Ζωγραφικά έργα µε θέµα το Σκάκι από τον δέκατο πέµπτο έως τον εικοστό αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζωγραφικά έργα µε θέµα το Σκάκι από τον δέκατο πέµπτο έως τον εικοστό αιώνα"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Σχολή Καλών Τεχνών Τµήµα Εικαστικών και Εφαρµοσµένων Τεχνών Νικόλας Σφήκας Ζωγραφικά έργα µε θέµα το Σκάκι από τον δέκατο πέµπτο έως τον εικοστό αιώνα ιδακτορική ιατριβή Επιβλέπων Καθηγητής: Εµµανουήλ Μαυροµµάτης Μέλη Συµβουλευτικής Επιτροπής: Εµµανουήλ Μαυροµµάτης Χαράλαµπος Σαββόπουλος Γιώργος Ζωγραφίδης Θεσσαλονίκη

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 4 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 9 ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ 13 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 15 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α - 15 ος και 16 ος αιώνας 50 Σκάκι της Βασίλισσας 50 Σκάκι και βασιλική οικογένεια 52 Σκάκι και βία 54 Σκάκι, έρωτας και γάµος 56 Παιχνίδι µε τον θάνατο 60 Χαρακτική 63 Η αφετηρία του σύγχρονου σκακιού και η εξέλιξη της θεµατογραφίας 66 Σκάκι και θανατική ποινή 70 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β - 17 ος και 18 ος αιώνας 73 Γουίλιαµ Σαίξπηρ 77 Νεκρή φύση µε σκακιέρα 78 Το σκάκι ως αλληγορία του πολέµου 80 Ζωντανό Σκάκι 82 Εθισµός, πάθος, στοίχηµα και φόνος 83 Σκάκι και Ζώα 86 Το σκάκι ως αλληγορία των πολιτικών εξελίξεων 88 Χειρονοµία εγκατάλειψης 89 Βενιαµίν Φραγκλίνος 90 Ο Τούρκος 91 ιπλό-σαχ και Ματ [++#] 94 Το ενδιαφέρον για τις χώρες της Ανατολής 94 Άλλες παραστάσεις 96 2

3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ - 19 ος αιώνας 98 Καφενεία, τουρνουά, salons, clubs-ισχυροί σκακιστές 99 Η πολιτική και ο πόλεµος µέσα από το σκάκι 110 Κλήρος και σκάκι 116 Ο νικητής και ο νικηµένος 123 Ζευγάρια στη σκακιέρα 128 Το σκάκι στη Λογοτεχνία 136 Απεικονίσεις εποχής 142 Ο Σατανάς παίζει µε τον άνθρωπο 149 Αντίπαλες ανδρικές µορφές 150 Αντίπαλες γυναικείες µορφές 157 Ανδρική µορφή δίπλα σε σκακιέρα 159 Γυναικεία µορφή δίπλα σε σκακιέρα 162 Παρτίδες σε εξωτερικούς χώρους 163 Παιδί και σκάκι 164 Το σκάκι σε άλλες εφαρµογές 167 Οριενταλισµός 168 ΚΕΦΑΛΑΙΟ - 20 ός αιώνας 176 Η Σοβιετική Σχολή 176 Έργα υπαινικτικά του σκακιού 180 Άλλα έργα 186 Τα πιόνια του Magritte 201 Η δυναµική των κινήσεων (Baumeister-Dossi) 206 Χάος (Paul Klee - Victor Vasarely - Maurits Cornelis Escher) 208 Marcel Duchamp: ο παθιασµένος σκακιστής και ο περίγυρός του 216 ΕΠΙΛΟΓΟΣ 239 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 248 Σκακιστική Ορολογία 272 Παγκόσµιοι Πρωταθλητές 275 Summary 277 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 287 ΠΡΟΣΩΠΩΝ 287 Καλλιτεχνών 290 Σκακιστών 296 ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ-ΑΥΤΟΜΑΤΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ 297 3

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Όλοι οι σκακιστές είναι καλλιτέχνες. 1 Marcel Duchamp Ιστορικά το σκάκι κατατάσσεται στα παιχνίδια πολέµου 2 και θεωρείται παιχνίδι αναίµακτης µάχης, σύγκρουση πνευµατικής σκέψης µεταξύ δύο αντιπάλων, όπου ο καθένας ελέγχει µια παράταξη µικρής κλίµακας 3. Οι δύο παρατάξεις έχουν ίση ισχύ 4 σ ένα πεδίο µάχης διαστάσεων εξήντα τεσσάρων τετραγώνων. Με την πάροδο του χρόνου το παιχνίδι αυτό του πολέµου εξελίχθηκε σε µία Τέχνη µε τη µορφή παιχνιδιού 5 και περιλαµβάνει όλα τα χαρακτηριστικά που διακρίνουν τον αθλητισµό 6. Η µελέτη αυτή, η οποία είχε αρχίσει σαν καταγραφή πριν µερικές δεκαετίες, περιλαµβάνει «Ζωγραφικά έργα µε θέµα το σκάκι από τον δέκατο πέµπτο έως τον εικοστό αιώνα». Επιδίωξή της είναι, κατά κύριο λόγο, να συµβάλει στην κάλυψη ενός µεγάλου κενού της έρευνας των έργων τέχνης µε θέµα το γνωστό υτικό σκάκι. Επί πλέον επιχειρεί να καταγράψει την ποικιλοµορφία των θεµάτων από την οποία επηρεάστηκαν οι καλλιτέχνες και να ερευνήσει κατά πόσο η σκακιστική σκέψη επηρέασε την καλλιτεχνική δηµιουργία. Χρονική αφετηρία της µελέτης είναι ο δέκατος πέµπτος αιώνας, περίοδος κατά την οποία αρχίζουν οι κανόνες του σκακιού να κωδικοποιούνται. Στην Εισαγωγή θεωρήθηκε απαραίτητο να γίνει µια αναφορά στα έργα τέχνης της προγενέστερης µορφής του σκακιού καθώς και στην προέλευσή τους. Οι κοινωνικές αναταραχές, επακόλουθο των πολιτικών και κοινωνικών φαινοµένων, οριοθέτησαν ως τέλος της µελέτης τη δεκαετία του 1960, εποχή 1 Schwarz 1974, Murray H. J. R., A History of Chess, New York, 1913, Williams 2000, 6. 4 Murray H. J. R., A History of Chess, New York, 1913, Saidy και Lessing 1974, Τα ιατρικά συµπεράσµατα που περιγράφουν την καταπόνηση του σώµατος, που υφίστανται οι σκακιστές κατά τη διάρκεια των επίσηµων παρτίδων, είναι σχεδόν παρόµοια µε εκείνα των αθλητών, βλ. Arbinger Roland και Reither Franz, Schach und Sport, (Πραγµατογνωµοσύνη για την ένταξη του Σκακιού στον Αθλητισµό), εκέµβριος 1976 και Pfleger H. και Stocker K. και Pabst H. και Haralambie G., Sportmedizinische Untersuchung an Schachspielern der Spitzenklasse, περ. MMW Münchener Medizinische Wochenschrift, München, (Sonderdruck), 122. Jahrgang

5 της κατάρρευσης της Σοβιετικής Σχολής του σκακιού, που οριστικοποιήθηκε από τον αµερικανό Παγκόσµιο Πρωταθλητή Robert Fischer 7. Η αναζήτηση των πινάκων έγινε µέσα από ένα σύνολο 1100 περίπου µουσείων, πινακοθηκών, βιβλιοθηκών, σκακιστικών και καλλιτεχνικών βιβλίων, ταχυδροµικών δελταρίων, γραµµατοσήµων, καθώς και του κυβερνοχώρου, πράγµα αναπόφευκτο, προκειµένου να εντοπισθεί ο µέγιστος δυνατός αριθµός έργων που θα βοηθούσε στην πληρέστερη τεκµηρίωση. Πρέπει ωστόσο να σηµειωθεί ότι δεν συµπεριλήφθηκαν εκείνα τα έργα, όπως του οίκου Sotheby s, που παραµένουν αδηµοσίευτα, όπως και εκείνα στα οποία η πρόσβαση κατέστη αδύνατη, καθώς οι ιδιοκτήτες των ιστοσελίδων δε δέχθηκαν να δώσουν πληροφορίες. Στο DVD των φωτογραφιών προστέθηκαν µερικές έγχρωµες εικόνες του κυβερνοχώρου από τις αντίστοιχες ασπρόµαυρες των βιβλίων. Για µεγαλύτερη πληρότητα στα εικονογραφικά κριτήρια δεν τέθηκε περιορισµός αποκλειστικά ως προς τα έργα που απεικονίζουν σκακιστές, που παραπέµπουν στον συµβολισµό του σκακιού ή σε φιγούρες του παιχνιδιού αλλά και σε έργα υπαινικτικά του σκακιού, σε πίνακες µε τίτλους που παραπέµπουν στο παιχνίδι, σε γλυπτά µε θέµα το σκάκι, καθώς επίσης και σε άλλα επιτραπέζια πνευµατικά ή τυχερά παιχνίδια που παρουσιάζουν κοινά ή αντίθετα χαρακτηριστικά µε το σκάκι. Για την κατάταξη των έργων απαραίτητη προϋπόθεση θεωρήθηκε η χρονολογική σειρά τους, η οποία όµως δεν τηρήθηκε πάντα µε συνέπεια, για την καλύτερη οµαδοποίηση, ταύτιση, σύγκριση αλλά και πιο ολοκληρωµένη αναφορά στους καλλιτέχνες που δηµιούργησαν περισσότερα από ένα έργα µε αυτό το θέµα. Η πλειονότητα των ονοµάτων των καλλιτεχνών, δεν έχει εξελληνισµένο τύπο και, προκειµένου να διατηρηθεί η οµοιογένεια, προτιµήθηκε να αποδοθούν όλα τα ονόµατα στην ξένη γραφή. Στο κείµενο, δίπλα στα ονόµατα των καλλιτεχνών, αλλά και σε εκείνα που επαναλαµβάνονται, αναγράφεται η ηµεροµηνία γέννησης και θανάτου. Στα έργα της µελέτης δόθηκαν όλοι οι τίτλοι, µε τους οποίους αυτά κυκλοφορούν, ενώ παρέµειναν στην αρχική τους γλώσσα οι τίτλοι µερικών έργων των οποίων το νόηµα διαφοροποιείται στη µετάφραση. Όπου αναφέρεται η έκφραση Χωρίς τίτλο δηλώνεται ότι αυτός δεν στάθηκε δυνατόν να βρεθεί. 7 Το πλήγµα που δέχθηκαν τότε οι Σοβιετικοί µε την ήττα του Spassky ήταν µεγάλο, καθώς το παιχνίδι είχε γίνει δείκτης εθνικής κουλτούρας και στοιχείο κύρους του κράτους, βλ. Κέφαλος Κοσµάς, Μπόµπι Φίσερ, Ο πεσµένος πύργος, περ. Ταχυδρόµος, 26/1/2007, 58. 5

6 Η µελέτη αποτελείται από πέντε κεφάλαια και ένα παράρτηµα. Στην Εισαγωγή µελετήθηκαν τα έργα που έχουν άµεση σχέση µε το σκάκι στην προγενέστερη µορφή του µέχρι τον δέκατο πέµπτο αιώνα, µε παράλληλη εξέταση εικονογραφικών και φιλολογικών στοιχείων στα έργα των: ποιητή Firdausi, Shah Namah, Alphonso Χ el Sabio, βασιλιά της Καστίλης και της Λεόν Libro de los Juegos ή Libros del Axedrez, Dados et Tablas, και Jacobus de Cessolis Tractatus de Ludo Scaccorum και Liber de Moribus Hominum et Officiis Nobilium ac Popularium, Super Ludo Scaccorum. Εξετάζονται επίσης εικονογραφίες και έργα που σχετίζονται µε το σκάκι στις ερωτικές ιστορίες των ευγενών, στα Ιπποτικά µυθιστορήµατα, στις περιπέτειες του Αρθούρου, του Lancelot και της Guinevere καθώς και στις πρωταρχικές φιγούρες του µεσαιωνικού ροµαντισµού, τον Τριστάνο και την Ιζόλδη. Στο Α Κεφάλαιο (15 ος και 16 ος αιώνας) περιλαµβάνονται σε ενότητες οι εικόνες που προέκυψαν από τις ποικίλες αλληγορικές λειτουργίες του παιχνιδιού: Σκάκι και έρωτας, σκάκι και ζωή, σκάκι και γάµος, σκάκι και βία, σκάκι και θάνατος. Τέλος το θέµα επεκτείνεται και στην έρευνα που αφορά τους πίνακες µε θέµα το σκάκι και τη θανατική καταδίκη. Η µελέτη των αλληγοριών αυτών βοηθά στην κατανόηση του πιο πρώιµου σωζόµενου σκακιστικού πίνακα (1508), ιδιαίτερα ως προς τη διαµάχη µεταξύ των φύλων των παικτών. Μέσα από έργα του κεφαλαίου εξετάζεται η εισαγωγή του σκακιού στη βασιλική οικογένεια, καθώς και η διάδοσή του µέσω της ανακάλυψης της τυπογραφίας. Σε ξεχωριστή ενότητα εξετάζονται οι ξυλογραφίες που βοήθησαν στην εκκίνηση του σύγχρονου σκακιού. Στο Β Κεφάλαιο (17 ος και 18 ος αιώνας) παρουσιάζεται το σκάκι ως εικόνα και αλληγορία του πολέµου, καθώς και το Ζωντανό Σκάκι, που αποτελεί µια άλλη εκδοχή του. Γίνεται ανάλυση πινάκων µε θέµα τη διαµάχη και τον φόνο στο σκάκι σαν αποτελέσµατα εθισµού. Ξεχωριστή ενότητα αποτελεί το Σκάκι και Ζώα µε πρωταγωνιστές τους πιθήκους και τις γάτες. Θεωρήθηκε σκόπιµη και η αναφορά στον Αυτόµατο Σκακιστή, γνωστό και σαν Τούρκο, που αποτέλεσε πηγή έµπνευσης για αρκετά σχέδια. Στη σειρά των έργων που µελετώνται περιλαµβάνονται επίσης εκείνα µε τον Ferdinand και τη Miranda από την Τρικυµία του Σαίξπηρ. ίνονται οι ερµηνείες της σκακιέρας στη νεκρή φύση. Εξετάζονται οι καλλιτεχνικές αναζητήσεις που 6

7 προέκυψαν από το οικονοµικό και εµπορικό ενδιαφέρον των Ευρωπαίων για τις Ανατολικές χώρες, την Ινδία και αργότερα την Κίνα. Τέλος γίνεται σχολιασµός έργων που εκφράζουν τις πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία. Τα δύο επόµενα κεφάλαια (Γ και ) είναι τα πιο εκτενή της µελέτης. Στο Γ Κεφάλαιο (19 ος αιώνας) ερευνώνται τα έργα που προέκυψαν µέσα στα salons, clubs, τουρνουά και καφενεία, κυρίως το Café de la Régence, καθώς και οι προσωπογραφίες ισχυρών σκακιστών. Με αφορµή τους πίνακες που απεικονίζουν κληρικούς να παίζουν σκάκι προκύπτουν διαφορετικές κατηγορίες, ανάλογα µε τους αντιπάλους των κληρικών και τους θεατές. Σχολιάζεται επίσης η συνέχεια της ερωτικής παράδοσης του Μεσαίωνα που εµφανίζει και στους πίνακες του δέκατου ένατου αλλά και του εικοστού αιώνα τα ζευγάρια σαν αντιπάλους. Αναλύεται η ψυχολογική αντίδραση τόσο του νικητή, όσο και του νικηµένου. Η έρευνα επεκτείνεται ακόµη σε µια ποικιλία επιρροών όπως του Τριακονταετούς πολέµου και του δέκατου όγδοου αιώνα. Γίνεται παράλληλη παράθεση πληθώρας έργων µε ανδρικές και γυναικείες µορφές, είτε ως αντίπαλες µεταξύ τους είτε ως µοναχικές, και ακολουθεί σχολιασµός στις παιδικές. Το τελευταίο µέρος του κεφαλαίου είναι αφιερωµένο στα οριενταλιστικά έργα που ήταν αποτέλεσµα του ενδιαφέροντος των καλλιτεχνών για τις χώρες της Ανατολής. Στο Κεφάλαιο (20 ός αιώνας) γίνεται λόγος για την ακτινοβολία της Σοβιετικής Σχολής και τα αποτελέσµατα της ευρύτερης γνωστοποίησης του σκακιού. Μελετώνται ποικίλα έργα τέχνης µε σκακιστικά θέµατα που αντικατοπτρίζουν νέα ρεύµατα ή και νέες ερµηνείες στα µοντέρνα κινήµατα του εικοστού αιώνα, ενώ περιγράφεται και η οµοιότητα της σύλληψης του µοτίβου των σκεπτόµενων παικτών. Μεγαλύτερη έµφαση έχει δοθεί στον John Sargent και στην Vieira da Silva, που έπαιζαν και ο ίδιοι σκάκι, στις σκακιέρες του Matisse και στη χρήση της σκακιέρας στη µεταφυσική τέχνη του de Chirico. Σε ξεχωριστές ενότητες αναλύονται τα υπερµεγέθη πιόνια του Magritte και η δυναµική των κινήσεων, που µετατράπηκε σε έργα τέχνης από τους Baumeister και Dossi. Στη συνέχεια η έρευνα επεκτείνεται στη θεωρία του Χάους και στα έργα των Klee, Vasarely και Escher, που προέκυψαν από τη σχέση της µε την τέχνη και το σκάκι. Η ενότητα περιλαµβάνει αναλυτικά την πορεία της σχέσης του Marcel Duchamp µε την τέχνη και το σκάκι. Εστιάζεται στα έργα του, στον περίγυρό του, καλλιτεχνικό και σκακιστικό, στις επιρροές του, αλλά και στην ταύτιση της τέχνης µε το σκάκι. 7

8 Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε µετά την κατάκτηση από τον συγγραφέα του Σκακιστικού Πρωταθλήµατος των Σχολών του Πανεπιστηµίου Helwan στο Κάιρο το Έκτοτε ο ίδιος, και ως καλλιτεχνικό µέλος της F.I.D.E., παρουσίασε οµιλίες σχετικά µε την ιστορία και τη φιλοσοφία του σκακιού. Ένας µικρός αριθµός χρησιµοποιήθηκε από τον ίδιο σε διάφορες εικαστικές εκθέσεις, όπως «Η Τέχνη του Σκακιού» στο Μουσείο Αθλητισµού της Θεσσαλονίκης ( ), «Οι Αλληγορίες του Σκακιού» στο Πανελλήνιο ιασυλλογικό Πρωτάθληµα Σκακιού (2006) κ.ά. Η εξονυχιστική έρευνα οδήγησε τον συγγραφέα στον εντοπισµό περίπου 1000 πινάκων. Μερικοί απ αυτούς δεν συµπεριλήφθηκαν στη µελέτη, είτε γιατί µερικά µουσεία ή πινακοθήκες δε διαθέτουν φωτογραφίες στο αρχείο τους, είτε γιατί αρνήθηκαν να παραχωρήσουν άδεια µελέτης του υλικού, γι αυτό αναφέρονται απλά στο Παράρτηµα. εδοµένου ότι η έλλειψη των φωτογραφιών του παραρτήµατος είχε σαν αποτέλεσµα τη µη ολοκληρωµένη µελέτη τους, κρίθηκε σκόπιµο να µην γίνει η µετάφραση των στοιχείων των έργων. Στο Παράρτηµα περιλαµβάνονται επίσης όσα έργα ήταν αδύνατο να εντοπιστούν από τον κατάλογο του Roesler 8. Στον κατάλογο αυτό ο οποίος, σηµειωτέον, δεν παραθέτει απεικονίσεις των έργων, προστέθηκαν από τον συγγραφέα, όπου ήταν εφικτό, ορισµένες πρόσθετες πληροφορίες, όπως χρονολογίες γέννησης και θανάτου καλλιτεχνών. Μετά τον Επίλογο ακολουθούν ο κατάλογος των Παγκόσµιων Πρωταθλητών Σκακιού και η Ορολογία των σκακιστικών όρων που χρησιµοποιήθηκαν. Οι 679 πίνακες του καταλόγου ακολουθούν τη ροή του κειµένου και περιλαµβάνουν 767 εικόνες, καθώς και λεπτοµέρειες έργων. Για την εύκολη ανεύρεσή τους η αρίθµησή τους αντιστοιχεί στην αρίθµηση των σελίδων. Επίσης σε όσα έργα δεν έχουν τίτλο, αλλά ήταν απαραίτητη η ερµηνεία τους, έγινε σχολιασµός. Οι έγχρωµες φωτογραφίες στο βιβλίο του Gizycki, A History of Chess (1972), δεν έχουν αριθµό σελίδας, γι αυτό προστέθηκε το σύµβολο «+» µετά από την προηγούµενη, η οποία και είναι πάντα αριθµηµένη. 8 Όπως αναφέρει ο Roesler ο κατάλογος αυτός είναι βασισµένος σε έναν αρκετά προγενέστερο και µικρότερο που κυκλοφόρησε στο περιοδικό Chesstamps Informant (χωρίς στοιχεία). 8

9 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Το συγκεκριµένο θέµα µου προτάθηκε από τον καθηγητή του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης καθηγητή Εµµανουήλ Μαυροµµάτη τον οποίο ευχαριστώ θερµά τόσο για την εµπιστοσύνη του, όσο και για την τυπική και ουσιαστική καθοδήγησή του. Ευχαριστίες οφείλω στα µέλη της συµβουλευτικής επιτροπής, καθηγητές Γιώργο Λάββα, Χαράλαµπο Σαββόπουλο και Γιώργο Ζωγραφίδη για την ουσιαστική βοήθειά τους. Επίσης ευχαριστώ τα µέλη της εξεταστικής επιτροπής, καθηγητές Γιώργο Γκολφίνο, Κυριάκο Κατζουράκη, Στέλλα Λάββα και Αθανάσιο Χρήστου που µε βοήθησαν µε παρατηρήσεις επί της ουσίας και επί της µεθόδου. Για τον εντοπισµό του υλικού αλλά και για χρήσιµες πληροφορίες οφείλω να ευχαριστήσω τους: David Aylsworth, Phil Basner, Julia Beaumont- Jones, Barbara A. Bernard, David Berthout, Isabelle Brun-Ilunga, Cath. Casley, Jill R. Chancey, Justin Clegg, Αντώνη ιαµαντίδη, Brigitte Ducrot, Linda Ehman, Mustafa El Labad, Elizabeth Fischer, Χάρη Φουγιαξή, Jane Furness, Courtney S. Gearhart, Mardeleine Gerber, Melissa Gould, Κάρλο ντε Γκράντι, Sophie Greco-Hefti, Ευστράτιο Γρίβα, Maoz Hagit, Joran Heggtveit, Leanne Handreck, Karen Heath, Joran Heggtveit, Stefan Heyer- Krug, Barbara Holländer, Hans Holländer, Rock Hushka, Γιώργο Ιωακειµίδη, Kirsi Kaisla, Μιχάλη Καλοσκάµπη, Μαρία Καµπούρη, Kathleen Jones, Barbara Katus, Χρήστο Κεφαλή, David L. Kencik, Martha King, Μπάµπη Κοιλιάρη, Maija Koskinen, Ευθυµία Κούντουρα, Χρήστο Κούντουρα, Αλεξάνδρα Κουσουλάκου, Gina Koziatek, Glenn D. Lowry, Hein Maassen, Colin Mackenzie, Γιώργο Μακρόπουλο, Λίλη Μαστιχιάδη, Denise McColgan, Shilpa Mehraa, ηµοσθένη Μιχαηλίδη, Susan B. Moldenhauer, Brigitte Monti, Amber E. Morgan, Νίκο Μπεργιόπουλο, Γεωργία Μπούρδα, Carol Murray, Istvan Nemeth, Bob Newick, Alex Newson, Susan Newton, Kathleen P. Omalley, Lynda Palma, ήµητρα Παπανικόλα-Μπακιρτζή, Χρήστο Πιλάλη, Maritta Pitkanen, Dianna Pulling, Jeanne Rosen, Beth Ryan, Anett Sänger, Colleen Schafroth, Bettina Trabert, Nanny Sehujrrerg, Anna Sheppard, Stacey Sherman, Ann Sinfield, Jan Smits, Kimsey Sorensen, Έλλη 9

10 Σπερδόκλη, Jill Springall, Lucille Stiger, Νίκο Στρατηγάκη, Ana Tavasci, Solveig Tønseth, Bettina Trabert, Sandra Tsatsakis, Ευθύµη Τσοµάκο, Marleen Wijnbergen, Winnie Tyrrell, Rosemary Vence, Bill Wall, Jennifer Widman, Μιχάλη Χατζηδάκη, George Zombakis. Ευχαριστώ ιδιαίτερα για τις µεταφράσεις από τα λατινικά και ιταλικά τη Ντίνα Κουσουλάκου, από τα γερµανικά την Ελένη Τσιτσιρίκου, από τα γαλλικά την Νικολέττα Τζάνη και για την αγγλική περίληψη την Ήβα Χρυσογιάννη. Για την ευγενική συνεργασία και για την παραχώρηση υλικού απευθύνω τις ευχαριστίες µου στα παρακάτω Μουσεία, Ιδιωτικές συλλογές, Βιβλιοθήκες, Αρχεία, Πανεπιστήµια και Γκαλερί: - Agence photo de la Réunion des musées nationaux RMN, Paris. - Allen Memorial Art Museum, Oberlin College, Oberlin. - Art Gallery & Museum Kelvingrove, Glasgow. - Ashmolean Museum, Oxford. - Bonhams, London. - Carnegie Museum of Art, Pittsburgh. - Childs Gallery, Boston - Cornell Fine Arts Museum / Rollings College, Winter Park, U.S.A. - ηµοτική Πινακοθήκη Χίου, Χίος. - Fine Arts Museums of San Francisco, South San Francisco, U.S.A. - Frye Art Museum, Seattle, Washington, USA. - Gösta Serlachius Museum of Fine Arts, Mänttä, Finland. - Hood Museum of Art-Dartmouth College-Hanover, New Hampshire. - Indiana University Art Museum,Bloomington, Indiana, U.S.A. - Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. - Koninklijk Museum Voor Schone Kunsten Antwerpen, Antwerpen. - Kröller-Müller Museum, Otterlo. - Lauren Rogers Museum of Art, Laurel, Mississippi, U.S.A. - Library of Congress, Washington, U.S.A. - Montclair Art Museum, Montclair, New Jersey U.S.A. - Musée d art et d histoire, Gèneve. - Musée d'orsay, Paris. 10

11 - Musée du Louvre, Departement des Objets d' art, Paris. - Museum of Art Brigham Young University, North Campus Drive, Provo, Utah. - Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. - Museum of Fine Arts, Budapest. - Museum of Fine Arts, Houston, Houston, Texas, U.S.A. - National Gallery (Nasjonalgalleriet), Oslo. - National Gallery of Australia, Canberra. - National Gallery of Canada, Canada. - National Gallery of Scotland, Picture Library, Edinburg. - Maryhill Museum of Art, Goldendale, Washington. - National Portrait Gallery, London. - New Orleans Museum of Art, New Orleans. - Oberelin, Oberelin College, Allen Memorial Art Museum, Oberelin, Ohio, U.S.A. - Oskar Reinhart "Am Römerholz" Collection, Winterthur. - Pennsylvania Academy of the Fine Arts, Pennsylvania. - Réunion des Musées Nationaux, Agence photographique, Paris. - Rockefeller Museum, Jerusalem - San Diego Museum of Art, San Diego, California, U.S.A. - Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh. - Stad Antwerpen-Sport en cultur, Antwerpen. - Stedelijk Museum, Amsterdam. - Sylvan Cole Gallery, ADAA., New York. - Szepmuveszeti Museum-Museum des Beaux-Arts, Budapest. - Tacoma Art Museum, Tacoma. - Tate Britain, Millbank, London. - Tate Liverpool, Liverpool. - Tate Modern, London - Tate Enterprises Ltd, Millbank, London. - The Baltimore Museum of Art, Baltimore. - The Bridgeman Art Library, United Kingdom. - The Cleveland Museum of Art, Slide Library Sales Order, Cleveland, U.S.A. 11

12 - The David and Alfred Smart Museum of Art, The University of Chicago, Chicago, Illinois U.S.A. - The Library of Congress, Washington. - The Israel museum, Jerusalem. - The Museum of Modern Art, MoMA, New York. - The Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City, U.S.A. - The Saint Louis Art Museum, Forest Park, Saint Louis. - University of Michigan Museum of Art, Michigan, U.S.A. - University of Wyoming Art Museum, Laramie, Wyoming, U.S.A. - Ville de Genève, Musée d'art et d'histroire, Genève. - Yale Center For British Art, New Haven. - Winterthur Museum Garden & Library Winterthur, USA. Για χρήσιµες συζητήσεις και υποδείξεις ευχαριστώ τη Λουκρητία Γουναροπούλου. Για την πρόθυµη βοήθειά του σε πρακτικά θέµατα οφείλω ευχαριστίες στον Νίκο Παππά. Ένα µεγάλο και ξεχωριστό ευχαριστώ οφείλω να απευθύνω στους φίλους µου σκακιστές και φιλοτελιστές, τους οποίους ανέφερα καθώς και στην οικογένειά µου για την πολύπλευρη συµπαράστασή της. Τέλος οι ευχαριστίες από τη θέση αυτή δεν είναι αρκετές, για να δείξουν το µέγεθος της επιστηµονικής αλλά και ηθικής υποστήριξης της συζύγου µου Ντίνας Κουσουλάκου που µε τις χρήσιµες υποδείξεις και τις ουσιαστικές παρατηρήσεις της µε βοήθησε στην ολοκλήρωση αυτής της έρευνας. 12

13 ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ* + Σαχ. ++ ιπλό Σαχ. # Ματ. X Κόψιµο ή πάρσιµο αντίπαλου υλικού. 0-0 Μικρό ροκέ Μεγάλο ροκέ.! Καλή κίνηση.!! Κακή κίνηση.? Κακή κίνηση.?? Αβλεψία.!? Ενδιαφέρουσα κίνηση.?! Ριψοκίνδυνη κίνηση, κίνηση αµφιβόλου αξίας. 1-0 Νίκη Λευκών. 0-1 Νίκη Μαύρων. ½-½ Ισοπαλία. + - = Νίκη/ες του Λευκού, Νίκη/ες του Μαύρου, Ισοπαλία/ες. * Έχουν συµπεριληφθεί όσα αναφέρονται στο κείµενο. ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ F.I.D.E. Fédération Internationale des Echecs [= ιεθνής Σκακιστική Οµοσπονδία]. H ανώτερη αγωνιστική έκφραση του σκακιού, η οποία ιδρύθηκε στις 20/7/1924. χ.χ. Χωρίς χρονολόγηση. 13

14 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Cabanne 1989 Cabanne Pierre, Ο Μηχανικός του Χαµένου Χρόνου- Συνεντεύξεις µε τον Marcel Duchamp, Αθήνα, Cabanne 1996 Cabanne Pierre, Duchamp & Cie, Paris, Finkenzeller, Ziehr και Bührer 1989* Finkenzeller Roswin, Wilhelm Ziehr και Emil M. Bührer, Chess-A Celebration of 2000 years, Lucerne, Gombrich 1998 Gombrich, E. H., Το Χρονικό της Τέχνης, Αθήνα, Gizycki 1972* Gizycki Jerzy, A History of Chess, (original title: Z Szachami Przez Wieki i Kraje) London, Holländer 2005 Holländer Hans και Barbara, Schachpartie Durch Zeiten und Welten, Heidelberg, Keats 1985 Keats Victor, Chessmen-for collectors-, London, Pièces d'échecs 1990* Pièces d'échecs, Bibliothèque nationale, Cabinet des médailles et antiques 7 Juin-30 Septembre 1990, Paris, Roesler 1973 Roesler Manfred, Chess in Art, Davenport, Saidy και Lessing 1974* Saidy Anthony και Lessing, Norman, The World of Chess, London and Glasgow, Schafroth 2002* Schafroth Colleen, The Art of Chess, New York, Schwarz 1974 Schwarz Arturo, La mariée mise à nu chez Marcel Duchamp, même, Paris, Williams 2000* Williams Gareth, Master pieces-the Architecture of Chess, New York, Wilson 1981* Wilson Fred, A picture history of chess, New York, Yalom 2004 Yalom Marilyn, Birth of Chess Queen, New York, Έννοιες της Μοντέρνας Τέχνης 2003 Στάγκος Νίκος (επιµ.), Έννοιες της Μοντέρνας Τέχνης-Από τον Φωβισµό στον Μεταµοντερνισµό, Αθήνα, Κεφαλής 2004 Κεφαλής Χρήστος, Σκάκι και κουλτούρα, Αθήνα, * Η συντοµογραφία χρησιµοποιήθηκε κυρίως για τις φωτογραφίες των εικόνων. * Abbreviations were used mainly for photographs of the pictures. 14

15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ackerman M. Gerald, Jean-Léon Gérôme, Les Orientalistes vol.4, Paris, Ackerman M. Gerald, Jean-Léon Gérôme, Sa vie, son œvre, Paris, Apollinaire G., Chroniques d Art ( ), Paris, Arbinger Roland και Reither Franz, Schach und Sport, (Πραγµατογνωµοσύνη για την ένταξη του Σκακιού στον Αθλητισµό), εκέµβριος, A Russian Wonder, Les Merveilles Russes, χ.χ. Αsh Russell, Sir Lawrence Alma-Tadema, New York, Averbakh Yuri, Chess Collector, vol.χι, 3, Barrow R. J., Lawrence Alma-Tadema, London, Bentein-Stoelen M.-R., Collection Catalogue of the Open-Air Museum of Sculpture Middelheim, Antwerp, Bourdon David, The Razed Sites of Carl Andre: A Sculptor Laid Low by the Brancusi Syndrome, vol.ii, Brace Edward R., An Illustrated Dictionary of Chess, London-New York- Sydney-Toronto, Brady Frank, Bobby Fischer: Profile of a Prodigy, New York, Bronstein D. και Smolyan G., Chess in the Eighties, United Kingdom, Cabanne Pierre, Entretiens avec Marcel Duchamp, Paris, Cabanne Pierre, Duchamp & Cie, Paris, Calvocoressi Richard, Magritte, New York, Cartier Alfred, Le Cercle des artistes, Genève, Cendre Anne, en collaboration avec Lucien Boissonnas, Peintures de Genève, Genève, Christensen Erwin O., A Pictoral History of Western Art, United States, Constable Olivia Remie, Chess and Courtly Culture in Medieval Castile: The Libro de ajedrez of Alfonso X, el Sabio, περ. Speculum, A Journal of Medieval Studies, vol.82, No. 2, Cambridge, Massachusetts, Cottington David, Cubism in the Shadow of War: The Avant-Garde and Politics , New Haven, Curtis Renée L. (edit.), Le Roman de Tristan en Prose, vol.ii, Leiden,

16 Diehl Gaston, Vasarely, Budapest, Du Milan S. La (edit.), The Medieval French Roman d Alexandre, Princeton, New Jersey, Dunstan Bernard R.A., Painting methods of the Impressionists, New York, Edge Frederick Milne, The Exploits and Triumphs in Europe of Paul Morphy, The Chess Champion, New York, Elon Amos, The Pity of It All, New York, Ernst Bruno, The Magic Mirror of M. C. Escher, Norfolk, Fabel Karl C. E. Kemp, Schach ohne Grenzen, (T. R. Dawsons Märchenschach), Düsseldorf & Kempten, Faber Marion, Das Schachspiel in der europäischen Malerei und Graphik, , Wiesbaden, Ferrier Jean-Louis, Gespräche mit Victor Vasarely, Köln, Finkenzeller Roswin - Wilhelm Ziehr - Emil M. Bührer, Chess, A Celebration of 2000 years, Lucerne, Flippo Willem G., Lexicon of the Belgian Romantic painters, Antwerpen, Foster Hal, Krauss Rosalind, Bois Yve-Alain και Buchloh Benjamin H.D., Art Since-Modernism, Antimodernism, Postmodernism, London, Freedgood Lillian, Great Artists of America, New York, Gibson Michael, Symbolism, Köln, Gizycki Jerzy, A History of Chess, (original title: Z Szachami Przez Wieki i Kraje) London, Gizycki Jerzy, Sachy, Vsech Dob a Zemi, Prace, Praha, Golombek Harry, The Times, The Inside Story of the World Chess Championship Fischer vs Spassky, London, Golombek Harry (edit.), The Encyclopedia of Chess, London, Gottfried, Johann Ludwig: Historische Chronica, Oder Beschreibung der Fürnemsten Geschichten/so sich von Anfang der Welt biß auff das Jahr Christi 1619 zugetragen, Frankfurt, Grössel Hans (edit.), Raymond Roussel, Eine Dokumentation, Edition Text + Kritik, München Hugill Andrew, περ. Propaganda 6, Ο Μπέκετ, Ο Ντυσάν και το σκάκι στη δεκαετία του 1930, Β Εξάµηνο

17 Jürgen Pech, Max Ernst, The King playing with the Queen, Berlin/Brühl, Kasparov Gary και Keene Raymond, Batsford Chess Openings, London, Keats Victor, Chessmen-for collectors-, London, Le Symbolisme en Europe, Musées Nationaux de Paris, Lemaire Gérard-Georges, The Orient in Western Art, Paris, Levitt Gerald M., The Turk, Chess Automation, North Carolina, Levy David N. L., How Fischer Plays Chess, Great Britain, Li David H., The genealogy of chess, Bethesda Maryland, Linde Antonius van der, Das Schachspiel des XVI. Jahrhunderts, Berlin Löhr Robert, Der Schachautomat, München, Mander Karel van, The Lives of the Illustrious Netherlandish and German painters, vol.i, vol.ii, vol.iii, edit. by Hessel Miedema, Doornspijk, Davaco Matanović Aleksandar, Chess is chess, Chess Gallery, Chess Informator, 2000 (cd). Meiss Millard, French Painting in the time of Jean de Berry: The Limbourgs and their Contemporaries, London, Meuris Jacques, Magritte, Köln, Mink Janis, Duchamp, Köln, Murray H. J. R., A history of chess, New York, Néret Gilles, Matisse, Köln, Oates Bennett Phillis, Ιστορία του Επίπλου στη ύση, Αθήνα, Payne Blance, Winakor Geitel και Farrell-Beck Jane, Ιστορία της Ενδυµασίας II, Αθήνα, Pfleger H., Stocker K., Pabst H. και Haralambie G., Sportmedizinische Untersuchung an Schachspielern der Spitzenklasse, περ. MMW Münchener Medizinische Wochenschrift, München, (Sonderdruck), 122. Jahrgang Pièces d'échecs, Bibliothèque nationale, Cabinet des médailles et antiques 7 Juin-30 Septembre 1990, Paris, Poldauf Susanna, Philidor Eine einzigartige Verbindung von Schach und Musik, Berlin,

18 Reinfeld Fred, The Joys of Chess, London, Remke Kruk, Yvette Nagel Seirawan, Henriëtte Reerink και Hans Scholten, Dame aan zet-vrouwen en schaken/queen s move-women and chess through the ages, Den Haag, Robbins Daniel, The David and Alfred Smart Museum of Art, A Guide to the Collection, New York, Roesler Manfred, Chess in Art, Davenport, Rosenthal Gisela, Vieira da Silva, Köln, Roswin-Ziehr, Wilhelm-Bührer, Emil M., Chess, A Celebration of 2000 years, Lucerne, Saidy Anthony και Lessing Norman, The World of Chess, London and Glasgow, Salomonsky Verna Cook, Masterpieces of Furniture, New York, Schafroth Colleen, The Art of Chess, New York, Schoell-Glas Charlotte (edit.), Caspar Voght, Lebensgeschichte, Hamburg, Schönle Siegfried, Das Schachspiel in den Schriften von Jean Paul ( ), Seevetal Schwarz Arturo, La mariée mise à nu chez Marcel Duchamp, même, Paris, Standage Tom, The Turk, U.S.A., Steiger Arnald (edit.), Alfonso el Sabio, Libros de Acedrez, Dados e Tablas. Das Schachzabelbuch Koenig Alfons des Weisen, Genf & Zuerich- Erlenbach Strouhal Ernst, Duchamps Spiel, Wien, Strouhal Ernst, Schach, Die Kunst des Schachspiels, Hamburg, The Art Book, London, The Art Book, London, Thomson Brad, περ. The Case for Chess as Sport, Fide Forum, March-April, Lausanne, Turner Jane (edit.), The Dictionary of Art, vol.2, 3, 4, 5, 10, 14, 20, 21, 22, 23, 24, 32, 33, London, Vallier Dora, Vieira da Silva, Paris, Vsevolozhskaya Svetlana και Kostenevich Albert, Italian Painting-The Hermitage, Leningrad,

19 Wall Bill, Chess automatons, περ. Black & White, India, February Waterman Andrew (edit.), The Poetry of Chess, London, Weickhmann Christoph, New-erfundenes Grosses Königs-Spihl, Ulm, Welch Evelyn, Art and Society in Italy , Oxford History of Art, Oxford, Williams Gareth, Master pieces-the Architecture of Chess, New York, Wilson Fred, A picture history of chess, New York, Yalom Marilyn, Birth of Chess Queen, New York, Αλεξαντριάν Μπρετόν, Αθήνα, Αργκάν Τζούλιο Κάρλο, Η Μοντέρνα Τέχνη, Ηράκλειο, Αρνέλλος Αννίβας Αννίβα, Μια παρτίδα σκάκι, Αθήνα, Βάλντµπεργκ Πάτρικ, Σουρρεαλισµός, Αθήνα, Vasari Giorgio, Καλλιτέχνες της Αναγέννησης, Αθήνα, Βοκάκιος, εκαήµερον, τόµ. Β, Αθήνα, Gleick James, Χάος, Μία Νέα Επιστήµη, Αθήνα, Gombrich E. H., Το Χρονικό της Τέχνης, Αθήνα, Γρίβας Στράτος, Αθάνατοι-Παγκόσµια Πρωταθλήµατα Fide , Αθήνα, ασκαλοθανάσης Νίκος, Ο Giorgio De Chirico και η άρθρωση του µεταφυσικού χώρου, ιδακτορική ιατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Σχολή Καλών Τεχνών, Τµήµα Εικαστικών και Εφαρµοσµένων Τεχνών, Θεσσαλονίκη, ιαµαντίδης Αντώνης, περ. Σκάκι και φιλοτελισµός, Φιλοτελικά νέα, περίοδος δ, Θεσσαλονίκη, ρεπανιώτης Τάκης, Μια Χρονιά Επέτειος, περ. Κάισσα, Μηνιαίο Σκακιστικό Περιοδικό, Β Περίοδος, Αύγουστος 1989, τεύχ.9. Έκο Ουµπέρτο, Τέχνη και Κάλλος στην Αισθητική του Μεσαίωνα, Αθήνα, Έσερ Μ. Κ., Köln, Essers Volkmar, Ανρί Ματίς, , Ο Μάστορας των Χρωµάτων, Αθήνα, Ευαγγελόπουλος ηµήτρης, Ιερή Γεωµετρία, Θεσσαλονίκη,

20 Ζάππας Βύρων, Σκακιστικές Συνθέσεις, Επιλεγµένα προβλήµατα του συγγραφέα µε ανάλυση και ερµηνεία θεµάτων, Αθήνα, Zeki Semir, Εσωτερική Όραση, Μια Εξερεύνηση της Τέχνης και του Εγκεφάλου, Κρήτη, Zu Sun, Η Τέχνη του Πολέµου, Θεσσαλονίκη, Ιγνατιάδου έσποινα, Ελληνιστικό επιτραπέζιο παιχνίδι µε γυάλινους πεσσούς, Αρχαία Μακεδονία VI, τόµ.1, Θεσσαλονίκη, Ιλαντζής Σπύρος, περ. Ελληνικό Σκάκι, Περίοδος Ε -τεύχ.10/2006. Καβάφης Κ. Π., Άπαντα τα Ποιήµατα, Αθήνα, Καγιάµ Όµαρ, Ρουµπαγιάτ, Αθήνα, Cabanne Pierre, Ο Μηχανικός του Χαµένου Χρόνου, Συνεντεύξεις µε τον Marcel Duchamp, Αθήνα, Kandisky Wassily, Για το Πνευµατικό στη Τέχνη, Αθήνα, Καραπιδάκης Ν. Ε, Ο Άνθρωπος και ο Θάνατος, Εφηµ. Η Καθηµερινή, 15 Οκτωβρίου Κάρολ Λιούις, Μέσα από τον Καθρέπτη, Αθήνα, Κεντρωτής Γεώργιος. (επιµ.), Paul Klee, Τα Ηµερολόγια, , τόµ.β, Αθήνα, Κέφαλος Κοσµάς, Μπόµπι Φίσερ, Ο πεσµένος πύργος, περ. Ταχυδρόµος, 26/1/2007. Κεφαλής Χρήστος, Εγκυκλοπαίδεια Σκακιού, Υπό έκδοση. Κεφαλής Χρήστος, Σκάκι και κουλτούρα, Αθήνα, Κεφαλίδου Ευρυδίκη, Νικητής, Εικονογραφική Μελέτη του Αρχαίου Ελληνικού Αθλητισµού, Θεσσαλονίκη, Keene Raymond, Ο Συνδυασµός στο Σκάκι από τον Φιλιντόρ στον Κάρπωφ, Αθήνα, Κίρικο Τζιόρτζιο ντε, Αναµνήσεις από τη ζωή µου, Αθήνα, Κλαιρ Ζαν, Σκέψεις για την Κατάσταση των Εικαστικών Τεχνών, Κριτική της Μοντερνικότητας, Αθήνα, Κότοβ Αλεξάντερ, Σκέψου όπως ένας Μεγάλος Μετρ, Αθήνα, Κουρκουνάκης Ηλίας, Από την Ιστορία του Σκακιού, Αθήνα, Κουρκουνάκης Ηλίας, περ. Propaganda 6, Η Σοβιετική Σχολή στο Σκάκι, Β Εξάµηνο Κουρκουνάκης Ηλίας και Μπαµπασάκης Ίκαρος, Bobby Fischer, Αυτοδίδακτη Μεγαλοφυία, Αθήνα,

21 Λάββας Γιώργος Π., 19 ος -20 ος Aιώνας-Σύντοµη Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, Θεσσαλονίκη, Λάγκντον Έλεν, Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζιο, Αθήνα, Λάζος Χρήστος., Παίζοντας στο χρόνο, Αρχαία Ελληνικά & Βυζαντινά παιχνίδια, Αθήνα, Λαµπράκη-Πλάκα Μαρίνα, Μπάουχαους, Αθήνα, Μακρόπουλος Γιώργος, Τα διεθνή τουρνουά του καλοκαιριού, Εφηµ. Ελευθεροτυπία, 24 Ιουλίου Μαξ Έρνστ, Βιβλία και Χαρακτικά, Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, Αθήνα, Μαουρένσιγκ Πάολο, Η Βαριάντα του Λίνεµπουργκ, Αθήνα, Μαρινέττι Φ. Τ., Μανιφέστα του Φουτουρισµού, Αθήνα. Μαρξ και Ένγκελς, Για την Τέχνη, Αθήνα, Μαστιχιάδης Φώτης και Παπαδοπούλου Μπία, Φ. Μαστιχιάδης, ηµοτική Πινακοθήκη Πατρών, Ματθιόπουλος Ευγένιος. (επιµ.), Λεξικό Ελλήνων Καλλιτεχνών, Ζωγράφοι-Γλύπτες-Χαράκτες, 16 ος -20 ός αιώνας, τόµ.1, Miller Arthur, Αϊστάιν-Πικάσο, Ο χώρος, ο χρόνος και η οµορφιά, Αθήνα, Μοσχονά Άννα (επιµ.), Πάουλ Κλέε, Η Εικαστική Σκέψη, 1. Τα Μαθήµατα στη Σχολή Μπάουχάους, Αθήνα, Μπαµπασάκης Ίκαρος, Βορειοδυτικό Πέρασµα, Cobra-Λεττριστές- Καταστασιακοί, Αθήνα, Μπαµπασάκης Ίκαρος, Το Σκάκι στη Λογοτεχνία, Σελίδες γεµάτες πιόνια, Εφηµ. Ελευθεροτυπία (Βιβλιοθήκη), 4/2/2000. Μπέργκµαν Ίνγκµαρ, Αγριοφράουλες-Η Έβδοµη Σφραγίδα, Αθήνα, χ.χ. Μπόρχες Χόρχε Λουίς, Ο δηµιουργός, µτφ. Τάσο ενέγρη, ηµήτρη Καλοκύρη, Αθήνα, Μπόρχες Χόρχε Λουίς, Η Ιστορία της Νύχτας και άλλα ποιήµατα, µτφ. ηµήτρη Καλοκύρη, Αθήνα, Burckhardt Titus, Η Ιερή Τέχνη σε Ανατολή & ύση-αρχές και Μέθοδοι, Αθήνα, Burckhardt Titus, Tο Σκάκι και ο συµβολισµός του, Αθήνα, Ναµπόκοφ Βλαντιµίρ, Η Άµυνα του Λούζιν, Αθήνα, De Grandi Carlo, οκίµιο περί της γενέσεως και διαδόσεως του Ζατρικίου (Σκακιού) ανά τους αιώνες-iστορική αναφορά, Αθήνα,

22 De Grandi Carlo, Περί της γενέσεως και διαδόσεως του Ζατρικίου (Σκακιού) ανά τους αιώνες-ιστορική αναφορά, Υπό έκδοση. Ντε Μικέλι Μάριο (επιµ.), Τα γραφτά του Πικάσο, Αθήνα, χ.χ. De Serio Massimiliano, Κλέε, Μεγάλοι Ζωγράφοι, [Βιβλιοθήκη της Τέχνης], Καθηµερινή, Αθήνα, Ντε Ουναµούνο Μιγέλ, Ο Παίχτης του σκακιού-άγιος Εµµανουήλ ο καλός µάρτυρας, Αθήνα, Wertheim Margaret, Το Παντελόνι του Πυθαγόρα, Αθήνα, Ουίτφορντ Φρανκ, Μπάουχαους, Αθήνα, Paquet Marcel, Μαγκρίτ, Köln, Paul Klee Για τη Μοντέρνα Τέχνη, Αθήνα, χ.χ. Παπασταυρόπουλος Ανδρέας, Αντιψυχιατρική-Σουρεαλισµός-Σκάκι, περ. Σκακιστικά ρώµενα και όχι µόνο..., τεύχ.1, Άνοιξη 97. Partsch Susanna, Κλέε, Αθήνα, Πέρεθ-Ρεβέρτε Αρτούρο, Ο Πίνακας της Φλάνδρας, Αθήνα, Πετσετίδης ηµήτρης, Σε Ξένο Γήπεδο, Αθήνα, Πλεύρης Κώστας, Σκάκι, Φύσις και Ιστορία, Αθήνα, Ραγκαβής Κλέωνος Αλ., Ο καθ Όµηρον οικιακός βίος, Αθήνα, Ραγιάς Γεώργιος (επιµ.), Οι Μεγάλοι Ζωγράφοι, Από τον 19 ο αιώνα στον 20 ό, Αθήνα, Ραγιάς Γεώργιος (επιµ.), Οι Μεγάλοι Ζωγράφοι, Εικοστός αιώνας, Αθήνα, Ρηγοπούλου Πέπη, Ο Νάρκισσος-Στα Ίχνη της εικόνας και του µύθου, Αθήνα, Ρηντ Χέρµπερτ, Ιστορία της Μοντέρνας Γλυπτικής, Αθήνα, Ρηντ Χέρµπερτ, Ιστορία της Μοντέρνας Ζωγραφικής, Αθήνα, Redfield James, Η έκατη Επίγνωση, ιατηρώντας το Όραµα-Νέες ιερευνήσεις της Ουράνιας Προφητείας, Αθήνα, Rees Martin, Μόνο έξι αριθµοί, Αθήνα, Said W. Edward, Οριενταλισµός, Αθήνα, Σαίξπηρ Ουίλλιαµ, Η Τρικυµία, µτφ. Βασίλη Ρώτα, Αθήνα, Shan Sa, H πόλη των Χιλίων Ανέµων, Αθήνα, Σαρµπονιέ Ζωρζ, ιάλογοι µε Μοντέρνους Ζωγράφους, Αθήνα,

23 Σιαπέρας Τριαντάφυλλος, Το σκάκι-πλήρης ανάπτυξις της θεωρίας και η πρακτική της εφαρµογή, Αθήνα, Σινουέ Ζιλµπέρ, Μοχάµεντ Άλι, Ο Τελευταίος Φαραώ της Αιγύπτου, Αθήνα, Στάγκος Νίκος (επιµ.), Έννοιες της Μοντέρνας Τέχνης, Από τον Φωβισµό στον Μεταµοντερνισµό, Αθήνα, Stanley Ellin κ.ά., Ιστορίες της Σκακιέρας, Αθήνα, χ.χ. Στρατηγάκης Νίκος, Μεταφορές της Σκακιέρας, Σκάκι και Ποίηση, περ. Σκάκι για όλους, Αθήνα, τεύχ.27, Μάιος Χατζηδάκης Μιχάλης, Φανταστικό Μουσείο, περ. Σκάκι για όλους, Αθήνα, τεύχ.28, Ιούνιος Σφήκας Νικόλας, Ρέτρο-σαχ, Θεσσαλονίκη, Σφήκας Νικόλας, Πάουλ Κλέε, Επί Τροχάδην, περ. Λόγου και Τέχνης, Έδεσσα, Σεπτέµβριος, Σφήκας Νικόλας, Η τέχνη του σκακιού, Θεσσαλονίκη, Σφήκας Νικόλας, Χρώµα και Σκάκι, Θεσσαλονίκη, Σφήκας Νικόλας, Άβατη καρδιά, Θεσσαλονίκη, Σφήκας Νικόλας, Η καταγωγή και η εξάπλωση του Σκακιού-Πίνακες, Θεσσαλονίκη, Τζε Λάου, Τάο Τε Τζινγκ, Αθήνα, Τίσνταλ Κ. και Μποτσόλα Α., Φουτουρισµός, Αθήνα, Τσβάιχ Στέφαν, Το Βασιλικό Παιχνίδι, Αθήνα, Τσίρκας Στρατής, Ο Καβάφης και η Εποχή του, Αθήνα, Τσίρκας Στρατής, Ο πολιτικός Καβάφης, Αθήνα, Flam Jack, Ματίς-Πικάσο, Αντίζηλοι και φίλοι, Αθήνα, Φραµπέτι Κάρλο, Η σιωπή της καµηλοπάρδαλης, Αθήνα, Χατζηκυριάκος-Γκίκας Νίκος, Περιπέτειες της Σκέψης, Αθήνα, Holzhey Magdalena, Βαζαρέλι, Köln, Holzhey Magdalena, Ντε Κίρικο, Köln, Χόνορ Χιού και Φλέµινγκ Τζον, Ιστορία της Τέχνης, Τόµος 3, Αθήνα, Hood David, Ρουά µατ, Αθήνα, Χρήστου Χρύσανθος, Η Ευρωπαϊκή Ζωγραφική στο 15 ο Αιώνα, Θεσσαλονίκη, Χρήστου Χρύσανθος, Η Ζωγραφική του Εικοστού Αιώνα, τόµ.β, Θεσσαλονίκη,

24 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ Βιβλιογραφία-Πηγές φωτογραφιών -About.com:Chess Eye/aa06l23j.htm (Πρόσβαση 2/8/2004). -Ask Art, The American Artists Bleubook, Alice Kent Stoddard ( ) <http://www.askart.com/asκart/artist.aspx?artist=21724> (Πρόσβαση 12/5/2004). -Abbasid, Buyid, and Seljuq Empires <http://www.san.beck.org/ab14-islamculture html> (Πρόσβαση 3/5/2003). -Alphonso Χ, Book of Games, <http://games.rengeekcentral.com/> (Πρόσβαση 12/8/2003). -Answers.com, Daniel Chodowiecki, Encyclopedia (Πρόσβαση 17/3/2005). -Aol Hometown, Chapter Twelve, Romanticism <http://hometown.aol.com/clasz/chap12.html> (Πρόσβαση 12/5/2005). -Arc, Art Renewal Center, Jean-Léon Gérôme <http://www.artrenewal.org/asp/database/art.asp?aid=9> (Πρόσβαση 11/9/2005). -Arcadian Galleries, European Orientalists, Bargue Charles (Paris c Paris 1883) <http://www.mezzomondo.com/arts/mm/orientalist/european/european_orientalists.html> (Πρόσβαση 11/4/2004). -Arcadian Galleries, American Orientalists, Frederick Arthur Bridgman <http://www.mezzomondo.com/arts/mm/orientalist/american/bridgman/bridgman.html> (Πρόσβαση 5/8/2005). -Arnason H. H., History of Modern Art, Spaightwood, Galleries <http://spaightwoodgalleries.com/pages/vieira_da_silva.html> (Πρόσβαση 7/6/2005). 24

25 -Art et Curiosités Échiquéennes, Tableaux ayant pour sujet les échecs <http://www.jmrw.com/chess/tableau_echecs/pages/> (Πρόσβαση 1/4/2005). -Arte figurativa a tema scacchistico, <http://xoomer.alice.it/cserica/scacchi/storiascacchi/vari/arte.htm> (Πρόσβαση 15/3/2004). -Artfact, Metzinger Jean <http://www.artfact.com/features/viewartist.cfm?aid=22759> (Πρόσβαση 2/8/2004). -Artfact, Jean Metzinger <http://www.artfact.com/features/viewartist.cmf?aid=22759> (Πρόσβαση 1/3/2004). -Artists Biographies, Mai-Thu <http://www.artbiographie.com/maithu.htm#> (Πρόσβαση2/2/2006). -artnet, Artists Biographies <http://www.artnet.com/library/03/0326/t asp> (Πρόσβαση 12/4/2005). -artnet, Grove Art, Artists Biographies, Mussini, Luigi <http://www.artnet.com/library/06/0605/t asp> (Πρόσβαση 14/5/2005). -artnet, Jean Henri Marlet <http://www.artnet.de/artists/lotdetailpage.aspx?lot_id=8db34f64587e7b57 128F31BO5D14ACC9> (Πρόσβαση 4/5/2006). -artnet, Joseph Clark (British, ) <http://www.artnet.com/galleries/artists_detail.asp?g=&gid= &whi ch=&aid=569307&viewartstby=online&rta=http://www.artnet.com> (Πρόσβαση 17/5/2005). -Art of the First World War, 58-John Lavery <http://www.unicaen.fr/collective/memorial/10event/expo1418/gb/texte/058 text.html> (Πρόσβαση 7/5/2005). -Auktonshaus Michael Zeller, Lindau im Bodensee <http://www.zeller.de/de/katalog/auktion-84-april-05/auktionsartikel/hansaugust-lassen-1857-hadersleben-war-taetig-in-duesseldorf/> (Πρόσβαση 2/10/2005). -Bauhaus-Archiv museum of design <http://www.bauhaus.de/english/aktuelles/ausstellungen.htm> (Πρόσβαση 14/3/2004). 25

26 -Bibliothèque nationale de France, Le jeu d éches <http://classes.bnf.fr/echecs/grand/8?05.htm> (Πρόσβαση 27/7/2005). -Βικιπαίδεια, Θυσία, Η ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια <http://el.wikipedia.org/wiki/%ce%98%cf%85%cf%83%ce%af%ce%b1> (Πρόσβαση 2/7/2005). -Books and writers <http://www.kirjasto.sci.fi/gorki.htm> (Πρόσβαση 25/6/2005). -Britannia, John, Lackland, ( AD) <http://www.britannia.com/history/monarchs/mon28.html> (Πρόσβαση 17/3/2005). -Burlington Paintings, Fine 19 th & 20 th Century & European Paintings, Painting Details, Kilburne, George Goodwin ( ) <http://www.burlington.co.uk/picture/cm/content/5556> (Πρόσβαση 17/5/2005). -Catholic Online, Saints & Angels, St. Peter Damian <http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=780> (Πρόσβαση 14/2/2005). -Chess Arts <http://www.clubscacchigallarate.it/popwinart/summary_table.htm> (Πρόσβαση 2/5/2004). -ChessBase, Chessbase News <http://www.chessbase.com/searchresult.asp> (Πρόσβαση 4/4/2006). -ChessBase, Chessbase News, <http://www.chessbase.com/newdetail.asp?newsid=2809> (Πρόσβαση 23/12/2005). -Chessbase News, Columns <http://www.chessbase.com/columns/column.asp?pid=166> (Πρόσβαση 17/5/2006). -Chess Graphics, Paulo Boi and the Devil <http://www.chessgraphics.net/boi.htm> (Πρόσβαση 21/1/2003). -Chessville, Images of Caissa, Images from The Collection of Riccardo Andreis <http://chessville.com/images/imagesofcaissa/index.htm> (Πρόσβαση 2/5/2003). 26

27 -Classic Encyclopedia, Based on the 11 th Edition of the Encyclopedia Britannica, The 1911 Edition Encyclopedia LoveToKnow, Thomas Middleton <http://www.1911encyclopedia.org/m/mi/middleton_thomas.htm > (Πρόσβαση 11/5/2005). Dbnl, digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren, Dirc van Delf ca <http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=dirc001> (Πρόσβαση 22/05/2003). -Der Schachspieler von Moritz Retzsch <http://www.musagetes.de/as/retzsch/index.htm> (Πρόσβαση 22/5/2005). -Eva Breuer art dealer, Ian Fairweather <http://www.evabreuerartdealer.com.au/fairweather.html> (Πρόσβαση 22/5/2004). -EyeDEAL postcards Artists Biographies <http://www.eyedealpostcards.com/aritstsinfo.html> (Πρόσβαση 14/2/2004). -Fahlman Betsy, Guy Pène Du Bois: The Twenties at Home and Abroad <http://www.tfaoi.com/aa/4aa/4aa558.htm> (Πρόσβαση 14/5/2005). -Fine Arts Museum of San Francisco <http://search.famsf.org:8080/view.shtml?keywords=simulated&artist=&countr y=&period=&sort=&start=1&position=8&record=43862> (Πρόσβαση 15/7/2005). -Fine Arts Museums of San Francisco, <http://search.famsf.org:8080/view.shtml?keywords=32407&=list&=1&=&=and> (Πρόσβαση 14/3/2003). -Fortunecity, John Lavery ( ) <http://www.fortunecity.com/westwood/arch/769/irish/lavery.html> (Πρόσβαση 10/5/2005). -Firdausi, Asian Literature, Biographies <http://reference.allrefer.com/encyclopedia/f/firdausi.html> (Πρόσβαση 3/5/2003). -Functologic.com, Rhythmomachia-ThePhilosopher s Game <http://www.functologic.com/applet/rhythmomachia.html> (Πρόσβαση 13/4/2005). -Gallery Naga, Henry Schwartz <http://www.gallerynaga.com/artists/schwartz/schwartz.html> (Πρόσβαση 1/5/2005). 27

28 -Harp Week, American Political Prints <http://loc.harpweek.com/lcpoliticalcartoons/displaycartoonmedium.asp?m axid=&uniqueid=3&year=1840&yearmark=> (Πρόσβαση 24/2/2005). -Haus der Wannsee-Konferenz - Gedenk- und Bildungsstätte The Court Painter (Hofmaler) Anton von Werner <http://www.ghwk.de/engl/exhibit-garden/werner.htm> (Πρόσβαση 14/3/2006). -History Buff.com, (Πρόσβαση 12/5/2004). -History 4 2 -Day, Art For April Day by Day, Art 4 2 -Day 09 April <http://members.xoom.virgilio.it/all42day/art/art4apr/art0409.html> (Πρόσβαση 17/5/2005). -History 4 2 -Day, Art For April Day by Day, Art 4 2 -Day 03 September <http://www.safran-arts.com/42day/art/art4sep/art0903.html> (Πρόσβαση 18/5/2005). -HiWAAY, Internet Services, Spain <http://fly.hiwaay.net/~shancock/fair/spain.htm> (Πρόσβαση 4/5/2005). -Index-kultur.de <http://www.indexkultur.de/webkatalog/kultur/kunstgeschichte-kuenstler/b.shtml> (Πρόσβαση20/11/2005). -Internet Sacred Text Archive, Own the Wisdom of the Ages, Fairy Land <http://www.sacred-texts.com/neu/celt/tfm/tfm008.htm> (Πρόσβαση 2/4/2005). -Ιστορία, Κουσαίοι και Σασανίδες <http://istoria.gr/nov01/2.htm> (Πρόσβαση 15/4/2005). - JSS Virtual Gallery, The Chess Game <http://www.jssgallery.org/paintings/the_chess_game.htm> (Πρόσβαση 4/3/2005). -Kunst-Auktionshaus Martin Wendl <http://www.auktionshaus- wendl.de/eng/detail.asp?auctionsearch=- 1&searchfield=&nachverkauf=False&searchstring=&nextrec=200&T1_ID=50& T2_ID=5015&T3_ID=249845> (Πρόσβαση14/2/2005). -Liistro Giovanni Carlo, Federazione Scacchistica Italiana FSI-CONI, Comitato Regionale Calabria, Scacchi & Cultura <HTTP://WWW.CALABRIASCACCHI.IT/CULTURA.HTM> (Πρόσβαση 14/10/2005). 28

29 -Logical Chess <http://www.logicalchess.com/info/history/ html> (Πρόσβαση 14/2/2005) - Lost Art Internet Database, Fundmeldung <http://www.lostart.de/recherche/einzelobjekt.php3?lang=german&einzel_id= > (Πρόσβαση 28/5/2005). Lud.Teka.com, Parcheesi <http://www.ludoteka.com/parcheesi.html> (Πρόσβαση 15/4/2004). -Maritime Art, Greenwich, Biography of William Dennis Dring ( ) <http://www.nmm.ac.uk/mag/pages/mnuindepth/biography.cfm?biog=163> (Πρόσβαση 25/2/2005). -Museums from romanian Regions, <http://museum.ici.ro/epersonalitati/ciucurencu.htm> (Πρόσβαση 1/10/2004). -Nordic Authors/August Malmström <http://runeberg.org/authors/malmstra.html> (Πρόσβαση 24/7/2005). -Nosorto Rit, World History course and essays in Biblical perspective, Harun al Rashid <http://www.hyperhistory.net/apwh/bios/b1alrashidharun.htm> (Πρόσβαση 22/5/2005). -Orientalist Art of the Nineteenth Century, European Painters in the Middle East, Page Four <http://www.orientalistart.net/page4.html> (Πρόσβαση 14/8/2005). -Pictorial Newspapers, Gleason s Pictorial <http://www.historicpages.com/texts/gpcat9.htm> (Πρόσβαση 12/5/2004). -Pontecorvo R., Chessbase News <http://www.chessbase.com/newdetail.asp?newsid=2809> (Πρόσβαση 23/12/2005). -Project Gutenberg, Idylls of the King by Alfred Lord Tennyson <http://www.gutenberg.org/etext/610> (Πρόσβαση 22/5/2005). -Renaissance Reflections, William Caxton <http://home.vicnet.net.au/~neils/renaissance/caxton.htm> (Πρόσβαση 17/3/2005). -Rijksmuseum, Karel van Mander <http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/ /lang?en> (Πρόσβαση 17/3/2005). 29

30 -River Campus Libraries, Lancelot <http://www.lib.rochester.edu/camelot/lanmenu.htm> (Πρόσβαση 23/5/2004). -RoGallery Roberto Matta ( ) <http://www.rogallery.com/matta_roberto/matta-biography.htm> (Πρόσβαση 1/2/2005). -Scacchi e Collezionismo, Gli Scacchi Nelle Cartoline D Epoca, 2-Scacchi e arte militare <http://digilander.libero.it/skak61/collezione/militari/militari_004.htm> (Πρόσβαση 4/5/2004). -Scacchi e Collezionismo, Gli Scacchi Nelle Cartoline D Epoca, 3-L eterna partita:scacchi e amore <http://digilander.libero.it/skak61/collezione/amore/amore_009.htm> (Πρόσβαση 17/5/2006). -Schachclub Bad Soden <www.schachclub-badsoden.de/sc_10_archiv_meldugen_2002.html> (Πρόσβαση 25/6/2005). -Schachverein Görlitz 1990 e.v., Schach in der Kunst, <http://www.schachverein-goerlitz.de/foren/gallery/galerie.htm> (Πρόσβαση 2/7/2004). -Schoenberg Center for Electronic Text & Image, Manuscript Number: ljs267 <http://dewey.library.upenn.edu/sceti/ljs/pagelevel/view.cfm?option=view&m anid=ljs267> (Πρόσβαση 2/2/2002). -SJSU Digital Art Lobby, Louis Philippe <http://gallery.sjsu.edu/paris/politics/louisphilippe00.htm> (Πρόσβαση 5/9/2004). -Singer Isidore και Dunbar Newell, JewishEncyclopedia.com, Fichel, Benjamin-Eugène <http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=134&letter=f> (Πρόσβαση 17/8/2005). -Sotheby s <http://search.sothebys.com/jsps/live/lotdetail.jsp?lot_id=t6fx> (Πρόσβαση 2/5/2002). -Sunshine for Women, Christine de Pizan, 1365-c.1430 <http://www.pinn.net/~sunshine/march99/pizan3.html> (Πρόσβαση 22/8/2005). 30

31 -the BIG BOOK BUNCH, Benjamin Franklin: ON THE MORALS OF CHESS <http://www.sober.org/frankchs.html> (Πρόσβαση 4/4/2003). -The Getty, Artists, Jean-Michel Moreau le jeune <http://www.getty.edu/art/gettyguide/artmakerdetails?maker=889&page=> (Πρόσβαση 17/3/2005). -The Getty, Artists, Cornelis de Man <http://www.getty.edu/art/gettyguide/artmakerdetails?maker=340> (Πρόσβαση 10/5/2005). -The Great War in a Different Light, Brynolf (Bruno) Wennerberg <http://www.greatwardifferent.com/great_war/wennerberg/wennerberg_01.htm> (Πρόσβαση 15/9/2003). -The History Guide, Lectures on Modern European Intellectual History, Rabelais, Gargantua and Pantagruel (excerpt) <http://www.historyguide.org/intellect/rebelais.html> (Πρόσβαση 24/2/2004). -The State Hermitage Museum, Hermitage Shop <http://www.hermitagemuseum.org/shop/html_en/products/00001_absolutely _Fashionable_Painter Franz_Kruger.html> (Πρόσβαση 5/7/2005). -Tillotson, Dianne, History, Heritage and Data Source, Paleography Exercises, Conquêtes de Charlemagne, 1458, (Brussels, Bibliothèque Royale, MS , vol.1, f.138b), <http://medievalwriting.50megs.com/exercises/charlemagne/charlemagne.htm> (Πρόσβαση 21/12/2004). -United States Chess Federation <http://uscfsales.com/item.asp?cid=33&pid=278> (Πρόσβαση 14/2/2005). -University of Glasgow, Special Collections, Book of the Month, March 2000, Lewis Carroll: Through the Looking Glass <http://special.lib.gla.ac.uk/exhibns/month/mar2000.html> (Πρόσβαση 16/9/2005). -Vida s Scacchia Ludus <http://history.chess.free.fr/vida.htm> (Πρόσβαση 14/4/2004). -Wall Bill, Earliest Chess Books and References <http://www.geocities.com/siliconvalley/lab/7378/oldtexts.htm> (Πρόσβαση 4/4/2003). 31

Ζωγραφικά έργα µε θέµα το Σκάκι από τον δέκατο πέµπτο έως τον εικοστό αιώνα

Ζωγραφικά έργα µε θέµα το Σκάκι από τον δέκατο πέµπτο έως τον εικοστό αιώνα Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Σχολή Καλών Τεχνών Τµήµα Εικαστικών και Εφαρµοσµένων Τεχνών Νικόλας Σφήκας Ζωγραφικά έργα µε θέµα το Σκάκι από τον δέκατο πέµπτο έως τον εικοστό αιώνα ιδακτορική

Διαβάστε περισσότερα

Paintings with Chess as their subject from the fifteenth to the twentieth century

Paintings with Chess as their subject from the fifteenth to the twentieth century Nicolas Sphicas Paintings with Chess as their subject from the fifteenth to the twentieth century The two volumes of photographs are only visitable at: AUTH Central Library (ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI).

Διαβάστε περισσότερα

http://kdl.kyvl.org/cgi/b/bib/bib-idx?c=eadimages;cc=eadimages;page=simple

http://kdl.kyvl.org/cgi/b/bib/bib-idx?c=eadimages;cc=eadimages;page=simple ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΕ ΜΟΡΦΗ pdf/doc http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/chrkonstantinidou/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/media/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/chrkonstantinidou/pms

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΚΑΚΙ Το σκάκι είναι μια διανοητική πολυεπίπεδη παιγνιώδης δραστηριότητα. Εμπεριέχει αθλητικά στοιχεία (π.χ συναγωνισμός), στοιχεία τέχνης (π.χ αισθητική)

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ»

Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ» Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣA: ΜΑΡΙΑ ΡΟΥΣΣΟΥ ΔΙΑΛΕΞΗ 5: Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΡΤΖΕΝΤ και ΣΟΡΟΓΙΑ face to face από τη Μαδρίτη στο Παρίσι

ΣΑΡΤΖΕΝΤ και ΣΟΡΟΓΙΑ face to face από τη Μαδρίτη στο Παρίσι Joaquin Sorolla, John Singer Sargent, Πορτρέτο της Raquel Meller, 1918 Lady Agnew of Lochnaw, 1892 Fundacion Museo Sorolla, Madrid National Gallery of Scotland, Edinburg (Μια δύσκολη ζωγραφική επιλογή:

Διαβάστε περισσότερα

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία Γιώργης Γερόλυµπος Γεννήθηκε στο Παρίσι, 1973 2008-2011 Διδάσκων Φωτογραφίας (Π.Δ.407/80) στο τµήµα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστηµίου της Θεσσαλίας. Φωτογράφος, αρχιτέκτωv-µηχανικός. Εκπαίδευση 2007 Διδακτορική

Διαβάστε περισσότερα

Άφιξη, εγκατάσταση στο ξενοδοχείο, ενηµέρωση από το registration desk.

Άφιξη, εγκατάσταση στο ξενοδοχείο, ενηµέρωση από το registration desk. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Άφιξη, εγκατάσταση στο ξενοδοχείο, ενηµέρωση από το registration desk. ΣΑΒΒΑΤΟ 18 Σε κάθε δωµάτιο θα υπάρχει ένα µικρό δώρο υποδοχής για τους συµµετέχοντες, τυπωµένο το πρόγραµµα, ενηµερωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Γιανναδάκης «Συνεκδοχή / Συσχέτιση / Συμβολή»

Μανόλης Γιανναδάκης «Συνεκδοχή / Συσχέτιση / Συμβολή» Μανόλης Γιανναδάκης «Συνεκδοχή / Συσχέτιση / Συμβολή» εγκαίνια: Τρίτη 11 Μαρτίου 2014, 20:00 Η αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Μανόλη Γιανναδάκη, καθηγητή χαρακτικής στη Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού

Διακρίσεις σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού Διακρίσεις σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού Πρόγραμμα STUDIES ABROAD Τμήματα προετοιμασίας για τις εξετάσεις PSAT, SAT I, SAT II, ACT Τμήματα προετοιμασίας για τις εξετάσεις TOEFL, IELTS Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Π. Βόλτση - Κ. Π. Ζωντανός

Π. Βόλτση - Κ. Π. Ζωντανός Π. Βόλτση - Κ. Π. Ζωντανός ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Διαδικασία σύνταξης Γραπτής Πολιτικής Διαχείρισης συλλογής για μια Ελληνική Ακαδημαϊκή Βιβλιοθήκη P. Voltsi - Κ. P. Zontanos LIBRARY OF THE

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού

Διακρίσεις σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού Διακρίσεις σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού Studies Abroad Αμερικής Μαθητές Harvard 8 Stanford 1 Princeton 5 Yale 8 Columbia 1 Massachusetts Institute of Technology (ΜΙΤ) 3 Duke 4 California Institute

Διαβάστε περισσότερα

Παπάγος, 1 Ιανουαρίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Α.Π.Ο. ΑΙΓΛΗ ΠΑΠΑΓΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ

Παπάγος, 1 Ιανουαρίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Α.Π.Ο. ΑΙΓΛΗ ΠΑΠΑΓΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ Παπάγος, 1 Ιανουαρίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Α.Π.Ο. ΑΙΓΛΗ ΠΑΠΑΓΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ Η Σκακιστική μας Ακαδημία συνεχίζει και φέτος τα δωρεάν μαθήματα Σκακιού, στην αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 21 Μαρτίου 19:00 20:00 : 19:30 21:30: 19:30 21:30: 21:00-23:00: 22:00: Σάββατο 22 Μαρτίου 10:00 22:00: 10:00-22:00:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 21 Μαρτίου 19:00 20:00 : 19:30 21:30: 19:30 21:30: 21:00-23:00: 22:00: Σάββατο 22 Μαρτίου 10:00 22:00: 10:00-22:00: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 21 Μαρτίου 19:00 20:00 : Τελετή έναρξης-συνέντευξη Τύπου 19:30 21:30: Εικαστική Έκθεση Νικόλαου Σφήκα 19:30 21:30: Προβολή Video Art με θέμα Μοντέρνα Τέχνη και Σκάκι από Φοιτητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ «ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΣΑΒΒΑΤΟ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014, ΩΡΑ 18.00 ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς Τριτογενείς

Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς Τριτογενείς Οι πηγές πληροφόρησης ανάλογα με το επίπεδο εμβάθυνσης και το βαθμό επεξεργασίας του περιεχομένου τους, διακρίνονται σε τρεις κύριες κατηγορίες (Μπώκος, 2001): Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης;

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Α. για ευρύτερη πνευµατική καλλιέργεια Β. για ανάπτυξη καλλιτεχνικού αισθητηρίου Γ. για ανάπτυξη της προσωπικότητας. για διερεύνηση εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Φιλίππου. Σχέσεις Ορθοδόξων και Λατίνων στην Κύπρο κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Ιστορικοκανονική Θεώρηση.

Φίλιππος Φιλίππου. Σχέσεις Ορθοδόξων και Λατίνων στην Κύπρο κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Ιστορικοκανονική Θεώρηση. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ, ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ, ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Φίλιππος Φιλίππου Σχέσεις Ορθοδόξων και Λατίνων

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ ΣΠΟΥ ΕΣ Ιούνιος 1981: ιδάκτωρ των ιεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήµιο Pantheon Sorbonne (Παρίσι Ι) µε άριστα 1980-1981: Πανεπιστήµιο Παρίσι Ι, Diplome d Etudes Approfondies (DEA) Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ που επηρέασε την καλλιτεχνική εξέλιξη στην περιοχή την προσδιορίσουμε από τον ερχομό των προσφύγων. ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ.Παραδόσεις, έθιμα λαϊκή και θρησκευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ (Κ.Μ.: 211) Ακαδημαϊκό Έτος: 2013-14 [Ε εξάμηνο - Χειμερινό

Διαβάστε περισσότερα

Press Release June, 2013 1

Press Release June, 2013 1 1 Αυτό το καλοκαίρι, το νησί της Σάµου φιλοξενεί ένα σηµαντικό γεγονός του παγκόσµιου καλλιτεχνικού γίγνεσθαι. Από τις 20 Ιουλίου, η παραθαλάσσια κωµόπολη του Πυθαγορείου θα αποτελέσει το επίκεντρο της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι Δ Ε Α Ω Σ Φ Υ Σ Ι Κ Ο Α Ν Τ Ι Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ο _Τ Ο Π Ρ Ο Π Λ Α Σ Μ Α

Η Ι Δ Ε Α Ω Σ Φ Υ Σ Ι Κ Ο Α Ν Τ Ι Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ο _Τ Ο Π Ρ Ο Π Λ Α Σ Μ Α Η Ι Δ Ε Α Ω Σ Φ Υ Σ Ι Κ Ο Α Ν Τ Ι Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ο _Τ Ο Π Ρ Ο Π Λ Α Σ Μ Α ΤΟ ΠΡΟΠΛΑΣΜΑ ΩΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ SUBARQUITECTURA + J.M. Torres Nadal Research Facilities in UMH University Concept model depicting noise

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το σχολείο στη ζωγραφική. Μάθημα: Ερευνητική εργασία Τμήμα: Β2

Το σχολείο στη ζωγραφική. Μάθημα: Ερευνητική εργασία Τμήμα: Β2 Το σχολείο στη ζωγραφική Μάθημα: Ερευνητική εργασία Τμήμα: Β2 Πίνακες με θέμα το σχολείο. Εισαγωγή H εκπαίδευση και η σχολική ζωή έχουν εμπνεύσει πολλούς καλλιτέχνες, κυρίως ζωγράφους, κατά την Αναγέννηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση: ΙΚΑΡΟΥ 5 45221 Ιωάννινα Τηλέφωνα: Γραφείου: 2651005872 Σπιτιού: 2651043808 Κινητό: 6972015621

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση: ΙΚΑΡΟΥ 5 45221 Ιωάννινα Τηλέφωνα: Γραφείου: 2651005872 Σπιτιού: 2651043808 Κινητό: 6972015621 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΛΕΝΗ ΓΚΟΝΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΣ Ε.Ε.ΔΙ.Π. ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ του Π.Τ.Δ.Ε του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Διεύθυνση: ΙΚΑΡΟΥ 5 45221 Ιωάννινα Τηλέφωνα: Γραφείου: 2651005872 Σπιτιού: 2651043808 Κινητό:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ (7/27-6-2013)

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ (7/27-6-2013) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Τηλ.: 2610 997553, Telefax: 2610 969371 E-mail: archisec@upatras.gr Πάτρα 3-7 - 2013 Αρ. Πρωτοκόλλου: 26125

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Χειμώνας-Άνοιξη 2010 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Σάββας Κονταράτος Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονική Εργασία υπό Εξέλιξη (Working Paper) No. 724. Ο Θεσµικός µετα-κεϋνσιανισµός µετά τη Μεγάλη Κάµψη. Του

Επιστηµονική Εργασία υπό Εξέλιξη (Working Paper) No. 724. Ο Θεσµικός µετα-κεϋνσιανισµός µετά τη Μεγάλη Κάµψη. Του Επιστηµονική Εργασία υπό Εξέλιξη (Working Paper) No. 724 Ο Θεσµικός µετα-κεϋνσιανισµός µετά τη Μεγάλη Κάµψη Του Charles J. Whalen* Γραφείο Προϋπολογισµού του Κογκρέσου των ΗΠΑ Μάιος 2012 * Το παρόν κείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης Ιστορίας

Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης Ιστορίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης Ιστορίας 15 η Θερινή Συνάντηση Μεταπτυχιακών Φοιτητών Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρέθυμνο, 19 21 Ιουλίου 2010 Αίθουσα 3 της Φιλοσοφικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Η διάρθρωση των µαθηµάτων της δ/νσης φωτογραφίας, αποτελείται από οκτώ θεµατικές ενότητες: οι δύο, αφορούν ζητήµατα της στατικής/καλλιτεχνικής-φωτογραφίας (still-photography)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ Υ.ΜΑ.Θ ΙΙ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ Υ.ΜΑ.Θ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΣΚΑΚΙ ΣΤΟ THE MALL ATHENS

ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΣΚΑΚΙ ΣΤΟ THE MALL ATHENS ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΣΚΑΚΙ ΣΤΟ THE MALL ATHENS The Mall Athens 13-3-2015 έως 29-3-2015 Καθ όλη την διάρκεια του φεστιβάλ θα διεξάγονται οι εξής δράσεις 10:00-22:00 / Έκθεση Φωτογραφίας της διεθνούς φωτογράφου

Διαβάστε περισσότερα

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία Γιώργης Γερόλυµπος Γεννήθηκε στο Παρίσι, 1973 2008-2011 Διδάσκων Φωτογραφίας (Π.Δ.407/80) στο τµήµα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστηµίου της Θεσσαλίας. Φωτογράφος, αρχιτέκτωv-µηχανικός. Εκπαίδευση 2007 Διδακτορική

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Ρόδος, µια Πόλη Τέχνης και Πολιτισµού Ο Πολιτισµός ήταν πάντα ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωή στην Ρόδο. Ο Δήµος Ροδίων οργανώνει καθ όλη την διάρκεια της χρονιάς, µε έµφαση στους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΙΑΚΛΑ ΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΕΜΟΥ. 11 η Ε.Σ. / 5 η ΕΟ ΙΑΤΡΙΒΗ

ΑΝΩΤΑΤΗ ΙΑΚΛΑ ΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΕΜΟΥ. 11 η Ε.Σ. / 5 η ΕΟ ΙΑΤΡΙΒΗ ΑΝΩΤΑΤΗ ΙΑΚΛΑ ΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΕΜΟΥ 11 η Ε.Σ. / 5 η ΕΟ ΙΑΤΡΙΒΗ «ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΤΕΧΝΗ (OPERATIONAL ART) ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ (OPERATIONAL DESIGN), ΥΟ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Alpha C.K. ART GALLERY Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Στας Παράσκος Το Ημερολόγιο του Δον Καβάλλο Λευκωσία, Οκτώβριος 2013 Εξώφυλλο Festival

Διαβάστε περισσότερα

059 (31 Οκτωβρίου 2014) **

059 (31 Οκτωβρίου 2014) ** 059 (31 Οκτωβρίου 2014) ** Urusov Kalinsky, Correspondence 1880 Από παρτίδα µε αλληλογραφία του 19ου αιώνα. Ο ταχυδρόµος προσκόµισε στον µαύρο µια κίνηση-έκπληξη του αντιπάλου, η οποία τον ανάγκασε σε

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Τομ. 47, 2008 Της Μελωδίας το αίνιγμα. Ο μελωδός και η πάρεδρός του στον κώδικα Parisinus graecus 139 (φ. 1β) ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Ηλίας 10.12681/dchae.603 Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΕΣ 2015-2016. User-Pc

ΕΓΓΡΑΦΕΣ 2015-2016. User-Pc ΕΓΓΡΑΦΕΣ 2015-2016 User-Pc Θ έ μ ι δ ο ς 9, Π α λ α ι ό Φ ά λ η ρ ο e - m a i l : b o r g i a s - @ o t e n e t. g r w w w. b o r g i a s - a r t. g r w w w. f a c e b o o k. c o m / b o r g i a s a r

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος βιβλίων και περιοδικών της ψηφιακής βιβλιοθήκης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών

Κατάλογος βιβλίων και περιοδικών της ψηφιακής βιβλιοθήκης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Κατάλογος βιβλίων και περιοδικών της ψηφιακής βιβλιοθήκης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Κατάλογος βιβλίων Κατάλογος περιοδικών Κατάλογος βιβλίων Τίτλος Πρόσβαση Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών: χρονικό 1836-1984/

Διαβάστε περισσότερα

Μπλιάτσου. Γεωργία. Λάρισα, 16.10.1958

Μπλιάτσου. Γεωργία. Λάρισα, 16.10.1958 Επώνυµο Όνοµα Τόπος και χρονολογία γέννησης Μπλιάτσου Γεωργία Λάρισα, 16.10.1958 Σπουδές 1977-1980: Σχολή Βακαλό 1982-1987: Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, τµήµα ζωγραφικής, µε δασκάλους τους. Μυταρά, Β. ηµητρέα,.

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

THOMAS VOGEL Το τελευταίο παραµύθι του Μιγκέλ Τόρρες ντα Σίλβα (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ)

THOMAS VOGEL Το τελευταίο παραµύθι του Μιγκέλ Τόρρες ντα Σίλβα (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ) THOMAS VOGEL Το τελευταίο παραµύθι του Μιγκέλ Τόρρες ντα Σίλβα (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ) Μετάφραση: ΛΙΝΑ ΣΙΠΙΤΑΝΟΥ Εκδόσεις Κριτική 2003 Παρουσίαση του βιβλίου: Ευαγγελία Τατάγια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το µυθιστόρηµα ξετυλίγεται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικής και Πολιτικής Ανάλυσης της Επικοινωνίας. www.media.uoa.gr/people/demertzis

Κοινωνικής και Πολιτικής Ανάλυσης της Επικοινωνίας. www.media.uoa.gr/people/demertzis Νίκος εµετζής 1976: Απολυτήριο Μέσης Εκπαίδευσης Σπουδές 1980: Πτυχίο Παντείου Ανωτάτης Σχολής Πολιτικών Επιστηµών (µεταξύ των πρώτων τριών) 1986: ιδακτορικό ίπλωµα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστηµίου του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ [1] ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α Κύκλος Μεταπτυχιακών Σπουδών [2] [3] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΙΝΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ. MathemArtics Camp

ΘΕΡΙΝΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ. MathemArtics Camp ΘΕΡΙΝΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ MathemArtics Camp Τα Θερινά Ολοήμερα Εργαστήρια του Μουσείου Ηρακλειδών MathemArtics Camp πραγματοποιούνται σε κύκλους των δύο εβδομάδων. Για το καλοκαίρι

Διαβάστε περισσότερα

CONTEMPORARY VISUAL CULTURE ----------------------------------- ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ CRAIG GREEN ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑ ΣΤΑ DESIGNS OF THE YEAR AWARDS

CONTEMPORARY VISUAL CULTURE ----------------------------------- ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ CRAIG GREEN ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑ ΣΤΑ DESIGNS OF THE YEAR AWARDS CONTEMPORARY VISUAL CULTURE ----------------------------------- ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ CRAIG GREEN ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑ ΣΤΑ DESIGNS OF THE YEAR AWARDS Έκθεση 20 Μαρτίου - 7 Ιουλίου 2013 Design Museum Shad Thames London

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΜΙΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΤΕΧΝΗ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΜΙΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΕΧΝΗ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΜΙΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Η βαλίτσα με τα βιβλία για τις εικαστικές τέχνες προτείνει στα παιδιά να γνωρίσουν, με διαφορετικούς τρόπους, θέματα που

Διαβάστε περισσότερα

LIMASSOL MUNICIPALITY

LIMASSOL MUNICIPALITY LIMASSOL MUNICIPALITY October 30 th, 2013. I N V I T A T I O N Painting and sculpture exhibition from Brasov, Romania In the framework of the development of the relations between Limassol and Brasov, Romania,

Διαβάστε περισσότερα

5 η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

5 η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 5 η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η 5 η Δημοτική Κοινότητα του Δήμου ς διοργανώνει 6μηνο Κύκλο Εικαστικών Σεμιναρίων (Χαρακτικής Ζωγραφικής), στο Εργαστήρι Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟΣ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ. Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟΥ: ΑΠΟ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ ΣΤΗ «ΜΕΤΑΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ» ΠΡΑΚΤΙΚΗ

Ο ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟΣ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ. Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟΥ: ΑΠΟ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ ΣΤΗ «ΜΕΤΑΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ» ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ο ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟΣ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ. Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟΥ: ΑΠΟ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ ΣΤΗ «ΜΕΤΑΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ» ΠΡΑΚΤΙΚΗ Η ψηφιακή τέχνη έλκει την καταγωγή της όχι από τις σχολές Καλών Τεχνών αλλά από τα στρατιωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Φωτεινή Αραβανή Βιβλιοθήκη Αρχείο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων. Απολογισμός Εκθέσεων και Δρώμενων 2011

Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων. Απολογισμός Εκθέσεων και Δρώμενων 2011 Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων Απολογισμός Εκθέσεων και Δρώμενων 2011 Η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων Η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων ξεκίνησε την λειτουργία της το 2003 και από την ίδρυση της μέχρι και σήμερα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΟΜΗ 1. ΕΞΩΦΥΛΛΟ: Πανεπιστήµιο Τµήµα Ονοµατεπώνυµο φοιτητή/φοιτήτριας Αριθµός µητρώου Ηµεροµηνία Τίτλος εργασίας Τίτλος µαθήµατος Όνοµα διδάσκοντος 3. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Sports, Politics and Cultures

Sports, Politics and Cultures 1o Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο 3-5 Ιουλίου 2012, Αρχαία Ολυμπία Σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard INTERNATIONAL OLYMPIC ACADEMY Η Διεθνής Ολυμπιακή Ακαδημία σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

2005$ Industrial Romantic Landscapes, Middlesbrough College, Αγγλία

2005$ Industrial Romantic Landscapes, Middlesbrough College, Αγγλία Εικαστικός. Γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου. Σπούδασε ζωγραφική στο εργαστήρι του Τ. Πατρασκίδη και ψηφιδωτό στο εργαστήρι του Γ. Βαλαβανίδη, από το 1993 μέχρι το 1998, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών

Διαβάστε περισσότερα

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ιούνιος 2013 Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ημερομηνία γεννήσεως: 24.06.1962 Ελληνική υπηκοότητα. Ενα παιδί. Διεύθυνση εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 76-10434 ΑΘΗΝΑ - email vbrinia@aueb.gr - ASOE GR, www.aueb.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλοι βιβλίων από τη Θεματική Ενότητα «Περιοδικά» της βιβλιοθήκης της ΕΕΣΙ

Τίτλοι βιβλίων από τη Θεματική Ενότητα «Περιοδικά» της βιβλιοθήκης της ΕΕΣΙ Τίτλοι βιβλίων από τη Θεματική Ενότητα «Περιοδικά» της βιβλιοθήκης της ΕΕΣΙ 1 ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1995 2 ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΜΑΡΤΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1995 3 ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΜΑΙΟΣ -

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Περίοδος Αναφοράς: Ιανουάριος - Δεκέμβριος 2014 Reference Period: January - December 2014 Τελευταία Ενημέρωση: 19/01/2015 Last Update: Σελίδα / Page 2 3 4 5 6 7

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Αλεξάνδρα Παπάζογλου Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, Βιβλιοθήκη Κολλεγίου Αθηνών Η ανάπτυξη της τηλεπικοινωνιακής υποδομής σε συνδυασμό με τις

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο με θέμα: «Περί του τόπου. Απόπειρα μιας εννοιολογικής προσέγγισης».

Σεμινάριο με θέμα: «Περί του τόπου. Απόπειρα μιας εννοιολογικής προσέγγισης». ΧΕ 2009-2010 Σεμινάριο με θέμα: «Περί του τόπου. Απόπειρα μιας εννοιολογικής προσέγγισης». Επιλογή βιβλιογραφίας I Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία Τ. Β. Αντόρνο, Αισθητική θεωρία, Αθήνα 2000. Ερ. Άουερμπαχ,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ANNA ΤΖΟΤλΙΛ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Το λογοτεχνικό προϊόν, co; επικοινωνιακό γεγονός, (ος παράγωγο δηλαδή των συνθηκών που το πλαισιώνουν και του επιβάλλουν τους κώδικες της αληθοφάνειας του, εντάσσεται

Διαβάστε περισσότερα

:: Alexandria and Cavafis- Chronic of a city and her poet. :: Eurocinema Festrival III.

:: Alexandria and Cavafis- Chronic of a city and her poet. :: Eurocinema Festrival III. Αρχείο εκδηλώσεων Παραρτήµατος Αλεξάνδρειας :: Πέρασµα στη Μεσόγειο Το Παράρτηµα στην Αλεξάνδρεια του Ελληνικού Ιδρύµατος Πολιτισµού εγκαινιάζει στις 22 Ιανουαρίου 2010 την ατοµική έκθεση του εικαστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών ΜΗΤΡΩΑ ΜΕΛΩΝ για τα γνωστικά αντικείμενα α. «Διεθνείς Σχέσεις με έμφαση στη Διατλαντική Αμυντική Συνεργασία» και β. «Στρατηγική Αμυντική Ανάλυση με έμφαση στις κοινότητες ασφαλείας» Α/Α 1 ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

3 ος ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΕΚ- ΠΑΦΟΣ 2015

3 ος ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΕΚ- ΠΑΦΟΣ 2015 5µελή ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΟΥ 3 ος ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΕΚ- ΠΑΦΟΣ 2015 (Για ενήλικες και νέους φωτογράφους). ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ: A. Φωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών ΜΗΤΡΩΑ ΜΕΛΩΝ για τα γνωστικά αντικείμενα α. «Διεθνείς Σχέσεις με έμφαση στη Διατλαντική Αμυντική Συνεργασία» και β. «Στρατηγική Αμυντική Ανάλυση με έμφαση στις κοινότητες ασφαλείας» Α/Α ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα

Διδασκαλία σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Όνομα: ΝΕΛΛΗ ΜΑΡΔΑ Επάγγελμα: Αρχιτέκτων Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΣΠΟΥΔΕΣ Πτυχίο Αρχιτεκτονικής Ε.Μ.Π. 1972-1977 M.Sc. in Architecture, U.C.L. Bartlett School of Architecture, 1984-5. Ph.D. in

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο: «Το Ανοίκειο και η Αστική Εμπειρία». ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ

Εργαστήριο: «Το Ανοίκειο και η Αστική Εμπειρία». ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργαστήριο: «Το Ανοίκειο και η Αστική Εμπειρία». ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ Παρασκευή 13/05/11, 17:00-20:00 Πανεπιστημιούπολη Γάλλου, Αιθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΟ / ΧΟΡΟΣ ΣΤΗ ΣTEΓΗ TABAC ROUGE SGT.GR ΣΥΓΓΡΟΥ 107 ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: 210 900 5 800 SGT.GR

ΘΕΑΤΡΟ / ΧΟΡΟΣ ΣΤΗ ΣTEΓΗ TABAC ROUGE SGT.GR ΣΥΓΓΡΟΥ 107 ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: 210 900 5 800 SGT.GR ΘΕΑΤΡΟ / ΧΟΡΟΣ ΣΤΗ ΣTEΓΗ 22 24 ΝΟΕΜβρίου 2013 TABAC ROUGE James ThiÉrrÉΕ SGT.GR ΣΥΓΓΡΟΥ 107 ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: 210 900 5 800 SGT.GR ΘΕΑΤΡΟ / ΧΟΡΟΣ TABAC ROUGE JAmeS ΤΗiÉRRÉE Ο Τζέημς Τιερρέ, μοιράζεται με το κοινό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Τα πρώτα βήματα στο σκάκι

Τα πρώτα βήματα στο σκάκι Άγγελος Καίσαρης Τα πρώτα βήματα στο σκάκι Publibook http://www.publibook.gr Αυτό το κείμενο που δημοσιεύεται από τις εκδόσεις Publibook, προστατεύεται από τους διεθνείς νόμους και τις διεθνείς συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

: Six Sigma, Process Cycle Efficiency, Lean,,

: Six Sigma, Process Cycle Efficiency, Lean,, Six Sigma,,,, fme02042@fme.aegean.gr, fme02015@fme.aegean.gr, pvas@chios.aegean.gr,.,,, skoukoum@mie.uth.gr «SIX SIGMA». «SIX SIGMA». «SIX SIGMA». «SIX SIGMA» ( «Define»)..,. «SIX SIGMA» «SIX SIGMA». «Process

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Αργιανάς, Η άνοιξη της Ελληνικής Γλυπτικής, Φαίη Τζανετουλάκου Επίκαιρα #75, 24/03-30/03/11

Αθανάσιος Αργιανάς, Η άνοιξη της Ελληνικής Γλυπτικής, Φαίη Τζανετουλάκου Επίκαιρα #75, 24/03-30/03/11 Αθανάσιος Αργιανάς, Η άνοιξη της Ελληνικής Γλυπτικής, Φαίη Τζανετουλάκου Επίκαιρα #75, 24/03-30/03/11 Αθανάσιος Αργιανάς, Ο Αθανάσιος Αργιανάς στην Breeder Gallery µέχρι το Μάρτιο, Athens Magazine,

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης Ιστορίας

Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης Ιστορίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης Ιστορίας 16 η Θερινή Συνάντηση Μεταπτυχιακών Φοιτητών Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρέθυμνο, 18 20 Ιουλίου 2011 Αίθουσα 3 της Φιλοσοφικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2010 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ. µε την επιµέλεια της:

ΗΜΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2010 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ. µε την επιµέλεια της: ΗΜΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2010 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ µε την επιµέλεια της: 21 Ιουνίου, 20.00 23.30 Ιστορικό Κέντρο (Πλ. Αγ. Αποστόλων, οδός Μπενάκη, πλ. Αµφείας) Ευρωπαϊκή Ηµέρας Μουσικής µε τα µουσικά

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης Τεκμηρίωση η Επιστημονικών Εργασιών,, Διπλωματικών και Διδακτορικών Διατρίβων: Το σύστημα APA Δρ. Σπύρος Παπαδάκης Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σκοπός σκοπός και

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακάτικα πρωϊνά 2012- Παρουσίαση ομιλητών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΝΝΑΣ ΒΕΡΟΥΛΗ Η Αννα Βερούλη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καβάλα. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είναι καθηγήτρια Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο µύθος του ηγέτη-υπερανθρώπου: Η συν-ηγεσία στην επιχείρηση της γνώσης. ρ. Όλγα Επιτροπάκη

Ο µύθος του ηγέτη-υπερανθρώπου: Η συν-ηγεσία στην επιχείρηση της γνώσης. ρ. Όλγα Επιτροπάκη Ο µύθος του ηγέτη-υπερανθρώπου: Η συν-ηγεσία στην επιχείρηση της γνώσης ρ. Όλγα Επιτροπάκη Eπίκουρος Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συµπεριφοράς & ιοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων, ALBA Ηγεσία και συν-ηγεσία Γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2013-14 «ΚΩΝ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ» ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2013-14 «ΚΩΝ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ» ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ Ο βασιλιάς του σκάκι είμαι εγώ με ανεκτίμητη αξία θεωρώ μόνο με ΜΑΤ μπορείς να με εγκλωβίσεις κι έτσι την παρτίδα να κερδίσεις. Βήματα πολλά δεν κάνω είμαι από όλους υπεράνω. Τη μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Μέση Τιµή Ελληνικών και Ξενόγλωσσων Βιβλίων 2005. Μονάδα Ολικής Ποιότητας Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών (Μ.Ο.Π.Α.Β.)

Μέση Τιµή Ελληνικών και Ξενόγλωσσων Βιβλίων 2005. Μονάδα Ολικής Ποιότητας Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών (Μ.Ο.Π.Α.Β.) Μέση Τιµή Ελληνικών και Ξενόγλωσσων Βιβλίων 2005 Μονάδα Ολικής Ποιότητας Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών (Μ.Ο.Π.Α.Β.) ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε Βιβλιοθήκη, ανεξάρτητα από µέγεθος και τύπο, κατανέµει ετησίως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ

ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ Διακρίσεις σε σχολές υψηλής ζήτησης των ελληνικών πανεπιστημίων Διακρίσεις σε σχολές υψηλής ζήτησης των ελληνικών πανεπιστημίων Πρωτιές και εισαγωγή σε σχολές υψηλής ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Iain Borden Κυριακή Τσουκαλά

Iain Borden Κυριακή Τσουκαλά ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ο Iain Borden είναι καθηγητής Αρχιτεκτονικής και Αστικού Πολιτισμού στην Αρχιτεκτονική Σχολή Bartlett του UCL, όπου διατελεί επίσης αντιπρύτανης Επικοινωνίας του Τμήματος Δομημένου Περιβάλλοντος.

Διαβάστε περισσότερα