ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΑΦΗ, ΠΟΝΟΣ & ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017

Save this PDF as:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΑΦΗ, ΠΟΝΟΣ & ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017"

Transcript

1 ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΑΦΗ, ΠΟΝΟΣ & ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αισθητικοί υποδοχείς και αισθητήρια όργανα Μηχανοϋποδοχείς Αλγοϋποδοχείς Θερμοϋποδοχείς Πόνος Ταξινόμηση του πόνου Υπεραλγησία και αλλοδυνία Εν τω βάθει και σπλαχνικός πόνος Προβαλλόμενος πόνος Σωματοαισθητικές οδοί Οδός οπίσθιων δεσμών Πλαγιοκοιλιακή νωτιοθαλαμική οδός Πλαστικότητα του φλοιού Επιδράσεις των βλαβών του ΚΝΣ Τροποποίηση της μετάδοσης του πόνου Επεξεργασία της πληροφορίας στα οπίσθια κέρατα Ρόλος της κεντρικής φαιάς ουσίας & του εγκεφαλικού στελέχους Αναλγησία από stress

3 ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ Σωματική αίσθηση ονομάζεται η αίσθηση από δέρμα, μυς, οστά, τένοντες αρθρώσεις και ξεκινά από μια ποικιλία σωματικών αισθητήρων

4 ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ Η ενεργοποίηση των σωματικών αισθητήρων δίνει γένεση στην αίσθηση: Αφής Πίεσης Θερμού Ψυχρού Πόνου Αντίληψης της θέσης των τμημάτων του σώματος στον χώρο και της κίνησης τους (ιδιοδεκτικότητα)

5 ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΥΠΟΣ ΑΙΣΘΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΟΣ ΕΙΔΟΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΥΠΟΣ ΥΠΟΔΕΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Αφή Ιδιοδεκτικότητα Ελαφρό χτύπημα Δόνηση 5-40Hz Κίνηση Εν τω βάθει πίεση Δόνηση Hz Αφή, πίεση Παρατεταμένη πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτα Meissner Υποδοχείς θυλάκων τριχών Σωματία Pacini Σωμάτια Merkel Σωμάτια Ruffini Διάταση Μηχανοϋποδοχείς Μυϊκές άτρακτοι Τάση Μηχανοϋποδοχείς Τενόντια όργανα Golgi Θερμοκρασία θερμική Θερμοϋποδοχείς Υποδοχείς θερμού & ψυχρού Άλγος χημική, θερμική & μηχανική Χημειοϋποδοχέας, θερμοϋποδοχέας & μηχανοϋποδοχέας Πολυδύναμοι υποδοχείς ή χημικοί, θερμικοί και χημικοί αλγοϋποδοχείς Κνησμός Χημική Χημειοϋποδοχέας Χημικός αλγοϋποδοχέας

6 ΑΦΗ-ΠΙΕςΗ

7 Δερματικοί μηχανοϋποδοχείς

8 ΤΥΠΟΣ ΑΙΣΘΗΣΗΣ Αφή ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΟΣ Ελαφρό χτύπημα Δόνηση 5-40Hz Εν τω βάθει πίεση Δόνηση Hz ΕΙΔΟΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑ Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Δερματικός μηχανοϋποδοχέας ΤΥΠΟΣ ΥΠΟΔΕΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Σωμάτα Meissner Σωματία Pacini Παρατεταμένη πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Ruffini Αφή, πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Merkel

9 Η εκλεκτική ενεργοποίηση των κυττάρων Merkel και των απολήξεων Ruffini προκαλούν την αίσθηση της σταθεράς πίεσης Η εκλεκτική ενεργοποίηση των σωματίων Meissner & Pacini προκαλεί την αίσθηση της δόνησης Η ενεργοποίηση όλων των υποδοχέων προκαλεί την αίσθηση της επαφής με αντικείμενα

10

11

12 Οι δερματικοί μηχανοϋποδοχείς διαφέρουν ως προς 1. το μέγεθος των υποδεκτικών (αισθητικών) πεδίων και 2. την προσαρμογή

13 Υποδοχείς με μικρά υποδεκτικά πεδία: Δίσκοι Merkel και Σωμάτια Meissner Οι μηχανοϋποδοχείς με τα μικρότερα υποδεκτικά πεδία βρίσκονται επιφανειακά στο δέρμα και στα άτριχα μέρη του σώματος (παλάμες, χείλη, γλώσσα, πατούσες, άκρες δακτύλων, βλέφαρα και πρόσωπο). Υποδοχείς με μεγάλα υποδεκτικά πεδία: Σωμάτια Ruffini και Σωμάτια Pacini Τα σωμάτια Meissner & Pacini προσαρμόζονται ταχέως Τα σωμάτια Merkel & Ruffini προσαρμόζονται βραδέως Επομένως μπορούν να ανιχνευθούν μεταβολές στην πίεση αλλά και τη διάρκεια των μεταβολών αυτών

14 Οι δερματικοί μηχανοϋποδοχείς απαντούν σε διαφορετικά ερεθίσματα πχ τα δύο είδη υποδοχέων υπεύθυνων για τη δόνηση απαντούν σε διαφορετικής συχνότητας ερεθίσματα Καμπύλες απάντησης υποδοχέων σε ερεθίσματα διαφορετικής συχνότητας Τα σωμάτια Pacini απαντούν καλύτερα σε ερεθίσματα με υψηλή συχνότητα (300Hz) ενώ τα σωμάτια Meissner σε χαμηλές συχνότητας (50 Hz).

15 ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΜΗΧΑΝΟΫΠΟΔΟΧΕΩΝ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΜΗ RA rapidly adapting SA slowly adapting Τα σωμάτια Meissner και οι δίσκοι Merkel είναι οι περισσότεροι υποδοχείς που κατανέμονται κυρίως στα δάκτυλα. Τα σωμάτια Pacini και Ruffini είναι λιγότερα και κατανέμονται σχεδόν ομοιόμορφα στην παλάμη. Τα άκρα των δακτύλων είναι οι περιοχές με τους περισσότερους υποδοχείς και δέχονται περίπου 300 ίνες/cm 2. Ο αριθμός των ινών ελαττώνεται σε 120/cm 2 στις κεντρικότερες περιοχές των δακτύλων και σε 50/cm 2 στην παλάμη.

16 Η διακριτική ικανότητα στην αίσθηση της αφής ποικίλει πολύ στα διάφορα σημεία του σώματος. Η δοκιμασία για τη διάκριση μεταξύ δύο σημείων μετρά την ελάχιστη απόσταση που πρέπει να απέχουν δύο σημεία επαφής στο δέρμα ώστε να γίνουν αντιληπτά ως δύο ξεχωριστά σημεία.

17 Μεγαλύτερη διακριτική ικανότητα υπάρχει στις ράγες των δακτύλων και στα χείλη και η μικρότερη στο δέρμα του εφηβαίου και στο κάτω μέρος της πλάτης.

18 Η μεγάλη διακριτική ικανότητα μεταξύ δύο σημείων που παρατηρείται στις ράγες των δακτύλων οφείλεται στη μεγάλη πυκνότητα των δίσκων του Merkel και των σωματίων του Meissner που έχουν μικρά υποδεκτικά πεδία. Επίσης οι αισθητικοί οδοί από τις άκρες των δακτύλων περιέχουν μεγάλο αριθμό νευρώνων και καταλαμβάνουν μια μεγάλη περιοχή του σωματοαισθητικού φλοιού. Σύγκλιση νευρώνων

19 Τρίχα Επιδερμίδα Σμηγματογόνος αδένας Νευρικό πλέγμα γύρω από τον θύλακα της τρίχας Ορθωτήρας μυς της τρίχα; Χόριο Οι θύλακες των τριχών έχουν ένα νευρικό πλέγμα που ανιχνεύει την μετακίνηση των τριχών

20 ΑΝΙΟΥΣΕΣ ΟΔΟΙ

21 1 ος ΝΕΥΡΩΝΑΣ Είναι ο σωματοαισθητικός νευρώνας που συνάπτεται με τον υποδοχέα. Αφή, πίεση: Εμμύελες ίνες (Αβ) μέσης διαμέτρου (6-12 μm) και ταχύτητας (40-75 m/s) Κίνηση και θέση: Εμμύελες ίνες (Αα) μεγάλης διαμέτρου (13-20 μm) και υψηλής ταχύτητας ( m/s)

22 2 ος & 3 ος ΝΕΥΡΩΝΑΣ ΟΠΙΣΘΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΙΚΑ Η οδός των οπίσθιων δεσμών εξυπηρετεί την αφή, την αίσθηση της δόνησης και την ιδιοδεκτική αισθητικότητα ΈΣΩ ΛΗΜΝΙΣΚΟΣ ΠΡΟΜΗΚΗΣ Σφηνοειδές δεμάτιο Ισχνό δεμάτιο Οι αισθητικές ίνες ανέρχονται ομόπλευρα μέσω των οπίσθιων δεσμών του ΝΜ προς τον ισχνό και σφηνοειδή πυρήνα του προμήκη (1 ος νευρώνας). Από εκεί οι ίνες (2 ος νευρώνας) χιάζονται και ανέρχονται στον έσω λημνίσκο προς τον αντίπλευρο έξω-οπίσθιο κοιλιακό πυρήνα του θαλάμου. Στη συνέχεια ο 3 ος νευρώνας καταλήγει στον πρωτοταγή σωματοαισθητικό φλοιό (οπίσθια κεντρική έλικα)

23 Οι πρωτογενείς αισθητικοί νευρώνες οδεύουν προς το ΚΝΣ μέσα στα περιφερικά και κρανιακά νεύρα. Η περιοχή του δέρματος που νευρώνεται με ίνες από μια μόνο οπίσθια ρίζα ονομάζεται δερμοτόμιο

24 A2 A3 A4 A5 Θ2 Α6 Θ1 Α7 Θ3 Θ4 Θ5 Θ6 Θ7 Θ8 Θ9 Θ10 Θ11 Θ12 Α8 Ο1 Ι3 Ι4 Ο2 Ο3 Ο4 Ο5 Ι1 A2 A3 A4 A5 Θ2 Α6 Θ1 Α7 Θ3 Θ4 Θ5 Θ6 Θ7 Θ8 Θ9 Θ10 Θ11 Θ12 Α8 Ο1 Ι3 Ι2 Ο2 Ο3 Ο4 Ο5 Ι1 Α6 Ο5 Ι4 Ι5

25 ΤΡΙΔΥΜΟ ΝΕΥΡΟ (V ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ςυζυγια)

26

27 ΤΡΙΔΥΜΟ ΝΕΥΡΟ (V ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ςυζυγια) ΑΦΗ-ΠΙΕςΗ

28 ΤΡΙΔΥΜΟ ΝΕΥΡΟ (V ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ςυζυγια) ΠΟΝΟς-ΘΕΡΜΟΚΡΑςΙΑ

29 Μηχανοϋποδοχείς ιδιοδεκτικότητας

30 ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΥΠΟΣ ΑΙΣΘΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΟΣ ΕΙΔΟΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΥΠΟΣ ΥΠΟΔΕΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Αφή Ελαφρό χτύπημα Δόνηση 5-40Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτα Meissner Αφή Κίνηση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Υποδοχείς θυλάκων τριχών Αφή Εν τω βάθει πίεση Δόνηση Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωματία Pacini Αφή Αφή, πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Merkel Αφή Παρατεταμένη πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Ruffini Ιδιοδεκτικότητα Διάταση Μηχανοϋποδοχείς Μυϊκές άτρακτοι Ιδιοδεκτικότητα Τάση Μηχανοϋποδοχείς Τενόντια όργανα Golgi Θερμοκρασία θερμική Θερμοϋποδοχείς Υποδοχείς θερμού & ψυχρού Άλγος χημική, θερμική & μηχανική Χημειοϋποδοχέας, θερμοϋποδοχέας & μηχανοϋποδοχέας Πολυδύναμοι υποδοχείς ή χημικοί, θερμικοί και χημικοί αλγοϋποδοχείς Κνησμός Χημική Χημειοϋποδοχέας Χημικός αλγοϋποδοχέας

31 Οι υποδοχείς που είναι υπεύθυνοι για την αίσθηση της θέσης και κίνησης είναι οι μυϊκές άτρακτοι Ρόλο παίζουν επίσης οι υποδοχείς στις αρθρώσεις, τένοντες, συνδέσμους και δέρμα Κιναισθησία είναι η αίσθηση της κίνησης μιας άρθρωσης

32 Υποδοχείς πόνου (αλγοϋποδοχείς)

33 ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΥΠΟΣ ΑΙΣΘΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΟΣ ΕΙΔΟΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΥΠΟΣ ΥΠΟΔΕΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Αφή Ελαφρό χτύπημα Δόνηση 5-40Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτα Meissner Αφή Κίνηση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Υποδοχείς θυλάκων τριχών Αφή Εν τω βάθει πίεση Δόνηση Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωματία Pacini Αφή Αφή, πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Merkel Αφή Παρατεταμένη πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Ruffini Ιδιοδεκτικότητα Διάταση Μηχανοϋποδοχείς Μυϊκές άτρακτοι Ιδιοδεκτικότητα Τάση Μηχανοϋποδοχείς Τενόντια όργανα Golgi Θερμοκρασία θερμική Θερμοϋποδοχείς Υποδοχείς θερμού & ψυχρού Άλγος χημική, θερμική & μηχανική Χημειοϋποδοχέας, θερμοϋποδοχέας & μηχανοϋποδοχέας Πολυδύναμοι υποδοχείς ή χημικοί, θερμικοί και χημικοί αλγοϋποδοχείς Κνησμός Χημική Χημειοϋποδοχέας Χημικός αλγοϋποδοχέας

34 Ο πόνος είναι μια προσωπική και πολυδιάστατη εμπειρία H διέγερση των υποδοχέων του πόνου επάγει την αντίληψη του πόνου και επιπλέον κινητοποιεί συναισθηματικές αντιδράσεις και συμπεριφορές Σε αντίθεση με τα άλλα σωματοαισθητικά συστήματα, η αίσθηση του πόνου συνοδεύεται από στοχευμένες συμπεριφορές (απόσυρση ή επίθεση) και συναισθηματικές αντιδράσεις (κλάμα ή φόβος) Η υποκειμενική αντίληψη του πόνου μπορεί να επηρεάζεται από παρελθοντικές εμπειρίες πόνου

35 Υποδοχείς πόνου (αλγοϋποδοχείς) Ο όρος υποδοχείς του πόνου χρησιμοποιείται για να περιγράψει τους υποδοχείς του πόνου που είναι ελεύθερες νευρικές απολήξεις στο δέρμα. Οι υποδοχείς του πόνου έχουν υψηλό ουδό διέγερσης και είναι συνήθως σιωπηλοί εκτός αν εφαρμοστεί ένα επώδυνο ερέθισμα. Διεγείρονται με μηχανικά, θερμικά ή χημικά ερεθίσματα.

36 Υποδοχείς πόνου (αλγοϋποδοχείς) Μηχανικοί: ανταποκρίνονται σε έντονη πίεση (πχ από αιχμηρό αντικείμενο) Θερμικοί: ενεργοποιούνται από θερμοκρασίες >42 o C ή από έντονο ψύχος Χημειοευαίσθητοι: ανταποκρίνονται σε διάφορες χημικές ουσίες πχ βραδυκινίνη, ισταμίνη, υψηλή οξύτητα και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες Πολυδύναμοι: ανταποκρίνονται σε συνδυασμούς ερεθισμάτων

37 ΔΙΑΥΛΟΙ ΠΑΡΟΔΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΥΠΟΔΟΧΕΑ (TRP) Ομάδα υποδοχέων που βρίσκονται στις απολήξεις και εξυπηρετούν τον πόνο Είναι μη εκλεκτικοί δίαυλοι ιόντων

38 ΔΙΑΥΛΟΙ ΠΑΡΟΔΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΥΠΟΔΟΧΕΑ TRPV1 TRPV1: Υποδοχείς που διεγείρονται από βανιλλοειδή (ενεργοποιούνται από έντονη θερμότητα, οξέα και χημικές ουσίες όπως καψαϊκίνη)

39 ΔΙΑΥΛΟΙ ΠΑΡΟΔΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΥΠΟΔΟΧΕΑ TRΡΑ1 TRΡΑ1: Υποδοχείς που διεγείρονται από αγκυρίνη (ενεργοποιούνται από μηχανικά, ψυχρά και χημικά ερεθίσματα)

40 Υποδοχείς που ανιχνεύουν οξέα (ASIC) Ενεργοποιούνται από μεταβολές του ρη Είναι οι κύριοι υποδοχείς που μεσολαβούν τον πόνο από οξέα

41 Άλλοι υποδοχείς του πόνου Πουρινεργικοί υποδοχείς (P2X, Ρ2Υ) που ενεργοποιούνται από ΑΤΡ (απελευθερώνεται από μηχανικά ερεθίσματα) Υποδοχείς τυροσινικής κινάσης Α (TRkA) ενεργοποιούνται από τον νευρικό αυξητικό παράγοντα (NGF) που απελευθερώνεται σε ιστική βλάβη Υποδοχείς που μεσολαβούν τον πόνο λόγω φλεγμονής: Υποδοχείς βραδυκινίνης (Β1 & Β2) Υποδοχείς προσταγλανδινών

42 Είναι δυσάρεστο αλλά βιολογικά αναγκαίο οι υποδοχείς του πόνου να εμφανίζουν βραδεία προσαρμογή ώστε σταθερής έντασης επώδυνο ερέθισμα να γίνεται συνέχεια αντιληπτό με τον ίδιο τρόπο.

43 Οι ώσεις από τους αλγοϋποδοχείς μεταδίδονται με δύο τύπους ινών (1 ος νευρώνας) Ίνες (εμμύελες) Αδ διάμετρος: 2-5μm, ταχύτητα αγωγής: m/sec Στο ΝΜ απελευθερώνουν νευροδιαβιβαστή γλουταμικό οξύ Υπεύθυνες για τον ταχύ πόνο Αμύελες ίνες C διάμετρος: 0,4-1,2μm ταχύτητα αγωγής: m/sec Στο ΝΜ απελευθερώνουν νευροδιαβιβαστή γλουταμικό οξύ και ουσία Ρ Υπεύθυνες για τον βραδύ πόνο

44 Οξύς ή ταχύς πόνος, που είναι οξύς και εντοπισμένος πόνος. Αμβλύς ή βραδύς πόνος, είναι μια διάχυτη αίσθηση καψίματος που διαρκεί περισσότερο από τον αρχικό πόνο.

45 Οι ίνες Αδ μεταφέρουν με μεγαλύτερη ταχύτητα την πληροφορία του πόνου («ταχύ άλγος») από ό,τι οι ίνες C (οι οποίες μεταφέρουν το «βραδύ άλγος»). Η αισθητική πληροφορία του ταχέος άλγους φτάνει μέχρι τον φλοιό της σωματοαισθητικής περιοχής: εντοπισμός, ερμηνεία πόνου. Η αισθητική πληροφορία του βραδέος άλγους καταλήγει στον δικτυωτό σχηματισμό. Η ενεργοποίηση του δικτυωτού σχηματισμού διεγείρει ολόκληρο τον εγκέφαλο και κινητοποιεί το άτομο να αντιδράσει για να απαλλαγεί από τον πόνο.

46 Ταξινόμηση του πόνου Φυσιολογικός (ή οξύς πόνος): εμφανίζεται ξαφνικά και υποχωρεί κατά τη διάρκεια της περιόδου ίασης. Λειτουργεί προστατευτικά (πχ αντανακλαστικό απόσυρσης) Παθολογικός (ή χρόνιος πόνος). Παραμένει αρκετό χρόνο μετά την ανάρρωση. Περιλαμβάνει τον: Φλεγμονώδη πόνο Νευροπαθητικό Καυσαλγία

47 Υπεραλγησία & αλλοδυνία Υπεραλγησία είναι μια ενισχυμένη απάντηση σε ένα βλαβερό ερέθισμα Αλλοδυνία είναι ο πόνος που προκαλείται από ένα φυσιολογικό μη βλαβερό ερέθισμα. Η υπεραλγησία και αλλοδυνία εκφράζουν την αυξημένη ευαισθησία των αλγαισθητικών προσαγωγων ινών

48 Η φλεγμονώδης αντίδραση προκαλεί σταθερή υπεραλγησία γύρω από την τραυματισμένη περιοχή (π.χ. η περιοχή ακόμη και ενός μικρού καψίματος είναι πολύ ευαίσθητη για μεγάλο χρονικό διάστημα) Σε περίπτωση ιστικής βλάβης απελευθερώνεται: από τα κατεστραμμένα κύτταρα Κ + που εκπολώνει άμεσα τις νευρικές απολήξεις κάνοντας τους αλγοϋποδοχείς πιο ευαίσθητους. βραδυκινίνη και ουσία Ρ που ευαισθητοποιούν περισσότερο τους αλγοϋποδοχείς. Ισταμίνη (σιτευτικά κύτταρα) Σεροτονίνη (αιμοπετάλια) Προσταγλανδίνες (κυτταρική μεμβράνη)

49 Ο ρόλος του NGF στον χρόνιο πόνο SP Nav1.8 NGF που απελευθερώνεται λόγω βλάβης μεταβολή έκφρασης γονιδίων Αύξηση απελευθέρωσης ουσίας Ρ Έκφραση διαύλων Νa + (Νav1.8) ανθεκτικών στην ΤΤΧ

50 Υπεραλγησία Εκβλάστηση ινών που έχουν υποστεί βλάβη με αποτέλεσμα ίνες της αφής να συνάπτονται με νευρώνες των οπισθίων κεράτων του ΝΜ που φυσιολογικά δέχονται μόνο αλγοαισθητήρια σήματα H συνδυασμένη απελευθέρωση ουσίας Ρ και γλουταμικού από τις οδούς του πόνου προκαλεί υπερβολική ενεργοποίηση των NMDA υποδοχέων (φαινόμενο «κούρδισμα»)

51 Στο σωματοαισθητικό σύστημα, ο πόνος μπορεί να περιγραφεί ως: επιφανειακός πόνος ξεκινά από την επιφάνεια του σώματος εν τω βάθει πόνος ξεκινά από μύες ή αρθρώσεις

52 Προβαλλόμενος πόνος Ο πόνος που ξεκινά από εσωτερικά όργανα ονομάζεται σπλαχνικός πόνος και είναι συνήθως αμβλύς, μία αίσθηση καύσου που μπορεί δύσκολα να εντοπιστεί. Για την μεταφορά της αίσθησης από τα σπλάχνα στο ΚΝΣ χρησιμοποιείται το ΑΝΣ. Η αίσθηση του σπλαχνικού πόνου ακολουθεί τις συμπαθητικές προσαγωγές ίνες ενώ η αισθητικότητα των σπλάχνων (π.χ. κόρος) ακολουθεί τις ίνες του παρασυμπαθητικού. Η ενεργοποίηση διανευρώνων από σήματα των εισερχόμενων προσαγωγών αλγοαισθητήρων οδηγεί στη δημιουργία του προβαλλόμενου πόνου, στον οποίο η αίσθηση του πόνου βιώνεται σε μια άλλη πλευρά από εκείνη που έχει υποστεί την κάκωση ή την βλάβη π.χ έμφραγμα μυοκαρδίου

53 Θεωρία σύγκλισης-προβολής για τον Προβαλλόμενο πόνο Τα επώδυνα ερεθίσματα στα σπλάχνα συχνά προκαλούν προβαλλόμενο πόνο που γίνεται αντιληπτός σαν να εντοπίζεται στην επιφάνεια του σώματος. Ο προβαλλόμενος πόνος συμβαίνει γιατί οι προσαγωγές ίνες από τα σπλάχνα συγκλίνουν στο νωτιαίο μυελό προς τις οπίσθιες δέσμες, όπως και στον σωματικό πόνο, με αποτέλεσμα την παρερμηνεία στην εντόπιση της πηγής του πόνου.

54 Παθολογική κατάσταση Έμφραγμα μυοκαρδίου Ερεθισμός του διαφράγματος από χολοκυστίτιδα ή ηπατίτιδα Ερεθισμός του διαφράγματος από ρήξη σπλήνα Έλκος ή καρκίνος στομάχου Σκωληκοειδίτιδα Κωλικός νεφρού Εντόπιση προβαλλόμενου πόνου Συχνά η εντόπιση ποικίλει Αριστερά στην επιφάνεια του θώρακα, αριστερά στον λαιμό ή σιαγώνα, αριστερό ώμο και αριστερό χέρι Δεξιός ώμος Αριστερός ώμος Άνω τετρατημόριο κοιλίας, ο πόνος εμφανίζεται στην ίδια θέση όπως και σε πνευμονία Περιομφαλική περιοχή (Σημειώστε ότι: ο πόνος στο κάτω δεξιό τετρατημόριο της κοιλίας που σχετίζεται με την σκωληκοειδίτιδα δεν είναι αναφερόμενος πόνος αλλά σωματικός λόγω ερεθισμού του περιτοναίου από τη φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης) Πόνος στα πλευρά με αντανάκλαση στη βουβωνική χώρα ή χείλη αιδοίου.

55 Οδοί της αίσθησης του πόνου (Νωτιοθαλαμική οδός) Ο νευρώνας 1 ης τάξης είναι ο νευρώνας του υποδοχέα. Η προσαγωγός ίνα στο περιφερικό νεύρο εισέρχεται στο νωτιαίο μυελό μέσω της οπίσθιας ρίζας και δίνει σύναψη στη φαιά ουσία του οπίσθιου κέρατος του νωτιαίου μυελού. Ο 2 ος νευρώνας περνά αμέσως στο άλλο μισό του νωτιαίου μυελού και ανέρχεται προς τον θάλαμο με τη νωτιοθαλαμική οδό. Νευροδιαβιβαστής γλουταμικό οξύ απελευθερώνεται μαζί με ουσία Ρ που επιτείνει και παρατείνει τη δράση του γλουταμικού Ο 3 ος νευρώνας ξεκινά από τον θάλαμο και ανέρχεται προς τον πρωτεύοντα σωματοαισθητικό φλοιό μέσω της λευκής ουσίας της έσω κάψας.

56

57 Ανιούσες οδοί του πόνου προς τον σωματοαισθητικό φλοιό: Η οδός αυτή είναι υπεύθυνη για την εντόπιση του πόνου. Δικτυωτός σχηματισμός θάλαμος Μετωπιαίος λοβός Φλοιός νήσου Μεταιχμιακό σύστημα (αμυγδαλή) ευθύνεται για τα συναισθήματα, τη δυσάρεστη και ενοχλητική αίσθηση που συνοδεύουν τον πόνο.

58 Ανιούσες οδοί του πόνου

59 Συστήματα τροποποίησης του πόνου

60 Ο πόνος επίσης τροποποιείται Ο πόνος τροποποιείται με βάση τις εμπειρίες του παρελθόντος, την υποβολή και τα συναισθήματα (ιδιαίτερα άγχος) και την ταυτόχρονη ενεργοποίηση άλλων ειδικών αισθήσεων Ενδογενές σύστημα τροποποίησης του πόνου (κατιούσες οδοί)-εγκεφαλίνη (ενδορφίνη)

61 Κατιόντα συστήματα ρύθμισης του πόνου Από την περιοχή του προμήκη προς τα οπίσθια κέρατα του ΝΜ: Σύστημα σεροτονίνης Αδρενεργικό σύστημα Οι νευρώνες των οδών (Α) και (Β) καταλήγουν στα οπίσθια κέρατα και αναστέλλουν τον πόνο τουλάχιστον εν μέρει λόγω ενεργοποίησης των ενδιάμεσων νευρώνων του οπισθίου κέρατος που εκκρίνουν εγκεφαλίνη

62

63 Τα οπιοειδή: 1) την είσοδο Ca 2+ στον προσυναπτικό νευρώνα 2) Υπερπολώνουν τον μετασυναπτικό νευρώνα

64 Μηχανισμός ελεγχόμενης πύλης (gate control theory) Η μετάδοση στις αλγοαισθητήρες οδούς μπορεί να διακοπεί από δράσεις στα οπίσθια κέρατα του νωτιαίου μυελού στην θέση κατάληξης των προσαγωγών αισθητικών ινών

65 Η οδός του πόνου ρυθμίζεται από ένα μηχανισμό γνωστό ως πύλη του πόνου και που συμβαίνει στην περιοχή σύναψης του νευρώνα πρώτης με το νευρώνα δεύτερης τάξης. Πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν πως ο πόνος μπορεί να ανακουφιστεί με απαλό τρίψιμο της τραυματισμένης περιοχής. Ο μηχανισμός που βρίσκεται πίσω από την απάντηση αυτή περιλαμβάνει ένα κύκλωμα στα οπίσθια κέρατα του νωτιαίου μυελού. Οι ίνες που μεταφέρουν την αίσθηση της αφής και του πόνου εισέρχονται με την ίδια οπίσθια ρίζα στο ΝΜ και δίνουν ομόπλευρα κλάδο που συνάπτεται με ανασταλτικούς ενδονευρώνες μέσα στη φαιά ουσία του νωτιαίου μυελού. Οι ανασταλτικοί ενδονευρώνες απελευθερώνουν εγκεφαλίνη τόσο προ- όσο και μετασυναπτικά και αναστέλλουν την αγωγή του πόνου μεταξύ των νευρώνων πρώτης και δεύτερης τάξης.

66 Κνησμός

67 ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΥΠΟΣ ΑΙΣΘΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΟΣ ΕΙΔΟΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΥΠΟΣ ΥΠΟΔΕΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Αφή Ελαφρό χτύπημα Δόνηση 5-40Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτα Meissner Αφή Κίνηση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Υποδοχείς θυλάκων τριχών Αφή Εν τω βάθει πίεση Δόνηση Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωματία Pacini Αφή Αφή, πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Merkel Αφή Παρατεταμένη πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Ruffini Ιδιοδεκτικότητα Διάταση Μηχανοϋποδοχείς Μυϊκές άτρακτοι Ιδιοδεκτικότητα Τάση Μηχανοϋποδοχείς Τενόντια όργανα Golgi Θερμοκρασία θερμική Θερμοϋποδοχείς Υποδοχείς θερμού & ψυχρού Άλγος χημική, θερμική & μηχανική Χημειοϋποδοχέας, θερμοϋποδοχέας & μηχανοϋποδοχέας Πολυδύναμοι υποδοχείς ή χημικοί, θερμικοί και χημικοί αλγοϋποδοχείς Κνησμός Χημική Χημειοϋποδοχέας Χημικός αλγοϋποδοχέας

68 Κνησμός Ο κνησμός μπορεί να προκληθεί: Με επανειλημμένη τοπική μηχανική διέγερση του δέρματος Από χημικούς παράγοντες όπως ισταμίνη & βραδυκινίνη (απελευθερώνονται σε περίπτωση ιστικής βλάβης)

69 Αίσθηση θερμού-ψυχρού

70 ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΥΠΟΣ ΑΙΣΘΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΟΣ ΕΙΔΟΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΥΠΟΣ ΥΠΟΔΕΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Αφή Ελαφρό χτύπημα Δόνηση 5-40Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτα Meissner Αφή Κίνηση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Υποδοχείς θυλάκων τριχών Αφή Εν τω βάθει πίεση Δόνηση Hz Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωματία Pacini Αφή Αφή, πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Merkel Αφή Παρατεταμένη πίεση Δερματικός μηχανοϋποδοχέας Σωμάτια Ruffini Ιδιοδεκτικότητα Διάταση Μηχανοϋποδοχείς Μυϊκές άτρακτοι Ιδιοδεκτικότητα Τάση Μηχανοϋποδοχείς Τενόντια όργανα Golgi Θερμοκρασία θερμική Θερμοϋποδοχείς Υποδοχείς θερμού & ψυχρού Άλγος χημική, θερμική & μηχανική Χημειοϋποδοχέας, θερμοϋποδοχέας & μηχανοϋποδοχέας Πολυδύναμοι υποδοχείς ή χημικοί, θερμικοί και χημικοί αλγοϋποδοχείς Κνησμός Χημική Χημειοϋποδοχέας Χημικός αλγοϋποδοχέας

71 Η υποκειμενική αίσθηση του «θερμού» και «ψυχρού» αντικατοπτρίζει την ύπαρξη δύο πληθυσμών θερμοϋποδοχέων στο δέρμα. Οι θερμοϋποδοχείς είναι ελεύθερες νευρικές απολήξεις οι οποίες απαντούν μόνο στη θερμοκρασία. Ίνες του ψυχρού, είναι οι περισσότεροι θερμοϋποδοχείς και απαντούν με δυναμικά ενεργείας σε ένα ευρύ φάσμα θερμοκρασίας με μέγιστη απάντηση στους C. Θερμοκρασίες <15 C αντιλαμβάνονται ως πόνος. Ίνες του θερμού, απαντούν σε στενότερο φάσμα θερμοκρασίας με μέγιστη απάντηση στους C.

72 Και οι δύο τύποι θερμοϋποδοχέων εμφανίζουν ταχεία προσαρμογή γεγονός που ερμηνεύει γιατί οι αιφνίδιες μεταβολές της θερμοκρασίας (π.χ. μπαίνοντας σε έναν ψυχρό ωκεανό) δημιουργεί ένα αρχικό σοκ το οποίο υποχωρεί γρήγορα C C

73 Νευρικές οδοί για τη θερμοκρασία Νευρωνες 1 ης τάξης: Ζεστού: ίνες C Ψυχρού: ίνες C & ίνες Αδ Νευρώνες 2 ης τάξης: παρόμοια με τις οδούς του πόνου (νωτιοθαλαμικό δεμάτιο)

74 Οι επιφανειακοί θερμοϋποδοχείς παίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία από έκθεση σε αντικείμενα ή περιβάλλοντα με πολύ κρύο ή ζέστη και συμβάλλουν σημαντικά στην αναγνώριση διαφόρων ποιοτήτων ενός ερεθίσματος όπως είναι η υγρασία και η στιλπνότητα. Εντούτοις, οι περιφερικοί αυτοί θερμοϋποδοχείς παίζουν ελάσσονα ρόλο στον έλεγχο (ομοιόσταση) της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος

75 Σωματοαισθητικός φλοιός

76

77 Σωματοτοπική οργάνωση Οπίσθιες δέσμες: Στο νωτιαίο μυελό: οι ίνες από την ιερά μοίρα βρίσκονται στο μέσο και από την αυχενική μοίρα στα πλάγια

78 Σωματοτοπική οργάνωση Οπίσθιες δέσμες: Στο νωτιαίο μυελό: οι ίνες από την ιερά μοίρα βρίσκονται στο μέσο και από την αυχενική μοίρα στα πλάγια Αυτή η οργάνωση συνεχίζεται στον προμήκη και το κάτω μέρος του σώματος αντιπροσωπεύεται στον ισχνό πυρήνα και το πάνω στο σφηνοειδή Στον έσω λημνίσκο από τη ραχιαία προς την κοιλιακή μοίρα αντιπροσωπεύεται η περιοχή από τον αυχένα προς τα πόδια Η σωματοτοπική οργάνωση συνεχίζεται και στον θάλαμο και στον φλοιό

79 ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ Πρωτεύων σωματοαισθητικός φλοιός: οπίσθια κεντρική έλικα Σωματοτοπικός χάρτης: είναι ασυνεχής, με τα εξωτερικά γεννητικά όργανα να αντιπροσωπεύονται κάτω από τα πόδια και τα χέρια, μεταξύ κεφαλής και προσώπου.

80 Η έκταση του φλοιού όπου αντιπροσωπεύεται μια περιοχή του σώματος αντανακλά την αισθητική λειτουργία της περιοχής αυτής. Για παράδειγμα, τα δάχτυλα και το στόμα αντιπροσωπεύονται σε μια δυσανάλογα μεγάλη περιοχή του φλοιού σε σύγκριση με το μέγεθος τους.

81 ΜΕΛΟΣ-ΦΑΝΤΑΣΜΑ

82 Ο σωματοαισθητικός φλοιός είναι οργανωμένος σε στήλες Κάθε περιοχή δέχεται νευρώνες που προέρχονται από ένα τύπο υποδοχέα A. In each of the four regions of the somatic sensory cortex Brodmann's areas 3a, 3b, 1, and 2 inputs from one type of receptor in specific parts of the body are organized in columns of neurons that run from the surface to the white matter. (Adapted from Kaas et al ) B. Detail of the columnar organization of inputs from digits 2, 3, 4, and 5 in a portion of Brodmann's area 3b. Alternating columns of neurons receive inputs from rapidly adapting (RA) and slowly adapting (SA) receptors in the superficial layers of skin. (Adapted from Sur et al ) C. Overlapping receptive fields from RA and SA receptors project to distinct columns of neurons in area 3b.

83 Αισθητική συνειρμική περιοχή Σε αυτές ανήκει και ο συμπληρωματικός αισθητικός φλοιός, ο οποίος απαρτιώνει την αίσθηση της αφής σε συνδυασμό με άλλες αισθήσεις όπως την όραση. Βλάβες στην περιοχή αυτή προκαλούν αγνωσία που είναι η αδυναμία αναγνώρισης αντικειμένων παρά το γεγονός ότι η αισθητικότητα είναι φυσιολογική. Η στερεοαγνωσία αναφέρεται στην αδυναμία αναγνώρισης των αντικειμένων με την αφή.

84

85 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ganong s κεφ. 8 Principles%20of%20Neural%20Science%20- %20Kandel/gateway.ut.ovid.com/gw2/ovidweb.cgi sidnjhkoalgmeho00dbookimagebookdb_7c_2fc~28.htm

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ. Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ. Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αισθητικοί υποδοχείς και αισθητήρια όργανα Μηχανοϋποδοχείς Αλγοϋποδοχείς Θερμοϋποδοχείς Πόνος Ταξινόμηση του πόνου

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα αισθήσεων. Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση

Συστήματα αισθήσεων. Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017 Συστήματα αισθήσεων Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα αισθήσεων. Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση

Συστήματα αισθήσεων. Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας 2018 Συστήματα αισθήσεων Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος:

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολογία A λυκείου Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: 2013-2014 Ένα αισθητικό σύστημα στα σπονδυλωτά αποτελείται από τρία βασικά μέρη: 1. Τους αισθητικούς υποδοχείς,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί. Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί. Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια φυσιολογικά δεµάτια (κατά τον επιµήκη άξονα) έχουν κοινή έκφυση πορεία απόληξη λειτουργία Κατιόντα (φυγόκεντρα) δεµάτια Ανιόντα (κεντροµόλα) δεµάτια

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ (συγκεντρωμένοι ή διάσπαρτοι) ΝΕΥΡΙΚΕΣ ΟΔΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ Ειδικά κύτταρα - υποδοχείς, ευαίσθητα στις αλλαγές αυτές, είναι τα κύρια μέσα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Νωτιαίος Μυελός. Ντελής Κων/νος MD, PhD Ρευματολόγος

Νωτιαίος Μυελός. Ντελής Κων/νος MD, PhD Ρευματολόγος Νωτιαίος Μυελός Ντελής Κων/νος MD, PhD Ρευματολόγος Νωτιαίος Μυελός (Spinal Cord) Επίμηκες μόρφωμα που βρίσκεται μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα και μεταφέρει προσαγωγά ερεθίσματα (πληροφορίες) από το σώμα

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστηµα. Κινητικός φλοιός

Κινητικό σύστηµα. Κινητικός φλοιός Κινητικό σύστηµα Κινητικός φλοιός Κινητικός φλοιός Όλες οι εκούσιες κινήσεις ελέγχονται από τον εγκέφαλο Μια από τις περιοχές του εγκεφάλου που εµπλέκονται στον έλεγχο των εκούσιων κινήσεων είναι ο κινητικός

Διαβάστε περισσότερα

5o Μάθηµα. Αισθητικά Συστήµατα

5o Μάθηµα. Αισθητικά Συστήµατα 5o Μάθηµα Αισθητικά Συστήµατα Γραφή Μπράιγ Σωµαταισθητικό Σύστηµα Αισθήσεις:Αφής,Ιδιοδεκτικότητας Πόνου,Θερµοκρασίας Οργάνωση:Ιεραρχική-Παράλληλη Τρείς Νευρώνες:Πρωτοταγής ευτεροταγής Τριτοταγής Ραχιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Κινητικότητα Αισθητικότητα Φυγόκεντρες Νευρικές Οδοί Οργάνωση Κεντροµόλες Νευρικές Οδοί Οργάνωση Λειτουργική Ανατοµική Θέσεων των Οδών Εισαγωγή Οι µακρές

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία ΙΙ Ενότητα 1:

Φυσιολογία ΙΙ Ενότητα 1: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Το Νευρικό Σύστημα Ανωγειανάκις Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΚΝΣ) ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Είναι το πιο ουραίο τμήμα του Κ.Ν.Σ. Εκτείνεται από τη βάση του κρανίου μέχρι τον 1 ο οσφυϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος από: Εγκέφαλο Νωτιαίο μυελό. Διατήρηση Ισορροπίας Στάσης Kίνηση. Αισθητικά συστήματα: Εσωτερική αναπαράσταση του εξωτερικού κόσμου

Έλεγχος από: Εγκέφαλο Νωτιαίο μυελό. Διατήρηση Ισορροπίας Στάσης Kίνηση. Αισθητικά συστήματα: Εσωτερική αναπαράσταση του εξωτερικού κόσμου Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2018 Αισθητικά συστήματα: Εσωτερική αναπαράσταση του εξωτερικού κόσμου Έλεγχος από: Εγκέφαλο Νωτιαίο μυελό Διατήρηση Ισορροπίας Στάσης Kίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συναπτική ολοκλήρωση. Η διαδικασία της άθροισης όλων των εισερχόμενων διεγερτικών και ανασταλτικών σημάτων σε ένα νευρώνα. Τετάρτη, 20 Μαρτίου 13

Συναπτική ολοκλήρωση. Η διαδικασία της άθροισης όλων των εισερχόμενων διεγερτικών και ανασταλτικών σημάτων σε ένα νευρώνα. Τετάρτη, 20 Μαρτίου 13 Συναπτική ολοκλήρωση Η διαδικασία της άθροισης όλων των εισερχόμενων διεγερτικών και ανασταλτικών σημάτων σε ένα νευρώνα http://www.mpg.de/13795/learning_memory_perception?print=yes 2 Τοποθεσία συνάψεων

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9 Νευρικό Σύστημα Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Νευρικό Σύστημα Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων φροντίζουν να διατηρείται σταθερό το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι θα προτιμούσατε; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) 25/4/2012. Διάλεξη 5 Όραση και οπτική αντίληψη. Πέτρος Ρούσσος. Να περιγράψετε τι βλέπετε στην εικόνα;

Τι θα προτιμούσατε; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) 25/4/2012. Διάλεξη 5 Όραση και οπτική αντίληψη. Πέτρος Ρούσσος. Να περιγράψετε τι βλέπετε στην εικόνα; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 5 Όραση και οπτική αντίληψη Πέτρος Ρούσσος Να περιγράψετε τι βλέπετε στην εικόνα; Τι θα προτιμούσατε; Ή να αντιμετωπίσετε τον Γκάρι Κασπάροβ σε μια παρτίδα σκάκι; 1

Διαβάστε περισσότερα

Νωτιαία αντανακλαστικά

Νωτιαία αντανακλαστικά Νωτιαία αντανακλαστικά ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ M. Duchamp (1912) for E-J Marey (κυμογράφος) ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ Η σωματική κινητική δραστηριότητα εξαρτάται από το μοτίβο και τον ρυθμό εκπόλωσης των κινητικών

Διαβάστε περισσότερα

Νωτιαία αντανακλαστικά

Νωτιαία αντανακλαστικά Νωτιαία αντανακλαστικά ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ M. Duchamp (1912) for E-J Marey (κυμογράφος) ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ Η σωματική κινητική δραστηριότητα εξαρτάται από το μοτίβο και τον ρυθμό εκπόλωσης των κινητικών

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Αγγείωση του έρµατο Αρτηρίε Φλέβε Τριχοειδή Λεµφαγγεία Χρησιµεύουν για : Θερµορρύθµιση και Θρέψη του δέρµατο. Το δέρµα αιµατώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρµατο, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Κατιόντα (φυγόκεντρα) δεµάτια Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή φυσιολογικά δεµάτια (κατά τον επιµήκη άξονα) έχουν κοινή έκφυση πορεία απόληξη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Νωτιαία αντανακλαστικά

Νωτιαία αντανακλαστικά Νωτιαία αντανακλαστικά ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ M. Duchamp (1912) for E-J Marey (κυμογράφος) ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ Η σωματική κινητική δραστηριότητα εξαρτάται από το μοτίβο και τον ρυθμό εκπόλωσης των κινητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικά συστήματα Σωματοαισθητικό σύστημα

Αισθητικά συστήματα Σωματοαισθητικό σύστημα Αισθητικά συστήματα Σωματοαισθητικό σύστημα Κεφάλαιο 18, 20 Σιδηροπούλου - Νευροβιολογία 44 Υποδοχείς σωματοαισθητικού συστήματος Μηχανοϋποδοχείς Ταχέως προσαρμοσμένοι υποδοχείς Υποδοχείς θυλάκων των τριχών

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές Εισαγωγή Ασχολείται με τη μελέτη των ηλεκτρικών, η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ώ ν κ α ι μ α γ ν η τ ι κ ώ ν φαινομένων που εμφανίζονται στους βιολογικούς ιστούς. Το αντικείμενο του εμβιοηλεκτρομαγνητισμού

Διαβάστε περισσότερα

M.Sc. Bioinformatics and Neuroinformatics

M.Sc. Bioinformatics and Neuroinformatics M.Sc. Bioinformatics and Neuroinformatics Recording and Processing Brain Signals Μαρία Σαγιαδινού Ο ανθρώπινος εγκέφαλος Πιο πολύπλοκο δημιούργημα της φύσης Προιόν βιολογικής εξέλιξης εκατομμυρίων ετών

Διαβάστε περισσότερα

Νωτιαία αντανακλαστικά

Νωτιαία αντανακλαστικά Νωτιαία αντανακλαστικά ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ M. Duchamp (1912) for E-J Marey (κυμογράφος) ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ Η σωματική κινητική δραστηριότητα εξαρτάται από το μοτίβο και τον ρυθμό εκπόλωσης των κινητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις: 1) Τα νευρογλοιακά κύτταρα δεν μπορούν: α. Να προμηθεύουν τους νευρώνες με θρεπτικά

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις: 1) Τα νευρογλοιακά κύτταρα δεν μπορούν: α. Να προμηθεύουν τους νευρώνες με θρεπτικά ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις: 1) Τα νευρογλοιακά κύτταρα δεν μπορούν: α. Να προμηθεύουν τους νευρώνες με θρεπτικά συστατικά και να απομακρύνουν τις άχρηστες ουσίες. β. Να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ Χρήστος Ιατρού Καθηγητής Αναισθησιολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης I. ΟΡΙΣΜΟΣ Νευροπαθητικός πόνος (ΝΠ-Πόνος) - Παθολογικός πόνος Ο πόνος που προκαλείται από βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ Α. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ Α. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ Α Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας Ρόλος του νευρικού συστήματος Το νευρικό σύστημα (Ν.Σ.) ελέγχει, ρυθμίζει και συντονίζει όλες τις λειτουργίες του οργανισμού ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Απ. Χατζηευθυμίου Αν Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας

Απ. Χατζηευθυμίου Αν Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Απ. Χατζηευθυμίου Αν Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Το 80% περίπου της γεύσης του φαγητού παρέχεται στην πραγματικότητα από την αίσθηση της όσφρησης. Η μυρωδιά μιας ουσίας σχετίζεται άμεσα με τη χημική

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικοί Υποδοχείς. Ντελής Κων/νος MD, PHD Ρευματολόγος

Αισθητικοί Υποδοχείς. Ντελής Κων/νος MD, PHD Ρευματολόγος Αισθητικοί Υποδοχείς Ντελής Κων/νος MD, PHD Ρευματολόγος Νευρικες Απολήξεις Αισθητικοί υποδοχείς Θερμουποδοχείς Μηχανουποδοχείς Χημειουποδοχείς Ηλεκτρομαγνητικοί υποδοχείς Υποδοχείς ιστικής βλάβης Δέρμα

Διαβάστε περισσότερα

Νευρικό σύστημα - εισαγωγή. Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

Νευρικό σύστημα - εισαγωγή. Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Νευρικό σύστημα - εισαγωγή Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Δενδρίτες Κυτταρικό σώμα Προσυναπτικό κύτταρο Πυρήνας Άξονας Κόμβοι Ranvier Μυελώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Ρόλος του νευρικού συστήματος Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σημειώσεις Ανατομίας - Φυσιολογίας Ι Σκοπός της λειτουργίας του νευρικού συστήματος Προσαρμόζει τις λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων

Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων Διάµεσος Εγκέφαλος (Θάλαµος) Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Στο εσωτερικό των ηµισφαιρίων υπάρχου πλάγιες κοιλίες λευκή ουσία Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Πρότυπο Πειραματικό Σχολείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Φασφαλής Νικηφόρος Από τι αποτελείται ΚΝΣ από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό ΠΝΣ από

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Ανιόντα Δεµάτια - Οδοί

Ανιόντα Δεµάτια - Οδοί Ανιόντα Δεµάτια - Οδοί λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Λειτουργική Ανατοµική Σύνοψη των θέσεων των οδών Οδός της Διακριτικής Αφής και Συνειδητή Ιδιοδεκτρικότητα 3 ος Νευρώνας Οδός της Ελαγράς Αφής και Πίεσης 3

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ Copyright 2009 Pearson Education, Inc., publishing as Pearson Benjamin Cummings προμετωπιαίος φλοιός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Αφή Meissner Αργή Μικρότερο. Αφή Merkel Γρήγορη Λίγο µεγαλύτερο. Πίεση Pacini Αργή Μεγάλο. Πίεση Rufini Γρήγορη Μεγάλο. Αργή. Golgi.

Αφή Meissner Αργή Μικρότερο. Αφή Merkel Γρήγορη Λίγο µεγαλύτερο. Πίεση Pacini Αργή Μεγάλο. Πίεση Rufini Γρήγορη Μεγάλο. Αργή. Golgi. Κεφάλαιο 6 - Το σωµατοαισθητικό σύστηµα Σύνοψη Σχετικά µε το σωµατοαισθητικό σύστηµα, θα παρουσιαστούν οι διαφορετικοί υποδοχείς που υπάρχουν στην περιφέρεια και θα συζητηθεί το µοριακό υπόβαθρό τους καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικό Σύστηµα Λεωνίδας Στεφανής Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική ΕΚΠΑ Το Αισθητικό Σύστηµα είναι εκείνο το οποίο συσσωρεύει πληροφορίες από το περιβάλλον και τις µεταφέρει κεντροµόλα προς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Page1 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μαθητές: Ρουμπάνης Γιάννης και Οικονομίδης Αριστείδης Τάξη: Γ γυμνασίου Κερατέας Τμήμα: Γ 4 Οκτώβριος 2013 Page2 ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Σχηματική Λειτουργία Νευρικού Συστήματος Ποιος είναι ο ταχύτερος τρόπος αντίδρασης στα ερεθίσματα; Α) Το ηλεκτρικό ρεύμα Β) Βιοχημικές αντιδράσεις. Κίνηση των μεταβολιτών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση φάσεων πλήρωσης - κένωσης της κύστης

Ανάλυση φάσεων πλήρωσης - κένωσης της κύστης Ανάλυση φάσεων πλήρωσης - κένωσης της κύστης Ιωάννης Γαλανάκης MD, PhD, FEBU Επιμελητής Ουρολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών ΝΙΜΤΣ, 19-03-14 Τα ούρα παράγονται από τους νεφρούς και συγκεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστηµα. Έλεγχος της κίνησης του σώµατος: Ιεραρχία κινητικού ελέγχου Τοπικός έλεγχος κινητικών νευρώνων

Κινητικό σύστηµα. Έλεγχος της κίνησης του σώµατος: Ιεραρχία κινητικού ελέγχου Τοπικός έλεγχος κινητικών νευρώνων Κινητικό σύστηµα Έλεγχος της κίνησης του σώµατος: Ιεραρχία κινητικού ελέγχου Τοπικός έλεγχος κινητικών νευρώνων Αισθητικά συστήµατα: Εσωτερική αναπαράσταση του εξωτερικού κόσµου Έλεγχος από: Εγκέφαλο Νωτιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Νευροφυσιολογία και Αισθήσεις

Νευροφυσιολογία και Αισθήσεις Biomedical Imaging & Applied Optics University of Cyprus Νευροφυσιολογία και Αισθήσεις ιάλεξη 13 Σωµατοαισθητικό Σύστηµα (Somatosensory System) Σωµατικές Αισθήσεις (Somatic Sensation) Επιτρέπει στο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Παρασυµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Ιερή Μοίρα (Ιερό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Τα Παρασυµπαθητικά Γάγγλια και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας Περιφερικό Νευρικό Σύστημα o Τα όργανα του ΠΝΣ είναι τα νεύρα. o Τα νεύρα αποτελούνται από δεσμίδες νευρικών αποφυάδων (μακριών δενδριτών

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικό Σύστημα. Κεφάλαιο 7

Αισθητικό Σύστημα. Κεφάλαιο 7 Κεφάλαιο 7 Αισθητικό Σύστημα Στόχοι 11. Να ορίζετε τον υποδοχέα, την αισθητική μονάδας και το αντιληπτικό πεδίο. 12. Να ορίζετε το δυναμικό του υποδοχέα, την κωδικοποίηση της συχνότητας και τον πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή ΑΝΣ ρυθµίζει τη λειτουργία οργάνων & ιστών Συµβάλλει στην προσαρµογή λειτουργιών διατήρηση της οµοιστασίας σε συνεργασία µε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛ.ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής ο Καθηγητής Γ.Ανωγειανάκις

Διαβάστε περισσότερα

3. Να συμπληρώσετε κατάλληλα τα μέρη από τα οποία αποτελείται ένας νευρώνας.

3. Να συμπληρώσετε κατάλληλα τα μέρη από τα οποία αποτελείται ένας νευρώνας. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 9 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να συμπληρώσετε το παρακάτω διάγραμμα. 2. Ποιος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1.1. Νευρικό Σύστημα 1.1.1. Ανατομία του Νευρικού Συστήματος: Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα (πίνακας 1, σχήμα 1). (α) Το κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις Starling. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 03/10/2017

Δυνάμεις Starling. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 03/10/2017 Δυνάμεις Starling Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 03/10/2017 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2017-2018 Πιέσεις σε όλο το μήκος της συστημικής

Διαβάστε περισσότερα

Λείος μυς. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017

Λείος μυς. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017 Λείος μυς Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017 1 Λείοι μύες Τοιχώματα κοίλων οργάνων Νεύρωση από ΑΝΣ Ακούσιες κινήσεις Λείες μυϊκές ίνες Ατρακτοειδή κύτταρα (μονοπύρηνα)

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικά συστήματα Σωματοαισθητικό σύστημα. Κεφάλαιο 18, 20 Σιδηροπούλου - Νευροβιολογία 44

Αισθητικά συστήματα Σωματοαισθητικό σύστημα. Κεφάλαιο 18, 20 Σιδηροπούλου - Νευροβιολογία 44 Αισθητικά συστήματα Σωματοαισθητικό σύστημα Κεφάλαιο 18, 20 Σιδηροπούλου - Νευροβιολογία 44 Δομή αισθητικών συστημάτων Υποδοχέας Πρωτοταγής αισθητικός νευρώνας Θάλαμος Πρωτοταγής αισθητικός φλοιός Συνειρμικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χωρίζεται σε Κεντρικό Νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) και σε Περιφερικό Νευρικό Σύστημα.

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χωρίζεται σε Κεντρικό Νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) και σε Περιφερικό Νευρικό Σύστημα. 1 ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Για την ομαλή λειτουργία του ανθρωπίνου σώματος τα εκατομμύρια των κυττάρων που το αποτελούν θα πρέπει να συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους. Ο συντονισμός και η ομαλή λειτουργία σε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Η Φαιά Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Φαιά Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Φαιά Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Λειτουργική Ανατοµική Λειτουργική Τοπογραφία της Φαιάς Ουσίας Νευρικά Κύτταρα και Πυρήνες του Προσθίου Κέρατος Σωµατοκινητικά Κύτταρα Κύτταρα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α ΜΕΡΟΣ Α 01/30 1. Οργάνωση του νευρικού συστήµατος Βασικές λειτουργίες των συνάψεων και των νευροδιαβιβαστικών ουσιών 2. Αισθητικοί υποδοχείς 3. Πόνος, κεφαλαλγία και αίσθηση του θερµού 4. Αντανακλαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικά συστήματα. Σωματοαισθητικό σύστημα. Όραση Ακοή/Αίσθηση ισορροπίας Γεύση Όσφρηση. Αφή Ιδιοδεκτικότητα Πόνος Θερμοκρασία

Αισθητικά συστήματα. Σωματοαισθητικό σύστημα. Όραση Ακοή/Αίσθηση ισορροπίας Γεύση Όσφρηση. Αφή Ιδιοδεκτικότητα Πόνος Θερμοκρασία Αισθητικά συστήματα Σωματοαισθητικό σύστημα Αφή Ιδιοδεκτικότητα Πόνος Θερμοκρασία Όραση Ακοή/Αίσθηση ισορροπίας Γεύση Όσφρηση Σιδηροπούλου - Νευροβιολογία!1 1 Δομή αισθητικών συστημάτων Υποδοχέας Πρωτοταγής

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο. Δ. Αρζουμανίδου

2 Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο. Δ. Αρζουμανίδου 2 Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο Δ. Αρζουμανίδου Το νευρικό σύστημα συνεργάζεται με τους ενδοκρινείς αδένες και μαζί ελέγχουν και συντονίζουν τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

Θάλαμος, Φλοιός του Εγκεφάλου & Δικτυωτός Σχηματισμός. Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας

Θάλαμος, Φλοιός του Εγκεφάλου & Δικτυωτός Σχηματισμός. Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Θάλαμος, Φλοιός του Εγκεφάλου & Δικτυωτός Σχηματισμός Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Θάλαμος Ο θάλαμος: «πύλη προς τον εγκέφαλο» Είναι μια μεγάλη συλλογή νευρώνων στο διεγκέφαλο Παίρνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της Αναπνοής. Φώτης Περλικός. Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος

Έλεγχος της Αναπνοής. Φώτης Περλικός. Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Έλεγχος της Αναπνοής Φώτης Περλικός Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Αναπνευστικό Σύστημα: 1. ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ Πνεύμονες Αναπνευστικό Σύστημα: 2. ΑΝΑΠΝ. ΑΝΤΛΙΑ Στέλεχος Νωτιαίος μυελός & ΣΣ Ρίζες νεύρων Περιφερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ. Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση. Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας

ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ. Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση. Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας ιδιοδεκτικότητα Ο όρος ιδιοδεκτικότητα συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα. Μιχάλης Ζωγραφάκης Σφακιανάκης Καθηγητής Εφαρμογών Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης

Αισθητήρια όργανα. Μιχάλης Ζωγραφάκης Σφακιανάκης Καθηγητής Εφαρμογών Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης Αισθητήρια όργανα Μιχάλης Ζωγραφάκης Σφακιανάκης Καθηγητής Εφαρμογών Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης Αισθητήρια όργανα Δέρμα Γλώσσα Μύτη Μάτι Αυτί Δέρμα Μελανοκύτταρα χόριο Σμηγματογόνοι αδένες Ορθωτήρας μυς των

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης Βιολογία Β λυκείου Θετικής κατεύθυνσης ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης 1. Εισαγωγή Το κύτταρο αποτελεί τη βασική δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών. 1.1 Το κύτταρο. 3ο λύκ. ηλιούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστούμε όλους τους ασθενείς που συνεργάστηκαν μαζί μας και βοήθησαν στην διεκπεραίωση τη ς πτυχιακής μας εργασίας. iii

Ευχαριστούμε όλους τους ασθενείς που συνεργάστηκαν μαζί μας και βοήθησαν στην διεκπεραίωση τη ς πτυχιακής μας εργασίας. iii ii ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2008 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στις μέρες μας η λέξη πόνος έχει πολλές διαστάσεις και κατά καιρούς χρησιμοποιείται για να εκφράσει αρνητικό συναίσθημα που προκαλείται από κάποιο φυσικό ερέθισμα. Η ύπαρξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ ΤΟ ΔΕΡΜΑ Το δέρμα είναι ένα λειτουργικό όργανο που καλύπτει όλη την εξωτερική επιφάνεια του σώματος και όπου υπάρχουν οπές συνεχίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΡΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Επιφάνεια = περίπου 1,6 τετ. µέτρα Βάρος = περίπου 1/10 του ολικού βάρους του σώµατος Πάχος = περίπου 0,2 χιλ.-2,8χιλ. Χ

ΤΟ ΕΡΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Επιφάνεια = περίπου 1,6 τετ. µέτρα Βάρος = περίπου 1/10 του ολικού βάρους του σώµατος Πάχος = περίπου 0,2 χιλ.-2,8χιλ. Χ ΤΟ ΕΡΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ Η ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΦΗΣ Βασίλης Αργυρόπουλος Παν/µιο Θεσσαλίας vassargi@uth.gr ΤΟ ΕΡΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Επιφάνεια = περίπου 1,6 τετ. µέτρα Βάρος = περίπου 1/10 του ολικού

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής)

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής) ΜΥΣ Οι μύες είναι όργανα του ανθρωπίνου σώματος. Σχηματίζονται από μυϊκό ιστό. Μαζί με τους τένοντες συμβάλουν στην κίνηση των οστών. Είδη των μυών Ο μυς της καρδιάς, Οι λείοι, και Οι γραμμωτοί. Ο μυς

Διαβάστε περισσότερα

Stress & Πόνος συνδέονται; μέρος 6ο

Stress & Πόνος συνδέονται; μέρος 6ο Stress & Πόνος συνδέονται; μέρος 6ο Συνδυασμός Κρανιοϊερής Θεραπείας και Νευροθεραπείας: Μια θεραπευτική προταση για τον χρόνιο πόνο. Μπορεί ο συνδυασμός της Κρανιοϊερής Θεραπείας του Upledger και της

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία Όραση Γ Όραση Οπτική οδός Έξω γονατώδες σώµα Οπτική ακτινοβολία Οπτικό χίασµα: Οι ίνες από το ρινικό ηµιµόριο περνούν στην αντίπλευρη οπτική οδό ενώ τα κροταφικά ηµιµόρια δεν χιάζονται. Εποµένως κάθε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης Παρεγκεφαλίδα Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 3 4 Γενικά Cerebellum = Little brain 10% όγκου εγκεφάλου, >50% του συνόλου των νευρώνων του εγκεφάλου Κανονικότητα στη διάταξη των νευρώνων και τις διασυνδέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ)

Δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) Δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) Η δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) ενδεχομένως να είναι το κεντρικό στοιχείο για την ελάττωση της ποιότητας ζωής ενός ατόμου και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα