ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ"

Transcript

1 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Αυτός ο οδηγός για τους ασθενείς έχει συνταχθεί από τον οργανισμό Reliable Cancer Therapies (RCT) (Aξιόπιστες Θεραπείες του Καρκίνου), ως υπηρεσία προς τους ασθενείς, για να βοηθήσει αυτούς και τους συγγενείς τους να κατανοήσουν καλύτερα τη φύση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης και να μπορέσουν να αξιολογήσουν καλύτερα τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, ανάλογα με την κάθε εξατομικευμένη περίπτωσή. Εμείς συστήνουμε οι ασθενείς να συμβουλεύονται το γιατρό τους σχετικά με τις εξετάσεις ή τις θεραπείες που απαιτούνται για τον τύπο και το στάδιο της νόσου. Οι ιατρικές πληροφορίες που περιγράφονται σε αυτό το έντυπο βασίζονται στις κατευθυντήριες οδηγίες κλινικής πρακτικής της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO) για τη διαχείριση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Αυτός ο οδηγός για τους ασθενείς έχει δημιουργηθεί σε συνεργασία με την ESMO και κοινοποιείται με την άδεια της ESMO. Έχει γραφτεί από γιατρό και έχει ελεγχθεί από δύο ογκολόγους της ESMO, συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής συγγραφέως των κατευθυντηρίων οδηγιών κλινικής πρακτικής για επαγγελματίες. Επίσης, έχει ελεγχθεί από τους εκπροσώπους της ομάδας εργασίας των ασθενών με καρκίνο της ESMO. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον Οργανισμό Anticancer Fund: Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εταιρεία European Society for Medical Oncology: Για τις λέξεις που σημειώνονται με αστερίσκο, υπάρχει στο τέλος ένας επεξηγηματικός ορισμός. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 1

2 Περιεχόμενα Ορισμός του καρκίνου της ουροδόχου κύστης...3 Είναι συχνός ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης;...4 Τι προκαλεί τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης;...5 Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης;...7 Τι είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς για να καθορίσει τη βέλτιστη θεραπεία;...9 Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές; Ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες από τη θεραπεία; Τι γίνεται μετά τη θεραπεία; Τι γίνεται μετά τη θεραπεία; Αποσαφήνιση των δύσκολων όρων Η Ελληνική μετάφραση και επιμέλεια των Οδηγιών για Ασθενείς της ESMO έγινε από την Ομάδα Νέων Ελλήνων Ογκολόγων - ΟΝΕΟ (Hellenic Group of Young Oncologists - HeGYO) για λογαριασμό της Εταιρείας Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδος - ΕΟΠΕ (Hellenic Society for Medical Oncology - HeSMO). Ειδικότερα, το παρόν κείμενο επιμελήθηκαν οι Παθολόγοι Ογκολόγοι μέλη της ΟΝΕΟ: Α. Καραδήμου, Δ. Κρικέλης, Χ. Μικρόπουλος και Ν. Τσουκαλάς. The Greek translation and editing of ESMO s Instructions for Patients was done by the Hellenic Group of Young Oncologists - HeGYO on behalf of the Hellenic Society for Medical Oncology - HeSMO. In particular, this text was edited by the Medical Oncologists members of HeGYO: A. Karadimou, D. Krikelis, Ch. Mikropoulos and N. Tsoukalas. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 2

3 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ Αυτός ο ορισμός έχει προσαρμοσθεί από/και χρησιμοποιείται με την άδεια του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου (NCI) των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι ένας καρκίνος που αναπτύσσεται στην ουροδόχο κύστη. Η κύστη είναι το όργανο που αποθηκεύει τα ούρα. Η πιο συχνή μορφή καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι το καρκίνωμα* από μεταβατικό επιθήλιο. Αυτός ο τύπος του καρκίνου ξεκινάει από κύτταρα που κανονικά σχηματίζουν την εσωτερική επένδυση της κύστης, που ονομάζεται επίσης μεταβατικό επιθήλιο* ή ουροθήλιο*. Άλλοι τύποι περιλαμβάνουν το πλακώδες καρκίνωμα*, έναν καρκίνο της ουροδόχου κύστης που ξεκινά από λεπτά, επίπεδα κύτταρα στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης και το αδενοκαρκίνωμα*, έναν καρκίνο που ξεκινάει από κύτταρα από την επένδυση της κύστης και τα οποία εκκρίνουν βλέννα. Ανατομία του αρσενικού (αριστερά) και θηλυκού (δεξιά) ουροποιητικού συστήματος που δείχνει τους νεφρούς (kidneys), τους ουρητήρες* (ureters), την κύστη (bladder) και την ουρήθρα* (urethra).τα ούρα (urine) δημιουργούνται στα νεφρικά σωληνάρια* (renal tubules) και συλλέγονται στη νεφρική πύελο* (renal pelvis). Τα ούρα από τους νεφρούς μέσω των ουρητήρων ρέουν στην κύστη. Τα ούρα παραμένουν αποθηκευμένα στην κύστη μέχρι να απομακρυνθούν από το σώμα μέσω της ουρήθρας* (urethra). Γυναικείο σώμα: Μήτρα (uterus) Ανδρικό σώμα: Πέος (penis), Προστάτης (prostate) Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 3

4 ΕΙΝΑΙ ΣΥΧΝΟΣ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ; Εκτιμάται ότι το 2008, στην Ευρώπη, περίπου ασθενείς διαγνώστηκαν με καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι, ως εκ τούτου, η πιο κοινή μορφή ουροποιητικού καρκίνου στην Ευρώπη. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι περίπου πέντε φορές πιο συχνός στους άνδρες σε σχέση με στις γυναίκες. Εκτιμάται ότι το 2008, 27 στους άνδρες και 5 στις γυναίκες εκδήλωσαν καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Από όλες τις μορφές ουροποιητικού καρκίνου, ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι η πιο κοινή μορφή καρκίνου τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η πιθανότητα για έναν άνθρωπο να αναπτύξει καρκίνο της ουροδόχου κύστης σε κάποιο χρονικό σημείο στη ζωή του βρίσκεται μεταξύ 1,5 και 2,5%. Για τους άνδρες που ζουν στη Φλάνδρα (Βέλγιο), τη Μάλτα, την Ισπανία και την Ιταλία, αυτό είναι κάπως υψηλότερο: μεταξύ 3,1 και 4,2%. Για μια γυναίκα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πιθανότητες να αναπτύξει καρκίνο της ουροδόχου κύστης σε κάποιο χρονικό σημείο στη ζωή της είναι λιγότερο από 1%. Ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου της ουροδόχου κύστης αυξάνεται με την ηλικία. Συνολικά, το 70% των ασθενών που αναπτύσσουν καρκίνο της ουροδόχου κύστης παρουσιάζουν συμπτώματα μετά την ηλικία των 65 ετών. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 4

5 ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ; Σήμερα, δεν είναι απολύτως σαφές τι προκαλεί τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Έχει εντοπισθεί ένας αριθμός παραγόντων κινδύνου*, αλλά σε πολλές περιπτώσεις κανένας από αυτούς δε φαίνεται να είναι παρών. Ένας παράγοντας κινδύνου αυξάνει τον κίνδυνο να εμφανισθεί καρκίνος, αλλά δεν είναι ούτε αναγκαίος ούτε επαρκής για να προκαλέσει καρκίνο. Ένας παράγοντας κινδύνου δεν αποτελεί από μόνος του αιτία. Μερικοί άνθρωποι με αυτούς τους παράγοντες κινδύνου δε θα αναπτύξουν καρκίνο της ουροδόχου κύστης και μερικοί άνθρωποι χωρίς κανένα από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου μπορεί, παρ 'όλα αυτά, να αναπτύξουν καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι: - Γήρανση: o Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης εμφανίζεται πιο συχνά σε ηλικιωμένους ανθρώπους. Συνολικά το 70% των ασθενών που αναπτύσσουν καρκίνο της ουροδόχου κύστης έχουν διαγνωσθεί μετά την ηλικία των 65 ετών. - Προηγούμενο ιστορικό καρκίνου της ουροδόχου κύστης. - Κάπνισμα. Το κάπνισμα τσιγάρου είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Η διακοπή του καπνίσματος τσιγάρων για περισσότερα από 4 χρόνια μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο. - Έχει εντοπισθεί μία σειρά από χημικές ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο της ουροδόχου κύστης. o Οι βαφές ανιλίνης: χημικές ουσίες που μπορεί να υπάρχουν σε έγχρωμα υφάσματα. o Κυκλοφωσφαμίδη: ένα χημειοθεραπευτικό* φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του καρκίνου o Οι αρωματικές αμίνες: η έκθεση σε αυτές τις χημικές ουσίες μπορεί να γίνει σε διάφορα επαγγέλματα που έχουν σχέση με: τη ζωγραφική, τα δέρματα, τα αυτοκίνητα, τα μέταλλα, το χαρτί, τη βιομηχανία ελαστικών. Μπορεί όμως να αφορά και τους οδηγούς φορτηγών, εκείνους που εργάζονται σε καθαριστήρια, τους οδοντοτεχνίτες και τους κομμωτές. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο καρκίνος της κύστης εμφανίζεται μόνο μετά την πάροδο 30 έως 50 ετών μετά την έκθεση στις ουσίες αυτές. o Το αρσενικό: σε μία περιοχή της Ταϊβάν, όπου το νερό περιείχε υψηλές ποσότητες αρσενικού έχει διαπιστωθεί υψηλός κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου της ουροδόχου κύστης. o Aristolochia fangchi: πρόκειται για κινέζικο βότανο. Διαπιστώθηκε αυξημένος κίνδυνος καρκίνου της ουροδόχου κύστης σε άτομα που χρησιμοποιούσαν ένα συμπλήρωμα διατροφής, στο οποίο αυτό το βότανο είχε προστεθεί κατά λάθος. o Ακτινοβολία: η έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία* στην περιοχή της κύστης, για παράδειγμα κατά τη διάρκεια ακτινοθεραπείας για τον καρκίνο του προστάτη*, πιστεύεται ότι αυξάνει τον κίνδυνο του καρκίνου της ουροδόχου κύστης. - Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για ένα συγκεκριμένο τύπο καρκίνου της ουροδόχου κύστης, δηλαδή του πλακώδους καρκινώματος*. Αυτός ο όγκος Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 5

6 προκαλείται από χρόνιο ερεθισμό ή φλεγμονή της ουροδόχου κύστης. Στις δυτικές χώρες, οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για πλακώδες καρκίνωμα περιλαμβάνουν μία ουροδόχο κύστη που δε λειτουργεί σωστά, παρατεταμένη παρουσία ενός καθετήρα* στην ουροδόχο κύστη, παρουσία λίθων στην ουροδόχο κύστη και τη χρόνια λοίμωξη της ουροδόχου κύστης. Στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για πλακώδες καρκίνωμα είναι η μόλυνση με schistosoma hematobium, ένα παράσιτο που είναι κοινό σε αυτές τις περιοχές. Μπορεί να μολύνει την κύστη και να οδηγήσει σε χρόνια φλεγμονή. - Διαβήτης: τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Άλλοι παράγοντες, για τους οποίους υπάρχει υπόνοια ότι σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της ουροδόχου κύστης, αλλά τα στοιχεία δεν είναι ισχυρά είναι: - Ο καφές, οι τεχνητές γλυκαντικές ουσίες και το αλκοόλ: δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι η κατανάλωση αυτών των ουσιών συνιστούν κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου της ουροδόχου κύστης - Το νερό της βρύσης με υψηλά επίπεδα τριαλογονομεθανίων, τα οποία είναι διασπασμένα προϊόντα του απολυμαντικού χλωρίου: κάποιες μελέτες αναφέρουν ότι η παρατεταμένη λήψη αυτού του είδους νερού της βρύσης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καρκίνο της ουροδόχου κύστης, αλλά τα στοιχεία δεν είναι απόλυτα πειστικά. - Τα γονίδια: συνολικά, με ένα μέλος της οικογένειας με καρκίνο της ουροδόχου κύστης μεταφέρεται ένας ελαφρώς αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης της νόσου. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης, ως αποτέλεσμα ενός ελαττωματικού κληρονομούμενου* γονιδίου είναι πολύ σπάνιος. - Μία άλλη μελέτη αναφέρει ότι η παχυσαρκία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου της ουροδόχου κύστης, ενώ άλλες μελέτες δεν επιβεβαιώνουν αυτό το συμπέρασμα. Ορισμένοι παράγοντες προτάθηκαν για την προστασία έναντι της ανάπτυξης του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, αλλά αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί με σαφείς αποδείξεις. - Πρόσληψη υγρών: έχει προταθεί ότι η μεγάλη πρόσληψη υγρών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου της ουροδόχου κύστης σε άνδρες, αλλά υπάρχουν αντιφατικά αποτελέσματα μεταξύ των μελετών. - Κατανάλωση φρούτων και λαχανικών: η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών πιθανώς έχει προστατευτική δράση. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 6

7 ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ; Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης μπορεί να διαγνωστεί κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου ρουτίνας ή στα πλαίσια ελέγχου με βάση συγκεκριμένα συμπτώματα. Τα κύρια συμπτώματα είναι: - Προβλήματα ακράτειας: η ανάγκη να ουρεί κανείς συχνότερα από ό,τι συνήθως (ονομάζεται συχνουρία), η ανάγκη για επείγουσα ούρηση (ονομάζεται έπειξη για ούρηση) ή πόνος κατά την ούρηση (ονομάζεται δυσουρία). - Προβλήματα ακράτειας: η ανάγκη να ουρεί κανείς συχνότερα από ό,τι συνήθως (ονομάζεται συχνουρία), η ανάγκη για επείγουσα ούρηση (ονομάζεται έπειξη για ούρηση) ή πόνος κατά την ούρηση (ονομάζεται δυσουρία). Ωστόσο, αυτά τα συμπτώματα δεν είναι ειδικά για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης και μπορεί επίσης να εμφανιστούν σε πολλές καταστάσεις που δε σχετίζονται με καρκίνο, όπως η λοίμωξη του ουροποιητικού, οι πέτρες στους νεφρούς ή η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη*. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης μπορεί να εμποδίσει τη ροή των ούρων από τον νεφρό. Η συσσώρευση των ούρων μέσα στον νεφρό μπορεί να οδηγήσει σε διάταση του νεφρού (που ονομάζεται υδρονέφρωση) και πόνο. Εκτός από το να ρωτήσει για τα παραπάνω συμπτώματα, ο γιατρός θα προβεί επίσης σε μια γενική κλινική εξέταση και θα ζητήσει εργαστηριακές εξετάσεις αίματος για τις μετρήσεις των κυττάρων του αίματος και τη λειτουργία των νεφρών. Η διάγνωση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης βασίζεται στις παρακάτω εξετάσεις: 1. Κλινική εξέταση*: Η φυσική εξέταση παρέχει πληροφορίες για τα σημάδια του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, καθώς και για άλλα προβλήματα υγείας. Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει το ορθό και τον κόλπο (στις γυναίκες), για να προσδιορίσει το μέγεθος του καρκίνου της κύστης και να διαπιστώσει αν και πόσο έχει εξαπλωθεί: 2. Κυστεοσκόπηση *: Η κυστεοσκόπηση είναι μια τεχνική εξέτασης της ουροδόχου κύστης: ο γιατρός εισάγει στην ουρήθρα* έναν σωλήνα που διαθέτει φωτισμό και κάμερα στην άκρη του, προκειμένου να επιθεωρήσει το εσωτερικό της ουρήθρας και της κύστης για να διαπιστώσει αν υπάρχουν όγκοι. Η κυστεοσκόπηση μπορεί να πραγματοποιηθεί στο γραφείο του γιατρού, με τη χρήση ενός τοπικού αναισθητικού* ζελέ και αυτή η διαδικασία είναι συνήθως καλά ανεκτή. Εν τούτοις, η κυστεοσκόπηση μπορεί επίσης να γίνει και με γενική αναισθησία* μαζί με την κλινική αμφίχειρη εξέταση* (βλέπε παραπάνω) της κύστης. Ο γιατρός μπορεί να εισάγει ένα λεπτό χειρουργικό εργαλείο μέσα στο κυστεοσκόπιο για να αφαιρέσει υπό άμεσο οπτικό έλεγχο - δείγματα ιστού από τον όγκο ή από άλλη ύποπτη Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 7

8 περιοχή. Αυτό το δείγμα ονομάζεται βιοψία*. Για κάποιους καρκίνους της ουροδόχου κύστης, ο γιατρός μπορεί να αφαιρέσει αμέσως το σύνολο του όγκου: αυτό ονομάζεται διουρηθρική εκτομή του όγκου της ουροδόχου κύστης (TURB)*. Σε αυτήν την περίπτωση, η κυστεοσκόπηση αποτελεί και το πρώτο βήμα για τη θεραπεία. Σε ειδικές περιπτώσεις, ο γιατρός θα ελέγξει επίσης τους ουρητήρες, μια διαδικασία που ονομάζεται ουρητηροσκόπηση*. Σε άλλες περιπτώσεις η κυστεοσκόπηση περιλαμβάνει επίσης και δειγματοληψία-βιοψίας από την ουρήθρα* 3. Εργαστηριακές εξετάσεις: Το CA 19.9* είναι ένας υδατάνθρακας ο οποίος παράγεται από τα καρκινικά κύτταρα του παγκρέατος, βρίσκεται στο αίμα και μπορεί να μετρηθεί από ένα δείγμα αίματος. Μερικοί ασθενείς με παγκρεατικό καρκίνο μπορεί να έχουν αυξημένα επίπεδα του καρκινικού δείκτη* που ονομάζεται CA 19.9, ενώ άλλοι μπορεί όχι. Αλλά το CA 19.9 μπορεί να είναι επίσης αυξημένο και σε άλλες περιπτώσεις εκτός από τον παγκρεατικό καρκίνο, οπότε δεν είναι ειδικό για τον παγκρεατικό καρκίνο. Τα επίπεδα του CA 19.9 στο αίμα δεν είναι πολύ χρήσιμα για τη διάγνωση αλλά είναι συχνά ως σημείο αναφοράς ώστε να ελέγχεται η ανταπόκριση στη θεραπεία και η παρακολούθηση. 4. Ιστοπαθολογική εξέταση*: Αυτή είναι η εργαστηριακή διερεύνηση των καρκινικών κυττάρων. Γίνεται επί του ιστού που αφαιρέθηκε από τον όγκο, κατά τη διάρκεια της κυστεοσκόπησης*. Η ιστοπαθολογική πληροφορία* θα επιβεβαιώσει τη διάγνωση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης και θα αποκαλύψει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του όγκου, πράγμα που επιτρέπει στο γιατρό να καθορίσει τον τύπο του καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Εάν ενδείκνυται χειρουργική επέμβαση μετά την κυστεοσκόπηση (συνήθως TURB*), θα γίνει και δεύτερη ιστοπαθολογική εξέταση στον ιστό του όγκου που αφαιρέθηκε κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων της πρώτης βιοψίας*, καθώς και την παροχή ακριβέστερων πληροφοριών σχετικά με τον καρκίνο και το στάδιό του. 5. Ακτινολογική εξέταση*: Εάν η ιστοπαθολογική εξέταση* δείξει ότι ο όγκος έχει διηθήσει ή επεκταθεί μέσα στα βαθύτερα στρώματα (στο μυϊκό τοίχωμα) της ουροδόχου κύστης, τότε χρειάζεται ακτινολογική διερεύνηση, προκειμένου να καθορισθεί αν ο όγκος έχει επίσης αναπτυχθεί μέσα στους ιστούς και τους λεμφαδένες* εκτός της ουροδόχου κύστης. Η ακτινολογική διερεύνηση αποτελεί μέρος μιας διαγνωστικής διαδικασίας που ονομάζεται σταδιοποίηση* και μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη χρήση αξονικής τομογραφίας (CT)* ή μαγνητικής τομογραφίας (MRI)* της κοιλίας και της πυέλου. Η περαιτέρω διαδικασία σταδιοποίησης περιλαμβάνει επίσης και αξονική τομογραφία θώρακος, και εφόσον υπάρχουν συμπτώματα εξάπλωσης του όγκου στα οστά, γίνεται και σπινθηρογράφημα οστών*. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 8

9 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΘΟΡΙΣΕΙ ΤΗ ΒΕΛΤΙΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ; Οι γιατροί θα πρέπει να εξετάσουν πολλές πτυχές τόσο του ασθενούς όσο και του καρκίνου, προκειμένου να αποφασίσουν την καλύτερη θεραπεία. Πληροφορίες σχετικές με τον ασθενή Φύλο Προσωπικό ιατρικό ιστορικό, προηγούμενες ασθένειες και θεραπείες Ιστορικό του καρκίνου της ουροδόχου κύστης σε συγγενείς Γενική κατάσταση της υγείας και συγκεκριμένα σωματικά ενοχλήματα Τα αποτελέσματα της κλινικής εξέτασης* Αποτελέσματα από τις εργαστηριακές εξετάσεις του αίματος, της λειτουργίας των νεφρών και του ήπατος Πληροφορίες σχετικές με τον καρκίνο Σταδιοποίηση Οι γιατροί χρησιμοποιούν τη σταδιοποίηση για να αξιολογήσουν την επέκταση του καρκίνου και την πρόγνωση του ασθενούς. Χρησιμοποιείται συνήθως το σύστημα σταδιοποίησης ΤΝΜ. Ο συνδυασμός του μεγέθους του όγκου και της διήθησης* των πλησιέστερων ιστών (Τ), η συμμετοχή των λεμφαδένων* (Ν) και των μεταστάσεων ή η εξάπλωση του καρκίνου σε άλλα όργανα του σώματος (Μ) ταξινομούν τον καρκίνο σε ένα από τα στάδια που περιγράφονται παρακάτω. Το στάδιο* είναι θεμελιώδες, προκειμένου να ληφθεί η σωστή απόφαση για τη θεραπεία. Όσο χαμηλότερο/μικρότερο είναι το στάδιο τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση. Η σταδιοποίηση πραγματοποιείται όταν έχουν ολοκληρωθεί ο κλινικός και ακτινολογικός έλεγχος* καθώς και η ιστοπαθολογική εξέταση* της βιοψίας*. Εάν συστηθεί χειρουργική επέμβαση, θα γίνει και μια δεύτερη σταδιοποίηση, με βάση την ιστοπαθολογική εξέταση του χειρουργικού δείγματος. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα διαφορετικά στάδια του καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Οι ορισμοί είναι κάπως τεχνικοί. Επομένως συνιστάται να ζητηθεί από τους γιατρούς να δώσουν περισσότερο λεπτομερείς πληροφορίες. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 9

10 Στάδιο Ορισμός (βλέπε εικόνα του τοιχώματος της ουροδόχου κύστης) Κατηγορία Στάδιο Οa Μη διηθητικό θηλώδες καρκίνωμα: ο όγκος περιορίζεται στο εσωτερικό στρώμα των κυττάρων που επενδύουν εσώτατα στρώματα των κυττάρων της επένδυσης (το επιθήλιο*) της ουροδόχου κύστης Στάδιο Ois Καρκίνωμα in situ, που αναφέρεται και ως επίπεδος όγκος: ένας χαμηλού βαθμού διαφοροποίησης (high grade) όγκος που περιορίζεται στο εσωτερικό στρώμα των κυττάρων που επενδύουν (το επιθήλιο*) της ουροδόχου κύστης Στάδιο I Ο όγκος διηθεί τους βαθύτερους συνδετικούς ιστούς της επένδυσης (βασικός υμένας*) της κύστης Στάδιο II Ο όγκος διηθεί τον μυϊκό χιτώνα της κύστης. Το στάδιο ΙΙ χωρίζεται σε 2 στάδια: Τ2a: ο όγκος διηθεί το έσω ήμισυ του μυϊκού χιτώνα της ουροδόχου κύστης Τ2b: ο όγκος διηθεί το εξωτερικό ήμισυ του μυϊκού χιτώνα της ουροδόχου κύστης Στάδιο III Ο όγκος διηθεί τους ιστούς που περιβάλλουν την ουροδόχο κύστη. Το στάδιο ΙΙΙ χωρίζεται σε 3 επιμέρους στάδια: Τ3a: μικροσκοπική διήθηση* T3b: μακροσκοπική διήθηση* T4a: διήθηση των οργάνων που περιβάλλουν την ουροδόχο κύστη: του προστάτη* στους άνδρες, της μήτρας και/ή του κόλπου στις γυναίκες Στάδιο IV Ο όγκος διηθεί το πυελικό τοίχωμα και/ή το κοιλιακό τοίχωμα Ο όγκος συνοδεύεται από μεταστάσεις* σε λεμφαδένα ή λεμφαδένες ή από μεταστάσεις σε όργανο/α που βρίσκεται/νται σε απόσταση από την ουροδόχο κύστη Καρκίνος της ουροδόχου κύστης που δε διηθεί τον μυϊκό χιτώνα Καρκίνος της ουροδόχου κύστης που διηθεί τον μυϊκό χιτώνα Προχωρημένη και μεταστατική νόσος Στρώματα του τοιχώματος της ουροδόχου κύστης που δείχνουν τον βλεννογόνο* (η επένδυση της κύστης που αποτελείται από το επιθήλιο και το βασικό υμένα*) και τα στρώματα των μυών. Inner layer of longitudinal smooth muscle= έσω στρώμα από επιμήκη λείο μυϊκό ιστό Outer layer of longitudinal smooth muscle=έξω στρώμα από επιμήκη λείο μυϊκό ιστό Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 10

11 Αποτελέσματα της βιοψίας* Ο ιστός της βιοψίας του όγκου εξετάζεται στο εργαστήριο από έναν παθολογοανατόμο*. Η εξέταση ονομάζεται ιστοπαθολογική*. Εάν πραγματοποιηθεί χειρουργική επέμβαση μετά από την κυστεοσκόπηση*, η ιστοπαθολογική εξέταση περιλαμβάνει την εξέταση του όγκου και των λεμφαδένων* που αφαιρέθηκαν κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Είναι πολύ σημαντικό να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα των αρχικών ευρημάτων και να δοθούν περισσότερες πληροφορίες για το στάδιο του καρκίνου. Τα αποτελέσματα της εξέτασης της βιοψίας περιλαμβάνουν. o Ιστολογικός* τύπος Ο ιστολογικός τύπος αναφέρεται στον τύπο των κυττάρων που συνθέτουν τον όγκο. Περίπου το 90% των καρκίνων της ουροδόχου κύστης είναι καρκινώματα από μεταβατικό επιθήλιο*. Τα υπόλοιπα 10% είναι κυρίως πλακώδη καρκινώματα* και αδενοκαρκινώματα*. Άλλοι ιστολογικοί τύποι είναι πολύ σπάνιοι. Καρκίνωμα από μεταβατικό επιθήλιο* (αποκαλείται επίσης ουροθηλιακό καρκίνωμα*): ο όγκος που προκύπτει από το μεταβατικό επιθήλιο*. Το μεταβατικό επιθήλιο αποτελείται από πολλαπλά στρώματα κυττάρων, τα οποία μπορούν να αλλάξουν σχήμα, καθώς η ουροδόχος κύστη διατείνεται και αυτό οδηγεί σε ευθειασμό του έσω τοιχώματος της ουροδόχου κύστης. Πλακώδες καρκίνωμα*: ο όγκος που προκύπτει από το μεταβατικό επιθήλιο, αλλά αυτός αποτελείται αποκλειστικά από λεπτά, επίπεδα κύτταρα, που ονομάζονται πλακώδη κύτταρα. Αδενοκαρκίνωμα*: ο όγκος που προκύπτει από κύτταρα των αδένων του εσωτερικού τοιχώματος της ουροδόχου κύστης. o Βαθμός διαφοροποίησης Ο βαθμός διαφοροποίησης καθορίζεται με βάση το πόσο διαφορετικά φαίνονται τα καρκινικά κύτταρα από τα κύτταρα που συνήθως αποτελούν το υγιές επιθήλιο που επενδύει την κύστη. Τα ανώμαλα χαρακτηριστικά υποδεικνύουν το ρυθμό πολλαπλασιασμού των κυττάρων και το βαθμό που είναι διηθητικά. Για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης υπάρχουν 4 διαφορετικοί βαθμοί. Θήλωμα: ένας όγκος που αποτελείται από μη-κακοήθη κύτταρα Θηλώδες ουροθηλιακό νεόπλασμα χαμηλού κακοήθους δυναμικού (PUNLMP): ένας όγκος που αποτελείται από μη-κακοήθη κύτταρα, που συνήθως καλύπτονται με ένα παχύ στρώμα μεταβατικού επιθηλίου*. Ουροθηλιακό καρκίνωμα χαμηλού βαθμού διαφοροποίησης: κακοήθης όγκος, που αναπτύσσεται αργά και είναι απίθανο να εξαπλωθεί. Ουροθηλιακό καρκίνωμα υψηλού βαθμού διαφοροποίησης: κακοήθης όγκος, που αναπτύσσεται με ταχύτερο ρυθμό και για αυτό είναι πιθανότερο να εξαπλωθεί. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 11

12 ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ; Ο σχεδιασμός της θεραπείας προϋποθέτει μία ομάδα επαγγελματιών από διαφορετικές ιατρικές ειδικότητες. Συνήθως αυτό συνεπάγεται μια συνάντηση των διαφόρων ειδικών, που ονομάζεται διεπιστημονική συνάντηση* ή ογκολογικό συμβούλιο* (tumor board review). Σε αυτή τη συνάντηση ο σχεδιασμός της θεραπείας θα πρέπει να συζητείται με βάση τις πληροφορίες, που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η τελική θεραπευτική απόφαση θα συνδυάσει θεραπείες οι οποίες: Δρουν επί του καρκίνου τοπικά, όπως η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία*, η τοπική χημειοθεραπεία* και η τοπική ανοσοθεραπεία * Δρουν επί των καρκινικών κυττάρων τοπικά αλλά και σε όλο το σώμα, χρησιμοποιώντας συστηματική χημειοθεραπεία Η ακριβής επιλογή θεραπείας θα εξαρτηθεί από το στάδιο του καρκίνου, από τα χαρακτηριστικά του όγκου και από τους κινδύνους που ενέχονται για τον ασθενή. Οι θεραπείες που αναφέρονται παραπάνω έχουν τα οφέλη, τους κινδύνους και τις αντενδείξεις* τους. Συνιστάται οι ασθενείς να ρωτάνε τους γιατρούς τους για τα αναμενόμενα οφέλη και τους κινδύνους της κάθε θεραπείας, προκειμένου να έχουν πληροφόρηση για τις συνέπειες της θεραπείας. Για κάποιες μορφές θεραπείες υπάρχουν πολλές διαθέσιμες δυνατότητες. Η επιλογή θα πρέπει να συζητείται στη βάση της σχέσης μεταξύ του αναμενομένου οφέλους και του κινδύνου. Σχέδιο θεραπείας για νόσο μη-διηθητική του μυϊκού χιτώνα (στάδιο Oa, στάδιο Ois, στάδιο Ι) Σε αυτά τα στάδια, ο όγκος περιορίζεται στην επιφανειακή στοιβάδα του τοιχώματος της ουροδόχου κύστης (βλεννογόνος*) και δε διηθεί το μυ της ουροδόχου κύστης. Ο κύριος στόχος της θεραπείας είναι η αφαίρεση του τοπικού όγκου με χειρουργική επέμβαση κατά τη διάρκεια μίας TURB*. Εν τούτοις, συνιστάται πρόσθετη θεραπεία που πραγματοποιείται σε τοπικό επίπεδο στην ουροδόχο κύστη (που ονομάζεται επικουρική ενδοκυστική θεραπεία*), διότι μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής ή εξέλιξης του όγκου. Ο τύπος της επικουρικής θεραπείας εξαρτάται από τον κίνδυνο της εξέλιξης* ή της υποτροπής*: για κάθε ασθενή με στάδιο 0a ή Ι του όγκου, ο κίνδυνος αυτός υπολογίζεται χρησιμοποιώντας ένα σύστημα βαθμολόγησης που βασίζεται σε διάφορα ειδικά χαρακτηριστικά του όγκου. Κυστεοσκόπηση* και διουρηθρική εκτομή του όγκου της ουροδόχου κύστης (TURB)* Μετά από μια αρχική κυστεοσκόπηση, όλοι οι ασθενείς υποβάλλονται σε TURB. Συχνά, γίνεται εκτομή ολοκλήρου του όγκου και στην προκειμένη περίπτωση η TURB είναι η οριστική θεραπεία. Εν τούτοις, μερικές φορές, συνιστάται η χορήγηση επιπλέον θεραπείας (ονομάζεται ανοσοενισχυτική* θεραπεία) με φάρμακα που εγχέονται απευθείας στην κύστη (ονομάζεται ενδοκυστική θεραπεία*). Το είδος της θεραπείας εξαρτάται επιπλέον από τον ατομικό κίνδυνο υποτροπής και εξέλιξης* της νόσου, αλλά και την ικανότητα του ασθενούς να ανεχθεί τις παρενέργειες*. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 12

13 Σε επιλεγμένους ασθενείς με υψηλού κινδύνου όγκους, συνιστάται μία δεύτερη TURB, είτε πριν είτε μετά την ενδοκυστική θεραπεία, για να βοηθήσει στον εντοπισμό υπολειμματικής νόσου και να προσφέρει μια πιο ακριβή σταδιοποίηση. Ενδοκυστική* χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία* Προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος της υποτροπής και της εξέλιξης* της νόσου, σε όλους τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε TURB χορηγείται μία μοναδική ενδοκυστική έγχυση* με ένα χημειοθεραπευτικό* παράγοντα αμέσως μετά τη χειρουργική επέμβαση. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι μιτομυκίνη C*, επιρουμπικίνη* ή δοξορουμπικίνη*. Για τους ασθενείς με όγκο χαμηλού κινδύνου υποτροπής και εξέλιξης μία μοναδική έγχυση ολοκληρώνει τη θεραπεία. Για ασθενείς, οι οποίοι θεωρείται ότι έχουν έναν ενδιάμεσο ή υψηλό κίνδυνο επανεμφάνισης ή εξέλιξης του όγκου, η πρώτη έγχυση θα πρέπει να ακολουθείται από περαιτέρω ενδοκυστική χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία με βάκιλο Calmette Guérin (BCG)*(βλέπε περαιτέρω). Εάν θα επιλεγεί χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία εξαρτάται από τον κίνδυνο υποτροπής της νόσου. Η χημειοθεραπεία συνήθως χορηγείται για μέχρι 1 έτος. Η ανοσοθεραπεία χορηγείται για τουλάχιστον 1 έτος. Κυστεκτομή* Η κυστεκτομή συνιστάται για ασθενείς με όγκους σταδίου Ois και Ι, οι οποίοι δεν ανταποκρίνονται στην επικουρική ενδοκυστική θεραπεία Σχέδιο θεραπείας για τον καρκίνο που διηθεί τον μυϊκό χιτώνα της ουροδόχου κύστης (στάδιο ΙΙ, στάδιο ΙΙΙ) Σε αυτά τα στάδια, ο όγκος έχει εισβάλλει στο στρώμα των μυών της ουροδόχου κύστης ή έχει επεκταθεί, μέσω του τοιχώματος της ουροδόχου κύστης, μέσα στους ιστούς που περιβάλλουν την κύστη. Η θεραπεία στοχεύει στην απομάκρυνση χειρουργικά ολόκληρης της κύστης καθώς και των λεμφαδένων* της πυέλου και των γειτονικών οργάνων. Πριν από τη χειρουργική επέμβαση, χορηγείται χημειοθεραπεία* που στοχεύει στη μείωση του μεγέθους του όγκου, στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων στις μεταστάσεις* που είναι πολύ μικρές για να ανιχνευθούν, καθώς και στη μείωση του κινδύνου εξάπλωσης των καρκινικών κυττάρων σε άλλα μέρη του σώματος κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Ριζική κυστεκτομή* Η τυπική θεραπεία για τον καρκίνο που διηθεί τον μυϊκό χιτώνα της ουροδόχου κύστης περιλαμβάνει τη ριζική κυστεκτομή. Για τους άρρενες ασθενείς, αυτό περιλαμβάνει την πλήρη αφαίρεση της κύστης, ολόκληρο τον ορατό καρκινικό ιστό, αλλά επίσης και την ουρήθρα*, τον προστάτη*, τις σπερματοδόχους κύστεις, τα χαμηλότερα μέρη των ουρητήρων* και τους λεμφαδένες στην πύελο. Για τις γυναίκες ασθενείς, η ριζική κυστεκτομή περιλαμβάνει την αφαίρεση της ουροδόχου κύστης, όλους τους ορατούς και εξαιρέσιμους όγκους, όλη την ουρήθρα, τα Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 13

14 χαμηλότερα μέρη των ουρητήρων, τον παρακείμενο κόλπο*, τη μήτρα* και τους λεμφαδένες στην πύελο. Σε κάποιους ασθενείς η διαδικασία αυτή μπορεί να τροποποιηθεί ελαφρά, προκειμένου να διαφυλαχθούν κάποιες δομές. Εάν αυτό είναι δυνατό ή όχι εξαρτάται από την εξάπλωση του όγκου και θα πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά σε κάθε ασθενή ξεχωριστά. Η ριζική κυστεκτομή* οδηγεί στην απώλεια της λειτουργίας της κύστης, δηλαδή την αποθήκευση των ούρων. Ο χειρουργός θα συνδέσει ως εκ τούτου τους ουρητήρες* σε μια νέα έξοδο για να επιτρέψει την εκκένωση των ούρων (ονομάζεται εκτροπή των ούρων)*. Αυτή η νέα έξοδος μπορεί να είναι είτε η ουρήθρα είτε το δέρμα της κοιλίας ή το τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου (ονομάζεται ορθοσιγμοϊδική εκτροπή). Η επιλογή της προσέγγισης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το στάδιο του όγκου, οι δομές που μπορεί να διατηρηθούν μετά από ριζική κυστεκτομή, η γενική κλινική κατάσταση και η προτίμηση του ασθενούς. Οι διαφορετικές επιλογές εξηγούνται περαιτέρω στο κείμενο (βλέπε Παρενέργειες * των Θεραπειών). Επιπλέον, η ριζική κυστεκτομή μπορεί να συνεπάγεται την αφαίρεση ορισμένων αναπαραγωγικών οργάνων*. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σεξουαλική δυσλειτουργία* και/ή την απώλεια της αναπαραγωγικής λειτουργίας* (βλέπε Παρενέργειες των Θεραπειών). Χημειοθεραπεία* Για ασθενείς με στάδιο νόσου Τ2 ή Τ3 συνιστάται να χορηγηθεί προεγχειρητική συνδυασμένη χημειοθεραπεία. Αυτό σημαίνει ότι θα χορηγηθεί ένας συνδυασμός χημειοθεραπευτικών φαρμάκων πριν από την κυστεκτομή ή/και την οριστική ακτινοθεραπεία. Οι συνιστώμενοι συνδυασμοί είναι είτε γεμσιταμπίνη* και σισπλατίνη* (συντομογραφία GC) είτε μεθοτρεξάτη*, βινβλαστίνη*, δοξορουμπικίνη* και σισπλατίνη (συντομογραφία MVAC). Ο σκοπός της προεγχειρητικής θεραπείας* είναι η εξάλειψη των μικρομεταστάσεων*, η μείωση του μεγέθους του όγκου και η μείωση του κινδύνου εξάπλωσης των καρκινικών κυττάρων κατά τη χειρουργική επέμβαση. Ακτινοθεραπεία* Η ακτινοθεραπεία μπορεί να ενδείκνυται μόνο για ασθενείς που δεν είναι ικανοί από ιατρική άποψη να υποβληθούν στην εκτεταμένη χειρουργική επέμβαση της ριζικής κυστεκτομής*. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπου η θεραπεία στοχεύει στη διατήρηση της ουροδόχου κύστης, η ακτινοθεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθεί ως μέρος μίας συνδυαστικής θεραπείας (βλέπε: θεραπεία διατήρησης οργάνου*). Θεραπεία διατήρησης οργάνου* Η θεραπεία διατήρησης οργάνου αναφέρεται σε μία θεραπεία όπου η ουροδόχος κύστη διατηρείται. Αυτό προτείνεται για ασθενείς που δεν επιθυμούν να κάνουν ριζική κυστεκτομή* ή οι οποίοι, από ιατρική άποψη, δεν είναι σε θέση να υποστούν αυτού του είδους τη χειρουργική επέμβαση. Αυτή η θεραπεία μπορεί να είναι : επιθετική TURB*, TURB σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία* ή χημειοθεραπεία* ή TURB σε συνδυασμό με ακτινοχημειοθεραπεία. Η τελευταία ονομάζεται τριπλού τύπου συνδυασμός θεραπείας και είναι η προτιμότερη προσέγγιση. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 14

15 Η θεραπεία διατήρησης οργάνου μπορεί επίσης να συνιστάται σε επιλεγμένους ασθενείς με πρώιμο στάδιο καρκίνου, με την προϋπόθεση ότι πληρούνται μία σειρά από αυστηρά ιατρικά κριτήρια. Η θεραπεία διατήρησης οργάνου απαιτεί μία δια βίου αυστηρή παρακολούθηση* με κυστεοσκόπηση και κυτταρολογική εξέταση ούρων*, προκειμένου να αξιολογήσει την ανταπόκριση στη θεραπεία και να ανιχνεύσει πρώιμα την υποτροπή της νόσου. Εάν παρατηρηθεί επίμονη νόσος ή υποτροπή, συνιστάται άμεση κυστεκτομή, εάν είναι δυνατόν. Σχέδιο θεραπείας για προχωρημένη μεταστατική* νόσο (στάδιο IV) Σε αυτό το στάδιο ο όγκος έχει αναπτυχθεί μέσω του τοιχώματος της ουροδόχου κύστης μέσα στο τοίχωμα της πυέλου ή της κοιλίας ή πέρα από την κοιλία, σε απομακρυσμένα όργανα. Καθώς είναι δύσκολο ή αντενδείκνυται από ιατρικής άποψης να γίνει αφαίρεση του συνολικού όγκου με χειρουργική επέμβαση, ο πρωταρχικός στόχος της θεραπείας είναι να στοχεύσει τα καρκινικά κύτταρα χρησιμοποιώντας χημειοθεραπεία που χορηγείται ενδοφλεβίως και που συνεπώς δρα συστηματικά. Χημειοθεραπεία* Ο καθιερωμένος χημειοθεραπευτικός συνδυασμός συνιστάται από σισπλατίνη* και γεμσιταβίνη* (Συντομογραφία GC) ή μεθοτρεξάτη*, βινμπλαστίνη*, δοξορουμπικίνη* και σισπλατίνη (συντομογραφία MVAC). Ο συνδυασμός MVAC προκαλεί περισσότερες τοξικές παρενέργειες* από το σχήμα GC. Οι ασθενείς με περιορισμένη προχωρημένη νόσο (συμμετοχή λεμφαδένων* και μη σπλαχνική μετάσταση* σε όργανα*) και αυτοί που είναι ιατρικά σε καλή γενική κατάσταση μπορεί να είναι υποψήφιοι για να λάβουν υψηλές δόσεις MVAC σε συνδυασμό με αυξητικό παράγοντα των κοκκιοκυττάρων (G-CSF: granulocyte-colony stimulating factor*), έναν παράγοντα που μπορεί να αυξήσει την ανoxή στην χημειοθεραπεία. Χειρουργική επέμβαση και ακτινοθεραπεία* μετά από συστηματική χημειοθεραπεία* Η συστηματική χημειοθεραπεία μπορεί να ακολουθείται από κυστεκτομή και λεμφαδενεκτομή ή ακτινοθεραπεία για επιλεγμένους ασθενείς με τοπικά προχωρημένη νόσο. Ακτινοθεραπεία* Η ακτινοθεραπεία μπορεί να είναι χρήσιμη για την ανακούφιση του πόνου ή για την αντιμετώπιση της αιμορραγίας. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 15

16 Θεραπεία των επιπλοκών που προκύπτουν από τη νόσο Παρεμπόδιση της ροής των ούρων Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης μπορεί να παρεμποδίσει τη ροή των ούρων με συνέπεια τη συσσώρευσή τους στον νεφρό. Αυτό μπορεί να προκαλέσει πόνο και διαταραχή της λειτουργίας του νεφρού. Εάν η κυστεκτομή* δεν είναι δυνατή, λόγω της προχωρημένης νόσου ή επειδή ο ασθενής δεν μπορεί από ιατρική άποψη να υποστεί αυτή τη διαδικασία, μπορεί να είναι αναγκαίο να εκτραπεί η ροή των ούρων από την κύστη προς τα έξω. Αυτό μπορεί να γίνει με χειρουργική επέμβαση, συνδέοντας τον νεφρό ή τον ουρητήρα* στο δέρμα της κοιλίας. Αυτό ονομάζεται νεφροστομία και ουρητηροστομία, αντίστοιχα. Τα ούρα συλλέγονται σε μία πλαστική σακούλα που συνδέεται με το δέρμα. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 16

17 ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ; Χειρουργική Γενικοί κίνδυνοι και παρενέργειες Ορισμένοι κίνδυνοι είναι κοινοί για κάθε χειρουργική επέμβαση που πραγματοποιείται κάτω από γενική αναισθησία*. Αυτές οι επιπλοκές είναι ασυνήθεις και περιλαμβάνουν το σχηματισμό ενός θρόμβου αίματος στις φλέβες, καρδιακά ή αναπνευστικά προβλήματα, αιμορραγία, λοίμωξη, ή αντιδράσεις στην αναισθησία*. Αυτά αποτρέπονται σε μέγιστο βαθμό από λεπτομερή ιατρική αξιολόγηση πριν από την επέμβαση. Η κύστη βρίσκεται στην πύελο μαζί με τους τοπικούς λεμφαδένες*, τμήματα του εντέρου, κύρια αιμοφόρα αγγεία, και στις γυναίκες με τα όργανα της αναπαραγωγής*. Ανάλογα με την έκταση των χειρουργικών εκτομών, που απαιτούνται για να επιτευχθούν τα καλύτερα αποτελέσματα, ορισμένες από αυτές τις δομές μπορεί να υποστούν βλάβη. Η ακριβής προεγχειρητική σταδιοποίηση* και η απεικόνιση* θα βοηθήσουν στην ελαχιστοποίηση αυτού του κινδύνου. Όταν αφαιρούνται πυελικοί ή κοιλιακοί λεμφαδένες*, αυτό μπορεί να βλάψει ή να παρεμποδίσει το λεμφικό σύστημα* με αποτέλεσμα το λεμφοίδημα*, μια κατάσταση όπου το λεμφικό υγρό* συσσωρεύεται στα πόδια και προκαλεί πρήξιμο. Αυτό μπορεί να συμβεί αμέσως μετά την επέμβαση αλλά και αργότερα. Απώλεια της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης μετά από κυστεκτομή Η συνέπεια της κυστεκτομής είναι ότι η λειτουργία της κύστης έχει χαθεί. Υπάρχουν διάφορες χειρουργικές επιλογές για την εκτροπή και τη συλλογή των ούρων, είτε εντός είτε στο εξωτερικό του σώματος. Η καλύτερη επιλογή θα πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά και θα εξαρτηθεί από το στάδιο του όγκου, τη χειρουργική θεραπεία που έχει εφαρμοσθεί, τη γενική κατάσταση και την προτίμηση του ασθενούς. Οι διαφορετικές δυνατότητες συζητούνται εν συντομία παρακάτω. Συνιστάται να ζητηθούν από το γιατρό περισσότερες πληροφορίες. Ορθοτοπική νεοκύστη: Κατασκευάζεται νέα ουροδόχος κύστη (που ονομάζεται νεοκύστη): χρησιμοποιείται ιστός από το έντερο για το σχηματισμό ενός θύλακα, ο οποίος τοποθετείται μεταξύ των ουρητήρων και της ουρήθρας*. Ορθοτοπική σημαίνει ότι η νέα κύστη είναι στην ίδια θέση, όπου ήταν και η αρχική κύστη. Αυτός ο θύλακας θα αποθηκεύσει τα ούρα και τα ούρα θα διέρχονται μέσω της ουρήθρας. Κοιλιακή εκτροπή: Ο χειρουργός συνδέει τους ουρητήρες σε ένα τεχνητό άνοιγμα στο κοιλιακό τοίχωμα, που καλείται στομία*. Αυτό μπορεί να είναι μια άμεση σύνδεση ή ο χειρουργός μπορεί να χρησιμοποιήσει ιστό από το λεπτό έντερο για να κατευθύνει τα ούρα προς τη στομία. Τα ούρα συλλέγονται σε μία μικρή πλαστική σακούλα που συνδέεται με το δέρμα. Ο χειρουργός μπορεί επίσης να σχηματίσει ένα θύλακα στην εσωτερική πλευρά της κοιλίας και ένα στόμιο το οποίο δεν επιτρέπει την αυτόματη δίοδο των ούρων προς το εξωτερικό: στην περίπτωση αυτή η σακούλα μπορεί να εκκενωθεί εξωτερικά χρησιμοποιώντας ένα καθετήρα*. Αυτό ονομάζεται «εκτροπή των ούρων». Ορθοσιγμοειδής εκτροπή: Ο χειρουργός συνδέει τους ουρητήρες στο τελικό τμήμα του παχέος εντέρου, που ονομάζεται ορθοσιγμοειδές. Το ορθοσιγμοειδές κατά κανόνα συγκρατεί τα κόπρανα Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 17

18 και θα έχει πλέον την ίδια λειτουργία για τα ούρα. Ο χειρουργός μπορεί να τοποθετήσει ένα τμήμα του εντέρου μεταξύ των ουρητήρων και του ορθοσιγμοειδούς. Η φύση και η συχνότητα των παρενεργειών* αυτών των διαδικασιών εκτροπής* θα εξαρτηθεί από τον τύπο της επέμβασης. Τα πιο συχνά προβλήματα είναι η στένωση του ουρητήρα στη στομία* και οι ουρολοιμώξεις. Η σεξουαλική δυσλειτουργία και / ή απώλεια της αναπαραγωγικής λειτουργίας Η ριζική κυστοπροστατεκτομή στους άνδρες περιλαμβάνει την εκτομή της ουρήθρας*, των σπερματοδόχων κύστεων* και του προστάτη*. Στις γυναίκες η επέμβαση περιλαμβάνει υστερεκτομή και εκτομή * τμήματος του κόλπου*. Η απώλεια αυτών των αναπαραγωγικών οργάνων* μπορεί να οδηγήσει σε σεξουαλική δυσλειτουργία*, απώλεια της ικανότητας απόκτησης παιδιών, και στις γυναίκες θα οδηγήσει στην απώλεια της ικανότητας να συλλάβουν παιδιά. Ο γιατρός θα παραπέμψει αυτούς τους ασθενείς σε εξειδικευμένους φορείς υποστήριξης. Ακτινοθεραπεία* Παρενέργειες* της ακτινοθεραπείας μπορεί να υπάρξουν σε όργανα που στοχεύονται άμεσα, αλλά επίσης και σε υγιή όργανα που βρίσκονται κοντά στην ουροδόχο κύστη και τα οποία δέχονται σημαντική ακτινοβολία. Για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης, οι σύγχρονες τεχνικές ακτινοβολίας είναι πολύ ασφαλείς και εμφανίζονται σημαντικές επιπλοκές σε λιγότερο από το 5% των ασθενών. Οι επιδράσεις στο ουροποιητικό σύστημα περιλαμβάνουν πόνο κατά την ούρηση, επιτακτική ανάγκη για ούρηση, αίμα στα ούρα, παρεμπόδιση της ροής των ούρων, και εξέλκωση του εσωτερικού τοιχώματος της κύστεως. Επιδράσεις της ακτινοβολίας στα χαμηλότερα τμήματα του εντέρου περιλαμβάνουν δυσφορία, διάρροια, βλέννα και την αποβολή αίματος και, σπανίως, εντερική διάτρηση. Στις γυναίκες, η κολπική στένωση είναι μια πιθανή καθυστερημένη επίδραση της ακτινοθεραπείας στην περιοχή της πυέλου. Ο ογκολόγος θα παρέχει συμβουλές σχετικά με τις στρατηγικές για την πρόληψη και τη μέγιστη ανακούφιση αυτών των αντιδράσεων. Ενδοκυστική θεραπεία έγχυσης* Η κύρια παρενέργεια της ενδοκυστικής έγχυσης του Bacillus Calmette Guérin* είναι η φλεγμονή της ουροδόχου κύστης, που ονομάζεται κυστίτιδα*. Η πλέον σοβαρή παρενέργεια είναι μια γενικευμένη λοίμωξη, η οποία μπορεί να προκύψει όταν οι βάκιλλοι μεταφέρονται, μέσω του τοιχώματος της ουροδόχου κύστης, στο αίμα. Αυτή η θεραπεία, επομένως, δεν ενδείκνυται σε ασθενείς με μειωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος*. Σε γενικές γραμμές, οι παρενέργειες από την ενδοκυστική θεραπεία με BCG μπορεί να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά. Η ενδοκυστική ενστάλαξη της χημειοθεραπείας, όπως της Μιτομυκίνης C, μπορεί να έχει αρκετές παρενέργειες όπως η κυστίτιδα* και οι αλλεργικές και οι δερματικές αντιδράσεις. Η χημειοθεραπεία* Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 18

19 Οι παρενέργειες* της χημειοθεραπείας είναι συχνές, αλλά πλέον καλά ελεγχόμενες με τη χρήση κατάλληλων υποστηρικτικών μέτρων. Οι παρενέργειες θα εξαρτηθούν από το χορηγούμενο φάρμακο(α), από τη δόση και από ατομικούς παράγοντες. Εάν ένας ασθενής έπασχε από άλλα ιατρικά προβλήματα, στο παρελθόν, θα πρέπει να λαμβάνονται κάποιες προφυλάξεις και / ή θα πρέπει να γίνονται αλλαγές στη θεραπεία. Οι παρενέργειες είναι πιο σοβαρές όταν η χημειοθεραπεία χορηγείται συστηματικά (συνήθως ενδοφλεβίως) σε σύγκριση με τη χορήγηση απευθείας στην κύστη (βλέπε: ενδοκυστική θεραπεία*). Παρακάτω απαριθμούνται οι παρενέργειες που είναι γνωστό ότι εμφανίζονται με ένα ή περισσότερα από τα φάρμακα χημειοθεραπείας που χρησιμοποιούνται σήμερα για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Η φύση, η συχνότητα και η σοβαρότητα των παρενεργειών ποικίλλει για κάθε συνδυασμό που χρησιμοποιείται. Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι: Τριχόπτωση ή αραίωση των μαλλιών Μείωση του αριθμού των έμμορφων στοιχείων του αίματος, που μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία*, αιμορραγία, μώλωπες και λοιμώξεις Κόπωση Αίσθημα αδιαθεσίας Άλλες παρενέργειες που μπορεί να υπάρξουν συχνά με ένα ή περισσότερα χημειοθεραπευτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης είναι: Πληγές ή έλκη στο στόμα Αλλαγές στη γεύση Διάρροια Ερεθισμός στα μάτια ή δακρύρροια Ευαισθησία στο φως του ήλιου Βλάβη στα νεφρά Απώλεια μαλλιών Βλάβη στο έμβρυο μέσα στη μήτρα της καρκινοπαθούς ασθενούς που λαμβάνει χημειοθεραπεία Απώλεια της γονιμότητας Διακοπή της περιόδου στις γυναίκες (αμηνόρροια), που μπορεί να είναι προσωρινή Οι περιστασιακές παρενέργειες περιλαμβάνουν: Μεταβολές στη λειτουργία του ήπατος Βλάβη στον καρδιακό μυ Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών (περιφερική νευροπάθεια) Δυσκοιλιότητα Θολή όραση Δερματικά εξανθήματα ή ερυθρότητα του δέρματος Βήχας ή δύσπνοια Αλλαγές στο χρώμα του δέρματος/ή στα νύχια Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 19

20 Αλλεργική αντίδραση Φλεγμονή γύρω από την περιοχή της έγχυσης/ένεσης Πυρετός και ρίγη Σπάνιες παρενέργειες είναι: Κατάθλιψη Πόνος στα μάτια Πονοκέφαλος Αυξημένος καρδιακός ρυθμός Ζάλη Υψηλή αρτηριακή πίεση Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα χημειοθεραπευτικά φάρμακα περνούν μέσα στο μητρικό γάλα και μπορεί να βλάψουν το βρέφος. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: ένας οδηγός για τους ασθενείς Σελίδα 20

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Είδη όγκων της κύστης

Είδη όγκων της κύστης Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ Ενότητα: Όγκοι ουροδόχου κύστης & Νοσηλευτική Διεργασία ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ & νοσηλευτική διαργασία Είδη όγκων της κύστης Θηλώματα Κακοήθεις όγκοι Πιθανή συμπτωματολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΟΥ. Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

ΝΕΦΡΟΥ. Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου; ΟΓΚΟΙ ΟΥΡΟΠΟΙΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΟΥ - ΠΛΚ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ - ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ - ΠΡΟΣΤΑΤΗ - ΠΕΟΥΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ - ΟΡΧΕΩΝ - ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ (ΣΠΑΝΙΟΣ) ΝΕΦΡΟΥ Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ορισμός. Συμπτώματα. Αίτια

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ορισμός. Συμπτώματα. Αίτια Ορισμός Συμπτώματα Αίτια Παράγοντες κινδύνου Επιπλοκές Προετοιμασία για το ραντεβού Εξετάσεις και διάγνωση Θεραπεία Αντιμετώπιση και υποστήριξη Πρόληψη Ορισμός ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο καρκίνος του προστάτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του προστάτη. Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Oξεία προστατίτιδα. Xρόνια προστατίτιδα. Καρκίνος Ουροδόχου Κύστεως. Καρκίνος του προστάτη

Καρκίνος του προστάτη. Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Oξεία προστατίτιδα. Xρόνια προστατίτιδα. Καρκίνος Ουροδόχου Κύστεως. Καρκίνος του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη Oξεία προστατίτιδα Xρόνια προστατίτιδα Καρκίνος Ουροδόχου Κύστεως Καρκίνος του προστάτη Ο προστάτης αποτελεί τμήμα του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Ενημέρωση Μάρτιος 2011) A. Stenzl (πρόεδρος), J.A. Witjes, N.. owan, Μ. De Santis, M. Kuczyk, T. Lebret, A.S. Merseburger, M.J. Ribal, A. Sherif Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ESMO Αυτός ο οδηγός έχει συνταχθεί από τον οργανισμό Anticancer Fund, ως μία υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ESMO Ο οδηγός αυτός για τους ασθενείς έχει συνταχθεί από τον οργανισμό Anticancer Fund

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ Η ICS (International Continence Society) έχει ορίσει την ακράτεια των ούρων ως μια κατάσταση ακούσιας απώλειας των ούρων, η οποία αποτελεί κοινωνικό και υγιεινoμικό πρόβλημα που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη αιτία διεθνώς, θανάτων από κακοήθη νόσο. Ο λόγος είναι ότι οι πολύποδες

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού.

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού. Προετοιμασία για την επίσκεψη σε έναν ιατρό Κάντε τις απαραίτητες ρυθμίσεις μαζί Το να κανονίσετε ένα ραντεβού για να επισκεφτείτε έναν ιατρό, είναι ένα από τα πρώτα θετικά βήματα που μπορείτε να κάνετε

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ

ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ Kidney Health Australia σελίδα 1/6 ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ; Μέσα σε κάθε νεφρό υπάρχουν περίπου ένα εκατομμύριο μικροσκοπικές μονάδες που ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015. Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. Ενότητα: Πυελογραφία, Κυστεοουρηθρογραφία, Κυστεοσκόπηση, Stents & Νοσηλευτική Φροντίδα

11/6/2015. Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. Ενότητα: Πυελογραφία, Κυστεοουρηθρογραφία, Κυστεοσκόπηση, Stents & Νοσηλευτική Φροντίδα Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ Ενότητα: Πυελογραφία, Κυστεοουρηθρογραφία, Κυστεοσκόπηση, Stents & Νοσηλευτική Φροντίδα ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕ ΕΓΧΥΣΗ IV ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΚΟΥ φαρμάκου. Μετά τη χορήγηση του φαρμάκου και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ - ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ Τι είναι η ακράτεια ούρων; Η ακράτεια ούρων είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει καταστάσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο καρκίνος του νεφρού;

Τι είναι ο καρκίνος του νεφρού; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Τι είναι ουρολοίμωξη; Σαν ουρολοίμωξη χαρακτηρίζουμε την βακτηριδιακή λοίμωξη κυρίως οποιοδήποτε σημείου του ουροποιητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ Ορισμός Συμπτώματα Αίτια Παράγοντες κινδύνου Προετοιμασία για το ραντεβού Εξετάσεις και διάγνωση Θεραπεία Πρόληψη Ορισμός Οι νεφρικοί λίθοι (νεφρική λιθίαση, νεφρολιθίαση) είναι μικρά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών.

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Με ιη συμβολή του τεστ ΠΑΠ, ο καρκίνος του τραχήλου έπαψε να είναι η πρώτη αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Athens, Greece December 7-9, 2006 Athens Hilton Hotel ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πολλά χρόνια ζωής, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε μέχρι πρόσφατα, χαρίζουν σήμερα στους ασθενείς με καρκίνο οι επιστήμονες στη χώρα μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Ο οδηγός αυτός για τους ασθενείς δημιουργήθηκε από το Anticancer Fund προς εξυπηρέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο Μετά την διάγνωση ενός νεοπλάσματος και την εφαρμογή της ενδεικνυόμενης θεραπευτικής αγωγής, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην τακτική παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα