Μεταλλικά αντικείμενα και μεταλλοτεχνικές δραστηριότητες κατά την Εποχή του Χαλκού στην Τούμπα Θεσσαλονίκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεταλλικά αντικείμενα και μεταλλοτεχνικές δραστηριότητες κατά την Εποχή του Χαλκού στην Τούμπα Θεσσαλονίκης"

Transcript

1 Μαυροειδή Ι., Ανδρέου Σ., Βαβελίδης Μ. Μεταλλικά αντικείμενα και μεταλλοτεχνικές δραστηριότητες κατά την Εποχή του Χαλκού στην Τούμπα Θεσσαλονίκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 Η παρούσα εργασία εστιάζει στη μελέτη των αρχαιολογικών εκείνων ενδείξεων, που μαρτυρούν την παραγωγή και χρήση χάλκινων αντικειμένων στον οικισμό της Τούμπας Θεσσαλονίκης στη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού. Κατ επέκταση αντικείμενο της μελέτης αποτελούν από τη μια τα χωνευτήρια και οι μήτρες και από την άλλη τα παραγόμενα μεταλλικά αντικείμενα. Τα δυο αυτά σύνολα αντιπροσωπεύουν δυο διαφορετικά στάδια σε μια αλυσίδα μεταλλουργικών δραστηριοτήτων, που ξεκινά με την απόκτηση των πρώτων υλών -στη συγκεκριμένη περίπτωση του χαλκού- και ολοκληρώνεται με τη χρήση των μεταλλικών αντικειμένων. Το ένα σύνολο συνδέεται με την παραγωγή και ειδικότερα με την τήξη του μετάλλου στα χωνευτήρια και τη χύτευσή του στις μήτρες για την κατασκευή ποικίλων αντικειμένων. Το δεύτερο σύνολο δίνει πληροφορίες για τις χρήσεις των μεταλλικών αντικειμένων στον οικισμό της Τούμπας Θεσσαλονίκης. Η πλειονότητα των αντικειμένων της μεταλλουργίας προέρχεται από την οικοδομική φάση 4 της Τούμπας, που χρονολογείται γύρω στο 1200 π.χ. Ελάχιστα ανήκουν σε φάσεις της Μέσης Εποχής Χαλκού και πρώιμης Ύστερης Εποχής Χαλκού. 1 Τα σχέδια των αντικειμένων οφείλονται στην αρχαιολόγο Ράνια Εξάρχου. Η ψηφιακή επεξεργασία των σχεδίων έγινε από την αρχαιολόγο Καλλιόπη Ευκλείδου. Ο Δρ. Arturo Vargas επεξεργάστηκε τα σχέδια της αρχιτεκτονικής. Οι αναλύσεις των αντικειμένων πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος IKYDA που χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών. Οι αναλύσεις στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο πραγματοποιήθηκαν στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας του ΑΠΘ και από τον κ. Σ. Οικονομίδη. Ευχαριστούμε την συντηρήτρια της ΙΣΤ ΕΠΚΑ Βάσω Μιχαλοπούλου για την κατασκευή εκμαγείων από τις μήτρες. Ευχαριστούμε επίσης την Καλλιόπη Ευκλείδου για ορισμένες χρήσιμες παρατηρήσεις στο κείμενο. 1

2 Τέλος υπάρχει και μια ομάδα που προέρχεται από επιφανειακά στρώματα ή ανασφαλείς ανασκαφικές ενότητες. Κάποια από τα αντικείμενα αυτά πρέπει να ανήκουν στην Πρώιμη Εποχή Σιδήρου. Στην παρούσα μελέτη θα περιοριστούμε στα αντικείμενα της Εποχής Χαλκού 2. Θα παρουσιαστούν αρχικά τα αντικείμενα, που σχετίζονται με την παραγωγή (χοάνες και μήτρες) και στη συνέχεια θα γίνει παρουσίαση ορισμένων μεταλλικών αντικειμένων. Τέλος θα συζητήσουμε όψεις της οργάνωσης της παραγωγής και της κατανάλωσης των μεταλλικών αντικειμένων, όπως προκύπτουν από τη συνδυασμένη αρχαιολογική και αρχαιομετρική μελέτη. ΧΩΝΕΥΤΗΡΙΑ (χοάνες) Πέντε λίθινα αντικείμενα είχαν χρησιμοποιηθεί ως χωνευτήρια για το λιώσιμο του μετάλλου στον οικισμό της Τούμπας Θεσσαλονίκης (Εικόνα 1). Τα τρία από αυτά προέρχονται από επιχώσεις της φάσης IV (Εικόνα 2, ΚΕ 664, ΚΕ 4417, ΚΕ 4422) το ένα από τη φάση ΙΙ (Εικόνα 2, ΚΕ 1874) και άλλο ένα από ανασφαλές σύνολο (Εικόνα 2, ΚΕ 2542). Δηλαδή αυτά που χρονολογούνται ανήκουν στο 12 και 10 αι. π.χ. αντίστοιχα. Το γεγονός ότι στην Τούμπα χρησιμοποιούνται λίθινα χωνευτήρια είναι αξιοσημείωτο. Τα χωνευτήρια που έχουν βρεθεί σε άλλες θέσεις της εποχής του χαλκού στη Μακεδονία είναι κατασκευασμένα από πυρίμαχο πηλό 3. Τέσσερα από τα πέντε χωνευτήρια από την Τούμπα Θεσσαλονίκης είναι κατασκευασμένα από σερικιτικό σχιστόλιθο (Εικόνα 2, ΚΕ 664, ΚΕ 4417), ενώ ένα από μη καθαρό στεατίτη με χλωρίτη και μοσχοβίτη (Εικόνα 2, ΚΕ 4422). Τα πετρώματα αυτά υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή της θέσης και είναι ανθεκτικά στις πολύ υψηλές θερμοκρασίες, που απαιτούνται για το λιώσιμο του μετάλλου. Τέσσερα από τα αντικείμενα διασώζουν υποδοχή για λαβή (Εικόνα 2, ΚΕ 664, ΚΕ 1374, ΚΕ 4417, ΚΕ 2 Ανδρέου, Σ. & Κωτσάκης, Κ Η προϊστορική Τούμπα της Θεσσαλονίκης. Παλιά και νέα ερωτήματα. ΑΕΜΘ 10, Για πήλινα χωνευτήρια από την Άσσηρο βλ. Wardle, K.A. & Wardle, D Metal working in Late Bronze Age Central Macedonia, AΕΜΘ 13, 46. Για πήλινα χωνευτήρια βλ. Branigan, K Aegean metalwork of the Early and Middle Bronze Age. Oxford, Λίθινα χωνευτήρια από άλλες θέσεις από το προϊστορικό Αιγαίο δεν μας είναι γνωστά. Η χρήση λίθινων χωνευτηριών βεβαιώνεται εθνογραφικά, βλ. Tylecote, R. F The early history of metallurgy in Europe. Longman. London,

3 4422), ενώ σε τρία από αυτά υπάρχει και το αυλάκι για την απορροή του λιωμένου μετάλλου. Τέλος, και στα πέντε χωνευτήρια διακρίνονται τα ίχνη από τη φωτιά. ΜΗΤΡΕΣ Στην ανασκαφή εντοπίστηκαν 14 λίθινες μήτρες μονές (Εικόνα 3, ΚΕ 2355 ) ή διπλές 4 (Εικόνα 3, ΚΕ 234. ΚΕ 1875, ΚΕ 2384, ΚΕ ), που προορίζονταν για την κατασκευή ποικίλων αντικειμένων. Κατά κύριο λόγο είναι κατασκευασμένες από μη καθαρό στεατίτη με χλωρίτη, μοσχοβίτη και βιωτίτη, πετρώματα που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή της θέσης. Μήτρες έχουν βρεθεί και στους οικισμούς της τούμπας της Ασσήρου 5, της τούμπας του Καστανά 6 και της τούμπας του Αγίου Μάμαντα 7. Στις διπλές μήτρες διακρίνονται οι αυλακώσεις στη βάση ή στις πλευρές για την στερέωση των σχοινιών, που κρατούσαν τα δυο τμήματα της μήτρας ενωμένα (Εικόνα 3, ΚΕ 2583). Επιπλέον, σε κάποιες από αυτές διακρίνεται και το αυλάκι, από το οποίο χύνεται μέσα στη μήτρα το λιωμένο μέταλλο (Εικόνα 3, ΚΕ 2384). Σε ορισμένες μήτρες διακρίνονται ίχνη φωτιάς, που οφείλονται στην τοποθέτησή τους πολύ κοντά στη φωτιά 8. Οι μήτρες προσφέρουν πληροφορίες και για τους τύπους των μεταλλικών αντικειμένων, που κατασκευάζονταν στον οικισμό. Για παράδειγμα δυο διπλές μήτρες προορίζονταν για την κατασκευή διπλών πελέκεων τύπου Κιλιντίρ (Εικόνα 3, ΚΕ 234, ΚΕ 2384), μια 4 Οι διπλές μήτρες αποτελούνται από δυο τμήματα, σε καθένα από τα οποία λαξεύονται οι δυο πλευρές του προς κατασκευή αντικειμένου. Στη συνέχεια τα τμήματα ενώνονται και δένονται με τη βοήθεια σχοινιών. Οι ανοιχτές ή μονές μήτρες αποτελούνται από ένα τμήμα, όπου λαξεύεται το αρνητικό του αντικειμένου. Πρέπει να σημειωθεί βέβαια πως και οι ανοιχτές μήτρες σκεπάζονται με λίθινες πλάκες για να αποφευχθεί η απότομη τήξη του μετάλλου που θα δημιουργούσε στην επιφάνεια του αντικειμένου φυσαλίδες αέρα. 5 Wardel (ό.π. σημ. 3), Hochstetter, A. (1987) Kastanas. Ausgrabungen in einem Siedlugshuegel der Bronze- und Eisenzeit Makedoniens Die Kleinfunde. Praehistorische Archaeologie in Suedosteuropa, vol. 6. Berlin: Wissenschaftsverlag Volker Spiess, Hänsel, Β Stationen der Bronzezeit Swischen Griechenland und Mitteleurope. Bericht der Römisch- Germanischen Kommission 83, Η πρακτική της τοποθέτησης των μητρών κοντά στη φωτιά για να ζεσταθούν είναι αναγκαία προκειμένου να αποφευχθεί πιθανό θερμικό σοκ όταν το καυτό μέταλλο έρθει σε επαφή με τη μήτρα. Σε αντίθετη περίπτωση η μήτρα κινδυνεύει να σπάσει. H ιδανική θερμοκρασία για να ζεσταθεί η μήτρα έχει υπολογιστεί στους 200 C περίπου (Tylecote ό.π. 3),

4 άλλη για την κατασκευή αιχμής βέλους τύπου VIIIb του Buchholz με κοίλο στέλεχος για την στερέωση του στο τόξο 9 (Εικόνα 3, ΚΕ 1875). Τέλος, μια από τις πολλαπλές μήτρες προοριζόταν για την κατασκευή ενός μαχαιριού, ενός δίσκου, που θα μπορούσε να αποτελεί την κεφαλή καρφιού και πιθανότατα δυο σμιλών (Εικόνα 3, ΚΕ 2355). Ορισμένες μήτρες τέλος προορίζονταν για την κατασκευή απλών μεταλλικών ράβδων (Εικόνα 3, ΚΕ 2360) για την χρήση των οποίων θα συζητήσουμε παρακάτω. ΧΑΛΚΙΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ 81 χάλκινα αντικείμενα της Εποχής του Χαλκού βρέθηκαν στον οικισμό της Τούμπας Θεσσαλονίκης (Πίνακας 1). Όσον αφορά στις διάφορες μορφολογικές κατηγορίες των αντικειμένων η έμφαση θα δοθεί στα ευρήματα εκείνα τα οποία διατηρούνται σε ικανοποιητικό βαθμό και μπορούν να συγκριθούν τυπολογικά με χάλκινα αντικείμενα από άλλους οικισμούς της εποχής του χαλκού. Τα αντικείμενα θα παρουσιαστούν με χρονολογική σειρά ξεκινώντας από τα παλαιότερα. Το πρωιμότερο χάλκινο αντικείμενο από την Τούμπα είναι ένας οπέας (Εικόνα 4, ΚΕ 2056), που. προέρχεται από τις επιχώσεις της Μέσης Εποχής του Χαλκού. Αποτελείται από το κυρίως στέλεχος, τετράγωνης διατομής, το οποίο καταλήγει σε επίπεδη απόληξη όπου στερεωνόταν η λαβή από φθαρτό υλικό. Τέτοια εργαλεία εμφανίζονται συχνά σε θέσεις της ίδιας περιόδου στο Αιγαίο 10. Μια βελόνα (Εικόνα 4, ΚΕ 1299) που ανήκει σε κοινό τύπο της Ύστερης Εποχής του Χαλκού ανήκει σε επιχώσεις των πρώιμων φάσεων της περιόδου. 11 Τα αντικείμενα που ακολουθούν προέρχονται από τα κτίρια στα ψηλότερα άνδηρα της θέσεις και ανήκουν στη φάση IV, που χρονολογείται γύρω στο 1200 π.χ. Ο διπλός πέλεκυς (Εικόνα 4, ΚΕ 682) με οπή στηλέωσης βρέθηκε στο κτίριο Α. Ο τύπος αυτός είναι γνωστός ως τύπος Κιλιντίρ 12, αφού αντίστοιχο εύρημα προέρχεται 9 Buchholz, H.G Der Pfeilglatter aus dem VI Schactgrab von Mykene und die Helladischen Pfeilspitzen, Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts, Βλ. Branigan, (ό.π. σημ. 3), Catling, H. W Cypriot bronzework in the Mycenaean world. Oxford: Clarendon Press, Harding, A Mycenaean bronze tools and implements, Proceedings of Prehistoric Society 41, Buccholz, H. G Doppeläxte und die Frage der Balkanbeziehungen des ägäischen kulturkreises. 4

5 από στρώματα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στην Καλίνδρια στην Κ. Μακεδονίας. Να σημειωθεί εδώ ότι δυο μήτρες για παρόμοιους πελέκεις διαφορετικών μεγεθών βρέθηκαν επίσης σε στρώματα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στην Τούμπα Θεσσαλονίκης, γεγονός που δηλώνει πως τέτοια αντικείμενα κατασκευάζονταν επί τόπου στη θέση. Μήτρα, που πιθανώς προοριζόταν για την κατασκευή ανάλογου διπλού πέλεκυ, έχει βρεθεί στον οικισμό της τούμπας της Ασσήρου. Η κατανομή τέτοιων πελέκεων περιορίζεται στην Μακεδονία και την Ήπειρο, και τα Κεντρικά Βαλκάνια 13. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διακοσμημένη σμίλη με σωληνωτή υποδοχή (Εικόνα 4, ΚΕ 703) επίσης από το κτίριο Α στην κορυφή του λόφου. Στο Αιγαίο δεν έχουν εντοπιστεί αντίστοιχα παραδείγματα. Αντίθετα ο τύπος αυτός εμφανίζεται εκτός της Θεσσαλονίκης στην τούμπα του Αγίου Μάμαντα και στην τούμπα της Ασσήρου - στην τελευταία θέση με τη μορφή μήτρας. Παρόμοια αντικείμενα κατά κανόνα διακοσμημένα με εγχαράξεις ή δακτυλίους, όπως τα τρία μακεδονικά παραδείγματα, είναι γνωστά από αναθηματικούς θησαυρούς της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στα Κ. Βαλκάνια και στην περιοχή του Δούναβη 14. Η σμίλη της Τούμπας Θεσσαλονίκης διακοσμείται με δακτυλίους, ενώ αντίθετα οι σμίλες της τούμπας του Αγίου Μάμαντα και της Ασσήρου διακοσμούνται με εγχαράξεις. Ένα μαχαίρι (Εικόνα 4, ΚΕ 851) βρέθηκε στο κτίριο Α. Σώζεται σχεδόν ακέραιο αλλά πάρα πολύ διαβρωμένο. Το τμήμα της λαβής φέρει 2 καρφιά για τη στερέωση της φθαρτής επένδυσής της, ενώ η ράχη του είναι ελαφρώς κυρτή. Η βάση της λεπίδας είναι πλατύτερη από τη λαβή με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια προεξοχή σε αυτό το σημείο 15. Ανήκει στον τύπο Ια της Sandars 16. Ο τύπος αυτός απαντά σε ολόκληρο τον Αιγιακό χώρο στη Μέσης Εποχής του Χαλκού και Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Στο A. G. Poulter (επ.), Ancient Bulgaria I. Nottingham: Department of Archaeology, Harding, A The Mycenaeans and Europe. Academic Press, Harding (ό.π. σημ. 12) 14 Hänsel (ό. π. σημ. 7) και Wardle (ό. π. σημ 3), Novotná, M Die Äxte und Beile in der Slowakei. Prähistorische Bronzefunde IX, Το χαρακτηριστικό αυτό συναντάται σε μαχαίρια της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, βλ. Sandars, N. K The antiquity of the one -edged knife in the Aegean, Proceedings of the Prehistoric Society 21, Βλ. Sandars, (ό.π.σημ.15) 5

6 Άλλο χαρακτηριστικό εύρημα είναι η αιχμή βέλους (Εικόνα 4, ΚΕ 2954) από έναν δρόμο του οικισμού στην κορυφή του λόφου. Αποτελείται από δυο πτερύγια και διπλό στέλεχος. Ανήκει στον τύπο VIα του Buchholz. 17 Η παρουσία του αντικειμένου αυτού είναι συχνή σε όλο το Αιγαίο ήδη από την Υστεροελλαδική ΙΙ και συνεχίζεται στην εποχή του σιδήρου. Ανάλογες αιχμές βελών έχουν βρεθεί και στον οικισμό της τούμπας του Καστανά. 18 Δυο μαρμάρινα μήλα από διαφορετικά κτίρια της κορυφής μαρτυρούν τη χρήση μυκηναϊκού τύπου ξιφών στον οικισμό της Τούμπας Θεσσαλονίκης. Το ένα μόνο βρέθηκε σε ασφαλές σύνολο του τέλους της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (Εικόνα 4, ΚΕ 961). Ένα εντελώς όμοιο μήλο βρέθηκε στην Άσσηρο σε στρώματα επίσης της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Ξίφη με παρόμοια μήλα χρονολογούνται στη Ν. Ελλάδα σε φάσεις πριν από τον 13 ο αι. π.χ. 19. Πιθανώς τα μήλα από την Τούμπα Θεσσαλονίκης και την τούμπα της Ασσήρου ανήκαν σε ξίφη, που εισήχθησαν από το νότο σε εποχή παλιότερη από τη φάση στην οποία ανήκουν και διατηρήθηκαν ως κειμήλια. Στην Τούμπα Θεσσαλονίκης βρέθηκαν δυο αποσπασματικά σωζόμενες τοξοειδείς πόρπες. Η μια (Εικόνα 4, ΚΕ 753) προέρχεται από ασφαλές στρώμα της φάσης IV, ενώ η στρωματογραφική θέση της δεύτερης (Εικόνα 4, ΚΕ 2600) είναι λιγότερο ασφαλής γιατί προέρχεται από δρόμο. Πόρπες αυτού του τύπου πρωτοεμφανίζονται στο Αιγαίο και την Ευρώπη τον 12 ο αιώνα π.χ. και συνεχίζουν και στα Πρωτογεωμετρικά χρόνια 20. Τμήματα δυο σπειρών ανήκαν ενδεχομένως σε απολήξεις διαφορετικού τύπου πορπών. Συχνή είναι και η παρουσία των χαντρών από περιδέραια είτε χυτευμένων (Εικόνα 5, ΚΕ 3041) είτε από έλασμα. Ορισμένες φέρουν έκτυπες κυκλικές αποφύσεις (Εικόνα 5, ΚΕ 189). 17 Βλ. Buccholz (ό.π. σημ. 9) 18 Βλ. Hochstetter (ό.π. σημ. 6), Kilian-Dirlmeier, I Die Schwerter in Griechenland (ausserhalb der Peloponnes), Bulgarien und Albanien. Prähistorische Bronzefunde IV, Blinkenberg, C Fibules greques et orientales. København : Høst. Furumark, A, The chronology of Mycenaean pottery. Stockholm : Kungl. Vitterhets historie och antikvitets akademien, Βλ. Harding (ό.π. σημ.12) 6

7 Στον οικισμό της Τούμπας Θεσσαλονίκης εκτός από τα χάλκινα αντικείμενα βρέθηκαν και τέσσερα χρυσά δυο χάντρες και δυο ελάσματα- από στρώματα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Από την παραπάνω παρουσίαση προκύπτει ότι οι καταναλωτές και οι μεταλλουργοί της Τούμπας Θεσσαλονίκης και της Κ. Μακεδονίας γενικότερα πρέπει να είχαν πρόσβαση στα δίκτυα κυκλοφορίας μεταλλικών αντικειμένων, τα οποία εκτείνονταν τόσο προς το νότιο Αιγαίο όσο και προς τα Κ. Βαλκάνια. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Διπλός πέλεκυς 1 Αιχμή βέλους 1 Οπέας 1 Μήλα εγχειριδίων 2 Σμίλη με υποδοχή 1 Πόρπες 2 Σμίλη 1 Καρφίτσα/ περόνη 1 Μαχαίρι 1 Χάντρες από έλασμα 9 λεπίδες 7 Χυτευμένες χάντρες 6 Βελόνες 2 Ελάσματα 6 Καρφιά (τύπος Α) 2 Σπείρες 2 Καρφιά (τύπος Β) 2 Μάζες 10 Στελέχη 18 Αδιάγνωστα 5 Ράβδος 1 Χρυσές χάνδρες & 4 ελάσματα Πίνακας 1. Ποσοτικός πίνακας χάλκινων και χρυσών αντικειμένων ΤΥΠΟΣ ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΟΥΜΠΑ Στη συνέχεια θα προσπαθήσουμε να αποκαταστήσουμε τα στάδια κατασκευής των αντικειμένων, όπως αυτά προκύπτουν από την μακροσκοπική παρατήρηση και την αρχαιομετρική μελέτη. Στην Τούμπα Θεσσαλονίκης δεν υπάρχουν στοιχεία για την προέλευση των μεταλλευμάτων, την εξόρυξή τους και την επεξεργασία τους για την αφαίρεση του καθαρού μετάλλου. Παρά το γεγονός ότι σε διάφορες περιοχές της κεντρικής Μακεδονίας υπάρχουν κοιτάσματα χαλκού, όπως και θέσεις εξόρυξης που ανήκουν σε 7

8 νεότερες περιόδους, προς το παρόν δεν έχουν εντοπιστεί μεταλλεία που χρησιμοποιούνταν στην εποχή του χαλκού 21. Τα μεταλλικά αντικείμενα στην Τούμπα Θεσσαλονίκης θα πρέπει να κατασκευάζονταν από καθαρό μέταλλο που εισάγονταν στη θέση ή από ανακυκλωμένο μέταλλο 22. Μετά την εκκαμίνευση του μεταλλεύματος, το καθαρό πλέον μέταλλο λιώνεται στα χωνευτήρια. Η μικροσκοπική εξέταση έχει εντοπίσει μέχρι τώρα μόνον υπολείμματα χρυσού σε ένα χωνευτήρι της Τούμπας (Εικόνα 2, ΚΕ 4417 και Εικόνα 6), κάτι που υποδεικνύει την κατασκευή χρυσών αντικειμένων στην Τούμπα Θεσσαλονίκης στη φάση 4, δηλ. κατά 12 ο αι. π.χ. Να σημειωθεί ότι 4 χρυσά αντικείμενα (ελάσματα και χάντρες) από διαφορετικά κτίρια της Ύστερης Εποχής του Χαλκού έχουν βρεθεί στην θέση. Στα υπολείμματα χρυσού, που εντοπίστηκαν στο λίθινο χωνευτήρι, πραγματοποιήθηκαν χημικές αναλύσεις (Πίνακας.2) με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης (SEM). Χρυσός 77,20 88,90 % Άργυρος 17,30 17,40 % Χαλκός 0,20 1,50 % Μόλυβδος 0,30 2,20 % Πίνακας 2. Χημική σύσταση υπολειμμάτων χρυσού 21 McGeehan Liritzis, V., The Role and Development of Metallurgy in the Late ANeolithic and the Early Bronze Age of Greece. Jonsered: Paul Åströms Förlag, , Όσον αφορά στον εντοπισμό των πηγών προέλευσης του χαλκού που χρησιμοποιείται κατά την 3 η και 2 η χιλιετία π.χ. για την κατασκευή μεταλλικών αντικειμένων στην Κ. Μακεδονία βρίσκεται σε εξέλιξη ερευνητικό πρόγραμμα, το οποίο μεταξύ άλλων περιλαμβάνει αναλύσεις ισοτόπων του μόλυβδου σε χάλκινα αντικείμενα και δείγματα μεταλλευμάτων από διάφορα κοιτάσματα της Κ. Μακεδονίας. Στο πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτείται από το Institute of Aegean Prehistory (INSTAP), συμμετέχουν η ανασκαφή της Τούμπας Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), η ανασκαφή του Αρχοντικού Γιαννιτσών (ΑΠΘ), το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, το Εργαστήριο Ορυκτολογίας, Πετρολογία και Κοιτασματολογίας (ΑΠΘ) και το εργαστήριο αρχαιομετρίας του Πανεπιστήμιου του Tübingen. 8

9 Για το προσδιορισμό των μετάλλων, που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή των αντικειμένων από την Τούμπα Θεσσαλονίκης, πραγματοποιήθηκαν χημικές αναλύσεις με τη μέθοδο της ανάλυσης με ακτίνες φθορισμού (RFA) και με τη μέθοδο της ατομικής απορρόφησης (AAS) σε 15 αντικείμενα (Πίνακας 3). Δεκατρία από τα δεκαπέντε αντικείμενα έχουν κατασκευαστεί από κράμα χαλκού και κασσίτερου, είναι δηλαδή μπρούντζινα, ένα αποτέλεσμα αναμενόμενο για την Ύστερη Εποχή του Χαλκού 23. Τα ποσοστά περιεκτικότητας του κασσίτερου κυμαίνονται μεταξύ 3,2% και 21,3%. Η χαμηλή περιεκτικότητα σε κασσίτερο σε ορισμένα δείγματα διευκόλυνε τη σφυρηλάτηση των αντικειμένων (Πίνακας 3, ΚΕ 2056, Εικόνα 4 ΚΕ 2056). Αντίθετα η υψηλή περιεκτικότητα, όπως συμβαίνει στο δείγμα ΚΕ 2507 (Πίνακας 3, Εικόνα 4), δημιουργούσε σκληρά και εύθρυπτα αντικείμενα και δυσκόλευε την περαιτέρω επεξεργασία. Το παραπάνω δείγμα λόγω της πολύ υψηλής του περιεκτικότητας σε κασσίτερο δύσκολα θα μπορούσε να προέρχεται από κάποιο συγκεκριμένο αντικείμενο (εργαλείο, όπλο, κόσμημα). Θα μπορούσε όμως να θεωρηθεί ότι προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί ως πρόσμιξη μαζί με καθαρό χαλκό για την κατασκευή κράματος μπρούντζου. Αντίθετα, η ράβδος (Εικόνα 4, Πίνακας 3, ΚΕ 545) της Ύστερης Εποχής του Χαλκού περιέχει μόνο χαλκό. Μήτρες για ανάλογες ράβδους έχουν βρεθεί στην τούμπα της Ασσήρου και στην τούμπα του Καστανά 24, αλλά ως τώρα δεν υπάρχει κάποια πειστική ερμηνεία για τη χρήση τους. Λαμβάνοντας υπόψη τη χημική σύσταση και το σχήμα του αντικειμένου θα μπορούσε ενδεχομένως να υποστηριχθεί πως οι ράβδοι είχαν παρόμοια χρήση με τα τάλαντα, αποτελούσαν δηλαδή αποθέματα χαλκού σε τυποποιημένη μορφή. Η παρουσία στα στρώματα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού αντικειμένων από καθαρό χαλκό (ΚΕ 545) και άλλων με υψηλή περιεκτικότητα σε κασσίτερο (ΚΕ 2507) 23 Βλ. Pare, C Bronze and the Bronze Age. In C. Pare (ed.), Metals make the world go round: the supply and circulation of metals in bronze age Europe. Proceedings of a conference held at the University of Birmingham in June Oxford: Oxbow Books. Mangou, H. & Ioannou, P. V., On the chemical composition of prehistoric Greek copper based artifacts from the Aegean region. Annual of the British School at Athens 92, Βλ. Wardle (ό.π.σημ. 3), 38 και Hochstetter (ό.π. σημ. 6),

10 δείχνει ενδεχομένως την επιτόπια μίξη χαλκού και κασσίτερου για την παραγωγή κράματος ορείχαλκου. Είναι αξιοσημείωτο πάντως ότι το παλαιότερο χάλκινο αντικείμενο από την Τούμπα Θεσσαλονίκης, ένας οπέας (Πίνακας 3, ΚΕ 2056) που χρονολογείται στη Μέση Εποχή του Χαλκού, μια περίοδο που η χρήση του κασσίτερου δεν έχει ακόμα ευρέως εδραιωθεί, είναι κατασκευασμένος από καθαρό χαλκό. Τέλος, μία περόνη (Πίνακας 3, Εικόνα 4 ΚΕ 527) που θα μπορούσε να ανήκει και στην Πρώιμη Εποχή Σιδήρου εμφανίζει πολύ αυξημένη περιεκτικότητα σε μόλυβδο και ίσως είναι ένδειξη παρουσίας κράματος μολυβδούχου μπρούντζου. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ Fe (σίδηρος) Cu (χαλκός) Ph (μόλυβδος) Sn (κασσίτερος) KE 682 0, ,49 6,6 KE ,19 98 <0,01 <0,005 KE , ,93 3,9 KE 703 0, ,75 12,4 KE , ,35 4,5 KE , ,3 3,7 KE 851 0, ,38 5,6 KE ,1 90 0,84 8,4 KE 401 0, ,12 6,2 KE 289 0,12 95 <0,01 4,6 KE 749 0, ,16 13,2 KE , ,69 21,3 KE 545 0, ,05 0,43 KE , ,18 9,7 KE 816 0,9 97 0,08 1,78 Πίνακας 3. Χημική σύσταση χάλκινων αντικειμένων. Μετά τη τήξη του μετάλλου στο χωνευτήρι το μέταλλο χυνόταν στις λίθινες μήτρες. Στη συνέχεια τα αντικείμενα αφαιρούνται από τη μήτρα για περαιτέρω 10

11 επεξεργασία 25. Από τη μελέτη ορισμένων αντικειμένων της Τούμπας Θεσσαλονίκης στο μεταλλογραφικό μικροσκόπιο 26 προέκυψε πως σε κάποιες περιπτώσεις η επεξεργασία περιλάμβανε σφυρηλάτηση, πιθανώς με λίθινα εργαλεία 27. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο πέλεκυς (Εικόνα 4, ΚΕ 682) ο οποίος σφυρηλατήθηκε στις ακμές του για να γίνουν αυτές αιχμηρές και κοφτερές (Εικόνα 6). Στην περίπτωση της πόρπης (Εικόνα 4, ΚΕ 2600) ο χαλκουργός είχε σφυρηλατήσει και στη συνέχεια είχε ανοπτήσει το αντικείμενο κάνοντάς το μαλακό και ευλύγιστο, όπως ακριβώς πρέπει να είναι μια πόρπη για να μπορεί να χρησιμοποιηθεί (Εικόνα 7). Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μάζα χαλκού (Εικόνα 4, ΚΕ 401). Η μεταλλογραφική ανάλυση (Εικόνα 8) έδειξε πως δεν είχε υποστεί καμιά επεξεργασία, γεγονός που υποδεικνύει πως η μάζα θα πρέπει να αποτελεί κατάλοιπο χύτευσης. Πειράματα έχουν δείξει πως κατά τη διάρκεια της χύτευσης μικρή ποσότητα λιωμένου μετάλλου μπορεί να χυθεί έξω από τη μήτρα. Αυτό το λιωμένο μέταλλο ψύχεται και σχηματίζει αποστρογγυλεμένες μάζες 28. Η συγκεκριμένη μάζα προέρχεται από έναν υπαίθριο χώρο στα άνδηρα της πλαγιάς της Τούμπας Θεσσαλονίκης και θα μπορούσε ίσως να υποδεικνύει και το σημείο, όπου σε κάποια στιγμή συνέβη ένα επεισόδιο χύτευσης. Για την περαιτέρω ενίσχυση αυτής της υπόθεσης απαιτείται βέβαια η λεπτομερέστερη μελέτη των ευρημάτων της συγκεκριμένης περιοχής. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Η εύρεση χωνευτηριών, μητρών, υπολειμμάτων χύτευσης και μεταλλικών αντικειμένων στην Τούμπα Θεσσαλονίκης μπορούν να θεωρηθούν ασφαλείς ενδείξεις για την παραγωγή χάλκινων και χρυσών αντικειμένων στον οικισμό. 25 βλ. Tylecote (ό.π. σημ. 3) 26 Mavroeidi, I Metallurgical activities at prehistoric Toumba Thessalonikis. Unpublished MSc dissertation. University of Sheffield. Department of Archaeology and Prehistory. 27 Βλ. Evely, R. D. G Minoan crafts: tools and techniques. An introduction. SIMA XCII:2. Göteborg : Paul Åströms 28 Βλ. Mavroeidi (ό. π. σημ. 26). 11

12 Είναι ευρέως διαδεδομένη η άποψη πως η μεταλλοτεχνία κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Κεντρική και Νοτιανατολική Ευρώπη αποτελούσε εξειδικευμένη εργαστηριακή απασχόληση. Σύμφωνα με τις δυο ισχυρότερες ερμηνευτικές απόψεις, στην Ευρώπη η μεταλλοτεχνία ασκούνταν είτε από περιπλανώμενους τεχνίτες ή πιθανότερο, από εξειδικευμένα εργαστήρια τα οποία ήταν εγκατεστημένα σε ορισμένες κοινότητες, που ήταν ταυτόχρονα και έδρες των τοπικών αριστοκρατιών. Οι τελευταίες έλεγχαν με κάποιο τρόπο την παραγωγή και την κυκλοφορία των μεταλλικών αντικειμένων. Στη Μυκηναϊκή Ελλάδα εξάλλου οι επιγραφικές μαρτυρίες της Γραμμικής Β δείχνουν τη στενή εξάρτηση της μεταλλοτεχνικής παραγωγής από την ανακτορική εξουσία 29. Τα αρχαιολογικά στοιχεία του τέλους της Ύστερης Εποχής του Χαλκού από την Κ. Μακεδονία δεν ενισχύουν την εικόνα της συγκεντρωτικής οργάνωσης και του ελέγχου της μεταλλοτεχνικής δραστηριότητας. Ενδείξεις επιτόπιας παραγωγής μεταλλικών αντικειμένων υπάρχουν σε όλες τις μέχρι τώρα ανασκαμμένες θέσεις της περιοχής ανεξάρτητα του μεγέθους ή της πολυπλοκότητας της ενδοκοινοτικής τους οργάνωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρόμοιες στοιχεία μεταλλοτεχνικής δραστηριότητας εμφανίζονται στο τέλος της Ύστερης Εποχής του Χαλκού σε θέσεις αρκετά διαφορετικές μεταξύ τους, όπως είναι προϊστορικοί οικισμοί της Ασσήρου, του Καστανά, του Αγίου Μάμαντα και της Θεσσαλονίκης 30. Έχει επανειλημμένα επισημανθεί όμως ότι η τούμπα της Ασσήρου και η Τούμπα Θεσσαλονίκης ήταν θέσεις με οργάνωση πιο σύνθετη και πιθανώς κατείχαν μια περισσότερο δεσπόζουσα θέση στα τοπικά δίκτυα των κοινοτήτων της Ύστερης Εποχής του Χαλκού από ότι η τούμπα του Καστανά Βλ. Harding, A. F., European Societies in the Bronze Age. Cambridge: Cambridge University Press, Killen, J., 1985 The Linear B tablets and Mycenaean economy. Στο A. Morpurgo Davies & Y. Duhoux (επ.). Linear B: A 1984 Survey, Louvain-la-Neuve: Institut de Linguistique de Louvain 30 Βλ. Wardle (ό.π. σημ. 3), 29-48, Hochstetter (ό.π. σημ.6) και Hänsel (ό.π. σημ.7) 31 Andreou, S., Fotiadis, M. & Kotsakis, K Review of Aegean Prehistory V: the Neolithic and Bronze Age of Northern Greece, AJA 100: Andreou, S Exploring the patterns of power in the Bronze Age Settlement of Northern Greece. Στο K. Branigan (επ.), Urbanism in the Aegean Bronze Age, Sheffield Studies in Aegean Prehistory, Hänsel (ό. π. σημ.7). Ενδείξεις για μεταλλοτεχνίας υπάρχουν στον Καστανά ήδη από τα στρώματα 16 και 15, που χρονολογούνται στο 13 ο αι. π.χ., ενώ στις 12

13 Θα μπορούσαμε συμπερασματικά να προτείνουμε ότι σύμφωνα με τα προς το παρόν υπάρχοντα στοιχεία η μεταλλοτεχνική παραγωγή στην Κ. Μακεδονία στη διάρκεια της Ύστερης Εποχής του Χαλκού ήταν μάλλον μικρής κλίμακας και διάσπαρτη στις διάφορες θέσεις της περιοχής και αποσκοπούσε στην κάλυψη των τοπικών αναγκών κάθε κοινότητας 32. ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ Η ποικιλία των μεταλλικών αντικειμένων (εργαλεία κοπής, όπλα, κοσμήματα, εργαλεία διάτρησης) δηλώνουν τη σύνδεσή τους με πλήθος δραστηριοτήτων, που είτε σχετίζονταν με καθημερινές ασχολίες ή αποτελούσαν αντικείμενα επίδειξης σε συγκεκριμένες περιστάσεις. Ειδικότερα ως αντικείμενα επίδειξης θα μπορούσαν να θεωρηθούν τα ξίφη με τα μαρμάρινα μήλα και τα ποικίλα χάλκινα και χρυσά κοσμήματα. Μια επιπλέον ένδειξη για την ευρεία χρήση των μεταλλικών αντικειμένων αποτελεί και η συχνή παρουσία λίθινων ακονιών στις επιχώσεις της θέσης 33. Δεν είναι εύκολο να διακρίνουμε αν υπήρχαν διαφορές στην πρόσβαση προς τις διάφορες κατηγορίες των μεταλλικών αντικειμένων στο εσωτερικό της κοινότητας της τούμπες της Ασσήρου και της Θεσσαλονίκης οι πρωιμότερες ενδείξεις χρονολογούνται στο 12 ο αι. π.χ. Θεωρούμε ωστόσο, ότι η απουσία πρωιμότερων ενδείξεων μεταλλοτεχνικής δραστηριότητας από τις δύο αυτές κοινότητες είναι μάλλον συμπτωματική. Τα υπάρχοντα στοιχεία δεν είναι κατά τη γνώμη μας αρκετά για να υποστηρίξουν την πρόταση του Wardle (ό.π. σημ.3, 48) ότι στην περιοχή της Κ. Μακεδονίας η παραγωγή μεταλλικών αντικειμένων αποκεντρώθηκε μετά το τέλος του 13 ου αι. π. Χ., όταν κατέρρευσε η συγκεντρωτική πολιτική οργάνωση, που κατά την άποψή του είχε αναπτυχθεί εδώ, όπως και στη Νότια Ελλάδα, πριν το 12 ο αι. π.χ. 32 Η οργάνωση της μεταλλοτεχνικής παραγωγής ίσως δεν ήταν πολύ διαφορετική από την εικόνα, που παρουσιάζει η οργάνωση της παραγωγής της τροχήλατης, μυκηναϊκού τύπου κεραμικής στην Κεντρική. Μακεδονία, βλ. Ανδρέου, Σ. Η μυκηναϊκή κεραμική και οι κοινωνίες της Κεντρικής Μακεδονίας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, Η Περιφέρεια του Μυκηναϊκού Κόσμου, Λαμία Β Διεθνές Διεπιστημονικό Συνέδριο, Αθήνα 2003, Κυριατζή.Ε., Κεραμική τεχνολογία και παραγωγή. Η κεραμική της Ύστερης Εποχής Χαλκού από την Τούμπα Θεσσαλονίκης. Αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή. Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 33 Αγατζιώτη, Σ Τριπτά λίθινα εργαλεία από τον οικισμό της Τούμπας Θεσσαλονίκης. Αδημοσίευτη Μεταπτυχιακή Εργασία. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. 13

14 Τούμπας Θεσσαλονίκης, αφού μόνο το κτίριο Α έχει ανασκαφεί σχεδόν πλήρως 34. Πάντως χάλκινα και χρυσά αντικείμενα έχουν βρεθεί σε όλα τα κτίρια του οικισμού στην κορυφή και στην πλαγιά έστω και αν αυτά έχουν ανασκαφεί σε μικρό τους μέρος. Επομένως, προς το παρόν δε φαίνεται η χρήση των μεταλλικών αντικειμένων να περιοριζόταν σε ορισμένα άτομα ή ομάδες. Αντίθετα παρουσιάζεται γενικευμένη και διαδεδομένη. Τέλος, θα πρέπει επίσης να επισημάνουμε ότι από τις μέχρι τώρα υπάρχουσες ενδείξεις ούτε μεταξύ των ανασκαμμένων οικισμών της Κεντρικής Μακεδονίας φαίνεται να υπήρχαν κατά την Ύστερη Εποχής του Χαλκού σημαντικές διαφορές στη δυνατότητα πρόσβασης προς τις διάφορες κατηγόριες μεταλλικών αντικειμένων 35. Είναι χαρακτηριστική η ομοιότητα, που παρουσιάζουν τα μεταλλικά σύνολα από θέσεις διαφορετικές ως προς τα οργανωτικά τους χαρακτηριστικά, όπως είναι οι τούμπες του Καστανά, της Ασσήρου και της Θεσσαλονίκης 36. Με την παρούσα εργασία συμπληρώνεται ως ένα βαθμό η εικόνα για την κατασκευή και χρήση μεταλλικών αντικειμένων στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού στη Κεντρική. Μακεδονία. Μαζί λοιπόν με τα ήδη δημοσιευμένα στοιχεία από τους προϊστορικούς οικισμούς της Ασσήρου και του Καστανά και την επικείμενη δημοσίευση του Αγίου Μάμαντα ελπίζουμε ότι η παρουσίαση αυτή θα συμβάλει σε μια ευρύτερη συζήτηση για την παραγωγή και την κατανάλωση αντικειμένων από μέταλλο στη Κ. Μακεδονία την Εποχή του Χαλκού. Τομέας Αρχαιολογίας Εργαστήριο Ορυκτολογίας, Πετρολογία και Κοιτασματολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 34 Καραδήμου, Α Ενδοκοινοτική οργάνωση στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού στην Κεντρική Μακεδονία: η κατανομή των μικρών αντικειμένων στο κτίριο Α της Τούμπας Θεσσαλονίκης. Αδημοσίευτη Μεταπτυχιακή Εργασία. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. 35 Wardle, (ό.π. σημ. 3), 29-48, Hochstetter, (όπ. σημ.6), Hänsel, (ό.π. σημ 7) 36 Ό.π. σημ.31 14

ANCIENT MACEDONIA SIXTH INTERNATIONAL SYMPOSIUM VOLUME 1 ΕΚΤΟ ΑΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΟΜΟΣ 1 OFFPRINT ΑΝΑΤΥΠΟ

ANCIENT MACEDONIA SIXTH INTERNATIONAL SYMPOSIUM VOLUME 1 ΕΚΤΟ ΑΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΟΜΟΣ 1 OFFPRINT ΑΝΑΤΥΠΟ ANCIENT MACEDONIA SIXTH INTERNATIONAL SYMPOSIUM VOLUME 1 OFFPRINT ΑΡΧΑΙΑ MAKEAONIA ΕΚΤΟ ΑΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΟΜΟΣ 1 ΑΝΑΤΥΠΟ ^ 6 ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΟΕΑΛΑΔΙΚΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΜΑ Ιωάννης Ασλάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΟΣΤΑ Καθαρισμός και τακτοποίηση των οστών Την άνοιξη του 2008 (Μάρτιο-Απρίλιο), η κ. Ελευθερία Τσιχλή, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα Γ Μαντάς Κωνσταντίνος Συντονιστής, Κατσίκης Γιώργος Γραμματέας, Καρακώστα Χρυσάνθη Γραμματέας, Μαργέλου Κατερίνα Ερευνήτρια, Κιτσικόπουλος

Ομάδα Γ Μαντάς Κωνσταντίνος Συντονιστής, Κατσίκης Γιώργος Γραμματέας, Καρακώστα Χρυσάνθη Γραμματέας, Μαργέλου Κατερίνα Ερευνήτρια, Κιτσικόπουλος Ομάδα Γ Μαντάς Κωνσταντίνος Συντονιστής, Κατσίκης Γιώργος Γραμματέας, Καρακώστα Χρυσάνθη Γραμματέας, Μαργέλου Κατερίνα Ερευνήτρια, Κιτσικόπουλος Θάνος Ερευνητής, Λαμπρυνιάδης Γιάννης - Ερευνητής Τα περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΛΥΣΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

2742/ 207/ /07.10.1999 «&»

2742/ 207/ /07.10.1999 «&» 2742/ 207/ /07.10.1999 «&» 1,,,. 2 1. :.,,,..,..,,. 2., :.,....,, ,,..,,..,,,,,..,,,,,..,,,,,,..,,......,,. 3., 1. ' 3 1.., : 1. T,, 2., 3. 2 4. 5. 6. 7. 8. 9..,,,,,,,,, 1 14. 2190/1994 ( 28 ),,..,, 4.,,,,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που ΠΕΡΙΛΗΨΗ H διδακτορική διατριβή με θέμα: «Σύγκλιση Απόκλιση. Έρευνα & Συνεισφορά στην τοπική κεραμική της Περιφέρειας Αρμένων-Ρεθύμνου και στην Κεραμική Παραγωγή της Κρήτης κατά τον 14 ο και 13 ο π. Χ.

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σουέρεφ, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Δ/ντής Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων ΟΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ

Κώστας Σουέρεφ, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Δ/ντής Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων ΟΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ Κώστας Σουέρεφ, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Δ/ντής Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων ΟΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ Διώχνοντας στην άκρη άμμο χρόνων, τύρφη αιώνων, χρώμα και πετραδάκια πατημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (I) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ MAΘHMA : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

από μεταλλικά υλικά (καθαρά μέταλλα ή κράματα). σιδερένια αντικείμενα, αντικείμενα οικιακής χρήσης κ.α.

από μεταλλικά υλικά (καθαρά μέταλλα ή κράματα). σιδερένια αντικείμενα, αντικείμενα οικιακής χρήσης κ.α. ΜΕΤΑΛΛΟΤΕΧΝΙΑ y Μεταλλοτεχνία είναι η τέχνη της δημιουργίας αντικειμένων από μεταλλικά υλικά (καθαρά μέταλλα ή κράματα). y Με τη χρήση της οι άνθρωποι δημιούργησαν κατά καιρούς σιδερένια αντικείμενα, αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΠΗΣ ΛΑΜΑΡΙΝΑΣ

1 ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΠΗΣ ΛΑΜΑΡΙΝΑΣ 1 ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΠΗΣ ΛΑΜΑΡΙΝΑΣ 1.1 Εισαγωγή Οι κυριότερες κατεργασίες για την κατασκευή προϊόντων από λαμαρίνα είναι η κοπή, η μορφοποίηση και η κοίλανση. Οι κατεργασίες αυτές γίνονται ας ψαλίδια και πρέσσες

Διαβάστε περισσότερα

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Η ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013 Αριθμ. Πρ.: 1750 2013-14 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Βασίλης Μέλφος Λέκτορας Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας Τομέας Ορυκτολογίας, Πετρολογίας, Κοιτασματολογίας Τμήμα Γεωλογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης melfosv@geo.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑ Το ανασκαφικό έργο της ΙΓ ΕΠΚΑ κατά τα έτη 2000-2010 περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό σωστικών, αλλά και συστηματικών ερευνών. Οι έρευνες αυτές αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομερείς oδηγίες επισκευής. 3D target repair

Λεπτομερείς oδηγίες επισκευής. 3D target repair Λεπτομερείς oδηγίες επισκευής. 3D target repair ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΤΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΤΕ ΤΟ ΥΛΙΚΟ. ΕΠΙΣΗΣ, ΦΡΟΝΤΙΣΤΕ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΕ ΥΨΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΨΗΦΙΑΚΗ ΖΥΓΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΜΈΤΡΗΣΗ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΜΑΘΗΜΑ: Ο πολιτισμός του Β.Α. Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. (ΑΠΡ 528)

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών 1. Ιστορική αναδρομή στην τεχνολογία παρασκευής - χρήσης του υλικού στην αρχαιολογία και τέχνη (4 ώρες θεωρία) 2. Αναγνώριση - διάγνωση τεχνικών κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Tο κόσμημα στην Προϊστορική Μακεδονία

Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Tο κόσμημα στην Προϊστορική Μακεδονία Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Tο κόσμημα στην Προϊστορική Μακεδονία Ο ατομικός καλλωπισμός του σώματος με τη χρήση κοσμημάτων αποτελεί έκφραση μιας συμβολικής συμπεριφοράς,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ

ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΙΜ. Γ. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΑΙΜ. Γ. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ε.Μ.Π. Γ.-ΦΟΙΒΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς:

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς: Η χρήση της ελιάς σο στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής, Διατροφής, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθηµα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ 1 Πτυχίο Αρχαιολογίας ΚΡΙΓΚΑ ΔΗΜΗΤΡΑ και Ιστορίας της πατρ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Τέχνης έτος κτήσης 1991, βαθμ. 7.03, ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ) Διδακτορικό: Μορφή και Λειτουργία των Αποθηκευτικών Χώρων στις Οικίες των αρχών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Εισαγωγή Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΠΟΛΗΣ

ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΠΟΛΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΠΟΛΗΣ Σε ένα από τα πιο πολυσύχναστα σημεία της Πανεπιστημιόπολης, στο τέρμα Ιλισίων, βρίσκεται το Αρχαιολογικό Πάρκο. Εδώ έχουν μεταφερθεί από το 2004

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πλειόκαινο, περ. 3.500.000 χρόνια: πρώτη εμφάνιση ανθρώπου (Αφρική) -Τεταρτογενές - Πλειστόκαινο = από 2 εκατ. χρόνια-10.000 π.χ.

Στο Πλειόκαινο, περ. 3.500.000 χρόνια: πρώτη εμφάνιση ανθρώπου (Αφρική) -Τεταρτογενές - Πλειστόκαινο = από 2 εκατ. χρόνια-10.000 π.χ. Γεωλογικές Χρονολογίες (ιστορία της γης) Καινοζωϊκός Αιών -Τριτογενές = 65-2 εκατ. χρόνια πριν Τα τέλη του Τριτογενούς: Νεογενές = 20-5 εκατ. χρόνια πριν Τέλος Νεογενούς = Πλειόκαινο = 5-2 εκατ. χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΙΔΗΡΟΥ ΣΤΟΝ ΛΟΦΟ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΛΥΔΙΑΣ ΑΣΠΡΟΒΑΑΤΑΣ

ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΙΔΗΡΟΥ ΣΤΟΝ ΛΟΦΟ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΛΥΔΙΑΣ ΑΣΠΡΟΒΑΑΤΑΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΙΔΗΡΟΥ ΣΤΟΝ ΛΟΦΟ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΛΥΔΙΑΣ ΑΣΠΡΟΒΑΑΤΑΣ Ο προϊστορικός οικισμός της Αγίας Λυδίας βρίσκεται Β. της εθνικής οδού Θεσσαλονίκης-Καβάλας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μετρό Κατά το 2007-2008, η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο χώρο νότια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διατολογίας-Διατροφής, Αθήνα 2 Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος,Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΩΝ 72 E ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΩΝ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι συγκολλήσεις ανήκουν στην κατηγορία των μόνιμων συνδέσεων ανάμεσα σε τεμάχια. Η σύνδεση αυτή επιτυγχάνεται μέσω της θερμότητας, είναι σύνδεση κρυσταλλική

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari CYCLADIC SEMINAR ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤHE ARCHAEOLOGICAL SOCIETY AT ATHENS, 22 PANEPISTIMIOU ST. Η ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 22 Πέμπτη, 30 Απριλίου 2015, 7 μ.μ. - Thursday, 30 April

Διαβάστε περισσότερα

Τα αντικείμενα που φαίνονται πιο κάτω, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, κατασκευάστηκαν, πριν από περίπου 4000 χρόνια.

Τα αντικείμενα που φαίνονται πιο κάτω, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, κατασκευάστηκαν, πριν από περίπου 4000 χρόνια. Τα αντικείμενα που φαίνονται πιο κάτω, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, κατασκευάστηκαν, πριν από περίπου 4000 χρόνια. Αδράχτι με σφονδύλι, από χαλκό, πηλό και νήμα. Δεν γνωρίζουμε τον χώρο ανασκαφής του.

Διαβάστε περισσότερα

1. Επεμβάσεις συντήρησης

1. Επεμβάσεις συντήρησης Έκθεση εργασιών συντήρησης αρχιτεκτονικών καταλοίπων στον αρχαιολογικό του Αζοριά κατά την ανασκαφική περίοδο του 2014 της Σ. Χλουβεράκη, Επιστημονική Συνεργάτιδα, ΙΝΣΤΑΠ Κέντρο Μελέτης Αν Κρήτης Αρ. Αδειας

Διαβάστε περισσότερα

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης «Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Περιεχόμενα Εισαγωγικά...2 Α. Αρχαιολογικοί χώροι, Μνημεία και Μουσεία της Θράκης...3 Β. Χάρτης της Θράκης με σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος...5 Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

Καστρί Σύρου. Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία π.χ.

Καστρί Σύρου. Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία π.χ. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ακαδημαϊκό έτος: 2014-2015 Φιλοσοφική Σχολή Εξάμηνο: Η Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΙΕΡΙΑ Μεθώνη (εικ. 1-4) Αμέσως βόρεια της Νέας Αγαθούπολης έχει ε ντο πιστεί, ήδη από τη δεκαετία του 1970, η θέ ση της αρχαίας Μεθώνης, της αρχαιότερης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (I) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ MAΘHMA : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δημήτρης Μελάς Αν. Καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενα επιµέλεια: Μαρίνα Πλατή, Ελένη Μάρκου

Κείµενα επιµέλεια: Μαρίνα Πλατή, Ελένη Μάρκου Κείµενα επιµέλεια: Μαρίνα Πλατή, Ελένη Μάρκου Θερµές ευχαριστίες για την παραχώρηση υλικού και τη συνεργασία σε όλα τα στάδια προετοιµασίας του εκπαιδευτικού προγράµµατος στον επιµελητή της έκθεσης, αρχαιολόγο

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ. της αστικής μη κερδοσκοπικής Εταιρείας με την επωνυμία «ΑΙΓΕΥΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΙΓΑΙΑΚΗΣ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑΣ»

- 1 - ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ. της αστικής μη κερδοσκοπικής Εταιρείας με την επωνυμία «ΑΙΓΕΥΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΙΓΑΙΑΚΗΣ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑΣ» - 1 - ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ της αστικής μη κερδοσκοπικής Εταιρείας με την επωνυμία «ΑΙΓΕΥΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΙΓΑΙΑΚΗΣ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑΣ» Στην Αθήνα σήμερα Κυριακή, 1 Μαρτίου 2009, οι παρακάτω υπογεγραμμένοι: 1) Σοφία Αντωνιάδου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3667 / 13.07.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3667 / 13.07.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3667 / 13.07.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν. 4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr

Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr Τίτλος προγράμματος: «Ποιος να έμενε εδώ;». Τα σπίτια στην προϊστορική Σαντορίνη Ηλικία παιδιών: Γ ημοτικού Χώρος διεξαγωγής:

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΜΑΤΑ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ Γ.Ν. ΧΑΙΔΕΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΚΡΑΜΑΤΑ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ Γ.Ν. ΧΑΙΔΕΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΡΑΜΑΤΑ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ Γ.Ν. ΧΑΙΔΕΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΡΑΜΑΤΑ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ Κατηγορίες κραμάτων αλουμινίου Ελατά κράματα Κράματα τα οποία παράγονται σε κολώνες ή πλάκες οι οποίες στη συνέχεια υφίστανται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το ερευνητικό πρόγραμμα του ΑΠΘ στο

Το ερευνητικό πρόγραμμα του ΑΠΘ στο 65 Η Αρχαιολογία της Σαμαρίνας και της περιοχής της - Η έρευνα του 2009 Νίκος Ευστρατίου Paolo Biagi Εικ. 1. Η περιοχή της έρευνας του ΑΠΘ στη δυτική Πίνδο του Ν. Γρεβενών. Το ερευνητικό πρόγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ & ΔΙΚΤΥΩΝ Αρ.Μελέτης: 14 / 28-06-2013 ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΜΙΚΡΟΕΡΓΑΛΕΙΩΝ - ΑΝΑΛΩΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΟ 2014. ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ: Η ΥΛΗ Μεταμορφωμένα πετρώματα 3 ΠΙΕΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Το μάρμαρο της Πάρου Η Αφροδίτη της Μήλου Ενδεικτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΠΘ ΣΥΜΒΑΣΗ 19/2005 ΣΕΙΡΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΥΠΕΠΘ ΣΥΜΒΑΣΗ 19/2005 ΣΕΙΡΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΥΠΕΠΘ ΣΥΜΒΑΣΗ 19/2005 ΣΕΙΡΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΑ ΒΑΣΗ ΤΥΠΟΥ Β (ΓΕ.010.0) Η βάση είναι χυτοσιδηρά και διαστάσεων 20 cm περίπου x 12 cm περίπου x 1 cm περίπου, και εδράζεται σε τέσσερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Α.Ε] [PLASMA VS OXYFUEL] [ΜΑΙΟΣ 2013]

[ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Α.Ε] [PLASMA VS OXYFUEL] [ΜΑΙΟΣ 2013] [ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Α.Ε] Του Μηχ.Μηχανικού Αλέξανδρου Αγγέλου [PLASMA VS OXYFUEL] [Σύγκριση κοπής Plasma με οξυγονοκοπή. Τα πλεονεκτήματα και οι λόγοι που καθιστούν το Plasma την επικρατέστερη μέθοδο κοπής μετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενα-επιµέλεια: Μαρίνα Πλατή

Κείµενα-επιµέλεια: Μαρίνα Πλατή Κείµενα-επιµέλεια: Μαρίνα Πλατή Σκίτσα: Ισαβέλλα Μπενέκου Εικονογράφηση κτηρίου και χάρτη: Μιχάλης Γ. Καλλιµόπουλος Καλλιτεχνική επιµέλεια: AltSys Επεξεργασία εικόνων: Νίκος Λαγός Εκτύπωση: Α. Τσάκος -

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα.

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Εισηγήτριες: Κανελλοπούλου Μπότη Μαρία, Δικηγόρος, Επίκουρη Καθηγήτρια του Ιονίου Πανεπιστημίου Βουλιγέα Ελένη, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Κ. ΚΑΡΓΙΩΤΗΣ Dr. Γεωλόγος - Ορυκτολόγος Καθηγητής ΤΕΙ ΑΜΘ Τμήμα Μηχανικων Τεχνολογίας Πετρελαίου & Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

2. Συνθήκες λειτουργίας και μέτρα διαχείρισης κινδύνου

2. Συνθήκες λειτουργίας και μέτρα διαχείρισης κινδύνου 1. Τίτλος ΣΓΕ 7: Ολοκληρωμένη παραγωγή χάλυβα και σιδήρου Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τυποποίηση ΜΧ μετάλλου νικελίου Ολοκληρωμένη παραγωγή χάλυβα και σιδήρου Συστηματικός τίτλος βασισμένος στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το ταξίδι του Ευηνίωνα Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Καρδαμύλης

ποδράσηη Το ταξίδι του Ευηνίωνα Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Καρδαμύλης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας Γυμνάσιο Καρδαμύλης Το ταξίδι του Ευηνίωνα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ Ι ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΡΗΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ (ΧΑΝΙΑ, 1-8 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006) Τομοσ Α2 ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΝΑΤΥΠΟ

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ Ι ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΡΗΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ (ΧΑΝΙΑ, 1-8 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006) Τομοσ Α2 ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΝΑΤΥΠΟ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ Ι ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΡΗΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ (ΧΑΝΙΑ, 1-8 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006) Y Τομοσ Α2 ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΝΑΤΥΠΟ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ» ΧΑΝΙΑ 2011 Επιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas Πρόγραμμα ελέγχου του μηχανολογικού εξοπλισμού και των λιπαντικών, με την χρήση φασματογραφικής ανάλυσης και πολλών άλλων εργαστηριακών ελέγχων Η περιοδική ανάλυση χρησιμοποιημένων λιπαντικών, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΡΑΠΕΖΟΘΡΑΝΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΘΙΣΜΑΤΩΝ. Ενενήντα πέντε (95) σετ διθέσιων τραπεζοθρανίων τύπου λυκείου με αντίστοιχα καθίσματα.

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΡΑΠΕΖΟΘΡΑΝΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΘΙΣΜΑΤΩΝ. Ενενήντα πέντε (95) σετ διθέσιων τραπεζοθρανίων τύπου λυκείου με αντίστοιχα καθίσματα. ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΡΑΠΕΖΟΘΡΑΝΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΘΙΣΜΑΤΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ Ενενήντα πέντε (95) σετ διθέσιων τραπεζοθρανίων τύπου λυκείου με αντίστοιχα καθίσματα. ΓENIKA Τα τραπεζoθρανία είναι διθέσια και αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ- ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ- ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ- ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ATOMIKH ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:2014-2015 1 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 η ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα