2 De Corpore, στο The English Works of Thomas Hobbes, William Molesworth, τ. Ι, επιστολή στον

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2 De Corpore, στο The English Works of Thomas Hobbes, William Molesworth, τ. Ι, επιστολή στον"

Transcript

1 Χοµπς: Σώµα, Μέθοδος, Τεχνούργηµα I. Χωρίς αµφιβολία, η θέση του Χοµπς στο φιλοσοφικό στερέωµα οφείλεται πρωτίστως στο πολιτικό σκέλος της θεωρίας του. Στον βαθµό, όµως, που αναγνωρίζεται συστηµατικότητα στη σκέψη του, 1 η πολιτική του φιλοσοφία, παρότι είναι θεµιτό να ιδωθεί ως κεντρική από άποψη στοχοθεσίας, 2 δεν µπορεί να γίνει κατανοητή παρά ως µέρος µιας ολιστικής προσέγγισης: 3 διαπερνάται από και διαπλέκεται µε τους υπόλοιπους τοµείς της φιλοσοφίας του, αποτελώντας έκφανση της ανάγκης για οµοιογένεια των επιπέδων της πραγµατικότητας και για µια αξιωµατικοποίηση εφαρµόσιµη στο σύνολο αυτών, αιτήµατα βασικά όσον αφορά το φιλοσοφικό πλαίσιο το οποίο εγκαθιδρύεται κατά την ανάδυση των νεότερων χρόνων και τη σταδιακή εγκατάσταση του επιστηµονικού προτάγµατος στον πυρήνα του πλαισίου αυτού. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι περιοχές του πραγµατικού θεµελιώνονται σε ένα κοινό γνωσιακό υπόβαθρο, το οποίο εκτός των άλλων αναλαµβάνει την επεξήγηση της ρήξης την οποία συνιστά η ανθρώπινη τάξη πραγµάτων και η πολιτική θέσµιση, µια προβληµατική κεντρική στη σκέψη τόσο του Χοµπς 4 όσο και της πολιτικής φιλοσοφίας που έπεται αυτού και εν πολλοίς αναµετριέται µε το έργο του. Θεωρώντας, λοιπόν, απαραίτητες συνιστώσες στην ανάγνωση και ερµηνεία του χοµπσιανού έργου την εξέταση περί ύπαρξης ή µη συστηµατικού χαρακτήρα, τις οργανικές συνδέσεις µεταξύ των επιπέδων του και τις αναλογίες µέσω των οποίων κατανοεί ο Χοµπς τα επίπεδα αυτά, θα αποπειραθούµε να προβούµε σε µια συµπυκνωµένη παρουσίαση της φιλοσοφικής βάσης στην οποία στηρίζεται η πολιτική του θεωρία, των συσχετισµών που καθιστούν τη συνεκτικότητα του συστήµατος εφικτή και των θεµατικών που αναφύονται από τους ως άνω 1 Βλ. Π.Φ. Μορό, Χοµπς: Φιλοσοφία, Επιστήµη, Θρησκεία, µτφ. Νίκη Μουντζούρογλου, επιµ. Ελένη Ποταµιανού, Πατάκης, Αθήνα 2001, σσ για µια συνοπτική παρουσίαση της επιχειρηµατολογίας για την ύπαρξη ενότητας στο χοµπσιανό έργο. Θα περιοριστούµε εδώ στο να παραπέµψουµε στην επιστολή-αφιέρωση του Χοµπς στο De Corpore (σσ. vii-xii) στην οποία διαφαίνεται η αλληλεξάρτηση και οµοιογένεια που διακρίνει ο ίδιος µεταξύ των πεδίων της φιλοσοφίας. Όπως σηµειώνει ο Μορό, ο Χοµπς «δηλώνει τον νεοτερισµό του στην αρχή ενός συγγράµµατος φυσικής, ενώ αυτοαναγορεύεται θεµελιωτής της πολιτικής φιλοσοφίας», σ De Corpore, στο The English Works of Thomas Hobbes, William Molesworth, τ. Ι, επιστολή στον αναγνώστη, σ. xiv. 3 D. Reiners, «Biological Correctness», Hobbes Studies 21, 2008, σ Π.Φ. Μορό, ό.π., σσ

2 συσχετισµούς. Η προσέγγισή µας θα επικεντρωθεί στον υλισµό του Χοµπς, τον ρόλο και τα χαρακτηριστικά της επιστηµονικής του µεθόδου και την προαναφερθείσα προβληµατική της σχέσης του φυσικού µε το τεχνητό, αλλώς ειπείν της θέσης του ανθρώπου εντός της φύσης. Οιονεί ζητούµενο αποτελεί η σκιαγράφηση της υλιστικοµηχανιστικής και επιστηµονιστικής ερµηνείας του γίγνεσθαι και µιας διασύνδεσής της µε τις πολιτικές εκβολές τις οποίες εκφράζει η φιλοσοφία του Χοµπς, αναγνωρίζοντας όµως σαφώς πως στην προκειµένη περίπτωση τα πράγµατα είναι εξαιρετικά περίπλοκα, σε µεγάλο βαθµό λόγω της πρώιµης θέσης του σε µια τέτοιου τύπου γενεαλογία. Παρότι η σηµερινή παρουσίαση αφορά τον λεβιάθαν, η εισήγησή µας έχει αντλήσει υλικό και από άλλα έργα του Χοµπς, λόγω µιας ανάγκης για επιπρόσθετη διερεύνηση κάποιων παραµέτρων, οι οποίες µόνο επιγραµµατικά παρουσιάζονται στο συγκεκριµένο έργο. II. Εντός της συνοπτικής απόπειρας έκθεσης που θα ακολουθήσει, στη βάση του χοµπσιανού συστήµατος τοποθετείται αυτό που ο ίδιος χαρακτήριζε πρώτη φιλοσοφία του, ο στοχασµός δηλαδή περί των φυσικών σωµάτων, των βασικών τους ιδιοτήτων και των νόµων που τα διέπουν. 5 Στην οντολογία του Χοµπς, η οποία χαρακτηρίζεται από έναν αµιγή υλισµό 6 και µια µηχανιστική ανάλυση των σωµάτων από τα οποία και µόνο απαρτίζεται το σύνολο του σύµπαντος, οι στοιχειωδέστερες ιδιότητες που λειτουργούν ως αναλυτικά εργαλεία θεωρούνται η έκταση και η κίνηση. 7 Η κίνηση έχει πάντοτε σχεσιακό χαρακτήρα: το conatus του κάθε πράγµατος, δηλαδή η τάση για απαρχή κίνησης και για διατήρηση αυτής, είναι αυτό που προξενεί την κίνηση κάποιου άλλου, 8 η οποία, σύµφωνα µε το γαλιλεϊκό µοντέλο 9 δεν δύναται ούτε να ξεκινήσει ούτε να σταµατήσει αφ εαυτής. ιαφαίνεται έτσι ήδη µια συγκρουσιακότητα στην έννοια του conatus στο επίπεδο της φυσικής 5 Να σηµειωθεί πως η λεγόµενη πρώτη φιλοσοφία, αποτυπωµένη ευκρινώς στο De Corpore, ξεκινάει µε µια παρουσίαση της ίδιας της φιλοσοφίας/επιστήµης, της γλώσσας/λογικής και της µεθόδου µε την οποία αντιµετωπίζεται. 6 Λεβιάθαν, De Corpore, XV.1. 8 Ό.π., VIII Ο µαθηµατικοποιηµένος κόσµος του Γαλιλαίου αποτελεί οπωσδήποτε µία από τις σηµαντικότερες επιρροές στο έργο του Χοµπς, ιδίως σε επίπεδο µεθοδολογίας. 2

3 φιλοσοφίας, µια τάση αντίστασης των σωµάτων στην τάση άλλων σωµάτων να τα επηρεάσουν, 10 η οποία βρίσκει τρόπον τινά το αντίστοιχό της στην εννοιολόγηση της φυσικής κατάστασης της ανθρωπότητας, σηµείο κοµβικό στη συγκρότηση της πολιτικής θεωρίας. 11 Εντός αυτού του σχήµατος, η αιτιότητα νοείται αυστηρά και µόνο ως µεταβίβαση σωµατικών κινήσεων, µε το σώµα να διαδέχεται την υπόσταση των σχολαστικών ως υποδοχέας των συµβεβηκότων δεν νοείται θεµιτός, δηλαδή επιστηµονικός, λόγος για ό,τι δεν είναι χώρος ή σώµα, 12 για ό,τι, µε άλλα λόγια, δεν µετέχει στο καρτεσιανό κατηγόρηµα της έκτασης. 13 Ο Χοµπς έτσι καταφέρνει ένα καίριο πλήγµα και στη µέχρι τότε κυρίαρχη αριστοτελική και σχολαστική τελεολογία όπως και στο θεολογικό κοσµοείδωλο, µετατρέποντας κάθε τελικό αίτιο σε ποιητικό και αντικαθιστώντας το υπέρτατο αγαθό (summum bonum) µε µία αρνητική προσέγγιση του µικρότερου κακού. Κατ αυτόν τον τρόπο, η φιλοσοφία/επιστήµη συνδέεται κατασταστικά µε τη δύναµη ως υλική διάδραση σε επίπεδο περιεχοµένου και θεωρητικής προσέγγισης αλλού, ο Χοµπς θα ολοκληρώσει τη διασύνδεση επεκτείνοντας τον συσχετισµό, µε το να υπάγει την αναζήτηση γνώσης στη συσσώρευση δύναµης και κατ επέκταση στην επίρρωση της δυνατότητας επιβίωσης και κυριαρχίας επί της φύσης, νοούµενης εξίσου ως εσωτερικό και ως εξωτερικό περιβάλλον. 14 Όπως είναι φυσικό, η οντολογία αυτή αντανακλάται σε όλα τα επίπεδα του οικοδοµήµατος. Από άποψη γνωσιοθεωρίας, οι αισθήσεις παράγονται από σχέσεις µεταξύ κινήσεων και τείνουν να αυτοδιατηρηθούν εντός του εγκεφάλου, 15 γεννώντας τη φαντασία και τη µνήµη, και παράλληλα οδηγούν, µέσα από την κυκλοφορία του αίµατος, σε κινήσεις της καρδιάς που κατευθύνουν τη ζωική (δηλαδή την εκούσια) κίνηση στο να προσεγγίσει αντικείµενα ήτοι επιθυµία ή να αποµακρυνθεί από αυτά αποστροφή, αντίστοιχα. 16 Η τοποθέτηση αυτή παράγει άµεσα µια ηθική εκ πρώτης όψεως απόλυτα σχετικιστική, η οποία θα λυθεί µε την έλευση του λεβιάθαν, ως 10 De Corpore XV.2 βλ. και την παρόµοια αντιµετώπιση της ισχύος στο Τ. Χοµπς, Περί της Φύσης του Ανθρώπου, µτφ. ήµητρα Σταυρίδου, επιµ. Αλέξανδρος Βέλιος, Printa, Αθήνα 2013, VIII Ι. Πατέλλη, Η Φιλοσοφία του Hobbes: Λόγος και Αιτιότητα στη Νέα Φυσική και Πολιτική Επιστήµη, Ίδρυµα Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα 1995, σ Π.Φ. Μορό, ό.π., σ Βλ. τις αντιρρήσεις που διατύπωσε ο Χοµπς στον Καρτέσιο, οι οποίες αποτελούν την Τρίτη Σειρά αντιρρήσεων στους Μεταφυσικούς Στοχασµούς του τελευταίου. 14 Λεβιάθαν, 10 και 11 De Corpore, I.6. Ας επισηµάνουµε εδώ την επιρροή µα και την αποµάκρυνση από τη φιλοσοφία του Bacon, γραµµατέας του οποίου είχε διατελέσει ο Χοµπς. 15 Περί της Φύσης του Ανθρώπου, ΙΙ-ΙΙΙ. 16 Ό.π., VII. 3

4 ενσαρκωτή του Λόγου, 17 ο οποίος αναλαµβάνει τη χειραγώγηση των παθών. Ο άξονας καλού κακού καθίσταται κενός νοήµατος, εφόσον οι όροι αυτοί δεν περιγράφουν παρά τις επιθυµίες των ατόµων, 18 τα οποία νοούνται ως αυτοκινούµενοι µηχανισµοί που τείνουν να αυτοδιατηρηθούν στη ζωή και µετέρχονται όλα τα δυνατά µέσα για να ευοδωθεί ο θεµελιακός στόχος της αποφυγής του θανάτου, ο οποίος δηµιουργεί τη µεγαλύτερη αποστροφή, ως παύση της δυνατότητας για κίνηση. 19 Έτσι η επιβίωση νοείται ως η µοναδική θεωρητικά και εµπειρικά αυταπόδεικτη αξία, µια θέση η οποία έχει εκτός των άλλων ρίζες στον φιλοσοφικό σκεπτικισµό του 16 ου αιώνα, οι θιασώτες του οποίου αποδέχονταν την αυτοσυντήρηση ως το µόνο χαρακτηριστικό που αδιαµφισβήτητα διέπει το σύνολο των ανθρώπινων όντων. Αν και για τους Σκεπτικιστές το ζήτηµα δεν αναγόταν στην ηθική, στον Χοµπς οι παραπάνω θέσεις εκβάλλουν φυσικά στην ηθική 20 και συνεπώς και στην πολιτική θεωρία. Αφενός, η αυτοσυντηρησιακή επιταγή προηγείται της ηθικής υποχρέωσης και οδηγεί σε αυτήν, 21 ενώ αφετέρου η θέσµιση του πολιτικού σώµατος και ο απολυταρχικός χαρακτήρας της εξουσίας είναι λογικά και απαραίτητα απότοκα της επιταγής αυτής, την οποία και εξυπηρετούν οι Φυσικοί Νόµοι στο σύνολο τους. 22 Η επιµονή του Χοµπς στα οντολογικά πρωτεία (ή και στην οντολογική αποκλειστικότητα) του σώµατος αποτελεί βασικό πυλώνα του εκκοσµικευτικού του προγράµµατος. Υπ αυτήν την οπτική, πρόκειται για µια ιστορικά παραγόµενη και προσδιορίσιµη τοποθέτηση µε οφθαλµοφανείς πολιτικές επιπτώσεις, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της µεταφυσικής (δηλ. θρησκευτικής) διαπάλης που µαίνεται στον ιστορικό του ορίζοντα, µια απάντηση στο έµπλεο ενδεχοµενικότητας περιβάλλον που δηµιουργήθηκε από τη µία λόγω του εκ βαθέων κλονισµού του απερχόµενου πολιτισµικού και θεωρητικού πλαισίου της παραδοσιακής υπερβατικής µεταφυσικής και από την άλλη από τις ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στην Αγγλία του 17 Ή της Βούλησης, στο πλαίσιο ερµηνειών που θέλουν τον λεβιάθαν να αποτελεί ενσάρκωση του λόγου του κράτους. Βλ. Σαγκριώτης, Γ., «Φυσικό ίκαιο και Λόγος του Κράτους στην Πολιτική Φιλοσοφία του Χοµπς», Αξιολογικά 16, 2006, σσ Θ. ρίτσας, «Η σχέση Νόµου και ικαιωµάτων στις Ερµηνείες της Πολιτικής Φιλοσοφίας του Χοµπς τον 20ο Αιώνα», Αξιολογικά 16, 2006, σσ Έχει επισηµανθεί µια συσχέτιση της χοµπσιανής ανθρωπολογίας µε τη φιλοσοφία του Επίκουρου. 19 J.W.N. Watkins, «Philosophy and Politics in Hobbes», The Philosophical Quarterly, Vol. 5 (19), 1955, σ Η ηθική, άλλωστε, όπως θα δούµε παρακάτω, νοείται ως παρακλάδι της φυσικής. Βλ. και Λεβιάθαν, Βλ. D. Reiners, ό.π., σ. 80 Κ.Μπ. Μακφέρσον, Ατοµικισµός και Ιδιοκτησία: η Πολιτική Θεωρία του Πρώιµου Φιλελευθερισµού από τον Hobbes ως τον Locke, µτφ. Ελένη Κασίµη, Γνώση, Αθήνα Η σχετική συζήτηση είναι µεγάλη. 22 Βλ. τον ορισµό του φυσικού νόµου στον Λεβιάθαν, 14, τον οποίο ακολουθεί η συστηµατική απαρίθµηση/τυπολογία των φυσικών νόµων στα κεφάλαια 14 και 15. 4

5 17 ου αιώνα. Παρότι όµως αυτή η ταύτιση του όντος µε το σώµα αποκαθηλώνει σε µια πρώτη ανάγνωση τη µεταφυσική και τον ηθικισµό, ο διαφαινόµενος υπερβατισµός του Φυσικού Νόµου θα αποτελέσει αντικείµενο κριτικής και πολλαπλών αντικρουόµενων ερµηνειών, µιας και η απόπειρά παραγωγής αξιακής κανονιστικότητας αποκλειστικά µέσα από µια µηχανιστική ανάλυση θα προσκρούσει στην ανάγκη για αυτοθεµελίωση του Λόγου. III. Το υπόβαθρο που ιχνηλατήθηκε έως τώρα γίνεται αντικείµενο πραγµάτευσης µέσα από µια αυστηρά αποτυπωµένη µέθοδο και ένα έµµονο αίτηµα για επιστηµονική ερµηνεία της πραγµατικότητας. Η χοµπσιανή επιστήµη έχει ως µοναδικό αντικείµενο την ορθή σύνδεση των αιτιών µε τα αποτελέσµατα και αντιστρόφως. Αποκτά συστηµατικό χαρακτήρα αφενός µέσω ενός άτεγκτου αιτιοκρατικού περιβάλλοντος που οριοθετείται από ένα σύνολο ορισµών που επιδεικνύουν συνεπή αλληλουχία, κατά το πρότυπο της γεωµετρίας, 23 και αφετέρου µέσω της απαρέγκλιτης απαγωγικής µεθοδολογίας που χρησιµοποιείται εντός του. Ο Χοµπς ταυτόχρονα διακηρύσσει τη διάστασή του από τη µέχρι τότε φιλοσοφία και ενσωµατώνει στο σύστηµά του συγκαιρινές µεθοδολογίες, µε κυριότερα δάνεια την αναλυτικοσυνθετική µέθοδο και τις αρχές της κίνησης του Γαλιλαίου και το µοντέλο κυκλοφορίας του αίµατος του Harvey. Η γαλιλεϊκή µέθοδος, µεταφερµένη στο πεδίο της πολιτικής, του επιτρέπει να χρησιµοποιήσει το άτοµο (και την περαιτέρω ανάλυση των παθών του) ως συνδετικό κρίκο µεταξύ της φύσης και του κράτους. 24 Την ίδια στιγµή, βρίσκεται και σε έναν γόνιµο διάλογο µε εξέχουσες φιλοσοφικοεπιστηµονικές προσωπικότητες της εποχής του (Καρτέσιος, Mersenne, Gassendi κ.ά.), σε µία συντεταγµένη κριτική προσέγγιση του προϋπάρχοντος και µία πρόκριση του επιστηµονικού ιδεώδους. Ο ρόλος που επιφυλάσσει στον λόγο είναι αντιπροσωπευτικός της σκέψης του και σε πλήρη αρµονία µε τη συνθήκη εργαλειακότητας που τη διέπει. εν πρόκειται για κάποια υπερβατική ιδιότητα που αποδίδει στον άνθρωπο την ανθρώπινη υπόστασή του, παρά µόνον για το µέσον που αυτός χρησιµοποιεί για να φέρει εις πέρας το έργο 23 Λεβιάθαν, 5. Στη σύντοµη βιογραφία του Χοµπς που περιέχεται στο Brief Lives, ο Aubrey αναφέρει πως ο πρώτος συνάντησε για πρώτη φορά τα Στοιχεία του Ευκλείδη σε ηλικία σαράντα ετών και από τότε «ερωτεύτηκε τη γεωµετρία». Βλ. και Λεβιάθαν, εισαγωγή, όπου ο Χοµπς χαρακτηρίζει τη γεωµετρία ως «τη µοναδική επιστήµη που εδέησε έως σήµερα να χαρίσει ο θεός στους ανθρώπους». 23 Λεβιάθαν, 5. Π.Φ. Μορό, ό.π., σ Π.Φ. Μορό, ό.π., σ

6 της επιστήµης. Με άλλα λόγια, ο λόγος δεν είναι παρά προσθαφαίρεση, σύνδεση των γλωσσικών ή µη σηµείων µεταξύ τους και άρα εφαρµόζεται στην εµπειρική γνώση για να τη επιστηµονικοποιήσει. 25 Η έννοια που επενδύει το σώµα άνθρωπος µε την ιδιότυπη θέση που κατέχει εντός της πραγµατικότητας είναι η δυνατότητα πρόσβασης στον χρόνο. Ο άνθρωπος διαφοροποιείται από τα ζώα και κατ επέκταση από τη φύση στον βαθµό που δύναται να χρησιµοποιήσει σηµάδια (signs) για να ενεργοποιήσει και να ενισχύσει την εγγενή ικανότητα µνήµης του. 26 Έτσι, η χρονικότητα προηγείται της γλώσσας, που επίσης δεν θεωρείται έµφυτο γνώρισµα, αλλά εξαιρετικά ισχυρός καταλύτης ως προς την ενίσχυση της ικανότητας χρήσης των σηµαδιών και η οποία, µε τη σειρά της, προηγείται του λόγου, ο οποίος συνδέει τα γλωσσικά σηµεία, παράγοντας την επιστήµη. Γιατί όµως αυτή να παραχθεί; Γιατί ο λόγος να οδηγήσει στην (υπόρρητα διατυπωµένη) πρόοδο του πολιτισµού; Η απάντηση του Χοµπς δίνεται µέσω µιας ακόµα έννοιας στον θεωρητικό σχηµατισµό που αποτυπώνει τη ρήξη µε τη φύση: είναι η αίσθηση του καινούριου και της αναζήτησης των αιτιών του, ιδιότητα της οποία τα ζώα, λόγω της παραµονής τους σε ένα µόνιµο παρόν, υπολείπονται. 27 Η χρονικότητα ταυτόχρονα οδηγεί σε µία συνειδητοποίηση του αβίωτου της φυσικής κατάστασης και στην ευχέρεια εξόδου από αυτήν, επιτρέποντάς στα άτοµα να έρθουν σε συνεννόηση µέσω της γλώσσας. Η αντικειµενικά και ουδέτερα παραγόµενη επιστηµονική γνώση καταλήγει µε ακρίβεια στο κράτος ως πραγµάτωση του λόγου, υποκαθιστώντας τη βιωµένη πραγµατικότητα µε µια εξαιρετικά συνεκτική θεωρητική τοποθέτηση. Η κοινοπολιτεία, όµως, για να διασφαλίσει τη συνέχειά της, οπότε και την ειρήνευση, έχει ανάγκη και από παύση της πνευµατικής και θρησκευτικής διαπάλης. Προς αυτήν την εξαιρετικά σηµαντική προγραµµατική κατεύθυνση, ο Χοµπς προβαίνει σε µια κριτική, ιστορική και πολιτική ανάγνωση της Βίβλου και της θεολογικής ιστορίας 28 και µια απορρέουσα γνωσιακή υποβάθµιση της θεολογίας και υπαγωγή της στην (πολιτική) φιλοσοφία. Παράλληλα, απαριθµεί µε µεθοδικότητα πιθανές αιτίες πολιτικής αναταραχής που αφορούν ό,τι θεωρεί εσφαλµένο από άποψη γνωσιακή, γλωσσική, θρησκευτική κ.λπ Β. Γρηγοροπούλου, «Επιστήµη και Αξίες στον Χοµπς», Αξιολογικά 16, 2006, σ Περί της Φύσης του Ανθρώπου, V. 27 Για µία ανάλυση του ρόλου της έννοιας του χρόνου στο έργο του Χοµπς, βλ. και Π.Φ. Μορό, ό.π., σσ. 77 κ.ε. 28. Κοτρόγιαννος, «Ιστορία και Πολιτικός Λόγος στον Hobbes και τον Spinoza», Αξιολογικά 2 (2), 2002, σσ Β. Γρηγοροπούλου, ό.π., σ

7 Ο λεβιάθαν περιλαµβάνει ένα διάγραµµα, 30 στο οποίο οι τοµείς της γνώσης κατηγοριοποιούνται και ο ρόλος τους αποσαφηνίζεται. 31 Η ιστορία θεωρείται απλή και άµεση γνώση γεγονότων και διαιρείται σε φυσική και πολιτική. Στον αντίποδά της στέκει η φιλοσοφία/επιστήµη, ως υποθετική (conditional) γνώση των αποτελεσµάτων και των αιτιών, και µε τη σειρά της υφίσταται την ίδια διχοτόµηση σε φυσικό και πολιτικό. Η φυσική φιλοσοφία διαχωρίζεται στις επιστήµες που ασχολούνται µε τα στοιχειώδη και κοινά σε όλα τα σώµατα συµβεβηκότα της ποσότητας και της κίνησης, υπό τη σηµαία της γεωµετρίας, και στη φυσική, η οποία γίνεται αντιληπτή ως ανάλυση των ιδιοτήτων συγκεκριµένων τύπων σωµάτων. Η πρώτη κατηγορία περιλαµβάνει την πρώτη φιλοσοφία, τα µαθηµατικά, την αστρονοµία, τη γεωγραφία και τη µηχανική ενώ στη δεύτερη, µεταξύ κλάδων όπως η µετεωρολογία, η οπτική και η µουσική, συµπεριλαµβάνονται η ποιητική, η ρητορική, η λογική, το δίκαιο και η ηθική. Ενώ η ηθική συγκαταλέγεται στις θυγατρικές επιστήµες της φυσικής, ως µηχανιστική ανάλυση των παθών του ανθρώπου και της ανάγκης για άρση τους, η πολιτική αποτελεί τελείως διακριτό κλάδο. Στο De Corpore (I.9), ο Χοµπς έχει ήδη επισηµάνει την οντολογική απόσταση µεταξύ φυσικού και τεχνητού σώµατος, όπως και το ότι η ανάλυση των παθών σε επίπεδο φυσικής, εν ολίγοις η ανθρωπολογία, είναι απαραίτητη προϋπόθεση της πολιτικής. Η θεωρία του, λοιπόν, περί των αποτελεσµάτων και των αιτιών της θέσµισης και των παρεπόµενων καθηκόντων και δικαιωµάτων τόσο του κυρίαρχου όσο και των υπηκόων, κατέχει µια ιδιόµορφη θέση στην επιστηµολογία του: αν και το πρότυπο της φυσικής δεν µπορεί να εφαρµοστεί αυτούσιο στην πολιτική, 32 είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγµάτευση της µε βάση το πρότυπο της γεωµετρίας. Η θέση αυτή δεν σηµατοδοτεί µια ρήξη στο εσωτερικό της θεωρίας του, παρά µάλλον µια προσέγγιση στο -µείζον για τη φιλοσοφία της µεθόδου- ζήτηµα του απροσπέλαστου χαρακτήρα του υπό συγκρότηση θεωρητικού αντικειµένου Λεβιάθαν, Κάποιες από τις τυπολογίες και τις θέσεις του Χοµπς, διαφοροποιούνται µεταξύ έργων, µα ο βασικός κορµός της θεωρίας του παραµένει σταθερός. 32 Β. Γρηγοροπούλου, ό.π., σ Π.Φ. Μορό, ό.π., σσ

8 IV. Η εισαγωγή του λεβιάθαν ξεκινάει µε έναν παραλληλισµό µεταξύ της φύσης ως τέχνης µε την οποία ο θεός δηµιούργησε και κυβερνάει τον κόσµο και της δυνατότητας του ανθρώπου να τη µιµηθεί δηµιουργώντας έναν τεχνητό άνθρωπο και συνεχίζει µε µια φαινοµενικά παράδοξη επίκληση στην εµπειρική αυτοκατανόηση του ανθρώπου. Όπως αναφέραµε και παραπάνω, η θεµελιώδης αντίφαση που παράγεται από την προβληµατική της θέσης του ανθρώπου ως προς την τάξη της φύσης επανεµφανίζεται ανελλιπώς στο χοµπσιανό έργο. Η θεσµιστική κανονιστικότητα της αυτοσυντήρησης ως µόνης θεωρητικά νοµιµοποιηµένης επιταγής στην οποία υπάγεται το άτοµο οδηγεί ταυτόχρονα τόσο σε µια απολυταρχική κρατική δοµή-τεχνούργηµα όσο και σε µια τύποις διάβρωση αυτής. 34 Με άλλα λόγια, η µόνιµη παρουσία του φυσικού στους κόλπους του τεχνητού τείνει σε µια διαρκή ρήξη ή, ορθότερα, δυνατότητα ρήξης, 35 της οποίας η ύπαρξη αν και δεν επιτρέπεται να δικαιωθεί θεωρητικά, 36 οπωσδήποτε αναγνωρίζεται ως αιτιακά δρώσα ανατρεπτική δύναµη, την οποία ο κυρίαρχος οφείλει να λάβει ενεργά υπ όψιν. 37 Ο άνθρωπος-τεχνουργός, ενώ εντάσσεται στους υλιστικοµηχανιστικούς νόµους του θεωρητικού κατασκευάσµατος, 38 ξεφεύγει από αυτό στον βαθµό που τα κίνητρα και τα αποτελέσµατα που διέπουν τη δράση του διακρίνονται ριζικά από τα αµιγώς φυσικά µια θέση η οποία θα καταστεί απαράβατος όρος για τη συγκρότηση των υπόλοιπων θεωριών του φυσικού δικαίου και του κοινωνικού συµβολαίου, οι οποίες θα αναλάβουν να αντιµετωπίσουν τον Χοµπς. 39 Τα λεπτά όρια στα οποία εδράζεται το χοµπσιανό οικοδόµηµα συµπυκνώνουν ένα σύνολο ζητηµάτων που διαδραµατίζουν κεντρικό ρόλο στη νεότερη πολιτική φιλοσοφία, µε επίκεντρο το πρόβληµα της αξιακής σύγκρουσης µεταξύ φιλελεύθερου ατοµισµού και κοινωνίας ως έκφρασης της απαραίτητης αλληλεγγύης Γ. Σαγκριώτης, ό.π., σ Ενδιαφέρον σε αυτό το σηµείο παρουσιάζει η µελέτη του Μακφέρσον, Ατοµικισµός και Ιδιοκτησία, ό.π., η οποία αποπειράται να εντάξει τη ρήξη αυτή στο πλαίσιο της ανάδυσης της κοινωνίας της αγοράς. 36 Λεβιάθαν, 14: «Είναι αλήθεια ότι ένας κυρίαρχος ή η πλειοψηφία µιας κυρίαρχης συνέλευσης µπορεί να προστάξουν την τέλεση πράξεων σύµφωνα µε τα πάθη τους και σε αντίθεση µε τη συνείδησή τους, πράγµα που συνιστά διάρρηξη της εµπιστοσύνης και του φυσικού νόµου. Τούτο όµως δεν αρκεί για να νοµιµοποιήσει τον υπήκοο να κηρύξει πόλεµο εναντίον του κυρίαρχου...». 37 Λεβιάθαν, 31 βλ. και Ι. Πατέλλη, ό.π., σσ Ι. Πατέλλη, ό.π., σ Π. Φ. Μορό, ό.π., σ Ι. Πατέλλη, ό.π., σ

9 Η θεµατική αυτή αντικατοπτρίζεται κατά κάποιον τρόπο και στην υιοθέτηση, από έναν ακραία υλιστή και εµπειριστή φιλόσοφο, ο οποίος επιπλέον διακρίνει στην αίσθηση της χρονικότητας τη µόνη διαφορά του ανθρώπου από τα ζώα, ενός νοµικιστικού υπερβατισµού, στο πλαίσιο του οποίου προτείνεται η αµιγώς θεωρητική ανοικοδόµηση της πολιτείας εν συνεχεία της επίσης αµιγώς θεωρητικής της κατάλυσης µέσα στο ανιστορικό (ή και αντι-ιστοριστικό) και εκτός των ορίων της πιθανής εµπειρίας σχήµα της φυσικής κατάστασης. Ακριβώς σε αυτήν την βάση ο Χοµπς καθιστά εαυτόν θεµελιωτή της νέας πολιτικής επιστήµης, θεωρώντας πως η πολιτική κοινωνία, όντας αποκλειστικά ανθρώπινο δηµιούργηµα (για την ακρίβεια, δηµιούργηµα ενός συνόλου, το οποίο όµως νοείται ως άθροισµα ατόµων και ποτέ ως οργανικό πλήθος, ικανό να προβεί σε αυτόνοµη θεσµιστική λειτουργία 41 ), είναι εφικτό να µελετηθεί και να θεµελιωθεί σε αυστηρά αξιώµατα κατά το µοντέλο της γεωµετρίας. Το χάσµα µεταξύ ανθρώπου και φύσης σε επίπεδο οντολογίας αναπαράγεται µε συνέπεια στην εξέταση του ανθρώπου ως ιδιάζοντος σώµατος, µέσα από την ακατάπαυστη εσωτερική διελκυστίνδα των παθών µε τον λόγο. Η τυπολογία ακολούθως επεκτείνεται και εντός της κοινωνίας: αν και όλοι οι άνθρωποι έχουν ισότιµη πρόσβαση στην ανάπτυξη του λόγου ως τεχνικής, οι περισσότεροι τείνουν να µην τον χρησιµοποιούν καθόλου στην καθηµερινή τους ζωή, στην οποία κινούνται µε βάση την εµπειρία και τις έµφυτες δεξιότητές τους. 42 Σε επίπεδο θεωρητικό, ο στοχασµός πάνω στη σχέση ανθρώπου και φύσης µπορεί να ιδωθεί ως ο κεντρικός άξονας της σκέψης του Χοµπς η αναζήτηση αυτή συνδέεται οργανικά µε µια αγωνιώδη έρευνα για απάντηση στο ερώτηµα περί του πώς προξενείται και πώς µπορεί να αποφευχθεί η κοινωνική αστάθεια και ανατροπή. Η τοποθέτησή του είναι σαφής: δύναται να αρθεί µόνο µέσω της πραγµάτωσης του απολυταρχικού Κράτους Λόγου, ως δύναµης που ταυτόχρονα περιορίζει τη δράση του φυσικού στοιχείου και καθορίζει αυτοβούλως τα απαραίτητα πλαίσια στα οποία αυτό οφείλει να κινείται. Μέσα από µια φιλοσοφία της οποίας πρωταρχική έννοια και όργανο ερµηνείας είναι η κίνηση, ο Χοµπς αποπειράται να ανεγείρει έναν δεύτερο κόσµο, απολύτως στατικό, πλάι στη φύση. 41 Ένα σηµείο το οποίο θα δεχθεί την διαβρωτική κριτική του Σπινόζα. 42 Λεβιάθαν, 5 Π.Φ. Μορό, ό.π., σ

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

EΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

EΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ EΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Διδάσκων: Επίκ. Καθ. Aθανάσιος Σακελλαριάδης Σημειώσεις 4 ης θεματικής ενότητας (Μάθημα 9 Μάθημα 10) ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΝΟΥ Ο κλάδος της φιλοσοφίας που περιλαμβάνει τη φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο μέρος. Εισαγωγή

Πρώτο μέρος. Εισαγωγή Πρώτο μέρος Εισαγωγή Είναι σημαντικό να παρατηρηθεί ότι ο Χομπς απέχει συνειδητά από την ενσωμάτωση στο έργο του των βαθμών θέσεων της κραταιής τότε αντιαριστοτελικης, καρτεσιανής θεώρησης για τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 3η ενότητα: Θεμελιώδη ερωτήματα & κλάδοι της φιλοσοφίας Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ E ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 717 7 Φεβρουαρίου 2017 ΤΕΥΧΟΣ ΤΡΙΤΟ Αρ. Φύλλου 99 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ - ΛΟΙΠΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Αριθμ. 1617010200/29-11-2016

Διαβάστε περισσότερα

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας;

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Εμείς που αντιλαμβανόμαστε είμαστε όλοι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό; Πώς βρεθήκαμε σ αυτόν τον κόσμο; Ο θάνατός μας σημαίνει το τέλος ή

Διαβάστε περισσότερα

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling )

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling ) FRIEDRICH W. SCELLING ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 1 Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling 1775-1854) (ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ*) Από το φιλοσοφικό έργο του Σέλλινγκ "Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ"

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης»

Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης» Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης» Κωνσταντίνος Δ. Σκορδούλης Παιδαγωγικό Τμήμα ΔΕ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Δυισμός: η κυρίαρχη οντολογία των φιλοσόφων 1.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ για τον Κώδικα ιαχείρισης του ικτύου

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ για τον Κώδικα ιαχείρισης του ικτύου Πανεπιστηµίου 69 & Αιόλου, 105 64 Αθήνα Τηλ.: 210-3727400 Fax: 210-3255460 E-mail: info@rae.gr Web: www.rae.gr ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ για τον Κώδικα ιαχείρισης του ικτύου Η ΡΑΕ, στο πλαίσιο διαµόρφωσης γνώµης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

102 Φιλοσοφίας Πάτρας

102 Φιλοσοφίας Πάτρας 102 Φιλοσοφίας Πάτρας Το Τμήμα Φιλοσοφίας ιδρύθηκε με το Π.Δ. 206/1999 (Φ.Ε.Κ. 176/6-9-1999) και αποτελεί το πρώτο και μοναδικό αμιγώς φιλοσοφικό τμήμα στην Ελλάδα. Άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Φιλία Ίσαρη 2016-17 Σεμινάριο Πτυχιακής Εργασίας Διάγραμμα παρουσίασης Εισαγωγή στην Ποιοτική Έρευνα Σύγκριση με την ποσοτική έρευνα Πλεονεκτήματα και περιορισμοί Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. του αντικειμένου προσεγγίσεων...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. του αντικειμένου προσεγγίσεων... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή..................................................... 17 1.1 Νόηση και γνώση και η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

Η ευρωπαϊκή πολιτική ως τομέας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Απόψεις, δράσεις και μέσα για την κατανόηση των νέων προκλήσεων της ΕΚ/ΕΕ

Η ευρωπαϊκή πολιτική ως τομέας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Απόψεις, δράσεις και μέσα για την κατανόηση των νέων προκλήσεων της ΕΚ/ΕΕ Η ευρωπαϊκή πολιτική ως τομέας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Απόψεις, δράσεις και μέσα για την κατανόηση των νέων προκλήσεων της ΕΚ/ΕΕ Αθανάσιος Κοτσίρης «Η πορεία της Ευρώπης αποτελεί αυτοτελές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

H ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΙΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Π Ε Ρ Ι Ο Χ Η : Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Χ Ω Ρ Ο Σ Κ Α Ι Ε

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ Υποέργο 1 «Εκπαίδευση Ενηλίκων» 1 ος κύκλος Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Νοέμβριος 2012 Φεβρουάριος 2013 Αθήνα, 2012 Σελίδα 2 από 16 Εικόνα Εγγράφου Αριθμός Παραδοτέου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 2 η : Μεταφυσική ή Οντολογία Ι: Θεός Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σημειώσεις Μαθήματος Ανθρωπογεωγραφίας-Ανάλυση Περιφερειακού Χώρου Ηλίας Μπεριάτος ΒΟΛΟΣ 2000 «Ανάλυση του Περιφερειακού Χώρου»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 1 η ενότητα: Σκοπός, Περιεχόμενο και Δομή του μαθήματος Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογία, βιβλική θεολογία και ο κόσμος

Οικολογία, βιβλική θεολογία και ο κόσμος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οικολογία, βιβλική θεολογία και ο κόσμος Ενότητα 13 : 13 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου Ρένια Γασπαράτου Τι είναι επιστήμη; ποιες είναι (οι) επιστήμες; Π.χ.: φυσική χηµεία αλχηµεία βιολογία αστρολογία αστρονοµία ρεφλεξολογία βελονισµός οµοιοπαθητική γραφολογία νευρολογία φρενολογία µετεωρολογία

Διαβάστε περισσότερα

"ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Παρουσίαση βιβλίου από τον Κ. Γ. Νικολουδάκη, Δεκ. 2015 Ιαν. 2016 "ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Υπότιτλος στο εξώφυλλο: -ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ -Ο ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 3 η : Μεταφυσική ή Οντολογία ΙΙ: Ελεύθερη Βούληση Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7- Πρόσθετο Υλικό: Πολυπλοκότητα Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Εισαγωγή 1 H γοητεία της δουλειάς του ιστορικού είναι ότι έχει να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ 33 ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ JOHN LOCKE (1632-1704) Το ιστορικό πλαίσιο. Την εποχή του Locke είχε αναβιώσει ο αρχαίος ελληνικός σκεπτικισμός. Ο σκεπτικισμός για τον Locke οδηγούσε

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Εαρινό εξάµηνο 2013-2014 ιδάσκουσα: Μαρία ασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τµήµα Φ.Π.Ψ. Θεµατική του µαθήµατος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής ως επιστήµης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας και η ανάδυση των κοινωνικών θεσμών ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ΑΘΗΝΑ 2016 ΝΕΦΕΛΗ / ΙΣΤΟΡΙΑ Αντώνης Λιάκος,

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Ανδρικόπουλος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Χίος, 9/04/2014

Ανδρέας Ανδρικόπουλος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Χίος, 9/04/2014 Ανδρέας Ανδρικόπουλος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Χίος, 9/04/2014 Η επιστήμη είναι ένα συστηματικό πλαίσιο αρχών που εξυπηρετεί την προσπάθειά μας να καταλάβουμε το φυσικό και κοινωνικό μας περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Καθηγητής/τρια: Αρ. Μαθητών/τριών : Ημερομηνία: Χρόνος: Τμήμα: Ενότητα & Θέμα Μαθήματος: Μάθημα: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Απαραίτητες προϋπάρχουσες/προαπαιτούμενες γνώσεις (προηγούμενοι/προαπαιτούμενοι

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Ένα αρχέγονο ερώτηµα Τι είναι η γνώση; Ποια η διαδικασία του γνωρίζειν; θεωρίες, επιστημολογίες, μεταφορές και πρακτικές στην τάξη των μαθηματικών Μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Ενότητα 1η: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Όνομα Καθηγητή: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΛΕΡΗ Τμήμα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 1. Σκοποί Ενότητας Παρουσιάζεται η φιλοσοφία του 20 ου αιώνα (και γενικά η σύγχρονη φιλοσοφία ως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2017

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2017 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΚΘΕΣΗ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2017 ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ UNICEF - 1ο Γυμνάσιο Τούμπας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ UNICEF 0 Περίληψη Έκθεσης UNICEF: Η Κατάσταση των Παιδιών στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Εισαγωγή Το νέο πρόγραμμα σπουδών που ισχύει πλέον πλήρως, ξεκίνησε να εφαρμόζεται σταδιακά ανά έτος από το ακαδημαϊκό έτος 2011-12 και είναι αποτέλεσμα αναμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Απαντήσεις

Νεοελληνική Γλώσσα Απαντήσεις Νεοελληνική Γλώσσα 14-05-2010 Απαντήσεις A. Το κείμενο αναφέρεται στη σημασία της αυτομόρφωσης. Ο όρος αυτομόρφωση περιγράφει την ατομική πνευματική και επαγγελματική εκπαίδευση που κατευθύνεται από την

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας Κεφάλαιο Εξέλιξη 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ανάλυση θεωρίας Πολλές από τις επιστημονικές απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί δεν γίνονται εύκολα αποδεκτές, διότι αντιβαίνουν την αντίληψη που οι άνθρωποι διαμορφώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ.

Η ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ. Η ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ. Η εισήγηση µου αποτελεί την θεώρηση από πλευράς µελετητών στις απαιτήσεις και προϋποθέσεις οι κατασκευές ώστε να έχουν ένα χαρακτήρα αειφόρου. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Το Νόημα της Ιστορίας

Το Νόημα της Ιστορίας ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2015 Το Νόημα της Ιστορίας Σεμινάριο 1 ο Πέμπτη 13 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 5 ενότητα: Τι υπάρχει; Το οντολογικό ερώτημα Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ / Θεολόγος Καθηγητής DEA

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας 1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας Η εργασία επιτελεί τέσσερεις βασικές λειτουργίες στις σύγχρονες κοινωνίες: την παραγωγή του πλούτου της κοινωνίας την αναπαραγωγή των ατόμων την

Διαβάστε περισσότερα