκαν κατά παράβαση των άρθρων 19, 9 και 9Α. Απαγορεύεται δηλαδή η χρήση αποδεικτικών µέσων και µάλιστα στα πλαίσια οποιασδήποτε δίκης 8 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα, Γενικό Μέρος, σ Βλ. ηµητρόπουλου Α., ό.π. σ

12 (πολιτικής, ποινικής, διοικητικής ), εφόσον τα µέσα αυτά αποκτήθηκαν κατά παράβαση του απορρήτου των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης και επικοινωνίας ( άρθ.19 Σ ), του ασύλου της κατοικίας και του απαραβίαστου της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής ( άρθ.9 Σ ) και του δικαιώµατος προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση προσωπικών δεδοµένων ( άρθ.9α Σ ). 10 Ωστόσο, ο αναθεωρητικός νοµοθέτης δεν θέλησε την εισαγωγή µιας απόλυτης απαγόρευσης, κάτι που δεν θα ήταν σύµφωνο και µε τη συστηµατική ερµηνεία του Συντάγµατος. Στο Σύνταγµα υπάρχουν διατάξεις που προστατεύουν εξίσου θεµελιώδη δικαιώµατα, όπως το δικαίωµα της παροχής έννοµης προστασίας και δικαστικής ακρόασης, στο οποίο περιλαµβάνεται και το δικαίωµα απόδειξης των διαδίκων. Σε περίπτωση συγκρούσεων είναι δυνατή η εφαρµογή της αρχής της αναλογικότητας ή της πρακτικής εναρµόνισης. Όσον αφορά στο ζήτηµα της αξιοποίησης παράνοµων κατά το άρθρο 19 παρ.3 Σ αποδεικτικών µέσων, υποστηρίζεται ότι είναι δυνατή µια τέτοια αξιοποίηση εφόσον γίνεται προς υπεράσπιση του κατηγορουµένου. ιαφορετική άποψη θα οδηγούσε σε βάναυση προσβολή της ανθρώπινης αξίας που προστατεύεται στο άρθρο 2 παρ.1 Σ. Σηµειωτέον ότι µόνο το δικαίωµα υπεράσπισης του κατηγορουµένου θεωρείται ότι περιορίζεται σε βαθµό προσβολής της αξίας του ατόµου, ώστε να επιτρέπεται η υπέρ αυτού αξιοποίηση των αποδεικτικών µέσων παρά την απαγόρευση στην παρ. 3 του άρθρου 19Σ. Αντίθετα, δε θεωρείται ίδιας βαρύτητας το δικαίωµα αποδείξεως του πολιτικού ενάγοντος µε αποτέλεσµα να µη δικαιολογείται ως προς αυτόν εξαιρετική αντιµετώπιση. Αξίζει ν αναφερθεί και ο νόµος 3090 / Η διάταξη του άρθρου 6 αναγνωρίζει την ύπαρξη εξαιρέσεων από τον κανόνα του άρθρου 19Σ. 10 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά δικαιώµατα (Πανεπιστηµιακές παραδόσεις), τόµ.ιιι, ηµ. Β, 2005 Αθήνα, αριθ. 368, σελ Κώδικας Νοµικού Βήµατος, τόµος 50, σ

13 Ο νόµος αυτός επαναδιατύπωσε την παράγραφο 4 του άρθρου 370Α του Π.Κ που ορίζει τα εξής : «Η πράξη της παραγράφου 3 δεν είναι άδικη, αν η χρήση ( των πληροφοριών, των µαγνητοταινιών ή των µαγνητοσκοπήσεων ) έγινε ενώπιον οποιασδήποτε δικαστικής ή άλλης ανακριτικής αρχής για τη διαφύλαξη δικαιολογηµένου συµφέροντος, που δε µπορούσε να διαφυλαχθεί διαφορετικά». Σύµφωνα µε όσα υποστηρίζει ο Ν. Ανδρουλάκης το δεδικαιολογηµένο του συµφέροντος πρέπει να προκύπτει από την stricto sensu αναλογικότητα ύστερα από στάθµιση των συγκρινόµενων αξιών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην ποινική δίκη 1. Γενικά Στην ποινική δίκη η συλλογή των αποδεικτικών στοιχείων αποτελεί ευθύνη των αρµοδίων οργάνων της δικαστικής εξουσίας και διέπεται από δικονοµικούς κανόνες, πολλοί από τους οποίους αποτελούν εξειδίκευση διατάξεων του Συντάγµατος. Σε ορισµένες µάλιστα διατάξεις περί ατοµικών δικαιωµάτων ( π.χ. άρθ.9 παρ.1 Σ ) ο συντακτικός νοµοθέτης έχει ρυθµίσει ευθέως τη διαδικασία συλλογής αποδεικτικών µέσων, λαµβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της ποινικής προδικασίας. Εποµένως, κάποιοι περιορισµοί των ατοµικών δικαιωµάτων δικαιολογούνται εφόσον εξυπηρετείται η αναζήτηση της αλήθειας. Το εύρος όµως των εν λόγω περιορισµών ελέγχεται συνταγµατικά, κυρίως από τις αρχές της αναλογικότητας και της προστασίας του ουσιώδους περιεχοµένου του δικαιώµατος. Στόχος των αποδεικτικών απαγορεύσεων είναι η αναζήτηση της ουσιαστικής αλήθειας και ταυτόχρονα η καθαρότητα της διαδικασίας. 13

14 Επιδιώκεται δηλαδή η αποφυγή της χρήσης παρανόµως αποκτηθέντος αποδεικτικού µέσου που θα προσέδιδε επιλήψιµο χαρακτήρα στην ποινική διαδικασία. Εξαίρεση στα προαναφερθέντα εισάγει ο ΚΠοιν µε το άρθρο 177 που καθιερώνει την αρχή της ηθικής απόδειξης. Η διάταξη αυτή απαγορεύει την αξιοποίηση παράνοµων αποδεικτικών µέσων, την επιτρέπει όµως στην περίπτωση κακουργηµάτων µε ποινή ισόβιας κάθειρξης. Η κύρωση του ανισχύρου που καθιερώνει η διάταξη έχει ως προϋπόθεση το αξιόποινο της πράξης, µέσω της οποίας αποκτήθηκε το αποδεικτικό µέσο.. Στόχος είναι η αποτροπή τόσο των κρατικών οργάνων όσο και των ιδιωτών από την παράνοµη συλλογή αποδεικτικών µέσων, κάτι που θα είχε ως συνέπεια την προσβολή θεµελιωδών ατοµικών δικαιωµάτων. Με τον όρο ατοµικά δικαιώµατα, εννοούµε τα δηµόσια δικαιώµατα που παρέχουν στα άτοµα αρνητική αξίωση η οποία στρέφεται κατά του κράτους και το εξαναγκάζει σε παράλειψη ( nec facere ). Ο ορισµός αυτός βασίζεται στην παραδοσιακή θεωρία σύµφωνα µε την οποία, τα ατοµικά δικαιώµατα εξασφαλίζουν µια σφαίρα ελεύθερης, από κρατικές παρεµβάσεις, δράσης στους πολίτες. Έτσι, το περιεχόµενό τους προσδιορίζει τον status negativus του ατόµου. 12 εδοµένου ότι πρόκειται για ιδιαίτερα ευπαθή έννοµα αγαθά οι συνταγµατικές διατάξεις δεν αρκούνται στην πρόσδοση συνταγµατικής περιωπής σ αυτά, αλλά µεριµνούν για την πρόσθετη θωράκισή τους έναντι προσβολών µε την πρόβλεψη κυρώσεων και ειδικών προϋποθέσεων για την αποδεικτική ποινική διαδικασία. 2. Ανάλυση άρθρων 9, 9Α και 19 του Συντάγµατος Τα άρθρα 2 παρ.1 Σ και 5 παρ.2 Σ είναι δύο θεµελιώδεις διατάξεις του Συντάγµατος, οι οποίες δικαιολογούν σε µεγάλο βαθµό την απαγόρευση συλλογής αποδεικτικών µέσων που έχει προκύψει από 12 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα Γενικό Μέρος, σ

15 παράνοµες ενέργειες κρατικών φορέων ή ιδιωτών. Η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελεί πρωταρχική υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας, το ίδιο και η προστασία της ζωής, της τιµής και της ελευθερίας. Άµεση προσβολή του περιεχοµένου των διατάξεων αυτών συνιστά και η άντληση και χρήση πληροφοριών ή στοιχείων που ανήκουν στη σφαίρα της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. Άρθρο 9Σ : Ένα από τα ατοµικά δικαιώµατα αποκλειστικής κατοχής πληροφοριών που αναφέρονται στο Σύνταγµα είναι το απαραβίαστο της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής στο άρθρο 9Σ. Η ιδιωτική ζωή αποτελεί ένα χώρο στον οποίο κυριαρχεί ο κάθε άνθρωπος και δεν µπορεί να διεισδύσει το κράτος ούτε κανένας άλλος. Απαγορεύεται δηλαδή η δηµοσιοποίηση της ζωής του ατόµου. εν είναι τυχαίο ότι ο συντακτικός νοµοθέτης κατοχύρωσε το δικαίωµα του ιδιωτικού βίου στο ίδιο άρθρο µε το δικαίωµα του ασύλου της κατοικίας, το οποίο επίσης προστατεύει µια απόρρητη σφαίρα. Ο παράνοµος σφετερισµός πληροφοριών, που προήλθαν από παραβίαση του ασύλου της κατοικίας, συνιστά µια πρώτη προσβολή του δικαιώµατος ενώ η περαιτέρω χρήση τους εις βάρος του κατηγορουµένου αποτελεί εµβάθυνση της αρχικής προσβολής. Έτσι, το άρθρο 9Σ απαγορεύει την είσοδο ή παραµονή των οργάνων της δηµόσιας εξουσίας στην κατοικία του ατόµου χωρίς τη γνώση ή παρά τη θέλησή του µε σκοπό την άντληση πληροφοριών από την κατοικία του. Η κατ οίκον έρευνα επιτρέπεται µόνον όταν και όπως ορίζει ο νόµος και πάντα µε την παρουσία εκπροσώπου δικαστικής εξουσίας ( άρθ.9 Σ, παρ.1, εδ. 3 ). Την προληπτική τήρηση των διατάξεων περί ατοµικών δικαιωµάτων εξυπηρετεί επιπλέον και προεχόντως η σταθερή πρόβλεψη της παρουσίας δικαστικού λειτουργού στο στάδιο της συλλογής αποδείξεων. Έτσι, παρέχονται τα εχέγγυα ότι τα συγκεκριµένα ανακριτικά µέτρα που συνεπάγονται άµεση επέµβαση στην ιδιωτική σφαίρα του ατόµου, θα εφαρµοστούν σύµφωνα µε το σύνταγµα. Ωστόσο, το άρθρο 9 του Συντάγµατος προβλέπει και κυρώσεις στο 15

16 πεδίο των αποδεικτικών απαγορεύσεων επιβάλλοντας την ποινική δίωξη αυτών που παραβίασαν το άσυλο κατοικίας. Συγκεκριµένα τιµωρούνται για παραβίαση οικιακού ασύλου και κατάχρηση εξουσίας ενώ προβλέπεται και η υποχρέωση καταβολής αποζηµίωσης στον παθόντα. Οι προβλεπόµενες δηλαδή από το Σύνταγµα κυρώσεις είναι αφενός ποινικές και πειθαρχικές και αφετέρου αστικές. Άρθρο 9Α Σ : Για την καλύτερη διασφάλιση των προσωπικών δεδοµένων κάθε ατόµου προστέθηκε η διάταξη 9Α του Συντάγµατος µετά την αναθεώρηση του 2001 που προστατεύει τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα και κατοχυρώνει την πληροφοριακή αυτοδιάθεση. Άξιο µνείας είναι και το προσφάτως τεθέν σε ισχύ π.δ. 47/2005 που αναφέρεται στην παρακολούθηση ή την άρση του απορρήτου επικοινωνίας µε τηλεπικοινωνιακά µέσα. Το γεγονός ότι οι ηλεκτρονικές τράπεζες πληροφοριών συνεχώς πληθαίνουν ενώ ο αριθµός, η έκταση και η χρήση των συλλεγόµενων µε οποιεσδήποτε µεθόδους για τον καθένα πληροφοριών µας είναι άγνωστα, καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη προστασίας των προσωπικών δεδοµένων. Αξίζει ν αναφερθεί η δηµιουργία µιας ανεξάρτητης διοικητικής αρχής µε την ονοµασία Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα που µετά την αναθεώρηση του 2001 κατοχυρώνεται και συνταγµατικά (Βλ. άρθρα 9Α και 101Α Σ). Σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ.3 Σ αποδεικτικά στοιχεία που αποκτήθηκαν κατά παράβαση των άρθρων 9 και 9Α Σ δεν µπορούν ν αποτελέσουν αντικείµενο ή αποδεικτικό στοιχείο καµιάς διαδικασίας. Θεµελιώδη ατοµικά δικαιώµατα, λοιπόν, που αφορούν την εσωτερική σφαίρα της ζωής και την αξιοπρέπεια του ατόµου, θωρακίζονται έναντι αυθαιρεσιών της κρατικής εξουσίας µε την πρόβλεψη κυρώσεων, αλλά και µε την εν πολλοίς εκµηδένιση των αποδεικτικών στοιχείων που αποκτήθηκαν κατά την προσβολή τους. Άρθρο 19 Σ : Το άρθρο 9Σ δεν προβλέπει κανένα περιορισµό του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής, παρά µόνο του ασύλου της 16

17 κατοικίας. Αυτό σηµαίνει ότι απαγορεύεται η µε οποιοδήποτε τρόπο ή µέσο οπτική ή ακουστική παρακολούθηση και καταγραφή της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. Αντίθετα, το άρθρο 19 Σ που διακηρύσσει το απολύτως απαραβίαστο του απορρήτου των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης και επικοινωνίας, περιέχει µία επιφύλαξη νόµου, προβλέποντας περιορισµούς υπέρ της δικαστικής αρχής. Το εν λόγω άρθρο επιτρέπει, µε τις εγγυήσεις εκτελεστικού νόµου, την άρση του απορρήτου για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων. Η σύνδεση της διάταξης µε την ποινική δικονοµική διαδικασία είναι προφανής, αφού ο ένας από τους δύο λόγους περιορισµού του δικαιώµατος είναι η διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων. Ως αόριστη νοµική έννοια, που περιορίζει ατοµικό δικαίωµα, η κατηγορία των ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων είναι στενά ερµηνευτέα και χρήζει εξειδίκευσης από το νοµοθέτη, σύµφωνα µε την αρχή της ασφάλειας του δικαίου. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η αρχή της αναλογικότητας που απαιτεί να υπάρχει εύλογη σχέση µεταξύ του περιορισµού του ατοµικού δικαιώµατος ( «άρση του απορρήτου» ) και του σκοπού που επιδιώκει ο περιορισµός ( «λόγοι εθνικής ασφάλειας ή διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων»). Η εξασφάλιση της τήρησής της εναπόκειται στη δικαστική εξουσία. Μορφοποίηση της συνταγµατικής επιταγής αποτελεί ο νόµος 2225/1994, 13 ο οποίος προβλέπει τη διαδικασία για την άρση του απορρήτου, περιέχοντας µάλιστα κατάλογο των εγκληµάτων για τα οποία ενδέχεται να εφαρµοστεί η άρση του απορρήτου της επικοινωνίας. Σηµειωτέον, άρση του απορρήτου είναι δυνατή µόνο µε βούλευµα του συµβουλίου Πληµµελειοδικών ή Εφετών κατόπιν αιτήσεως του αρµόδιου εισαγγελέα. 13 ν. 2225/1994 «Για την προστασία της ελευθερίας της ανταπόκρισης και επικοινωνίας και άλλες διατάξεις». Με αυτόν ιδρύθηκε η Εθνική Επιτροπή Προστασίας του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ανεξάρτητη αρχή) 17

18 Σε περίπτωση παραβίασης του απορρήτου της επικοινωνίας επιβάλλονται κυρώσεις ( ποινικές πειθαρχικές αστικές ). Όσον αφορά στην ποινική ευθύνη, αξίζει ν αναφερθεί το άρθρο 370Α του Π.Κ. το οποίο τιµωρεί όποιον αθέµιτα παγιδεύει ή µε οποιοδήποτε άλλο τρόπο παρεµβαίνει σε τηλεφωνική σύνδεση ή συσκευή µε σκοπό να πληροφορηθεί ή να µαγνητοφωνήσει το περιεχόµενο τηλεφωνικής συνδιαλέξεως, καθώς και όποιον παρακολουθεί αθέµιτα µε ειδικά τεχνικά µέσα ή µαγνητοφωνεί προφορική συνοµιλία µεταξύ τρίτων που δε διεξάγεται δηµόσια ή µαγνητοσκοπεί µη δηµόσιες πράξεις τρίτων. Αντίθετα, η µαγνητοφώνηση συνοµιλίας µεταξύ του µαγνητοφωνούντος και αγνοούντος τρίτου δεν τιµωρείται. Κατά τον Άρειο Πάγο, δεν είναι αξιόποινη η αποτύπωση τηλεφωνικής συνοµιλίας από έναν εκ των συνοµιλητών χωρίς τη συγκατάθεση του άλλου και η χρησιµοποίηση της ταινίας αυτής από τρίτον, κατηγορούµενο, προς έλεγχο της αξιοπιστίας ενός µάρτυρα, ούτε προσκρούει στα άρθρα 19, 2 παρ.1 και 5 παρ.1 του Συντάγµατος. Μια τέτοια όµως µαγνητοφώνηση που αποτυπώθηκε χωρίς τη γνώση του ενός από τους συνοµιλητές παραβιάζει πάντοτε το απόρρητο της επικοινωνίας ( άρθρο 19Σ ) και αποτελεί αθέµιτο αποδεικτικό µέσο. Είναι χαρακτηριστικό ότι απαγορεύεται και τιµωρείται επίσης η χρησιµοποίηση από ιδιώτη ενώπιον των δικαστηρίων ή των διοικητικών αρχών, πληροφοριών ή µαγνητοταινιών τηλεφωνικής ή προφορικής µη δηµόσιας συνοµιλίας µεταξύ τρίτων τις οποίες απέκτησε παραβιάζοντας το απόρρητο επικοινωνίας. Η χρησιµοποίηση από ιδιώτη τέτοιων πληροφοριών ή µαγνητοταινιών ως αποδεικτικών στοιχείων σε δικαστική ή διοικητική διαδικασία συνιστά αξιόποινη πράξη. Αξίζει ν αναφερθεί η περίπτωση επικοινωνίας του κατηγορουµένου µε το συνήγορό του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των ικαιωµάτων του Ανθρώπου θεωρεί ότι η παρακολούθηση των συνοµιλιών του κατηγορουµένου µε το συνήγορό του παραβιάζει το άρθρο 6, παρ.3γ της ΕΣ Α. Αλλά και η θεωρία έκρινε ότι η κατ εξαίρεση άρση του 18

19 απορρήτου σύµφωνα µε τη νοµοθετική επιφύλαξη του άρθρου 19 εδ.β του Συντάγµατος, δεν εφαρµόζεται στην επικοινωνία των δύο, ενώ τυχόν αποδεικτικό µέσο που έχει αποκτηθεί κατά παράβαση του απορρήτου δεν είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί εις βάρος του κατηγορουµένου. 3. Επεµβάσεις στην ιδιωτική ζωή του ατόµου Η απαγόρευση δηµοσιοποίησης της ανθρώπινης ζωής είναι πρωτίστως απαγόρευση της αδιακρισίας του κράτους ή εν γένει των τρίτων να διεισδύσουν στην ιδιωτική ζωή του ατόµου. Ο άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη κάποιες όψεις της προσωπικής ζωής του να τις κρατήσει µυστικές, αποκλείοντας κάθε παρέµβαση στον ιδιωτικό του χώρο. Οι επεµβάσεις στην ιδιωτική ζωή του ατόµου µπορεί να είναι µυστικές ή όχι. Η απαγόρευση των µυστικών επεµβάσεων ρυθµίζεται και από τον κοινό νοµοθέτη στο άρθρο 370Α, παρ.2 ΠΚ που προστατεύει την άσκηση των ατοµικών δικαιωµάτων του ιδιωτικού βίου και της επικοινωνίας. Μη µυστική επέµβαση αναφέρεται στα άρθρα 253επ ΚΠοιν που ρυθµίζουν την έρευνα της κατοικίας αλλά και του σώµατος. Με τη σωµατική έρευνα συντελείται επέµβαση και στο δικαίωµα ιδιωτικού βίου, ως δικαίωµα του ατόµου ν αποκλείει την αδιακρισία των κρατικών φορέων εξουσίας και τη διείσδυση αυτών σε δεδοµένα της προσωπικής του ζωής. Η αδιακρισία αυτή όµως δικαιολογείται από τις ανάγκες της ποινικής δίωξης και γι αυτό συνιστά θεµιτό περιορισµό του δικαιώµατος. Ωστόσο, δεν είναι απεριόριστη. Το Σύνταγµα επιτρέπει µόνο τη σωµατική έρευνα υπό τη συµβατική έννοια, όπως ρυθµίζεται στο άρθρο 257 ΚΠοιν, το οποίο προϋποθέτει το φανερό της χαρακτήρα. Εξαίρεση από το απαραβίαστο της ιδιωτικής ζωής αποτελεί η συναίνεση του φορέα του δικαιώµατος, που λειτουργεί ως λόγος άρσης του αντισυνταγµατικού χαρακτήρα µιας επέµβασης των κρατικών 19

20 οργάνων, η οποία δεν πληροί τις προϋποθέσεις του Συντάγµατος. Η συναίνεση πρέπει να είναι ελεύθερη, ρητή και αναµφισβήτητη, να µην είναι γενική για το µέλλον, αλλά ν αφορά σε συγκεκριµένες περιπτώσεις. 14 Μόνο τότε νοµιµοποιούνται πράξεις των κρατικών φορέων εξουσίας, οι οποίες θα ήταν αντισυνταγµατικές χωρίς τη συναίνεση. Τηρουµένων δηλαδή των αναλογιών, η συναίνεση εκπληρώνει την ίδια λειτουργία µε την επιφύλαξη νόµου. 15 Αξίζει ν αναφερθεί και το «δικαίωµα σιωπής του κατηγορουµένου», σύµφωνα µε το οποίο κανείς δεν είναι υποχρεωµένος να καταθέσει επιβαρυντικά για τον εαυτό του περιστατικά. Το δικαίωµα αυτό αποτελεί την αρνητική όψη του δικαιώµατος της ελευθερίας του λόγου, το οποίο κατοχυρώνεται έµµεσα στο άρθρο 20 παρ.1 Σ, που διασφαλίζει στον κατηγορούµενο τη δυνατότητα ν αναπτύξει στα δικαστήρια τις απόψεις του για τα δικαιώµατα ή τα συµφέροντά του. Παράνοµη θεωρείται και η απόσπαση της κατάθεσης, οµολογίας κ.ά. του κατηγορουµένου απ τα κρατικά όργανα εφόσον προήλθε όχι από τη δική του βούληση αλλά µε χρήση βίας, απειλών ή εξαπάτησής του. Χαρακτηριστικό είναι ότι το άρθρο 7 του ιεθνούς Συµφώνου για τα Ατοµικά και Πολιτικά ικαιώµατα και η ιεθνής Σύµβαση κατά των βασανιστηρίων απαγορεύουν ρητά τα βασανιστήρια εφόσον αποτελούν την πιο έκδηλη άρνηση της αξιοπρέπειας του ατόµου. Έτσι, απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών µέσων που αποκτήθηκαν µε βασανιστήρια, ενώ γενικότερα απαγορεύονται τεχνικές ή µηχανήµατα όπως ο ορός της αλήθειας, ο ανιχνευτής ψεύδους (πολυγράφος του Keeler ) και παρόµοιες µέθοδοι. Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση του «agent provocateur». Στην ελληνική έννοµη τάξη αυτού του είδους η δραστηριότητα απαγορεύεται και τιµωρείται ποινικά στο άρθρο 46 παρ.2 του Ποινικού 14 Βλ. αγτόγλου Π., Ατοµικά ικαιώµατα (Α ), αριθ. περιθ. 294επ 15 Βλ. Καµίνη Γ., Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων, εκδ. Σάκκουλα, 1998, σ

21 Κώδικα µε το σκεπτικό ότι εµπλέκει τον παρακινούµενο στο έγκληµα, καθιστώντας τον εγκληµατία. Η συµπεριφορά αυτή έχει αξιολογηθεί ως προσβολή της αξίας του ανθρώπου (άρθ. 2 παρ.1 Σ). Ωστόσο, η διάταξη του άρθρου 25Β του νόµου 1729/1987 καθιστά θεµιτή τη δράση του agent provocateur στα πλαίσια του οργανωµένου εγκλήµατος. 16 Η συγκεκριµένη διάταξη αίρει τον άδικο χαρακτήρα της πράξης προκειµένου να καταπολεµηθεί η οργανωµένη εγκληµατικότητα και ιδιαίτερα η διάδοση των ναρκωτικών. 4. Εκτίµηση της δυνατότητας χρήσης παράνοµων αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη Οι αποδεικτικές απαγορεύσεις δεν αφορούν µόνο το στάδιο απόκτησης των αποδεικτικών µέσων αλλά και της αξιοποίησής τους. Ο αθέµιτος ή παράνοµος χαρακτήρας των αποδεικτικών µέσων προκύπτει απ τον παράνοµο ή αθέµιτο τρόπο απόκτησής τους και η παράνοµη αυτή µορφή επεκτείνεται πλέον και στην απαγόρευση της περαιτέρω χρησιµοποίησης και αξιοποίησής τους. Όπως υποστηρίζει και ο Ανδρουλάκης, 17 η χρήση παρανόµως αποκτηθέντων αποδεικτικών µέσων συνιστά εµβάθυνση της αρχικής προσβολής που έχει συντελεστεί κατά τη συλλογή αυτών. Εποµένως, αν ο τρόπος απόκτησης ενός αποδεικτικού µέσου προσκρούει στη σφαίρα των συνταγµατικώς κατοχυρωµένων ατοµικών δικαιωµάτων, τότε η κτήση αυτή, αλλά και η περαιτέρω αποδεικτική χρησιµοποίησή του προσκρούει και προσβάλλει συνταγµατικό κανόνα. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να θεωρείται παράνοµη πλέον η αποδεικτική του χρησιµοποίηση τόσο στην ποινική όσο και στην πολιτική και τη διοικητική δίκη. Υπάρχει γενική συµφωνία ότι τα βασανιστήρια και οι συναφείς µέθοδοι κάµψης της ανθρώπινης βούλησης αποτελούν άµεση 16 Βλ. Καµίνη Γ., ό.π., σ Βλ. Ανδρουλάκη Ν., Θεµελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, σ

22 προσβολή της αξίας του ανθρώπου και κατά συνέπεια, συνιστούν απαράδεκτο αποδεικτικό µέσο. Σε µεγάλο βαθµό από την άλλη, γίνεται δεκτό ότι αποδεικτικά µέσα, έστω και αν έχουν αποκτηθεί παράνοµα, µπορούν να χρησιµοποιηθούν υπέρ του κατηγορουµένου. Η δυνατότητα αυτή συνάγεται βάσει των άρθρων 5 παρ.2 Σ και 2 παρ.1 Σ, περί προστασίας της προσωπικότητας του ατόµου και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Μόνο στην περίπτωση που το αποδεικτικό µέσο έχει αποκτηθεί µε πράξεις προσβολής της αξίας του ανθρώπου είναι συνταγµατικώς απαράδεκτη η δικονοµική του χρήση, ακόµη και όταν αυτή υπηρετεί την υπεράσπιση του κατηγορουµένου. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η υπέρ του κατηγορουµένου χρήση του παρανόµως αποκτηθέντος αποδεικτικού µέσου επιβάλλεται από το Σύνταγµα, έστω και αν έτσι προσβάλλεται ατοµικό δικαίωµα τρίτου προσώπου ( Βλ. π.χ. απόφαση 717/1984 ΑΠ (Τµ. Ε ), ΠοινΧρ 1984, σ ). ιαφορετική αντιµετώπιση θα προσέκρουε στο δικαίωµα στην ανθρώπινη αξία του κατηγορουµένου. Αποδεικτικά µέσα που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 2 παρ.1 Σ πλήττονται πάντοτε απ τη δικονοµική κύρωση του ανισχύρου. Αρκετά εριζόµενο είναι το θέµα αξιοποίησης των παράνοµων αποδεικτικών µέσων για τη θεµελίωση της ενοχής του κατηγορουµένου. Ο δικαστής σε µια τέτοια περίπτωση θα βρεθεί αντιµέτωπος αφενός µε την αρχή της ανεύρεσης της ουσιαστικής αλήθειας που αποτελεί βασική αρχή κάθε δίκης και που αποσκοπεί στο σχηµατισµό πλήρους δικανικής πεποίθησης για την πολιτική ή την ποινική δίκη και αφετέρου µε την απαγόρευση του παρανόµως αποκτηθέντος αποδεικτικού µέσου που προσκρούει σε θεµελιώδη ατοµικά δικαιώµατα. Έχει υποχρέωση ν ακολουθήσει τη συνταγµατική επιταγή. Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο 19 παρ.3 Σ που απαγορεύει ρητά τη χρήση των παρανόµως αποκτηθέντων αποδεικτικών µέσων. 22

23 Εφόσον φορέας του προσβληθέντος δικαιώµατος είναι ο κατηγορούµενος και η πληροφορία χρησιµοποιείται εις βάρος του, τότε πρέπει να γίνει δεκτό ότι υφίσταται εµβάθυνση της αρχικής προσβολής, δεδοµένου ότι η δικονοµική του θέση επιδεινώνεται. Στην περίπτωση αυτή, η αµυντική όψη του ατοµικού δικαιώµατος θεµελιώνει υπέρ του κατηγορουµένου µια αξίωση αποχής, που έχει ως αποδέκτη την κρατική εξουσία, απ την οποία ζητείται να απόσχει από την περαιτέρω προσβολή του δικαιώµατος. 18 Κι αυτό γιατί κατά την παραδοσιακή θεωρία των ατοµικών δικαιωµάτων, αυτά είναι αµυντικά δικαιώµατα που ενσωµατώνουν, έναντι της κρατικής εξουσίας, µια αξίωση αποχής σ ένα χώρο που οριοθετείται από το προστατευτικό πεδίο των αντίστοιχων διατάξεων. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ Τα παράνοµα αποδεικτικά µέσα στην πολιτική δίκη 1. Γενικά Στην πολιτική δίκη οι διάδικοι µάχονται για την υπεράσπιση των ιδιωτικών τους δικαιωµάτων. Πολλές φορές προκειµένου ν αποδείξουν τη βασιµότητα των ισχυρισµών τους χρησιµοποιούν διάφορα αποδεικτικά µέσα που έχουν αποκτηθεί µε παράνοµο τρόπο κατά παραβίαση θεµελιωδών δικαιωµάτων. Παρά το γεγονός ότι αυτά κινούνται στη σφαίρα του αστικού δικονοµικού δικαίου, υφίστανται αποδεικτικές απαγορεύσεις και στην πολιτική δίκη. Πολλές φορές κάποιος από τους διάδικους προσκοµίζει και επικαλείται αποδεικτικά µέσα που προέρχονται από ιδιωτικές 18 Βλ. Καµίνη Γ., ό.π., σ

24 προσβολές του απορρήτου τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, επιστολών και γενικά επικοινωνίας. Στόχος είναι η απόδειξη παρασπονδιών ενός µέλους της οικογένειας εις βάρος άλλου που αφορούν κυρίως εξωσυζυγικές σχέσεις ή κληρονοµικές διεκδικήσεις. Χαρακτηριστικές είναι και οι περιπτώσεις όπου τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης δεν σεβάστηκαν την ιδιωτική ζωή επώνυµων ανθρώπων προβάλλοντας στιγµές από την προσωπική τους ζωή, θέλοντας να ενηµερώσουν το κοινό για πραγµατικά ή υποτιθέµενα σκάνδαλα. Πρόκειται για την περίπτωση της κρυφής κάµερας. Οι επίµαχες βιντεοσκοπήσεις στόχευαν στην απόδειξη της παράνοµης συµπεριφοράς του φυσικού προσώπου που είχε εξέχουσα θέση. Φυσικά, η µαγνητοσκόπηση µη δηµόσιας πράξης τρίτου προσώπου είναι παράνοµη. Η απαγόρευση όµως αυτή δεν περιλαµβάνει πράξεις φυσικών προσώπων που πραγµατοποιούνται στα πλαίσια των ανατιθέµενων σ αυτά υπηρεσιακών καθηκόντων και κατά την εκτέλεση αυτών, η οποία, ως εκ του τρόπου πραγµατοποίησής της και της φύσης των καθηκόντων, υπόκειται σε δηµόσιο έλεγχο και κριτική. Αυτή είναι και η άποψη του Αρείου Πάγου κατά την εκδίκαση µιας υπόθεσης µε µέλη της διοίκησης ενός νοµικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, τα οποία βιντεοσκοπήθηκαν κατά τη διάρκεια της είσπραξης απ αυτά των προσφορών των πιστών σε ειδικό χώρο του ιερού προσκυνήµατος όπου και είχαν συγκεντρωθεί. Όταν όµως η µαγνητοσκόπηση αφορά διάφορες φάσεις της ιδιωτικής ζωής του ατόµου, το αποδεικτικό υλικό είναι παράνοµο και δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί στα δικαστήρια, αφού σύµφωνα µε τη διάταξη του άρθρου 177, παρ. 2 του ΚΠοιν τέτοιου είδους αποδεικτικά µέσα δεν λαµβάνονται υπόψη. 2. Βασικές απόψεις στη δικονοµική θεωρία Στη θεωρία έχουν διατυπωθεί τρεις απόψεις σχετικά µε τις αποδεικτικές απαγορεύσεις στην πολιτική δίκη. Η πρώτη θεωρητική αντιµετώπιση του απαράδεκτου των αποδεικτικών µέσων, που 24

25 αποκτήθηκαν παράνοµα, επιχειρήθηκε από το Γερµανό G. Baumgärtel µε την αρχή της καλής πίστης η οποία αναφέρεται ρητά στο άρθρο 116 ΚΠολ. Σύµφωνα µε την άποψή του, ο παράνοµος τρόπος κτήσης των αποδεικτικών µέσων τα καθιστά γενικώς απαράδεκτα. Η δεύτερη θεωρία που αναπτύχθηκε είναι αυτή της δικονοµικής απρόσιτης σφαίρας, την οποία έχει υποστηρίξει ο Καΐσης. Σηµαντική θέση σ αυτή κατέχει η διάταξη του άρθρου 450 παρ. 2 ΚΠολ, σύµφωνα µε την οποία : «κάθε διάδικος ή τρίτος έχει υποχρέωση να επιδείξει τα έγγραφα που κατέχει και που µπορεί να χρησιµεύσουν για απόδειξη, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί τη µη επίδειξή τους...». Έτσι, έγγραφα που αποκτήθηκαν µε πράξεις προσβολής της ανθρώπινης προσωπικότητας και αξιοπρέπειας παραβιάζοντας τη δικονοµική απρόσιτη σφαίρα, θεωρούνται απαράδεκτα. Η τελευταία άποψη έχει υποστηριχθεί από τον Καλαβρό, ο οποίος κάνει διάκριση µεταξύ της απόκτησης και της αξιοποίησης του παράνοµου αποδεικτικού µέσου. Η θέση του διαφέρει από τις δύο προηγούµενες απόψεις γιατί ο Καλαβρός δεν επικαλείται συγκεκριµένες δικονοµικές διατάξεις προκειµένου να θεµελιώσει το απαράδεκτο, αλλά ανάγεται ευθέως στο Σύνταγµα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η χρήση ενός αποδεικτικού µέσου χωρίς τη συναίνεση του θιγόµενου, συνιστά προσβολή της προσωπικότητάς του (άρθ.5 παρ. 1 Σ) και ενδεχοµένως της ανθρώπινης αξίας (άρθ.2 παρ.1 Σ). 3. Νοµολογιακή βάση του θέµατος Το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων έχει απασχολήσει και τη νοµολογία, εφόσον έχει τεθεί επανειληµµένα στα δικαστήρια. Η νοµολογιακή αντιµετώπιση της χρήσης παράνοµων αποδεικτικών µέσων πριν την αναθεώρηση του 2001 παρουσίαζε διακυµάνσεις που φαίνονταν να συµβαδίζουν µε το εκάστοτε ισχύον νοµοθετικό πλαίσιο. Η προ του 1991 νοµολογία του Αρείου Πάγου δεχόταν κατά κανόνα ότι η 25

26 αξιοποίηση αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη είναι επιτρεπτή σε κάθε περίπτωση. Άξιο αναφοράς είναι το ότι σε πολλές περιπτώσεις που έχει τεθεί το ζήτηµα του παραδεκτού ή µη της χρήσης παρανόµως αποκτηθέντων αποδεικτικών µέσων, ενώ τα δικαστήρια ουσίας σε ορισµένες απ αυτές αρνήθηκαν να τα λάβουν υπόψη τους κυρίως µέσω των διατάξεων περί προσβολής της προσωπικότητας, ο Άρειος Πάγος δεχόταν τη χρήση τους. ( Βλ. π.χ. απόφαση 381/1987 ΑΠ (Τµ. Γ ), ΝοΒ 1988, σ.563 υπόθεση της φαρµακοποιού ). Αιτιολογίες που προβάλλονταν για την αξιοποίηση παράνοµων αποδεικτικών µέσων ήταν η αρχή του απεριορίστου των αποδεικτικών µέσων στην ποινική δίκη και η στάθµιση των συγκρουόµενων έννοµων αγαθών. 19 Στη συνέχεια όµως παρατηρείται νοµολογιακή στροφή εφόσον τα δικαστήρια επικαλούµενα τις συνταγµατικές διατάξεις για το απόρρητο της επικοινωνίας και το δικαίωµα στην ιδιωτική ζωή δεν κάνουν χρήση των παρανόµως κτηθέντων αποδεικτικών µέσων. Παλαιότερα γινόταν δεκτό ότι η συνταγµατική διάταξη περί απορρήτου είχε εφαρµογή µόνο στις σχέσεις κράτους πολιτών, δεν ανέπτυσσε δηλαδή τριτενέργεια. Όµως µετά την αναθεώρηση του 2001 η διαπροσωπική ενέργεια της αµυντικής λειτουργίας των θεµελιωδών δικαιωµάτων καθιερώθηκε µε το άρθρο 25 παρ. 1 εδ. γ Σ, το οποίο ορίζει ότι «τα δικαιώµατα αυτά (θεµελιώδη δικαιώµατα) ισχύουν και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν». 20 Έτσι, ενώ για παράδειγµα η παραβίαση του απορρήτου του ενός συζύγου από τον άλλο κρινόταν αρχικά µε βάση το άρθρο 57 του ΑΚ για την προσβολή της προσωπικότητας, µετά την αποδοχή της τριτενέργειας των δικαιωµάτων, η συνταγµατική διάταξη περί απορρήτου εφαρµοζόταν και στις συζυγικές σχέσεις. Χαρακτηριστική είναι η απόφαση του Εφ. Πειρ. 876/1994, σύµφωνα µε την οποία «δε λαµβάνονται υπόψη από το 19 Βλ. Τσακυράκη Σπ., «Το απόρρητο της επικοινωνίας. Απόλυτο απαραβίαστο ή ευχή της έννοµης τάξης;» ΝοΒ 1993, σ. 995επ 20 Βλ. ηµητρόπουλου Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα Γενικό Μέρος, εκδ. Σάκκουλα, σ

27 δικαστήριο οι µαγνητοταινίες που προέρχονται από υποκλοπή τηλεφωνικών συνδιαλέξεων ούτε στις δίκες που αφορούν συζυγικές σχέσεις... Η υποκλοπή τηλεφωνικής συνδιάλεξης και η αποτύπωσή της σε µαγνητοταινία αντίκειται στο Σύνταγµα, αφού προσβάλλεται έτσι το απόρρητο της επικοινωνίας και το απαραβίαστο της ιδιωτικής ζωής, συνεπώς η λήψη υπόψη της ταινίας ως αποδεικτικό µέσο είναι αντισυνταγµατική». Μετά την αναθεώρηση του 2001, ο Άρειος Πάγος µέχρι σήµερα απέφυγε να εφαρµόσει ευθέως τη νέα συνταγµατική διάταξη του άρθρου 19 παρ. 3 Σ. Αντίθετα, τα δικαστήρια της ουσίας δέχτηκαν την ευθεία εφαρµογή της διάταξης αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα και αποκλίσεις απ αυτή στα πλαίσια υπεράσπισης του κατηγορουµένου. 4. Στάθµιση συµφερόντων Στην πολιτική δίκη η στάθµιση καταρχήν επιβάλλεται βάσει της αρχής της πρακτικής αρµονίας, γιατί σε διαφορετική περίπτωση κινδυνεύει να µαταιωθεί το συνταγµατικό δικαίωµα του αντιδίκου να αποδείξει τους ισχυρισµούς του. Η στάθµιση συµφερόντων, η οποία διεξάγεται βάσει της αρχής της αναλογικότητας, επιτυγχάνει την ικανοποίηση αµφότερων των δικαιωµάτων, που συγκρούονται, µε αµοιβαίους περιορισµούς. Ο διττός χαρακτήρας των συνταγµατικών διατάξεων για τα ατοµικά δικαιώµατα : α) ως διατάξεων που καθιερώνουν δηµόσια δικαιώµατα β) ως κανόνων του αντικειµενικού δικαίου, που υποχρεώνουν το κράτος να λάβει µέτρα για την ανεµπόδιστη άσκηση των ατοµικών δικαιωµάτων, επιβάλλει τη στάθµιση αυτή. 21 Μεταξύ των συγγραφέων που αποδέχονται τη στάθµιση αυτή είναι και ο Ανδρουλάκης, ο οποίος υιοθετεί αµιγώς δικονοµικά κριτήρια. Το ζήτηµα του δικονοµικά παραδεκτού διέρχεται από δύο στάδια : σε 21 Βλ. Καµίνη Γ., ό.π. σ

28 πρώτη φάση ερευνάται αν η αξιοποίηση του αποδεικτικού µέσου συνιστά καθ εαυτήν δικονοµική έκφραση της αρχικής προσβολής. Αν όντως ισχύει κάτι τέτοιο, υπάρχει η δυνατότητα στάθµισης µε στόχο την καλύτερη εξισορρόπηση συνταγµατικών αξιών και αγαθών. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Το βασικό συµπέρασµα που προκύπτει από τη µελέτη του ζητήµατος περικλείεται στην περίφηµη φράση ενός γερµανού δικαστή : «δεν αποτελεί αρχή της ποινικής δικονοµίας η αναζήτηση της αλήθειας µε οποιοδήποτε τίµηµα». 22 Πράγµατι στόχος σε κάθε δίκη ( ποινική ή πολιτική ) είναι η απόδοση δικαιοσύνης που θ ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Εντούτοις, η έννοµη τάξη δεν επιτρέπει τη συλλογή αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί ύστερα από παράβαση θεµελιωδών συνταγµατικών δικαιωµάτων και κατ επέκταση απαγορεύει την αξιοποίηση και χρήση τέτοιου είδους στοιχείων, αφού συνιστούν περαιτέρω προσβολή του τρωθέντος µε την παράνοµη κτήση εννόµου αγαθού. Θεµελιώδης διάταξη είναι αυτή του άρθρου 19 παρ. 3 του Συντάγµατος που προστέθηκε µε την αναθεώρηση του 2001 και απαγορεύει τη χρήση αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση των άρθρων 9, 9Α και 19 του Συντάγµατος. υνατότητα επίκλησης παράνοµων αποδεικτικών µέσων έχει µόνον ο κατηγορούµενος, δυνάµει του άρθρου 5 παρ. 2 του Συντάγµατος, προκειµένου ν αποδείξει την αθωότητά του. Όταν όµως χρησιµοποιείται εναντίον του κατηγορουµένου, η χρήση του στην ποινική δίκη απαγορεύεται ενώ στην πολιτική δίκη επιβάλλεται στάθµιση βάσει της αρχής της πρακτικής αρµονίας. 22 Es ist auch sonst kein Grundsatz der Strafprozebordnung, dab die Wahrheit um jeden Preis erforscht werden mübte [BGHSt, 14, 358 (365)] 28

29 ΠΕΡΙΛΗΨΗ : «Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων». Το ζήτηµα των παράνοµων αποδεικτικών µέσων δεν είναι σύγχρονο αλλά απασχολεί εδώ και αρκετά χρόνια τόσο τη θεωρία όσο και τη νοµολογία. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο ζήτηµα δηµοσίου δικαίου που µέσω των αποδεικτικών απαγορεύσεων αποσκοπεί στην ουσιωδέστερη προστασία των θεµελιωδών δικαιωµάτων του ανθρώπου. Η συγκεκριµένη µελέτη ασχολείται µε την απόκτηση των παράνοµων αποδεικτικών µέσων καθώς και µε την περαιτέρω αξιοποίηση αυτών στην ποινική και την πολιτική δίκη. Στόχος είναι η έκδοση µιας δικαστικής απόφασης που θ απονέµει δικαιοσύνη χωρίς να παραγνωρίζει την αλήθεια αλλά και που παράλληλα δε θα οδηγεί σε προσβολή θεµελιωδών αξιών. Summary : Illegal means of proof and ascertainment of felonies The issue of illegal means of proof is not something new. Both the theory and the jurisprudence have been working on it for several years. It is a full-dimensional subject of public law that aims at the best protection of fundamental human rights through the probative prohibitions. The subject that occupies this study is the collection of illegal means of proof as well as their further utilization during the penal and civil trial. The main aim is a jury s judgement that will be able to dispense justice by not ignoring the truth and by respecting fundamental values at the same time. ΛΗΜΜΑΤΑ παράνοµα αποδεικτικά µέσα, συλλογή, αξιοποίηση, απαγόρευση, ποινική δίκη, πολιτική δίκη. Key words illegal means of proof, collection, utilization, prohibition, penal trial, civil trial. 29

30 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Βιβλιογραφία Ανδρουλάκης Ν., Θεµελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, β έκδοση, εκδ. Σάκκουλα, 1994 Αθήνα Βαβουγυιού Α., Παπαγεωργίου Σ., Παυλάκου., Τοπάλη Κ., Εισαγωγή στο δίκαιο και τους πολιτικούς θεσµούς, έκδοση ΣΤ, ΟΕ Β, 2005 Αθήνα αγτόγλου.π., Ατοµικά δικαιώµατα Α, 2 η έκδοση, 2005 Αθήνα αλακούρας Θεοχάρης, Απαγορευµένα αποδεικτικά µέσα : ογµατικές βάσεις για τη θεµελίωση των αποδεικτικών απαγορεύσεων στην ποινική δίκη, Ποιν Χρ ΜΣΤ (1996), 321 επ ηµητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγµατικά δικαιώµατα - Γενικό Μέρος, 2005 Αθήνα ηµητρόπουλος Ανδρέας, Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου, τοµ ΙΙΙ, ηµ. Β, 2005 Αθήνα ηµητρόπουλος Ανδρέας, Τα αµυντικά δικαιώµατα του ανθρώπου και η µεταβολή της έννοµης τάξης, 1981 Αθήνα Ηλιοπούλου Στράγγα Τζ., Χρήση παρανόµως κτηθέντων αποδεικτικών µέσων και δικαίωµα υπεράσπισης του κατηγορουµένου, 2003 Αθήνα Καΐσης Αθανάσιος, Παράνοµα αποδεικτικά µέσα, 1986 Θεσσαλονίκη Καλαβρός Κων/νος, Η µαγνητοταινία στην πολιτική δίκη, 1991 Αθήνα - Κοµοτηνή Καµίνης Γεώργιος, Παράνοµα αποδεικτικά µέσα και συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων Οι αποδεικτικές απαγορεύσεις στην ποινική και πολιτική δίκη, 1998 Αθήνα - Κοµοτηνή Μάνεσης Αριστόβουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα α (ατοµικές ελευθερίες), εκδοση 4 η, 1982 Θεσσαλονίκη Ρούκουνας Εµµανουήλ, ιεθνής προστασία των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, 1995 Αθήνα Σπινέλης ιονύσιος, Αποδεικτικές απαγορεύσεις στην ποινική δίκη, Ποιν.Χρ. 36, 865επ Τσακυράκης Σπυρίδων, Το απόρρητο της επικοινωνίας. Απόλυτο απαραβίαστο ή ευχή της έννοµης τάξης; ΝοΒ

31 2. Νοµοθεσία ν. 1729/1987 : «Καταπολέµηση της διάδοσης των ναρκωτικών, προστασία των νέων και άλλες διατάξεις» ν. 2225/1994 : «Για την προστασία της ελευθερίας της ανταπόκρισης και επικοινωνίας και άλλες διατάξεις». ν. 2408/1996 : «Τροποποίηση διατάξεων του Ποινικού Κώδικα, του Κώδικα Ποινικής ικονοµίας, του Κώδικα Βασικών Κανόνων για τη Μεταχείριση των Κρατουµένων και άλλες διατάξεις». ν. 3090/2002 : «Σύσταση Σώµατος Επιθεώρησης και Ελέγχου των Καταστηµάτων Κράτησης και άλλες διατάξεις» π.δ. 47/2005 : «ιαδικασίες καθώς και τεχνικές και οργανωτικές εγγυήσεις για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών και για τη διασφάλισή του». 3. Νοµολογία ΑΠ ( Τµ. Ε ), 717 / 1984, ΠοινΧρ 1984, σ Χρήση µαγνητοταινίας προς έλεγχο της αξιοπιστίας µάρτυρα κατηγορίας. Κατά την απόφαση αυτή δεν παραβιάζει το απόρρητο η χρήση µαγνητοταινίας για τον έλεγχο αξιοπιστίας µάρτυρα. Είναι θεµιτή γιατί αποβλέπει στην υπεράσπισή του η χρήση από κατηγορούµενο µαγνητοταινίας που αποτυπώνει συνοµιλία άλλων. ΑΠ ( Τµ. Γ ), 381 / 1987 ΑΠ, ΝοΒ 1988, σ. 563 υπόθεση φαρµακοποιού Στην υπόθεση αυτή ο σύζυγος είχε παγιδεύσει το τηλέφωνο της συζυγικής οικίας και του φαρµακείου της συζύγου του και κατέγραψε ερωτικές συνοµιλίες. Το Εφετείο δε δέχθηκε τη µαγνητοταινία ως νόµιµο αποδεικτικό µέσο, επικαλούµενο τη σχετική συνταγµατική διάταξη. Ο ΑΠ έκρινε ότι η συνταγµατική διάταξη δεν αναφέρεται στην προστασία έναντι ιδιωτών και εφήρµοσε το άρθρο 57 του ΑΚ. Σύµφωνα µε την απόφαση ο καθένας από τους συζύγους έχει εξουσία στην προσωπικότητα του άλλου, όπως αυτή απορρέει από την αµοιβαία υποχρέωση των συζύγων για κοινωνία του βίου και τήρηση της συζυγικής πίστης κατά τα άρθρα 1386 επ ΑΚ. 31

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Παράνομα αποδεικτικά μέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων» «Illegal means of proof and ascertainment of felonies»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Παράνομα αποδεικτικά μέσα και διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων» «Illegal means of proof and ascertainment of felonies» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΤΟΜ. & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚ/ΤΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ Γ. ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ:ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Παράνομα αποδεικτικά μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Παράνομα αποδεικτικά μέσα

Τα Παράνομα αποδεικτικά μέσα Ευθυμία Γεωργ. Ευσταθίου Τα Παράνομα αποδεικτικά μέσα Εργασία για το μάθημα «Συνταγματικά δικαιώματα». Καθηγητής κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος 1 Συντομογραφίες ΑΚ (= Αστικός Κώδικας) ΑΠ (= Αρειος Πάγος) αναπτ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ιδάσκοντες Καθηγητές : κ. Ανδρέας ηµητρόπουλος κ. Σπυρίδων Φλογαΐτης κ. Γεώργιος Γεραπετρίτης ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Η µαγνητοταινία

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ

ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ Ευγενία Αλεξανδροπούλου-Αιγυπτιάδου Αιγυπτιάδου Δικηγόρος -Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, Παν/μιο Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α.

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΡΥΠΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. 1340200300085

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 )

ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 ) ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 ) Μαρούσι, 29 Σεπτεμβρίου 2014 Αρ. πρωτ.: 2306 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Θέμα: «Ανάκληση της από 24.05.2013 Απόφασης της Α.Δ.Α.Ε. με θέμα «Επανάληψη της διαδικασίας ακρόασης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ. Α.Μ:1340200500057 Εξάµηνο

ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ. Α.Μ:1340200500057 Εξάµηνο ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ Α.Μ:1340200500057 Εξάµηνο ΑΘΗΝΑ, 2007 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΚ Αστικός Κώδικας ΑΠ Άρειος Πάγος ίκη(περιοδικό) ΕΣ Α Ευρωπαϊκή Σύµβαση για την προάσπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

προσκοµίζουν στην αρµόδια αρχή είναι ο προβλεπόµενος από τη σχετική οδηγία, όπως αυτή περιέχεται στη Συνθήκη Προσχώρησης των 10 νέων κρατών- µελών».

προσκοµίζουν στην αρµόδια αρχή είναι ο προβλεπόµενος από τη σχετική οδηγία, όπως αυτή περιέχεται στη Συνθήκη Προσχώρησης των 10 νέων κρατών- µελών». 25/08/2005 ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ «Προϋποθέσεις χορήγησης άδειας άσκησης επαγγέλµατος σε ιατρούς των οποίων τα πτυχία χορηγήθηκαν στα δέκα νέα κράτη-µέλη της Ε.Ε.» Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΡΕΤΤΟΥ (Α.Μ.1340200000074)

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΡΕΤΤΟΥ (Α.Μ.1340200000074) ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 09-05-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3212/09-05-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε στην έδρα της τη 15/07/2010

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΕΜΑΙL:s_polites@hotmail.com ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1) Έννοια της αρχής της νοµιµότητας 2) Καθιέρωση της αρχής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4430, 21.2.2014 Ν. 18(Ι)/2014 18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ: L. 280, 26.10.2010,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L303, 02.12.2000, σ.16 Για σκοπούς ορθής εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2000/78/ΕΚ του

Διαβάστε περισσότερα

Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία

Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία ΕΝ ΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Οι δικαστικές αποφάσεις υπόκεινται σε αιτήσεις διόρθωσης ουσιαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα)

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΩΝ Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής καρδιολογικής κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Στα πλαίσια των συναντήσεων της ομάδας που συνιστά αυτή την βάση δεδομένων πραγματοποιήθηκε μια συζήτηση για τα κωλύματα εγγραφής ως μέλος στα αθλητικά σωματεία,όπως αυτά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 166 της 11.6.1998 ΟΔΗΓΙΑ 98/27/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 19ΗΣ ΜΑΪΟΥ 1998 ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΩΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: Πλήρωση θέσεων προσωπικού στο Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης µε σχέση εργασίας Ιδιωτικού ικαίου Αορίστου Χρόνου Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. Κεφ. 9 42 του 1978 86 του 1986 54(Ι) του 1994 94(Ι) του 1994. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ ΡΗΤΗΣ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗΣ

ΔΗΛΩΣΗ ΡΗΤΗΣ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗΣ Συνταγματικά προβλήματα έχουν εντοπίσει νομικοί στην καταβολή της έκτακτης εισφοράς για το έτος 2011. Ως πρώτο βήμα για την προστασία των φορολουμένων νομικοί έχουν συντάξει ένα κείμενο, το οποίο τιτλοφορείται

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αθήνα ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ. Αριθ. Πρωτ. Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αθήνα ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ. Αριθ. Πρωτ. Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Αθήνα Αριθ. Πρωτ Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ Προς το Υπουργείο Οικονοµικών Γενική Γραµµατεία ηµοσίων Εσόδων Σχετ. το υπ αριθµ. πρωτ.

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: ρ. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ΤΟ ΑΡΘΡΟ 19 Σ

ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ΤΟ ΑΡΘΡΟ 19 Σ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ΤΟ ΑΡΘΡΟ 19 Σ Εργασία στο μάθημα: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Υπεύθυνος διδάσκων καθηγητής: Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α I. Προπαρασκευαστική Διαδικασία 1 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 3 2. Κλήση µάρτυρα - Αποδεικτικό επιδόσεως κλήσεως µάρτυρα (άρθρα 213 και 161 ΚΠΔ) 7 3. Γνωστοποίηση µαρτύρων στον κατηγορούµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000)

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) Άρθρο 7 Εναρμόνιση με την Οδηγία 96/9/ΕΟΚτου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαρτίου 1996 σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥ ΩΝ ιδάσκοντες : Καθηγητής Α. ηµητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

BULLETIN 74. Κυβερνητική Πράξη / Πράξη Κανονιστικού Χαρακτήρα. Εμείς από την άλλη πλευρά, εισηγηθήκαμε στο Δικαστήριο ότι:

BULLETIN 74. Κυβερνητική Πράξη / Πράξη Κανονιστικού Χαρακτήρα. Εμείς από την άλλη πλευρά, εισηγηθήκαμε στο Δικαστήριο ότι: BULLETIN 74 ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ (HAIRCUT) ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ (ΜΕΜΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΝΩΠΙΟΝ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΒΗΜΑΤΩΝ) Προδικαστική Ένσταση: Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας εισηγήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

21.12.2004 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 373/37

21.12.2004 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 373/37 21.12.2004 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 373/37 ΟΔΗΓΙΑ 2004/113/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 13ης Δεκεμβρίου 2004 για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΕΡΟΙΑΣ Βέροια 05 Μαΐου 2015 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 *************************** Τροποποιήσεις στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΓΑΤΟΛΟΓΩΝ ΑΚΑ ΗΜΙΑΣ 60-5 Ος ΟΡΟΦΟΣ (ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΑ) ΤΗΛ.- FAX: 210.3398136 e-mail: enelerg@dsa.gr Κύριοι σύµβουλοι, Η Ένωσή µας θέλει να σας ενηµερώσει για τη διάταξη του ν. 3301/2004 που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος ηµήτραινας, Λέκτορας

Γιώργος ηµήτραινας, Λέκτορας Γιώργος ηµήτραινας, Λέκτορας Τόπος Γέννησης: Θεσσαλονίκη (24.9.1967). Τίτλοι Σπουδών: Πτυχιούχος Νοµικής Σχολής Α.Π.Θ. (1990). ιπλωµατούχος Μεταπτυχιακών Σπουδών, µε Άριστα, στη Νοµική Σχολή του Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

D.A.S. HELLAS Ασφάλειες Νοµικής Προστασίας Εισαγωγή - Ιστορικά Η ασφάλιση Νοµικής Προστασίας είναι ένας από τους νεώτερους ασφαλιστικούς κλάδους. Στην Ευρώπη εµφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στη Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή:

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2522 ικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συµβάσεως δηµόσιων έργων, κρατικών προµηθειών και υπηρεσιών σύµφωνα µε την οδηγία 89/665 Ε.Ο.Κ. Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΝ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟΝ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟΝ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κος ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Α. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΑΡΤΕΡΟΛΙΩΤΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ Α.Μ. : 1340200400157 ΤΗΛ. :

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ:ΝΟΠΕ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ «ΚΡΥΦΗ ΚΑΜΕΡΑ»

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ:ΝΟΠΕ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ «ΚΡΥΦΗ ΚΑΜΕΡΑ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ:ΝΟΠΕ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ «ΚΡΥΦΗ ΚΑΜΕΡΑ» «THE HIDDEN CAMERA» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΓΚΙΝΤΩΝΗ ΦΩΤΕΙΝΗ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Ορισμός εμπορικής πράξης (σελ.77) 2. Αντικειμενικό, υποκειμενικό, μικτό και σύστημα οργανωμένης επιχείρησης.(σελ.77-79) 3. Πρωτότυπα(φύσει) εμπορικές πράξεις του χερσαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα