άση και δασικές πυρκαγιές µε έµφαση στην περίπτωση της Πάρνηθας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "άση και δασικές πυρκαγιές µε έµφαση στην περίπτωση της Πάρνηθας"

Transcript

1 άση και δασικές πυρκαγιές µε έµφαση στην περίπτωση της Πάρνηθας

2 Επιµέλεια έκδοσης: Νίκος Γεωργιάδης, Μαρία εδάκη, Νάνσυ Κουταβά, Παναγιώτης Λατσούδης, Ελένη Σβορώνου, Μαρίνα Συµβουλίδου. Φωτογραφία εξωφύλλου: Παναγιώτης Λατσούδης Αυτό το ένθετο δηµιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος «Γνωρίζω, Συµµετέχω, Προστατεύω» που υλοποίησε το WWF σε συνεργασία µε την τράπεζα EFG Eurobank Εργασίας. Αυτή η έκδοση θα πρέπει να αναφέρεται στην εκάστοτε βιβλιογραφία ως εξής: Απλαδά Ε., Γεωργιάδης Ν., εδάκη Μ., Κουταβά Ν., Λατσούδης Π., Μαραγκού Π., Σβορώνου Ε., Συµβουλίδου Μ., Τζηρίτης Η., & Χριστόπουλος Χ., 2007: «Πρόγραµµα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για τις Προστατευόµενες Περιοχές, το Παράδειγµα της Πάρνηθας». WWF Ελλάς, Αθήνα. Περιεχόµενα Εισαγωγή 3 άσος και φωτιά 4 Είδη δασικών πυρκαγιών- Η πυρκαγιά στην Πάρνηθα 5 Μέτρα πρόληψης των δασικών πυρκαγιών 6 Επίδραση της πυρκαγιάς στους οικότοπους 7 Επίδραση στη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής 8 Η φυσική διαδοχή της βλάστησης µετά τη φωτιά 10 Επίλογος 11 Επιπτώσεις στο µικροκλίµα της Αττικής 11 Γενικότερες επιπτώσεις των πυρκαγιών στον άνθρωπο 12 Χρήσιµες συµβουλές 13 2

3 Εισαγωγή Αγαπητοί εκπαιδευτικοί, Το ελληνικό καλοκαίρι του 2007 ήταν ίσως το χειρότερο των τελευταίων δεκαετιών. Ζωές και περιουσίες χάθηκαν, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες στρέµµατα δασικών εκτάσεων κάηκαν µέσα σε λίγες µόνο ηµέρες. Ανυπολόγιστες ζηµιές προκλήθηκαν σε πολύτιµα δάση και εθνικούς δρυµούς. Οικότοποι των περιοχών της Πρέσπας, της Πίνδου, του Αίνου, του Εθνικού ρυµού Πάρνηθας, του Πηλίου, της Πελοποννήσου, της Εύβοιας θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να ανακάµψουν, κάποια ίσως να µην επανέλθουν ποτέ στην κατάσταση την οποία βρίσκονταν. Στον Εθνικό ρυµό της Πάρνηθας κάηκαν συνολικά περίπου στρέµµατα από τα οποία τα ήταν ελατοδάσος. Η Πάρνηθα δεν είναι απλά ένα βουνό της Αττικής, αλλά, ουσιαστικά, ήταν ο πιο σηµαντικός πνεύµονας πρασίνου της. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι µέχρι να ανακάµψει το οικοσύστηµά της, όλοι θα νιώσουµε τις άµεσες συνέπειες στο µικροκλίµα της Αττικής και κατά συνέπεια στην καθηµερινότητά µας (άνοδος της θερµοκρασίας, πληµµυρικά φαινόµενα, αύξηση της ατµοσφαιρικής ρύπανσης κ.α.). Το ένθετο που κρατάτε στα χέρια σας δηµιουργήθηκε µετά τις τελευταίες δυσάρεστες εξελίξεις και αποτελεί µέρος του πακέτου της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τον Εθνικό ρυµό της Πάρνηθας που είχε ετοιµαστεί από το WWF Ελλάς και εφάρµοζε για χρόνια στο απέραντα καταπράσινο (τότε) βουνό. Στόχος του είναι να δώσει µια γενικότερη εικόνα για το θέµα των πυρκαγιών και ειδικότερα για τα αποτελέσµατα της µεγάλης πυρκαγιάς στον Εθνικό ρυµό της Πάρνηθας. Αναλυτικότερα, στο ένθετο ακολουθούν τα εξής κεφάλαια: Εισαγωγή άσος και φωτιά Είδη δασικών πυρκαγιών- Η πυρκαγιά στην Πάρνηθα Μέτρα πρόληψης των δασικών πυρκαγιών Επίδραση της πυρκαγιάς στους οικότοπους Επίδραση στη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής Η φυσική διαδοχή της βλάστησης µετά τη φωτιά Επίλογος Επιπτώσεις στο µικροκλίµα της Αττικής Γενικότερες επιπτώσεις των πυρκαγιών στον άνθρωπο Χρήσιµες συµβουλές Τέλος θα θέλαµε να σας ενηµερώσουµε ότι στην ιστοσελίδα του WWF Ελλάς (www.wwf.gr) υπάρχει υλικό που µπορείτε να χρησιµοποιήσετε για την περιβαλλοντική εκπαίδευση, ενώ µπορείτε να δανειστείτε πακέτα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης από τα γραφεία µας (Φιλελλήνων 26, Αθήνα, τηλ ). 3

4 άσος και φωτιά Πολλές φορές έχουµε ακούσει ότι οι πυρκαγιές αποτελούν, ως ένα σηµείο, φυσικό φαινόµενο. Ιδιαίτερα για τα µεσογειακά ή µεσογειακού τύπου δάση και θαµνώνες. έντρα που κυριαρχούν σήµερα σε αυτές τις περιοχές, όπως η Χαλέπιος και η Τραχεία Πεύκη, αλλά και θάµνοι όπως λαδανιές, πουρνάρια και ρείκια, έχει αποδειχθεί ότι, όχι µόνο επανέρχονται µετά από µια φωτιά, αλλά είναι είδη που ευνοούνται από αυτήν, αφού από τη µια τα βοηθά να αναγεννηθούν και από την άλλη εκτοπίζει τους ανταγωνιστές τους. Γι αυτό ονοµάζονται από κάποιους «πυράντοχα» ή ακόµη και «πυρόφιλα» είδη! Υπάρχουν δύο µορφές φυτών που αντέχουν ή ακόµη κι «επιζητούν» τη φωτιά: α) Τα παθητικά πυρόφυτα, τα οποία αντέχουν τις υψηλές θερµοκρασίες. Συνήθως τα είδη αυτά δείχνουν υψηλή αντοχή λόγω του φλοιού τους (εξαιρετικά παχύς, όπως η φελλοφόρος δρυς) ή γιατί έχουν σκληρό ξύλο (π.χ. ίταµος). β) Τα ενεργητικά πυρόφυτα, τα οποία καίγονται εύκολα, αλλά φυτρώνουν εξίσου εύκολα. Για παράδειγµα το πουρνάρι, η άρκευθος και ο σχίνος παράγουν µετά τη φωτιά παραβλαστήµατα και ριζοβλαστήµατα από τη βάση του κορµού. Η ταχύτητα µε την οποία αναπτύσσονται µετά από πυρκαγιά είναι τόσο µεγάλη που πολλές φορές σε µία βλαστική περίοδο τα νέα κλαδιά φθάνουν σε ύψος µέχρι και το 60% των παλαιότερων. Στα ενεργητικά πυρόφυτα ανήκουν επίσης είδη των οποίων η εξάπλωση των σπόρων τους διεγείρεται από τη φωτιά. Τέτοια για παράδειγµα είναι η Χαλέπιος Πεύκη, η Τραχεία Πεύκη και η Κουκουναριά, θερµόβια είδη κωνοφόρων δέντρων από τα οποία αποτελείται το µεγαλύτερο ποσοστό των µεσογειακών δασών και κατά συνέπεια και των δικών µας. Είναι πράγµατι εντυπωσιακό πως, ενώ στα περισσότερα φυτά οι ώριµοι καρποί πέφτουν σύντοµα στο έδαφος, στα θερµόβια πεύκα συµβαίνει κάτι πολύ διαφορετικό. Το 30% των ώριµων κώνων (κουκουναριών) παραµένει κλειστό για 5-10 χρόνια. Μετά το ξέσπασµα της φωτιάς, τα κουκουνάρια ανοίγουν λόγω της θερµότητας και χιλιάδες σπόροι έχουν την ικανότητα να παρασυρθούν µέχρι και 100 µέτρα µακριά! Αναµφίβολα, η φωτιά διευκολύνει τα πυράντοχα είδη, όπως αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω. εν µπορούµε να πούµε ότι ισχύει το ίδιο και για άλλα είδη και κυρίως για τα έλατα. Το έλατο είναι ψυχρόβιο είδος, χρειάζεται δηλαδή σκιά, υγρασία & χαµηλή θερµοκρασία για να µπορέσει να αναπτυχθεί. Σε γυµνό έδαφος είναι αρκετά δύσκολο να αναγεννηθεί, αφού η επιφάνεια των γυµνών εδαφών αποξηραίνεται πολύ γρήγορα και τα µικρά αρτίφυτρα µε την µικροσκοπική ρίζα τους αδυνατούν να επιβιώσουν. Ένα άλλο χαρακτηριστικό των ελάτων είναι ότι οι κώνοι τους ωριµάζουν τον Οκτώβριο, πολύ αργότερα δηλαδή από την θερινή περίοδο «υψηλού κινδύνου για πυρκαγιές». Ουσιαστικά, οι ελατόσποροι είναι άγουροι όταν συµβεί µια πυρκαγιά το καλοκαίρι. Ακόµη δηλαδή και εάν γλίτωναν από την φωτιά, θα ήταν αδύνατον να φυτρώσουν µετά. Γενικά, η πυρκαγιά πάντα προκαλεί απώλειες και προβλήµατα στο δασικό οικοσύστηµα και ιδιαίτερα στο δασογενές περιβάλλον που χάνεται για αρκετά τουλάχιστον χρόνια. 4

5 Συγκεκριµένα υπάρχει υποβάθµιση ή αλλαγή στην παραγωγικότητά του, στη χλωρίδα στην πανίδα αλλά και στα µικροκλίµατα των γύρω περιοχών. Όπως προαναφέρθηκε ωστόσο, υπάρχει ελπίδα ανάκαµψης του δασικού οικοσυστήµατος, όταν δεν επέµβει σε αυτό ο άνθρωπος µε συχνές πυρκαγιές, εντατική βόσκηση, εκχερσώσεις και οικοπεδοποιήσεις. Είδη δασικών πυρκαγιών-η πυρκαγιά στην Πάρνηθα Για να προκληθεί µια φωτιά χρειάζονται τρεις παράγοντες: η θερµότητα, το οξυγόνο και η καύσιµη ύλη. Σε περίπτωση που λείψει ένα από αυτά τα στοιχεία, η φωτιά σβήνει από µόνη της. Τις δασικές πυρκαγιές τις διακρίνουµε σε κάποιες κατηγορίες, ανάλογα µε τη θέση τους στην επιφάνεια του εδάφους και τον τρόπο εξάπλωσής τους. Ας δούµε πιο αναλυτικά τα είδη των δασικών πυρκαγιών: Πυρκαγιές εδάφους ή υπόγειες: Σε αυτή την περίπτωση καίγεται οργανική ύλη (ξερά φύλλα, κλαδιά, βρύα κ.α.) που έχει συγκεντρωθεί κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, ακόµη και κάτω από αυτήν, αλλά βρίσκεται συνήθως σε στάδιο αποσύνθεσης. Στις πυρκαγιές εδάφους µπορεί να υπάρχει καπνός, µπορεί όµως και να µην υπάρχει. Γενικά διαδίδονται αργά και σε µερικές περιπτώσεις υπάρχει πιθανότητα να γίνουν από τις πιο επικίνδυνες πυρκαγιές, επειδή κινούνται «ύπουλα», χωρίς να προκαλούν ανησυχία. Πυρκαγιές επιφάνειας ή έρπουσες: Είναι οι πυρκαγιές που καίνε τους χορτοβοσκότοπους, τον βελονοτάπητα ή φυλλοτάπητα, τα ξερά κλαδιά, τις αναγεννήσεις, το χορτάρι, τα υπολείµµατα των υλοτοµιών ή και συνδυαστικά όλα τα προηγούµενα. Εδώ υπάγονται και οι πυρκαγιές των θάµνων που είναι οι πιο συνηθισµένες και οι πιο επικίνδυνες. Από αυτές προέρχονται οι πυρκαγιές κόµης. Ιδιαίτερα στα δάση Χαλέπιου και Τραχείας Πεύκης όπου υπάρχει άφθονος υπόροφος (µε τη λέξη υπόροφο εννοούµε τους θάµνους, τα µικρά δέντρα και ο,τιδήποτε αναπτύσσεται κάτω από τις ψηλές κόµες των δέντρων) όταν ανάψει µικρή φωτιά καίγεται ο υπόροφος και η φλόγα µπορεί να µεταδοθεί και στην κόµη, οπότε έχουµε µικτή πυρκαγιά. Το συγκεκριµένο είδος διαδίδεται πιο γρήγορα από τις υπόγειες, επειδή συνήθως υπάρχει άφθονος αέρας και οξυγόνο, άφθονη και ξηρή καύσιµη ύλη, φλόγα και κατάλληλη θερµοκρασία. Πυρκαγιές κόµης ή επικόρυφες: Σ αυτές καίγεται η κόµη των δέντρων. Τέτοιου είδους πυρκαγιές έχουµε συνήθως στα κωνοφόρα και κυρίως στη Χαλέπιο και Τραχεία Πεύκη. Σε πυκνά δάση αυτές οι πυρκαγιές απλώνονται ταχύτατα αφού η φωτιά µεταδίδεται γρήγορα από την µια κόµη στην άλλη. 5

6 Στην Ελλάδα έχουµε συνήθως µικρές ή µεγάλες µικτές πυρκαγιές που προέρχονται από πυρκαγιές έρπουσες. ηλαδή σε δάση Χαλεπίου και Τραχείας Πεύκης, καίγεται καταρχήν ο υπόροφος και στη συνέχεια µεταδίδει τη φωτιά στην κόµη. Στην Πάρνηθα, η φωτιά που έπληξε τον ρυµό ήταν συνδυασµός επικόρυφης και έρπουσας πυρκαγιάς και ήταν σαρωτική. ηλαδή έκαψε σχεδόν τα πάντα στο πέρασµα της, χωρίς ν αφήσει πολλές νησίδες πρασίνου, που θα µπορούσαν να λειτουργήσουν ως µητρικές και αναγεννητικές συστάδες για την µεταπυρική ανάκαµψη των ελάτων. Μέτρα πρόληψης των δασικών πυρκαγιών Έχουν διατυπωθεί και εφαρµόζονται παγκοσµίως διάφορα µέτρα πρόληψης και καταστολής για να µειώσουµε τον κίνδυνο εξάπλωσης των πυρκαγιών. Σήµερα επίσης εξελλίσονται συνεχώς νέα υπολογιστικά µοντέλα πρόβλεψης της εµφάνισης πυρκαγιών. Αν και η καταστολή των πυρκαγιών θα πρέπει να είναι αποτελεσµατική, αναµφίβολα, πιο σηµαντική από αυτήν είναι η πρόληψή τους. Η συσσώρευση καύσιµης ύλης σε απέραντες εκτάσεις θα πρέπει να µας προβληµατίζει εκ των προτέρων. Η έλλειψη άγριων οπληφόρων, η εγκατάλειψη των δασοκοµικών και αγροτικών δραστηριοτήτων (όπως η ελεύθερη βοσκή και η ρητίνευση) σε περιοχές «υψηλού κινδύνου για πυρκαγιές» έχει οδηγήσει σε συµπαγείς και αδιάσπαστες δασικές συστάδες που είναι ευάλωτες στις πυρκαγιές. Ωστόσο απαιτείται σχεδιασµός που θα µπορεί να εξασφαλίζει τόσο τη διατήρηση του δασογενούς περιβάλλοντος όσο και την προστασία του από τις φωτιές. Η τοποθέτηση έµπειρων οµάδων (πυροσβέστες, εθελοντές δασοπυροσβέστες) µέσα στο δάσος κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, που είναι και η πιο κρίσιµη για την εµφάνιση πυρκαγιών είναι ένα ενεργό µέτρο πρόληψης. Οι οµάδες αυτές πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να εντοπίζουν έγκαιρα το σηµείο στο οποίο εκδηλώθηκε η φωτιά, έτσι ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο άµεση η επέµβαση των πυροσβεστικών οχηµάτων, αλλά και των υπόλοιπων µέσων που ρίχνονται στην κατάσβεση της φωτιάς. Στην ανίχνευση της φωτιάς µπορούν να χρησιµοποιηθούν και τα νέα µέσα της τεχνολογίας όπως οι δορυφόροι, τα ραντάρ κ.α. Αυτά σε άµεση συνεργασία µε την ΕΜΥ µπορούν να συµβάλλουν αποτελεσµατικά στην πρόγνωση και πρόληψη των πυρκαγιών. Σήµερα, στην πρόβλεψη των πιθανών σηµείων και των χρονικών περιόδων που µπορεί να εµφανιστεί µια πυρκαγιά, βοηθούν επίσης σύγχρονα υπολογιστικά προγράµµατα που λαµβάνουν υπόψη βασικές παραµέτρους των πυρκαγιών. Τέτοιες παράµετροι είναι η ποιότητα και ποσότητα της καύσιµης ύλης, η περιεχόµενη υγρασία, το ύψος της χιονόπτωσης κατά τη διάρκεια του χειµώνα που προηγήθηκε, η κατεύθυνση και η ένταση των ανέµων κλπ. Με τα προγράµµατα αυτά µπορεί να εκτιµηθούν από πριν τα σηµεία και οι ώρες έναρξης πυρκαγιών ενώ, όταν εκδηλωθεί µια πυρκαγιά, µπορεί να εκτιµηθεί και ο τρόπος εξάπλωσής της ώστε να είναι πιο αποτελεσµατική η στρατηγική καταστολής της. ρόµοι: Η διάνοιξη δρόµων και αντιπυρικών ζωνών ή λωρίδων µέσα στο δάσος έχει σκοπό να διασπάσει τη συνέχεια της καύσιµης ύλης. Οι δρόµοι χρησιµοποιούνται οπωσδήποτε και ως αντιπυρικές ζώνες, αλλά και οι ζώνες χρησιµοποιούνται ως βοηθητικοί δρόµοι για τη διακίνηση των ανθρώπων και των µηχανών τους. Για να αποκτήσουν ουσιαστικό 6

7 χαρακτήρα αντιπυρικών λουρίδων θα πρέπει οι δρόµοι να έχουν πλάτος τουλάχιστον λίγων δεκάδων µέτρων. Επειδή οι περισσότεροι επαρχιακοί και δασικοί δρόµοι είναι πολύ στενότεροι, χωρίς να κοπούν δέντρα µπορούν να µετατραπούν σε αντιπυρικές λουρίδες εάν αποµακρυνθεί η παρεδαφιαία και θαµνώδης βλάστηση καθώς και τα χαµηλότερα κλαδιά των δέντρων εκατέρωθεν των δρόµων. Αντιπυρικές ζώνες: Είναι φυσικές ή τεχνητές λωρίδες όπου συνήθως αποµακρύνεται όλη σχεδόν η δασική βλάστηση και έχει ως σκοπό να διακόψει την συνέχεια της δασικής ύλης. Υπάρχουν όµως διαφόρων ειδών αντιπυρικές ζώνες: α) Ζώνες γυµνού εδάφους, στις οποίες έχει προηγηθεί αποµάκρυνση της βλάστησης. β) Ζώνες µε µεγάλα πυκνά και αραιά δέντρα ή και χωρίς δέντρα, στις οποίες αποµακρύνουµε τους επικίνδυνους θάµνους και αφήνουµε ή φυτεύουµε µικρή ή αραιή βλάστηση. γ) Ζώνες µε φυλλοβόλα πυρανθεκτικά δέντρα σε δάση κωνοφόρων. δ) Ζώνες που είναι ο συνδυασµός όλων των παραπάνω. Επειδή η διάνοιξη ζωνών είναι µια δαπανηρή από τη µια δράση και από την άλλη µια σηµαντική επέµβαση στο φυσικό περιβάλλον, θα πρέπει να προσέξουµε στην κατασκευή τους τόσο το είδος της πυρκαγιάς που δίνει κάθε καιγόµενη ύλη (δηλαδή τα δέντρα, χόρτα, θάµνοι, ξερά φύλλα και κλαδιά, σάπιες ρίζες) όσο και τη διάβρωση του εδάφους που µπορεί να προκληθεί από τη διάνοιξη των ζωνών, την αισθητική αξία του τοπίου και άλλους παράγοντες όπως ευκολία διακίνησης ανθρώπων (αλλά και λαθροθήρων ειδικότερα), µηχανών κ.λ.π. Επίδραση της πυρκαγιάς στους οικοτόπους Η φωτιά προκαλεί επιπτώσεις τόσο στο αβιοτικό όσο και στο βιοτικό µέρος ενός οικοσυστήµατος. Μεταβολές στο αβιοτικό µέρος εννοούµε εκείνες που παρατηρούνται στο έδαφος και έχουν σχέση µε τη θερµοκρασία, την υγρασία, την περιεκτικότητα σε θρεπτικά άλατα, αλλά και την έκπλυση και διάβρωσή του δευτερογενώς. Στο βιοτικό µέρος αναφερόµαστε σε µεταβολές που προκαλούνται στη φυσιογνωµία της βλάστησης αλλά και στη σύνθεση της πανίδας (πυκνότητα και δραστηριότητα πληθυσµών). Οι επιπτώσεις της δασικής πυρκαγιάς στην πανίδα και χλωρίδα µιας περιοχής διακρίνονται σε άµεσες και έµµεσες. Οι άµεσες γίνονται σχεδόν ακαριαία αντιληπτές: η υπέργεια βλάστηση στις περισσότερες περιπτώσεις αφανίζεται, ενώ η πανίδα, ανάλογα µε τις ικανότητες κάθε είδους, είτε αφανίζεται είτε επιλέγει τον αναγκαστικό δρόµο της προσφυγιάς. Αντίθετα, χρειάζονται πολλά χρόνια για να αντιληφθούµε τις έµµεσες επιπτώσεις. Πρόκειται για τις διαδικασίες «δευτερογενούς διαδοχής» που συνήθως οδηγούν στην επαναφορά της πρότερης κατάστασης (εφόσον δεν υπάρξουν και άλλα «χτυπήµατα» στην ίδια περιοχή). Μέχρι τότε, µια πλειάδα ειδών αναµένεται να «εκµεταλλευτεί» το ανοικτό περιβάλλον και να ζήσει στην περιοχή µέχρι να αποκατασταθεί το δασογενές περιβάλλον. 7

8 Επίδραση της πυρκαγιάς στη χλωρίδα και την πανίδα της Πάρνηθας Η πυρκαγιά που σάρωσε περίπου στρέµµατα προκάλεσε µεγάλη ζηµιά στη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής. Επιγραµµατικά θα σηµειώναµε ότι χάθηκαν σχεδόν τα 2/3 του ελατοδάσους στο οποίο κυριαρχούσε το ενδηµικό είδος της Κεφαλληνιακής ελάτης (Abies cephalonica) και θα χρειαστεί δεκαετίες για να ξαναγίνει όπως ήταν στην περιοχή, ενώ κάηκαν επίσης και µικτά δάση µε φυλλοβόλα και κωνοφόρα δέντρα. Η απώλεια αυτή είναι ιδιαίτερα σηµαντική, καθώς η βλάστηση είχε φτάσει στο απόγειο της ανάπτυξής της και τώρα επιστρέφει σε πολύ αρχικό στάδιο. Τα βαρύσπορα έλατα ειδικότερα, εάν δεν παρέµβει ο άνθρωπος, θα χρειαστούν αιώνες για να αποικίσουν τις τεράστιες εκτάσεις που κάλυπταν κάποτε. Γιατί οι σπόροι τους µπορούν να µεταφερθούν λίγες δεκάδες µόνο µέτρα από τα δέντρα που γλίτωσαν. Συνολικά η υπέργεια βλάστηση αφανίστηκε, ενώ ελάχιστοι είναι οι θύλακες πρασίνου που παρέµειναν άκαυτοι ανάµεσα στα καµένα. Όσον αφορά τα ζώα, εκείνα που επλήγησαν περισσότερο ήταν βραδυκίνητα ζώα όπως οι χελώνες και ειδικότερα οι Κρασπεδωτές χελώνες Testudo marginata (αποκλειστικά ελληνικό είδος), που δεν είχαν δυνατότητες διαφυγής. Επίσης πολλά ζώα που αποµακρύνονταν σε κατάσταση πανικού, όπως κάποιοι λαγοί Lepus europaeus και ελάφια Cervus elaphus χάθηκαν στη φωτιά. Ας δούµε όµως λεπτοµερέστερα κάποιες από τις άµεσες επιπτώσεις στα είδη που ζούσαν ήδη στην περιοχή: ΠΟΥΛΙΑ Τα πουλιά έχουν γενικά την ικανότητα να αποµακρύνονται πετώντας µακριά από τη φωτιά. εν συµβαίνει το ίδιο όµως µε τις φωλιές, τα αβγά και τους νεοσσούς τους. Η πυρκαγιά της Πάρνηθας δεν διακρίθηκε µόνο για την τεράστια έκταση και έντασή της αλλά και για την ευαίσθητη περίοδο εµφάνισής της. Μόλις στην αρχή του καλοκαιριού, όταν πολλά πουλιά έκλειναν τον κύκλο της αναπαραγωγικής τους διαδικασίας. Οικογένειες χιλιάδων δασόβιων πουλιών γίνονταν αντιληπτές σε όλη την έκταση του δάσους. Αυτή την εποχή δεν είχε ολοκληρωθεί η ανάπτυξη των νεοσσών πολλών αρπακτικών πουλιών, όπως των Φιδαετών, των Γερακίνων και των Ξεφτεριών και των νυχτόβιων αρπακτικών πουλιών Χουχουριστής και Γκιώνης που φώλιαζαν στα δάση που κάηκαν. Παρόλο που δεν είχε εντοπιστεί η ακριβής θέση της φωλιάς των Φιδατεών που τριγυρνούσαν καθηµερινά στο δυτικό τµήµα της Πάρνηθας, είναι βέβαιο ότι οι νεοσσοί τους ήταν ακόµη ανίκανοι να αποµακρυνθούν από τη φωλιά τους. Στις καµένες εκτάσεις βρέθηκαν απανθρακωµένοι νεοσσοί Χουχουριστών. Στα δυτικά δάση της Πάρνηθας είχε παρατηρηθεί και η πυκνότερη συγκέντρωση Αιγοθήλιδων (Γυδοβιζάστρων) που το παράξενο κάλεσµά τους αντηχούσε τα βράδια µε 8

9 ασύλληπτους ρυθµούς στο τµήµα αυτό. Οι αιγοθήλιδες δεν είχαν ολοκληρώσει την ανατροφή των νεοσσών τους. Τι απέγιναν τα δασόβια πουλιά που κατάφεραν να πετάξουν µακριά; Ελατοπαπαδίστες, Βασιλίσκοι, Κοκκινολαίµηδες, Τρυποφράκτες, ενδροβάτες, Μακρονούρηδες, Σπίνοι είναι λίγα µόνο από τα είδη που έχουν απόλυτη ανάγκη το δάσος. Θα πρέπει να δώσουν µάχη σαν πρόσφυγες σε νέες επικράτειες που, εάν υπάρχουν τέτοιες επικράτειες, είναι ήδη κατειληµµένες από άλλα δασικά πουλιά. ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ Περισσότερα από 40 διαφορετικά είδη είχαν εντοπιστεί στα δάση της Πάρνηθας. Σκαντζόχοιροι, αλεπούδες, πετροκούναβα, λαγοί είναι µερικά από τα πιο χαρακτηριστικά. Ακόµη και οι παροιµοιώδεις για την ταχύτητά τους λαγοί βρέθηκαν απανθρακωµένοι στις καµένες εκτάσεις. ΕΛΑΦΙ Χωρίς αµφιβολία η Πάρνηθα ήταν γνωστή για έναν από τους ελάχιστους στη χώρα και σίγουρα τον πιο ακµαίο πληθυσµό Κόκκινων Ελαφιών Cervus elaphus. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο πληθυσµός τους είχε υπολογιστεί από τη ρ Σύλβια Παπίκα, στέλεχος σήµερα του ασαρχείου Πάρνηθας, σε άτοµα τουλάχιστον. Τελευταία οι εκτιµήσεις έδειχναν µια φανερή τάση αύξησης του πληθυσµού που ίσως ξεπερνούσε τα 400 άτοµα. Το WWF Ελλάς µόλις είχε ξεκινήσει την µελέτη εκτίµησης του σηµερινού πληθυσµού των ελαφιών στο πλαίσιο του προγράµµατος «Γνωρίζω-Συµµετέχω-Προστατεύω-τον Εθνικό ρυµό Πάρνηθας» που πραγµατοποιείται µε την αµέριστη υποστήριξη και χορηγία της Eurobank EFG και την αγαστή συνεργασία µε τους αρµόδιους διαχειριστές της Πάρνηθας, δηλαδή τον Φορέα ιαχείρισης και το ασαρχείο Πάρνηθας. Μόλις µία εβδοµάδα πριν την πυρκαγιά (21-22 Ιουνίου 2007), στην αρχή του καταστροφικού καύσωνα, είχε οργανωθεί στην Αθήνα και την Πάρνηθα, διεθνής συνάντηση εργασίας ειδικών επιστηµόνων για τη µελέτη των ελαφιών. Σκοπός της συνάντησης ήταν να αξιολογηθούν οι τεχνικές εκτίµησης του πληθυσµού των ελαφιών της Πάρνηθας. Οι ξένοι ειδικοί επιστήµονες είχαν παρατηρήσει ότι τα ελάφια δεν προκαλούσαν κάποια φανερή επίδραση στη δασική βλάστηση του βουνού. Στις πιλοτικές πάντως εφαρµογές της καταγραφής από εποπτικές θέσεις (vantage points) 50 εθελοντές του WWF Ελλάς είχαν καταγράψει περισσότερα από 80 ελάφια σε ένα µικρό µόνο τµήµα του συνολικού βουνού. Ήδη είχε φανεί ότι τα περισσότερα ελάφια είχαν από νωρίς εγκαταλείψει τα χαµηλότερα σηµεία για να παραθερίσουν στα υψηλότερα, πιο δροσερά σηµεία. Αυτά δηλαδή που κάηκαν, πέρα από κάθε πρόβλεψη και φαντασία. Τα ελάφια γεννούν στα τέλη Μαΐου-αρχές Ιουνίου. Αυτή την περίοδο οι ελαφίνες δεν αποµακρύνονται πολύ από τις εστίες τους, προκειµένου να βρίσκονται κοντά στα νεογνά τους. υστυχώς αρκετά ελάφια δεν µπόρεσαν να γλιτώσουν από τις φλόγες. Τα περισσότερα ωστόσο κατέφυγαν στις άκαυτες περιοχές. Ο θερινός βιότοπός τους όµως περιορίστηκε και, προς το παρόν, δεν γνωρίζουµε τη σηµασία της απώλειας αυτής στον πληθυσµό τους. 9

10 ΑΛΛΑ ΣΠΟΝ ΥΛΩΤΑ Οι Κρασπεδοχελώνες Testudo marginata, σχεδόν αποκλειστικά ελληνικό είδος χερσαίων χελωνών, εξ ορισµού είναι τα σπονδυλωτά που είναι αδύνατον να αποµακρυνθούν από την πυρκαγιά. Πλήθος άλλων ερπετών, όπως οι Γουστέρες, τα αβλαβή Σπιτόφιδα µαζί µε άλλα 30 τουλάχιστον διαφορετικά είδη ερπετών ήταν αδύνατον να γλιτώσουν από τα τις φλόγες που κατέκαψαν κάθε σπιθαµή βλάστησης και δασικού τάπητα. Σε κάποιες περιπτώσεις έχει αποδειχθεί ότι κάποιες σαύρες µπορεί να ευνοηθούν από την απώλεια του δάσους µετά την πυρκαγιά και να αυξήσουν τους πληθυσµούς τους. Με ενδιαφέρον θα παρακολουθούµε την εξέλιξη αυτή. ΑΣΠΟΝ ΥΛΑ Φυλλοφάγα και φλοιοφάγα έντοµα και άλλα ασπόνδυλα που στήριζαν την αλυσίδα της ζωής του δάσους της Πάρνηθας απανθρακώθηκαν. Η πλειοψηφία της εδαφικής µικρο-, µεσο- και µακροπανίδας ζει στο ανώτερο τµήµα του δασικού τάπητα που κάηκε. Όσα βρίσκονταν βαθύτερα µέσα στο έδαφος ή κάτω από πέτρες ωστόσο θα δώσουν το σύνθηµα για το ξεκίνηµα µιας νέας ζωής σε ένα περιβάλλον που θα είναι για δεκαετίες πολύ διαφορετικό από αυτό που γνωρίζαµε Λίγες ώρες µετά την πυρκαγιά οι ακάµατοι δουλευτές της γης, τα µυρµήγκια, ξεκίνησαν µέσα στις στάχτες το εντατικό έργο τους. Η φυσική διαδοχή της βλάστησης µετά τη φωτιά Όπως έχει ήδη σηµειωθεί, η ζωή δεν χάνεται µετά τη φωτιά. Η σύνθεση όµως και η συνολική εικόνα της ζωής αλλάζει για πολλά χρόνια. Εάν δεν επέµβει ο άνθρωπος ή κάποιος άλλος δραστικός παράγοντας (π.χ. αλλαγή κλίµατος) η βλάστηση θα επανέλθει σε ένα στάδιο που θα µοιάζει µε το προηγούµενο. Ο χρόνος που θα µεσολαβήσει και οι χαρακτηριστικές ενδιάµεσες φάσεις καθορίζονται από διάφορους παράγοντες. Όσο πιο ώριµη (και πολύπλοκη) ήταν η φυτική διάπλαση που υπήρχε πριν τη φωτιά, τόσο πιο αργή θα είναι η επαναφορά της. Σε περιοχές µε χαµηλή βλάστηση (π.χ. ποολίβαδα, φρυγανότοποι κλπ), µετά τη φωτιά επανέρχεται τόσο γρήγορα η πρότερη κατάσταση ώστε ονοµάζουµε τη διαδικασία απλά ως «αυτοδιαδοχή». Στο καµένο έδαφος πρώην σύνθετων δασών εµφανίζονται σύντοµα όσα φυτά διέσωσαν αναπαραγωγικά µέρη κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ή µέσα σε αυτό (γεώφυτα, θάµνοι και δέντρα που πρεµνοβλαστάνουν κλπ), αρτίφυτρα φυτών που ο σπόροι τους δεν ζηµιώνονται από τη φωτιά καθώς και τα «ανεµόχωρα» φυτά που οι σπόροι τους φτάνουν εύκολα από µακριά µε τον αέρα. Στα αρχικά στάδια της διαδοχής της βλάστησης επικρατούν, όπως είναι αναµενόµενο, µορφές ποώδους και θαµνώδους βλάστησης που σταδιακά γίνονται πυκνότερες και ψηλότερες. 10

11 Το πότε θα επανέλθει ένα ώριµο δασογενές περιβάλλον εξαρτάται από όλους τους παράγοντες που καθορίζουν γενικότερα τη βλάστηση: Κλίµα-έδαφος-ανάγλυφο-χλωρίδα(είδη φυτών)-άνθρωπος Επίλογος Γνωρίζοντας τις έµµεσες συνέπειες των πυρκαγιών γενικότερα στην πανίδα και χλωρίδα, µπορούµε να είµαστε βέβαιοι ότι η ζωή δεν θα χαθεί. Για πολλά χρόνια όµως η σύνθεσή της θα είναι διαφορετική. Εάν µάλιστα δεν φροντίσουµε για την επαναφορά της κατάστασης που λατρεύαµε όλοι µας, αυτό που γνωρίσαµε ίσως να µην το αντικρύσουν ούτε τα δισέγγονά µας. Καµία φάση της φυσικής διαδοχής της βλάστησης δεν θα επαναφέρει αµέσως το ώριµο δασογενές περιβάλλον. Επιπτώσεις στο µικροκλίµα της Αττικής Οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς που έπληξε τον Εθνικό ρυµό της Πάρνηθας αναµένεται να γίνουν αντιληπτές από τον ερχόµενο χειµώνα. Ουσιαστικά το δάσος της Πάρνηθας λειτουργούσε σαν ένα τεράστιο κλιµατιστικό για την Αττική. Αποτελούσε έναν από τους κύριους µηχανισµούς µείωσης της θερµοκρασίας της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας από τον Βορρά. Από τη στιγµή που χάθηκε αυτός ο µηχανισµός προβλέπεται αύξηση της θερµοκρασίας το καλοκαίρι. Εκτιµάται ότι η διαφορά θερµοκρασίας θα είναι τόση, όση αν διπλασιαζόταν η κίνηση αυτοκινήτων στην Αττική. Τέλος θα επιβαρυνθεί ιδιαίτερα η ποιότητα του ατµοσφαιρικού αέρα. Μερικά µέτρα που προτείνονται για να αφαιρεθεί η πρόσθετη θερµότητα στην πόλη είναι: Αύξηση της χρήσης των µέσων µαζικής µεταφοράς. Με αυτόν τον τρόπο µειώνεται η ανθρωπογενής θερµότητα που εκλύεται από τα αυτοκίνητα. Χρήση ψυχρών υλικών στα πεζοδρόµια. Οι ψυχρές πλάκες έχουν έως και 5 ο C χαµηλότερη θερµοκρασία από το λευκό µάρµαρο. Μετατροπή των ελεύθερων και αδόµητων χώρων σε ψυχρές (πράσινες) οάσεις, οι οποίες θα συµβάλλουν σηµαντικά στη βελτίωση των συνθηκών ζωής στην πόλη. Να περιοριστεί όσο το δυνατόν η οικοδόµηση. Όσον αφορά τα νέα κτίρια, να θεσπιστούν τέτοιες προδιαγραφές, ώστε να παρουσιάζουν βιοκλιµατικά χαρακτηριστικά. Να βελτιωθούν τα παλιά κτίρια µε χρήση πράσινων οροφών, που µπορούν να κατεβάσουν τη θερµοκρασία της πόλης έως και 3 ο C. 11

12 Άλλες επιπτώσεις Εκτός από την αύξηση της θερµοκρασίας, µπορεί να έχουµε πληµµυρικά φαινόµενα σε περιοχές που βρίσκονται στους πρόποδες της Πάρνηθας µε δεδοµένο ότι πολλά ρέµατα εντός του λεκανοπεδίου και του διπλανού Θριάσιου Πεδίου έχουν µπαζωθεί. Γενικότερες επιπτώσεις των πυρκαγιών στον άνθρωπο Είναι γεγονός ότι όταν ξεσπάει µια φωτιά επηρεάζεται άµεσα και έµµεσα η τροφική αλυσίδα. Αναµφίβολα όµως η πυρκαγιά εκτός από την άγρια ζωή στο δάσος επηρεάζει και τον άνθρωπο. Ας δούµε πιο αναλυτικά ποιες είναι οι επιπτώσεις αυτές: Απώλειες ανθρώπινων ζωών. Συνήθως πρόκειται για άτοµα που έρχονται αντιµέτωπα µε τη φωτιά όπως οι πυροσβέστες και οι εθελοντές δασοπυροσβέστες. Το καλοκαίρι του 2007 οι απώλειες δεν είχαν προηγούµενο αφού θρηνήσαµε περισσότερα από 70 ανθρώπους. Απώλειες περιουσιακών στοιχείων (σπίτια, εγκαταστάσεις, χωράφια). Ειδικά το καλοκαίρι του 2007 ολόκληρα χωριά βίωσαν τη λαίλαπα της φωτιάς. Εκατοντάδες σπίτια κάηκαν, αγροτικές εκτάσεις και κτηνοτροφικές µονάδες έγιναν πυρανάλωµα, αλλά και επαγγελµατικές εγκαταστάσεις αγροτών και κτηνοτρόφων όπως επίσης και καλλιεργήσιµες εκτάσεις. Συνολικά υπολογίζεται ότι άτοµα επλήγησαν από τη φωτιά, ενώ κάηκαν 2.5 εκ. στρέµµατα δασικών εκτάσεων και στρ. αγροτικής γης. Μόνο στην Ηλεία κάηκαν 45 άνθρωποι, έµειναν άστεγοι, ενώ καταστράφηκαν στρέµµατα δασικών εκτάσεων και στρέµµατα αγροτικής γης. Αύξηση της ατµοσφαιρικής ρύπανσης. Το δάσος έχει την ιδιότητα να απορροφά ρύπους όπως το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και να µας δίνει οξυγόνο. Επίσης τα αναρίθµητα φύλλα συγκρατούν αιωρούµενα σωµατίδια. Ιδιαίτερα για την περίπτωση της Αττικής, προβλέπεται ότι από τη στιγµή που κάηκε µεγάλο µέρος του εθνικού δρυµού της Πάρνηθας, αναµένεται να αυξηθούν οι ρύποι 15%-20%, πράγµα που σηµαίνει ότι θα επιβαρυνθεί ακόµα περισσότερο η ανθρώπινη υγεία. Αύξηση της θερµοκρασίας. Τα δέντρα σκιάζουν το έδαφος και το κρατούν δροσερό όπως επίσης και τον χώρο πάνω από αυτό. Το γυµνό, καµµένο, έδαφος θα «τηγανίζεται» όλο το καλοκαίρι και γι αυτό προβλέπεται να έχουµε και αύξηση της θερµοκρασίας, µε αποτέλεσµα η ατµόσφαιρα να γίνει πιο αποπνικτική. ιάβρωση του εδάφους και αύξηση των πληµµυρικών φαινόµενων. Όταν καίγεται το δάσος είναι επόµενο να αυξάνεται ο κίνδυνος διάβρωσης του εδάφους αλλά και να γίνονται πιο έντονες οι πληµµύρες. Αυτό συµβαίνει γιατί χάνονται τα δέντρα, τα οποία έχουν την ιδιότητα να συγκρατούν την ορµή του νερού αλλά και ν απορροφούν µέρος αυτού. Από τη στιγµή που δεν υπάρχει η «οµπρέλα» των φυλλωσιών αλλά και το «πλέγµα» του ριζικού συστήµατος για να συγκρατήσει αυτή την ποσότητα, προκαλείται διάβρωση του εδάφους. Το φαινόµενο είναι έντονο στην Ελλάδα που οι βροχές είναι συνήθως σύντοµες και καταρρακτώδεις. Επίσης χωρίς τα δέντρα µεγάλη ποσότητα νερού φτάνει στο έδαφος και καταλήγει στις κοίτες των ρεµάτων. υστυχώς τα ρέµατα εξαιτίας κυρίως των ανθρώπινων επεµβάσεων που τα έχουν γεµίσει («βουλώσει») δεν αντέχουν τις µεγάλες ποσότητες νερού 12

13 και λάσπης, αφού οι κοίτες τους δεν έχουν τόσο µεγάλη χωρητικότητα για να συγκρατήσουν τον όγκο των όµβριων υδάτων, µε αποτέλεσµα να υπερχειλίζουν και να έχουµε τα γνωστά πληµµυρικά φαινόµενα. Πιθανότητα λειψυδρίας. Το έδαφος, σαν ένα τεράστιο σφουγγάρι, έχει τη δυνατότητα να συγκρατεί τεράστιες ποσότητες νερού της βροχής και να το «στραγγίζει» σιγά-σιγά στα ποτάµια και στις πηγές. Εάν χαθεί το πολύτιµο έδαφος αυξάνεται η πιθανότητα λειψυδρίας. Λαµβάνοντας υπόψη όλους τους παραπάνω παράγοντες καταλήγουµε στο συµπέρασµα ότι η απώλεια ενός δάσους από φωτιά έχει και οικονοµικές επιπτώσεις. Τοµείς που επηρεάζονται άµεσα από την πυρκαγιά είναι η κτηνοτροφία, η υλοτοµία και γενικότερα το εµπόριο ξυλείας, αλλά ακόµη και η γεωργία. Βέβαια οι επιπτώσεις στην οικονοµία είναι ακόµη πιο µεγάλες αν σκεφτούµε ότι το δάσος λειτουργεί, όπως ήδη έχει αναφερθεί σαν φυσικό κλιµατιστικό. Τα στοιχεία που βρίσκει κανείς από το διαδίκτυο -κυρίως από αµερικάνικες πηγέςαναφέρουν ότι ένα δέντρο είναι 100% εκµεταλλεύσιµο (κυρίως για το ξύλο του και τα παράγωγα του). Σύµφωνα µε τον καθηγητή Μ. Ντας του πανεπιστηµίου της Καλιφόρνια η µέση αξία ενός δέντρου που ζει περίπου 50 χρόνια είναι περίπου ευρώ. Πιο αναλυτικά, ένα δέντρο ύψους 15 µέτρων αποθηκεύει περίπου κιλά άνθρακα σε διάφορες µορφές και απορροφά 124 γραµµάρια διοξειδίου του θείου κάθε χρόνο. Αντίστοιχα, αν προσπαθήσει κανείς να κάνει την ίδια απορρύπανση µε τεχνικά µέσα, θα ξόδευε 4 ευρώ το χρόνο. Αν ακολουθήσουµε αυτό τον υπολογισµό, στα περίπου στρέµµατα που κάηκαν στην Πάρνηθα χάθηκαν σχεδόν δέντρα. Αυτό σηµαίνει ότι για να διατηρήσει η Αττική το ίδιο περίπου επίπεδο ρύπανσης θα χρειαστεί να ξοδευτούν µέσα σ έναν χρόνο 15 εκατ. ευρώ σε απορρυπαντικές διαδικασίες. ηλαδή για τα επόµενα τουλάχιστον 15 χρόνια (περίοδος αναγέννησης µε φυσικό ή τεχνητό τρόπο) θα χρειαστούν 225 εκατ. ευρώ! Σύµφωνα µε τις πρώτες εκτιµήσεις από το υπουργείο Οικονοµίας & Οικονοµικών το κόστος των ζηµιών από τις φετινές πυρκαγιές κυµαίνεται µεταξύ δις ευρώ ( % του ΑΕΠ). Χρήσιµες συµβουλές πριν, κατά τη διάρκεια και µετά την πυρκαγιά. Όταν βρισκόµαστε στο δάσος: εν πετάµε ποτέ τσιγάρα, γυαλιά ή άλλα σκουπίδια τα οποία µπορούν να προκαλέσουν φωτιά µέσα στο δάσος. εν ανάβουµε ποτέ φωτιά για κανένα λόγο σε δάση ή δασικές εκτάσεις. Σε περίπτωση που εντοπίσουµε κάποιον άλλον που το κάνει, τον ενηµερώνουµε για την πιθανότητα πυρκαγιάς και ειδοποιούµε άµεσα την πυροσβεστική. εν εµποδίζουµε την πρόσβαση (π.χ. µε το αυτοκίνητο µας) στους δασικούς δρόµους και τις αντιπυρικές ζώνες, γιατί µπορεί να δυσκολέψουµε το έργο της πυροσβεστικής υπηρεσίας. Σε περίπτωση πυρκαγιάς δεν πρέπει να κυκλοφορούµε µέσα στο δάσος εάν δεν το γνωρίζουν οι αρχές κατάσβεσης που είναι αρµόδιες για τον συνονισµό όλων των ενεργειών. 13

14 Σπίτια µέσα στο δάσος: Φροντίζουµε πάντα να έχουµε καθαρό τον περιβάλλοντα χώρο. Κόβουµε συχνά τα ξερά χόρτα και κλαδεύουµε τα δέντρα. Καλό είναι να µην υπάρχουν δέντρα και θάµνοι κοντά στα παράθυρα, στη στέγη του σπιτιού ή στα ηλεκτροφόρα καλώδια. Αν υπάρχει δεξαµενή νερού, φροντίζουµε τους καλοκαιρινούς µήνες να είναι πάντα γεµάτη και να διαθέτει αντλία εσωτερικής καύσης έτσι ώστε σε περίπτωση πυρκαγιάς να µπορέσει να λειτουργήσει και χωρίς ρεύµα. Κατά την εκδήλωση πυρκαγιάς κλείνουµε καλά τα παράθυρα και σφραγίζουµε τις χαραµάδες µε βρεγµένα πανιά. Οπωσδήποτε κατεβάζουµε τον γενικό διακόπτη του ρεύµατος. Επικρατεί γενικά η εντύπωση ότι το να καταβρέξουµε εξωτερικά το κτίριο βοηθάει στο να το σώσουµε από τη φωτιά. υστυχώς κάτι τέτοιο δε βοηθάει ιδιαίτερα, αντιθέτως επιβαρύνει το δίκτυο ύδρευσης και κατά συνέπεια δυσκολεύει το έργο των πυροσβεστών που προµηθεύονται νερό από τους κρουνούς. Μετά τη φωτιά: Ο κίνδυνος για αναζωπύρωση είναι πολύ µεγάλος γι αυτό προσπαθούµε να είµαστε σε επιφυλακή και σε περίπτωση που εντοπίσουµε κάποια εστία, ειδοποιούµε άµεσα την πυροσβεστική. Ψάχνουµε να βρούµε αν υπάρχουν στην περιοχή µας οµάδες πυροφύλαξης και συµβάλλουµε κι εµείς στις οργανωµένες επιτηρήσεις. Συγκεκριµένα στην περιοχή της Αττικής υπάρχουν διάφοροι σύλλογοι εθελοντών δασοπροστασίας όπως ο Ε ΑΣΑ που διοργανώνει πυροφυλάξεις στην Πάρνηθα όλη την αντιπυρική περίοδο. Σε κάθε περίπτωση, οι αρµόδιες αρχές πρέπει να είναι ενήµερες για την παρουσία τέτοιων οµάδων µέσα στο δάσος. Η πυροφύλαξη πρέπει να γίνεται µαζί µε άτοµα έµπειρα, που γνωρίζουν την περιοχή και µπορούν να αντιµετωπίσουν οποιαδήποτε επείγουσα κατάσταση. Είναι προτιµότερο εάν δεν γνωρίζουµε, να µην επιχειρήσουµε να βοηθήσουµε στην πυροφύλαξη ή κατάσβεση της πυρκαγιάς γιατί το πιθανότερο είναι να δηµιουργήσουµε σύγχυση και να δυσκολέψουµε το έργο των αρµόδιων αρχών. Παρόλο που όλοι νιώθουµε ιδιαίτερα την ανάγκη να βοηθήσουµε όσο περισσότερο µπορούµε το δάσος, θα ήταν καλό να γνωρίζουµε ότι το φυσικό περιβάλλον µετά από µια µεγάλη φωτιά έχει υποστεί µεγάλο σοκ. Το καλύτερο που θα µπορούσαµε να κάνουµε είναι να αφήσουµε τις αρµόδιες υπηρεσίες να κάνουν το έργο τους. Να µην επισκεπτόµαστε άσκοπα την καµένη περιοχή. Να δώσουµε χρόνο στη φύση να αναρρώσει. Εξάλλου στις περισσότερες περιπτώσεις, το δάσος έχει τη δυνατότητα να αναγεννηθεί φυσικά. Βοηθάµε στις αναδασώσεις µόνο όταν αυτές καθοριστούν από τις αντίστοιχες υπηρεσίες ( ασαρχείο, /νση Αναδασώσεων, Φορέας ιαχείρισης κ.α.) και δεν λειτουργούµε ατοµικά γιατί µπορεί κατά λάθος να προκαλέσουµε µεγαλύτερη ζηµιά στο οικοσύστηµα. 14

15 Οι ανεξέλεγκτες δενδροφυτεύσεις µπορεί να δηµιουργήσουν περισσότερα προβλήµατα από όσα θα προσπαθήσουν να επιλύσουν. Για παράδειγµα, η προσπάθεια φύτευσης µπορεί να προκαλέσει: Άσκοπη συµπίεση του εδάφους (κατά τη διαδικασία φύτευσης). Ξερίζωµα µικρών αυτόχθονων αρτίφυτρων δέντρων κατά τη διαδικασία διάνοιξης λάκου (αρτίφυτρων που θα είχαν µεγαλύτερες ικανότητες προσαρµογής και ανάπτυξης στην περιοχή). Εισαγωγή ξενικών ειδών ή φυτών µε ξένα προς τους τοπικούς πληθυσµούς γονιδιακά χαρακτηριστικά. ηµιουργία συστάδων µε προβληµατικό µέλλον εάν το φυτευτικό υλικό δεν έχει ανεπτυγµένα χαρακτηριστικά προσαρµογής στις τοπικές συνθήκες. Σε περίπτωση που συναντήσουµε ζώα που βρίσκονται σε κατάσταση σοκ και χρειάζονται βοήθεια, επικοινωνούµε αντιστοίχως µε τις υπηρεσίες που έχουν αναλάβει τη διαχείριση της περιοχής ή µε οργανώσεις (π.χ. WWF) που έχουν την υποδοµή και τη γνώση να µας συµβουλέψουν στο τι ακριβώς πρέπει να κάνουµε. Βιβλιογραφία Καιλίδης.- Καρανικόλα Π., 2004 : ασικές πυρκαγιές Ντάφης Αθ. Σπ., 1986 : ασική Οικολογία 15

16

17 Φτιάχνουµε τη δική µας ιστορία! Η Πάρνηθα πριν και µετά -Χρησιµοποιώντας τα πολυµέσα Αυτή η δραστηριότητα απευθύνεται σε µαθητές των τελευταίων τάξεων του ηµοτικού και του Γυµνασίου και συνιστάται να ολοκληρωθεί µετά από τις υπαίθριες δραστηριότητες Π.Ε. στην Πάρνηθα. Υλικά: Μια ψηφιακή φωτογραφική µηχανή ή µια βιντεοκάµερα. Ένας υπολογιστής (µε το πρόγραµµα Windows Movie Maker). Για το ηµοτικό: Χαρτί µέτρου, κηροµπογιές, πλαστελίνη, φωτογραφικό υλικό από την Πάρνηθα (πριν και µετά την πυρκαγιά). Στόχος: να αξιοποιήσουν τα παιδιά τη φαντασία τους και να φτιάξουν µια ιστορία µε βάση τις γνώσεις που θα αποκτήσουν για την κατάσταση της Πάρνηθας πριν και µετά τη φωτιά. Η δραστηριότητα αυτή αποτελείται από τέσσερα στάδια. 1 ο στάδιο, προετοιµασία στη τάξη: Συγκέντρωση ή παραγωγή υλικού πριν την επίσκεψη στο πεδίο. 2 ο στάδιο, στο «πεδίο»: Αποτύπωση εικόνων και λεπτοµερειών του πεδίου είτε ζωγραφικά, είτε ψηφιακά είτε µε οποιοδήποτε άλλο τρόπο (πλην συλλογής!). 3 ο στάδιο: Συγκέντρωση του ψηφιακού υλικού και µεταφορά στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, στο πρόγραµµα «Windows Movie Maker»). 4 ο στάδιο: Στήσιµο της ιστορίας και παρουσίαση στη τάξη ή σε όλο το σχολείο. 1. Προετοιµασία στην τάξη: Τα παιδιά αναλαµβάνουν να συγκεντρώσουν φωτογραφίες από την Πάρνηθα πριν την πυρκαγιά ή να ζωγραφίσουν την Πάρνηθα όπως ήταν πριν την µεγάλη πυρκαγιά. Βοηθήστε τα παιδιά να κατανοήσουν κι έπειτα να ζωγραφίσουν τα διαφορετικά είδη βλάστησης (βλ. εγχειρίδιο του εκπαιδευτικού) κάνοντας ερωτήσεις: Ποια είδη συναντάµε σε χαµηλά υψόµετρα; Ποια σε µεγαλύτερα υψόµετρα; Ποια είναι πιο ανθεκτικά στη φωτιά; Ποια είδη µπορούν ν αναγεννηθούν πιο εύκολα και ποια πιο δύσκολα µετά τη φωτιά; Αναφερθείτε και στην πανίδα της περιοχής. Στο ηµοτικό: Καλό θα ήταν όλα τα παιδιά να ζωγραφίσουν πάνω στο χαρτί «του µέτρου» ή να δηµιουργήσουν ένα ανάγλυφο ή τρισδιάστατο έργο το οποίο θα φωτογραφήσουν µετά. Μπορούν να χρησιµοποιήσουν πλαστελίνη (ή άλλο υλικό που θεωρείτε κατάλληλο για τα παιδιά). Αφού έχουν τελειώσει µε τη ζωγραφική ή οποιαδήποτε άλλη καλλιτεχνική δηµιουργία, αφήνετε τα παιδιά να φωτογραφίσουν το υλικό, δίνοντας τους τη δυνατότητα να αναµετακινούν τα υλικά µεταξύ διαφορετικών φωτογραφικών λήψεων (αν είναι εφικτό). ουλειά στο πεδίο: Προσοχή!!!! Το σχολείο κινείται αποκλειστικά στα µονοπάτια, ακολουθώντας πιστά τους κανονισµούς του Εθνικού ρυµού. Οι οικότοποι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι και µπορεί άθελά µας να προκαλέσουµε βλάβες στις πληγείσες περιοχές. Η οµάδα επισκέπτεται µια περιοχή στην Πάρνηθα που (αν υπάρχει η δυνατότητα) συνδυάζει τα καµµένα και τα άκαυτα τµήµατα. Τα παιδιά φωτογραφίζουν, ζωγραφίζουν ή αποτυπώνουν µε οποιοδήποτε τρόπο λεπτοµέρειες του βουνού, της βλάστησης, της φυσικής αναγέννησης κ.ο.κ. Αποτρέψτε τα παιδιά από το να συλλέξουν και να αποµακρύνουν από το φυσικό οικοσύστηµα οποιοδήποτε υλικό, καλλιεργώντας την αρχή: «απολαµβάνω τη φύση αφήνοντας πίσω µόνο τα χνάρια µου». Μπορείτε να χωρίσετε τα παιδιά σε οµάδες διαφορετικού τρόπου «αποτύπωσης». Μια οµάδα να αναλάβει τη φωτογράφηση, µία την αποτύπωση φύλλων σε χαρτί, µία τη ζωγραφική κ.ο.κ. Επιστροφή στη τάξη : Έχοντας συλλέξει υλικό από το 1 ο και 2 ο στάδιο, είστε έτοιµοι να µοιράσετε την τάξη σε πέντε οµάδες:

18 1. Οµάδα «αφηγητών»: Θα αναλάβει να «σκαρφιστεί» και να αφηγηθεί µια ιστορία µε θέµα τον Εθνικό ρυµό της Πάρνηθας και τις πρόσφατες πυρκαγιές. Κάθε µέλος της οµάδας διατυπώνει ΜΙΑ πρόταση κάθε φορά. 2. Οµάδα «τροφοδοτών»: Θα «τροφοδοτούν» τους σεναριογράφους µε λέξεις ή εκφράσεις που θα πρέπει οι αφηγητές να ενσωµατώνουν στην πρόταση που διατυπώνουν κάθε φορά. 3. Οµάδα «γραφέων»: Θα καταγράφουν τις προτάσεις που διατυπώνουν οι αφηγητές προετοιµάζοντας το γραπτό σενάριο. Οι γραφείς µπορούν να διορθώνουν επίσης και τυχόν εκφραστικά λάθη. 4. Οµάδα των «εκφωνητών»: Θα βοηθήσουν στην «θεατρική» αφήγηση του σεναρίου της ιστορίας. Η ηχογράφηση γίνεται µε ψηφιακό εγγραφέα ήχου (MP3 voice recorder, Digital video κ.ο.κ.) έτσι ώστε να µπορέσετε να αποθηκεύσετε τις φωνές στον υπολογιστή. Η επόµενη οµάδα προετοιµάζει την επεξεργασία του υλικού και την ετοιµασία της ταινίας: 5. Οµάδα συλλογής, αρχειοθέτησης, ταξινόµησης και µεταφοράς του ψηφιακού υλικού στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Αφού επεξεργαστείτε και περάσετε όλο το υλικό στον υπολογιστή, είστε έτοιµοι να παρουσιάσετε την εργασία σας στη τάξη ή το σχολείο. Σε περίπτωση που δεν έχετε τη δυνατότητα να δουλέψετε σε υπολογιστή, µπορείτε να φτιάξετε την ίδια ιστορία σε κολλάζ. Μη διστάσετε να επικοινωνήσετε µαζί µας για να προγραµµατίσουµε τη συγκεκριµένη δραστηριότητα µαζί. Οδηγίες χρήσης του προγράµµατος Windows Movie Maker. Γενικά Επιλέγουµε σταδιακά: start- All Programs- Windows Movie Maker. Ανοίγοντας το πρόγραµµα, επιλέγουµε τα Tasks. Το 1 CaptureVideo αφορά την εισαγωγή του υλικού µας: Video, εικόνες, ήχους. Το 2 Edit Movie αφορά την επεξεργασία του υλικού µας, πρόσθεση διάφορων effects, εισαγωγή υποτίτλων κτλ.. Και τέλος το 3 Finish Movie αφορά την τελειοποίηση της ταινίας µας και τους διάφορους τρόπους αποθήκευσής της στον υπολογιστή µας ή σε κάποιο cd dvd. εξιά είναι το Collections ένας χώρος που στην αρχή είναι άδειος αλλά εκεί θα µπαίνουν οι φωτογραφίες και τα video clips που θα εισάγουµε και θα παραµένουν στην αρχική τους µορφή άσχετα µε την επεξεργασία που θα τους κάνουµε αργότερα. Ακόµη πιο δεξιά είναι το player στο οποίο κάνουµε προεπισκόπηση των όσων επεξεργαζόµαστε. Στην κατώτερη γραµµή εργαλείων βρίσκεται το Show storyboard ή Show timeline. Επιλέγοντας ένα από αυτά, µπορούµε να ορίσουµε τη σειρά των video, φωτογραφιών, ήχων και τη µίξη αυτών µε τη χρήση διαφόρων effects. Οδηγίες για τη δηµιουργία µιας «ταινίας» Έχουµε αποθηκεύσει στον υπολογιστή µας τα video, τις φωτογραφίες ή τους ήχους που πρόκειται να χρησιµοποιήσουµε. 1. Από το task Capture Video επιλέγουµε Import video ή Import pictures ή import audio or music για να βάλουµε στο πρόγραµµα τα video µας, τις εικόνες µας ή τους ήχους µας. 2. Αφού κάνουµε την εισαγωγή, τα «υλικά» µας εµφανίζονται στο Collections. 3. Από εκεί κάνουµε κλικ µε το «ποντίκι» πάνω σε κάθε υλικό και το σέρνουµε έως µέσα στο Storyboard (αργότερα µπορούµε να αλλάξουµε τη σειρά τους). Το Storyboard χωρίζεται σε: - video (εκεί µπαίνουν τα videos φωτογραφίες ) - transition (εκεί φαίνονται τα effects που χρησιµοποιούµε για να ενωθούν τα video φωτογραφίες) - audio (εκεί φαίνεται ο ήχος που είναι ενσωµατωµένος στο video) - audio/music (εκεί φαίνονται οι ήχοι που εισάγουµε εµείς) Μια φωτογραφία που έχουµε βάλει έχει προεπιλεγµένη µια συγκεκριµένη χρονική διάρκεια η οποία φαίνεται στo Storyboard και µπορούµε εύκολα να την αυξήσουµε ή να την µειώσουµε. Για να το κάνουµε αυτό, κλικάρουµε την φωτογραφία πάνω Storyboard και βάζουµε το «ποντίκι» στην αρχή ή στο τέλος της και την τραβάµε για να αυξοµειώσουµε την διάρκεια. 4. Αποφασίζουµε τη σειρά προβολής των «υλικών» µας, τακτοποιώντας τα µε τη βοήθεια του «ποντικιού» («σέρνοντας» αριστερά ή δεξιά κάθε υλικό στην γραµµή Storyboard). 5. Με τη βοήθεια του Edit Movie επιλέγουµε τον τρόπο που θέλουµε να ενώνονται και να προβάλλονται τα videos φωτογραφίες από τα διάφορα effects και transitions που βρίσκονται εκεί. Αυτό γίνεται σέρνοντας µε το «ποντίκι» κάθε effect ή transition που έχουµε επιλέξει έως το υλικό του Storyboard στο οποίο θέλουµε να εφαρµοστεί. 5. Αποθηκεύουµε την ταινία µας.

19 1. ασικές πυρκαγιές. ραστηριότητες. Ίσως είδατε κι εσείς εκείνη τη θλιβερή εικόνα του καµένου ελαφιού στην τηλεόραση. Και ίσως µάτωσε η καρδιά σας, όπως µάτωσε η καρδιά όλων των Αθηναίων. Ωστόσο δεν ήταν µόνο η Πάρνηθα, ούτε µόνο τα ελάφια τα θύµατα των δασικών πυρκαγιών. Το καλοκαίρι του 2007 ήταν ίσως ένα από τα χειρότερα των τελευταίων δεκαετιών από πλευράς δασικών πυρκαγιών. Εκατοντάδες χιλιάδες στρέµµατα δάσους κάηκαν και µάλιστα σε προστατευόµενες περιοχές όπως στις Πρέσπες, την Πίνδο, και τον Αίνο. Τι σας έρχεται στο νου όταν ακούτε τον όρο «δασικές πυρκαγιές»; Χωριστείτε σε οµάδες και συµπληρώστε τον «χάρτη εννοιών». Προσοχή! Όλες οι ιδέες των µελών της οµάδας πρέπει να καταγραφούν. Χρησιµοποιήστε ένα µεγάλο χαρτί ή την οθόνη του υπολογιστή. - ασικές πυρκαγιές Όταν έχετε ολοκληρώσει την εργασία σας, χωρίστε σε κατηγορίες τις ιδέες που έχετε καταγράψει: π.χ. «Αιτίες», «Αφορµές», «Συνέπειες», «Συναισθήµατα», «Μέτρα πρόληψης» κ.λπ. Έχετε ξεχάσει τίποτα; Κάντε µια µικρή έρευνα στη βιβλιογραφία, το διαδίκτυο, στις εφηµερίδες και στα περιοδικά. Συµπληρώστε τις κατηγορίες εννοιών που εντοπίσατε και παρουσιάστε στην τάξη το θέµα «δασικές πυρκαγιές». Πρέπει να είστε επιστηµονικά ακριβείς, συναισθηµατικά νηφάλιοι αλλά και επικοινωνιακά ελκυστικοί. Ορίστε µια επιτροπή αξιολόγησης στην τάξη και συγκρίνετε τις παρουσιάσεις σας. Η επιτροπή πρέπει να προκρίνει την καλύτερη µε βάση τα κριτήρια: -Πληρότητα -Σαφήνεια -Τεκµηρίωση από πηγές -Πειστικότητα επιχειρηµάτων -Ελκυστικότητα παρουσίασης. Ορίστε µια κοινή ηµέρα παρουσίασης για όλες τις οµάδες.

20 Καλή επιτυχία. 2. Η πυρκαγιά στην Πάρνηθα Ήταν «ΤΟ» θέµα σε εφηµερίδες και περιοδικά για αρκετό καιρό µετά το συµβάν. Χωριστείτε σε οµάδες και πραγµατοποιήστε µια έρευνα στο διαδίκτυο, στις ιστοσελίδες εφηµερίδων και περιοδικών, επιστηµονικών ιδρυµάτων, περιβαλλοντικών οργανώσεων και άλλων φορέων. Συγκεντρώστε ε πληροφορίες, γνώµες και απόψεις για την πυρκαγιά στην Πάρνηθα. Μπορείτε να ξεκινήσετε από τα δηµοσιεύµατα που περιλαµβάνονται στο CD. Ψάξτε στα blog που υπάρχουν να βρείτε τις απόψεις που εκφράστηκαν. Ετοιµάστε µια παρουσίαση Powerpoint µε τα εξής θέµατα: Η έκταση της καταστροφής. o Ειδικότερα, µελέτησε τους χάρτες που επισυνάπτονται στο συγκεκριµένο φύλλο. Ο πρώτος χάρτης αφορά την Πάρνηθα πριν καεί, µελετήστε τον προσεκτικά. Αφού συγκεντρώσετε τα στοιχεία που σας έχουν ζητηθεί, προσπαθήστε να σχεδιάσετε πάνω στον χάρτη την έκταση που κάηκε. Όταν ολοκληρώσετε την εργασία σας, δείτε τον δεύτερο χάρτη και ελέγξετε κατά πόσο αυτό που σχεδιάσατε ανταποκρίνεται στα σηµερινά δεδοµένα. Τι συνέπειες είχε για το ελάφι, τα ζώα, τα φυτά και τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου. Οι αιτίες της πυρκαγιάς. Μέτρα αποκατάστασης του δάσους. Μέτρα πρόληψης µιας νέας πυρκαγιές. Η πυρκαγιά στην Πάρνηθα και η ευαισθητοποίηση/ενεργοποίηση του κοινού. Η γνώµη µας για το πώς παρουσιάστηκε το θέµα στον Τύπο. Ο ρόλος των bloggers στην ευαισθητοποίηση του κοινού. Πως θα στήναµε το δικό µας blog για το θέµα. Κάθε µέλος της οµάδας µπορεί να αναλάβει ένα ή περισσότερα από αυτά τα θέµατα. Σε κάθε θέµα αντιστοιχεί µια µόνο διαφάνεια Powerpoint. Θα καταλήξετε δηλαδή µε µια παρουσίαση 8 διαφανειών. Ορίστε µια ηµέρα παρουσιάσεων για όλες τις οµάδες. Εντοπίστε τις διαφορές που τυχόν υπάρχουν στα δεδοµένα και τις απόψεις που παρουσιάζονται. Συζητείστε τες. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαλευκάνετε κάποια σηµεία; Πραγµατοποιήστε την µε βάση την επόµενη ακριβώς δραστηριότητα. 3. Ας σκάψουµε λίγο βαθύτερα Χωριστείτε σε 5 οµάδες και ερευνήστε: Τι σχέση µπορεί να έχουν µε την πυρκαγιά στην Πάρνηθα, και µε τις δασικές πυρκαγιές του καλοκαιριού γενικότερα, τα ακόλουθα: Αλλαγή κλίµατος Κτηµατολόγιο, δασικοί χάρτες Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο Οι αξίες που καθοδηγούν τη ζωή µας Κάθε οµάδα µπορεί να αναλάβει ένα θέµα. Θα βοηθηθεί από τα κείµενα που θα βρει στο σχετικό CD. Ετοιµάστε ένα κόµικς για το θέµα σας και παρουσιάστε το στην τάξη. Το κόµικς πρέπει να δείχνει µε σαφήνεια τη ζητούµενη σχέση των παραπάνω θεµάτων µε τις δασικές πυρκαγιές, να έχει χιούµορ και φαντασία και να κινητοποιεί τον αναγνώστη να σκεφτεί και να δράσει.

21 4. Τι µπορούµε να κάνουµε όλοι µαζί και ατοµικά για να προστατέψουµε τα δάση από τη φωτιά; (α) Ο καθένας χωριστά γράφει σε χρωµατιστές κάρτες (χρωµατιστά χαρτιά Α4 κοµµένα στα 3) ιδέες που να απαντούν στο ερώτηµα. Χρησιµοποιήστε χοντρούς χρωµατιστούς µαρκαδόρους και κεφαλαία γράµµατα. Σε χαρτί του µέτρου κολλάτε τις κάρτες. Σε κάθε κάρτα πρέπει να αντιστοιχεί µια ιδέα µόνο. Όταν έχετε κολλήσει όλοι τις κάρτες σας, οµαδοποιήστε τες ανά κατηγορίες. ιαλέξτε τρεις ιδέες που µπορείτε να υλοποιήστε όλοι µαζί ως τάξη ή περιβαλλοντική οµάδα ή σχολείο και βάλτε τες σε εφαρµογή. ιαλέξτε τις πιο ρεαλιστικές ιδέες που µπορεί να υλοποιήσει ο καθένας µόνος του ή µε την οικογένειά του. Βαθµολογήστε τες ανάλογα µε το πόσο εφικτές και αποτελεσµατικές ιδέες. (β) Συζητείστε τι µπορούν να κάνουν οι τοπικές κοινωνίες για την πρόληψη και αντιµετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Υπάρχουν οµάδες που έχουν σχηµατιστεί σε περιοχές που έχουν πληγεί ή κινδυνεύουν να πληγούν από φωτιές; Γνωρίζετε τέτοιες οµάδες στις περιοχές όπου κατοικείτε ή από όπου κατάγεστε; (γ) Υπάρχουν δυο αντικρουόµενες απόψεις: 1. Η δασοπυρόσβεση και η πρόληψη των πυρκαγιών είναι δουλειά της Πολιτείας. Είναι δική της ευθύνη. Οι πολίτες πληρώνουν φόρους για να κάνει η Πολιτεία τη δουλειά της. 2. Ο εθελοντισµός παίζει σηµαντικό ρόλο στην πρόληψη και αντιµετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Οι περιβαλλοντικές οµάδες, οι εθελοντές δασοπυροσβέστες και ο θεσµός της Πολιτικής Προστασίας έχουν σηµαντικό ρόλο να παίξουν στην αντιµετώπιση του προβλήµατος. εν µπορούµε να τα περιµένουµε όλα από την Πολιτεία. Χωριστείτε σε δυο οµάδες. Συγκεντρώστε επιχειρήµατα, η κάθε οµάδα για µία από τις απόψεις αυτές, και παίξτε ένα παιχνίδι ρόλων. Συζητείστε στο τέλος µε ποια άποψη τείνετε να συµφωνήσετε.

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Συνοδευτικό Κείμενο Διαφανειών Παρουσίασης για Το μέλλον των Δασών

Συνοδευτικό Κείμενο Διαφανειών Παρουσίασης για Το μέλλον των Δασών Συνοδευτικό Κείμενο Διαφανειών Παρουσίασης για Το μέλλον των Δασών 1. Λογότυπο WWF. Αναγνωρίζετε αυτό το σήμα; Το έχετε ξαναδεί; Ποιο είναι το ζώο που έχει για σήμα της η οργάνωση; Τι νομίζετε ότι συμβολίζει

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER 1. Ανοίξτε από ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, το Windows movie maker 2. Αυτή είναι η βασική επιφάνεια εργασίας του λογισµικού Το movie maker µας δίνει δύο δυνατότητες. Να κάνουµε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Παρεμβάσεις του Ανθρώπου στο Περιβάλλον Γνωστικό Αντικείμενο: Βιολογία Διδακτική Ενότητα: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα 1 Προς το Περιφερειακό Συµβούλιο Αττικής Συνοπτική έκθεση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος στην Πάρνηθα & Αττική και των µέτρων που πρέπει να ληφθούν (εν όψει της συζήτησης στο Π.Σ. για την Πάρνηθα)

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ- Προστασία και αποκατάσταση

ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ- Προστασία και αποκατάσταση ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ- Προστασία και αποκατάσταση Ο ανθρωπος εξαρτάται από τα δάση. Προμηθεύουν ξύλο και είναι σημαντικά για την αναψυχή του. Επιτελούν όμως και σημαντικές λειτουργίες. Ενισχύουν τη βιοποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των . ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ CO 2.1 Γενικά Η υπερθέρµανση του πλανήτη και οι κλιµατικές αλλαγές ως αποτέλεσµα της αύξησης των εκλυόµενων αερίων του θερµοκηπίου, λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Movie Maker (Δημιουργία βίντεο)

Movie Maker (Δημιουργία βίντεο) Movie Maker (Δημιουργία βίντεο) - Με πόσους τρόπους μπορούμε να διηγηθούμε μια ιστορία; - Μπορούμε να την πούμε ο ένας στον άλλο. - Μπορούμε να την γράψουμε. - Μπορούμε να τη ζωγραφίσουμε κομμάτι-κομμάτι.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ WINDOWS MOVIE MAKER

ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ WINDOWS MOVIE MAKER ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ WINDOWS MOVIE MAKER Το πρόγραµµα windows movie maker είναι ένα εύκολο στη χρήση πρόγραµµα µοντάζ το οποίο µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε για να φτιάξουµε τις δικές

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου!

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Aλεξανδροπούλου Παυλίνα Graphic designer - «Pi Beliefs, οπτική επικοινωνία περιβάλλοντος & πολιτισµού» email: pavlinac@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

Πυρκαγιές. Φιλιππόπουλος Νίκος

Πυρκαγιές. Φιλιππόπουλος Νίκος Πυρκαγιές Φιλιππόπουλος Νίκος Επισκόπηση Βασικά Στοιχεία Πυρκαγιών Τρίγωνο Πυρκαγιάς Κατάσβεση Πυρκαγιών Καπνοί Ο πιο ύπουλος αντίπαλος Στοιχεία Πυροσβεστήρων Στοιχεία επιβίωσης σε Πυρκαγιές Αστικές Πυρκαγιές

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να προσέχετε για να αποτρέψετε την εκδήλωση πυρκαγιάς... Αν το σπίτι σας βρίσκεται µέσα ή κοντά σε δάσος ή δασική έκταση...

Τι πρέπει να προσέχετε για να αποτρέψετε την εκδήλωση πυρκαγιάς... Αν το σπίτι σας βρίσκεται µέσα ή κοντά σε δάσος ή δασική έκταση... Τι πρέπει να προσέχετε για να αποτρέψετε την εκδήλωση πυρκαγιάς... Μην καίτε σκουπίδια ή ξερά χόρτα και κλαδιά κατά τη διάρκεια των θερινών µηνών. Μην ανάβετε τους θερινούς µήνες υπαίθριες ψησταριές στα

Διαβάστε περισσότερα

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007:

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007: ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ινστιτούτο Μεσογειακών ασικών Οικοσυστηµάτων & Τεχνολογίας ασικών Προϊόντων (Ι.Μ..Ο. & T..Π.) Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια - Θαµνότοποι

Λιβάδια - Θαµνότοποι ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λιβάδια - Θαµνότοποι ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης Οδηγός φυτεύσεων Επιλογή θέσης φύτευσης Η θέση φύτευσης επιλέγεται, µε βάση τις τοπικές συνθήκες, το µέγεθος της επέµβασης και το σκοπό που θα εξυπηρετήσει. Η επιβίωση του φυτού κρίνεται από το βάθος του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιοχή Εργασίας του Flash

Η Περιοχή Εργασίας του Flash Η Περιοχή Εργασίας του Flash Η Λωρίδα Χρόνου και τα Επίπεδα Το Flash είναι εφαρμογή με την οποία φτιάχνουμε ταινίες όπως διαφημιστικά banners και διαδραστικές εφαρμογές οι οποίες περιέχουν κίνηση. Για

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος Οδηγίες Χρήσης Εισαγωγή Η εφαρμογή Aratos Disaster Control είναι ένα Γεωγραφικό Πληροφοριακό Σύστημα, σκοπός του οποίου είναι η απεικόνιση δεδομένων καταστροφών(πυρκαγιές), ακραίων καιρικών συνθηκών (πλημμύρες)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

των πυρκαγιών Προετοιµάσια χειρονακτικών εργαλείων για αποστολές καταπολέµησης των πυρκαγιών Χρήση χειρονακτικών εργαλείων για την καταπολέµηση

των πυρκαγιών Προετοιµάσια χειρονακτικών εργαλείων για αποστολές καταπολέµησης των πυρκαγιών Χρήση χειρονακτικών εργαλείων για την καταπολέµηση Ενότητα EF4: Μέρος 1.1: Μέρος 1.2: Χρηση χειρονακτικών εργαλείων για την καταπολέµηση των πυρκαγιών Προετοιµάσια χειρονακτικών εργαλείων για αποστολές καταπολέµησης των πυρκαγιών Χρήση χειρονακτικών εργαλείων

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις 46 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪ Η-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Χρυσ Σµύρνης 3 : Τηλ.: 2107601470 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2006 ΘΕΜΑ 1 Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή

Διαβάστε περισσότερα

Γεια σας κάλοι µου φίλοι! Είµαι η χαρουπιά και ζω στο χερσόνησο του Ακάµα. Είµαι 400 χρονών. Πριν δυο εκατοντάδες χρόνια γεννήθηκα από ένα σπόρο που

Γεια σας κάλοι µου φίλοι! Είµαι η χαρουπιά και ζω στο χερσόνησο του Ακάµα. Είµαι 400 χρονών. Πριν δυο εκατοντάδες χρόνια γεννήθηκα από ένα σπόρο που Φαντάζοµαι ότι είµαι ένα δέντρο που µιλά και προσπαθώ να πείσω τους ανθρώπους να προστατέψουν το δάσος Γεια σας καλοί µου φίλοι.το ξέρετε ότι είµαι ένα Πεύκο στο δάσος της Πυκνής;Είµαι 200 χρονών.πριν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Χρήσης Moviemaker

Οδηγός Χρήσης Moviemaker Οδηγός Χρήσης Moviemaker Αναλυτικός οδηγός χρήσης του λογισμικού Moviemaker Κατάλληλο για τη δημιουργία Βιντεοτέχνης και Animation Εποπτεία: Γενεθλής Γενεθλίου, ΕΔΕ Τέχνης Συγγραφή / Σελίδωση: Κύπρος Πισιαλής,

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008

«ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008 «ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008 2008 Οι Ομάδες εργασίας μας Η Πράσινη Μέρα εντρογαλιές Αμυγδαλιές ασοφύλακες Κυπαρίσσια Οι πρώτες ενέργειες στη συνέχεια Η Πράσινη Μέρα Αδαμοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Τέρμα Αλκμάνος, Ιλίσια, 115 28 Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ Το παιχνίδι θα αποτελείται από δυο παίκτες, οι οποίοι θα βρίσκονται αντικριστά στις άκρες ενός γηπέδου δεξιά και αριστερά, και µια µπάλα.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Εργασία

Μεταπτυχιακή Εργασία ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ Μεταπτυχιακή Εργασία Ιωάννης Φλώρος, Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ Επιβλέπων : Ν. Μαµάσης, Λέκτορας ΕΜΠ Αθήνα, Μάρτιος 2009 Σκοπός Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΑΧΑΡΝΩΝ ΗΜΟΣ ΑΧΑΡΝΩΝ ΗΜΟΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΑΧΑΡΝΩΝ ΗΜΟΣ ΑΧΑΡΝΩΝ ΗΜΟΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΣΤΟΧΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΗΜΟΣ ΑΧΑΡΝΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΟΥ ΑΝΑΗ ΜΕΙΜΑΡΟΓΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Ως κλιματική αλλαγή αναφέρεται η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται από την άνοδο του ποσού των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Το διοξείδιο του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

B) Ετοιμάζοντας μια Παρουσίαση

B) Ετοιμάζοντας μια Παρουσίαση B) Ετοιμάζοντας μια Παρουσίαση Τι είναι μια παρουσίαση με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή Ο υπολογιστής με την κατάλληλη εφαρμογή, μπορεί να μας βοηθήσει στη δημιουργία εντυπωσιακών εγγράφων, διαφανειών

Διαβάστε περισσότερα

Τα φυτά χρειάζονται κατάλληλο περιβάλλον για να φυτρώσουν και να μεγαλώσουν. Οι φυτεύσεις στο οικοσύστημα της Πάρνηθας αποτελούν μια ιδιαίτερη

Τα φυτά χρειάζονται κατάλληλο περιβάλλον για να φυτρώσουν και να μεγαλώσουν. Οι φυτεύσεις στο οικοσύστημα της Πάρνηθας αποτελούν μια ιδιαίτερη Οδηγός φυτεύσεων Η Πάρνηθα καταλαμβάνει μια μεγάλη έκταση στη γεωγραφική περιοχή της Αττικής και μαζί με τα όρη Πεντέλη, Υμηττός και Αιγάλεω-Ποικίλο περικλείει την πρωτεύουσα και τα προάστια αυτής. Το

Διαβάστε περισσότερα

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του πάνω σ αυτή και η επιστροφή του στην ατμόσφαιρα λέγεται υδρολογικός κύκλος. το νερό πέφτει στην επιφάνεια της γης με τα ατμοσφαιρικά

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

MOVIE MAKER. Οδηγός Χρήσης

MOVIE MAKER. Οδηγός Χρήσης MOVIE MAKER Οδηγός Χρήσης ΜΜ XP ΕΙΣΑΓΩΓΗ (1/4) Το Windows Movie Maker (MM2) μας βοηθά να δημιουργήσουμε, να επεξεργαστούμε και να χρησιμοποιήσουμε τις ταινίες που έχουμε δημιουργήσει. 2 ΜΜ XP Μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Βασιλική Χρυσοπολίτου και Πέτρος Κακούρος, ΕΚΒΥ Το κλίμα και τα δάση στο μέλλον Υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με:

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµες οδηγίες χρήσης atube Catcher

Σύντοµες οδηγίες χρήσης atube Catcher Σύντοµες οδηγίες χρήσης atube Catcher ελλατόλας Στέλιος 2 ο Ε.Κ.Φ.Ε. Ηρακλείου Κρήτης Περιεχόµενα Εγκατάσταση του προγράµµατος...4 Λειτουργία του προγράµµατος...6 Βασική λειτουργία (κατέβασµα ένα - ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Η ΠΥΡΚΑΓΙΑ TOY 2007 ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΡΥΜΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα EF6: Μέρος 1.1: Μέρος 1.2:

Ενότητα EF6: Μέρος 1.1: Μέρος 1.2: Ενότητα EF6: Μέρος 1.1: Μέρος 1.2: Εφαρµόστε τεχνικές ελεγχόµενης καύσης της βλάστησης Ετοιµάστε συσκευές ανάφλεξης και βοηθητικό εξοπλισµό για να χρησιµοποιηθούν στην κατάσβεση πυρκαγιών Ενεργοποιήστε

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της πυρκαγιάς της 28 ης Ιουνίου 2007 στο όρος Πάρνηθα µε τη χρήση δορυφορικών εικόνων

Χαρτογράφηση της πυρκαγιάς της 28 ης Ιουνίου 2007 στο όρος Πάρνηθα µε τη χρήση δορυφορικών εικόνων Χαρτογράφηση της πυρκαγιάς της 28 ης Ιουνίου 2007 στο όρος Πάρνηθα µε τη χρήση δορυφορικών Χρονοπούλου Γλυκερία, ασολόγος, Msc ιαχείρισης φυσικών και Ανθρωπογενών Καταστροφών Οι δασικές πυρκαγιές στην

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Μύκονος, 19 / 05 / 2015 αρ. πρωτ. - -

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Μύκονος, 19 / 05 / 2015 αρ. πρωτ. - - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Μύκονος, 19 / 05 / 2015 αρ. πρωτ. - - ΠΡΟΣ: ΔΗΜΟΣ ΜΥΚΟΝΟΥ Γρ. Αντιδημάρχου Καθημερινότητας, Εξυπηρέτησης του Πολίτη & Πολιτικής Προστασίας - Τα τοπικά Μ. Μ. Ε. & τους

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Η οµαδοποίηση των ζώων

Η οµαδοποίηση των ζώων ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η οµαδοποίηση των ζώων ENOTHTA: Η οµαδοποίηση των ζώων ΜΑΘΗΜΑ: Επιστήµη ΤΑΞΗ: Β ΣΚΟΠΟΣ Οι µαθητές καλούνται να οργανώσουν µε βάση διαφορετικά κριτήρια κάθε φορά, πληροφορίες που είδη γνωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Έρση Γιαννουλάτου Καλλιτέχνιδα Full Time BA(Ηοns) The Surrey Institute

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

Στην συνέχεια και στο επόµενο παράθυρο η εφαρµογή µας ζητάει να εισάγουµε το Username και το Password το οποίο σας έχει δοθεί από τον ΕΛΚΕ.

Στην συνέχεια και στο επόµενο παράθυρο η εφαρµογή µας ζητάει να εισάγουµε το Username και το Password το οποίο σας έχει δοθεί από τον ΕΛΚΕ. 1. Πρόσβαση Οδηγίες προγράµµατος διαχείρισης ανάλυσης χρόνου εργασίας (Time Sheet) Για να ξεκινήσετε την εφαρµογή, από την κεντρική σελίδα του ΕΛΚΕ (www.elke.aua.gr) και το µενού «ιαχείριση», Time Sheet

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Το scratch διαθέτει αρκετά μεγάλη ποικιλία έτοιμων ενσωματωμένων ηχητικών clips τα οποία θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα και θα σας βάλουν σε πειρασμό να πειραματιστείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

SafeChania 2015: The Knowledge Triangle in the Civil Protection Service (Education, Research, Innovation)

SafeChania 2015: The Knowledge Triangle in the Civil Protection Service (Education, Research, Innovation) Βασιλική Βαρελά 1*, Αθανάσιος Σφέτσος 1, Ιωάννης Μητσόπουλος 2, Γαβριήλ Ξανθόπουλος 3, Διαμάντω Βλαχογιάννη 1, Nικόλαος Γούναρης 1 1 Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Ερευνών, ΙΠΡΕΤΕΑ, ΕΚΕΦΕ «Δ», Πατριάρχου Γρηγορίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

Από ένα σπόρο γεννιέται το δέντρο

Από ένα σπόρο γεννιέται το δέντρο Από ένα σπόρο γεννιέται το δέντρο ΕΘΝΙΚΟΣ ΡΥΜΟΣ ΠΑΡΝΗΘΑΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 Για τα δάση της χαλεπίου πεύκης όπως και για τα δάση αειφύλλων πλατυφύλλων. Για τα δάση αυτά απαιτείται μόνο προστασία από βόσκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ζωγραφίζοντας µε τον υπολογιστή

ζωγραφίζοντας µε τον υπολογιστή ζωγραφίζοντας µε τον υπολογιστή Μια από τις εργασίες που µπορούµε να κάνουµε µε τον υπολογιστή είναι και η ζωγραφική. Για να γίνει όµως αυτό πρέπει ο υπολογιστής να είναι εφοδιασµένος µε το κατάλληλο πρόγραµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας

Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας Μαργαρίτα Αριανούτσου Φαραγγιτάκη Τμήμα Βιολογίας ΕΚΠΑ http://uaeco.biol.uoa.gr ΕΚΒΥ 19/11/2014 Τα πλέον επιρρεπή στη φωτιά δασικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ανανεώσιµες πηγές ενέργειας» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα