Κεφάλαιο ΙΙ. Θεσμικό πλαίσιο για την μετανάστευση και την παλιννόστηση: Δίκαιο, Εκπαίδευση, Λατρευτικές Πρακτικές. Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο ΙΙ. Θεσμικό πλαίσιο για την μετανάστευση και την παλιννόστηση: Δίκαιο, Εκπαίδευση, Λατρευτικές Πρακτικές. Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης"

Transcript

1 Κεφάλαιο ΙΙ Θεσμικό πλαίσιο για την μετανάστευση και την παλιννόστηση: Δίκαιο, Εκπαίδευση, Λατρευτικές Πρακτικές Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 1

2 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Το ρεύμα μετανάστευσης προς την Ελλάδα ήδη από τη δεκαετία του 1980, αλλά κυρίως από το 1990 και ύστερα, έχει σαφή αναφορά στα πολιτικά γεγονότα που έλαβαν χώρα στην Μέση Ανατολή, την κατάρρευση του διπολισμού, την άμβλυνση των διαφορών σε βάρος των αναπτυσσόμενων χωρών και την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΕ. Η άφιξη μεταναστών από χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, των Βαλκανίων, της Μέσης Ανατολής, της ινδικής υπο-ηπείρου, και την Αφρική, έφερε το ελληνικό δίκαιο ενώπιον φαινομένων την μαζικότητα των οποίων αγνοούσε. Η έλλειψη συγκροτημένης μεταναστευτικής πολιτικής αντανακλάται στο σχετικό δίκαιο, το οποίο αποπειράθηκε να ρυθμίσει τα ζητήματα που αφορούν τους αλλοδαπούς μετανάστες, και το οποίο ήδη είχε εντείνει τη διαφοροποίηση με βάση την καταγωγή (βλ. «αλλογενείς»/«ομογενείς»). Η διαφοροποίηση αυτή συνδέθηκε με την διαδικασία πολιτογράφησης ή αποκλεισμού από αυτή ανάλογα με την χώρα καταγωγής των «ομογενών». Οι αλλοδαποί που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν, ανεξάρτητα από την νομική κατηγορία στην οποία εμπίπτουν ή την απόδοση της ελληνικής ιθαγένειας, έφεραν μαζί τους μια ποικιλία εθνογλωσσικών, και θρησκευτικών ταυτοτήτων, η οποία εμπλούτισε πολιτισμικά το χώρο της νέας τους εγκατάστασης. Η απώλεια μέρους των κατοίκων της Ελλάδας, και ιδιαίτερα της Θεσσαλονίκης, και η εισροή νέων κατοίκων άλλαξαν την φυσιογνωμία του αστικού τοπίου πολλές φορές μέσα στον 20ό αιώνα: ανταλλαγή πληθυσμών με Βουλγαρία και Τουρκία, Ολοκαύτωμα Εβραίων, εισροή εσωτερικών μεταναστών κατά τον εμφύλιο και την οικονομική ύφεση που ακολούθησε. Το ισχύον δίκαιο, όπως και παλαιότερα, παραγνωρίζει όψεις της γλωσσικής/θρησκευτικής ετερότητας, αν και σπάνια αναφέρεται στα σημεία επαφής με την κυρίαρχη ελληνική γλώσσα και θρησκεία. Οι άνθρωποι αυτοί, οι οποίοι με ή χωρίς τη θέλησή τους αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις οικείες τους και να εγκατασταθούν στην Ελλάδα (και την Θεσσαλονίκη) αντιμετωπίστηκαν από το ελληνικό δίκαιο σε δύο επίπεδα: πρώτον ως προς ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 2

3 την ιδιότητά τους ως αλλοδαποί και δεύτερον από τη δυνατότητα απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας. Το δίκαιο της ελληνικής ιθαγένειας και της κατάστασης αλλοδαπών αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες που συνθέτουν τον καμβά της σχέσης των μεταναστών με το ευρύτερο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι στην Ελλάδα και της οικονομικής, νομικής και κοινωνικής τους θέσης, την οποία επεδίωξαν εξ αρχής, βέβαια, να βελτιώσουν. Το δίκαιο επέδρασε σαφώς στον τρόπο που οι άνθρωποι αυτοί κατηγοριοποιήθηκαν, διαχωρίστηκαν και εντάχθηκαν στην ευρύτερη κοινωνία, από την κοινωνία και τις πολιτικές και διοικητικές αρχές, αλλά και εσωτερικά από τις μεταναστευτικές κοινότητες, οι οποίες ανασυγκροτήθηκαν βάσει δομών που προϋπήρχαν στις χώρες καταγωγής, αλλά και βάσει των διαχωρισμών που επέβαλε το ελληνικό δίκαιο. Όπως είχε γίνει πολλές φορές και στο παρελθόν. Διαχωρισμοί και κατηγοριοποήσεις, όπως «ομογενείς» και «αλλογενείς», «έλληνες πολίτες» και «αλλοδαποί», «Βορειοηπειρώτες» και «Παλιννοστούντες» παγιώνουν αντιλήψεις για τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των «νεοφερμένων» με θετικά ή αρνητικά πρόσημα. Η επίδραση αυτή αφορά κυρίως τον τρόπο και τις δυνατότητες επιλογών ως προς την κοινωνική ανέλιξη, την οικονομική αναβάθμιση, τις επιλογές μόρφωσης, ανεύρεσης εργασίας και κατοικίας. Ωστόσο, και αυτό συμβαίνει συχνά, φαινόμενα τα οποία το δίκαιο αποσκοπεί να ρυθμίσει παραμένουν αόρατα όσον αφορά τις πραγματικές ανάγκες των υποκειμένων. Μηχανιστικές προσεγγίσεις στην κατηγοριοποίηση που αναφέρθηκε παραπάνω δεν αρκεί στην εξάλειψη φαινομένων, όπως ο κοινωνικός αποκλεισμός και η περιθωριοποίηση. Για τον λόγο αυτό θα γίνει συνολική εξέταση των ρυθμιστικών πεδίων του δικαίου που αφορά όλους εκείνους, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα [και την Θεσσαλονίκη] και οι οποίοι συνέβαλλαν στην μετεξέλιξη της πόλης από πολλές απόψεις, πέρα από την ιδιότητα του πολίτη (αλλοδαποί/ημεδαποί) ή της «εθνικής καταγωγής» (αλλογενείς/ομογενείς). Πρώτα απ όλα, όμως, ποιοι είναι οι μετανάστες, κατά την άποψη του δικαίου; ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 3

4 Θα μπορούσε να ορίσει κανείς τον Μετανάστη ως το άτομο που εγκαταλείπει μόνιμα, προσωρινά ή ήμι-μόνιμα την οικεία του με στόχο την εξεύρεση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης. Για τον λόγο αυτό ο επιθετικός προσδιορισμός «οικονομικός μετανάστης» είναι πλεονασματικός. Οι μετανάστες εντάσσονται στο ευρύτερο καθεστώς των αλλοδαπών, αφού η κύρια κατηγορία διαφοροποίησης που αναγνωρίζει το δίκαιο είναι με βάση την ιθαγένεια και την διαμονή. Έτσι για παράδειγμα, ενώ οι έλληνες πολίτες έχουν αυτομάτως δικαίωμα στην ελεύθερη μετακίνηση και επιλογή τόπου κατοικίας, εντός και εκτός Ελλάδας, (με εξαίρεση βέβαια τους νόμιμους περιορισμούς, π.χ. στέρηση της ελευθερίας, απαγόρευση εισόδου για λόγους δημόσιου συμφέροντος), οι αλλοδαποί τίθενται υπό καθεστώς αυστηρών περιορισμών ως προς την απόλαυση αυτών των δικαιωμάτων. Οι αλλοδαποί διαφοροποιούνται σε δύο κύριες κατηγορίες: 1. Τους πολίτες κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 2. Πολίτες άλλων κρατών. Οι κάτοχοι διπλής ή πολλαπλής ιθαγένειας υπάγονται στο ευνοϊκότερο για αυτούς καθεστώς, δηλαδή, του έλληνα ή ευρωπαίου πολίτη. Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπόκεινται στους περιορισμούς που τίθενται στους αλλοδαπούς, καθώς η Ευρωπαϊκή Ιθαγένεια που διαθέτουν όλοι οι πολίτες των κρατών μελών, σύμφωνα με την Συνθήκη της ΕΕ, κατοχυρώνει δικαίωμα ελεύθερης εγκατάστασης και εργασίας στο έδαφος όλων των κρατών μελών. Επιπρόσθετα αναγνωρίζονται δικαιώματα ελάσσονος σημασία, όπως ψήφος στις Ευρωεκλογές και τις δημοτικές εκλογές ή αναφοράς στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Κατά συνέπεια, για τους ευρωπαίους πολίτες οι διαδικασίες έγκρισης άδειας εργασίας και παραμονής, είναι πλέον εντελώς τυπικές και αναγνωριστικού χαρακτήρα. Το δίκαιο των αλλοδαπών αφορά λοιπόν κυρίως τους μη-ευρωπαίους πολίτες. Η σημαντική διάκριση μεταξύ «ομογενών» και «αλλογενών» αλλοδαπών, διαφοροποιεί αποφασιστικά τους μετανάστες σε δύο διαφορετικές κατηγορίες, θεσμικά και ιδεολογικά, καθώς ειδικά προνόμια και κυρίως η πρόσβαση στην ελληνική ιθαγένεια αναγνωρίζονται προνομιακά στους πρώτους. Ωστόσο, η μη βελτίωση της κοινωνικο-οικονομικής τους θέσης δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με την προσφορότητα των μέτρων που ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 4

5 υιοθετούνται κατά του κοινωνικού αποκλεισμού, έστω και με «εθνικά» κριτήρια. Τέλος, θα πρέπει να προστεθεί και η κατηγορία των αιτούντων ή εχόντων πολιτικό άσυλο, ένα καθεστώς, στο οποίο υπάγεται στην Ελλάδα, και ακόμα περισσότερα στη Θεσσαλονίκη, μια εξαιρετικά ολιγάριθμη ομάδα αλλοδαπών. Η μεταναστευτική πολιτική Η ελληνική πολιτική έμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα αδρανής και απέναντι στο φαινόμενο της εισροής μεταναστών στην χώρα. Ο Ν. 1975/1991 έθεσε για πρώτη φορά τους όρους νομιμότητας για τα βασικά ζητήματα εισόδου, διαμονής και εργασίας για το σύνολο των μεταναστών. Ξανά το 1997 υιοθετήθηκαν ειδικοί όροι για την νομιμότητα διαμονής και εργασίας με στόχο την ομαλοποίηση της μετανάστευσης και την μείωση των ποσοστών παρανομίας, καθώς είχε γίνει σαφές ότι η νομιμότητα αποτελεί το κατώφλι για την κοινωνική ένταξη και την μείωση της περιθωριοποίησης και της συναφούς εγκληματικότητας. Η εφαρμογή διαδικασίας νομιμοποίησης των μεταναστών, των μη «ομογενών», άρχισε το 1998 (σύμφωνα με τα Πρ. Διατάγματα 358 και 359/1997) και κάλυψε ένα μεγάλο ποσοστό, όχι όμως ικανοποιητικό του συνόλου των αλλοδαπών. Η ανάγκη για εκσυγχρονισμό, μεγαλύτερη ευελιξία και μείωση της γραφειοκρατίας στις διαδικασίας «γέννησε» τον Ν. 2910/2001, ο οποίος αναθεωρήθηκε το 2002 (Ν. 3013/2002), ύστερα από παρέμβαση αρμόδιων φορέων και κυρίως του Συνηγόρου του Πολίτη για τις ασάφειες και τα κενά που είχε. Τα νομοτεχνικά προβλήματα όμως παρέμειναν, και κυρίως χωρίς να έχει χαραχτεί ξεκάθαρη μεταναστευτική πολιτική. Ύστερα από πιέσεις των ενδιαφερόμενων φορέων, υιοθετήθηκε ο Ν. 3386/2005 με τον οποίο ορίζεται η τρίτη φάση νομιμοποίησης των μεταναστών. Παράλληλα «νοικοκυρεύτηκε» ο Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας, χωρίς όμως θεαματικές βελτιώσεις στο περιεχόμενο. Τα ελλείμματα της μεταναστευτικής πολιτικής, αλλά και τις εφαρμογής της, θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής 1 : 1 Βλ. αναλυτικά, Ά. Τριανταφυλλίδου, Ελληνική μεταναστευτική πολιτική: Προβλήματα και κατευθύνσεις, ΕΛΙΑΜΕΠ, Κείμενα πολιτικής Νο 6, Αθήνα 2005, Μ. Παύλου και Δ. Χριστόπουλος, Η Ελλάδα της ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 5

6 Οι δυσκολίες και οι περιορισμοί στην εφαρμογή των δικαιωμάτων των μεταναστών (πχ οικογενειακή συνένωση) Η καταχρηστική και ανεξέλεγκτη διαδικασία της διοικητικής απέλασης Η απαξιωτική αντιμετώπιση των μεταναστών από την αστυνομία και γενικότερα τη δημόσια διοίκηση Η κτήση της ελληνικής ιθαγένειας γίνεται με ιδιαίτερα περιοριστικούς όρους με βάση το δίκαιο του αίματος Η πλημμελής προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων Η απουσία διαλόγου και διαδικασιών συμμετοχής των αλλοδαπών στην λήψη αποφάσεων που τους αφορούν Η απουσία θεσμικής συμμετοχής στις πολιτικές διαδικασίες (πχ δικαίωμα ψήφου στις εκλογές για την ανάδειξη των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης) Η κτήση της ελληνικής ιθαγένειας γίνεται συχνά με ιδεολογικά κριτήρια μη νομικά ελέγξιμα Δεν υπάρχει πρόνοια ρύθμισης του καθεστώτος των μεταναστών δεύτερης γενιάς, όχι μόνο ως προς το ζήτημα της άδειας παραμονής, αλλά κυρίως ως προς την απόκτηση ιθαγένειας. Διαφοροποίηση των αλλοδαποί μεταξύ «ομογενών» και «αλλογενών» με προνομιακή αντιμετώπιση των πρώτων. Μη προσδιορισμός στόχων και περιεχομένου των πολιτικών «ενσωμάτωσης» και «ένταξης». Οι αναποτελεσματικές εγγυήσεις αναφορικά με την κατοχύρωση των δικαιωμάτων στην υγεία, παιδεία και κατοικία. Το ελληνικό δίκαιο Κύρια ρυθμιστικά πεδία του σχετικού ελληνικού δικαίου αποτελούν το καθεστώς εργασίας και διαμονής, αλλά και ειδικά δικαιώματα, όπως η οικογενειακή συνένωση, ή απόκτηση πολιτικού ασύλου, αλλά και των γενικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων του ανθρώπου. Τέλος, ίσως και το κρισιμότερο, μετανάστευσης. Κοινωνική συμμετοχή, δικαιώματα και ιδιότητα του πολίτη, Κριτική/ΚΕΜΟ, Αθήνα Επίσης στο Ευρωπαϊκός Διάλογος για τη Μετανάστευση ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 6

7 για μία ορισμένη ομάδα, οι προϋποθέσεις κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας, δηλαδή οι διαδικασίες και το περιεχόμενο της νομικής εξίσωσης προς τους έλληνες πολίτες. Το καθεστώς αυτό αφορά το σύνολο των αλλοδαπών που διαμένουν στην Ελλάδα και οι οποίοι ανήκουν σε μία από τις παρακάτω κατηγορίες: 1. Παράνομοι, «χωρίς χαρτιά» 2. Νόμιμοι, αλλογενείς μετανάστες (με άδεια παραμονής/εργασίας) 3. Νόμιμοι ομογενείς από Αλβανία («Βορειοηπειρώτες»), από ΕΣΣΔ («παλιννοστούντες»), ή άλλες χώρες: κάτοχοι ΕΔΤΟ 4. Αιτούντες την ελληνική ιθαγένεια (ομογενείς/αλλογενείς) 5. Αιτούντες ή έχοντες πολιτικό άσυλο 6. Ανιθαγενείς [αλλοδαποί ή ημεδαποί που έχασαν την ιθαγένειά τους] Η κατοχύρωση δικαιωμάτων στην εργασία και διαμονή των αλλοδαπών μπορεί να γίνει ύστερα από αίτηση στις αρμόδιες προξενικές αρχές στο έδαφος της χώρας προέλευσης ή στην Ελλάδα, αφού ο αλλοδαπός έχει εισέλθει παράνομα. Στην πράξη η συντριπτική πλειοψηφία των αλλοδαπών που επιλέγουν να εγκατασταθούν για ικανό χρονικό διάστημα ώστε να εργαστούν, ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία. Η επιτυχής διαδικασία νομιμοποίησης, ως προς την εργασία και τη διαμονή αυτομάτως αποκλείει τον κίνδυνο απέλασης την οποία επισύρει η σύλληψη ατόμου χωρίς νόμιμη είσοδο και παραμονή στη χώρα. Οι τρεις φάσεις, μέχρι σήμερα, νομιμοποίησης μείωσαν σταδιακά το φαινόμενο της παρανομίας και τις βλαβερές συνέπειες για όλες τις πλευρές: την ασάφεια του νομικού καθεστώτος, την μαύρη εργασία, την έλλειψη κατοχύρωσης βασικών δικαιωμάτων, την ατόνηση φαινομένων εργασιακής εκμετάλλευσης, την διαρροή εσόδων του δημόσιου προϋπολογισμού, κλπ. Η αναγνώριση της νομιμότητας στην εργασία και την διαμονή είχε αποτέλεσμα την τόνωση των αποθεμάτων των ασφαλιστικών ταμείων, την τόνωση της παραγωγικότητας, αλλά και της δημογραφίας, καθώς πολλές περιοχές στην αγροτική και ορεινή ύπαιθρο η εγκατάσταση μεταναστών με τις οικογένειές τους σταμάτησαν ή και αντέστρεψαν την μείωση, του γενικού και μαθητικού πληθυσμού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 7

8 Το ισχύον νομικό πλαίσιο, αν και διακηρυκτικά στοχεύει στην κοινωνική ενσωμάτωση και τον περιορισμό φαινομένων κοινωνικού αποκλεισμού, δεν έχει πείσει ότι μέχρι σήμερα υπηρετεί αποτελεσματικά τους στόχους αυτούς. Η ισότιμη πρόσβαση στα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά αγαθά που υπονοεί μια τέτοια στόχευση προϋποθέτει ειδικά μέτρα ενδυνάμωσης της μειονεκτικής θέσης των μεταναστών μέσα από την ανάδειξη του «κράτους πρόνοιας». Οι τομείς της εργασίας, κατοικίας, πολιτικής συμμετοχής, εκπαίδευσης και υγείας αποτελούν επί μέρους ρυθμιστικούς τομείς για το δίκαιο για την εφαρμογή «πολιτικών ένταξης». Κατά τα φαινόμενα η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε ακόμη, ύστερα από 15 χρόνια εμπειρίας αυτή με ασαφή προσανατολισμό. Τα επί μέρους πρακτικά καθημερινά προβλήματα είναι τόσο σημαντικά ώστε συχνά ακυρώνουν το περιεχόμενο και τον σκοπό των ίδιων των ρυθμίσεων. Για παράδειγμα, σήμερα για την έκδοση άδειας διαμονής απαιτείται συγκεκριμένος αριθμός ενσήμων ή η εξαγορά τους η νομιμοποίηση, χωρίς να συμψηφίζονται παλαιότερα ένσημα. Με «εισπρακτικής λογικής» ερμηνείες του νόμου, το ΙΚΑ, ΟΓΑ και ΤΕΒΕ μεγιστοποίησαν τα έσοδά τους σε βάρος της λογικής και των μεταναστών οι οποίοι υποχρεώθηκαν να καταβάλουν δυσανάλογες εισφορές. «Το κόστος των παραβόλων παραμένει το υψηλότερο στην Ε.Ε. και αποτελεί σοβαρό αντικίνητρο για πάμφτωχες οικογένειες μεταναστών που θα ήθελαν να νομιμοποιηθούν. Τα αυστηρά εισοδηματικά όρια που θεσπίζονται για το βασικό δικαίωμα της οικογενειακής συνένωσης (προσαύξηση του βασικού ετήσιου εισοδήματος των ευρώ κατά 20% για σύζυγο και 15% για κάθε ανήλικο τέκνο) την καθιστούν άπιαστο όνειρο». 2 Μάλιστα, σε έκθεσή του προς το υπ. Εσωτερικών τον Οκτώβριο 2005, ο Συνήγορος του Πολίτη 3 επισημαίνει σοβαρά προβλήματα σαφήνειας και λειτουργικότητας στο νόμο. Προβλέπονται δύο διαφορετικές διαδικασίες νομιμοποίησης: μία για κατόχους αδειών παραμονής που εκδόθηκαν ή παρατάθηκαν με βάση το Ν. 2910/2004 και για διαφόρους λόγους στη συνέχεια εξέπεσαν της νομιμότητας, και μία για όσους εισήλθαν στη χώρα 2 Ν. Θεοδωρίδης, διευθυντής του Κέντρου «Αντιγόνη», Εθνικός Φορέας Συνεργασίας με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για το Ρατσισμό και την Ξενοφοβία, στην: ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - 25 Μαρτίου 2006, «Χαράτσι» στην εξαγορά της ελπίδας. 3 Βλ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 8

9 πριν από τις 31/12/2004 και διέμειναν για κάποιο διάστημα παράνομοι. Η ασάφεια στην κατηγοριοποίηση των μεταναστών σε μία από τις δύο κατηγορίες, έχει ως συνέπεια την ταλαιπωρία των ενδιαφερόμενων αλλά και την διευκόλυνση της αυθαιρεσίας. Το κόστος νομιμοποίησης είναι ιδιαίτερα υψηλό, καθώς η διαδικασία αφορά άτομα χαμηλού εισοδήματος. Για παράδειγμα η άδεια ενός έτους, για όσους νομιμοποιούνται για πρώτη φορά, κοστίζει ευρώ ή εξαγορά 150 ενσήμων και 150 ευρώ για παράβολο. Η άδεια για δύο έτη που αφορά τους νομίμους που για κάποιο λόγο εξέπεσαν της νομιμότητας κοστίζει ευρώ για ένσημα και 300 ευρώ για παράβολα. Ένας άλλος τομέας που χρήζει ασφαλώς περαιτέρω νομοθετικής ρύθμισης είναι το δικαίωμα στην οικογενειακή συνένωση το οποίο πολλές φορές δεν τυγχάνει εφαρμογής για τους δικαιούχους μέσα από ένα περίπλοκο σύστημα διαδικασιών και που αφορά όσους έχουν άδεια παραμονής (άρ. 56 και 57, Ν. 3386/2005). Το δικαίωμα στην κτήση ιθαγένειας Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, όπως προήλθε από την πρόσφατη κωδικοποίηση του σχετικού δικαίου (Ν. 3284/2004) η ελληνική ιθαγένεια αποκτάται κυρίως με τη γέννηση ή με υιοθεσία από έλληνα γονέα, ή με πολιτογράφηση. Ο έλληνας νομοθέτης εφαρμόζει τις αρχές του δικαίου του αίματος (ius sanguinis) παραγνωρίζοντας εν πολλοίς τους δεσμούς με το έδαφος των αιτούντων ιθαγένεια. Μια ειδική 5-μελής επιτροπή πολιτογράφησης αποφασίζει για την απόδοση ιθαγενειών στους αιτούντες αλλοδαπούς ύστερα από συνέντευξη, ενώ η απόφαση πολιτογράφησης εκδίδεται από τον υπουργό Εσωτερικών και η οποία δημοσιεύεται στο ΦΕΚ. Ωστόσο, σε περίπτωση απόρριψης η απόφαση δεν χρειάζεται να είναι αιτιολογημένη. Η διαδικασία πολιτογράφησης ολοκληρώνεται με την τελετή ορκοδοσίας. Για την πολιτογράφηση ο/η αιτών/ούσα πρέπει (άρ. 5): Είναι τουλάχιστον 18 ετών. Να μην έχει ποτέ απελαθεί ούτε καταδικαστεί για μια σειρά αδικημάτων. Για αθλητές Ολυμπιακών αθλημάτων προβλέπονται ειδικά (ευνοϊκά) κριτήρια πολιτογράφησης. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 9

10 Εάν ο/η αιτών/ούσα δεν είναι «ομογενής» πρέπει να (Αρθρο 5.2): Έχει νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα για ένα σύνολο 10 ετών. Να έχει μόνιμη διαμονή τριών ετών σε περίπτωση που είναι σύζυγος έλληνα πολίτη και πατέρας/μητέρα παιδιού. Διαμονή 5 ετών για ανιθαγενείς ή πολιτικούς πρόσφυγες. Να αποδειχτεί η γνώση της ελληνικής γλώσσας, ιστορίας και πολιτισμού. Να καταβάλει παράβολο 1,500 ευρώ. Εάν ο/η αιτών/ούσα είναι «ομογενής» τότε έχει τα εξής προνόμια: Μπορεί να καταθέσει αίτηση σε ελληνικές αρχές του εξωτερικού (άρ. 10). Δεν χρειάζεται να αποδείξει νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα (άρ. 5) Δεν χρειάζεται να πληρώσει παράβολο (άρ. 6) Αποκτά την ιθαγένεια με την εθελοντική στράτευση (άρ. 4). Η κατηγορία του «ομογενούς» Ο όρος «ομογένεια» θεμελιώνεται σε κριτήρια ιδεολογικά με αναφορά στην συγγένεια της φυλής ή του γένους. Ωστόσο, το κριτήριο δεν είναι ικανό για τον νομικό προσδιορισμό των δικαιούχων ειδικών δικαιωμάτων: ποια θα μπορούσαν να είναι τα χαρακτηριστικά που με ασφάλεια θα οδηγούσαν στην πιστοποίηση της «ελληνικότητας» εκείνων που ενδεχομένως δεν μιλούν την γλώσσα και οι οποίοι κατοικούν σε μακρινές ή κοντινές χώρες, ή ίσως δεν είναι πια Ορθόδοξοι αλλά είναι κατιόντες Ελλήνων; Παρόμοια πως μπορούμε να πιστοποιήσουμε την «ελληνική συνείδηση», στο μέτρο που αυτή απορρέει από την κοινότητα γλώσσας, θρησκείας και πολιτισμού; 4 Το δίκαιο του αίματος, ius sanguinis, καταλαμβάνει μια πρωτεύουσα θέση στο ελληνικό δίκαιο αναφορικά με τους κανόνες απόδοσης της ιθαγένειας σε αλλοδαπούς. Έτσι και οι «ομογενείς», δηλαδή οι αλλοδαποί ανήκοντες στο ελληνικό έθνος, 4 Ζ. Παπασιώπη-Πασιά, Δίκαιο της ιθαγένειας, A.N. Σάκκουλας, Αθήνα, 1994, σσ. 45 και 93. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 10

11 στους οποίους αναγνωρίζεται η ιδιότητα αυτή, αποκτούν ειδικά δικαιώματα, και η απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας 5. Ο Νόμος 2790/2000, όπως τροποποιήθηκε από τους νόμους 2910/2001 και 3013/2002, και κωδικοποιήθηκε από τον νέο Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας, ρυθμίζει τις προϋποθέσεις κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας από τους επονομαζόμενους κατά το δίκαιο «παλιννοστούντες», οι οποίο θεωρούνται ελληνικής καταγωγής (και κατά συνέπεια αποτελούν μια υποκατηγορία ομογενών) και επιστρέφουν από κράτη της πρώην ΕΣΣΔ, δηλαδή «παλιννοστούν», σε μία χώρα στην οποία δεν έζησαν ποτέ. Ο Ν. 2790/2000 (άρθ 1, παρ. 11) προβλέπει το ειδικό καθεστώς που κατοχυρώνεται με το Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς (ΕΔΤΟ) για εκείνους που θεωρούνται από το δίκαιο ως ελληνικής καταγωγής, και οι οποίοι διακινδυνεύουν να απολέσουν την ιθαγένεια της χώρας προέλευσης, καθώς το δίκαιό τους δεν επιτρέπει την διπλή ιθαγένεια (για παράδειγμα η Γεωργία και η Ουκρανία). Στην πράξη όμως πολλοί αιτούντες από αυτές τις χώρες διατηρούν και τις δύο, καθώς η διαπίστωση της απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας είναι πρακτικά αδύνατη. Οι παλιννοστούντες οι οποίοι επιθυμούν να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια, χάνοντας ή διατηρώντας την ιθαγένεια της χώρας προέλευσης μπορούν να ζητήσουν την ιθαγένεια με σκοπό να την αποκτήσουν μαζί με τα μέλη της οικογένειας μέσα από τη διαδικασία της διαπίστωσης καθορισμού ιθαγένειας, σύμφωνα με το οποίο ο δικαιούχος θεωρείται ως εκ γενετής Έλληνας. Μέσα από αυτή την sui generis διαδικασία η επανάκτηση της ελληνικής ιθαγένειας είναι δυνατή, καθώς βασίζεται στα νομικά αποτελέσματα της αντίληψης σχετικά με την φαντασιακή κοινότητα που συγκροτείται επί του «ελληνικού γένους» το οποίο προέρχεται από μακρινούς 5 Σύμφωνα με εκτιμήσεις περίπου παλιννοστούντες έχουν πολιτογραφηθεί στην Ελλάδα μέχρι το 2004, από την Γεωργία (52%), Καζακστάν (20%), Ρωσία (15%), Αρμενία (6%), Ουκρανία (3%) και Ουζμπεκιστάν (2%). Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης, Η ταυτότητα των παλιννοστούντων ομογενών από την πρώην ΕΣΣΔ, Θεσσαλονίκη 2000, σ. 51 και D. Christopoulos, Dual citizenship in the era of migration/repatriation to Greece, μελέτη για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Dual citizenship, Governance and Education: A Challenge to the European Nation-State, Αθήνα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 11

12 προγόνους 6. Έτσι, το δίκαιο καθορίζει το καθεστώς ιθαγένειας που αφορά τους περισσότερους «Πόντιους Έλληνες», οι οποίοι ήρθαν στην Ελλάδα από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ μετά το 1990 με την πρόθεση να μείνουν μόνιμα. Αντίθετα, οι Βορειοηπειρώτες (δηλαδή τα μέλη της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία, και κατά συνέπεια «ελληνικής καταγωγής έχουν στην πράξη μηδενικές πιθανότητες απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας, αν και τους πιστοποιείται η ιδιότητα του «ομογενούς» (βλ. παρακάτω). Η ειδική ταυτότητα ομογενούς εξισώνεται με άδεια παραμονής και εργασίας δίνοντας πρόσβαση σε ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και εκπαίδευσης. Για τους παλιννοστούντες από την πρώην ΕΣΣΔ κατοχυρώνονται ορισμένα επί πλέον ειδικά προνόμια τα οποία αφορούν την στέγαση (πχ δάνεια με ειδικούς όρους), και την επέκταση των νομικών αποτελεσμάτων του καθεστώτος του ομογενούς στα μέλη των οικογενειών τους (Pavlou 2003b:203). Εν γένει, οι «ομογενείς» προέρχονται από: 7 Τις ελληνικές κοινότητες της Ανατολικής μεσογείου, κυρίως της Αιγύπτου. Τις ελληνικές μειονότητες της Τουρκίας, Βουλγαρίας, Αλβανίας, Ρουμανίας. Τις ελληνικές μεταναστευτικές κοινότητες σε Αμερική, Αυστραλία, Ευρώπη. Τις ελληνικές κοινότητες σε χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, που προέρχονται κυρίως από παλιότερες μεταναστεύσεις από την περιοχή του Πόντου, συμπεριλαμβανομένων ρωσσόφωνων και τουρκόφωνων κοινοτήτων. Τις κοινότητες πολιτικών προσφύγων που κατέφυγαν σε χώρες της Ανατολής Ευρώπης με το τέλος του εμφυλίου πολέμου (1949). Σήμερα, νομικά, οι καίριες κατηγορίες των «ομογενών» μπορούν να διαχωριστούν ως εξής: 1. Από την Αλβανία (και την Βουλγαρία) κάτοχοι του Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς [ΕΔΤΟ] 8 - (σύμφωνα με τον Ν. 1975/1991, αρθ. 17, και 6 Για το παράδοξο αυτό βλ. Christopoulos Η διαδικασία της διαπίστωση ιθαγένειας κατοχυρώθηκε με την κοινή υπουργική απόφαση 24755/ D. Christopoulos, K. Tsitselikis, «Impasses of treatment regarding minorities and homogeneis in Greece», Jahrbücher für Geschichte und Kultur Südosteuropas, Vol 5/2003, ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 12

13 την Κοινή Υπουργική Απόφαση 4000/3/10-ε/2002, Υπουργεία Εσωτερικών, Εξωτερικών, Δημόσιας Τάξης, Άμυνας και Εργασίας). 2. Από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, κάτοχοι του Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς (Ν. 2790/2000, αρθ. 9 και Ν. 2910/2001, αρθ. 76) 3. Από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ (Ν. 2910/2001 και άρθ. 25 Κώδικα Ελληνικής ιθαγένειας) μέσα από τη διαδικασία της διαπίστωσης ιθαγένειας. 4. Από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, κάτοικοι Κύπρου, δικαιούχοι του Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς (Ν. 2790/2000, αρθ. 1 παρ 11.2.α και κοινή υπουργική απόφαση 4000/1/13-a/2002, Υπουργεία Εσωτερικών, Εξωτερικών, Δημόσιας Τάξης). Θα πρέπει να αναφερθεί, για να συμπληρωθεί η εικόνα που αφορά το νομικό καθεστώς των αλλοδαπών και των «ομογενών» ότι οι πολιτικοί πρόσφυγες απέκτησαν δικαίωμα εγκατάστασης στην Ελλάδα σύμφωνα με την υπουργική απόφαση της , με την προϋπόθεση της πιστοποίησης της ελληνικής καταγωγής του. Με τον τρόπο αυτόν αποκλείστηκαν από το δικαίωμα επανόδου πολιτικοί πρόσφυγες, πρώην έλληνες πολίτες μη ελληνικής καταγωγής. Είναι εμφανές ότι πολυάριθμοι αλβανοί πολίτες, αλλά και πολίτες από την πρώην ΕΣΣΔ, χωρίς εμφανείς συγγένειες με την ελληνική μειονότητα, επινόησαν και απέδειξαν ελληνική καταγωγή κατοχυρώνοντας τις ευνοϊκές συνέπειες του νόμου. Με τον τρόπο αυτό, όχι απαραίτητα εσκεμμένα, διευρύνθηκε ο κύκλος των συμμετεχόντων σε αυτό που θα ονομάζαμε «ελληνικό έθνος». Ιδιαίτερα στην περίπτωση των εξ Αλβανία «ομογενών» ο κύκλος αυτός περιλαμβάνει τους Βλάχους ορθόδοξους, οι οποίοι αυτοβούλως εντάσσονται σε αυτόν τον κύκλο, με την αναγνώριση του ελληνικού δικαίου και την παρότρυνση της ελληνικής πολιτικής 9, παρόλη την μη αναγνώριση 8 Ειδική κάρτα για αλλοδαπούς ελληνικής καταγωγής αποδόθηκε πριν το 1990 σε άτομα ελληνικής καταγωγής από την Αλβανία, Τουρκία, Αίγυπτο και άλλες χώρες με διαφορετικό καθεστώς απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας. Οι πολίτες της Κύπρου θεωρούνται ομογενείς κάτω από ειδικές προϋποθέσεις. Τέλος πολιτικοί πρόσφυγες ελληνικής καταγωγής, κάτοικοι χωρών της Ανατολικής Ευρώπης δικαιούνται την ελληνική ιθαγένεια σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση / Κ. Τσιτσελίκης και Δ. Χριστόπουλος, «Η ελληνική μειονότητα της Αλβανίας: Στιγμιότυπα αβεβαιότητας ως εθνικές αλήθειες», Η ελληνική μειονότητα της Αλβανίας, K. Τσιτσελίκης, Δ. Χριστόπουλος (επιμ.), Κριτική, Αθήνα 2003, σ. 17. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 13

14 από τα ίδια τα μέλη της ελληνικής μειονότητας 10. Έτσι, το σύνολο των «ομογενών» από την Αλβανία υποδιαιρείται σε «Έλληνες» και «Βλάχους» (συνήθως από την Κορυτσά), χωρίς όμως σαφείς διαχωριστικές γραμμές. Ο διαχωρισμός μεταξύ των δύο ομάδων, αλλά και με τους Αλβανούς μετανάστες δεν γίνεται διακριτός κατά την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα, ή στις διαδικασίες επιλογής κατοικίας ή εργασίας. Το καθεστώς του «ομογενούς» αποτελεί μία ημι-ιθαγένεια, η οποία συχνά δημιουργεί άδειες ελπίδες ή αισθήματα απογοήτευσης, καθώς οι πραγματικότητες που συνεπάγεται αυτή η ημι-ιθαγένεια δεν καταλήγει σε μία κατάσταση, νομική και πραγματική με σαφές περιεχόμενο ώστε να δημιουργεί προϋποθέσεις κοινωνικής ενσωμάτωσης και οικονομικής προόδου. Το ΕΔΤΟ συνιστά άδεια παραμονής και εργασίας, ταξιδιωτικό έγγραφο, αλλά και δημιουργεί δικαίωμα σε μια σειρά προνομίων, σε σύγκριση με τους «αλλογενείς» αλλοδαπούς, σε ζητήματα εργασίας, κατοικίας, εκπαίδευσης 11. Σύμφωνα με το ισχύον ελληνικό δίκαιο τα προνόμια που αποδίδονται στους ομογενείς μπορούν να περιγραφούν ως εξής: Η κάρτα του ομογενούς (ΕΔΤΟ) συνιστά άδεια παραμονής και εργασίας και διευκολύνει την εύρεση εργασίας. Δικαίωμα στον διορισμό στον δημόσιο τομέα, όπως συμβαίνει με τους έλληνες πολίτες. Αφορά κυρίως του Βορειοπειρώτες, Έλληνες της Κωνσταντινούπολης και Αιγυπτιώτες, (Νομοθετικό Διάταγμα 3832/1958, Προεδρικό Διάταγμα 282/1996). Δικαίωμα απόκτησης άδειας άσκησης του επαγγέλματος του συμβολαιογράφου αποκτούν όλοι οι αλλοδαποί «ελληνικής καταγωγής», (Νόμος 2830/2000). Υιοθέτηση ειδικών μέτρων ποσόστωσης ή ειδικών εξετάσεων για την εισαγωγή σε πανεπιστημιακές σχολές του Δημοκρίτειου πανεπιστημίου Θράκης (Νόμος 1966/1991) και στα Ινστιτούτα 10 M. Παύλου, «Οι έλληνες της Αλβανίας στην Ελλάδα», Η ελληνική μειονότητα της Αλβανίας, K. Τσιτσελίκης, Δ. Χριστόπουλος (επιμ.), Κριτική, Αθήνα 2003, σ M. Pavlou, «Greek state policy from irredentism to home-coming/immigration : The case of two repatriated kin-minority groups», The protection of national minorities by their kin-state, European Commission for Democracy through Law, Council of Europe pub., Strasbourg, 2003, p ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 14

15 Επαγγελματικής Κατάρτισης (IEK) (Υπουργική απόφαση, Δ.538/2002). Δικαίωμα απόκτησης ειδικής κάρτας κοινωνικής ασφάλισης ειδικά για τους «Βορειοηπειρώτες» (Υπουργική απόφαση της 10.6/ ). Δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης μεταφέρθηκαν από τις χώρες προέλευσης χώρες στην Ελλάδα ειδικά για τους «παλιννοστούντες» από την Ρουμανία (Νόμος 2467/1997). Απόκτηση κατοικίας: Οι ομογενείς από την πρώην ΕΣΣΔ έχουν δικαίωμα σε στεγαστικά δάνεια με ευνοϊκούς όρους, ή χωρίς τόκο στις παραμεθόριες περιοχές (Υπουργική απόφαση, Υπουργός Οικονομικών, 6645/ ). Τέλος η ιδιότητα του ομογενούς, αφού πιστοποιείται με την κατοχή του ΕΔΤΟ οδηγεί στην απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας με ευνοϊκούς όρους (Νόμοι 2790/2000, 2910/2001, 3013/2002). Σχετικά με τη δυνατότητα κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας, με ή χωρίς ευνοϊκούς όρους, παρουσιάζεται ένα σημαντικό πρόβλημα αναφορικά με τους «Βορειοηπειρώτες ομογενείς», το οποίο αντιμετωπίζουν από παλαιότερα και οι «εκ Τουρκίας ομογενείς»: Η ιδιότητα του «ομογενούς», όπως πιστοποιείται με το ΕΔΤΟ, οδηγεί στην άρνηση με κάθε τρόπο απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας από τις ελληνικές αρχές. Η άρνηση αυτή εφαρμόζεται άτυπα, χωρίς νομοθετική πρόβλεψη υπηρετώντας «εθνικά συμφέροντα», όπως συχνά δηλώνεται από πολιτικά χείλη. Το «εθνικό συμφέρον» συνίσταται στην παραμονή της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας, έστω στα χαρτιά, διατηρώντας την αλβανική ιθαγένεια. Ωστόσο, αν και πολύ συχνά προβάλλεται ως επιχείρημα, το αλβανικό δίκαιο, μάλιστα με συνταγματική πρόβλεψη δέχεται την διπλή ιθαγένεια. Η κατάσταση αυτή ομηρίας, που συντηρείται στη βάση μιας διακρισιακής μεταχείρισης με βάση την καταγωγή, δημιουργεί επιπλοκές με δυσμενή αποτελέσματα στις προοπτικές κοινωνικής ενσωμάτωσης. Δικαιώματα που αφορούν στην γλωσσική και θρησκευτική ετερότητα των αλλοδαπών ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 15

16 Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η εγκατάσταση μεταναστών στην Ελλάδα και την Θεσσαλονίκη, εμπλούτισε την γλωσσική, εθνοτική και θρησκευτική ποικιλότητα των τοπικών κοινωνιών δημιουργώντας σημαντικές προκλήσεις για το δίκαιο και την πολιτική ως την ρύθμιση της νέας πληθυντικής πραγματικότητας. Τόποι λατρείας Η θρησκευτική ελευθερία καλύπτεται καταρχήν στο βαθμό που αφορά την έκφρασή της στις ιδιωτικές σχέσεις. Το κρίσιμο πεδίο όμως αφορά τη θέση της θρησκευτικής ελευθερίας στο δημόσιο χώρο και την ενδεχόμενη υποχρέωση του κράτους να παράσχει ενεργητική αναγνώριση, όπως στο δικαίωμα ανέγερσης ναού, η απόλαυση του οποίου από θρησκείες και δόγματα εκτός της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αντιμετωπίζει σημαντικές ιδεολογικές και θεσμικές δυσκαμψίες. Το πεπαλαιωμένο θεσμικό καθεστώς της μεταξικής εποχής, όπου ο οικείος Μητροπολίτης της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει δικαίωμα γνωμοδότησης σχετικά με την έγκριση ανέγερσης ναού ή ευκτήριου οίκου είναι βαρύνουσας πολιτικής σημασίας ακόμα και σήμερα. Στη Θεσσαλονίκη μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καμία αίτηση για ανέγερση μουσουλμανικού τεμένους. Στη Θεσσαλονίκη οι μουσουλμάνοι μπορούν να διακριθούν ανάλογα με την προέλευσή τους ή τον χρόνο παραμονής τους. Η μονιμότερη ομάδα, περίπου άτομα, αποτελείται από τους μουσουλμάνους Θρακιώτες που εγκαθίστανται στην πόλη μόνιμα ή ημι-μόνιμα κυρίως στην περιοχή της Σταυρούπολης και της Παν. Φανερωμένης. Οι μετανάστες, αλλοδαποί, μουσουλμάνοι αποτελούνται από τις εξής ομάδες: Οι μουσουλμάνοι Αλβανοί θα πρέπει να θεωρηθεί ότι δεν έχουν ισχυρούς δεσμούς με το Ισλάμ εκτός από μια χαλαρή σχέση πολιτισμικού χαρακτήρα. Υπάρχει, ωστόσο, μια μειοψηφούσα ομάδα αδιευκρίνιστου πληθυσμού που ακολουθεί το Ισλάμ ως τρόπο ζωής, χωρίς ποτέ να έχει ζητήσει ίδρυση τόπου λατρείας ή εμφανώς να συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένο τόπο για την άσκηση θρησκευτικών ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 16

17 καθηκόντων. Συνήθως, η ομάδα αυτή των Αλβανών πιστών μουσουλμάνων αποτελείται από άνδρες οι οποίες δεν έχουν φέρει μαζί τους άλλα μέλη της οικογένειας του, με στόχο να επιστρέψουν στην Αλβανία σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι Άραβες, κυρίως Παλαιστίνιοι φοιτητές, αλλά και σύζυγοι ελλήνων ή επαγγελματίες που έχουν εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη ύστερα από τις σπουδές τους. Δεν ξεπερνούν τους 300 όλοι μαζί. Οι αιτούντες ή έχοντες πολιτικό άσυλο, οι οποίοι είναι ολιγάριθμοι και οι οποίοι είναι μουσουλμάνοι από αραβικές ή αφρικανικές χώρες ή το Ιράν, Ιράκ, Αφγανιστάν και την Τουρκία και συχνά είναι περαστικοί. Μικρές ομάδες μουσουλμάνων μεταναστών, όπως Νιγηριανοί, Πακιστανοί, Μπαγκαντλεσιανοί, οι οποίοι είναι περαστικοί, χωρίς δεσμούς με την πόλη. Ο μόνος οργανωτικός φορέας ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει σχέση με το Ισλάμ είναι το Ελληνο-αραβικό Μορφωτικό Κέντρο, το οποίο ιδρύθηκε το 2005 και απευθύνεται στους Άραβες της Θεσσαλονίκης. Στο χώρο του, γίνονται προσευχές μόνο τις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές, μια-δυο φορές το χρόνο. Στη Θεσσαλονίκη δεν υπάρχει τζαμί. Οργανωμένοι χώροι προσευχής βρίσκονται σε στις φοιτητικές εστίες και στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ. Παραχωρήθηκαν με την άφιξη των Παλαιστινίων φοιτητών τη δεκαετία του 1980, αλλά χρησιμοποιούνται σήμερα από διαφόρους μουσουλμάνους κυρίως για την προσευχή της Παρασκευής και των μεγάλων εορτών. Ιδιαίτερα, ο χώρος του υπογείου της Θεολογικής έχει αυτοσχέδια διαμορφωθεί σε μεζτζίτ (χώρος λατρείας χωρίς μιναρέ), με την τοποθέτηση χαλιών και τον καθαρισμό του χώρου, φιλοξενώντας περίπου 50 άτομα κάθε φορά. Ο χώρος προσευχής λειτουργούσε αρχικά, ύστερα από παραχώρηση του πρύτανη του ΑΠΘ στον τελευταίο όροφο του κτηρίου, αλλά σήμερα κατέληξε στο υπόγειο, και το οποίο λειτουργεί χωρίς νομικό καθεστώς. Δεν αποκλείεται να χρησιμοποιούνται χώροι προσευχής σε κλειστούς χώρους, όπως σπίτια, από μικρές ομάδες ομοεθνών πιστών, αλλά αυτό είναι αδιευκρίνιστο και ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 17

18 ευμετάβλητο. Δεν έχουν αναφερθεί χώροι άτυπων μεζτζιτίων, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στην Αθήνα. Όσο για τους χριστιανικούς, ορθόδοξους ναούς που έχουν ανεγερθεί από τους «παλιννοστούντες» σε ορισμένες περιοχές της Θεσσαλονίκης, μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί δύο: ένας στην Νικόπολη και ο οποίος ανήκει διοικητικά στην Μητρόπολη Νεαπόλεως-Σταυρουπόλεως και ένας στο Ωραιόκαστρο, ο οποίος ανεγέρθηκε με ιδιωτικά έξοδα και πρωτοβουλία. Και οι δύο λειτουργούν στα ρωσικά. Το δικαίωμα στην εκπαίδευση Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έμφανίστηκαν μαζικά στο ελληνικό δημόσιο σχολείο παιδιά με γλώσσα και θρησκεία διαφορετικές από τις κυρίαρχες στον ελληνικό χώρο 12 ανατρέποντας τα πληθυσμιακά δεδομένα στο χώρο της εκπαίδευσης. Το 2005 ο αριθμός των αλλοδαπών και «ομογενών» μαθητών ξεπέρασε τις , σε γενικό σύνολο ενάμισυ περίπου εκατομμυρίου μαθητών. Εξάλλου, χάρη στην αύξηση των μαθητών με μετανάστες γονείς, ο ρυθμός μείωσης του μαθητικού πληθυσμού των σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης περιορίστηκε σημαντικά, με αποτέλεσμα να κλείσουν λιγότερα δημοτικά σχολεία απ' όσα θα έκλειναν αν δεν υπήρχε η αύξηση αυτή. Το φαινόμενο εισροής μη ελληνόφωνων μαθητών αντιμετωπίστηκε με τη δημιουργία τάξεων υποδοχής, φροντιστηριακών μαθημάτων και τη δημιουργία διαπολιτισμικών σχολείων. Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών αλλοδαπών και «ομογενών» παρακολουθεί τα «κανονικά» δημόσια σχολεία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το δικαίωμα εγγραφής στα σημόσια σχολεία αποσυνδέθηκε από την νομιμότητα των γονέων του μαθητή, ως προς την διαμονή τους στην Ελλάδα. Οι μαθητές αυτοί έπρεπε να ενταχθούν ομαλά στο εκπαιδευτικό σύστημα και, κατ αρχήν, να μάθουν ελληνικά και ενδεχομένως την μητρική τους γλώσσα. H 12 Με αριθμητικά σημαντικότερες μητρικές γλώσσες τη ρωσική και την αλβανική. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 18

19 ελληνική κοινωνία, η διοίκηση της εκπαίδευσης και οι εκπαιδευτικοί ήταν κατά γενική ομολογία απροετοίμαστοι για κάτι τέτοιο 13. Στην προσπάθεια να διαχειριστεί το ζήτημα, η διοίκηση της εκπαίδευσης υιοθέτησε τις αρχές της «διαπολιτισμικής εκπαίδευσης», αγνοώντας (ή αδυνατώντας να κεφαλαιοποιήσει) τον σχετικό διεθνή προβληματισμό και εμπειρία, και χωρίς να καταστήσει σαφές τι περιεχόμενο δίνει η ίδια στον όρο. Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται αφορά το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, στο μέτρο που οι αλλοδαποί μαθητές είναι αλλόγλωσσοι ή αλλόθρησκοι. Θα μπορούσαν να έχουν δικαίωμα σε ειδικό πρόγραμμα διδασκαλίας που θα λάμβανε υπόψη του τις ιδιαιτερότητες αυτές; Σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, οι αποφάσεις της διοίκησης πρέπει να λαμβάνουν πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού (Άρθρο 3 παρ. 1). Το ελληνικό σχολείο χωρίς καμία απολύτως ειδική αντιμετώπιση, πριν από τη μαζική εγκατάσταση μεταναστών και προσφύγων απαιτούσε από τους «παλιννοστούντες» πολιτισμική, γνωστική και γλωσσική συμμόρφωση. Ο έλληνας νομοθέτης αντέδρασε με καθυστέρηση, στα νέα μεταναστευτικά δεδομένα θεσμοθετώντας το διαπολιτισμικό σχολείο, όχι με ιδιαίτερα επιτυχή τρόπο. Ένα ειδικό σχολείο σχεδιάστηκε, λοιπόν, με γνώμονα την νόμιμη επιδίωξη να καλυφθούν με διαφορετικό τρόπο διαφορετικοί αποδέκτες της ελληνικής παιδείας: Οργανώθηκαν τάξεις υποδοχής, φροντιστηριακά τμήματα 14 και ιδρύθηκαν διαπολιτισμικά σχολεία στα οποία εργάζονται όσοι εκπαιδευτικοί κρίθηκαν κατάλληλοι 15. Το δίκτυο των σχολείων αυτών αποβλέπει στην εκπαιδευτική ένταξη των «παλιννοστούντων», των αλλοδαπών 16, αλλά και των τσιγγανοπαίδων Eρμηνεία για την ανετοιμότητα/απροθυμία (ουσιατικά άρνηση) της ελληνικής κοινωνίας να υποδεχθεί/αποδεχθεί αλλόγλωσσους στον Α.-Φ. Xριστίδη, (23/3/02). 14 Υπουργικές αποφάσεις (ΥΠΕΠΘ) Φ10/20/Γ1/708 της (αδημοσίευτη) και Φ2/378/Γ1/1124 της (ΦΕΚ 930 Β 1994). 15 Απόφαση Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αθηνών-Πειραιώς 1895/ , απόφαση ΥΠΕΠΘ Φ /159/Δ1.5271/ (ΦΕΚ 598 Β 1997) 16 Εγκύκλιος Διεύθυνσης Σπουδών ΠΕ, Φ2/22/Γ1/850/ και εγκύκλιος ΝΑ Αθηνών- Πειραιώς 1565/ και Φ2/206/Γ1/1141/ ΥΠΕΠΘ. 17 Απόφαση ΥΠΕΠΘ Φ4/155/Γ1/237 της (ΦΕΚ 893 Β 1999), εγκύκλιοι Φ4/104/Γ1519/ και Φ4/65/Γ1/339/ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 19

20 Μέχρι το 2000, είχαν λειτουργήσει σε όλη την Eλλάδα πάνω από 500 προπαρασκευαστικές τάξεις και πάνω από 700 τμήματα ενισχυτικής διδασκαλίας, ενώ από το 1996 ιδρύθηκαν και λειτουργούν διαπολιτισμικά σχολεία σε όλη την χώρα σήμερα φτάνουν τα 26 - όπου όμως η διαφορετική προσέγγιση εξαντλείται, κατά κανόνα, στην επιλογή μέρους του διδακτικού προσωπικού και στον μικρότερο αριθμό μαθητών ανά τάξη, ή στην εθελοντική προσφορά των διδασκόντων. Στη Θεσσαλονίκη λειτουργούν διαπολιτισμικά σχολεία, στον Εύοσμο (γυμνάσιο-λύκειο), με 40% αλλοδαπούς και «παλιννοστούντες» μαθητές, στην Πυλαία στο οποίο φοιτούν αποκλειστικά αλλοδαποί και «παλιννοστούντες» μαθητές. Λειτουργούν επίσης στο δήμο Θεσσαλονίκης (δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο), το Κορδελιό (δημοτικό), τη Μενεμένη (δημοτικό), και τους Νέους Επιβάτες (δημοτικό). Οι τάξεις υποδοχής αφορούν την ανάλογη με το επίπεδο γλωσσομάθειας διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στα διαπολιτισμικά σχολεία, ενώ τα φροντιστηριακά μαθήματα αφορούν την επιπλέον διδασκαλία κάθε μαθήματος για το οποίο ο μαθητής εκδηλώνει σχετικό ενδιαφέρον. Για τα σχολεία αυτά εκπονήθηκαν ειδικά προγράμματα υπό την εποπτεία του YΠEΠΘ, με χρηματοδότηση από εθνικούς και, κυρίως, Eυρωπαϊκούς πόρους. Η Ειδική Γραμματεία Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης και η Υπηρεσία Διαχείρισης του ΕΠΕΑΕΚ εποπτεύουν μεταξύ άλλων και την υλοποίηση του προγράμματος «Ένταξη Παλιννοστούντων και Αλλοδαπών Μαθητών στο Σχολείο». Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους, αναπτύσσει δράσεις επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, ενισχυτικής διδασκαλίας, παραγωγής διδακτικού υλικού, και ευαισθητοποίησης της εκπαιδευτικής κοινότητας και γενικότερα - της κοινωνίας. Το διδακτικό υλικό αφορά στη διδασκαλία της Ελληνικής ως 2ης γλώσσας, αλλά και στη διδασκαλία άλλων μαθημάτων (π.χ. της φυσικής και της χημείας για ρωσόφωνους και αλβανόφωνους μαθητές). Η δεύτερη φάση του προγράμματος είχε προϋπολογισμό ευρώ και έληξε τον Δεκέμβριο του Ήδη προκηρύχθηκε η τρίτη φάση του προγράμματος, η οποία έχει προϋπολογισμό ευρώ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 20

21 Η εμμονή στην κατηγοριοποίηση των οικονομικών μεταναστών και των πολιτικών προσφύγων μεταξύ «παλιννοστούντων» και «αλλοδαπών», προβλέποντας ευνοϊκότερη μεταχείριση σε όσους πιστοποιούν την «ελληνικότητά» τους, δημιουργεί διακρίσεις με βάση την καταγωγή, υπονομεύοντας την ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία που θα ήθελε να διδάξεις βασικές αρχές, όπως η ισότητα και ισονομία. Τα μέτρα αυτά αφορούν τη δυνατότητα μεταγραφής των «ομογενών» από την πρώην ΕΣΣΔ από πανεπιστήμια του εξωτερικού σε σχολές του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης 18 και η κατ εξαίρεση εγγραφή σπουδαστών σε δημόσια και ιδιωτικά Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης. 19 Το σχετικό δίκαιο θεμελιώνεται στο ελληνικό Σύνταγμα, τις (ανύπαρκτες) σχετικές διμερείς συμφωνίες 20 και βέβαια στο σχετικό διεθνές δίκαιο. Το εσωτερικό δίκαιο αποτελεί από ολιγάριθμες διατάξειος νόμου και πολυπλυθείς υπουργικές αποφάσεις. Οι τέσσερις σχετικές διατάξεις του νόμου περί διαπολιτισμικής εκπαίδευσης (Ν.2413/1996) επιχειρούν να προσεγγίσουν το φαινόμενο της γλωσσικής συνύπαρξης των μαθητών σε νέα περιβάλλοντα. Σκοπός της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης (άρθρο 34 παρ. 1) είναι «η παροχή εκπαίδευσης σε νέους με εκπαιδευτικές, κοινωνικές, πολιτιστικές ή μορφωτικές ιδιαιτερότητες». Ωστόσο, ο ορισμός αυτός δεν είναι ικανός να δώσει σαφή εικόνα για το τι μπορεί και πρέπει να είναι το διαπολιτισμικό σχολείο σε ένα συνεχώς διαμορφούμενο πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Σίγουρα αυτό δημιουργήθηκε για την ένταξη των πρόσφατα εγκατεστημένων στην Ελλάδα που προέρχονται κυρίως από αλλόγλωσσα περιβάλλοντα, χωρίς όμως να ανταποκρίνεται στην ανάγκη διατήρησης της μητρικής γλώσσας στο μέτρο που το επιθυμούν οι ίδιοι οι μετανάστες. 18 Στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κατ εξαίρεση του νόμου (Ν. 1966/1991). Η ελληνική καταγωγή των δικαιούχων πιστοποιείται από τις κατά τόπους ελληνικές προξενικές αρχές (Υπ. Απ. Φ1/Β3/6240 της 18.11/ , στο: Κώδικας Νομικού Βήματος 2000:32 και Υπ. Απ. Φ152.22/21671/Β6 της 28.2/ ). 19 Σχετικά με τους Έλληνες της Αλβανίας και των ελληνοκυπρίων από τα κατεχόμενα: Υπ. Απ. Δ/13074/2000 της 6/ , στο: Κώδικας Νομικού Βήματος 2000:1196 και Υπ. Απ. Δ/538/2002 της 15/ , στο: Κώδικας Νομικού Βήματος 2002: Βλ την ανενεργή ελληνο-αλβανική συμφωνία της 4ης Νοεμβρίου 1998 για τη συνεργασία στους τομείς της παιδείας της, των επιστημών και του πολιτισμού, προβλέπει δυνητικά, ότι το πανεπιστήμιο Αθηνών θα προσφέρει σπουδές αλβανικής γλώσσας (άρθρο 1.γ) και ότι η ελληνική κυβέρνηση θα εξετάσει την δυνατότητα διδασκαλίας της αλβανική γλώσσας για τους αλβανούς μετανάστες που διαβιούν στην Ελλάδα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 21

22 Άλλωστε και η επαφή των ελλήνων μαθητών με τους πολιτισμούς των νέων αλλοδαπών συμμαθητών τους απουσιάζει παντελώς από τη φιλοσοφία και τους στόχους του νόμου, όπως θα όφειλε να προβλέπει, καθώς, θεωρητικά, ρυθμίζει μια κατάσταση «διαπολιτισμικότητας», δηλαδή την αμφίπλευρη επαφή διαφορετικών πολιτισμών και όχι την μονόπλευρη διάδοση γνώσης για τον ελληνικό πολιτισμό, ιστορία και γεωγραφία 21. Οι δυνατότητες που δίνει ο νόμος (άρθρο 35 παρ. 2), όπως παλαιότερα και ο Ν. 2910/2001, αλλά και ο Ν.3386/2005 (άρθρο. 72.4) να εισαχθούν ειδικά μαθήματα στα διαπολιτισμικά σχολεία, δηλαδή, γλώσσας και πολιτισμού, δεν έχει εφαρμοστεί 22. Η πρόσφατη πιλοτική έκδοση βιβλίων βιολογίας γυμνασίου στα ρωσικά και αλβανικά αποτελεί αποσπασματικό μέτρο, χωρίς ουσιαστική συμβολή στην διαδικασία της διαπολιτισμικότητας. Η σχετική εισηγητική έκθεση του Νόμου περί διαπολιτισμικής εκπαίδευσης που συνέταξε το επιστημονικό Συμβούλιο της Βουλής αναφέρει ότι «υπάρχει το δικαίωμα κάθε ατόμου να αναδεικνύει την ιδιαιτερότητά του, να γνωρίζει τον εαυτό του και τις ρίζες του, να προσδιορίζει και μα επιλέγει την ταυτότητά του μέσα στα πλαίσια των δημοκρατικών κανόνων». Σύμφωνα με την έκθεση, ο νόμος αφορά «την ιδιαίτερη κατά περίπτωση πολιτιστική ταυτότητα των αλλοδαπών ως προς τις ποικίλες και ουσιώδεις όψεις της, συμπεριλαμβανομένης και της γλωσσικής, εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας. Δεδομένου δε ότι οι σχετικές διατάξεις δεν διακρίνουν μεταξύ αλλοδαπών και ημεδαπών, συνάγεται ότι η ενίσχυση των ιδιαιτεροτήτων αυτών αφορά και τα άτομα με ελληνική ιθαγένεια». 23 Σύμφωνα με την ισχύουσα αντίληψη περί διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, ο αλλόγλωσσος μαθητής υποχρεώνεται να γνωρίσει και να προσλάβει όλα τα 21 V Makri, Intercultural and multicultural education policy in Greece, communication, Symposium on the Current science research on modern Greece, LSE, Hellenic observatory, London , σ Κ. Τσιτσελίκης, «Διαμόρφωση και εφαρμογή του δικαιώματος στην διδασκαλία της μειονοτικήςμητρικής γλώσσας: Από το μειονοτικό στο διαπολιτισμικό σχολείο», Η διδασκαλία της γλώσσας και των μαθηματικών: Εκπαίδευση γλωσσικών μειονοτήτων, Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 2002, σσ Βουλή των Ελλήνων (1997), Εκθέσεις επί των ψηφισθέντων νομοσχεδίων, τ. VII-VIII, Αθήνα 1997:444 επ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 22

23 στοιχεία του ντόπιου ηγεμονεύοντος πολιτισμού, ενώ παράλληλα, αφ ενός μεν ο μαθητής αυτός στερείται τη δυνατότητα να καλλιεργήσει τα στοιχεία του δικού του πολιτισμού, αφ ετέτου δε, οι ντόπιοι συμμαθητές του δεν μαθαίνουν τίποτε για τους πολιτισμούς των «διαφορετικών» συμμαθητών τους. Στην διαπολιτισμική εκπαίδευση, όμως, βασική ιδέα αποτελεί η παρουσία και ο σεβασμός του πολιτισμού του άλλου. Αντί συμπεράσματος Η εθνική ιδεολογία εμφανίζεται ως ο καμβάς επί του οποίου το δίκαιο διαμορφώνεται σε συνάρτηση με την ιστορική συγκυρία. Έτσι, η διάκριση των ελλήνων πολιτών και των αλλοδαπών σε αλλογενείς και ομογενείς δομείται στη βάση της πλεονεκτικής μεταχείρισης των τελευταίων και αποτελεί ένα από τα πιο εύγλωττα παραδείγματα της επιβολής της ιδεολογίας επί του δικαίου. Σε αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο εγγράφεται η αντίληψη σχετικά με την ετερότητα με τους αλλοδαπούς στην Ελλάδα 24, την μαζική μετανάστευση που γνώρισε η Ελλάδα από το 1990 και η οποία επικάθεται έκτοτε στην ιστορική παρουσία μειονοτικών ομάδων. Σήμερα, περίπου το ένα δέκατο του πληθυσμού της χώρας διαφοροποιείται γλωσσικά, εθνικά και θρησκευτικά, συχνά χωρίς να έχει αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια. Απέναντι σε αυτό το «νέο πρόβλημα», το δίκαιο κράτησε μια ιδιαίτερα συντηρητική στάση αναπαράγοντας ιδεολογικά στερεότυπα. Συνήθως, η εθνοτική ετερότητα των μεταναστών δεν λαμβάνεται υπόψη από το δίκαιο αντίστοιχα με άλλες μορφές ετερότητας που παλαιότερα είχαν λάβει θεσμική προστασία στη Θεσσαλονίκη, όπως των καθολικών, προτεσταντών, μουσουλμάνων, Εβραίων, Ρουμάνων και Βουλγάρων. Για τον λόγο αυτό μια νέα αντίληψη αναφορικά με την αντιμετώπιση της εθνογλωσσικής ετερότητας, ανεξάρτητα από την ιθαγένεια πρέπει αναπτυχθεί και να μετασχηματιστεί σε δίκαιο, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη του τις σχέσεις των ανθρώπων με τον τόπο (jus soli) στον οποίο πλέον ζουν και όχι τους δεσμούς αίματος (jus sanguinis), οι οποίοι δημιουργούν κατηγοριοποιήσεις και ιεραρχήσεις με ιδεολογικά κριτήρια. Το δίκαιο έτσι θα μπορούσε να συμβάλει στην ελαχιστοποίηση των κοινωνικών ανισοτήτων και 24 Λ. Βεντούρα, Μετανάστευση και έθνος, Μνήμων, Αθήνα 1994, σ. 89. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 23

24 της περιθωριοποίησης και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Διαφορετικά, η εθνογλωσσική διαφορά, κινδυνεύει να μετατραπεί σε πεδίο οικονομικών και κοινωνικών ανταγωνισμών διαχωρίζοντας τους κατοίκους μιας πόλης σύμφωνα με αυτές τις διαχωριστικές γραμμές. Η γκετοποίηση στο χώρο με βάση τέτοιες διαφοροποιήσεις αναμφίβολα αποτελεί εξ αρχής υπονόμευση κάθε προσπάθειας για τη οικοδόμηση κοινωνικής ειρήνης και συνοχής. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Σελίδα 24

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Αντίγραφο ισχυρού διαβατηρίου. Πιστοποιητικό ποινικού μητρώου ζητείται αυτεπάγγελτα από την υπηρεσία. Βεβαίωση κατοικίας.

Αντίγραφο ισχυρού διαβατηρίου. Πιστοποιητικό ποινικού μητρώου ζητείται αυτεπάγγελτα από την υπηρεσία. Βεβαίωση κατοικίας. Α. ΟΜΟΓΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΓΕΝΕΙΣ ΣΥΖΥΓΟΙ ΟΜΟΓΕΝΩΝ Για την εγγραφή τους σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους των ΟΤΑ α βαθμού της χώρας, οι εκλογείς όλων των κατηγοριών οφείλουν να προσέλθουν οι ίδιοι ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012)

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) Εισαγωγή Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ -1- 1. ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2. ΣΚΟΠΟΣ & ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 4. ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ 5. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 2388/2015, τ. Β ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ --- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ. 3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.: 2131306609) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

Οι στάσεις των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη Μετανάστευση

Οι στάσεις των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη Μετανάστευση Οι στάσεις των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη Μετανάστευση Μεταβολές 2008-2009 Ιούνιος 2009 PI0960/ Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ *Η έρευνα του 2008 δημοσιεύθηκε στην ειδική έκδοση του ECONOMIST, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... VII ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ

Πρόλογος... VII ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... VII ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 1. Έννοια και σημασία της ιθαγένειας... 3 1.1. Ορισμός... 3 1.2. Συγγενείς έννοιες... 4 1.3. Ειδικότερα σε νομικά πρόσωπα ή

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Σκοπός του σεμιναρίου που διεξήχθη στο κεντρικό κτίριο του Ε.Κ.Κ.Α., στις 8-9 Ιουλίου, ώρες 17:00-20:00, ήταν η πληροφόρηση

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Κωνσταντίνος Αργυρός, Δημοτικός Σύμβουλος Rivalta Τορίνο, Ιταλία Ελευθέριος

Διαβάστε περισσότερα

άρθρων 61, 62 ή 63 του ν.3386/2005)

άρθρων 61, 62 ή 63 του ν.3386/2005) Ελληνική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ& ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ Δ/ΝΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες αλλοδαπού πληθυσµού και θεσµικό πλαίσιο

Κατηγορίες αλλοδαπού πληθυσµού και θεσµικό πλαίσιο Ηράκλειο 30 Ιουνίου 2014 Γρηγόρης Τσιούκας 1 Πολίτες τρίτων χωρών µε νόµιµη διαµονή σύµφωνα µε το µεταναστευτικό νόµο Οµογενείς: Αλβανία, χώρες πρώην ΕΣΣ, άλλες χώρες Πολίτες κρατών µελών της ΕΕ Αιτούντες

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Αντιδημαρχία Κοινωνικής Πολιτικής Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Α-ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ 2006-2010 Ο Δήμος Συκεών επιδιώκοντας να συμβάλει στην ισότιμη κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης»

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network ΑΝΤΙΓΟΝΗ - Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για το Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Πτολεμαίων 29Α, 6 ος όροφος, 54630 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό»

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται τούτες τις ημέρες μπροστά στα μάτια μας, με τη θάλασσα της Μεσογείου να

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ένας νέος θεσμός ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες

Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ένας νέος θεσμός ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ένας νέος θεσμός ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Πρόγραμμα: «Διαδράσεις Πολιτισμού» Προτεραιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Έλληνες απέναντι στη Μετανάστευση

Οι Έλληνες απέναντι στη Μετανάστευση Οι Έλληνες απέναντι στη Μετανάστευση Στάσεις απέναντι στη μετανάστευση και το νέο νομοθετικό πλαίσιο Μεταβολές 2008-2010 Πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ιανουάριος 2010 PI2010006

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

3.4 Νοσηλευτική και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ανασφάλιστων και οικονομικά αδύνατων πολιτών.

3.4 Νοσηλευτική και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ανασφάλιστων και οικονομικά αδύνατων πολιτών. 3.4 Νοσηλευτική και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ανασφάλιστων και οικονομικά αδύνατων πολιτών. Θεσμικό πλαίσιο: Ν.Δ. 57/1973 (ΦΕΚ 149/Α ), Υ.Α. αριθμ. Γ6/8645/1974, άρθρο 44 του Ν. 2082/1992 (ΦΕΚ 158/Α

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Κοινωνική Συνοχή Ομιλία ΠΖ

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Κοινωνική Συνοχή Ομιλία ΠΖ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Κοινωνική Συνοχή Ομιλία ΠΖ «Πας μη Έλλην βάρβαρος» Αυτή η αντίθεση παρόλο που προβάλει ως προαιώνια, εμφανίζεται κατά τον 5 ο αιώνα και παγιώνεται μόνο μετά τη νίκη των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. Φύλλου 3 17 Μαρτίου 2015 Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 11 Για την ρύθμιση του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β43ΞΛ-33Θ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: Β43ΞΛ-33Θ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΙΙ Ταχ. Δ/νση: Πειραιώς 40 Ταχ. Κώδικας: 10182 Τηλ :2131516037

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Oπου υπάρχουν άνθρωποι

Oπου υπάρχουν άνθρωποι Oπου υπάρχουν άνθρωποι Η Ταυτότητα Η ACT4 PEOPLE αποτελεί μια νέα Ελληνική Μη Κυβερνητική οργάνωση που παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε όλους εκείνους «που δεν έχουν δικαίωμα στη Ζωή» όποιοι και αν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΕΙΣ Ε Τ Η Σ Ι Ο Υ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ο Σ 2013

ΔΡΑΣΕΙΣ Ε Τ Η Σ Ι Ο Υ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ο Σ 2013 ΔΡΑΣΕΙΣ Ε Τ Η Σ Ι Ο Υ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ο Σ 2013 ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΔΡΑΣΗ ΕΡΓΑ 1.1/13 Πληροφόρηση-Εξυπηρέτηση πολιτών τρίτων χωρών (π.τ.χ.) νομίμως διαμενόντων στη χώρα Έργο 1.1.α/13: Πρόγραμμα προληπτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Οδηγίες και κατευθύνσεις για την ίδρυση και λειτουργία Τάξεων Υποδοχής (ΤΥ) ΖΕΠ για το σχολικό έτος 2015-2016 σε δημοτικά σχολεία της χώρας»

ΘΕΜΑ: «Οδηγίες και κατευθύνσεις για την ίδρυση και λειτουργία Τάξεων Υποδοχής (ΤΥ) ΖΕΠ για το σχολικό έτος 2015-2016 σε δημοτικά σχολεία της χώρας» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙO ΠΑΙΔΕΙΑΣ, EΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. & Δ.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α - ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ..

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι : ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι : ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ 1 Υιοθετήθηκε στο Στρασβούργο στις 6.11.1997 Έναρξη ισχύος: 1.3.2000, σύμφωνα με το άρθρο 27 Κείμενο: European Treaty Series, No. 166 Προοίμιο Τα Κράτη μέλη του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» Εισηγήτρια: Έφη Γουνελά Στέλεχος της ΕΕΤΑΑ ΑΠΟΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά δικαιώµατα που ισχύουν για µετανάστες σε αντικανονική κατάσταση

Βασικά δικαιώµατα που ισχύουν για µετανάστες σε αντικανονική κατάσταση Βασικά δικαιώµατα που ισχύουν για µετανάστες σε αντικανονική κατάσταση Έγγραφο θέσης της Κάριτας Ευρώπης (ΚΕ) για τα δικαιώµατα των µεταναστών σε αντικανονική κατάσταση Εισαγωγή Η Κάριτας Ευρώπης (ΚΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εναρξη Μαθημάτων - Προγραμματισμός Σχολείων για τη Νέα Σχολική Χρονιά (29-6-15)

Εναρξη Μαθημάτων - Προγραμματισμός Σχολείων για τη Νέα Σχολική Χρονιά (29-6-15) Εναρξη Μαθημάτων - Προγραμματισμός Σχολείων για τη Νέα Σχολική Χρονιά (29-6-15) Σύμφωνα με εγκύκλιο του υπουργείου Παιδείας, τα μαθήματα στα Λύκεια και τα Γυμνάσια αρχίζουν την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ. Κ. Κακαζιάνη Μαρίνα, 697345566 κ. Διαμαντοπούλου. Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ. Κ. Κακαζιάνη Μαρίνα, 697345566 κ. Διαμαντοπούλου. Μάθησης και Θρησκευμάτων Αρ. Πρωτ. 33 Ημερ.: 18/4/2011 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΠΡΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ 1. Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 2. Πρόεδρο της Βουλής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 3. Υπουργό Παιδείας, Δια Βίου Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΥ

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΥ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Αριθμ. Πρωτ/λου Αίτησης [συμπληρώνεται από τον εταίρο της Α.Σ.] ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΥ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ.... ΗΜ/ΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ.. ΑΡ. ΔΕΛΤΙΟΥ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ..

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική επάρκεια και ετοιμότητα των εκπαιδευτικών Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης

Διαπολιτισμική επάρκεια και ετοιμότητα των εκπαιδευτικών Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης Διαπολιτισμική επάρκεια και ετοιμότητα των εκπαιδευτικών Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης Περιεχόμενα 1. Διαπολιτισμική επάρκεια και ετοιμότητα των εκπαιδευτικών Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εγκύκλιος για την εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων από την Βουλγαρία και την Ρουμανία

ΘΕΜΑ: Εγκύκλιος για την εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων από την Βουλγαρία και την Ρουμανία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Αθήνα 9 2-2007 Αριθ. Πρωτ. 30269 οικ. ΠΡΟΣ : Όπως Πίνακας Αποδεκτών Ταχ. Δ/νση: Πειραιώς 40 Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος»

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 06/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ «Πλαταίνοντας το έθνος» Παλαιότερα, οι μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ. ΙΑ ΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙΙ. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΙΙ. ΙΑ ΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙΙ. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΕΙΓΟΝ 9 Oκτωβρίου 2007 Αριθµ. Πρωτ.:11226/14.07.2007 Ειδική Επιστήµονας: Ειρήνη Κυριακάκη 210-7289802 Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενική ιεύθυνση Πρόνοιας ιεύθυνση Κοινωνικής Αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγραμματισμός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυμνάσια και τα ΓΕ.Λ. για το σχ. έτος 2015-2016

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγραμματισμός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυμνάσια και τα ΓΕ.Λ. για το σχ. έτος 2015-2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Άρθρο. Αντισταθμιστική Εκπαίδευση

ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Άρθρο. Αντισταθμιστική Εκπαίδευση ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Άρθρο. Αντισταθμιστική Εκπαίδευση 1. Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) «Αντισταθμιστική εκπαίδευση»: στην έννοια της αντισταθμιστικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά.

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Γενικό Λύκειο Βαλτινού Τρικάλων ως εµπλεκόµενο σχολείο στο ευρωπαϊκό πρόγραµµα Comenius Regio, που υλοποιείται µεταξύ φορέων και οργανισµών των Τρικάλων (Ελλάδα) και του

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΣΕΙΣ Ε Τ Η Σ Ι Ο Υ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ο Σ 2013

ΡΑΣΕΙΣ Ε Τ Η Σ Ι Ο Υ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ο Σ 2013 ΡΑΣΕΙΣ Ε Τ Η Σ Ι Ο Υ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ο Σ 2013 ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΡΑΣΗ ΕΡΓΑ Έργο 1.1.α/13: Πρόγραµµα προληπτικής ιατρικής και παροχής στοχευµένων υπηρεσιών πρωτοβάθµιας φροντίδας υγείας µέσω ενεργειών οµάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Θεσμικές Προτάσεις προς το Δήμο Αθηναίων

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Θεσμικές Προτάσεις προς το Δήμο Αθηναίων ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Θεσμικές Προτάσεις προς το Δήμο Αθηναίων Είναι γεγονός ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα, παράλληλα με την προσπάθεια που κάνει για ολοένα πιο σημαντικό ρόλο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΕ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΚΥΠΡΙΟΥΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΑΠΟ ΧΩΡΕΣ ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Το Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση 9 o Διεθνές Συνέδριο «Ελληνική ή Γλώσσα και Ορολογία» -7-9 Νοεμβρίου 2013 Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013 Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence

Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence Αντιμέτωπα με την εθνική και πολιτισμική διαφορετικότητα, τα σχολεία μπορούν είτε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο:

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ο όρος μετανάστευση (migration), τόσο στις κοινωνικές επιστήμες όσο και στο Διεθνές Δίκαιο αναφέρεται στην, για διάφορους λόγους, γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α.

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. Η δυνατότητα για εργασιακή απασχόληση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες κοινωνικής καταξίωσης και αποδοχής του ατόμου από το κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008 EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA YΠOYPΓEIO EΘNIKHΣ ΠAIΔEIAΣ & ΘPHΣKEYMATΩN ΠEPIΦEPEIAKH ΔIEYΘYNΣH A /ΘMIAΣ & B ΘMIAΣ EKΠAIΔEYΣHΣ ATTIKHΣ ΓPAΦEIO ΣXOΛIKΩN ΣYMBOYΛΩN B ΔIEYΘYNΣHΣ Δ.E. AΘHNAΣ Γούναρη 60 15343 Aγ. Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Σεπτέμβριος 2007 -2- I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το έργο με τίτλο «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ξεκίνησε στις 1-3-2006 όπως προβλεπόταν

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Δικαιολογητικά Εγγραφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΙ ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ-Β ή ΕΠΑΛ-Α.

Γενικά Δικαιολογητικά Εγγραφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΙ ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ-Β ή ΕΠΑΛ-Α. Γενικά Δικαιολογητικά Εγγραφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΙ ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ-Β ή ΕΠΑΛ-Α. 1. Αίτηση Έγγραφής (χορηγείται από τη γραμματεία του Τμήματος εισαγωγής). 2. Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

που υλοποιεί η ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ «ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ»

που υλοποιεί η ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ «ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ «ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΟΠΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΙΑ» που υλοποιεί η ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ «ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ» Η ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΕΚΤ ΜΕΤΡΟ 5.1 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΕΚΤ ΜΕΤΡΟ 5.1 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΕΚΤ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ Αναβάθµιση Υποδοµών & Εξοπλισµών για την Προώθηση Ισότητας Ευκαιριών Πρόσβασης στην Αγορά Εργασίας Α. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΟΥ ΚΩ.OΠ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Α)Σύσταση και λειτουργία Κοινωνικών Δημοτικών Κέντρων Ενισχυτικής Διδασκαλίας Μαθητών

Α)Σύσταση και λειτουργία Κοινωνικών Δημοτικών Κέντρων Ενισχυτικής Διδασκαλίας Μαθητών ΔΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΕΠΙΣΥΝΑΠΤΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΥ «ΡΕΘΥΜΝΟ ΑΞΙΖΕΙΣ» Εγγράφου με Αρ. Πρωτ. 3 ΘΕΜΑ: «α) Σύσταση και λειτουργία Κοινωνικών Δημοτικών Κέντρων Ενισχυτικής Διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα