Η ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ: ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ: ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ"

Transcript

1 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Θεματικό τμήμα - Διαρθρωτικών πολιτικών και πολιτική συνοχής Η ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ: ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ ΑΛΙΕΙΑ Μάρτιο 2007 EL

2

3 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών της Ένωσης Θεματικό τμήμα - Διαρθρωτικών πολιτικών και πολιτική συνοχής ΑΛΙΕΙΑ Η ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ: ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Περιεχόμενο: Στο παρόν έγγραφο παρουσιάζεται η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο. Περιλαμβάνει μια ανάλυση της ανάπτυξης της παραγωγής, της αγοράς και της διάρθρωσης των επιχειρήσεων λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τα κύρια προϊόντα (τσιπούρα και λαβράκι) και την παραγωγή ερυθρού τόνου, ενός νέου τομέα για τις επιχειρήσεις που στηρίζεται σε έναν πόρο που κινδυνεύει. Το θεματικό δελτίο εκπονήθηκε για την επίσκεψη αντιπροσωπείας της Επιτροπής Αλιείας στις Απριλίου IPOL/B/PECH/NT/2007_02 13/03/2007 EL

4 Το σημείωμα αυτό ζητήθηκε από την Επιτροπή Αλιείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το παρόν έγγραφο έχει δημοσιευθεί στις εξής γλώσσες: - Πρωτότυπο: ES - Μεταφράσεις: DE, EL, EN, FR, IT, PT. Συντάκτη: Jesús Iborra Martín Θεματικό τμήμα - Διαρθρωτικών πολιτικών και πολιτική συνοχής Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο B-1047 Βρυξέλλες Το χειρόγραφο ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του Αυτό το σημείωμα στις εξής ηλεκτρονικές διευθύνσεις: - Διαδικτυακός τόπος: Βρυξέλλες, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Οι εκφραζόμενες απόψεις είναι του συντάκτη και δεν αντικατοπτρίζουν κατ' ανάγκη την επίσημη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή και η μετάφραση, όχι όμως για εμπορικούς σκοπούς, και υπό την προϋπόθεση ότι θα αναγραφεί η πηγή, θα έχει προηγουμένως ενημερωθεί ο εκδότης και θα του διαβιβασθεί ένα αντίτυπο.

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 3 2. Γεωγραφικό πλαίσιο της παράγωγης της υδατοκαλλιέργειας 4 3. Αξιοπιστία των στατιστικών παράγωγης στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας 5 4. Η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας Η τσίπουρα και το λαβράκι ως σημαντικότερα ειδή 7 5. Χαρακτηριστικά της παράγωγης της υδατοκαλλιέργειας 9 6. Διαφοροποίηση της παράγωγης Αγορές και εξωτερικό εμπόριο 14 Ελλάδα 16 Τουρκία 18 Κύπρος Ο ρόλος της κρατικής ενίσχυσης στην ανάπτυξη του κλάδου Η κρίση της αγοράς κατά τα έτη 2001 και Δομή των επιχειρήσεων Νομοθεσία 26 Ελλάδα 26 Τουρκία 27 Κύπρος Οργάνωση του κλάδου 28 Ελλάδα 28 Τουρκία Ερευνά και εκπαίδευση 29 Ελλάδα 29 Τουρκία 29 Κύπρος Βιβλιογραφία 31 1

6 2

7 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στη Μεσόγειο η υδατοκαλλιέργεια απαντάται κυρίως στην Αίγυπτο, τη Γαλλία, την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Ιταλία, την Ισπανία και την Τουρκία. Βέβαια, οι μεγαλύτεροι παραγωγοί προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας στη Δυτική Ευρώπη είναι η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, εκεί όμως το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής αποτελούν τα δίθυρα μαλάκια. Στην Κεντρική Ευρώπη (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία και Σλοβενία) ο κλάδος μόλις τώρα αρχίζει να αναπτύσσεται, ενώ η παραγωγή έχει ήδη εδραιωθεί στην Ελλάδα, την Κροατία, τη Μάλτα, την Τουρκία και την Κύπρο. Το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας της ανατολικής Μεσογείου προέρχεται από την Ελλάδα και την Τουρκία. Με εξαίρεση την Αίγυπτο και το Ισραήλ, οι ποσότητες που παράγονται στις άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής και της βορείου Αφρικής (Αλγερία, Λίβανος, Λιβύη, Μαρόκο, Συρία και Τυνησία) είναι ασήμαντες. Η παραγωγή της ιχθυοκαλλιέργειας στην Αίγυπτο είναι βέβαια σημαντική, αλλά αφορά κυρίως είδη του γλυκού νερού. Στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία το κύριο μέρος της παραγωγής αφορά λαβράκια (Dicentrarchus labrax) και τσιπούρες (Sparus aurata). Σημαντική είναι ωστόσο και η παραγωγή πέστροφας στην Τουρκία και μυδιών στην Ελλάδα. Η Κύπρος έχει πολύ μικρότερη παραγωγή από την Ελλάδα και την Τουρκία. Από αυτές τις τρεις χώρες προέρχεται πάντως το 70 % της παγκόσμιας παραγωγής τσιπούρας και το 65 % της παραγωγής λαβρακιού. Επομένως, η παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού είναι πολύ σημαντική σε σχέση με την παγκόσμια παραγωγή. Έτσι, τα δύο αυτά είδη αποτελούν το 76 % της συνολικής αξίας της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό είναι 48 % στην Τουρκία και 64 % στην Κύπρο. Η παραγωγή ερυθρού τόνου επεκτείνεται γρήγορα σε ολόκληρο τον χώρο της Μεσογείου, σε βάρος των αποθεμάτων που κινδυνεύουν. Γενικά, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της ιχθυοκαλλιέργειας στην περιοχή αυτή εξαρτάται πάρα πολύ από τις εξαγωγές. Η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια σημείωσε γρήγορη ανάπτυξη κατά τη δεκαετία του 1990, η οποία οφειλόταν στις καλές κλιματικές συνθήκες, στην ύπαρξη μιας μακράς και προστατευμένης ακτής και στην εγγύτητα σε αγορές με αυξανόμενη ζήτηση όπως η ιταλική. Στην ανάπτυξη της παραγωγής συνέβαλαν και οι πλουσιοπάροχοι χρηματοδοτικοί πόροι που διατέθηκαν (επιδοτήσεις και πιστώσεις). Η κρίση που σημειώθηκε αργότερα στην αγορά, έγινε ακόμα χειρότερη εξαιτίας των χρεών που οδήγησαν σε αναδιάρθρωση και συγκέντρωση των επιχειρήσεων. Το 2001 και το 2002, η αγορά υπέστη σοβαρή κρίση. Τα αίτια ήταν μεταξύ άλλων η υπερπροσφορά και η ανεπαρκής εποχιακή προσαρμογή της προσφοράς και της ζήτησης. Η κρίση οφειλόταν εν μέρει στην άτακτη ανάπτυξη ενός τομέα που ήταν πολύ εξαρτημένος από πιστώσεις και παρουσίαζε ελλείψεις ως προς τον εμπορικό και οικονομικό προγραμματισμό. Η οικονομική κρίση στην Τουρκία και η υποτίμηση της τουρκικής λίρας το έτος 2001 συνέβαλαν στην υπερβολική επιβάρυνση της αγοράς. Από την άλλη, η αγοραστική δύναμη μειώθηκε γενικά εξαιτίας της μείωσης της αγοραστικής δύναμης στην Ιταλία και την Ισπανία και της συνακόλουθης μείωσης της ζήτησης των ξενοδοχείων, εστιατορίων και καφενείων. Η κρίση και η οικονομική αδυναμία των περισσοτέρων επιχειρήσεων είχαν ως αποτέλεσμα μια αναδιάρθρωση, στο πλαίσιο της οποίας οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις ανέλαβαν πολλές από τις 3

8 μικρότερες επιχειρήσεις, ενώ έγιναν και συγκεντρώσεις επιχειρήσεων και κάθετες ενοποιήσεις. Αργότερα σημειώθηκε διαφοροποίηση της δραστηριότητας των μεγάλων ομίλων επιχειρήσεων και επέκτασή τους σε άλλες χώρες. Η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην ανατολική Μεσόγειο καθιστά σαφές πώς μπορεί η κρατική ενίσχυση να δράσει ως καταλύτης για τη συγκέντρωση στοιχείων του ενεργητικού των επιχειρήσεων στο πλαίσιο αυξανόμενης ζήτησης. Επίσης, δείχνει και την ευαισθησία ενός τομέα που προέκυψε από αυτή τη διαδικασία χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό και κατεύθυνση της ανάπτυξης της παραγωγής. 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας της ανατολικής Μεσογείου προέρχεται από το Αιγαίο. Στο Ιόνιο πάλι, όπου βρίσκεται σημαντικό μέρος των δυνατοτήτων παραγωγής, επικρατούν σχεδόν οι ίδιες περιβαλλοντικές συνθήκες με το Αιγαίο. Και τα δύο πελάγη έχουν ακανόνιστες ακτές και πολλούς κόλπους που προστατεύονται από τους κυρίους ανέμους, οι οποίοι ειδικά στο Αιγαίο είναι συχνά πολύ ισχυροί. Στο Αιγαίο οι άνεμοι είναι κυρίως από βόρειες διευθύνσεις, αλλά τον χειμώνα επικρατούν κάποιες φορές και νότιοι άνεμοι. Αντίθετα, στο Ιόνιο επικρατούν οι νοτιοδυτικοί άνεμοι. Μολονότι η πλημμυρίδα και η άμπωτη δεν είναι πολύ έντονες, υπάρχουν ισχυρά ρεύματα που προκαλούν σημαντικές διαφορές θερμοκρασίας. Ενόψει των συνθηκών αυτών, η εντατική υδατοκαλλιέργεια ανταγωνίζεται τον τουρισμό ως προς τη χρησιμοποίηση των περιοχών που είναι καλύτερα προστατευμένες από τους ανέμους και τα ρεύματα. Από την άλλη, η προβληματική των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της ιχθυοπαραγωγής αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία ιδίως στις πιο ρηχές και προστατευμένες περιοχές. Στην Κύπρο, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της υδατοκαλλιέργειας αποτέλεσαν πολύ νωρίτερα από ό,τι σε άλλες χώρες θέμα δημόσιας συζήτησης εξαιτίας της περίπτωσης των Cladophora. Το 1990 και το 1991 σημειώθηκε μεγάλος πολλαπλασιασμός των Cladophora patenfiramea, νηματοειδών φυκών από τον Ινδικό Ωκεανό που είχαν έρθει εκεί μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Αυτό το είδος φυκών κάλυψε τα εγχώρια είδη (κυρίως το είδος Ceystoseira spp.), και τα νεκρά φύκη συγκεντρώθηκαν στις τουριστικές παραλίες. Η επίσημη αντίδραση ήταν ανάλογη με την πίεση των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων και του κλάδου των ακινήτων η ευθύνη για τη ρύπανση αποδόθηκε σε ένα χερσαίο κέντρο υδατοκαλλιέργειας στο Λιοπέτρι. Μολονότι αργότερα αποδείχθηκε ότι ο τουρισμός και η γεωργία παράγουν τριπλάσια νιτρικά άλατα και ότι ο ταχύς πολλαπλασιασμός των Cladophora οφειλόταν σε μια σειρά θερμών χειμώνων, η κυβέρνηση δρομολόγησε μέτρα για τη σταδιακή απομάκρυνση της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας από την ακτή. Έτσι, η περίπτωση των Cladophora είχε θετικές συνέπειες, διότι προσέφερε ένα κίνητρο για την υιοθέτηση τεχνολογιών εκτροφής στην ανοιχτή θάλασσα. Από την άλλη όμως υπήρξε επιζήμια για την εικόνα της υδατοκαλλιέργειας. Στην Ελλάδα, οι 309 εγκεκριμένες εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας είναι ουσιαστικά κατανεμημένες σε ολόκληρο το μήκος της ακτής, όμως η μέγιστη συγκέντρωση παρατηρείται στο κεντρικό τμήμα όπου υπάρχουν καλύτερες εξαγωγικές υποδομές. Σε αυτό το πλαίσιο παίζουν μεγάλο ρόλο οι καλές συγκοινωνιακές συνδέσεις προς την Πάτρα, τον σημαντικότερο λιμένα φόρτωσης για τις εξαγωγές προς την Ιταλία. 4

9 Στην Τουρκία, το 95 % των εγκαταστάσεων παραγωγής τσιπούρας και λαβρακιού βρίσκονται στις ακτές του Αιγαίου (45 % της συνολικής παραγωγής). Στην περιοχή αυτή, ιδιαίτερη σημασία έχει η επαρχία Muğla, όπου βρίσκεται το 16 % των εγκαταστάσεων εκτροφής και παράγεται το 40 % της συνολικής ποσότητας. Στην επαρχία της Σμύρνης παράγεται περίπου το 13 % της συνολικής ποσότητας. Σε αυτές τις δύο επαρχίες εστιάζεται και η ανάπτυξη του τουρισμού και συχνά σημειώνονται συγκρούσεις για τη χρησιμοποίηση της παράκτιας ζώνης. Περίπου το 25 % της συνολικής παραγωγής αφορά τον Εύξεινο Πόντο, ενώ λιγότερο σημαντικό είναι το ποσοστό παραγωγής στη Θάλασσα του Μαρμαρά, στη Μεσόγειο και στην κεντρική Ανατολία. Η γεωγραφική θέση της Κύπρου και οι ιδιότητες των ακτών της είναι υποδειγματικές ως περιβαλλοντικές συνθήκες, διαφέρουν δε από εκείνες του Αιγαίου και του Ιονίου καθώς υπάρχουν μόνο ελάχιστοι προστατευμένοι κόλποι. Από την άλλη, εξαιτίας της γεωπολιτικής κατάστασης, οι δυνατότητες γεωγραφικής επέκτασης της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας είναι περιορισμένες και υπάρχει εντεινόμενος ανταγωνισμός σε σχέση με άλλες χρήσεις των παράκτιων περιοχών (τουριστικές και στρατιωτικές). Ως εκ τούτου η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια έχει αναπτυχθεί μόνο στη νότια ακτή, αλλά και εκεί μόνο στην περιοχή που βρίσκεται μακριά από την ακτή. 3. ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Η αξιολόγηση της παραγωγής πρέπει να γίνεται βάσει στατιστικών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η EUROSTAT δεν διαθέτει όλα τα δεδομένα που έπρεπε να της έχουν διαβιβάσει τα κράτη μέλη, παρά τις σχετικές υποχρεώσεις που θεσπίζονται στον κοινοτικό κανονισμό 1. Αυτό αφορά για παράδειγμα την παραγωγή υδατοκαλλιέργειας ερυθρού τόνου στην Ελλάδα. Η Ισπανία είναι το μόνο κράτος μέλος που διαβιβάζει τακτικά στοιχεία για την παραγωγή ερυθρού τόνου σε εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας. Η Κύπρος έχει διαβιβάσει στοιχεία για το 2004 και το 2005, ενώ η Ιταλία άρχισε τη διαβίβαση στοιχείων μόλις το Το γεγονός αυτό είναι άξιο απορίας ενόψει του κινδύνου που διατρέχουν τα αποθέματα ερυθρού τόνου και της εξέλιξης της εκτροφής ψαριών σε ορισμένα κράτη μέλη. 1 Κανονισμός (EΚ) αριθ. 788/96. 5

10 Δυναμικότητα ICCAT Eurostat 2005 ATRT 2005 Κύπρος Ισπανία Ελλάδα Ιταλία Μάλτα Πορτογαλία EΕ Κροατία Τουρκία Υποψήφιες χώρες για ένταξη στην ΕΕ Λιβύη Μαρόκο Τυνησία Ο πίνακας αυτός δείχνει τη δυναμικότητα των εγκαταστάσεων υδατοκαλλιέργειας που περιλαμβάνονται στον θετικό κατάλογο της ICCAT, την παραγωγή του έτους 2005 και τις εκτιμήσεις για το 2005 σύμφωνα με τους πίνακες της μελέτης ATRT 2. Ελλείψει αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων, η εκτίμηση της εκτροφής ερυθρού τόνου κατέστη δυνατή έμμεσα, βάσει των στατιστικών της ICCAT για την αλίευση με κυκλικά δίχτυα και βάσει του εμπορίου ζωντανού ερυθρού τόνου. Βέβαια, και η EUROSTAT δεν παρουσιάζει στη θέση αντίστοιχα στατιστικά στοιχεία για το εξωτερικό εμπόριο ζωντανού ερυθρού τόνου. Τρίτες χώρες Πέρα από την πολύ ευαίσθητη ΣΥΝΟΛΟ προβληματική του ερυθρού τόνου, η EUROSTAT δεν διαθέτει στατιστικά στοιχεία ούτε για την παραγωγή ούγαινας (Diplodus puntazzo), συναγρίδας (Dentex dentex), φαγγριού (Pagrus pagrus), σαργού (Diplodus sargus) και γλώσσας (Solea solea) στην Ελλάδα. Μολονότι το σύνολο αυτών των παραγωγών δεν συνιστά μεγάλη ποσότητα (λιγότερο από 5 % της συνολικής παραγωγής), έχει όμως σημασία γιατί καθιστά σαφή τη δυναμική της διαφοροποίησης του κλάδου, η δε ύπαρξή της αποδεικνύεται από διάφορες πηγές. Πρέπει επίσης να δοθεί σημασία στις πιθανές διαφορές μεταξύ των στατιστικών παραγωγής της EUROSTAT και άλλων πηγών. Στον πίνακα που ακολουθεί, γίνεται σύγκριση των στατιστικών στοιχείων της EUROSTAT με τις ποσότητες πρώτης πώλησης που αναφέρονται στην έκθεση Stirling 3 για την παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού κατά το Λαβράκι (t 2002) Τσιπούρα (t 2002) Eurostat Stirling % Stirling/Eurostat Eurostat Stirling % Stirling/Eurostat Ελλάδα % % Ισπανία % % Γαλλία % % Ιταλία % % Κύπρος % % Μάλτα % % Πορτογαλία % % Κροατία % % Τουρκία % % Αίγυπτος % % Μαρόκο % % Ισραήλ % % 2 The plunder of bluefin tuna in the Mediterranean and East Atlantic in 2004 and ATRT S.L., Study of the market for aquaculture produced seabass and seabream species. Department of Marketing & Institute of Aquaculture. University of Stirling. Έκθεση για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Αλιείας. 23 Απριλίου Πίνακες 3 και 4. 6

11 Το εμπόριο ιχθυδίων τσιπούρας και λαβρακιού θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μια σωστότερη εκτίμηση της πραγματικής παραγωγής. Στην έκθεση Stirling 4 χρησιμοποιούνται στοιχεία που αφορούν τις εξαγωγές ιχθυδίων, οι οποίες ανέρχονται σε 250 % των εισαγωγών, πράγμα που είναι εντελώς αδύνατο εφόσον η παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού είναι συγκεντρωμένη σε λίγες μόνο χώρες. Οπωσδήποτε, η EUROSTAT δεν διαθέτει ούτε στοιχεία για το εμπόριο νεαρής τσιπούρας και λαβρακιού. Ανεξάρτητα από την χώρα που εξετάζεται, τα αριθμητικά στοιχεία για την παραγωγή δεν είναι ιδιαίτερα αξιόπιστα. Για να μπορεί όμως κανείς να σχηματίσει μια εικόνα για την ανάπτυξη του κλάδου, πρέπει να χρησιμοποιείται η ίδια πηγή πληροφοριών και γι αυτό, στην παρούσα ανακοίνωση χρησιμοποιούνται πάντα τα διαθέσιμα στοιχεία της EUROSTAT. 4. Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Η ΤΣΙΠΟΥΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΛΑΒΡΑΚΙ ΩΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΕΙΔΗ Tm Συνολική παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας, τόνοι Ελλάδα Τουρκία Κύπρος Στην Ελλάδα, η παραγωγή ιριδίζουσας πέστροφας (Oncorhynchus mykiss) άρχισε κατά τη δεκαετία του Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980 σημε ιωνόταν διαρκής άνοδος. Έκτοτε η παραγωγή κυμαίνεται μεταξύ και τόνων ετησίως, αλλά παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις. Σε ορισμένες λιμνοθάλασσες των τουρκικών ακτών γίνεται παραδοσιακά ένα είδος εκτατικής υδατοκαλλιέργειας («dalyan»). Η Τουρκία άρχισε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 την εκτροφή πέστροφας και κυπρίνου (Cyprinus carpio). Στην Κύπρο, η υδατοκαλλιέργεια άρχισε το 1969 με την παραγωγή πέστροφας στο όρος Τρόοδος. Οι ερευνητικές εργασίες που έγιναν στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία στη δεκαετία του 1970 κατέστησαν δυνατό τον έλεγχο του κύκλου ζωής της τσιπούρας και του λαβρακιού. Αργότερα, η καθιέρωση της διαδικασίας εκτροφής σε κλωβούς που ήταν ήδη σε χρήση για τους σολωμούς επέτρεψε την ανάπτυξη της βιομηχανικής παραγωγής. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν λύθηκαν τα τεχνικά προβλήματα της ανάπτυξης των ιχθυδίων που είχαν προκληθεί από μολύνσεις, άρχισε η επέκταση της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας. Στη δεκαετία του 1990 σημειώθηκε ταχεία πρόοδος που οφειλόταν στις καλές κλιματικές συνθήκες, στη μεγάλου μήκους προστατευμένη ακτή και στην εγγύτητα προς αγορές με αυξανόμενη ζήτηση όπως η ιταλική. 4 Πίνακας 16. 7

12 Στην περίπτωση της Ελλάδας, η διάθεση πολλών χρηματοδοτικών πόρων έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αύξηση της παραγωγής. Σε συνάρτηση με αυτό, οι κοινοτικές επιδοτήσεις προσέφεραν εκ των πραγμάτων ένα κίνητρο για την ανάπτυξη αυτή. Ενόψει της μεγάλης ζήτησης, οι τράπεζες και ιδίως η Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας διέθεσαν πόρους χωρίς μεγάλες εγγυήσεις και οι επιχειρήσεις τροφοδοσίας (ιχθύδια, τροφή κλπ.) παρείχαν διευκολύνσεις πληρωμής για αγορές επί πιστώσει. Η κρίση που σημειώθηκε μετά στην αγορά, έγινε ακόμα μεγαλύτερη από τα χρέη που άνοιξαν τον δρόμο στην αναδιάρθρωση και τη συγκέντρωση επιχειρήσεων. Στην Τουρκία η ακτή του Αιγαίου έχει βέβαια παρόμοια χαρακτηριστικά με τις ελληνικές ακτές, ωστόσο η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας αναπτύχθηκε χωρίς κοινοτικές ενισχύσεις και για τον λόγο αυτόν ξεκίνησε με παραδοσιακά μέσα. Πολλές φορές χρησιμοποιούσε ξύλινους κλωβούς με ιχθύδια που αιχμαλωτίζονταν στο φυσικό τους περιβάλλον. Στην αρχή, η παραγωγή γινόταν κοντά στην ακτή και δεν χρειαζόταν άδεια, ενώ ο ποιοτικός έλεγχος ήταν ανεπαρκής. Το 1998, η Ευρωπαϊκή Ένωση σταμάτησε τις εισαγωγές από την Τουρκία. Έκτοτε η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας στη χώρα αυτή αναπτύχθηκε σημαντικά. Απαγορεύθηκε η χρησιμοποίηση ιχθυδίων που ζουν ελεύθερα, η δημιουργία νέων εγκαταστάσεων απαιτεί άδεια, η διάθεση στην αγορά γίνεται σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες και η τεχνολογία έχει εκσυγχρονιστεί. Η διαδικασία αυτή επιτελέστηκε μέσα σε δύσκολες συνθήκες διότι αφενός ο κλάδος είχε να αντιμετωπίσει τις κρίσεις της αγοράς κατά το 2001 και το 2002 και αφετέρου υπέστη τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης και της υποτίμησης της τουρκικής λίρας το Η ύπαρξη διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων ήταν και στην Τουρκία καθοριστική για την ανάπτυξη του κλάδου. Μέχρι την οικονομική κρίση του 2001, οι τόκοι των δανείων για την υδατοκαλλιέργεια επιδοτούνταν κατά 50 %. Ενόψει του έντονου πληθωρισμού και των υψηλών επιτοκίων, αυτό το είδος στήριξης προσέφερε μια σημαντική ώθηση στον κλάδο και προώθησε τη χορήγηση πιστώσεων από τις τράπεζες και τους προμηθευτές Tm Παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού, τόνοι άρχισε και η επιδίωξη οικονομιών κλίμακας. Ελλάδα Τουρκία Κύπρος Εκτός αυτού, κατά τη δεκαετία του 1990 σημειώθηκε ουσιαστική αύξηση του ποσοστού επιβίωσης και της αναλογίας της χρησιμοποιούμενης τροφής και του βάρους που επιτυγχανόταν. Βέβαια, μέχρι το 2000 οι παράγοντες αυτοί έφθασαν ένα βιολογικό όριο και έτσι δεν συνέβαλαν πλέον στη μείωση των δαπανών. Από την άλλη, κατά τη δεκαετία του 1990 Έτσι, στο διάστημα η παγκόσμια παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού εικοσαπλασιάστηκε. Ενώ στην Ελλάδα και στην Κύπρο παράγονται κυρίως τσιπούρες, στην Τουρκία έχει σχετικά μεγαλύτερη σημασία η παραγωγή λαβρακιού. 8

13 Η γρήγορη επέκταση της παραγωγής συνοδεύτηκε από κρίση τιμών το 2001 και το Έτσι, το 2002 οι μέσες τιμές ανέρχονταν μόλις στο 20 % των τιμών του Εξαιτίας της μείωσης των τιμών μειώθηκε η παραγωγή. Μετά από το 2003, η παγκόσμια παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού ανέκαμψε και τώρα είναι λίγο υψηλότερη από τα επίπεδα του ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Ο εποχιακός χαρακτήρας της παραγωγής τσιπούρας και λαβρακιού είναι γενικό χαρακτηριστικό ακόμα και αν οι συνθήκες ανάπτυξης είναι διαφορετικές στις επιμέρους χώρες. Στην Ελλάδα, η πάχυνση ιχθυδίων αρχίζει την άνοιξη, η διάθεση στην αγορά γίνεται το επόμενο φθινόπωρο και ως εκ τούτου συμπίπτει με τη μείωση της ζήτησης. Τον χειμώνα, η θερμοκρασία των υδάτων στην Ελλάδα είναι μικρότερη από ό,τι στην Τουρκία και την Κύπρο και η εξάρτηση της παραγωγής από την εποχή είναι συγκριτικά μεγαλύτερη. Προκειμένου να αποφευχθεί η υπερβολική επιβάρυνση της αγοράς από την εποχική εξάρτηση, μερικοί παραγωγοί αρχίζουν ενωρίτερα την παραγωγή προκειμένου να μπορούν να διαθέσουν τα προϊόντα τους το φθινόπωρο. Εξαιτίας της υψηλότερης θερμοκρασίας των τουρκικών υδάτων, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής μπορεί να διατεθεί το καλοκαίρι ή στην αρχή του φθινοπώρου, πριν από την βαθμιαία πτώση της ζήτησης. Στην Τουρκία, η παραγωγή τσιπούρας αρχίζει τον Απρίλιο και η παραγωγή λαβρακιού τον Ιούνιο. Η τουρκική παραγωγή λαβρακιού, που αυξήθηκε στη διάρκεια δύο καλοκαιριών, έχει φθάσει σε σημαντικό επίπεδο και επιτυγχάνει καλές τιμές και το φθινόπωρο. Η τροφή, τα ιχθύδια και το εργατικό δυναμικό αποτελούν περίπου το 70% των δαπανών παραγωγής. Η ανταγωνιστικότητα των δύο κυρίων παραγωγών έχει διαφορετικές βάσεις. Παραδοσιακά, η Τουρκία στηρίζεται στο μικρότερο εργατικό κόστος, ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις στην Ελλάδα στηρίζονται στο χαμηλότερο κόστος των ιχθυδίων που παράγονται από τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Η κατάσταση στην Τουρκία δεν μπορεί βέβαια να συγκριθεί με την κατάσταση στην Ελλάδα, ωστόσο η κάθετη ενοποίηση παίζει επίσης ολοένα μεγαλύτερο ρόλο. Οι επιχειρήσεις που έχουν συμπεριλάβει στις δραστηριότητές τους την παραγωγή ιχθυδίων, έχουν οικονομικά πλεονεκτήματα από αυτό. Οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από ιχθύδια του εμπορίου είναι υποχρεωμένες να εξασφαλίζουν τον εφοδιασμό τους με μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας ή εξαρτώνται από τις διακυμάνσεις των τιμών σε συνάρτηση με τη διαθεσιμότητα ιχθυδίων. Ένα άλλο σημαντικό θέμα είναι οι συνθήκες πληρωμής, γιατί σε αγορές επί πιστώσει απαιτείται ένα σημαντικό ασφάλιστρο κινδύνου. Το αντίτιμο που καταβάλλουν οι μικροί παραγωγοί για ιχθύδια μπορεί να ξεπερνά μέχρι και κατά 40% το αντίτιμο που καταβάλλουν οι μεγάλες ενώσεις επιχειρήσεων. Εξαιτίας της εντατικής παραγωγής, οι δαπάνες για την τροφή έχουν σημαντικές επιπτώσεις. Ωστόσο εδώ υπάρχουν μεγάλες διαφορές ανάλογα με την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης της τροφής, την τεχνική της παραγωγής, τους όρους αγοράς, τη συμπερίληψη της παραγωγής τροφής στον όμιλο επιχειρήσεων και τις διακυμάνσεις των τιμών των πρώτων υλών. Ο τελευταίος παράγοντας θα αποκτήσει μελλοντικά μεγαλύτερη σημασία. Εξαιτίας της μεγάλης 9

14 ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο, και κυρίως στην Ασία, η ζήτηση αυξάνεται και δεν είναι αναμενόμενο ότι οι διαθέσιμοι πόροι θα αυξηθούν εξίσου. Η ενοποίηση επεκτάθηκε στην παραγωγή τροφής ως στρατηγική για τη μείωση του κόστους των τροφίμων. Αυτό ισχύει για την KEGO της οποίας ο κύριος μέτοχος είναι η Nireus Aquaculture (51 %), που προσπαθεί να αγοράσει στο χρηματιστήριο της Αθήνας όσο περισσότερες μετοχές της KEGO είναι δυνατό. Πριν από αυτό η Nireus Aquaculture είχε ήδη την δική της επιχείρηση, την Feedus, για την παραγωγή τροφών. Η Ecofeed, η οποία παράγει προϊόντα διατροφής, έχει το 10,96 % του κεφαλαίου της Hellenic Fishfarming και επιχειρεί να αποκτήσει μερίδια σε δύο άλλες επιχειρήσεις μετά από την κατασκευή της νέας της εγκατάστασης στην Πάτρα που θα είναι πολύ μεγαλύτερη από όλες τις άλλες στη Μεσόγειο. Το εργατικό κόστος εξαρτάται άμεσα από τη μηχανοποίηση ή την αυτοματοποίηση της χορήγησης τροφής. Η πρόσβαση στους κλωβούς στην ανοιχτή θάλασσα είναι δύσκολη εξαιτίας της απόστασης από την ακτή και του γεγονότος ότι η τοποθεσία δεν είναι προστατευμένη. Βέβαια, σε αυτές τις περιπτώσεις οι κλωβοί είναι μεγαλύτεροι, η μηχανοποίηση και η αυτοματοποίηση είναι πιο εύκολη και αποτελεσματική και το εργατικό δυναμικό έχει μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Στην Ελλάδα οι τσιπούρες και τα λαβράκια εκτρέφονται κυρίως σε κλωβούς στη θάλασσα, με διάμετρο 35 μέτρων, και η παραγωγή είναι τόνοι. Παρόλα αυτά, γίνεται εντατική εκτροφή ορισμένων ειδών σε λιμνοθάλασσες, όπως για παράδειγμα του κέφαλου (Mugil cephalus). Στην Τουρκία υπάρχουν εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας που γενικά ανήκουν σε μικρές επιχειρήσεις. Η παραγωγή πέστροφας αποτελεί το 51 % της συνολικής παραγωγής και απαντάται σε ολόκληρη τη χώρα. Αντίθετα, οι τσιπούρες και τα λαβράκια παράγονται σε πολύ μεγαλύτερες εγκαταστάσεις από αυτές της παραγωγής πέστροφας. Γενικά, στην Τουρκία χρησιμοποιούνται μικρότεροι κλωβοί από ό,τι στην Ελλάδα. Ωστόσο, συχνά οι εγκαταστάσεις βρίσκονται σε λιγότερο προστατευμένες περιοχές εξαιτίας του ανταγωνισμού με άλλες χρήσεις των ακτών και συνεπεία τούτου παρουσιάζονται εξελίξεις όσον αφορά το μέγεθος και το υλικό κατασκευής των κλωβών. Έτσι, σιγά-σιγά, οι μικροί ξύλινοι κλωβοί που αρχικά χρησιμοποιούνταν πιο κοντά στην ακτή, αντικαθίστανται από κλωβούς από πολυαιθυλένιο μεγάλης πυκνότητας με διάμετρο ως και 24 μέτρα. Οι περισσότερες επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες και συντελεστές παραγωγής για την υδατοκαλλιέργεια βρίσκονται στις ακτές του Αιγαίου και γύρω από την Κωνσταντινούπολη. Στην Κύπρο η υδατοκαλλιέργεια επικεντρώνεται κυρίως όπως και στην Ελλάδα και την Τουρκία στην παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού, μολονότι ο όγκος παραγωγής είναι πολύ μικρότερος. Παρόλα αυτά, η εκτροφή ερυθρού τόνου έχει εκεί συγκριτικά μεγαλύτερη σημασία και αποτελεί το 39 % της παραγωγής. Εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης, της διαίρεσης του νησιού και της μορφολογίας των κυπριακών ακτών αποφασίστηκε να τοποθετηθούν οι κλωβοί στην ανοιχτή θάλασσα. Υπάρχουν έξι επιχειρήσεις, δύο στη Λεμεσό, τρεις στο Ζυγί (ανατολικά της Λεμεσού) και μία στο Λιοπέτρι (ανατολικά της Λάρνακας). 10

15 Καθώς οι κλωβοί βρίσκονται στην ανοιχτή θάλασσα (σε απόσταση έως και 3 χιλιόμετρα από την ακτή), η μέθοδος παραγωγής είναι διαφορετική από τη μέθοδο της Ελλάδας ή της Τουρκίας. Γενικά οι κλωβοί βρίσκονται σε περιοχές βάθους μέτρων. Εξαιτίας του βάθους και των ισχυρών ρευμάτων, το πλεόνασμα τροφής κατανέμεται και αυτό μειώνει την περιβαλλοντική επιβάρυνση. Ωστόσο η απόσταση από την ακτή καθιστά δυσκολότερη την πρόσβαση στους κλωβούς και αυξάνει το κόστος παραγωγής. Για τη μείωση του κόστους κατέστη απαραίτητη η εντατική χρησιμοποίηση της τεχνολογίας και μέτρων αυτοματοποίησης. Ως εκ τούτου, η παραγωγικότητα της κυπριακής υδατοκαλλιέργειας ανά απασχολούμενο είναι πολύ υψηλή. Η Ελλάδα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός, αλλά και ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ιχθυδίων. Η Τουρκία καλύπτει τις δικές της ανάγκες, ενώ εξάγει γόνο λαβρακιού. Η Κύπρος, που έχει σημαντικά μικρότερη παραγωγή, καλύπτει τις δικές της ανάγκες και κάνει εξαγωγές. Αρχικά η διαθεσιμότητα ιχθυδίων περιόριζε την ανάπτυξη. Η παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού αυξήθηκε παράλληλα με το μέγεθος των εγκαταστάσεων παραγωγής ιχθυδίων. Σήμερα δεν υπάρχουν σοβαρά προβλήματα διαθεσιμότητας και οι τιμές έχουν μειωθεί από τα μέσα της δεκαετίας του Παρόλα αυτά, τα ιχθύδια αποτελούν ακόμα το 15%-20% του κόστους παραγωγής. Σημαντικό κίνητρο για την επέκταση της παραγωγής αποτέλεσε η διαθεσιμότητα ιχθυδίων σε καλές τιμές και με ευνοϊκές συνθήκες πληρωμής. Στην Ελλάδα, πριν από την κρίση, τα δύο τρίτα των ιχθυδίων παράγονταν από μεγάλες επιχειρήσεις εισηγμένες στο χρηματιστήριο της Αθήνας. Μεταξύ 1998 και 1999, οι μετοχές των εν λόγω επιχειρήσεων σημείωσαν θεαματική άνοδο. Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι επενδυτές, μεγιστοποιήθηκε η παραγωγή για να μειωθεί το κόστος ανά τεμάχιο. Με την ελπίδα για αύξηση του κύκλου εργασιών παραχωρήθηκαν στους παραγωγούς διευκολύνσεις πληρωμής: μπορούσαν να αναβάλουν την πληρωμή των ιχθυδίων μέχρι την πώληση των προϊόντων τους. Το σύστημα αυτό συνεισέφερε στην άνοδο της παραγωγής, ενώ οι τιμές παρέμειναν υψηλές. Στην Ελλάδα υπάρχουν 58 εγκεκριμένες εγκαταστάσεις παραγωγής ιχθυδίων. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως έχουν όλες παραγωγή. Σημαντικές αλλαγές παρατηρήθηκαν και στις δομές παραγωγής ιχθυδίων. Μία από τις σημαντικότερες διαδικασίες στο πλαίσιο της ανάπτυξης των ελληνικών επιχειρήσεων ήταν η κάθετη ενοποίηση. Επιπροσθέτως, η ελληνική παραγωγή δεν διαθέτει τα πλεονεκτήματα του φθηνού εργατικού δυναμικού όπως η Τουρκία. Η διαθεσιμότητα ιχθυδίων υψηλής αξίας σε λογικές τιμές ήταν η βάση για τη μείωση του κόστους, τουλάχιστον για τους μεγάλους ομίλους επιχειρήσεων. Εκτός αυτού, οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας μεταθέτονταν στους παραγωγούς ιχθυδίων. Για τον λόγο αυτόν, η παραγωγή ιχθυδίων συγκεντρώθηκε και ενσωματώθηκε στις δραστηριότητες των μεγάλων παραγωγικών επιχειρήσεων. Η παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού στην Τουρκία άρχισε με ιχθύδια που αιχμαλωτίζονταν στο φυσικό περιβάλλον. Η πρακτική αυτή ωστόσο απαγορεύθηκε το Σήμερα υπάρχουν στην Τουρκία 17 επιχειρήσεις που παράγουν γόνο θαλασσίων ιχθύων, ωστόσο μόνο οι 11 λειτουργούν κανονικά. Η διαθεσιμότητα ιχθυδίων δεν αποτελεί παράγοντα περιορισμού για την τουρκική παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας. Παρόλο που η τιμή πώλησης ιχθυδίων είναι χαμηλότερη από ό,τι στην Ελλάδα, κυρίως όσον αφορά την τσιπούρα, το ποσοστό θνησιμότητας είναι, αντίθετα, πολύ υψηλότερο. Η Kilic Aquaculture είναι η μεγαλύτερη επιχείρηση, οι δε τέσσερις εγκαταστάσεις της έχουν ποσοστό 60 % επί της παραγωγής. Ακολουθούν με μεγάλη απόσταση η Akvatur (15 % της παραγωγής, δύο εγκαταστάσεις), Fjord 11

16 Marin (10 % της παραγωγής, δύο εγκαταστάσεις), Camli (5 % της παραγωγής) και Egemar. Πέρα από αυτές υπάρχουν και περίπου 120 επιχειρήσεις εκτροφής ιχθυδίων πέστροφας. Στην Κύπρο υπάρχουν τέσσερις εγκαταστάσεις παραγωγής ιχθυδίων (δύο στη Λεμεσό, μία στην Πάφο και μία στο Λιοπέτρι) και μία επιχείρηση στο Ακρωτήρι (δυτικά της Λεμεσού) που παράγει προνύμφες γαρίδας. Μεγάλο μέρος των ιχθυδίων εξάγεται στην Ελλάδα και στο Ισραήλ. 6. ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Στην Ελλάδα αναπτύχθηκε παράλληλα με την παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού και η παραγωγή μυδιών (Mytilus galloprovincialis) και χελιών (Anguilla anguilla). Η παραγωγή μυδιών σταθεροποιήθηκε από το 2000 σε περίπου τόνους. Η παραγωγή χελιών αρχικά παρουσίασε επίσης σημαντική αύξηση, αλλά η αύξηση αυτή περιορίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του Μετά η παραγωγή μειώθηκε κάπως μέχρι το 2004 και έμεινε στάσιμη στους περίπου 500 τόνους. Το 2005 υπήρξαν ενδείξεις κρίσης στον τομέα αυτόν. Επίσης, στην Ελλάδα άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 η παραγωγή κεφάλων (Mugil cephalus), η οποία ωστόσο δεν ξεπέρασε ποτέ τους 500 τόνους. Οι προσπάθειες διαφοροποίησης της παραγωγής στην Ελλάδα με μικρές ποσότητες ούγαινας (Diplodus puntazzo), συναγρίδας (Dentex dentex), φαγγριού (Pagrus pagrus), σαργού (Diplodus sargus), λιθρινιού (Pagellus erythrinus) και γλώσσας (Solea solea) σημείωσαν περιορισμένη επιτυχία. Άλλα είδη όπως το μυλοκόπι (Umbrina spp) προσφέρουν επίσης δυνατότητες διαφοροποίησης. Οπωσδήποτε, η μεγαλύτερη αναλογία ειδών που παίζουν ρόλο στη διαφοροποίηση σχετίζεται με το λιθρίνι που μοιάζει πολύ από βιολογική άποψη με την τσιπούρα και το λαβράκι. Στην Τουρκία η παραγωγή πέστροφας και σολωμού ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 στις ακτές του Ευξείνου Πόντου. Η παραγωγή σολωμού δεν προχώρησε, ενώ η παραγωγή πέστροφας έφθασε σε σημαντικό επίπεδο. Ωστόσο, και αυτή υποχώρησε τελικά εξαιτίας της κρίσης τιμών της τσιπούρας και του λαβρακιού. Σήμερα όμως έχει φθάσει και πάλι το μέγιστο επίπεδο παραγωγής, που είναι περίπου τόνοι ετησίως. Επίσης, κατά τη δεκαετία του 1990 άρχισε η παραγωγή γαρίδας (Penaeus japonicus) στην ακτή της Μεσογείου και μυδιών στο βόρειο Αιγαίο και στη θάλασσα του Μαρμαρά. Το 74 % των τουρκικών επιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας ασχολείται με την παραγωγή πέστροφας, που συνιστά το 51 % της συνολικής παραγωγής. Υπάρχουν επιχειρήσεις που ασχολούνται με την παραγωγή πέστροφας σε γλυκά νερά και 11 που εκτρέφουν πέστροφες σε θαλασσινό νερό. Τα δύο τρίτα της παραγωγής προέρχονται από το Αιγαίο, τον Εύξεινο Πόντο και τη Θάλασσα του Μαρμαρά και το ένα τρίτο από την κεντρική Ανατολία. Οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι μικρές. Οι μισές από αυτές παράγουν λιγότερους από 10 τόνους ετησίως και λίγες μόνο ξεπερνούν τους 50 τόνους ετησίως. Γενικά οι προσπάθειες διαφοροποίησης επικεντρώνονται στα ίδια είδη λιθρινιού όπως και στην Ελλάδα, όμως στην παραγωγή συμπεριλήφθηκε και το καλκάνι (Scophthalmus maeoticus) και ο ροφός (Epinephelus spp.). Υπάρχουν μερικά καινοτόμα σχέδια όπως το Agrobay στην Πέργαμο για την παραγωγή χελιών. Για τον σκοπό αυτόν χρησιμοποιούνται ιχθύδια που εισάγονται από την Ιαπωνία και η 12

17 θερμότητα του εδάφους χρησιμοποιείται για να διατηρείται η θερμοκρασία του νερού στους 28 C. Η ετήσια παραγωγή προβλέπεται να φθάσει τους τόνους. Στην Κύπρο αναπτύσσονται και άλλες παραγωγές εκτός της τσιπούρας, του λαβρακιού και του ερυθρού τόνου, των οποίων όμως το ποσοστό επί της συνολικής παραγωγής δεν ξεπερνά το 25 %. Σε αυτά συγκαταλέγονται είδη όπως η ούγαινα (Diplodus puntazzo), το φαγγρί της Ιαπωνίας (Pagrus major) και το κοινό φαγγρί (Pagrus pagrus). Επίσης, έχει αρχίσει η παραγωγή άλλων ειδών όπως το μυλοκόπι (Umbrina cirrosa), η γαρίδα (Penaeus indicus) ή η άσπρη αγριοσάλπα (Siganus rivulatus) Υπάρχουν έξι μικρές επιχειρήσεις εκτροφής πέστροφας, των οποίων ωστόσο η παραγωγή έχει μείνει στάσιμη από τις αρχές της δεκαετίας του Σε αυτές τις τρεις χώρες αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια η εκτροφή ερυθρού τόνου (Thunnus thynnus), η οποία δρομολογήθηκε σε συνεργασία με ισπανικές και αυστραλιανές επιχειρήσεις. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει στατιστικό πρόβλημα. Στις βάσεις δεδομένων της EUROSTAT και του FAO έχει καταγραφεί μόνο η παραγωγή της Κύπρου, που το 2005 ήταν τόνοι. Δεν υπάρχουν στοιχεία για την παραγωγή στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Στο παράρτημα ΙΙΙ του Κανονισμού (EΚ) αριθ. 788/96 προβλέπεται όμως ότι τα κράτη μέλη πρέπει να διαβιβάζουν στην Επιτροπή στατιστικά στοιχεία για την παραγωγή ερυθρού τόνου σε υδατοκαλλιέργεια. Σύμφωνα με τον θετικό κατάλογο της ICCAT, όμως, στην Κύπρο υπάρχει εγκατεστημένη δυνατότητα παραγωγής τόνων, στην Τουρκία τόνων και στην Ελλάδα τόνων. Επίσης, η Bluefin Tuna Hellas S.A. κατέλαβε το 2005 (το δεύτερο έτος της δραστηριότητάς της) την ένατη θέση μεταξύ των ελληνικών επιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας, με συνολικό κύκλο εργασιών ύψους 11,9 εκατ. ευρώ. Παράλληλα με την εγκατάστασή της στον Αστακό, η επιχείρηση δραστηριοποιείται και στην Κροατία. Οι δώδεκα μονάδες παραγωγής του καταλόγου της ICCAT για την Τουρκία βρίσκονται στην Αττάλεια (5 μονάδες, τόνοι, 55 % του δυναμικού), στη Σμύρνη (5 μονάδες, τόνοι, 36 % του δυναμικού) και το Çanakkale (2 μονάδες, 700 τόνοι, 7 % του δυναμικού). Ο όμιλος επιχειρήσεων TSM Deniz Ürünleri As. (Sagun - Mavi Tuna, 5 μονάδες, τόνοι) διαθέτει το 31 % του δυναμικού εκτροφής. 27 % (2 μονάδες, τόνοι) αναλογούν στην επιχείρηση Dardanel. Η Dardanel Önentaş Food Industry Corporation σε συνεργασία με την Ginés Mendez España εισήγαγε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 την εκτροφή ερυθρού τόνου στην Τουρκία. Σήμερα, το 36 % της Dardanel su Ürünlei Üretím A. S. ανήκει στην επιχείρηση Tohto Suisan Co. Ltd. (Ιαπωνία). Επίσης, η Dardanel δημιούργησε το 2002 εγκαταστάσεις εκτροφής τόνου στο Ριζοκάρπασο, στο τμήμα της Κύπρου που δεν βρίσκεται υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, με την επωνυμία Dardanel Cyprus 5. Αργότερα, η μονάδα εκτροφής δυναμικότητας τόνων μεταφέρθηκε στην Αμμόχωστο. Ωστόσο η μονάδα αυτή δεν περιλαμβάνεται στον θετικό κατάλογο των μονάδων παραγωγής της ICCAT

18 Λεζάντα: - Κυπριακή Δημοκρατία - Μεσόγειος - Ουδέτερη ζώνη ΟΗΕ - Περιοχές που δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας - Μονάδες τόνου - Δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο της ICCAT - Ανεξάρτητες βρετανικές στρατιωτικές βάσεις. Στην Akua-Group αναλογεί το 21 % του δυναμικού (2 000 τόνοι σε τρεις μονάδες) που κατανέμεται στην Akua-Dem με 13 % (2 μονάδες, τόνοι) και την Akua-Kocaman με 8 % (1 μονάδα, 800 τόνοι). Οι μονάδες εκτροφής τους βρίσκονται στη Σμύρνη και στο Τσεσμέ. Τέλος, στην Ak-Tuna αναλογεί το 11 % του συνολικού δυναμικού (1 μονάδα, τόνοι). Η μοναδική μονάδα εκτροφής ερυθρού τόνου στην Ελλάδα βρίσκεται στις Εχινάδες νήσους (Κεφαλονιά) και ανήκει στην Bluefin Tuna Hellas S.A. Η επιχείρηση αυτή ιδρύθηκε το Το 50 % του κεφαλαίου της ανήκει στην Australian Fishing Enterprises Spain - Sime Sarin SL, το 25 % στη Selonda Aquaculture και το υπόλοιπο 25 % στη Nireus Chios Aquaculture. Στην Κύπρο υπάρχουν τρεις μονάδες εκτροφής με δυναμικό τόνων η καθεμιά. Δύο από αυτές (Kitiana Fisheries Ltd. και Telia (Tuna) Ltd.) βρίσκονται στο Βασιλικό και μία (Kimagro Fishfarming Ltd) στη Λεμεσό. Ως προς την υλικοτεχνική υποστήριξη και την εκτροφή, η Kimagro Fishfarming συνεργάζεται με τη Grupo Ricardo Fuentes S.A. (Ισπανία), καθώς και με τη Medipeche (Γαλλία) και με τα πέντε της γρι γρι ψυγεία αλιείας τόνου. 7. ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ Η Ιταλία είναι η σημαντικότερη χώρα προς την οποία εξάγονται ελληνικά και τουρκικά προϊόντα. Από το σύνολο των εξαγωγών της ΕΕ των 25, το 55 % των ελληνικών εξαγωγών και το 65 % των τουρκικών εξαγωγών φθάνουν στην Ιταλία. Από τότε που άρχισε η υδατοκαλλιέργεια, η ιταλική αγορά προσέφερε ανέκαθεν καλές τιμές για είδη ψαριών που δεν 14

19 είχαν μεγάλη ζήτηση στην εκάστοτε εγχώρια αγορά. Αυτό ισχύει στην Ελλάδα και στην Τουρκία για το λαβράκι. Η Ιταλία είναι η σημαντικότερη χώρα προορισμού για το λαβράκι. Ακολουθούν με κάποια απόσταση η Ισπανία και η Τουρκία, η οποία είναι σε θέση να καλύψει η ίδια τις ανάγκες της. Για την τσιπούρα οι κύριες αγορές είναι η Ισπανία και η Ιταλία, μολονότι η Ισπανία έχει ήδη επιτύχει μεγάλο βαθμό αυτάρκειας. Σημαντικές αγορές είναι και η Ελλάδα και η Τουρκία, οι οποίες ωστόσο δεν απορροφούν ούτε καν τις μισές ποσότητες από αυτές που καταναλώνονται στην Ισπανία ή την Ιταλία. Η γαστρονομία συνιστά μεγάλο μέρος της αγοράς τσιπούρας και λαβρακιού τόσο στην Ιταλία όσο και στην Ισπανία. Αυτό είχε κάποιες επιπτώσεις στην κρίση που έπληξε την αγορά αυτή στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας. Ενώ η γαστρονομία δίνει μικρότερη σημασία στην προέλευση των προϊόντων, οι καταναλωτές στις χώρες παραγωγής τείνουν να προτιμούν εγχώρια προϊόντα, όταν τα αγοράζουν κατευθείαν από τα ιχθυοπωλεία ή από τα σουπερμάρκετ. Η συγκέντρωση στον κλάδο διανομής είχε ως αποτέλεσμα να επεκτείνουν προοδευτικά οι μεγάλοι όμιλοι παραγωγών τις δραστηριότητές τους στο εμπόριο. Το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων προορίζεται για εξαγωγή. Τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία, οι εξαγωγές τσιπούρας και λαβρακιού παίζουν καίριο ρόλο για το εξωτερικό εμπόριο. Έτσι, στην περίπτωση της Ελλάδας καταλαμβάνουν την τρίτη θέση στις εξαγωγές γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων, μετά από το ελαιόλαδο και τον καπνό. Αντίθετα, η κυπριακή υδατοκαλλιέργεια προφανώς δεν έχει ακόμα επεκτείνει τις αγορές εξαγωγής. Όλα τα στοιχεία που παρατίθενται σε αυτό το κεφάλαιο, προέρχονται από τη βάση δεδομένων COMEXT. Επισημαίνεται ότι εμφανίζονται ορισμένες αποκλίσεις μεταξύ των εισαγωγών και των εξαγωγών. Επίσης, απαιτείται προσοχή ως προς τη σύγκριση δεδομένων για τις εξαγωγές από την Ελλάδα και τις εξαγωγές από την Τουρκία, διότι οι δηλώσεις για το ενδοκοινοτικό εμπόριο συχνά αντιμετωπίζονται με κάποια χαλαρότητα και τα αριθμητικά στοιχεία μπορεί, ανάλογα με τη χώρα που αφορούν, να είναι πολύ μικρότερου ύψους. Tm Εισαγωγές ΛΑΒΡΑΚΙΟΥ. EΕ των 25, τόνοι σύντομα μάλιστα θα μπορούσαν και να τις ξεπεράσουν. Ελλάδα Τουρκία Στο τέλος της δεκαετίας του 1990, τα ελληνικά προϊόντα είχαν τη μερίδα του λέοντος στην κοινοτική αγορά. Μετά όμως από την κρίση του 2002, η Τουρκία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία ως προμηθευτής της ΕΕ. Ως προς το λαβράκι, οι τουρκικές εξαγωγές προς την ΕΕ προσεγγίζουν ήδη τις ποσότητες των ελληνικών εξαγωγών, 15

20 Tm από ό,τι στο λαβράκι. Εισαγωγές ΤΣΙΠΟΥΡΑΣ. EΕ των 25, τόνοι Ελλάδα Τουρκία Αντίθετα, ως προς την τσιπούρα οι τουρκικές εξαγωγές έχουν πολύ μικρότερη σημασία. Η άνοδός τους ήταν λιγότερο θεαματική, είναι όμως σταθερή. Εφόσον η Ισπανία είναι σε θέση να καλύπτει μεγάλο μέρος των δικών της αναγκών, στις εισαγωγές κοινοτικές τσιπούρας παρατηρείται μεγαλύτερη διαφοροποίηση ως προς τις χώρες αποδέκτες Σχεδόν ολόκληρη η παραγωγή των επιχειρήσεων που εξειδικεύονται στην εκτροφή ερυθρού τόνου στις τρεις εν λόγω χώρες εξάγεται στην Ιαπωνία προκειμένου να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση του sushi. Ελλάδα Περίπου το 80 % των προϊόντων της ελληνικής υδατοκαλλιέργειας προορίζονται για εξαγωγές. Περισσότερο από το 70 % των εν λόγω προϊόντων προορίζονται για την Ιταλία και την Ισπανία. Μολονότι παρατηρείται διαφοροποίηση των αγορών, η Ιταλία είναι με απόσταση ο σημαντικότερος προορισμός των ελληνικών εξαγωγών. Ένα από τα αδύνατα σημεία της ελληνικής παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας είναι η εξάρτησή της από τις εξαγωγές. Εδώ έχει μεγάλη σημασία το γεγονός ότι οι κύριοι αποδέκτες των ελληνικών προϊόντων διαθέτουν δική τους υδατοκαλλιέργεια και οι καταναλωτές προτιμούν τα εγχώρια προϊόντα όταν αγοράζουν σε ιχθυοπωλεία ή μεγάλα σουπερμάρκετ. Εισαγωγές ΛΑΒΡΑΚΙΟΥ από την Ελλάδα, τόνοι Ισπανία Tm Γαλλία Ιταλία, Μεγάλη Βρετανία Η κρίση της αγοράς το 2002 αποτέλεσε μια μεγάλη καμπή για την ελληνική εξαγωγική βιομηχανία. Έτσι, μειώθηκαν δραστικά οι εξαγωγές ελληνικού λαβρακιού σε όλες τις χώρες στόχους. Μετά από την εν λόγω κρίση, στην ισπανική αγορά διαφαίνεται τάση διαρκούς μείωσης της ζήτησης λαβρακιού. Αντίθετα, η Γαλλία και 16

21 η Μεγάλη Βρετανία εξελίσσονται σε ολοένα σημαντικότερες χώρες στόχους, αλλά οι ποσότητες που εξάγονται στις χώρες αυτές είναι σημαντικά μικρότερες από εκείνες της ιταλικής αγοράς. [Λεζάντα: εισαγωγές ΤΣΙΠΟΥΡΑΣ από την Ελλάδα, τόνοι, Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Μεγάλη Βρετανία Tm Εισαγωγές ΤΣΙΠΟΥΡΑΣ από την Ελλάδα, τόνοι Ισπανία Γερμανία Πορτογαλία l Μεγάλη Βρετανία Η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική ως προς την τσιπούρα. Η μείωση των εξαγωγών το 2002 ήταν πολύ μικρότερη από ό,τι για το λαβράκι και σημειώθηκε διαφοροποίηση ως προς τις χώρες προορισμού. Ενώ η Ιταλία εξακολουθεί να είναι η σημαντικότερη χώρα αποδέκτης, ο ρόλος της ισπανικής αγοράς είναι μηδαμινός. Εδώ φαίνεται και πάλι ότι οι καταναλωτές προτιμούν περισσότερο τα εγχώρια προϊόντα, όταν υπάρχει εγχώρια παραγωγή και τα προϊόντα υπάρχουν σε επαρκή ποσότητα και διατίθενται σε σωστές τιμές. Η Γαλλία και η Πορτογαλία είναι επίσης σημαντικές, όμως σε καμία από αυτές τις χώρες δεν αναμένεται σημαντική αύξηση. Στην Ελλάδα, η αναλογία των προϊόντων της υδατοκαλλιέργειας στην κατανάλωση ψαριού είναι πολύ μικρότερη από όσο θα μας έκανε να υποθέσουμε η αναλογία της υδατοκαλλιέργειας στη συνολική παραγωγή. Αυτό οφείλεται στην ύπαρξη μιας κάποιας δυσπιστίας των ελλήνων καταναλωτών απέναντι στις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην υδατοκαλλιέργεια, η οποία προκλήθηκε από την κρίση που σημειώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 (διοξίνες, ΣΕΒ). Μολονότι τα νοικοκυριά εξακολουθούν να καλύπτουν τις ανάγκες τους κυρίως με προϊόντα από ιχθυοπωλεία ή σουπερμάρκετ, οι μεγάλες ιχθυαγορές θα μπορούσαν να αυξήσουν περισσότερο το ποσοστό τους στην αγορά. Η δημόσια Εταιρεία Ανάπτυξης της Αλιείας (ΕΤΑΝΑΛ), της οποίας κύριος μέτοχος είναι η Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας, έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο ιχθυαγορών, όμως συγκριτικά με τη γενική διάθεση, η διάθεση μέσω των αγορών της ΕΤΑΝΑΛ μειώνεται διαρκώς. Γαλλία Ιταλία 17

22 Kg Λεζάντα: διάθεση τσιπούρας και λαβρακιού μέσω αγορών της ETANAL Χαλκίδα Πειραιάς Μεσολόγγι Πρέβεζα Σήμερα, από τις 11 αγορές της ETANAL, αξιόλογο ρόλο στη διάθεση τσιπούρας και λαβρακιού παίζουν πλέον μόνο οι αγορές του Μεσολογγίου και της Πρέβεζας, ωστόσο και η δική τους δραστηριότητα μειώνεται, με εξαίρεση τις έκτακτες καταστάσεις στην αγορά. Ο κύριος λόγος είναι η συγκέντρωση της παραγωγής σε λίγες μόνο επιχειρήσεις. Όσο μεγαλώνουν οι όμιλοι επιχειρήσεων, τόσο περισσότερο επεκτείνουν και τις δομές διάθεσής τους. Επιπλέον, οι μεγάλοι όμιλοι παραγωγής συνάπτουν συμφωνίες με εταιρίες διανομής και αναλαμβάνουν μάλιστα ακόμα και αλυσίδες σουπερμάρκετ. Τουρκία Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της τουρκικής πέστροφας απορροφάται από την εγχώρια αγορά, μεγάλο μέρος της παραγωγής τσιπούρας και λαβρακιού προορίζεται και για εξαγωγές, κυρίως δε για τις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρόλα αυτά, η ζήτηση στην εγχώρια αγορά αυξάνεται διαρκώς, ενώ οι ποσότητες τσιπούρας που διατίθενται, είναι μεγαλύτερες από εκείνες του λαβρακιού. Το μεγαλύτερο μέρος της τουρκικής παραγωγής πέστροφας πηγαίνει κατευθείαν στη γαστρονομία και σε εστιατόρια, ωστόσο ένα μέρος διατίθεται και μέσω των πρατηρίων χονδρικής της Κωνσταντινούπολης, της Άγκυρας ή της Σμύρνης. Πολλοί παραγωγοί έχουν δικά τους εστιατόρια. Οι πέστροφες που εκτρέφονται σε κλωβούς στη θάλασσα, διατίθενται και με την ονομασία «σολωμός» εξαιτίας του σημαντικού μεγέθους τους, μολονότι δεν έχουν το ανάλογο χρώμα. Όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες, μετά από την κάθετη ενοποίηση των μεγάλων ομίλων παραγωγών παρατηρείται βαθμιαία κατάργηση του μονοπωλίου των αλυσίδων σουπερμάρκετ. Μερικοί όμιλοι όπως οι Camli (Pinar Fish) και Kilic Aquaculture δημιούργησαν δικές τους αλυσίδες ιχθυοπωλείων, όπου διατίθενται και άλλα προϊόντα. Σχεδόν το 60 % των τουρκικών εξαγωγών προορίζονται για τις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως την ιταλική, που απορροφά το 25 % της συνολικής ποσότητας. Ωστόσο και οι εξαγωγές προς ασιατικές αγορές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Έτσι, το 2005 οι εξαγωγές προς την Ιαπωνία έφθασαν το 28 % των συνολικών εξαγωγών, ξεπερνώντας ακόμα και τις ποσότητες εξαγωγής προς την Ιταλία. Αυτό όμως οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι αυξήθηκαν οι εξαγωγές ερυθρού τόνου. 18

23 Όταν σημειώθηκε η Εισαγωγές λαβρακιού από την Τουρκία οικονομική κρίση του 2002, οι τουρκικές εξαγωγές λαβρακιού σημείωσαν αλματώδη άνοδο. Αυτό ωστόσο Αυστρία οφειλόταν κυρίως στη Ισπανία μεγάλη ζήτηση στην Μεγάλη Βρετανία Ιταλία. Το 2005 Ελλάδα αυξήθηκαν όμως Ιταλία σημαντικά και οι Κάτω Χώρες εξαγωγές προς την αγορά των Κάτω Χωρών 2001 Ισπανία Αντίθετα, 2003 η παραμένει σταθερή και απορροφά ιδίως τις εξαγωγές φιλέτου που διενεργούνται από μία και μόνο επιχείρηση (Noordzee). Tm Οι τουρκικές εξαγωγές τσιπούρας παίζουν πολύ μικρότερο ρόλο και επειδή η εγχώρια κατανάλωση είναι μεγάλη, σημείωσαν άνοδο πολύ αργότερα από τις εξαγωγές λαβρακιού. Η σημαντικότερη αγορά στόχος είναι η Ιταλία, ενώ στην Ελλάδα εξάγονται μόνο μικρές ποσότητες. Κύπρος Η εγχώρια αγορά δεν μπορεί πλέον να απορροφήσει τις αυξανόμενες ποσότητες παραγωγής της κυπριακής υδατοκαλλιέργειας και γι αυτό αυξάνονται και οι ποσότητες εξαγωγής, που έχουν ήδη φθάσει σχεδόν το 40 % της συνολικής παραγωγής. Παρόλα αυτά, οι κυπριακές εξαγωγές παρουσιάζουν ορισμένα χαρακτηριστικά, ως προς τα οποία διαφέρουν από τις εξαγωγές της Ελλάδας και της Τουρκίας. Έτσι, οι εξαγωγές της Κύπρου είναι μικρότερες σε όγκο από τις εξαγωγές των άλλων δύο χωρών της περιοχής και επιπλέον καταλήγουν σε μη ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως στις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Εκτός από τις εξαγωγές τσιπούρας προς την Ελλάδα, που γίνονται τακτικά ολόκληρο το έτος, η Κύπρος δεν έχει καταφέρει να μπει στις κοινοτικές αγορές. Πριν από την έναρξη της κάθετης ενοποίησης των παραγωγικών επιχειρήσεων, το εμπόριο αποσκοπούσε κυρίως σε μεγάλα περιθώρια κέρδους και έτσι η εσωτερική ζήτηση δεν αναπτύχθηκε σημαντικά. Ωστόσο, με την προοδευτική ολοκλήρωση οι παραγωγικές επιχειρήσεις εισέδυσαν και στον τομέα της διανομής και ανέπτυξαν νέες εμπορικές πρακτικές. 19

24 8. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ Η χρησιμοποίηση κοινοτικών διαρθρωτικών πόρων για τη χρηματοδότηση νέων εγκαταστάσεων παραγωγής έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της εντατικής υδατοκαλλιέργειας. Ως αντίδραση στην κρίση της αγοράς, η Επιτροπή ζήτησε το φθινόπωρο του 2002 από τα κράτη μέλη να σταματήσουν τη χρηματοδότηση έργων που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην υπερπαραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού 6. Στο διάστημα , στην Ελλάδα χρηματοδοτήθηκε με τη βοήθεια κοινοτικών διαρθρωτικών παρεμβάσεων η κατασκευή 162 μονάδων παραγωγής σε εσωτερικά ύδατα και ο εκσυγχρονισμός 45 ακόμα μονάδων. Αρχικά επρόκειτο να ιδρυθούν μόνο 104 μονάδες και να εκσυγχρονιστούν 58. Έτσι, το ποσοστό εφαρμογής ήταν 156 % για τις νέες μονάδες και 84 % για τον εκσυγχρονισμό υφισταμένων μονάδων 7. Τα μέτρα που χρηματοδοτούνταν στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού μέσου προσανατολισμού της αλιείας (ΧΜΠΑ) έπρεπε να έχουν ως στόχο την αύξηση της παραγωγής τσιπούρας και λαβρακιού κατά τόνους, η πραγματική αύξηση όμως ανερχόταν σε τόνους και ως εκ τούτου αντιστοιχούσε στο 141 % της πρόβλεψης. Μεταξύ 1994 και 1999 χορηγήθηκαν στην Ελλάδα στο πλαίσιο του ΧΜΠΑ 126,04 εκατομμύρια ευρώ, από τα οποία τα 34,76 (28 %) προορίζονταν για την υδατοκαλλιέργεια. Πέρα από αυτά, η υδατοκαλλιέργεια έλαβε κρατικούς πόρους ύψους 11,56 εκατ. ευρώ και διατέθηκαν επίσης 54,97 εκατ. ευρώ από ιδιώτες. Σχεδόν το 90 % των πόρων αυτών χρησιμοποιήθηκε για την αύξηση του δυναμικού, ενώ οι υπόλοιποι πόροι χρησιμοποιήθηκαν για τον εκσυγχρονισμό εγκαταστάσεων χωρίς αύξηση του δυναμικού. Στο διάστημα , οι πόροι του ΧΜΠΑ για την προώθηση της υδατοκαλλιέργειας χρησιμοποιήθηκαν για το μέτρο 3.2 του προγράμματος ΑΛΙΕΙΑ, που το διαχειρίζεται το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Οι στόχοι ήταν οι εξής: βελτίωση της ποιότητας και της υγιεινής των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας και καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων, αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων του κλάδου με τη χρησιμοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών και τη μείωση του κόστους παραγωγής, δημιουργία νέων συνθηκών παραγωγής και κατανάλωσης με τη διαφοροποίηση των παραγομένων ειδών, προώθηση προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας, προαγωγή της απασχόλησης, βελτίωση των συνθηκών εργασίας, προώθηση της ισότητας των φύλων στην αγορά εργασίας και προώθηση της οικονομικής δραστηριότητας σε περιφέρειες και απομακρυσμένες περιοχές με περιορισμένη ανάπτυξη, μεταφορά τεχνολογίας και εκσυγχρονισμός της παραγωγής στα εσωτερικά ύδατα, ορθολογική διαχείριση και αειφόρος ανάπτυξη των εγκαταστάσεων παραγωγής σε εσωτερικά ύδατα, 6 COM(2002) 511 τελικό. 7 Evaluation ex post des programmes de l'ifop pour la période RAPPORT NATIONAL GRECE. Rapport AND International - Ernst & Young για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Αλιείας. Απρίλιος

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Oι πρώτες προσπάθειες για την ανάπτυξη του τομέα των θαλασσοκαλλιεργειών

Διαβάστε περισσότερα

Οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 70% της συνολικής αγοράς (τιμές χονδρεμπορίου)

Οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 70% της συνολικής αγοράς (τιμές χονδρεμπορίου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Ταχ. Δ/νση : 1 A Holland Park, London, W11 3TP Τηλέφωνο : 020 7727 8860 Λονδίνο, 18 Απριλίου 2008 Φαξ : 020 7727 9934 Ηλ. Δ/νση : commercial@greekembassy.org.uk

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

INCOFRUIT - (HELLAS)

INCOFRUIT - (HELLAS) Αριθ. Πρωτ. 251/ Σελ 1 Αθήνα 16.4,2008 1 Προς ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ Κε Συνάδελφε Θέµα: Ενηµερωτικό δελτίο για την αγορά αγροτικών προϊόντων στη Γερµανία Παραθέτουµε συνηµµένα το πρώτο ενηµερωτικό δελτίο µε ειδήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η αλήθεια για το γάλα

Η αλήθεια για το γάλα Η αλήθεια για το γάλα Υφιστάµενο πλαίσιο Σύµφωνα µε το υφιστάµενο πλαίσιο στην Ελλάδα υπάρχει γάλα χαµηλής παστερίωσης διάρκειας µέχρι 5 ηµερών, που µπορεί να ονοµάζεται και «φρέσκο» και γάλα υψηλής παστερίωσης-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού. 13/5/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού. Με αφορμή εμπεριστατωμένη μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος Καθηγητής «Η Ιχθυοπανίδα των λιμνοθαλασσών» Στις λιμνοθάλασσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΡΟΥ 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ» Ε.Π. Αλιείας 2007 2013. 2 η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. e-mail: infoathens@noisisdev.gr. e-mail: info@noisisdev.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΡΟΥ 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ» Ε.Π. Αλιείας 2007 2013. 2 η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. e-mail: infoathens@noisisdev.gr. e-mail: info@noisisdev. ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΡΟΥ 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ» Ε.Π. Αλιείας 2007 2013 2 η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ e-mail: infoathens@noisisdev.gr e-mail: info@noisisdev.gr e-mail: infokastoria@noisisdev.gr 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ: ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ ΤΑ ΦΟΡΤΗΓΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΤΡΕΝΩΝ

ΟΔΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ: ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ ΤΑ ΦΟΡΤΗΓΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΤΡΕΝΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΟΔΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ: ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗΣ Box 55565, 102 04 Stockholm, Sweden Tηλ. (+46-8) 545 660 16, 17, Tέλεφαξ (+46-8) 667 32 93 Email: sweden.oey@greekembassy.se

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρο 2.1 Υδατοκαλλιέργεια. Συνοπτική παρουσίαση

Μέτρο 2.1 Υδατοκαλλιέργεια. Συνοπτική παρουσίαση Μέτρο 2.1 Υδατοκαλλιέργεια Συνοπτική παρουσίαση Δράσεις 1. Αύξηση της παραγωγικής ικανότητας λόγω κατασκευής νέων μονάδων. Ίδρυση νέων μονάδων ειδών εμπορικής αξίας εδώδιμων και μη. Αύξηση της δυναμικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα (ΔΕΔ) χρηματοδοτούνται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εν μέρει από τα κράτη μέλη. Η χρηματοδοτική ενίσχυση της ΕΕ λειτουργεί ως καταλύτης,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΙΑ ΣΕΛΟΝΤΑ ΑΕΓΕ. Ενοποιηµένα Οικονοµικά Μεγέθη για το 1o τρίµηνο του 2007

ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΙΑ ΣΕΛΟΝΤΑ ΑΕΓΕ. Ενοποιηµένα Οικονοµικά Μεγέθη για το 1o τρίµηνο του 2007 ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΙΑ ΣΕΛΟΝΤΑ ΑΕΓΕ Ενοποιηµένα Οικονοµικά Μεγέθη για το 1o τρίµηνο του 2007 1. Ισχυρή ανάπτυξη πωλήσεων και καθαρής κερδοφορίας 2. Οι πρόσφατες εξαγορές δίνουν ώθηση στις πωλήσεις γόνου και ψαριών

Διαβάστε περισσότερα

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ &

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ηλεκρονικές σημειώσεις για την Παραγωγή Ιχθύων Γλυκού Νερού Επιμέλεια Περδικάρης Κώστας Ναθαναηλίδης Κοσμάς Γκούβα

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ»

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή «ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» Άντρεα Χ. Σταυρινίδη Λεµεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Το «INTRANEMMA» είναι Ευρωπαϊκό πρόγραμμα διά βίου μάθησης LDV - Leonardo Da Vinci - Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα «Ενεργειακά δίκτυα στην Ευρώπη η υλοποίηση ενός οράματος» The Economist «Η Θάλασσα της Ευρώπης: Σκιαγραφώντας τον χάρτη της οικονομικής ανάπτυξης» Θεσσαλονίκη, 17 Φεβρουαρίου 2014 Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής

Διαβάστε περισσότερα

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo.

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo. Η μπύρα στην αγορά της Γαλλίας ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η μπύρα στην Γαλλία δεν είναι τόσο δημοφιλής όσο είναι ο οίνος. Το συγκεκριμένο ποτό δεν έχει την παράδοση και την φήμη που έχει σε άλλες ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΝΙΚΑΣ, CRETA FARM ΚΑΙ VIVARTIA ΓΙΑ ΤΑ ΕΤΗ 2007, 2008 ΚΑΙ 2009

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΝΙΚΑΣ, CRETA FARM ΚΑΙ VIVARTIA ΓΙΑ ΤΑ ΕΤΗ 2007, 2008 ΚΑΙ 2009 ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΝΙΚΑΣ, CRETA FARM ΚΑΙ VIVARTIA ΓΙΑ ΤΑ ΕΤΗ 2007, 2008 ΚΑΙ 2009 ΝΑΝΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΗ Α.Μ. 7084 ΠΕΙΡΑΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 14 Νοεμβρίου Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου Θετικά αποτελέσματα Γ Τριμήνου λόγω αριστοποίησης λειτουργίας Διυλιστηρίου Ελευσίνας, αυξημένων εξαγωγών και βελτιωμένης λειτουργικής επίδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Καλλιέργειες υδρόβιων φυτικών ειδών... 15 1.1. Laminaria japonica... 15 1.1.1 Βιολογικά χαρακτηριστικά... 16 1.1.2 Βιολογία... 16 1.1.3 Μέθοδοι καλλιέργειας... 18

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Δελτίο τύπου 28 Φεβρουαρίου 2011 Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Η επιτυχής ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου με την άντληση 488.2 εκατ., και η πώληση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η αγορά ιχθυηρών της Γερμανίας

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η αγορά ιχθυηρών της Γερμανίας ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Τροφοδοσία και κατανάλωση προϊόντων ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η αγορά ιχθυηρών της Γερμανίας Βερολίνο, 8 Μαίου 2008 H συνολική κατανάλωση ιχθυηρών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΔΡΑΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ 2013-2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΔΡΑΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ 2013-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΔΡΑΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ 2013-2014 1 Συνολική παρουσία Υπουργείου Εξωτερικών ανά τον κόσμο ΓΡΑΦΕΙΑ ΟΕΥ ΠΡΕΣΒΕΙΕΣ/ ΓΕΝ. ΠΡΟΞΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στο Βελιγράδι Simina 15 Beograd 11000 Tel. +381 11 3222338-3231577 Fax +381 11 3249215 Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραµµα Εξουσιοδοτηµένων Εγκαταστατών της PROINSO ξεπέρασε τις 2.000 συµβεβληµένες επιχειρήσεις σε όλο τον κόσµο Εδραιώνοντας έτσι την ηγετική της θέση διεθνώς Από την έναρξή του το 2010, συνολικά

Διαβάστε περισσότερα

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία Τετάρτη 20 Απριλίου 2011 www.geostrategy.gr Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία Οι επιπτώσεις των πρόσφατων εξεγέρσεων Οι πρόσφατες εξεγέρσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος

Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος Ο Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος επεξεργάζεται και εκδίδει κάθε δύο χρόνια τον Κατάλογο Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος, έναν πλήρη οδηγό των παραγωγικών, µεταποιητικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο κλάδος της ιχθυοκαλλιέργειας αποτελεί ένα δυναμικό και συνεχώς εξελισσόμενο κλάδο της οικονομίας.

Ο κλάδος της ιχθυοκαλλιέργειας αποτελεί ένα δυναμικό και συνεχώς εξελισσόμενο κλάδο της οικονομίας. Ετήσια επισκόπηση & προοπτικές που απορρέουν από συνεντεύξεις με αρμόδια στελέχη του κλάδου Σύγκριση και μεταβολές στην συμπεριφορά επιχειρήσεων & κλάδου στην συναλλακτική τούς συμπεριφορά (ημέρες πληρωμής

Διαβάστε περισσότερα

Έγκριση του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014-2020 από την Ε.Ε

Έγκριση του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014-2020 από την Ε.Ε Έγκριση του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014-2020 από την Ε.Ε ΕΣΠΑ 2014-2020 Το 3 ο πρόγραμμα μεταξύ των 28 που εγκρίνεται από την Κομισιόν Ταχεία υποβολή και έγκριση των επιμέρους Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Εισαγωγή Η παρούσα μελέτη έχει ως αντικείμενο την διερεύνηση του κλάδου των ιχθυοκαλλιεργειών. Στον κλάδο δραστηριοποιούνται αφενός εταιρίες καθετοποιημένες, οι οποίες ασχολούνται τόσο με

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΕΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, ΕΞΑΓΩΓΕΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΞΟ ΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ

ΙΕΘΝΕΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, ΕΞΑΓΩΓΕΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΞΟ ΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΙΕΘΝΕΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, ΕΞΑΓΩΓΕΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΞΟ ΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ρ Κων. Λυµπερόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα B. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια

Ειδικό Παράρτημα B. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια Ειδικό Παράρτημα B Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου 290 Β. Ανάλυση ανά περιφέρεια Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται η γεωγραφική διάσταση της διάρθρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

L 57/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2.3.2011

L 57/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2.3.2011 L 57/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2.3.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 202/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 1ης Μαρτίου 2011 περί τροποποίησης του παραρτήματος I του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1005/2008 του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa.

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa. ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗΝ ΒΑΡΣΟΒΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site:

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014 Επαρκής ρευστότητα και ισχυροποίηση του ισολογισμού Επαρκής ρευστότητα παρά τις δυσμενείς συνθήκες Δάνεια προς καταθέσεις στο 95% σε επίπεδο Ομίλου, και 83% στην Ελλάδα Τρέχουσα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 5 Σεπτεμβρίου 2014 Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Εσωτερική μετανάστευση Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ. Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα

Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ. Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα Ηνωμένο Βασίλειο Γαλλία Πορτογαλία Πολωνία Δημοκρατία της Τσεχίας Γερμανία Εσθονία Λετονία Λιθουανία Σλοβακία

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ «ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ Ποιο είναι το θέμα μας Η Ελληνική μελισσοκομία έχει κατακτήσει σημαντική θέση στην ελληνική αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 29 Αυγούστου 2014 Καταθέσεις Δάνεια Τιμές Ακινήτων Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε για δεύτερη φορά η Κεντρική Τράπεζα, το συνολικό ενεργητικό των επενδυτικών οργανισμών που

Διαβάστε περισσότερα

Πρεσβεία της Ελλάδος στο Βέλγιο Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΓΙΟ

Πρεσβεία της Ελλάδος στο Βέλγιο Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΓΙΟ Πρεσβεία της Ελλάδος στο Βέλγιο Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΓΙΟ Βρυξέλλες, Δεκέμβριος 2012 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΓΙΟ...3 1. ΒΕΛΓΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ *

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * Διαπιστώσεις Διαπίστωση Ι: Ο όγκος και η αξία των εξαγωγών ελληνικών ελιών στην Ιαπωνία -αν και σε αυξητική πορεία την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Πειραιάς, 10 Ιουνίου 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Στην Ελλάδα, τα επιτόκια χορηγήσεων παραμένουν σε υψηλό

Διαβάστε περισσότερα

EXPOLINK 07. «Το. φυσικό αέριο στην Ελλάδα» ΗΜΕΡΙΔΑ. επιπτώσεις στο περιβάλλον. Θεσσαλονίκη 21 Απριλίου 2007

EXPOLINK 07. «Το. φυσικό αέριο στην Ελλάδα» ΗΜΕΡΙΔΑ. επιπτώσεις στο περιβάλλον. Θεσσαλονίκη 21 Απριλίου 2007 EXPOLINK 07 ΗΜΕΡΙΔΑ Σύγχρονες εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα και επιπτώσεις στο περιβάλλον Θεσσαλονίκη 21 Απριλίου 2007 «Το φυσικό αέριο στην Ελλάδα» Σπύρος Παλαιογιάννης Χημικός, ΜΒΑ Αντιπρόεδρος ΙΕΝΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις επί του σχεδίου ΚΥΑ για το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Υδατοκαλλιέργειες.

Προτάσεις επί του σχεδίου ΚΥΑ για το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Υδατοκαλλιέργειες. Ιωάννινα 8-9 - 2011 Αριθμ. Πρωτ 521 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ-ΝΗΣΩΝ ΚΟΡΑΗ 4-454 44 ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΤΗΛ: 26510 21927 26510 31427 FAX: 26510 31 427 E-mail : geoteeip@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Πτυχιακή Εργασία Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Σπουδαστής: Καραλάγας Γεώργιος Εισηγητής: Ντάνος Αναστάσιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τ.Ε.Ι

Διαβάστε περισσότερα

Επιδόσεις και Προοπτικές

Επιδόσεις και Προοπτικές Επιδόσεις και Προοπτικές Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς Περιεχόμενα 1. Αντικείμενο της μελέτης 2.Ο κλάδος της Ακτοπλοΐας στην Ελλάδα: Υφιστάμενη κατάσταση 3. Συμβολή της Ακτοπλοΐας στην Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Η κυπριακή αγορά είναι μία μικρή σε μέγεθος αγορά, καθώς ο πληθυσμός

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς:

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Ιουνίου 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Έγγραφο συνόδου 11.2.2015 B8-0000/2015 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης για προφορική απάντηση B8-000/2015 σύμφωνα με το άρθρο 128, παράγραφος 5, του

Διαβάστε περισσότερα

Επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ): Ανάλυση στοιχειών 10 σημαντικών κλάδων και

Επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ): Ανάλυση στοιχειών 10 σημαντικών κλάδων και Επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ): Ανάλυση στοιχειών 10 σημαντικών κλάδων και του κλάδου ΤΠΕ Μάιος 2013 ΚτΠ Α.Ε. - Παρατηρητήριο για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση Επενδύσεις σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Η/Ε). Σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων ΑΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Ν. Καραμούζη, Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου ομίλου Eurobank EFG. στo Forum στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας GO International

Ομιλία κ. Ν. Καραμούζη, Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου ομίλου Eurobank EFG. στo Forum στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας GO International Ομιλία κ. Ν. Καραμούζη, Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου ομίλου Eurobank EFG στo Forum στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας GO International Δευτέρα, 7 Φεβρουαρίου στην Κύπρο Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι Πρέσβεις,

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗMOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΔΕΦΑ) 2 Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 14-15 ΜΑΡΤΊΟΥ 2013

ΔΗMOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΔΕΦΑ) 2 Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 14-15 ΜΑΡΤΊΟΥ 2013 ΔΗMOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΔΕΦΑ) 2 Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 14-15 ΜΑΡΤΊΟΥ 2013 ΔΕΦΑ Η Δημόσια Επιχείρηση Φυσικού Αερίου άρχισε τις εργασίες της τον Νοέμβριο του 2009. Το 100% των μετοχών της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Ανασκόπηση της αγοράς φέτας στις ΗΠΑ κατά το α εξάµηνο του 2012

ΘΕΜΑ Ανασκόπηση της αγοράς φέτας στις ΗΠΑ κατά το α εξάµηνο του 2012 ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 150 East 58 th Str. (17 th Floor), New York, NY 10155 Tel: 1-212-751-2404, Fax: 1-212-593-2278, E-mail: greektradeoffice@aol.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οικονομικά αποτελέσματα Α Τριμήνου 2015

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οικονομικά αποτελέσματα Α Τριμήνου 2015 29 Μαΐου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οικονομικά αποτελέσματα Α Τριμήνου 2015 Επάνοδος στην κερδοφορία στο επίπεδο των ενοποιημένων λειτουργικών αποτελεσμάτων EBITDA στο σύνολο των θυγατρικών 1 για το Α Τρίμηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatasi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Νέας Προγραμματικής Περιόδου ΕΣΠΑ (ΣΕΣ) 2014-2020

Παρουσίαση Νέας Προγραμματικής Περιόδου ΕΣΠΑ (ΣΕΣ) 2014-2020 Παρουσίαση Νέας Προγραμματικής Περιόδου ΕΣΠΑ (ΣΕΣ) 2014-2020 Είναι το τρίτο πρόγραμμα μεταξύ των 28 το οποίο εγκρίνεται από την Κομισιόν. Ταχεία υποβολή και έγκριση των επιμέρους Επιχειρησιακών Προγραμμάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής ρ Μαρία Κωστοπούλου Προϊσταμένη Μονάδας Α Στρατηγικής και παρακολούθησης πολιτικών Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 23 Ιανουαρίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 9 Ιανουαρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Μονάδα Παρακολούθησης της Κοινής Γνώμης Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2013 Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

χώρας το δεκάμηνο του 2014 ξεπέρασαν το σύνολο των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους 2013.

χώρας το δεκάμηνο του 2014 ξεπέρασαν το σύνολο των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους 2013. Σημαντική ήταν η αύξηση που παρουσίασε ο εισερχόμενος τουρισμός προς τη χώρα μας την τελευταία διετία (2013-2014), καθώς οι αφίξεις των αλλοδαπών τουριστών εκτιμάται ότι ξεπέρασαν το επίπεδο ρεκόρ των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας Γεώργιος Αλετράς / ΕΥΔ ΠΑΑ-Μονάδα Α Λακωνία, 3 Μαρτίου 2013 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΝΩΠΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Καΐρου Κάιρο, Μάιος 2014 1. Εισαγωγικά 2. Στατιστικά στοιχεία - παρατηρήσεις 3. Συµπεράσµατα 4. Πηγές 1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Παραδοσιακά,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινοτικοί πόροι 35 δισ. ευρώ δίνουν ανάσα στην ελληνική οικονοµία

Κοινοτικοί πόροι 35 δισ. ευρώ δίνουν ανάσα στην ελληνική οικονοµία Κοινοτικοί πόροι 35 δισ. ευρώ δίνουν ανάσα στην ελληνική οικονοµία Χρηµατοδοτήσεις: Ευνοϊκές οι προτάσεις της Κοµισιόν για τη διευκόλυνση της απορρόφησης των κονδυλίων της περιόδου 2007-2013, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Σημερινή Κατάσταση και Προοπτικές της Ηλιακής Ενέργειας στην Ελλάδα. Ν. Α. ΚΥΡΙΑΚΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ Πρόεδρος ΙΗΤ

Σημερινή Κατάσταση και Προοπτικές της Ηλιακής Ενέργειας στην Ελλάδα. Ν. Α. ΚΥΡΙΑΚΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ Πρόεδρος ΙΗΤ Σημερινή Κατάσταση και Προοπτικές της Ηλιακής Ενέργειας στην Ελλάδα Ν. Α. ΚΥΡΙΑΚΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ Πρόεδρος ΙΗΤ Δυνατότητες Αξιοποίησης Ηλιακής Ενέργειας Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας (Φ/Β).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αναφορών 2004 22 Ιουλίου 2004 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 893/2003 του Antonio Cecoro ιταλικής ιθαγένειας σχετικά µε περιβαλλοντικό ζήτηµα που αφορά την ακτή της

Διαβάστε περισσότερα

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Βαγενάς Γ., Επεσλίδης Δ., Καρδαμηλιώτης Κ., Λαπατσάνης M., Μέττας Λ., Μητσόπουλος Δ. Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη georgevgn@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα