Άσκηση και Ψυχική ιάθεση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Άσκηση και Ψυχική ιάθεση"

Transcript

1 Άσκηση και Ψυχική ιάθεση ΓIANNH ZEPBA Eργαστήριο Kινητικής Συµπεριφοράς και Aθλητικής Ψυχολογίας Tοµέας Θεωρητικών Eπιστηµών Tµήµα Eπιστήµης Φυσικής Aγωγής και Aθλητισµού Πανεπιστηµίου Aθηνών ΠEPIΛHΨH ΖΕΡΒΑΣ Ι. Άσκηση και ψυχική διάθεση. Κινησιολογία, Τόµ. 1, No. 1, σελ , Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να εξετάσει την επίδραση της ηµερήσιας και χρόνιας σωµατικής άσκησης στην ψυχική διάθεση και υγεία του ατόµου. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται (1) στη σχέση µεταξύ άσκησης και άγχους κατάστασης ή προδιάθεσης, (2) στη σύγκριση µεταξύ αποτελεσµάτων που προκύπτουν από την άσκηση και εκείνων που προκύπτουν από παραδοσιακές τεχνικές χαλάρωσης, (3) στη σχέση άσκησης και αυτοεκτίµησης, σωµατικής εικόνας, αυτοπεποίθησης, αυτοαποτελεσµατικότητας και συµπεριφοράς Τύπου Α, (4) στους φυσιολογικούς και ψυχολογικούς µηχανισµούς που συνδέονται µε τις αλλαγές της ψυχικής διάθεσης και υγείας, (5) στο είδος, την ένταση και τη διάρκεια της σωµατικής άσκησης, και (6) στα προβλήµατα που προκύπτουν από την πιθανότητα εξάρτησης του ατόµου από την άσκηση και την πιθανή αρνητική συµπεριφορά. Λέξεις κλειδιά: ΨΥΧΙΚΗ ΙΑΘΕΣΗ, ΑΓΧΟΣ, ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ, ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ, ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ Το ενδιαφέρον των ανθρώπων για φυσική δραστηριότητα αυξάνει ολοένα και περισσότερο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η συστηµατική σωµατική άσκηση παίζει σηµαντικό ρόλο στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και γενικά της υγείας και ευρωστίας ενός ατόµου. Αντίθετα, η έλειψη φυσικής δραστηριότητας και συστηµατικής σωµατικής άσκησης δηµιουργουν σοβαρά προβλήµατα στην υγεία, χρόνιες καρδιακές παθήσεις, υπέρταση, παχυσαρκία, οστεοπόρωση κ.ά. (Biddle & Mutrie 1991, North et al. 1990). Τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί ένας άλλος πολύ σηµαντικός παράγοντας της υγείας, ο ψυχολογικός, και η πεποίθηση ότι η σωµατική άσκηση σχετίζεται µε ψυχολογικά οφέλη. Ερευνητές από τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, την Αγγλία και την Ελλάδα ενισχύουν συνεχώς µε καινούργια δεδοµένα τη σχέση άσκησης και ψυχικής διάθεσης. Μερικοί συγκεντρώνονται στην άσκηση ως µέσο βελτίωσης της ψυχικής διάθεσης, άλλοι ως θεραπευτική τεχνική για άτοµα που πάσχουν από ψυχοπαθολογικά προβλήµατα και άλλοι ως εκπαιδευτικό και θεραπευτικό µέσο για άτοµα µε ειδικές ανάγκες. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να εξετάσει την επίδραση της άσκησης στην ψυχική διάθεση του ατόµου. Η ψυχική διάθεση ορίζεται από ψυχολογικούς και φυσιολογικούς παράγοντες όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η κόπωση, η ενεργητικότητα κ.ά. (McNair et al. 1971). To άγχος και η κατάθλιψη θεωρούνται σοβαροί παράγοντες της υγείας (Martinsen 1993). Για το σκοπό της εργασίας αυτής χρησιµοποιήθηκαν µεµονωµένες έρευνες, ανασκοπήσεις και µετα-αναλύσεις. Τα ερωτήµατα που τέθηκαν ήταν: α) ποια 1

2 είναι η επίδραση της αερόβιας και αναερόβιας άσκησης στη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης; β) ποιες είναι οι ψυχολογικές µεταβολές που προκαλούνται από την άσκηση; και γ) ποια ειναι τα αίτια που προκαλούν αλλαγές στην ψυχική διάθεση; Οι βασικές προσεγγίσεις στην επίδραση της άσκησης σε συναισθηµατικές καταστάσεις είναι δύο: η επίδραση των προγραµµάτων άσκησης µακράς διάρκειας και η επίδραση ηµερήσιων γυµνάσεων. Από τα προγράµµατα µακράς Ι διάρκειας αναµένονται µακροπρόθεσµες µεταβολές στη συναισθηµατική κατάσταση, από τις µεµονωµένες ηµερήσιες ασκήσεις αναµένονται πρόσκαιρες αλλαγές στην ψυχική διάθεση. Άσκηση και άγχος Ο όρος «άγχος» αναφέρεται σε σχετικά σταθερές προδιαθέσεις ή χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ατόµου (άγχος προδιάθεσης) ή σε µεταβατικές συγκινησιακές αντιδράσεις αγωνίας, ανησυχίας, νευρικότητας µε αυξηµένη διέγερση του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος (άγχος κατάστασης). Ο Martens και συν. (1990), βασιζόµενος σε προηγούµενες µελέτες, διέκρινε το άγχος σε γνωστικό και σωµατικό. Το γνωστικό άγχος αποτελεί τη νοητική διάσταση του άγχους, το οποίο προκαλεί ανησυχία και επηρεάζει την προσοχή και τις νοητικές παραστάσεις. Το σωµατικό άγχος αφορά τη φυσιολογική και συναισθηµατική διάσταση του άγχους. Τα συµπτώµατα ειναι: αυξηµένη καρδιακή συχνότητα, µυϊκή ένταση, στοµαχικές διαταραχές κ.λ.π. Τα αποτελέσµατα µιας µετα-ανάλυσης (Petrouzello et al. 1991) 124 µελετών που αφορούσαν το άγχος καταστασης (Κ-άγχος), το άγχος προδιάθεσης (Π-άγχος) και διάφορες άλλες ψυχοφυσιολογικές µεταβλητές, έδειξαν ότι, ανεξάρτητα µε το είδος ή τη µέθοδο εκτίµησης του άγχους, η άσκηση σχετίζεται µε τη µείωση του άγχους. Συγκεκριµένα, σύµφωνα µε τη µετα-ανάλυση, η σχέση άσκησης και άγχους σε ηµερήσιες και χρόνιες µορφές άσκησης είναι θετική, ενώ δεν υπάρχουν διαφορές στη µείωση του άγχους µεταξύ άσκησης και τεχνικών ψυχολογικής παρέµβασης, όπως π.χ. η χαλάρωση, ο διαλογισµός και η ανάπαυση. Ανάλογα ήταν και τα αποτελέσµατα ορισµένων ανασκοπήσεων που πραγµατοποιήθηκαν από τους Morgan (1987) και Tuson & Sinyor (1993). Συγκεκριµένα, ο Morgan συµπέρανε ότι η άσκηση συµβάλλει στη µείωση του άγχους σε άτοµα όλων των ηλικιών και στα δυο φύλα και ότι η κατάσταση αυτή διατηρείται για 2-4 ώρες µετά την άσκηση. Οι Tuson και Sinyor (1993), αναλύοντας 45 µελέτες, βρήκαν ότι µετά από άσκηση σηµειώθηκε µια µέτρια µείωση του άγχους και ότι δεν υπάρχουν διαφορές µεταξύ ανδρών και γυναικών, µεταξύ ηλικιών και µεταξύ ατόµων µε υψηλότερη ή χαµηλότερη φυσική κατάσταση. Η τελευταία αυτή παρατήρηση δικαιολογείται αφού κατά κανόνα τα προγράµµατα άσκησης προσαρµόζονται στη φυσική κατάσταση των ασκούµενων. Η µείωση του άγχους ως αποτέλεσµα της άσκησης φάνηκε και από µελέτες που χρησιµοποίησαν ψυχοφυσιολογικες µετρήσεις όπως ηλεκτροµυογραφία (ΕΜG) και ηλεκτροεγκεφαλογράφηµα (EEG). Οι µεταβολές στην EMG και EEG δραστηριότητα αντανακλούν τις διαφοροποιήσεις στις καταστάσεις άγχους (Tuson & Sinyor (1993). Οι θετικές αυτές επιδράσεις σε δεν αφορούν περιπτώσεις σοβαρών και χρόνιων καταστάσεων άγχους. Σε µια έρευνα των Raglin και Morgan (1987) βρέθηκε ότι η αερόβια άσκηση συνέβαλε στη µείωση του άγχους κατάστασης (πρόσκαιρου άγχους) και της συστολικής πίεσης του αίµατος ατόµων µε φυσιολογική πίεση και υπερτασικών ατόµων που έλεγχαν την πίεση µε φάρµακα. Οι µεταβολές αυτές διατηρήθηκαν µόνο κατά την περίοδο της άσκησης. 2

3 Άσκηση και κατάθλιψη Η αποτελεσµατικότητα της φαρµακευτικής αγωγής και ψυχοθεραπείας στην αντιµετώπιση της κατάθλιψης είναι καλά τεκµηριωµένη. Ωστόσο, τα φάρµακα δηµιουργούν προβλήµατα. Γι' αυτό, οι ερευνητές αναζητούν και άλλες µεθόδους για την αντιµετώπιση τέτοιων προβληµάτων, όπως είναι π.χ. η σωµατική άσκηση. Η κατάθλιψη εξετάζεται στη βάση πολλών θεωρητικών προσεγγίσεων όπως η ψυχαναλυτική, η συµπεριφορική, η κοινωνιολογική, η υπαρξιακή και η βιολογική. Σύµφωνα µε την ψυχαναλυτική θεωρία η κατάθλιψη αναφέρεται στην αδυναµία επίτευξης των στόχων, στην απελπισία και στη µετατροπή του ενστίκτου της επιθετικότητας προς τον εαυτό. Κατά τους συµπεριφοριστές, η κατάθλιψη χαρακτηρίζεται από µαθηµένη απελπισία και απώλεια ενίσχυσης. Η κοινωνιολογική ερµηνεία αναφέρεται στην απώλεια του role status. H υπαρξιακή θεωρία µιλάει για απώλεια της έννοιας της ύπαρξης. Η βιολογική θεωρία αναφέρεται στις νευροβιολογικές διαταραχές που προκαλούνται εξαιτίας της πτώσης των επιπέδων των µονοαµινεργητικών νευροδιαβιβαστών (Akiskal & McKinney 1975). Στις Η.Π.Α. το ποσοστό των ατόµων που πάσχει από κατάθλιψη πλησιάζει το 10% του πληθυσµού. Κατ' άλλους, ένα στα 4-5 άτοµα έχει πρόβληµα κατάθλιψης κάποια στιγµή στη ζωή του (Dishman 1989) και από καιρό σε καιρό αισθάνεται ακεφιά, ανορεξία, δυσφορία, αϋπνία ή υπερυπνία, κόπωση, αδυναµία, απάθεια, µειωµένη πνευµατική απόδοση και αδυναµία επίτευξης στόχων (Dunn & Dishman 1991). Τα συµπεράσµατα επιδηµιολογικών µελετών και εξειδικευµένων αναλύσεων δείχνουν ότι τα άτοµα που ασκούνται συστηµατικά παρουσιάζουν χαµηλότερα επίπεδα κατάθλιψης σε σύγκριση µε άτοµα που κάνουν καθιστική ζωή. Σε µετα-ανάλυση του North και συνεργατών (1990) εξετάσθηκαν 80 µελέτες οι οποίες απέδωσαν 290 µεγέθη επίδρασης µε αποτέλεσµα -0.53, σηµαντικά διαφορετικό από το µηδέν. Αυτό σηµαίνει ότι µειώθηκαν σηµαντικά οι τιµές της κατάθλιψης µετά την άσκηση, σε όλα τα είδη άσκησης, ακόµα και σε αναερόβια. Η επίδραση της άσκησης στην κατάθλιψη ήταν διαφορετική για ηµερήσιες ασκήσεις και προγραµµάτων άσκησης µικροτερης ή µεγαλύτερης διάρκειας, αλλά και οι δύο διαδικασίες άσκησης ήταν αποτελεσµατικές στη µείωση της κατάθλιψης. Τα καλύτερα αποτελέσµατα ήταν στους ασθενείς και στο ευρύτερο κοινό, και τα µικρότερα στους µαθητές και φοιτητές. Η άσκηση ήταν εξίσου αποτελεσµατική µε την ψυχοθεραπεία στη µείωση της κατάθλιψης. Σηµαντική είναι η διαπίστωση ότι τα καλύτερα αποτελέσµατα προκύπτουν από το συνδυασµό άσκησης και ψυχοθεραπείας (Harris 1985, North et al. 1990). Για παράδειγµα, άτοµα τα οποία παρακολούθησαν ένα πρόγραµµα συµβουλευτικής σε συνδυασµό µε άσκηση (τρέξιµο τρεις φορές την εβδοµάδα, επί 20 λεπτά τη φορά, µε ένταση και διάρκεια που καθόριζε το κάθε άτοµο µόνο του, ανάλογα µε τη φυσική του κατάσταση) είχαν καλύτερα αποτελέσµατα στη µείωση της κατάθλιψης σε σύγκριση µε άλλα άτοµα που παρακολούθησαν µόνο το πρόγραµµα συµβουλευτικής (Harris 1985). Έρευνες σε ασθενείς έδειξαν επίσης θετικά αποτελέσµατα. Σε µια εργασία ανασκόπησης των Simons et al. (1985) αναφέρεται ότι οι 7 µελέτες, οι οποίες έγιναν σε ασθενείς και οι οποίες ικανοποίησαν τα κριτήρια για να συµπεριληφθούν στην ανασκόπηση, παρουσίασαν ενδείξεις ότι η άσκηση ήταν ένα αποτελεσµατικό αντικαταθλιπτικό µέσο. Το µέγεθος των µεταβολών που προκάλεσε η άσκηση στους ασθενείς µπορούσε να συγκριθεί µε εκείνο των άλλων θεραπευτικών µεθόδων. Κατά τον Martinsen (1987) τα αποτελέσµατα 3

4 όλων των ερευνών που έγιναν µε αυστηρά κριτήρια δείχνουν ότι η αερόβια άσκηση είναι ένα ωφέλιµο αντικαταθλιπτικό µέσο, το οποίο µπορεί να συµπεριληφθεί στην ατοµική ή οµαδική ψυχοθεραπεία για την αντιµετώπιση της κατάθλιψης. Η εφαρµογή ενός προγράµµατος αερόβιας άσκησης εννέα εβδοµάδων, τρεις φορές την εβδοµάδα, επί µια ώρα κάθε φορά, είχε θετική επίδραση στα άτοµα που πάσχουν από κατάθλιψη. Η ένταση του προγράµµατος ήταν από 50-70% της µέγιστης πρόσληψης οξυγόνου (µέτρια έως υψηλή ένταση) και η ηλικία των ατόµων που συµµετείχαν ετών. Στην έρευνα του Martinsen δεν υπήρξαν διαφορές µεταξύ των διαφόρων ειδών θεραπείας, συµπεριλαµβανοµένων και µεθόδων ψυχοθεραπείας. Ο Martinsen αναφέρεται σε ελαφρές έως µέτριες µορφές κατάθλιψης. εν υπάρχουν δεδοµένα ότι η άσκηση µπορεί να είναι µια αποτελεσµατική παρέµβαση στην ενδογενή κατάθλιψη. Επίσης, η βαριά κατάθλιψη, συνήθως, απαιτεί επαγγελµατική φροντίδα, η οποία περιλαµβάνει φαρµακευτική αγωγή. Σε αυτές τις περιπτώσεις η άσκηση χρησιµοποιείται ως βοηθητικό µέσο. Σε µερικές περιπτώσεις η άσκηση δηµιουργεί καλές προϋποθέσεις για περιορισµό ή παύση της φαρµακευτικής αγωγής (Seefeldt 1986). Η άσκηση µπορεί να βοηθήσει στη µείωση της κατάθλιψης που είναι αποτέλεσµα µιας µετεγχειριτικής διαδικασίας, όπως π.χ. µετά την εγχείριση ανοιχτής καρδιάς, διότι αυτή συµβάλλει στην αποκατάσταση της φυσικής βλάβης και επί πλέον αποκαθιστά στο άτοµο τη χαµένη ή µειωµένη σωµατική αυτοπεποίθηση. Με άλλα λόγια, βοηθάει το άτοµο να επιστρέψει στη φυσιολογική του κατάσταση και να αναλάβει ρόλο στην κοινωνία (Dishman & Landy 1988). Γενικά, η µείωση της κατάθλιψης που παρατηρειται µετά από άσκηση µακράς διάρκειας, θα µπορούσε να συνδεθεί µε την παράλληλη βελτίωση της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίµησης. Έρευνες του Εργαστηρίου Κινητικής Συµπεριφοράς και Αθλητικής Ψυχολογίας Οι έρευνες του Εργαστηρίου µας είχαν ως σκοπό να εξετάσουν: α) την επίδραση µιας ηµερήσιας µονάδας αερόβιας άσκησης στην ψυχική διάθεση, β) την επίδραση αυξανόµενων επιπέδων έντασης αερόβιας άσκησης στην ψυχική διάθεση και τη συσχέτιση τους µε προγράµµατα διδασκαλίας και χαλάρωσης και γ) την παράλληλη εξέταση βιολογικών και ψυχολογικών παραµέτρων της ψυχικής διάθεσης ως αποτέλεσµα µιας µονάδας αερόβιας άσκησης. Οι µελέτες ήταν φαινοµενικά πειραµατικές µελέτες (quasi experimental) ως προς τη διεξαγωγή τους σε πραγµατικές (οικολογικές) συνθήκες και ως εκ τούτου είχαν έναν υψηλό βαθµό εξωτερικής εγκυρότητας. Το σχέδιο έρευνας ήταν του τύπου «ενδο-ατοµικής σύγκρισης» (within subjects pre-post design). Η µία από αυτές (Zervas et al. 1993) είχε το πλεονέκτηµα της τυχαίας κατανοµής των ατόµων στις πειραµατικές συνθήκες που παρέχεται από πραγµατικά πειραµατικές (true experimental) µελέτες. Τα γενικά συµπεράσµατα των µελετών αυτών συνοψίζονται στα εξής: α) η άσκηση συµβάλλει αποτελεσµατικά στη διαµόρφωση ενός υγιούς «προφίλ» ψυχικής διάθεσης και συγκεκριµένα στη µείωση του άγχους και της κατάθλιψης και στην αύξηση της ενεργητικότητας (Maroulakis & Zervas 1993), β) τα αυξανόµενα επίπεδα έντασης προκαλούν διαφορετική επίδραση στη διάθεση, µε τη µέτρια και ελεύθερης επιλογής ένταση να επιφέρουν τα καλύτερα αποτελέσµατα, γ) η δυνατότητα αύξησης της έντασης σύµφωνα µε την προσωπική επιλογή και διάθεση των ασκούµενων είναι δυνατό να οδηγήσει σε αύξηση της προσπάθειας, χωρίς τον κίνδυνο αρνητικών ψυχολογικών αντιδράσεων, δ) η 4

5 αερόβια άσκηση προκαλεί θετικά αποτελέσµατα, τα οποία, τουλάχιστον ποσοτικά, είναι ανάλογα µε εκείνα των παραδοσιακών τεχνικών χαλάρωσης (Zervas et al. 1993) και ε) η αερόβια άσκηση είναι αποτελεσµατική στη µείωση του στρες και στη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης (Ekkekakis & Zervas 1993). Άλλοι παράγοντες της προσωπικότητας που επηρεάζονται από τη σωµατική άσκηση Σηµαντική είναι η επίδραση της άσκησης σε άλλους παράγοντες της προσωπικότητας. Τα αποτελέσµατα ορισµένων ερευνών έδειξαν θετική επίδραση της άσκησης σε χαρακτηριστικά όπως ο νευρωτισµός και η συναισθηµατική σταθερότητα καθώς και σε άλλους παράγοντες της προσωπικότητας, όπως η επιθετικότητα και η συµπεριφορά Τύπου Α. Συγκεκριµένα, η άσκηση συµβάλλει στη βελτίωση της σωµατικής εικόνας (body image), της αυτοαντίληψης και αυτοεκτίµησης και στην αίσθηση της επίτευξης, της υπεροχής και της πραγµάτωσης (Michevic 1982). Τεράστιας σηµασίας είναι επίσης τα αποτελέσµατα της άσκησης στην αυτοεκτίµηση παιδιών µε ειδικές ανάγκες (Gruber 1986). Τέτοια αποτελέσµατα είναι δυνατό να προκύψουν από τον ρεαλιστικό προγραµµατισµό των στόχων και από την ενθάρρυνση του ατόµου να προσπαθήσει για να επιτύχει τους στόχους αυτούς. Με την προσπάθεια, κάθε άτοµο γίνεται πιο ικανό, ενώ µε την ικανότητα ξεπερνά τις δυσκολίες, πράγµα που οδηγεί στην απόκτηση αυτοπεποίθησης. Άτοµα µε καλή φυσική κατάσταση αντιδρούν πιο θετικά στο ψυχοκοινωνικό στρες σε σύγκριση µε άτοµα που δεν έχουν καλή φυσική κατάσταση. Κατά τους Crews και Landers (1987) αυτό πρέπει µάλλον να αποδοθεί στις µεταβολές που προκαλούνται στη δραστηριότητα του συµπαθητικού συστήµατος καθώς και σε διάφορες φυσιολογικές µεταβολές. Οι ασθενείς µε προβλήµατα άγχους και κατάθλιψης έχουν χαµηλότερα επίπεδα φυσικής κατάστασης απ' ό,τι ο γενικός πληθυσµός. Αυτό ισχύει για όλες τις ηλικίες και τα δύο φύλα (Martinsen 1993). Γενικά η καλή φυσική κατάσταση αποτελεί σηµαντικό παράγοντα της ψυχικής διάθεσης και προσωπικότητας. Η ψυχική διάθεση είναι δυνατό να επηρεασθεί και από άλλους παράγοντες, όπως π.χ. από το ψυχολογικό όφελος που έχει κανείς κάνοντας προσπάθεια να βελτιώσει τη φυσική του κατάσταση ή να γίνει καλύτερος σε µια δραστηριότητα. Αυτό έχει σχεση µ'ένα χαρακτηριστικό της ανθρώπινης προσωπικότητας το οποίο ο Handura (1977) ονοµάζει αυτο-αποτελεσµατικότητα, δηλαδή στο πώς ένα άτοµο αντιλαµβάνεται τη φυσική ή ψυχική του κατάσταση και απόδοση. Η αυτο-αποτελεσµατικότητα δεν σχετίζεται απαραιτήτως µε τις πραγµατικές φυσιολογικές µεταβολές στον οργανισµό (π.χ. µε τη βελτίωση της αντοχής), αλλά το άτοµο αισθάνεται ότι αποδίδει. πράγµα που του δηµιουργεί διάθεση να βάλει υψηλότερους στόχους και να καταβάλει µεγαλύτερη προσπάθεια για να τους επιτύχει. Επί πλέον, η συµµετοχή ενός ατόµου στην άσκηση είναι δυνατό να αυξήσει την αίσθηση της προσωπικής ισχύος και του αυτοπροσδιορισµού (North et al. 1990). Είδος, ένταση και διάρκεια της άσκησης εν είναι απολύτως γνωστό ποιο είδος ή ποιος τύπος άσκησης, πόση ένταση και ποια διάρκεια απαιτείται για τη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης του ατόµου. Ένας παράγοντας που πρέπει να εξετασθεί σχετικά µε το θέµα αυτό είναι οι διαφορές που υπάρχουν µεταξύ βιολογικών και ψυχολογικών 5

6 προσαρµογών. Ενδεχοµένως, ορισµένες ασκήσεις να µην είναι κατάλληλες για συµπεριφορικές αλλαγές και δηµιουργία θετικής ψυχικής διάθεσης, αλλά να συµβάλουν στη βελτίωση των φυσιολογικών λειτουργιών ενός οργανισµού. Το είδος της άσκησης Κατά τον Petruzello και συν. (1991) δεν υπάρχει διαφορά στη µείωση του άγχους µεταξύ των διαφόρων ειδών αερόβιας άσκησης, π.χ., βάδιση, τρέξιµο, κολύµβηση, ποδήλατο. Επίσης, µια έρευνα του Wilson και συνεργατών (1981) έδειξε ότι δεν υπήρξαν διαφορές µεταξύ ατόµων που έλαβαν µέρος σε τρέξιµο 40 λεπτών µε εκείνα που έκαναν γυµναστική. Ωστόσο, από άλλες µεµονωµένες έρευνες φάνηκε ότι υπάρχει µία διαφορά στη µείωση του άγχους µεταξύ «τζόκιγκ» και κολύµβησης (Weinberg et al. 1988), µε το πρώτο να φέρει τα καλύτερα αποτελέσµατα. Όσον αφορά την κολύµβηση, οι Berger και Owen (1983) βρήκαν ότι άτοµα που πήραν µαθήµατα κολύµβησης παρουσίασαν σηµαντική βελτίωση στην ψυχική διάθεση σε σύγκριση µε άτοµα τα οποία παρακολουθούσαν θεωρητικά µαθήµατα. Μια πρόσφατη έρευνα της Berger και συνεργατών (1993) έδειξε ότι ένα πρόγραµµα κολύµβησης διάρκειας εβδοµάδων προκάλεσε σηµαντικές αλλαγές στην ψυχική διάθεση νέων ατόµων φοιτητών φυσικής αγωγής. Για το µπάνιο στη θάλασσα και την επίδραση του στην ψυχική διάθεση του ατόµου δεν έχουµε δεδοµένα. Το σηµαντικό είναι πάντως ότι οι έρευνες, στην πλειονότητα τους, έδειξαν ότι άτοµα και οµάδες που ασκήθηκαν µε διάφορα είδη ελεγχοµένης και κατάλληλης άσκησης παρουσίασαν σηµαντική βελτίωση στην ψυχική τους διάθεση. Γι' αυτό και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι µεταξύ 1756 γιατρών στις ΗΠΑ οι περισσότεροι από αυτούς υπέδειξαν την άσκηση ως θεραπευτική αγωγή για διάφορες περιπτώσεις όπως: κατάθλιψη (86% των γιατρών), άγχος (60% των γιατρών) και φαρµακευτική αγωγή (43% των γιατρών). Το είδος της άσκησης που συνιστούν οι γιατροί αυτοί είναι το περπάτηµα και ακολουθεί το κολύµπι, η ποδηλασία, η άσκηση µε βάρη και το τρέξιµο (Ryan 1983). Γενικά, το περπάτηµα µε ένταση και διάρκεια που ταιριάζει στο συγκεκριµένο άτοµο, είναι ό,τι καλύτερο για τη φυσική και ψυχική υγεία. Εξάλλου, απ' όλα τα είδη άσκησης, το περπάτηµα είναι το πιο εύκολο, ακίνδυνο και ανέξοδο. Η ένταση της άσκησης Η µείωση του άγχους µέσω της σωµατικής άσκησης εξαρτάται από την ένταση της. Τα αποτελέσµατα διαφόρων ερευνών έδειξαν ότι η αερόβια άσκηση βοηθάει περισσότερο στη µείωση του άγχους. Συγκεκριµένα, σε µια έρευνα των Steptoe και Cox (1988), στην οποία πήραν µέρος 32 φοιτήτριες σε άσκηση µε υψηλή και χαµηλή ένταση (2 kg και 0,5 kg, αντίστοιχα) στο στατικό ποδήλατο για 8 λεπτά µε 50 περιστροφές το λεπτό, τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι τα άτοµα που ασκήθηκαν µε υψηλή ένταση παρουσίασαν αυξηµένα επίπεδα συναισθηµατικής έντασης-άγχους, ενώ πολλά άτοµα εγκατέλειψαν. Αντίθετα, άτοµα που ασκήθηκαν σε χαµηλή ένταση παρουσίασαν αυξηµένα επίπεδα ενεργητικότητας και ευθυµίας και συνέχισαν την άσκηση. Οι µεταβολές αυτές στη διάθεση ήταν σε µεγάλο βαθµό ανεξάρτητες από το επίπεδο φυσικής κατάστασης των ατόµων που συµµετείχαν στο πρόγραµµα. Αυτό σηµαίνει ότι, ακόµα και άτοµα µε καλή φυσική κατάσταση, είναι δυνατό να µη ικανοποιούνται ή να δυσανασχετούν από ένα έντονο πρόγραµµα. Ανάλογα αποτελέσµατα ανακοίνωσαν και οι Hardy και Rejesky (1989). Επίσης, οι Berger και Owen (1988) δεν βρήκαν θετικά αποτελέσµατα σε µια τάξη που πήρε µέρος σε ένα πρόγραµµα έντονης φυσικής δραστηριότητας. 6

7 Στην πραγµατικότητα, 12 από τα 28 άτοµα εγκατέλειψαν το πρόγραµµα. Το συµπέρασµα από τη µελέτη αυτή ήταν ότι ένα πρόγραµµα µε υψηλά επίπεδα έντασης λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας στην παραµονή ενός σηµαντικού αριθµού συµµετεχόντων σε αυτό. Από την άλλη πλευρά όµως, η χαµηλή ένταση δεν φαίνεται να συµβάλει στη µείωση του άγχους (Zervas et al. 1993). Ως προς τις διαφορές µεταξύ άσκησης και αθλητισµού στην ψυχική διάθεση, πρέπει να επισηµανθεί ότι πολλοί είναι εκείνοι που προτιµούν την ελεύθερη άσκηση και όχι τον οργανωµένο αθλητισµό. ιότι ο αθλητισµός αναγκάζει το άτοµο να πειθαρχεί στους κανόνες και να συναγωνίζεται, πράγµα που οδηγεί πολλές φορές στην αύξηση του άγχους. Ειδικότερα, άτοµα που πάσχουν από άγχος, παίρνοντας µέρος σε ασκήσεις ή αθλήµατα που έχουν συναγωνισµό, είναι δυνατό να χειροτερέψουν την κατάστασή τους (Harris 1985). Τα αγωνιστικά σπορ σε µικρή ηλικία τα οποία γίνονται µε υψηλές ψυχολογικές εντάσεις, έντονη επιδίωξη των στόχων, επιθετικότητα και απογοήτευση, είναι δυνατό να καλλιεργήσουν συµπεριφορές Τύπου Α. Ωστόσο, οι έντονες ασκήσεις δεν προκαλούν πάντοτε αρνητικά συναισθήµατα. Αντίθετα, σε µερικές περιπτώσεις οι ασκήσεις αυτές δηµιουργούν ψυχική ευφορία, αρκεί να τις δέχονται οι ασκούµενοι και να τις εκτελούν µε ευχαρίστηση (Zervas et al. 1993). Η διάρκεια της άσκησης Το θέµα της διάρκειας της άσκησης έχει απασχολήσει πολλούς ερευνητές. Τα αποτελέσµατα της µετα-ανάλυσης του Petruzello και των συνεργατών του (1991) έδειξαν θετική επίδραση της άσκησης στη µείωση του άγχους, ανεξάρτητα από τη διάρκεια της. Τα αποτελέσµατα όµως είναι καλύτερα σε προγράµµατα διάρκειας πάνω από λεπτά τόσα στην αντιµετώπιση του άγχους όσο και της κατάθλιψης. Προγράµµατα διάρκειας 16 εβδοµάδων και πάνω είχαν µεγαλύτερα µεγέθη επίδρασης από εκείνα των 9 εβδοµάδων. Εκτός αυτού, τα προγράµµατα µακράς διάρκειας (χρόνια άσκηση) επιδρούν θετικά στη µείωση του άγχους προδιάθεσης (χρόνιου άγχους). Πάντως, κατά πόσο το προγράµµατα άσκησης που διακόπτονται µετά από ένα χρονικό διάστηµα (µικρότερο ή µεγαλύτερο) έχουν µακροπρόθεσµη ευεργετική επίδραση στην ψυχική διάθεση είναι ένα θέµα που απαιτεί περισσότερη έρευνα, ώστε να µπορεί κανείς µε βεβαιότητα να υποστηρίξει µια αιτιώδη σχέση µεταξύ άσκησης και µακροπρόθεσµης (δια βίου) επίδρασης στην ψυχική υγεία. Επί µέρους µελέτες έδειξαν ότι η χρόνια αερόβια άσκηση σχετίζεται µε τη µείωση του άγχους και της κατάθλιψης. Αυτό συνέβη όχι µόνον κατά τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, όταν αυτή εκφράζεται ως ικανότητα αερόβιου έργου, αλλά και σε περιπτώσεις που δεν υπήρξε βελτίωση στη φυσική κατάσταση όπου τα άτοµα έκαναν αναερόβιες ασκήσεις, όπως π.χ. ασκήσεις µυϊκής δύναµης, χαλάρωσης, συναρµογής και ευκαµψίας (Martinsen et al. 1989). Αιτιώδης σχέση Ως προς τα αίτια που προκαλούν τη θετική ψυχική διάθεση έχουν δοθεί διάφορες ερµηνείες. Μια από αυτές αναφέρεται στη µυϊκή χαλάρωση που προκαλείται µετά από ένα πρόγραµµα άσκησης και η οποία επηρεάζει θετικά τη συναισθηµατική κατάσταση των ασκούµενων. Η κατάλληλη, από πλευράς έντασης και διάρκειας, άσκηση βοηθάει θετικά στη χαλάρωση των µυών και µάλιστα πολύ καλύτερα απ' ό,τι τα διάφορα φάρµακα. Ασκήσεις όπως το 7

8 περπάτηµα, η ποδηλασία και το ανεβοκατέβασµα σε πάγκο για 5-30 λεπτά µε ένταση 30% της µέγιστης καρδιακής συχνότητας για άτοµα µέσης ηλικίας, και 60% για νεαρά άτοµα, επιφέρουν πρόσκαιρες µειώσεις του ενεργειακού δυναµικού των σκελετικών µυών, µετρούµενο µε EMG ηρεµίας ή µε τα αντανακλαστικά. Αυτό διατηρείται για µια ώρα περίπου µετά την άσκηση (de Vries 1987). Άλλη ερµηνεία είναι ότι, µε τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, και γενικά της υγείας και ευρωστίας, αυξάνει η ζωτικότητα και ως εκ τούτου η δηµιουργία ευχάριστων συναισθηµάτων. Γενικά, παρά κάποιες µεµονωµένες έρευνες που δεν έδειξαν θετικά αποτελέσµατα, τόσο από τις ανασκοπήσεις όσο και από τις µετα-αναλύσεις συµπεραίνεται ότι η φυσική κατάσταση και η ψυχική υγεία έχουν θετική σχέση. Ωστόσο, οι ερευνητές αναφέρουν ότι απλώς υπάρχει σχέση την οποία δεν µπορούν να αποδώσουν σε κάποια αιτία. Μια τρίτη άποψη αναφέρεται στην απόσπαση (ανάπαυλα) του ατόµου από τα προβλήµατα της καθηµερινής του ζωής και στην εκτόνωση. εν είναι όµως γνωστό κατά πόσο η άσκηση αυτή καθαυτή µεταβάλλει την ψυχική διάθεση ή κατά πόσο η αποµάκρυνση από τα καθηµερινά προβλήµατα και τις στρεσογόνες καταστάσεις είναι ο παράγων που συντελεί στη θετική επίδραση Raglin & Morgan 1987). Πάντως, σύµφωνα µε τις µετα-αναλύσεις, η µείωση του άγχους (Petruzello et al. 1991) και της κατάθλιψης (North et al. 1990) που προκαλείται από την άσκηση δεν οφείλεται µόνο σε µια «απόσπαση» ή µια «ανάπαυλα» από τα προβλήµατα της καθηµερινής ζωης. Η αντικαταθλιπτική επίδραση µπορεί να προκύπτει από ένα γενικό αίσθηµα επίτευξης, την αίσθηση αυτο-ελέγχου και ικανότητας, την αλλαγή στην καθηµερινότητα. Μπορεί επίσης να οφείλεται σε νευρολογικές µεταβολές που προκαλεί η άσκηση, όπως ρύθµιση της ισορροπίας µεταξύ συµπαθητικού και παρασυµπαθητικού συστήµατος ή µεταβολές στη θερµοκρασία ή στην απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών. Έτσι, οι ερευνητές, στην προσπάθεια τους να προσεγγίσουν τους βιολογικούς/βιοχηµικούς µηχανισµούς που δραστηριοποιούνται κατά την εκτέλεση συστηµατικής φυσικής δραστηριότητας και άσκησης, εξετάζουν τις εξής τρεις υποθέσεις: την υπόθεση «θερµογένεσης», την υπόθεση «µονοαµίνης» και την υπόθεση «ενδορφίνης» (Dishman & Landy 1988, Morgan & Ο' Connor 1988). Σύµφωνα µε την υπόθεση «θερµογένεσης» η αύξηση της θερµοκρασίας που παρατηρείται στο σώµα κατά τη διάρκεια της άσκησης και µετά από αυτήν, επιδρά θεραπευτικά. Πιο συγκεκριµένα, µε την αύξηση της θερµοκρασίας προκαλείται µείωση της µυϊκής έντασης, µείωση της δραστηριότητας των "γ" κινητικών νευρώνων και αύξηση της "α" EEG συχνότητας. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα τη µείωση του σωµατικού και γνωστικού άγχους (Petrouzello et al. 1991). Η υπόθεση «µονοαµίνης» αναφέρεται στις µεταβολές που προκαλούνται στις κύριες µονοαµίνες του εγκεφάλου (ντοπαµίνη, σεροτονίνη, νοραδρεναλίνη) και τα ευχάριστα συναισθήµατα που συνδέονται µε τις µεταβολές αυτές (Morgan 1987, Dunn & Dishman 1991). Η έρευνα έδειξε ότι η επινεφρίνη στο πλάσµα τετραπλασιάσθηκε και η νορεπινεφρίνη επταπλασιάσθηκε όταν τα άτοµα περπάτησαν ή έτρεξαν στο δαπεδοεργόµετρο µε ένταση 80% της µέγιστης αερόβιας ισχύος και η καρδιακή συχνότητα έφθασε στους 190 παλµούς το λεπτό. Στις περιπτώσεις αυτές το άγχος αυξήθηκε γραµµικά κατά τη διάρκεια των 3/4 της άσκησης, παρέµεινε σταθερό για το υπόλοιπο διάστηµα και µειώθηκε µετά την ασκηση (Dunn & Dishman 1991, Farrell et al. 1987). Με άλλα λόγια, η ένταση προκάλεσε µια σηµαντική αύξηση των καρδιαγγειακών και βιοχηµικών δεικτών και οι 8

9 φυσιολογικές αυτές µεταβολές συνοδεύτηκαν από αύξηση του Κ-άγχους. Το άγχος αυτό θεωρείται από τους Morgan και Ellickson (1989) ως ευνοϊκό στρες ("eustress"), διότι ακολούθησε απότοµη µείωση του Κ-άγχους στη φάση της αποκατάστασης. Η τρίτη υπόθεση αναφέρεται στην απελευθέρωση άλλων ενδογενών «οπιοειδών» κατά την άσκηση, όπως η β-ενδορφίνη και η β-λιποτροφίνη, οι οποίες ενδεχοµένως προκαλούν µια ψυχική εφορία που αισθάνεται ένα άτοµο κατά τη διάρκεια της άσκησης ή και µετά από αυτήν (Dunn & Dishman 1991, Farrel et al. 1987, Harbor & Sutton 1984). Κατά τον Farrell και συνεργάτες (1987) το άγχος µειώνεται µετά την άσκηση, παρά το ότι η παραγωγή της β- ενδορφίνης µπλοκαρίσθηκε από ένα ανταγωνιστικό οπιούχο, τη ναλτρεξόνη. Οι υποθέσεις αυτές βασίζονται κυρίως σε πειραµατόζωα. Μεταξύ των ερευνητικών αυτών προσεγγίσεων υπάρχουν σηµαντικές µεθοδολογικές διαφορές, ενώ τα στοιχεία του απαιτούνται για να υποστηρίξουν µε βεβαιότητα µια αιτιώδη σχέση µεταξύ άσκησης και ψυχικής διάθεσης κρίνονται ως ανεπαρκή. Γενικά, η έρευνα που έχει πραγµατοποιηθεί στο θέµα αυτό στερείται θεωρητικού πλαισίου. Η εστίαση των ερευνών στις αιτίες που προκαλούν τις αλλαγές στην ψυχική διάθεση, παρά στην περιγραφή των αντιδράσεων κατά τη διάρκεια της άσκησης ή µετά από αυτήν, θα ρίξει περισσότερο φως στην επιστηµονική ερµηνεία της σχέσης άσκησης και ψυχικής διάθεσης. Αρνητικές συνέπειες Πέραν των θετικών επιδράσεων της σωµατικής άσκησης στην ψυχική διάθεση και υγεία οι ερευνητές έχουν καταγράψει και µερικές αρνητικές επιπτώσεις, όπως π.χ. η λεγόµενη «εξάρτηση» ή ο «εθισµός» στην άσκηση. Για παράδειγµα, άτοµα που αγάπησαν πάρα πολύ την άσκηση, παρουσίασαν κακή ψυχική διάθεση, όταν για κάποιους λόγους σταµάτησαν την άσκηση, και δηµιούργησαν διάφορα επαγγελµατικά και οικογενειακά προβλήµατα. Άλλα άτοµα «παθιάσθηκαν» σε τέτοιο βαθµό µε αποτέλεσµα να δηµιουργήσουν προβλήµατα και στον εαυτόν τους και στο περιβάλλον τους. Επίσης, µερικά άτοµα, στην επιθυµία τους και στην προσπάθεια που κατέβαλαν να διατηρήσουν ένα καλό σώµα, παρουσίασαν σοβαρά ψυχολογικά προβλήµατα όπως π.χ. νευρική ανορεξία. Τέτοιου είδους προβλήµατα δεν έχουν δηµιουργηθεί σε προγράµµατα «άσκησης για όλους» (Biddle 1993, Morgan & Goldston 1987). Τα αποτελέσµατα ανασκοπήσεων, µετα-αναλύσεων και µεµονωµένων περιπτώσεων έδειξαν ότι η σωµατική άσκηση επιδρά θετικά στη γενική ψυχική διάθεση. Το αποτέλεσµα καθορίζεται από το είδος, την ένταση και τη διάρκεια των προγραµµάτων άσκησης. Το περπάτηµα, το τρέξιµο, το κολύµπι και τα προγράµµατα αερόβιας γυµναστικής φέρουν καλά αποτελέσµατα, µε την προϋπόθεση ότι η άσκηση προσαρµόζεται στις δυνατότητες του κάθε ατόµου. Τα αποτελέσµατα ορισµένων ερευνών έδειξαν ότι δεν υπάρχει διαφορά στη µείωση του στρες µεταξύ άσκησης και άλλων ψυχολογικών παρεµβάσεων (π.χ. χαλάρωσης). Η άσκηση επιδρά θετικά και σε άλλους παράγοντες της προσωπικότητας όπως π.χ. η αυτοεκτίµηση, η αυτο-αποτελεσµατικότητα και η συµπεριφορά Τύπου Α. Τα αποτελέσµατα είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικά σε µετεγχειρητικές καταστάσεις, διότι µε τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης βελτιώνονται όλοι οι παράγοντες της ψυχικής διάθεσης µεταξύ των οποίων η σωµατική εικόνα και η αυτοπεποίθηση. Η σωµατική άσκηση παρουσιάζει αρκετά πλεονεκτήµατα έναντι άλλων ψυχοθεραπευτικών παρεµβάσεων διότι γίνεται σχετικά εύκολα και στον ελεύθερο χρόνο, δεν έχει έξοδα, το άτοµο 9

10 µπορεί να ασκηθεί µόνο του και µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο για προληπτικούς όσο και θεραπευτικούς λόγους. BIBΛIOΓPAΦIA AKISKAL, H.S., and W.T. McKINNEY. Overview of recent research in depression. Arch. Gen. Psychiatry, 32: , BANDURA, A. Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2): , BERGER, B.C., and D.R. OWEN. Mood alteration with swimming: Swimmers really do «feel better». Psychosomatic Medicine 45: ,1983. BERGERM, B.G., and D.R. OWEN. Stress reduction and mood enhancement in tour exercise modes: Research Quarterly for Exercise and Sport, 59: , BERGER, B.G., D.R. OWEN, and F. MAN. A brief review of literature and examination of acute mood benefits of exercise in Czechoslovakian and United States swimmers. International Journal of Sport Psychology, 2: , BIDDLE, S. Children, exercise and mental health. International Journal of Sport Psychology, 24: , BIDDLE, S., and N. MUTRIE. Psychology of Physical Activity and Exercise. Berlin: Springer-Verlag CREWS, D.J. and D.M. LANDERS. A meta-analytic review of aerobic fitness and reactivity to psychosocial stressors. Medicine and Science in Sports and Exercise 19:S114-S120, DeVRIES, Η.Α. Tension reduction with exercise. In: Exercise and mental health, W.P. Morgan and S.E. Goldston (Eds.). Washington: Hemisphere, 1987, p DISHMAN, R.K. Physical activity: The way to psychological well-being. In: Proceedings of the 7th World Congress in Sport Psychology, C. Giam, K. Chook, and K. Teh (Eds.). Singapore: Singapore Sports Council, DISHMAN, R.K., and F.J. LANDY. Psychological factors and prolonged exercise. In: Perspectives in Exercise Science and Sports Medicine, D.R. Lamb and R. Murray (Eds.), p , DUNN, A.L., and R.K. DISHMAN. Exercise and the neurobiology of depression. In: Exercise and Sport Sciences Reviews, vol. 19, J.O. Holloszy (Ed.). Baltimore: Williams and Wilkins, p , EKKEKAKIS, P., and Y. ZERVAS. The effect of a single bout of aerobic exercise on mood: coexamination of biological and psychological parameters in a controlled field study. In: Proceedings of the 8th World Congress of Sport Psychology, S. Sepra, J. Alves, V. Ferreira and Paula-Brito (Eds.). Lisbon, Portugal. 1993, p FARRELL, P.S., A.B. GUSTAFSON, W.P. MORGAN, and C.B. PERT. Enkephalins, catecholamins and psychological mood alterations: Effects of prolonged exercise. Medicine and Science in Sports and Exercise 19: , GRUBER, J.J. Physical activity and self-esteem development in children: A meta-analysis. In: Efffects of physical activity on children, G. Stull and H. Echert (Eds.), Champaign: Human Kinetics and American Academy of Physical Education, p , HARBER, V.J., and J.R. SUTTON. Endorfins and exercise. Sports Medicine 1: , HARDY, C.J., and W.J. REJESKI. Not what, but how one feels: the measurement of affect during exercise. Journal of Sport and Exercise Psychology 11: , HARRIS, D. Comparative effectiveness of running theory and psychotherapy. In: Exercise and mental health, W.P. Morgan and S.E. Goldston (Eds.), Washington DC: Hemisphere, 1985, p MARTENS, R., R. VEALEY, and D. BURTON. Competitive anxiety in sport. Champaign, IL: Human Kinetics, 1990, p MAROULAKIS, E., and Y. ZERVAS. Effects of aerobic exercise on mood of adult women. Perceptual and Motor Skills 76: , MARTINSEN, E.W. Exercise and medication in the psychiatric patient. In: Exercise and mental health, W.P. Morgan and S.E. Goldston (Eds.). Washington: Hemisphere, 1987, p MARTINSEN, E.W. Therapeutic implications of exercise with depressed for clinically anxious and depressed patients. International Journal of Sport Psychology, 2: , MARTINSEN, E.W., A. HOFFART, and O. SOLBERY. Aerobic and non-aerobic of exercise in the treatment of anxiety disorders. Stress Medicine 5: , McNAIR, D.M., M. LORR, and L.F. DROPPLEMAN. Manual of the Profile of Mood States. San Diego: CA: EDITS,

11 MICHEVIC, P.M. Anxiety, depression and exercise. Quest 33: , MORGAN, W.P. Reduction of stale anxiety following acute physical activity. In: Exercise and mental health, W.P. Morgan and S.E. Goldston (Eds.). Washington: Hemisphere, 1987, p MORGAN, W.P., and K.A. ELLICKSON. Health, anxiety, and physical activity. In: Anxiety in sports, an interventional perspective, D. Hackfort and C.D. Spielberger (Eds.). New York: Hemisphere, 1989, p MORGAN, W.P. and S.E. GOLDSTON. Exercise and Mental Health. Washington: D.C.: Hemisphere, MORGAN, W.P., and P.J. CONNOR. Exercise and health. In: Exercise adherence, its impact on public health, P.K. Dishman (Ed.). Champaign Ill: Human Kinetics, 1988, p NORTH, T.C., P. McCULLAGH, and Z. TRAN. Effect of exercise on depression. In: Exercise and Sport Sciences Reviews, K.B. Randolf (Ed.). Baltimore: Williams and Wilkinns, 1990, 18: PETRUZZELO, S.J., D.M. LANDERS, B.D. HATFIELD, Κ.Α. KUBITZ, and W. SALAZAR. A metaanalysis on the anxiety-reducing effects of acute and chronic exercise. Sports Medicine II(3): , RAGLIN, J.S., and W.P. MORGAN. Influence of exercise and quiet rest on state anxiety and blood pressure. Medicine and Science in Sports and Exercise 19: , RYAN, A.J. Exercise in medicine. Physician and Sportsmedicine II 10, SEEFELDT, V. Physical activity and well-being. Reston, VA: AAHPERD, p , SIMONS, A.D., C.R. McGOWAN, L.H. EPSTEIN, D.J. KUPFER, and R.J. ROBERSTON. Exercise as a treatment for depression: An update. Clinical Psychology Review 5: , STEPTOE, A. and S. COX. Acute effects of aerobic exercise on mood. Health Psychology 7: , TUSON, Κ.Μ., and D. SINYOR. On the affective benefits of acute aerobic exercise: taking stock after years of research. In: Exercise psychology: the influence of physical exercise on psychological processes, P. Seraganian (Ed.), New York: Wiley and Sons, p , WEINBERG, R., A. JACKSON, and K. KOLODNY. The relationship of massage and exercise to mood enhancement. The Sport Psychologist, 2: , WILSON, V.E., B.G. BERGER, and E.I. BIRD. Effects of running and of an exercise class on anxiety. Perceptual and Motor Skills 53: , ZERBAS, Υ., P. EKKEKAKIS, Κ. ΕΜΜΑNOUEL, M. PSYCHOUDAKI, and Β. ΚΑΚKOS. The acute effects of increasing levels of aerobic exercise intensity on mood states. In: Proceedings of the 8th World Congress of Sport Psychology, S. Serpa, J. Alves, V. Ferreira and A. Paula-Brito (Eds.). Lisbon, Portugal, p ,

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και έλεγχος του στρες. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και έλεγχος του στρες. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και έλεγχος του στρες Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Στρες Άσκηση και στρες μηχανισμοί. Έλεγχος του Στρες και τα Φυσιολογικά Οφέλη της Άσκησης Δείκτες του Στρες

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Υπερπροπόνηση ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Υπερπροπόνηση Τι είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και ψυχική υγεία

Άσκηση και ψυχική υγεία Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και ψυχική υγεία Συγγραφική ομάδα: Θεοδωράκης Γιάννης, Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Ζουρμπάνος Νίκος, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής, Διδάσκων ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Χατζηγεωργιάδης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής. Άγχος, Στρες, Διέγερση

Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής. Άγχος, Στρες, Διέγερση ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ208, Διάλεξη 6η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.) Ευρωπαϊκό Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ208, Διάλεξη 1η. Εξάσκηση και αξιολόγηση ψυχολογικών δεξιοτήτων

Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ208, Διάλεξη 1η. Εξάσκηση και αξιολόγηση ψυχολογικών δεξιοτήτων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ208, Διάλεξη 1η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.) Ευρωπαϊκό Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Οφελη στη σωματικη & Ψυχικη υγεια ΤΡΟΠΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΓΟΝΕϊΚΗΣ ΕΜΠΛΟΚΗΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ MSc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Αξίες Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία και η θετική επίδραση της άσκησης. Αναγνώστου Γαρύφαλλος Frederick University

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία και η θετική επίδραση της άσκησης. Αναγνώστου Γαρύφαλλος Frederick University Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία και η θετική επίδραση της άσκησης Αναγνώστου Γαρύφαλλος Frederick University Περίληψη Τον τελευταίο χρόνο η παγκόσμια κοινότητα αντιμετωπίζει μια

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 5 Απόδοση Αιτιών & Αυτοαποτελεσµατικότητα στον Αθλητισµό και στη Φυσική Αγωγή Μάριος Γούδας

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης. Έλεγχος διέγερσης: Τεχνικές χαλάρωσης & ενεργοποίησης. «Οι κορυφαίες στιγµές των αθλητών απαιτούν κατάσταση χαλάρωσης»

Θέµατα διάλεξης. Έλεγχος διέγερσης: Τεχνικές χαλάρωσης & ενεργοποίησης. «Οι κορυφαίες στιγµές των αθλητών απαιτούν κατάσταση χαλάρωσης» Θέµατα διάλεξης Έλεγχος διέγερσης: Τεχνικές χαλάρωσης & ενεργοποίησης Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα 1. Ηδιέγερση στον αγωνιστικό αθλητισµό 2. Τι είναι η διέγερση 3. Ποια η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης. Ψυχολογική Υποστήριξη Αθλητών και Αθλητριών. Τι λείπει;;;!!! Το µεγάλο λάθος ως προπονητές! Το δυναµικό του καθενός µας

Θέµατα διάλεξης. Ψυχολογική Υποστήριξη Αθλητών και Αθλητριών. Τι λείπει;;;!!! Το µεγάλο λάθος ως προπονητές! Το δυναµικό του καθενός µας Θέµατα διάλεξης Ψυχολογική Υποστήριξη Αθλητών και Αθλητριών Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Φιλοσοφία ψυχολογικής υποστήριξης Περιεχόµενο Ψυχολογικής Υποστήριξης Έννοιες και Ορισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr

ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr ς ί ς ί ς ί αύξηση διαφόρων χρόνιων παθήσεων σε παιδιά όπως: ς ί ς, του σακχαρώδους διαβήτη, της υπέρτασης. ί ή ά Ά ς ές ώ ς ί ώ ές ές ώ ς ά ί Ά ί Η άσκηση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΞΕΝΩΝΑΣ ΕΦΗΒΩΝ «ΙΡΙΣ»

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΞΕΝΩΝΑΣ ΕΦΗΒΩΝ «ΙΡΙΣ» ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΞΕΝΩΝΑΣ ΕΦΗΒΩΝ «ΙΡΙΣ» Εισηγήτρια: Μαρία Σαραφίδου MD. Παιδοψυχίατρος-Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια. ιδάκτορας Ιατρικής Σχολής του Πανεπ. Λωζάννης τ. ιευθύντρια Ιατροπαιδαγωγικού Τοµέα στην

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

Προπονητικός προγραµµατισµός. Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό της Προπόνησης. Συστατικά προπονητικού προγραµµατισµού

Προπονητικός προγραµµατισµός. Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό της Προπόνησης. Συστατικά προπονητικού προγραµµατισµού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987)

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987) Θέµατα διάλεξης Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Τι είναι οι στόχοι; Σηµαντικότητα στόχων Αρχές καθορισµού στόχων Πρακτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον:

Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον: EXECUTIVE MBA Προπαρασκευαστικό Μάθηµα στις Επιστήµες Συµπεριφοράς Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον: Προσδιοριστικοί Παράγοντες, Αίτια, Αποτελέσµατα Ζωή Σ. ηµητριάδη, Ph.D. 1 Ανθρώπινη Συµπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 9η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 14-16 ΕΤΩΝ (1 η διάλεξη) Φαμίσης

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Συµµαχία για την υγεία:διατροφη Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Χασαπίδου Μαρία Καθηγήτρια Διατροφής ΑΤΕΙΘ -. Σχέδιο δράσης για την εφαρµογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πρόληψη και τον

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης lambo@phed.auth.gr

Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης lambo@phed.auth.gr 1 Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης lambo@phed.auth.gr Ορισμός Διάθεση, πάθος, ένταση, ορμή έξαψη, διέγερση, θυμός, αγανάκτηση, ευθυμία Άγχος, αγωνία, ανησυχία, στρες, χαρά, αποστροφή, απογοήτευση Ευτυχία, ελπίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανισότητα μεταξύ όλων των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα