ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ-ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ. ιδακτορική διατριβή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ-ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ. ιδακτορική διατριβή"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ-ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ιδακτορική διατριβή Θέµα: Ιστορία και Μετα στορία στο έργο του Καλλίµαχου Υποψήφιος: Γεώργιος Γούλας Τριµελής επιτροπή Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Εβίνα Σιστάκου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μέλη: Αντώνιος Ρεγκάκος, Καθηγητής Χρήστος Τσαγγάλης, Καθηγητής Θεσσαλονίκη 2014

2

3 Τι άλλο είναι η ιστορία παρά ο τρόπος µε τον οποίο η ανθρώπινη ευφυ α αφοµοιώνει το απροσπέλαστο και συνδέει αυτά που ενδεχοµένως Κύριος είναι ασύνδετα; F. Nietzsche

4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 5 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ... 9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ποίηση, ιστορία, ιστοριογραφία: κοινή αφετηρία, ξεχωριστοί δρόµοι Ποίηση και ιστορία στη φιλοσοφική παράδοση Μεταριστοτελικές αναθεωρήσεις των σχέσεων ποίησης και ιστορίας Τα κριτήρια της διδαχής και της ψυχαγωγίας Σύγχρονες προσεγγίσεις στις σχέσεις ποίησης και ιστορίας Μεθοδική µετα στορία και κριτική µετα στορία ιττή αναγνωσιµότητα Ο λόγιος Καλλίµαχος ερευνά την ιστορία και καταγράφει ευρήµατα Ο πολίτης Καλλίµαχος ζει στην ιστορία και γράφει για την ιστορία Ο ποιητής Καλλίµαχος διαβάζει ιστορία και γράφει για την ιστορία I. ΚΑΛΛΙΜΑΧΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ & ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ Α. Τα ΑVτια: ποιητική αιτιολογία και ιστορική µεθοδολογία Τιτλοδοσία και τιτλοφορία στον αρχαίο κόσµο Ο τίτλος ΑVτια και η σηµασιολογία του Ο όρος αvτιον και η λογοτεχνική-επιστηµονική εξέλιξή του Η ηροδότεια αxτίη και η θουκυδίδεια αxτία Ο όρος αvτιον και η ιστοριογραφική χρήση του Ο τίτλος ΑVτια ως σήµα µεθοδικής µετα στορίας B. Οι µετα στορικές θέσεις του καλλιµαχικού «προγράµµατος» Β.1. In Telchinas Περιορισµοί-προ ποθέσεις µετα στορικής ανάγνωσης του προλόγου Οι µυθικοί Τελχίνες Ο τελχινικός επιγραµµατοποιός Ασκληπιάδης Ένας τελχινικός ρήτορας Ο τελχινικός περιπατητικός Πραξιφάνης Το ιστορικό πλαίσιο της τελχινικής ποίησης Το µετα στορικό υπόβαθρο της τελχινικής ποιητικής Β.2. Ιστοριογραφικοί παραλληλισµοί στο καλλιµαχικό «πρόγραµµα» Μυθολογικό έπος και ιστορικό έπος - Γέρανοι και Μασσαγέτες Σχοίνb Περσίδι: τα µέτρα της ιστορίας - η ιστορία χωρίς µέτρο Η ιστορία του cσσυρίου ποταµοdο - ο µέγας ρους της ιστορίας Η µεγάλη γυνή - magnum opus και magna historia της Σµύρνης Γ. Ξεφυλλίζοντας την ελληνιστική Μούσα Από την επική αυθεντία στη λυρική οικείωση των Μουσών Η ποίηση µετά τις Μούσες - οι ποιητές χωρίς τις Μούσες

6 6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι δέλτοι του ποιητή και η αποδελτίωση των Μουσών Οι πηγές της ποίησης - η ποίηση των πηγών Η πηγή µεταξύ κυριολεξίας και µεταφοράς Προσφυγή στις πηγές και στις παραδόσεις - ο ποιητής ρωτάει Παράθεση πηγών και παραδόσεων - ο ποιητής µεταφέρει Έλεγχος πηγών και αποτίµηση παραδόσεων - ο ποιητής κρίνει Περιορισµοί πηγών και παραδόσεων - ο ποιητής (αυτο)περιορίζεται II. ΚΑΛΛΙΜΑΧΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ & ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Α. Οι πόλεµοι της σύγχρονης ιστορίας Α.1. Ο πολεµιστής Καλλίµαχος και ο ποιητής Καλλίµαχος Επιτύµβια εύσηµα Το ιστορικό πλαίσιο Η διττή αναγνωσιµότητα του επιγράµµατος Ζητήµατα κριτικής µετα στορίας: σταθµίζοντας ιστορία και ποίηση Α.2. Η γαλατική απειλή από τους ελφούς µέχρι την Αλεξάνδρεια Το ιστορικό πλαίσιο Η µυθολογική Γαλάτεια και οι Γαλάτες Κριτική µετα στορία και διττή αναγνωσιµότητα στη Γαλάτεια Ο ύµνος ΕXς oλον και οι Γαλάτες Η δοµή της προφητείας του Απόλλωνα Οι γαλατικές αριστείες του Απόλλωνα και του Πτολεµαίου Β Παραλλαγές και αποκλίσεις από το ιστορικό πλαίσιο ( ελφοί) Παραλλαγές και αποκλίσεις από το ιστορικό πλαίσιο (Αλεξάνδρεια) Κριτική µετα στορία και διττή αναγνωσιµότητα του ΕXς oλον Α.3. Οι Κιµµέριοι ως ιστορικό exemplum και σύγχρονη παραβολή Το ιστορικό πλαίσιο Ο ύµνος ΕXς rρτεµιν και οι Κιµµέριοι Παραλλαγές και αποκλίσεις από το ιστορικό πλαίσιο Πλάθοντας την αριστεία της Άρτεµης Ο Καλλίµαχος µεταξύ παρελθόντος και παρόντος Το σύγχρονο ιστορικό πλαίσιο (Γαλάτες) Κριτική µετα στορία και διττή αναγνωσιµότητα του ΕXς rρτεµιν Α.4. Ο Γ Συριακός ή Λαοδίκειος πόλεµος Το ιστορικό πλαίσιο Η Κόµη Βερενίκης και ο Γ Συριακός πόλεµος Παραλλαγές και αποκλίσεις από το ιστορικό πλαίσιο Η πολεµική αριστεία ως ερωτική αριστεία (και αντιστρόφως) Κριτική µετα στορία-διττή αναγνωσιµότητα στην Coma Berenices B. Ποιητικοί και ιστοριογραφικοί τρόποι αφήγησης των πολέµων B.1. Οι Γαλάτες (ΕXς oλον) και η «τραγική ιστοριογραφία» Η δραµατοποίηση του µύθου και η απόσταση από τη Γαλάτεια Η δραµατοποίηση της ιστορίας Η διττή αναγνωσιµότητα της τραγικής ιστοριογραφίας B.2. Η Coma Berenices και η «νοβελιστική σκηνοθεσία»

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 7 ΙΙI. ΚΑΛΛΙΜΑΧΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ & ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Α. Γενεαλογία και µυθογραφία Α.1. Οι παλαιοί και οι πρώτοι Έλληνες Από πηλό και από πέτρα Άργος Αρκαδία Αθήνα Α.2. Ένδοξες και άδοξες γενεαλογίες Το libro d oro της Κέας Οι σπαρτιάτες Παρθενίαι Α.3. Επινοώντας γενεαλογικούς κρίκους Β. Εθνογραφία και παραδοξογραφία Β.1. Μυθογραφικά και αποκρυφιστικά παράδοξα Β.2. Ινδικοί µέρµηγκες Β.3. Υπερβόρειοι και Παγχαία - παρυφές και ουτοπίες Β.4. Οι Κιµµέριοι - µία εθνογραφική δυστοπία Β.5. Τα θώµατα του Νείλου Β.6. Ταξίδι στην Ελλάδα Γ. Η τοπική ιστορία µέσα από τις κτίσεις Το ιστορικό πλαίσιο Η γραµµατολογική ταυτότητα και ειδολογική εξέλιξη των κτίσεων Η καλλιµαχική συνάφεια των τοπικών ιστοριών και των κτίσεων Επιστηµολογικές προσεγγίσεις της ιστορικότητας των κτίσεων Η κριτική µετα στορία και η διττή αναγνωσιµότητα των κτίσεων Γ.1. Κέας κτίση: η χρονική στρωµατογραφία ενός τόπου Η τοπική ιστορία και η µαρτυρία του ιονύσιου Αλικαρνασσέα Ο Ξενοµήδης και η αξιολογική σύγκλιση Καλλίµαχου και ιονύσιου Η καλλιµαχική «βιβλιογραφική» παραποµπή του ξενοµήδειου έργου Πληρότητα, γραµµικότητα, εγκυρότητα στην ξενοµήδεια κτίση Παραλλαγές και αποκλίσεις από το ξενοµήδειο ιστορικό πλαίσιο Πρώτο στάδιο: οι νύµφες εύτερο στάδιο: ο άγνωστος Κιρώδης sive ο διάσηµος Αρισταίος Τρίτο στάδιο: Κάρες και Λέλεγες - και ο Κέως Τέταρτο στάδιο: οι Τελχίνες Πέµπτο στάδιο: εξιθέα και «Μίνωας» Έκτο στάδιο: Μεγακλής, Εύπυλος, Ακαίος, Άφραστος Έβδοµο (ελλείπον) στάδιο: Αττικός αποικισµός Η διττή αναγνωσιµότητα της ξενοµήδειας κτίσης Το ξενοµήδειο πρότυπο: οι µετα στορικές τυπικές αρχές της κτίσης Γ.2. Πόλας κτίση: ο βάρβαρος ως οικιστής Το ιστορικό πλαίσιο των κολχικών κτίσεων (το πρώτο κύµα) Πρώτη ανατροπή στερεοτύπων: µία αθέλητη κτίση εύτερη ανατροπή στερεοτύπων: µία κτίση πολιτισµικά κατώτερων Τρίτη ανατροπή στερεοτύπων: η κτίση διά στόµατος των άλλων Κριτικές µετα στορικές διαπιστώσεις (Πόλα)

8 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το ιστορικό πλαίσιο των κολχικών κτίσεων (το δεύτερο κύµα) Κριτικά και ερµηνευτικά προβλήµατα του κειµένου ιαφορετικοί δρόµοι ανατροπής στερεοτύπων: Πόλα vs Κέρκυρα Η µεταγλώσσα των «αναστατώσεων»: από την Κέρκυρα στον Ωρικό Η µεταγλώσσα των «αναστατώσεων»: χρόνος και ιστορικότητα Κριτικές µετα στορικές διαπιστώσεις (Κέρκυρα - Ωρικός) Γ.3. Ζάγκλης κτίση: από τον αποικισµό στη µεταποικιακότητα Εξωτερικό - εσωτερικό αφηγηµατικό πλαίσιο: συµπόσιο µετά λόγου Το ιστοριογραφικό colloquium ποιητή και Κλειώς Το ιστορικό πλαίσιο της Ζάγκλης και οι µεταποικιακές προεκτάσεις Ο λόγος (discourse) της Ζάγκλης Τα πέντε στάδια της άγνοιας: η γνωστική αποδόµηση της κτίσης Kριτική µετα στορία-διττή αναγνωσιµότητα: το ίχνος της Ζάγκλης Γ.4. Κυρήνης κτίση: το παλίµψηστο της γενέθλιας γης Κτίσεις Ζάγκλης και Κυρήνης: αντιθετικά ζεύγη Τα µετα στορικά ζητήµατα της κτίσης της Κυρήνης: πολλαπλότητα Το πλέγµα των χρησµών Το πλέγµα των λατρευτικών επικλήσεων Το πλέγµα των πηγών: η παράδοση ως επέκταση Το πλέγµα των πηγών: η παράδοση ως προτύπωση Το πλέγµα των πηγών: η παράδοση ως συγχρονισµός Το πλέγµα των πηγών: η παράδοση ως σύµφυρση Ξεδιαλύνοντας τα πλέγµατα των παραδόσεων Η κριτική µετα στορική πρόταση της κτίσης της Κυρήνης ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY

9 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ AB ΒΕ CA CGF Degani DK EGM FGrH FGE FHG GGM GI C. Austin - G. Bastaniani (2002) Posidippi Pellaei quae supersunt omnia. Μιλάνο. Bulletin épigraphique. J. U. Powell (1925) Collectanea Alexandrina. Οξφόρδη. G. Kaibel (1899) Comicorum Graecorum Fragmenta (τόµος I.1.) Doriensium comoedia, Mimi, Phlyakes. Βερολίνο. E. Degani ( ) Hipponactis Testimonia et Fragmenta. Στουτγάρδη. H. Diels - W. Kranz ( ) Die Fragments der Vorsokratiker (τόµοι I-III). Βερολίνο. R. L. Fowler (2000) Early Greek Mythography (τόµος I) Texts. Οξφόρδη. F. Jacoby ( ) Die Fragmente der Griechischen Historiker (µέρη I-III). Βερολίνο Λέιντεν [G. Schepens κ.ά. (1998-) FGrH Continued (µέρη IV-). Λέιντεν]. D. L. Page (1981) Further Greek Epigrams. Κέµπριτζ. K. Müller ( ) Fragmenta Historicorum Graecorum (τόµοι I-V). Παρίσι. K. Müller ( ) Geographi Graeci minores, τόµοι I-II. Παρίσι. F. Montanari [(συνεργ.) I. Garofalo D. Manetti] ( ) Vocabolario della Lingua Greca. Τορίνο [Ελλην. µετάφρ. Μ. Ανδρόνικου -.Ι. Ιακώβ - Ι.Ν. Καζάζης - Στ. Ματθαίος - Εβ. Σιστάκου - Χρ. Τσαγγάλης -. Χρηστίδης. Φιλολ. επιµ. Αι. Μαυρουδής. Επιστ. επιµ.

10 10 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ Α. Ρεγκάκος, Σύγχρονο λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα (2013)]. GP GS Harder HE Hell. Gron. 1 Hell. Gron. 2 B. Gentili - C. Prato ( ) Poetarum Elegiacorum testimonia et fragmenta (τόµοι I-II). Λιψία. A. S. F. Gow - A. F. Scholfield (1953) Nicander: The Poems and Poetical Fragments. Κέµπριτζ. M. A. Harder (2012α) Callimachus Aetia. Introduction, Text, Translation and Commentary (τόµος I) Introduction, Text, and Translation. Οξφόρδη. A. S. F. Gow - D. L. Page (1965) The Greek Anthology. Hellenistic Epigrams (τόµος I) Introduction and Text. Οξφόρδη. M. A. Harder R. F. Regtuit G. C. Wakker (1993) Callimachus [Πρακτικά του 1ου Groningen Workshop on Hellenistic Poetry (1992)]. Γκρόνιγκεν. M. A. Harder R. F. Regtuit G. C. Wakker (1998) Genre in Hellenistic Poetry [Πρακτικά του 3ου Groningen Workshop on Hellenistic Poetry (1996)]. Γκρόνιγκεν. Hell. Gron. 3 M. A. Harder R. F. Regtuit G. C. Wakker (επιµ.) (2004) Callimachus II [Πρακτικά του 6ου Groningen Workshop on Hellenistic Poetry (1992)]. Λουβέν Παρίσι - Ντάντλε. Hollis 2 IEG Kerkhecker HOLLIS, A. S. (1990) Callimachus. Hecale. Οξφόρδη. M. L. West ( ) Iambi et Elegi Graeci ante Alexandrum cantati (τόµοι I-II). Οξφόρδη. A. Kerkhecker (1999) Kallimachus Book of Iambi. Οξφόρδη.

11 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ 11 Latte LHEN K. Latte ( ) Hesychius. Lexicon A-O (τόµοι I- II). Κοπεγχάγη. P. M. Fraser - E. Matthews (1987) A Lexicon of Greek Personal Names (τόµος I). Οξφόρδη. LHG&L C. Ampolo - U. Fantasia (2004) Lexicon Historiographicum Graecum et Latinum. Πίζα. LSJ H. G. Liddell - R. Scott - H. S. Jones - R. McKenzie P. G. W. Glare ( ) A Greek-English Lexicon, with a Revised Supplement. Οξφόρδη. M. Matthews MW NP OGI ΠΑ PCG PEG Pf. G. Massimilla (1996) Callimaco, Aetia. Libri primo e secondo. Πίζα. G. Massimilla (2010) Callimaco, Aetia. Libro terzo e quarto. Πίζα - Ρώµη. V.J. Matthews (1996) Antimachus of Colophon: Text and Commentary. Λέιντεν - Βοστώνη. R. Merkelbach - M. L. West (1967) Fragmenta Hesiodea. Οξφόρδη. C. F. Salazar A. Möller A. Ruppel D. Warburton (2003) Encyclopedia New Pauly of the Ancient World. Λέιντεν - Βοστώνη. W. Dittenberger (1903-5) Orientis Graeci Inscriptiones Selectae. Λιψία. Παλατινή ανθολογία. R. Kassel C. Austin (1983) Poetae Comici Graeci. Βερολίνο Νέα Υόρκη. A. Bernabé (1978) Poetarum Epicorum Graecorum Testimonia et Fragmenta. Λιψία. R. Pfeiffer (1965) Callimachus Fragmenta (τόµος I).

12 12 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ Οξφόρδη. R. Pfeiffer (1953) Callimachus Hymni et Epigrammata (τόµος IΙ). Οξφόρδη. PG PGR PMG PMGF RE RhGr Schwyzer SEG SH 3 SIG SVF J. P. Migne ( ) Patrologia Graeca. Παρίσι. A. Giannini (1965) Paradoxographorum Graecorum Reliquiae. Μιλάνο. D. L. Page (1962) Poetae Melici Graeci. Οξφόρδη. M. Davies (1991) Poetarum Melicorum Graecorum Fragmenta (τόµος I). Οξφόρδη. A. Pauly - G. Wissowa - W. Kroll ( ) Real- Encyclopädie der Klassischen Altertumswissenschaft. Στουτγάρδη. L. Spengel ( [1853]-56) - H. Rabe κ.ά ( , ανατ. 1966) Rhetores Graeci (τόµοι I-III). Λιψία. E. Schwyzer (1960) Dialectorum Graecarum Exempla Epigraphica Potiora. Χιλντεσχάιµ. G. Klaffenbach - L. Robert - M. N. Tod - J. J. E. Hondius (1938) Supplementum Epigraphicum Graecum (τόµοι IX). Λέιντεν. H. Lloyd-Jones - P. J. Parsons (1983) Supplementum Hellenisticum. Βερολίνο - Νέα Υόρκη. W. Dittenberger ( ) Sylloge Inscriptionum Graecarum. Λιψία. I. von Arnim ( ) Stoicorum Veterum Fragmenta (τόµοι I-IV). Λιψία. TrGF B. Snell R. Kannicht S. Radt ( ) Tragicorum Graecorum Fragmenta (τόµοι I-VI). Γοτίγγη.

13 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η πρώτη γνωριµία µου µε την ελληνιστική ποίηση και τον Καλλίµαχο προήλθε από τη λατινική ποίηση κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης των µαθηµάτων του καθ. Παπαγγελή. Το ελληνικό όνοµα του ποιητή µεταγραµµένο στα λατινικά προκαλούσε στον προπτυχιακό φοιτητή ένα κλίµα οικειότητας και ανοικειότητας µαζί. Οι novi poetae έβρισκαν πάντοτε την ευκαιρία να δείξουν την οφειλή και την άµιλλά τους στα carmina Battiadae και στα Callimachi libellos. Κάπως έτσι µπήκε στο λεξιλόγιό µου ο όρος «νεωτερικός» και η γραµµατολογική ορθογράφηση µε «ω» σε αντίθεση προς τη γραµµατική νεοελληνική ορθογραφία µε «ο». Το επόµενο (πρωθύστερο) βήµα ήταν να ανατρέξω ως µεταπτυχιακός ποιητής στις «πηγές», ώστε από το πρωτότυπο έργο του Καλλίµαχου να διαπιστώσω τους λόγους της ένθερµης λατινικής πρόσληψης. Εφεξής, τα αποσπάσµατα του Pfeiffer έγιναν το κύριο opus της βιβλιοθήκης µου, αλλά η πρώτη ενθουσιώδης αίσθηση ότι θα γινόµουν et ego αναγνώστης των αλεξανδρινών ελεγειών αποδείχθηκε απατηλή. Τα φθαρµένα αποσπάσµατα, οι σπαραγµένοι στίχοι (συχνά incertae sedis), οι ερανισµένες λόγιες λέξεις και τα λεξικογραφικά λήµµατα απείχαν πολύ από την ολοκληρωµένη µορφή του latinus Callimachus. Η καλλιµαχική ποίηση, στην κατάσταση που έχει διασωθεί, θέτει σχεδόν ανυπέρβλητους περιορισµούς τόσο στην επιµέρους µελέτη όσο και στη συνολική ερµηνεία της. Η δυσκολία αυξάνει δραµατικά, αν συνυπολογιστούν οι αντίστοιχες ελλείψεις στην ιστοριογραφία, µε την οποία θα έπρεπε να αναµετρηθεί η ποίηση. Το έργο του Jacoby ήρθε να συµπληρώσει εκείνο του Pfeiffer, συστήνοντας ένα ανεκτίµητο δίδυµο, και αποτέλεσε τη βασική πηγή άντλησης τεκµηρίων. Ωστόσο, η αµηχανία δεν µπορούσε να παραµεριστεί εύκολα, καθώς συχνά τα καλλιµαχικά αποσπάσµατα ήταν η πηγή για τα ιστοριογραφικά Fragmenta. Παραποµπές, όπως η ακόλουθη για τον ιστορικό Ξενοµήδη, «απ Pf. = απ. 1 FGrH 442», δεν παρείχαν πρόσθετα εχέγγυα τεκµηρίωσης αλλά πρόδιδαν την αυτοαναφορικότητά τους. Πιο απογοητευτική ήταν η εικόνα της ελληνιστικής ιστοριογραφίας, διότι δεν είχε διασωθεί κανένα ολοκληρωµένο έργο σύγχρονο προς την εποχή του Καλλίµαχου. Κατανάγκην, η έρευνα έπρεπε να συµβιβαστεί και να καταφύγει άλλοτε σε πολύ προγενέστερους ιστορικούς (που προδιαγράφουν ορισµένες από τις τάσεις της ελληνιστικής ιστοριογραφίας) και

14 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ άλλοτε σε πολύ µεταγενέστερους (που διασώζουν απηχήσεις της ελληνιστικής ιστοριογραφίας). Προκύπτει µία αλυσίδα από ερωτήµατα, τα οποία ξεκινούν από πραγµατολογικό επίπεδο, αλλά φτάνουν και σε πιο θεωρητικά ζητήµατα. Πώς πραγµατεύεται κανείς τις σχέσεις ποίησης και ιστορίας, όταν τα διαθέσιµα διακείµενα παρουσιάζουν τέτοια κενά; Πώς εισάγει τη σύγχρονη µετα στορική θεώρηση σε αρχαία κείµενα, χωρίς να φανεί αναχρονιστικός; Κατά πόσον η ποίηση µπορεί να ακολουθεί τους κανόνες της ιστορίας και κατά πόσον µπορεί να τους παραβαίνει, να τους υπερβαίνει και να τους κρίνει µέσα από τη µετα στορική προοπτική; Η ιστορία συνιστά µέσο, σκοπό ή απειλή για την ποίηση; Πώς µεσολαβεί η µετα στορία µεταξύ ιστορίας και ποίησης και πώς από ιστορικό εργαλείο γίνεται ποιητικό εργαλείο; Ο λόγιος ποιητής λειτουργεί στο έργο του ιστορικά ή ανιστορικά, πολιτικά ή απολίτικα; Επαρκεί άραγε ο τίτλος «αυλικός», για να χαρακτηρίσει την στάση του Καλλίµαχου προς τη σύγχρονη ιστορία της εποχής του; Μπορούν να διαβαστούν τα άκρως εγκωµιαστικά τµήµατα του καλλιµαχικού έργου ως ένας ποιητικός ελιγµός µπροστά στην πίεση της ιστορίας, όπως συνέβη µε την ποιητική persona του καβαφικού «Φερνάζη»; Το θέµα της διατριβής έπρεπε να καλύψει δύο ξεχωριστούς ειδολογικούς χώρους (ποίηση και ιστορία) και να αναζητήσει τα σηµεία αµοιβαίας συνάντησης και διαλόγου. Τα βάρη της έρευνας αποδείχθηκαν συχνά συντριπτικά. Η καθοδήγηση από τα µέλη της τριµελούς επιτροπής, Αντώνιο Ρεγκάκο και Χρήστο Τσαγγάλη, ήταν όχι µόνον καλοδεχούµενη αλλά και αναγκαία για µένα. Η επάρκειά τους τόσο στην ιστοριογραφία όσο και στην ελληνιστική ποίηση ενθάρρυνε και στερέωσε τα δικά µου πρώτα βήµατα σε αυτούς τους τοµείς. Ιδιαίτερη ευγνωµοσύνη χρωστώ στην επιβλέπουσα Εβίνα Σιστάκου, η οποία µου έµαθε πώς να µελετώ τον Καλλίµαχο, πώς να γράφω για την ποίησή του και πού να ανατρέχω µέσα στην απέραντη καλλιµαχολογία. Οι έγκαιρες µεθοδικές συµβουλές της διευκόλυναν την οργάνωση της διατριβής και απέτρεψαν τις όποιες υπερβάσεις, ενώ µε τις ευγενικές πάντοτε προτροπές της µου ενέπνευσε πως ό,τι άρχιζα έπρεπε και να το τελειώνω και πως έπρεπε να σκέφτοµαι σύνθετα και να γράφω απλά και όχι το αντίστροφο. Κατά τη διάρκεια της προφορικής υποστήριξης της διατριβής δέχθηκα γόνιµες παρατηρήσεις και προτάσεις από τα µέλη της επταµελούς επιτροπής. Για αυτόν τον λόγο, ευχαριστώ ειλικρινά τους

15 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 καθηγητές που διάβασαν µε προσοχή και βάσανο τις σελίδες του έργου µου. Μνηµονεύω µε ευγνωµοσύνη τον Θεόδωρο Παπαγγελή, τον Ιωάννη Τζιφόπουλο, τη Θάλεια Παπαδοπούλου και τη Μαρία Νούσια. Τέλος, θα αναφερθώ σε φίλους, ευχαριστώντας ιδιαίτερα τον Βασίλη Φυντίκογλου για τις ωφέλιµες παρατηρήσεις στο έργο µου. Η οικογένειά µου υπέµεινε όλα αυτά τα χρόνια την καθηλωτική αποµόνωση πάνω από έναν υπολογιστή αλλά ο χαµένος χρόνος δεν επιστρέφει. Ευχαριστώ τον µικρό Ανδρέα, ο οποίος µε υποµονή και συγκατάβαση µε µύησε στις γραφικές και εκδοτικές δυνατότητες του υπολογιστή. Ευχαριστώ και τη σύζυγό µου Κυριακούλα για την εξωκαλλιµαχική µατιά του επαρκούς αναγνώστη, µε την οποία διάβασε την τελική µορφή της διατριβής. Τα λάθη ασφαλώς βαραίνουν µόνον εµένα.

16

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

18

19 Ποίηση, ιστορία, ιστοριογραφία: κοινή αφετηρία, ξεχωριστοί δρόµοι Ποίηση και ιστορία φαίνονται, λίγο πολύ, εννοιολογικά ξεκάθαροι όροι, µε τον καθένα να έχει τη δική του εξέλιξη. Η σηµασία (ποιέω, ποίησις) του πρώτου όρου, ενώ παρέπεµπε κοινώς στην τεχνική δεξιοτεχνία και στις κατασκευές από οποιονδήποτε χειρωνάκτη, κατέληξε να αναφέρεται κατεξοχήν στην τέχνη του λόγου (ποίηση) και στις κατασκευές του λόγου (ποίηµα) από ιδιαίτερο τεχνίτη του λόγου (ποιητής). Στον δεύτερο όρο πολύ γρήγορα προέκυψε η ανάγκη περαιτέρω διαχωρισµού σε ιστορία (ως πράξεις και συµβάντα, res gestae) και σε ιστοριογραφία (ως έρευνα και συγγραφή, historia rerum gestarum). 1 Αυτή η διάκριση, ωστόσο, δεν ακολουθήθηκε µε συνέπεια ούτε στην αρχαιότητα ούτε στη νεότερη εποχή. Η ιστοριογραφία και ο ιστοριογράφος συχνά αναφέρονται ως ιστορία και ιστορικός (και αντιστρόφως), αφήνοντας τα δύο πεδία ενµέρει αξεδιάλυτα. 2 Ποίηση και ιστορία συναντήθηκαν από ανόµοιες κατευθύνσεις στο ίδιο σηµείο της γραφής (σε κάποια πρώιµα στάδια, µάλιστα, και στο ίδιο επίπεδο των προφορικών εκτελέσεων), αλλά παρήγαγαν διαφορετικά κείµενα. Με άλλα λόγια, ποίηση και ιστορία ανήκουν σε ξεχωριστά λογοτεχνικά είδη (genre, Gattung), τα οποία υποδιαιρούνται σε υποείδη. Η ποίηση διακρίνεται σε επική, λυρική και δραµατική. Η ιστορία µε την έννοια της ιστοριογραφίας διακρίνεται σε µυθογραφία-γενεαλογία, εθνογραφία-παραδοξογραφία, σύγχρονη ιστορία (Zeitgeschichte), χρονογραφία, ωρογραφία-τοπική ιστορία. 3 Επιστρέφοντας στις µείζονες γραµµατολογικές κατηγορίες, 1 O WALSH (1961) 14 διακρίνει τον αµφίσηµο όρο «ιστορία» ως εξής: α) Η ιστορία καλύπτει το σύνολο των περασµένων ανθρωπίνων πράξεων και β) η ιστορία καλύπτει την αφήγηση ή περιγραφή που εµείς δοµούµε για αυτές τις πράξεις τώρα. Όπως γίνεται φανερό, η δεύτερη διάκριση συµφωνεί µε ό,τι ορίστηκε ως ιστοριογραφία. Σύµφωνα µε το λ. Historiography του MUNSLOW ( ) 142, ανάµεσα στα παρελθόντα γεγονότα και στο ιστοριογραφικό κείµενο υπάρχει ουσιώδης διαφορά. Τα ιστοριογραφικά έργα του παρόντος συνιστούν discourse σχετικό αλλά και διαφορετικό από τα γεγονότα του παρελθόντος, καθώς µεσολαβεί η αναπόφευκτη ερµηνευτική και συγγραφική επέµβαση του ιστοριογράφου. 2 Το πρόβληµα ορολογίας φαίνεται ακόµα και στα επιστηµονικά γλωσσάρια, όπως του TUCKER (2009) xii: Historiography είναι όσα γράφουν οι ιστορικοί για τα γεγονότα του παρελθόντος, για την ιστορία. Historiographers είναι όσοι γράφουν σχετικά µε την ιστορία της ιστοριογραφίας, όπως ο Iggers. Ηistorians οι άνθρωποι που γράφουν για τα γεγονότα του παρελθόντος, όπως ο Ranke. Ως προς τα ελληνικά, το ζήτηµα ορολογίας επιτείνεται, διότι ο όρος «ιστορικός» χρησιµοποιείται ταυτόχρονα ως ουσιαστικοποιηµένο ουσιαστικό (historian) και ως επίθετο (historical). 3 Το εγχείρηµα ως προς την ενδοειδολογική κατάταξη των ιστοριογραφικών κειµένων ανήκει στον JACOBY (1909) Ο FORNARA (1983) 2-4 κατακρίνει ιδιαίτερα την απροθυµία του JACOBY να ονοµάσει την τρίτη κατηγορία απλά «ιστορία», µόνο και µόνο επειδή ο αρχαίος ελληνορρωµα κός κόσµος δεν την είχε αναπτύξει ως ανεξάρτητη επιστήµη µε τη σύγχρονη έννοια

20 20 ΠΡΟΛΟΓΟΣ αυτές διακρίνονται ενδοειδολογικά ως προς το περιεχόµενο, τη µέθοδο, τον σκοπό και τη µορφή. Ο χώρος της ποίησης ενδιαφέρεται περισσότερο για τα υποκειµενικά αισθήµατα, την καλλιτεχνική έµπνευση, την αισθητική τέρψη και την έµµετρη παρουσίαση. Ο χώρος της ιστορίας επικεντρώνεται περισσότερο στα αντικειµενικά γεγονότα, στην επιστηµονική έρευνα, στον διδακτικό παραδειγµατισµό και στην πεζή αφήγηση. Αυτή η στεγανοποίηση των γνωρισµάτων, όσο και αν φαίνεται σήµερα αυτονόητη, δεν ήταν σύµφυτη µε τη γέννηση των ειδών. Καθώς η ποίηση προηγήθηκε της ιστοριογραφίας, η πρώτη είχε προκαταλάβει κατά κάποιον τρόπο τα αντικείµενα της δεύτερης. 4 Η Ιλιάδα αποτελούσε αφηγηµατικό πρότυπο για κατεξοχήν θέµατα της ιστορίας, όπως ο πόλεµος, η πολιτική, η διπλωµατία. 5 Αντίστοιχα η Οδύσσεια προλείανε το έδαφος για επιµέρους ιστορικούς κλάδους, όπως της γεωγραφίας, της εθνογραφίας, της παραδοξογραφίας. Εποµένως, οι πρώτοι ιστοριογράφοι έπρεπε πρωτίστως να αποφασίσουν ποια χαρακτηριστικά της ποίησης θα κρατούσαν µαζί τους στο νέο ξεκίνηµα και ποια θα εγκατέλειπαν, ισορροπώντας µεταξύ συνέχειας και ρήξης. 6 Οι ιστοριογράφοι δεν θα έχουν δίπλα τους αρωγούς ούτε τις Μούσες ούτε την αλήθειά τους. Θα εργαστούν µόνοι και µε µόνον αρωγό την έρευνα. Αλλά και οι ποιητές, κατεξοχήν οι ελληνιστικοί, θα επιδοθούν σταδιακά σε «έρευνες βιβλιοθήκης», καθώς είχε γίνει κατανοητή αρκετά πρόωρα η εύθραυστη έως του όρου. Γενικότερα, τις προβληµατικές πλευρές του παραπάνω σχήµατος (τελεολογική προοπτική, εξατοµίκευση, ασυµβατότητα προς τις αρχαίες κατηγορίες, στατικότητα, αδυναµία ένταξης ορισµένων έργων) και τις αντιπροτάσεις µε βάση πέντε κριτήρια (συγχρονική αφήγηση ή διαχρονική περιγραφή, βαθµοί εστίασης, χρονολογικά όρια, χρονολογική διευθέτηση, θέµα) καταθέτει ο MARINCOLA (1993) Ο ΡΕΓΚΑΚΟΣ (2009) αντιπαραβάλλει το ιστοριογραφικό εξελικτικό πρότυπο του JACOBY µε εκείνο του ιονυσίου Αλικαρνασσέα, καθώς και µε σύγχρονα, λιγότερο τελεολογικά σχήµατα, όπως αυτό του FOWLER (1996), (2001) και (2006), προκρίνοντας ως πιο βάσιµο το πρώτο, από την άποψη των διαθέσιµων µαρτυριών. Στην ποίηση, ιδιαίτερα στην ελληνιστική, το είδος αναπροσαρµόζεται και αναδιαµορφώνεται µε δυναµικότερο τρόπο και ταχύτερους ρυθµούς, όπως φαίνεται στις πλείστες παραδειγµατικές περιπτώσεις, που εξετάζονται στο Hell. Gron. 3 των HARDER REGTUIT WAKKER (1998). 4 Με πιο προκλητική διατύπωση, όπως του LUCE (1997) 1, «ο Όµηρος ήταν ιστορία, δεν υπήρχε ανάγκη να επινοηθεί». 5 Όπως σηµειώνει ο LUCE (1997) 2, ο Ηρόδοτος και ο Θουκυδίδης, εµµέσως ή αµέσως, θα συγκρίνουν τους δικούς τους πολέµους µε τον Ιλιαδικό ωσάν να ανταγωνίζονται τον Όµηρο. Οι πόλεµοι, τους οποίους οι ίδιοι αφηγούνται, χαρακτηρίζονται πιο σηµαντικοί, µεγαλύτερης κλίµακας, καταστροφικότεροι. 6 H BOEDEKER (2002) διερευνά τις αφηγηµατικές και υφολογικές επιδράσεις του οµηρικού έπους στον Ηροδότο. Παρόµοια ανάλυση αναλαµβάνει ο MARINCOLA (2006) 13-28, τονίζοντας επιπλέον τις αποστάσεις που τηρεί ο ιστορικός από τις επικές συµβάσεις. Τη µετέπειτα επιρροή των ελεγειακών και ιαµβικών προγόνων (ancestors) στον Ηροδότου εξετάζει ο BOWIE (2001)

21 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 προβληµατική φύση της ποιητικής αλήθειας και των ανθρώπινων περιορισµών (Ησίοδ. Θεογ. 27-8) 7 "Vδµεν ψε δεα πολλœ λ γειν žτ µοισιν Ÿµοdα, Vδµεν δ ε τ žθ λωµεν ληθ α γηρ σασθαι." Η αλληλοδιείσδυση των δύο χώρων ήταν, λοιπόν, αναπόφευκτη και οδηγούσε σε εκλεκτικές συγγένειες, συχνά αξεδιάλυτες. 8 Όπως αναγνωριζόταν ο ιστορικός πυρήνας του επικού, λυρικού ή δραµατικού µύθου, παρόµοια οµολογούνταν οι επικές ή τραγικές εξάρσεις του ιστορικού λόγου. 9 Κοινό θέµα και των δύο οι πράξεις των ανθρώπων, κοινό µέσο και των δύο η λογοτεχνική έκφραση. 10 Ασφαλώς, δεν πρόκειται για ανησυχητικά συµπτώµατα διαλυτικής σύγχυσης ανάµεσα στη ποιητική φαντασία και τον ιστορικό πραγµατισµό. Ποίηση και ιστορία είναι δύο πνευµατικά επιτεύγµατα τόσο ζωντανά και ζωηρά, ώστε να µην αποφεύγουν την παραβίαση και την υπέρβαση των πεζών και έµµετρων ειδολογικών συνόρων και τη δηµιουργία καινούργιων κειµενικών τετελεσµένων στη διαδικασία της «διασταύρωσης των ειδών» (Kreuzung der Gattungen). 11 Μία Καλλιόπη ιστορικότερη ευαισθητοποιεί τον ρεαλισµό της ιστορίας, µία Κλειώ ποιητικότερη εµπλουτίζει τον ιδεαλισµό της ποίησης. 7 Ο ΤΣΑΓΓΑΛΗΣ (2006) σηµ. 39 και TSAGALIS (2009) σηµ 9 σηµειώνει, µεταξύ των άλλων πολλαπλών ποιητολογικών ερµηνειών του χωρίου, ότι οι Μούσες διακρίνουν ανάµεσα στην ανθρώπινη και στη θε κή αλήθεια. Η πρώτη ( τυµα) υπόκειται στους περιορισµούς και της αλλαγές της φυσικής πραγµατικότητας, ενώ η δεύτερη ( ληθέα) έχει αναλλοίωτο και αιώνιο χαρακτήρα. 8 Σύµφωνα µε το λ. History and Poetry των PREMINGER BROGAN (1993) 534 οι βασικοί κοινοί άξονες της ποίησης και της ιστορίας είναι οι εξής: Και οι δύο εξαρτώνται από θέσεις και συµβάσεις της ρητορικής. Και οι δύο υπόκεινται στις αρχές της prudentia και του decorum. Και οι δύο αναφέρονται σε παλαιά και απόµακρα θέµατα. Και οι δύο πραγµατεύονται µη αναµενόµενα γεγονότα και µεταστροφές της τύχης, τα οποία οδηγούν σε ποικίλες συναισθηµατικές ανταποκρίσεις. Και οι δύο καταφεύγουν σε παρεκβάσεις, διευρύνσεις και ποικίλα σχήµατα λόγου. Και οι δύο παρουσιάζουν τα πράγµατα τόσο παραστατικά, ώστε να γίνονται ορατά στα µάτια των αναγνωστών. 9 Το κοινό έδαφος, όπου συναντώνται οι τάσεις µίας ποιητικότερης ιστορίας και µίας ιστορικότερης ποίησης, αναλύει ο WISEMAN (1979) Η εξέταση της Αυγούστειας ποίησης και της Αυγούστειας ιστορίας στο συλλογικό έργο των LEVENE NELIS (2002) δίνει εφαρµοσµένα παραδείγµατα και θεωρητικά εναύσµατα χρήσιµα για αντίστοιχα εγχειρήµατα στην ελληνιστική ποίηση. 10 Η λογοτεχνική έκφραση στην πεζογραφία (εποµένως, και στην ιστορία) περιγράφηκε από τον NORDEN ( /1898) µε την περιεκτική διατύπωση Kunstprosa, η οποία περιλαµβάνει τα σχήµατα λόγου, τους ποιητικούς χρωµατισµούς και µία αίσθηση ρυθµού. 11 Πρώτος εισήγαγε την έννοια της ειδολογικής διασταύρωσης ο KROLL (1924)

22 22 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ωστόσο, το επόµενο βήµα, και µε αρκετή δόση υπερβολής, θα ήταν να θεωρηθεί η ποίηση ωσάν µία µορφή έµµετρης ιστορίας και η ιστορία ωσάν µία µορφή πεζής ποίησης. Κάτω από αυτήν την οπτική δικαιολογούνται στα ιδιαίτερα συµφραζόµενά τους τέτοιοι «µικτοί» χαρακτηρισµοί: α) Άλλοτε η ιστορία προσεγγίζεται µε όρους της ποίησης: (Λογγίν. Περ ψους 13.3.) µ νος ρ δοτος µηρικªτατος žγ νετο«( ιον. Αλικ. Πρ ς Ποµπήιον 3.11) ποικ λην žβουλ θη (εν. ο Ηρόδοτος) ποιoσαι τ ν γραφ ν µ ρου ζηλωτ ς γεν µενος (I. Halic. 43 Isager) ρόδοτον τ ν πεζ ν žν ±στορίαις ²µηρον (Λουκ. Π³ς δεd ±στορίαν συγγράφειν ) ±στορ α δ µν τινα κολακε αν τοια την προσλ β, τ λλο ¹ πεζ τις ποιητικ γ γνεται; (Κο ντιλ. Inst. Orat ) Historia est proxima poetis, et quodam modo carmen solutum est. β) Άλλοτε η ποίηση προσεγγίζεται µε όρους της ιστορίας: Ως ένα από τα συστατικά στοιχεία της ποιητικής πράξης αναγνωρίζεται η ιστορία, η αποτύπωση της αλήθειας (Στράβ ) κα ποιητικ ν žξουσ αν, º συν στηκεν žξ ±στορ ας κα διαθ σεως κα µ θου. τoς µ ν ο ν ±στορ ας λ θειαν τ λος. Η διάσωση της Αινειάδας από τον Καίσαρα υµνείται από τον ποιητή Σουλπίκιο ως διάσωση της Λατινικής ιστορίας (Donatus Vita Verg. 38 = Sulpicius Carthaginiensis) tu, maxime Caesar, / non sinis et Latiae consulis historiae. Imus in absurdum. Στην άρση αυτής της παραδοξότητας και στη διάκριση των δύο τεχνών θα συµβάλει ως εξωτερικός κριτής µε τον δικό της εννοιολογικό εξοπλισµό η φιλοσοφία, αφού προηγουµένως διανύσει έναν µακρύ δρόµο µε ετερόκλιτες κρίσεις χωρίς µία συνεπή στάση υπέρ της ιστορίας ή της ποίησης. Ποίηση και ιστορία στη φιλοσοφική παράδοση Στους Προσωκρατικούς, άλλοτε θα είναι η ιστορία (µία έννοια στενά ακόµα προσκολληµένη στη νοηµατική ρίζα της ερευνητικής δραστηριότητας, µε τον τρόπο που την εγκαινίασε η Ιωνική ±στορ η) αυτή που θα τεθεί στο στόχαστρο, εφόσον πρόσφερε έδαφος για να κατηγορηθεί ως µία κακή επιδεικτική τέχνη και συνάµα ως µία συρραφή λογοκλοπών (Ηράκλ. απ. 129 DK) Πυθαγ ρης Μνησ ρχου ±στορ ην µσκησεν νθρªπων µ λιστα π ντων κα žκλεξ µενος τα τας τœς συγγραφœς žποι σατο»αυτο¼ σοφ ην, πολυµαθ ην,

23 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 23 κακοτεχν ην. Άλλοτε, θα είναι η ποίηση αυτή που θα δεχθεί όλα τα πυρά, διότι αµαύρωνε το ιδεώδες των ανεπίληπτων θεών όχι απλά µε ελαττώµατα ανθρώπινα αλλά µε ήθη της πιο χαµηλής υποστάθµης (Ξενοφ. απ. 11 DK πρβλ. απ. 12 DK). π ντα θεοdσ ν θηκαν ²µηρ ς θ σ οδ ς τε, ½σσα παρ νθρªποισιν ¾νε δεα κα ψ γος žστ ν, κλ πτειν µοιχε ειν τε κα λλ λους πατε ειν. Στο επόµενο στάδιο της φιλοσοφίας µετά τον Σωκράτη, θα ασκηθεί παρόµοια κριτική, όχι πια µε κρυπτικό τρόπο αλλά µε οργανωµένο σκεπτικό. Ο Πλάτωνας θα εκτοπίσει την ποίηση από το µόρφωµα της ιδανικής πολιτείας ως ηθικά και παιδαγωγικά επιβλαβή κυρίως για τους νέους (Πλάτ. Πολιτ. 376c 392c). 12 Η poesia exclusa προκαλείται ουσιαστικά από την αυστηρότητα των Σωκρατικών κριτηρίων αλήθειας συντηρώντας µε αυτόν τον τρόπο την ένταση µεταξύ των δύο χώρων (Πλάτ. Πολιτ. 607b 5-6) παλαιœ µ ν τις διαφορœ φιλοσοφ τε κα ποιητικà. Πιο ισορροπηµένη και γόνιµη θα πρέπει να θεωρηθεί η συµβολή του Αριστοτέλη. Οι θέσεις του δικαιολογηµένα έχουν καταστεί locus classicus για τη διερεύνηση των σχέσεων ποίησης και ιστορίας, 13 καθώς είναι οι πρώτες καταγεγραµµένες αναφορές οι οποίες αντιπαραβάλλουν στενά τις δύο έννοιες (Αριστ. Ποιητ. 1451a b 11) Σύµφωνα µε τον FERRARI (1989) 120, η βασική κριτική του Πλάτωνα προς την ποίηση έγκειται στο γεγονός ότι οι ποιητές θεωρούσαν τη µίµηση σωστή καθεαυτήν ως γνωστική ή νοητική διαδικασία ανεξάρτητα από το αντικείµενο της µίµησης. Ο Πλάτωνας έχει ενστάσεις και για το αντικείµενο και για τη µίµηση. 13 Ο FINLEY (1975) 12 τονίζει το γεγονός ότι πέντε αιώνες µετά τον Αριστοτέλη αντιβάλλονται µε παρόµοιο τρόπο η ιστορία µε την ποίηση (Λουκ. Π³ς δεd ±στορίαν συγγράφειν 8.1-3) Áτι γνοεdν žο κασιν ο± τοιο¼τοι Âς ποιητικoς µ ν κα ποιηµ των λλαι Ãποσχ σεις κα καν νες Vδιοι, ±στορ ας δ λλοι. Αλλά και πολύ αργότερα, στην εποχή της Αναγέννησης, σύµφωνα µε το λ. History and Poetry των PREMINGER BROGAN (1993) πάνω στις προτάσεις του φιλοσόφου θα βασιστούν ολόκληροι κατάλογοι διακριτών χαρακτηριστικών των δύο όρων: Η ποίηση µιµείται, ενώ η ιστορία όχι. Η ποίηση µιλά για όσα θα όφειλαν να συµβούν, ενώ η ιστορία για όσα έχουν συµβεί. Η ποίηση αναφέρεται στα γενικά, ενώ η ιστορία στα ειδικά. Η ποίηση πραγµατεύεται µία πράξη ενός άνδρα, ενώ η ιστορία πολλές πολλών. Η ποίηση παρουσιάζει σταθερούς χαρακτήρες, ενώ η ιστορία ποικίλους και ασταθείς. Η ποίηση δεν περιορίζεται από τα γεγονότα, ενώ η ιστορία περιορίζεται. Η ποίηση εισάγει θεούς και προσωποποιήσεις κατά βούληση, ενώ η ιστορία σχεδόν ποτέ. Η ποίηση είναι ελεύθερη στη χρήση λεξιλογίου και sententiae, ενώ η ιστορία λιγότερο. Η ποίηση παρουσιάζει αλληγορικά νοήµατα, ενώ η ιστορία κυριολεκτικά νοήµατα. 14 Όπως επισηµαίνει ο HALLIWELL (1989) 149, στην Ποιητικ, ένα «ακροαµατικό» έργο για εσωτερική διδασκαλία στη σχολή, κατατίθεται η φιλοσοφική σκέψη ενός θεωρητικού της ποίησης. Καθώς όµως το συγκεκριµένο έργο δεν ήταν ούτε εύκολα διαθέσιµο ούτε ευρέως γνωστό,

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 11-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 31-08-2015 ΤΡΙΤΗ, 01-09-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 02-09-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 03-09-2015 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2.2. Φόρµα Μαθήµατος 2 ης Τηλεδιάσκεψης Το νερό νεράκι Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΛΗΡΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΥΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

1 ο βήμα Δηλώνετε μάθημα. 2ο βήμα Δηλώνετε σύγγραμμα

1 ο βήμα Δηλώνετε μάθημα. 2ο βήμα Δηλώνετε σύγγραμμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΑΠΟ 17-10-2014 ΕΩΣ 31-10-2014 ΠΡΟΣΟΧΗ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Η ΔΗΛΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο κωμικός ποιητής Βάτων. Τα αποσπάσματα»

«Ο κωμικός ποιητής Βάτων. Τα αποσπάσματα» Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Π Α Τ Ρ Ω Ν ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΜΠΕΛΕΚΟΣ «Ο κωμικός ποιητής Βάτων. Τα αποσπάσματα» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ A N A K O I N Ω Σ Η Δεκτοί με κατατακτήριες εξετάσεις στο Τμήμα Φιλολογίας γίνονται μόνο με εξετάσεις. Ο αριθμός των εισακτέων για το 2015-2016 ορίζεται στους 40

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26)

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 βιβλιο_layout 1 20/6/2014 4:43 πμ Page 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕφAλαιο 1: Ένα μοντέλο αναγνωστικής κατανόησης Η εξέλιξη της έννοιας «αναγνωστική κατανόηση»...

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) A. Διάρθρωση Προγράμματος Μαθματα Φιλοσοφίας: 7 ( υποχρεωτικά + 2 επιλεγόμενα) Μαθματα Παιδαγωγικς: 8 ( υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006 Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) (συµπληρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα