ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ"

Transcript

1 ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μάθημα: Σύγχρονα Θέματα Συγκριτικού Συνταγματικού Δικαίου Διδάσκουσα: Παπαδοπούλου Λίνα ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: [ΕΓΚΛΗΜΑ ΜΙΣΟΥΣ:] Μια κριτική φεμινιστική προσέγγιση Διαμαντοπούλου Μαριάνθη Ελένη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιούνιος 2013

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος σελίδα 2 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Από την κρατική προώθηση των διακρίσεων (state-sponsored discrimination) στην ποινικοποίηση του μίσους σελίδα 3 Νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) σελίδα 5 Β. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Τρόποι τυποποίησης του εγκλήματος μίσους σε εθνικό επίπεδο σελίδα 6 Ποιες κατηγορίες διακρίσεων προστατεύονται σελίδα 7 Γ. ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΟΡΙΣΜΟΥ Ορισμός σελίδα 7 «Μίσος» ή «προκατάληψη»; σελίδα 11 Δ. ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ Οι δράστες σελίδα 12 Τα θύματα σελίδα 14 Οι σκοποί του νομοθέτη σελίδα 16 Ε. ΑΠΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ Ζητήματα που ανακύπτουν από την εφαρμογή των νόμων ενάντια στα εγκλήματα μίσους το παράδειγμα της Μ. Βρετανίας σελίδα 17 Τιμώρηση του «κακού χαρακτήρα»; σελίδα 19 Επίλογος σελίδα 20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σελίδα 21 [1]

3 Πρόλογος Στην Ελλάδα εισήχθη για πρώτη φορά το 2008 στον ποινικό κώδικα το άρθρο 79 3, τελευταίο εδάφιο, που τυποποιούσε την έννοια που είναι διεθνώς γνωστή ως «έγκλημα μίσους» και όριζε ότι: «Η τέλεση της πράξης από μίσος εθνικό, φυλετικό, θρησκευτικό ή μίσος λόγω διαφορετικού γενετήσιου προσανατολισμού κατά του παθόντος συνιστά επιβαρυντική περίσταση». Το 2013, με το άρθρο 66 του ν.4139/2013, η διάταξη αυτή τροποποιήθηκε ως εξής: «Η τέλεση της πράξης από μίσος προκαλούμενο λόγω της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών, της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής ή του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου του παθόντος συνιστά επιβαρυντική περίσταση και η ποινή δεν αναστέλλεται». Αποτελεί λυπηρό γεγονός πως η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ από τα ελληνικά δικαστήρια, ούτε έχει αναλυθεί παρά μόνο κατ εξαίρεση και ανεπαρκέστατα 1 - από τη νομική θεωρία. Η παρούσα εργασία αποτελεί μια απόπειρα να σκιαγραφηθεί η έννοια του εγκλήματος μίσους, η οποία παίζει νευραλγικό ρόλο στην άσκηση πολιτικής στα σύγχρονα καπιταλιστικά κράτη, καθώς και μια κριτική προσέγγιση του θεσμού, τόσο μέσα από μια συγκριτική ανάλυση της εφαρμογής του στο εξωτερικό, όσο και μέσα από την επιλεκτική παράθεση απόψεων της θεωρίας διεθνώς, που εκφράζουν έναν αξιόλογο αντίλογο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, μέσα από τη χρήση παραδειγμάτων και παραπομπών, στις κατηγορίες των εγκλημάτων μίσους λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, καθώς και σε ζητήματα φύλου που ανακύπτουν. Η έννοια του εγκλήματος μίσους εγείρει σοβαρές και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες προβληματικές γύρω από ποινικού δικαίου ζητήματα - κυρίως στις έννομες τάξεις εκτός του αγγλοσαξονικού τόξου, σαν την ελληνική -, όπως αυτά της επιμέτρησης της ποινής, της «χρωματισμένης» έννοιας του κινήτρου και των ορίων του, καθώς και του προστατευόμενου έννομου αγαθού. Πολλές είναι ακόμη οι αντιρρήσεις ως προς την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας όταν επιβάλλονται βαρύτερες ποινές λόγω τέλεσης ενός εγκλήματος μίσους, αλλά και ως προς την αξίωση για δίκαιη ανταπόδοση (just dessert) η οποία υποστηρίζεται από ορισμένους θεωρητικούς. Ωστόσο, δεν είναι στους σκοπούς της γράφουσας να καταπιαστεί με αυτά τα θέματα με την απαιτούμενη συνέπεια, παρά μόνον ακροθιγώς και για τις ανάγκες της εργασίας. 1 Χαρακτηριστική είναι η έλλειψη υλικού στην ελληνική βιβλιογραφία. Βλ. για παράδειγμα τον σχολιασμένο κώδικα του Χαραλαμπάκη, ο οποίος εκδόθηκε μετά την εισαγωγή του σχετικού εδαφίου και ο οποίος στο οικείο μέρος αναφέρει μόνο τον νόμο με τον οποίο εισήχθη και επαναλαμβάνει στην ουσία τη διάταξη. Στο σχετικό άρθρο του δε ο Γ. Βούλγαρης ισχυρίζεται προκλητικά ότι: «Στην Ελλάδα, σε πείσμα μερικών κύκλων, δεν απαντώνται εγκλήματα μίσους. Οι Έλληνες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα διαπνέονται από αισθήματα φιλίας και αλληλεγγύης προς τους άλλους λαούς. Υποθέσεις σαν αυτές που αναφέρθηκαν πιο πάνω δεν έχουν απασχολήσει ποτέ τις διωκτικές αρχές.», Τα εγκλήματα μίσους, ΠοινΔικ 2010, σελ [2]

4 Η σε ανύποπτους χρόνους εναλλαγή στα γένη των αφηρημένων προσώπων που ακολουθείται στο κείμενο είναι ηθελημένη. Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Από την κρατική προώθηση των διακρίσεων (state-sponsored discrimination) στην ποινικοποίηση του μίσους: Παρά το γεγονός πως σαν ποινική απαγόρευση αναγνωρίστηκε μόλις πριν λίγες δεκαετίες, η έννοια του εγκλήματος μίσους μιας βίαιης πράξης που στρέφεται κατά μιας «μισητής» ιδιότητας του θύματος - δεν είναι καινούρια στην ανθρώπινη ιστορία. Είναι γνωστά σε όλες μας τα κυνήγια «μαγισσών» στον Μεσαίωνα του 16 ου και 17 ου αιώνα 2, το απαρτχάιντ (apartheid) στη Νότιο Αφρική του 1948, οι διώξεις εβραίων, τσιγγάνων, ομοφυλόφιλων και άλλων κοινωνικών ομάδων στη χιτλερική Γερμανία, ο κατατρεγμός των κομμουνιστών επί μακαρθισμού η απαρίθμηση δεν τελειώνει ποτέ. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως τα παραπάνω εγκλήματα τελέστηκαν κατά κύριο λόγο από φορείς της κρατικής ή θρησκευτικής εξουσίας, ούτε ότι τα περισσότερα από αυτά προβλέπονταν και σε αντίστοιχες νομοθετικές διατάξεις. Αυτή η μορφή των προωθούμενων από τα ίδια τα κράτη διακρίσεων(state-sponsored discriminations)δεν είναι μια μαύρη σελίδα του παρελθόντος, αλλά εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να παίζει νευραλγικό ρόλο στη χάραξη πολιτικής εκ μέρους των κρατών παγκοσμίως 3. 2 Silvia Federici, Ο Κάλιμπαν και η μάγισσα: Γυναίκες, Σώμα και Πρωταρχική Συσσώρευση, Εκδόσεις των Ξένων, Ιούνιος 2011, Lady Stardust, Γυναίκες στην Πυρά: το κυνήγι μαγισσών στην Ευρώπη, οι περιφράξεις και η ανάδυση του καπιταλισμού, Μωβ καφενείο, Νοέμβριος 2010 (διαθέσιμο και στον ιστότοπο: ). Και στις δύο αυτές αναλύσεις το κυνήγι μαγισσών παρουσιάζεται ως μια από τις πρώτες βίαιες εκφράσεις της ανάδυσης του καπιταλισμού, μέσα από τις διαδικασίες των λεγόμενων «περιφράξεων», σε αντίθεση με την κρατούσα ιστορική ερμηνεία και αφήγηση που υποστηρίζει ότι επρόκειτο απλώς για μια ακόμη συνέπεια του σκοταδισμού του Μεσαίωνα, με βασικό εκφραστή του τη συντηρητική καθολική εκκλησία. 3 Για περισσότερες πληροφορίες βλ. μεταξύ άλλων την παγκόσμια συγκριτική έρευνα πάνω στους νόμους που απαγορεύουν τον ομοφυλοφιλικό έρωτα ανάμεσα σε συναινούντες ενηλίκους: ILGA - International Lesbian Gay Bisexual Trans and Intersex Association, State-sponsored Homophobia, όγδοη έκδοση, Μάιος 2013, στον ιστότοπο: Πολλά παραδείγματα κρατικής προώθησης διαφόρων μορφών διακρίσεων απαντώνται φυσικά και στα δυτικά κράτη, με έναν ενδεχομένως λιγότερο εξόφθαλμο τρόπο, αλλά με εξίσου δυσμενείς συνέπειες για τις εκάστοτε κοινωνικές ομάδες τις οποίες αφορούν. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο διαχωρισμός σε ευρωπαίους πολίτες και υπηκόους τρίτων χωρών, με σοβαρότατες επιδράσεις του [3]

5 Σαν νομική έννοια, το έγκλημα μίσους πρωτοεμφανίστηκε στην Αμερική κατά τη δεκαετία του 80 4, ενώ μια δεκαετία περίπου αργότερα άρχισε να απαντάται και στα ευρωπαϊκά νομικά συστήματα. Πλέον, το έγκλημα μίσους νοηματοδοτείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο από τις διάφορες Οδηγίες και αποφάσεις-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 5. Η τελευταία ωστόσο δεν ορίζει κεντρικά σε κάποιο κείμενό της την έννοια «έγκλημα μίσους», δίνοντας την ευχέρεια σε κάθε κράτος-μέλος να τυποποιήσει την παράβαση αυτή ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της έννομης τάξης στην οποία εισάγεται, καθώς και βάσει των εκάστοτε κοινωνικών αναγκών που καλείται να καλύψει. Κεντρικής σημασίας είναι το άρθρο 4 της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης 913/2008 για την καταπολέμηση ορισμένων μορφών και εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου, το οποίο προβλέπει ότι: «..τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι το ρατσιστικό και ξενοφοβικό κίνητρο θα θεωρείται επιβαρυντική περίσταση, ή, εναλλακτικά ότι τέτοια κίνητρα θα μπορούν να λαμβάνονται υπόψη από τα δικαστήρια για τον καθορισμό των ποινών.» Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει δε σε πολλές περιστάσεις, μέσα από ψηφίσματά του, ζητήσει το πεδίο αυτής της απόφασης-πλαίσιο να διευρυνθεί, ώστε να περιλαμβάνει την ομοφοβία, την τρανσφοβία και τη διάκριση λόγω έμφυλης έκφρασης/έκφρασης φύλου, καθώς και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της. διαχωρισμού αυτού στην απόλαυση προνομίων και δικαιωμάτων και στην καθημερινότητα των «τρίτων» μεταναστών, εντός της Ε.Ε.. 4 Προηγήθηκε η ομοσπονδιακής ισχύος διάταξη του Τίτλου 18 U.S.C. 245, που ψηφίστηκε το 1968, και υποχρέωσε τα ομοσπονδιακά ανακριτικά όργανα να ερευνούν και να διώκουν εγκλήματα με κίνητρα λόγω φυλής, χρώματος, θρησκείας ή εθνικής καταγωγής, εάν τα θύματα κατά την τέλεση των εγκλημάτων αυτών παρεμποδίστηκαν στην άσκηση βασικών προστατευόμενων δικαιωμάτων τους, όπως τη συμμετοχή τους στις εκλογές. Σημαντικό ρόλο στην ψήφιση αυτής της διάταξης έπαιξε η δράση της Κου-Κλουξ-Κλαν και άλλων εθνικιστικών τρομοκρατικών οργανώσεων, ενάντια στους μαύρους της Αμερικής, που πολύ συχνά έφτασαν σε βίαιες δολοφονίες και λιντσαρίσματα μαύρων και άλλων κοινωνικών ομάδων. Στη δεκαετία του 80 για πρώτη φορά όμως, σε επίπεδο Πολιτειών και τοπικά, εισήχθησαν νομοθετήματα που επεξέτειναν τις ποινές για εγκλήματα που τελέστηκαν λόγω μίσους. 5 Η Ε.Ε. έχει υιοθετήσει σειρά μέτρων για να ενισχύσει τη μάχη κατά των εγκλημάτων μίσους στην Ευρώπη. Χαρακτηριστικά αναφέρονται: η Οδηγία 43/2000 για την ισότητα ανεξαρτήτως φυλής, η Οδηγία 78/2000, η οποία εισάγει ένα γενικό πλαίσιο για την ίση μεταχείριση στην εργασία και η απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου 913/2008, που αναλύεται εκτενέστερα παρακάτω, για την αντιμετώπιση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Φέτος το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πέρασε και το ψήφισμα 2543/2013 για την ενίσχυση της μάχης κατά του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και του εγκλήματος μίσους. [4]

6 Νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ): Σε μια σειρά αποφάσεών του το ΕΔΔΑ υποστήριξε πως τα κράτη έχουν, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), την υποχρέωση να ερευνούν αυτεπαγγέλτως την ύπαρξη φυλετικού κινήτρου στα εγκλήματα, όταν αυτό πιθανολογείται. Στην απόφαση-σταθμό Nachova και άλλοι εναντίον Βουλγαρίας 6, το Δικαστήριο έκρινε πως συνέτρεχε καθήκον των κρατικών οργάνων να ερευνήσουν τα πιθανά ρατσιστικά κίνητρα πίσω από τις εγκληματικές πράξεις, και πως η αποτυχία της Βουλγαρίας να το πράξει αυτό συνιστούσε παραβίαση της απαγόρευσης των διακρίσεων του άρθρου 14 της ΕΣΔΑ. Παρότι το Δικαστήριο δεν αξίωσε από το κράτος την εισαγωγή συγκεκριμένης νομοθεσίας για την καταπολέμηση των εγκλημάτων μίσους, αναγνώρισε ρητά πως τα εγκλήματα μίσους απαιτούν μια ανάλογη της προκαλούμενης βλάβης απάντηση εκ μέρους της ποινικής δικαιοσύνης. Τις ίδιες αρχές εφάρμοσε το Δικαστήριο και στην υπόθεση Secic κατά Κροατίας 7, που αφορούσε σε μια επίθεση ομάδας ακροδεξιών (skinheads) ενάντια σε έναν Ρομά άνδρα. Εδώ το Δικαστήριο δίνει έμφαση στα παραπάνω, ισχυριζόμενο ότι όταν ερευνώνται βίαια περιστατικά, οι κρατικές αρχές έχουν το πρόσθετο καθήκον να διενεργούν όλα τα λογικά βήματα, ώστε να αποκαλύψουν τυχόν ρατσιστικό κίνητρο και να θεμελιώσουν αν το εθνικό μίσος ή η προκατάληψη θα μπορούσαν να έχουν παίξει κάποιο ρόλο στα γεγονότα ή όχι. Η αποτυχία τήρησης του καθήκοντος αυτού, καθώς και η αντιμετώπιση της βίας με στοιχεία διάκρισης λόγω φυλής σε μια κοινή βάση με υποθέσεις χωρίς ρατσιστική χροιά θα ισοδυναμούσε με το να γυρνούν οι αρχές την πλάτη στη συγκεκριμένη φύση των πράξεων, η οποία είναι όμως ιδιαιτέρως καταστροφική για τα θεμελιώδη δικαιώματα. 6 Case of Nachova and Others v. Bulgaria, Judgment of the European Court of Human Rights (Grand Chamber), 6 July 2005, παράγραφοι , ιστότοπος: 7 Case of Secic v. Croatia, Judgment of the European Court of Human Rights, (Chamber Judgment), (Final) 31 August 2007, παράγραφος 66 ιστότοπος: [5]

7 Β. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Τρόποι τυποποίησης του εγκλήματος μίσους σε εθνικό επίπεδο: Υπάρχουν τρεις τρόποι τυποποίησης του εγκλήματος μίσους στα εθνικά νομοθετήματα σήμερα 8. Ο πρώτος είναι να τυποποιούνται αυτά ως ξεχωριστά, αυτοτελούς νομοτυπικής υπόστασης εγκλήματα. Ελάχιστες χώρες ακολουθούν αυτό το παράδειγμα, όπως η Τσεχία, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο 9.Ο δεύτερος είναι να ορίζεται το κίνητρο μίσους/προκατάληψης ως επιβαρυντική περίσταση κατά την επιμέτρηση της ποινής γενικά, καταλαμβάνοντας όλα τα εγκλήματα του ποινικού κώδικα 10. Το μοντέλο αυτό ακολουθεί και η Ελλάδα. Τέλος, ο τρίτος τρόπος παραλλαγή του δεύτερου προβλέπει επιβαρυντική περίσταση σε επιλεγμένα μόνο εγκλήματα (π.χ. φόνος) που τελούνται με κίνητρο προκατάληψης. Εμείς θα ασχοληθούμε με τον δεύτερο και τρίτο τρόπο, δεδομένου ότι ο πρώτος απαντάται σπάνια στην πράξη, ενώ εγείρει και σοβαρότατες ανησυχίες ως προς τα δογματικά του κενά, που αντανακλούν σε άδικες τελολογικά λύσεις. Οι δυο τρόποι θα αντιμετωπιστούν μαζί, αφού η διαφοροποίησή τους είναι κατά βάση ποσοτική ως προς το ποια εγκλήματα τυποποιούν και πόσο επεκτείνουν το αξιόποινο. Επομένως, για να στοιχειοθετείται έγκλημα μίσους στη συντριπτική πλειοψηφία των κρατών απαιτείται η πλήρωση δύο προϋποθέσεων: (α) το έγκλημα-βάση, το οποίο θα πρέπει να τυποποιείται και αυτοτελώς στον νόμο ως τέτοιο και (β) η συνδρομή στη συγκεκριμένη περίπτωση τέλεσης του εγκλήματος του στοιχείου του κινήτρου του δράστη, το οποίο βασίζεται σε κάποια από τις προστατευόμενες κατηγορίες διακρίσεων 11. Έτσι, χωρίς την προσβολή του εννόμου αγαθού του βασικού εγκλήματος, δεν μπορεί να καταφαθεί έγκλημα μίσους από μόνο το κίνητρο 8 Βλ. αναλυτικά για την Ευρώπη τον οδηγό για τα εγκλήματα μίσους που εξέδωσε η OSCE Organisation for Security and Cooperation in Europe, OSCE-ODIHR, Hate Crime Laws, A Practical Guide, 2009, σελ.32 επ. και για την Αμερική: Anti-Defamation League, Hate Crime Laws, 2012, σελ.12 επ.. 9 Βλ. π.χ. άρθρο 196 παρ. 2 του Τσεχικού Ποινικού Κώδικα και τις διατάξεις 29 έως 32 της Crime and Disorder Act του 1998 του Ηνωμένου Βασιλείου. 10 Βλ. επίσης: άρθρο 30 παρ. 6 του Ποινικού Κώδικα της Ανδόρρας, άρθρο 62 παρ. 1 του Ποινικού Κώδικα του Τατζικιστάν και άρθρο 153 της Powers of Criminal Courts (Sentencing) Act του 2000 του Ηνωμένου Βασιλείου. 11 OSCE-ODIHR, Hate Crime Laws, A Practical Guide, 2009, σελ.16 επ. [6]

8 προκατάληψης και αντιστρόφως, χωρίς την ύπαρξη κινήτρου προκατάληψης, δεν μπορεί να καταφαθεί έγκλημα μίσους με μόνη την τέλεση του βασικού εγκλήματος 12. Ποιες κατηγορίες διακρίσεων προστατεύονται: Το ποιες κατηγορίες διακρίσεων θα τεθούν υπό την ποινική «ομπρέλα» ενός εγκλήματος μίσους κάθε φορά, αφενός είναι ζήτημα των κοινωνικών συγκρούσεων και ζυμώσεων που λαμβάνουν χώρα σε κάθε τόπο, καθώς και των αντίστοιχων πολιτικών πιέσεων που ασκούνται από τις ενδιαφερόμενες ομάδες, αφετέρου αποτελεί συχνά στην πράξη μια στείρα υιοθέτηση διεθνών και ευρωπαϊκών κατευθύνσεων από τα κράτη, δίχως κανέναν προηγούμενο δημόσιο διάλογο ή διαβούλευση με τις πληττόμενες ομάδες 13, ως μια προκρούστεια μέθοδος κάλυψης ουσιαστικών κενών στην αντιμετώπιση των διακρίσεων. Είναι περιττό να ειπωθεί πως, πέρα από κάθε ποινικοποίηση, το βασικό διακύβευμα βρίσκεται στο εκτός του ποινικού δικαίου φάσμα, δηλαδή σε επίπεδο λήψης θετικών μέτρων πλήρους ένταξης κάθε κοινωνικής ομάδας και επί ίσοις όροις με την εκάστοτε «κυρίαρχη» 14. Γ. ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΟΡΙΣΜΟΥ Ορισμός: Για τις ανάγκες μιας καλύτερης κατανόησης της έννοιας «έγκλημα μίσους» θα χρησιμοποιηθεί ένας καθαρά ακαδημαϊκός ορισμός του τι θα μπορούσε να συνιστά έγκλημα μίσους, ο οποίος διαμορφώνεται μέσα από μια σύνθεση των επιμέρους νομοθετικών προβλέψεων των κρατών, αλλά και μια αφαίρεση των ιδιαιτεροτήτων εκείνων, που δε βοηθούν στη διαμόρφωση γενικής εποπτείας του θεσμού που θα επιχειρηθεί εδώ. Ως βάση 12 Ενδιαφέρουσα και «αιρετική» είναι η στάση που κρατά η Γερμανία στο ζήτημα των εγκλημάτων μίσους. Δυστυχώς η έκταση του παρόντος δεν επιτρέπει την ανάλυση και αυτού του ζητήματος. Για περισσότερα βλ. Alke Glet, The German Hate Crime Concept: an account of the classification and registration of bias-motivated offences and the implementation of the hate crime model into Germany s law enforcement system, Internet Journal of Criminology, 2009 και Human Rights Watch, The State Response to Hate Crimes in Germany, A Human Rights Watch Briefing Paper, 9 Δεκεμβρίου Και μάλιστα, χωρίς καμία προετοιμασία, ενημέρωση και εκπαίδευση των ανακριτικών και διωκτικών οργάνων της ποινικής δικαιοσύνης για να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις της νέας ρύθμισης. 14 Ο όρος μπαίνει σε εισαγωγικά όχι διότι αμφισβητείται στην πράξη αυτή η κυριαρχία, αλλά γιατί δεν υπάρχει καν λογική βάση για την ύπαρξή της, δεδομένου ότι στη Δύση η κυρίαρχη κοινωνική ομάδα των λευκών, ετεροφυλόφιλων, μεσοαστών, μορφωμένων cis ανδρών δεν είναι παρά μια ισχνή μειοψηφία. [7]

9 για τη διαμόρφωση του ορισμού λήφθηκαν υπόψη τα νομοθετήματα κατά των διακρίσεων στην Αμερική και την Ευρώπη, καθώς και ευρωπαϊκές Οδηγίες. Αφήνοντας λοιπόν στην άκρη τις συχνά σημαντικές διαφοροποιήσεις της κάθε έννομης τάξης στο ζήτημα της ποινικής πρόβλεψης των εγκλημάτων μίσους, ο ορισμός αυτός θα αποτελέσει τον άξονα της παρακάτω ανάλυσης. Έτσι, το έγκλημα μίσους ή έγκλημα με κίνητρο προκατάληψης (hate crime/bias motivated crime/prejudice crime) συνιστά μια ποινικά κολάσιμη πράξη, η οποία τελείται επιπροσθέτως λόγω μίσους ή με κίνητρο την προκατάληψη ενάντια σε ένα άτομο/ομάδα ατόμων, βάσει μιας συγκεκριμένης πραγματικής, ή κατ εντύπωση του δράστη, ιδιότητάς του/τους. Οι ιδιότητες αυτές ποικίλουν, ανάλογα με το πεδίο προστασίας που θέλει να καλύψει το κάθε κράτος, και οι συνηθέστερες από αυτές είναι: η φυλή, το χρώμα, η εθνικότητα, η εθνική καταγωγή, οι γενεαλογικές καταβολές, η θρησκεία, το φύλο, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η ταυτότητα φύλου 15, η έμφυλη έκφραση(έκφραση φύλου) 16, η ηλικία, η (διανοητική ή σωματική) κατάσταση της υγείας του θύματος κ.ά.. Ο κατάλογος αυτός συνεχώς εμπλουτίζεται από τους ενδιαφερόμενους διεθνείς οργανισμούς και φορείς, αλλά και μέσω ευρωπαϊκών Οδηγιών - με νέες κατηγορίες προστατευόμενων κοινωνικών ομάδων, ώστε να περιληφθούν όσο το δυνατόν περισσότερες περιπτώσεις διακρίσεων. 15 Η «ταυτότητα φύλου» (gender identity) είναι δυστυχώς μια από τις πιο αμφιλεγόμενες κατηγορίες, και πολλά κράτη διστάζουν να την ονοματίσουν στις διατάξεις τους, δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο μια προωθούμενη και από τα ίδια τα κράτη διαιώνιση της τρανσφοβίας. Ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση της Ελλάδας στο ζήτημα αυτό, η οποία παρόλο που φέτος πρόσθεσε την κατηγορία της «ταυτότητας φύλου» στην αντίστοιχη εθνική διάταξη, δεν έθεσε ποτέ το ζήτημα σε δημόσιο διάλογο, ούτε υποστήριξε δημόσια την επιλογή της αυτή, κρύβοντάς την έτσι «κάτω απ το χαλί». Φυσικά, το ελληνικό κράτος με το ένα χέρι (το νομοθετικό) «δίνει», και με το άλλο (το εκτελεστικό) την ίδια στιγμή κάνει αυθαίρετες μαζικές προσαγωγές τρανς εκδιδόμενων γυναικών στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, και όχι μόνο. Βλ. και την κοινή δημόσια δήλωση ελληνικών ΛΟΑΤ οργανώσεων, στον ιστότοπο του ΣΥΔ: 16 Η «έμφυλη έκφραση/έκφραση φύλου» (gender expression) δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ μέχρι σήμερα σε κάποιο νομοθέτημα περί εγκλήματος μίσους. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποίησε τον όρο αυτό για πρώτη φορά σε νομικό κείμενο διεθνώς, και συγκεκριμένα στην Οδηγία 29/2012/ΕΕ για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας. Προσθέτοντας την κατηγορία αυτή ως έναν ακόμη λόγο έμφυλης βίας (μαζί με το φύλο και την ταυτότητα φύλου), η Οδηγία αναγνωρίζει ως θύματα αυτής της βίας και παρενδυτικά άτομα (cross-dressers), ή οποιοδήποτε άλλο άτομο του οποίου η έμφυλη συμπεριφορά δεν ενέπιπτε για οποιονδήποτε λόγο στην κατηγορία της «ταυτότητας φύλου». [8]

10 Προκειμένου να διαφανεί η έκταση εφαρμογής μιας διάταξης απαγορευτικής των εγκλημάτων μίσους, θα πρέπει να γίνουν ορισμένες ερμηνευτικές του όρου επισημάνσεις. Καταρχήν, ένα έγκλημα μίσους μπορεί εξίσου να στρέφεται κατά προσώπου/προσώπων και κατά περιουσίας. Εκείνο που πάντοτε στρέφεται κατά ενός προσώπου (ή προσώπων) είναι το κίνητρο του δράστη. Αυτό είναι λογικό, αν λάβουμε υπόψη ότι η επιβαρυντική περίσταση προβλέπεται ακριβώς για να προστατεύσει ορισμένο χαρακτηριστικό ή ιδιότητα του θύματος τα οποία πλέον ανάγονται σε ένα ιδιότυπο «έννομο αγαθό» 17 (ιδιότυπο γιατί δεν προσβάλλεται μέσω της τέλεσης της πράξης και της συνακόλουθης πραγμάτωσης της αντικειμενικής υπόστασης ενός εγκλήματος, αλλά μέσω της ενδιάθετης θέσης του δράστη εναντίον του θύματος κατά την τέλεσή της). Μπορούμε να κατανοήσουμε τη διττή αυτή λειτουργία του «δεινού» που επιφέρει ένα έγκλημα μίσους στον εξωτερικό κόσμο, μέσα από ένα απλό παράδειγμα. Εάν κάποια σχεδιάσει μια μεγάλη σβάστικα έξω από μια συναγωγή, γνωρίζοντας πως σε αυτόν τον χώρο κυκλοφορούν εβραίοι και επιθυμώντας έτσι να τους τρομοκρατήσει, η πράξη της βάλλει καταρχήν κατά της ιδιοκτησίας αυτού στον οποίο ανήκει το κτίριο της συναγωγής. Μέχρις εδώ όμως, μιλούμε απλώς για μια φθορά ξένης ιδιοκτησίας, η οποία θα καταφάσκονταν ακόμη και αν η σβάστικα σχεδιαζόταν έξω από οποιοδήποτε άλλο κτίριο. Η ειδοποιός διαφορά της περίπτωσής μας είναι το κίνητρο της δράστριας, που στρέφεται κατά των εβραίων της συναγωγής, οι οποίοι θα τρομοκρατηθούν βλέποντας το σύμβολο αυτό έξω από τον χώρο λατρείας τους. Αυτή η τελευταία παραδοχή είναι και η καθοριστική για να δεχτούμε πως πρόκειται για έγκλημα μίσους. Με ποιους τρόπους λοιπόν μπορεί να λάβει χώρα ένα έγκλημα μίσους; Η πράξη που συνιστά έγκλημα μίσους καλύπτει, όπως είδαμε, ένα πολύ ευρύ φάσμα προσβολών, και μπορεί να αφορά: επίθεση (λεκτική ή σωματική), φόνο, (σεξουαλική ή άλλη) παρενόχληση, βιασμό, εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας, δυσφήμηση, εξύβριση, σχολική παρενόχληση (bullying) κ.ά. Έρευνες 18 ωστόσο έχουν δείξει ότι η πλειοψηφία των εγκλημάτων μίσους μοιράζονται ένα κοινό χαρακτηριστικό: είναι πολύ πιο ακραία στον βαθμό χρήσης βίας και κατά πολύ πιο 17 Θα μπορούσε να υποστηριχθεί κατά το εσωτερικό μας ποινικό δίκαιο ότι το έννομο αγαθό που προστατεύεται εδώ είναι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. 18 Ενδεικτικά: Michael McClintock, Everyday Fears, A Survey of Violent Hate Crimes in Europe and North America, A Human Rights First Report, 2005, όπου μεταξύ άλλων στη σελ.8 αναφέρεται ότι: - «Ακαδημαϊκές μελέτες στις Ηνωμένες Πολιτείες ανακάλυψαν ότι τα εγκλήματα μίσους είναι συχνά πιο ακραία βάναυσα από παρόμοια εγκλήματα όπου η προκατάληψη απουσιάζει, ειδικά στην περίπτωση προκαταλήψεων εναντίον ατόμων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, φυλής, ή φύλου.» [9]

11 βάναυσα και εξευτελιστικά για το θύμα, σε αντιδιαστολή με τα κοινά εγκλήματα χωρίς το κίνητρο προκατάληψης. Το κίνητρο σχετίζεται με την αντίληψη του δράστη ως προς τη συνδρομή της εκάστοτε ιδιότητας, και όχι με την πραγματική ιδιότητα του θύματος. Για παράδειγμα, εάν κάποιος χτυπήσει από πίσω έναν μικρόσωμο άνδρα με μακριά μαλλιά σε ένα κακόφημο μπαρ, πιστεύοντας πως είναι γυναίκα και της αξίζει ένα μάθημα για το ότι «η θέση της βρίσκεται στο σπίτι με τα παιδιά, και όχι έξω στα μπαρ», μας είναι αδιάφορο για την παραδοχή του εγκλήματος μίσους το γεγονός πως το θύμα ήταν στην πραγματικότητα άνδρας. Σε αυτό το σημείο ανακύπτουν διάφορα προβλήματα ερμηνείας και νομικής υπαγωγής, ειδικά στο πεδίο της ομοφοβικής και τρανσφοβικής βίας. Πράγματι, δεν είναι καθόλου σπάνιο μέσα σε συνθήκες ετεροκανονικότητας 19 ορισμένοι δράστες να συγχέουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό με την ταυτότητα φύλου ενός ατόμου (π.χ. το να είναι μια γυναίκα λεσβία συχνά συγχέεται με την υπόθεση ότι θέλει να γίνει άντρας, το να είναι κάποια τρανς γυναίκα θεωρείται συνυφασμένο με τον «ομοφυλοφιλικό» της σεξουαλικό προσανατολισμό, δηλαδή με το ότι προτιμά άντρες ερωτικούς συντρόφους). Πρόκειται όμως τότε για διάκριση βάσει του πρώτου, του δεύτερου λόγου ή και των δύο; Συνεπέστερο δογματικά θα ήταν εδώ να παραμείνουμε στη θέση περί αντίληψης του δράστη, παρά τους σοβαρούς προβληματισμούς που μπορεί να γεννά αυτή η επιλογή σε ορισμένες εφαρμογές της. Τέλος, χαρακτηριστική είναι στην τυποποίηση του εγκλήματος μίσους η μετακίνηση που συντελείται, από τον χώρο που θέτει ως κέντρο της τιμωρίας την πράξη (act-centered criminal punishment), σε έναν χώρο τιμώρησης ορισμένων υποκειμενικών στοιχείων του δράστη (κίνητρα, ιδεολογία, φρονήματα, χαρακτήρας κλπ.). Φυσικά, δεν πρόκειται για κανένα πρωτοφανές φαινόμενο, ακόμη κι όταν μιλάμε για έννομες τάξεις που κατά κόρον χρησιμοποιούν αντικειμενικές θεωρίες στα ποινικά τους συστήματα. Αρκεί να σκεφτούμε ότι στην ελληνική έννομη τάξη υπάρχουν προβλέψεις στον ποινικό κώδικα, όπου τιμωρούνται πράξεις όταν ο δράστης τις τελεί «από πλεονεξία» (βλ. άρθρο 406 Παραπλάνηση σε χρηματιστηριακές πράξεις) ή «από φυγοπονία ή φιλοχρηματία» (βλ. άρθρο 407 Επαιτεία), για να 19 Η συμβολή της Judith Butler στo θεωρητικό αυτό τέλμα είναι σημαντική: μέσα σε μια ετεροκανονική κοινωνία, υποστηρίζει, η «επιτελεστικότητα» του φύλου μας στην κοινωνία και το δίκαιο αφορά τόσο την πατριαρχία όσο και την ετεροφυλοφιλία, ώστε τελικά ο σεξουαλικός προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου να νοούνται ως ένα και το αυτό. Βλ. Judith Butler, Gender Trouble: Feminism and the Supervision of Identity, 1990, σελ. 35 επ.. [10]

12 υποστηρίξουμε τελικά πως κάθε κράτος, προκειμένου να εξυπηρετήσει συγκεκριμένους του σκοπούς (όπως η καταπολέμηση των διακρίσεων), διασχίζει με ευκολία τη νοητή γραμμή μεταξύ αντικειμενικών και υποκειμενικών θεωρήσεων του ποινικού φαινομένου. «Μίσος» ή «προκατάληψη»; Έντονος είναι ο διάλογος ως προς το δόκιμο του όρου «μίσος» για την περιγραφή των εν λόγω εγκλημάτων. Πράγματι, εκ πρώτης όψεως ο όρος φαίνεται να είναι παραπλανητικός. Πολλά εγκλήματα μπορεί να τελούνται από μίσος προς το θύμα, ωστόσο να μην αφορούν κάποια από τις προστατευόμενες ιδιότητές του (ακόμη κι αν το θύμα για παράδειγμα είναι ομοφυλόφιλος, εάν ο σύντροφός του τον δολοφονήσει επειδή τον απάτησε και πλέον τον μισεί, φυσικά δεν συντρέχει περίπτωση διάκρισης λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ούτε, κατά μείζονα λόγο, εγκλήματος μίσους). Ακόμη, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες, ενώ το κίνητρο προκατάληψης πληρείται, ο δράστης σε καμία περίπτωση δεν μισεί το θύμα (επιχείρημα από το παράδειγμα της Gail Mason 20, όπου η Jenny ζητά να χωρίσει από τον άντρα της, καθώς διατηρεί σχέση με μια άλλη γυναίκα, και ο εν διαστάσει σύζυγός της τη βιάζει μεθυσμένος, λέγοντας πως «δεν πιστεύει πως είναι λεσβία» κλπ. 21, ενώ μετά δηλώνει πως ουδέποτε θα της έκανε κακό με πρόθεση, επειδή την αγαπά). Τέλος, πολλές φορές ο στόχος του δράστη δεν είναι καν το θύμα, αλλά αντιμετωπίζεται αυτό ως έκφραση-σύμβολο μιας ευρείας αφηρημένης ιδέας (ο Πακιστανός συμβολίζει τη μετανάστευση που «μας βρωμίζει τον τόπο», «μας παίρνει τις δουλειές» κλπ.). Αντί του όρου «μίσος» (hate) λοιπόν, προτείνεται ως προσφορότερος ο όρος «προκατάληψη» (bias). Σε κάθε περίπτωση, η κάθε έννοια λαμβάνει το νόημα που της αποδίδεται στο συγκεκριμένο βιοτικό ή θεωρητικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Επομένως, μικρή σημασία έχει ποιον όρο θα επιλέξουμε να χρησιμοποιούμε (ειδικά όταν αυτός έχει καθιερωθεί πλήρως 20 Gail Mason, Not our Kind of Hate Crime, Law and Critique, τεύχος 12, 2001, σελ , όπου η συγγραφέας ισχυρίζεται πως η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου ανάμεσα στη βία και το συναίσθημα του μίσους ή τον φόβο απέναντι στη διαφορετικότητα, ως τα μόνα εργαλεία ανάλυσης των εγκλημάτων αυτών, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αρκούν. Χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα ως παράδειγμα τη βία που ασκείται από ετεροφυλόφιλους άνδρες εναντίον λεσβιών, θέτει στο επίκεντρο την έννοια της αγάπης, και του φόβου της απόρριψης και της αδιαφορίας που αυτή γεννά στον θύτη που διατηρεί, μια έστω και ασήμαντη σχέση με τη λεσβία-θύμα. Συγκεκριμένα, στη σελ.276 αναφέρεται ότι: Violence towards lesbians may well embody a fear of the homosexual other (the difference that sexuality represents) at the same time that it embodies a fear of not having access to the feminine other (the difference that gender represents) («Η βία που στρέφεται κατά των λεσβιών μπορεί να ενσωματώνει έναν φόβο για την ομοφυλόφιλη Άλλη (τη διαφορά που η σεξουαλικότητα αντιπροσωπεύει), την ίδια στιγμή που ενσωματώνει έναν φόβο της έλλειψης πρόσβασης στην θηλυκή Άλλη (τη διαφορά που το φύλο αντιπροσωπεύει)». 21 Gail Mason, Not our Kind of Hate Crime, ό.π. σελ.261. [11]

13 στη διεθνή έννομη τάξη), αρκεί αυτός να είναι κατανοητός. Κρίσιμη είναι κάθε φορά η ερμηνευτική προσέγγιση του όρου, καθώς και η διάκρισή του από συναφείς έννοιες 22. Δ. ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ Για να καταστεί εφικτή η κατανόηση των λόγων που θεωρήθηκε αναγκαίο από τα σύγχρονα δυτικά κράτη να τυποποιήσουν τα εγκλήματα μίσους στα επιμέρους ποινικά τους νομοθετήματα, θα πρέπει να εξετάσουμε ξεχωριστά τις ιδιαίτερες περιστάσεις των εγκλημάτων αυτών στα επιμέρους βασικά τους στοιχεία (πέρα από την πράξη καθεαυτή, που αναλύθηκε επαρκώς παραπάνω): δράστες, θύματα, σκοποί του εκάστοτε νομοθέτη των εγκλημάτων μίσους. Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από εγκληματολογικές κατά βάση αναλύσεις και έρευνες πάνω στα εγκλήματα μίσους. Οι δράστες: Τα εγκλήματα μίσους τελούνται από μεμονωμένα άτομα ή από πολλά άτομα που δρουν σε ομάδες, οι οποίες ονομάζονται ομάδες μίσους (hate groups). Τα μεμονωμένα άτομα επιτίθενται σε οικεία τους πρόσωπα (εδώ θα μπορούσε να υπαχθεί και η ενδοοικογενειακή βία που ασκείται κατά ομοφυλόφιλων ή διεμφυλικών παιδιών από τους γονείς τους, για μόνο τον λόγο αυτό), ή και σε άγνωστα (όπως οι ξυλοδαρμοί και οι καθημερινές εξυβρίσεις, από διαμαρτυρόμενες κατοίκους, κατά των τρανς εργατριών του σεξ στις γειτονιές όπου αυτές εργάζονται). Το ενοποιητικό στοιχείο στις ομάδες μίσους ποικίλλει, καθώς και ο βαθμός οργάνωσης της δράσης τους. Για παράδειγμα, η σχολική βία (bullying), ένα φαινόμενο παραβατικότητας ανηλίκων κατά ανηλίκων που έχει λάβει τρομακτικές διαστάσεις σε διάφορες χώρες τα τελευταία χρόνια, τελείται κατά κόρον από ομάδες παιδιών που παρενοχλούν μικρότερά τους συνήθως άτομα, στο σχολείο ή και έξω απ αυτό, λόγω κάποιας ιδιαιτερότητας των τελευταίων (το μικροκαμωμένο σώμα, κάποια διανοητική ιδιαιτερότητα, ο σεξουαλικός ή έμφυλος αυτοπροσδιορισμός του παιδιού, όταν φανερώνονται στον σχολικό του περίγυρο, προκαλούν ιδιαίτερα βάναυσες αντιδράσεις). Εδώ παρατηρείται ένας σχετικά «χαλαρός» και περιστασιακός δεσμός εντός της ομάδας, 22 Για μια συνοπτική και κατανοητή διάκριση του εγκλήματος μίσους από τις συναφείς έννοιες της γενοκτονίας, των νόμων κατά των διακρίσεων και της ρητορικής μίσους, βλ. OSCE-ODIHR, Hate Crime Laws, A Practical Guide, 2009, σελ.32 επ. και για την Αμερική: Anti-Defamation League, Hate Crime Laws, 2012, σελ [12]

14 που δεν βασίζεται σε κάποια κοινή ιδεολογία ή σκοπό, αλλά εκφράζει απλώς μια επιβολή του δυνατότερου στην πιο ευάλωτη. Αντίθετα, οι ακροδεξιές τρομοκρατικές οργανώσεις, δρουν συντονισμένα κατά των θυμάτων τους, έχουν εσωτερική αυστηρή ιεραρχία και πειθαρχία που θυμίζει στρατιωτική μονάδα, ενώ το ενοποιητικό τους στοιχείο είναι ιδεολογικής και πολιτικής υφής. Κοινός παρονομαστής των παραπάνω ετερόκλητων δραστών είναι ότι (στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων τουλάχιστον) εμφορούνται από την πεποίθηση ότι τελώντας το έγκλημα μίσους ασκούν κάποιο δικαίωμα, ως μια μορφή άσκησης θεμιτής εξουσίας πάνω στο θύμα για να συνετιστεί, να «μπει στη θέση του», να «φύγει από τη χώρα» ή απλά «να πάρει ένα μάθημα». Πράγματι, ένας άντρας που χτυπά τη σύντροφό του σε καθημερινή βάση, πιστεύει ότι ως άντρας δικαιούται να πράξει κάτι τέτοιο, αφού θεωρεί τη γυναίκα ως μια κατώτερη ύπαρξη που της αξίζει αυτή η μεταχείριση. Η ακροδεξιά οργάνωση «Χρυσή Αυγή» εκπαιδεύει τα μέλη της να πιστεύουν ότι ως Έλληνες έχουν το δικαίωμα να διώξουν τους μετανάστες από τη χώρα τους, χρησιμοποιώντας κάθε νόμιμο ή παράνομο μέσο. Οι δράστες λοιπόν, με την πράξη τους επιθυμούν να στείλουν ένα απειλητικό μήνυμα προς την προστατευόμενη από τον νόμο κοινωνική ομάδα. Το παράδειγμα της κακοποιημένης γυναίκας που αναφέρεται παραπάνω όμως, φανερώνει πως δεν αποκλείεται το έγκλημα μίσους να αποτελεί μια συνηθισμένη κατάσταση που εντάσσεται κανονικά στην καθημερινότητα του θύτη και του θύματος, χωρίς ο πρώτος να επιθυμεί να στείλει κάποιο μήνυμα σε ευρύτερο αριθμό προσώπων (εδώ: σε όλες τις γυναίκες). Είναι λάθος να θεωρήσει κανείς πως τα εγκλήματα μίσους μεροληπτούν υπέρ των λεγόμενων «μειονοτικών» 23 ομάδων, σε βάρος του κανόνα «άρειος, ετεροφυλόφιλος, χριστιανός, αστός άντρας». Είναι σαφές πως οποιαδήποτε τελεί έγκλημα με ρατσιστικό, σεξιστικό, ομοφοβικό, τρανσφοβικό κλπ. κίνητρο, ασχέτως της ιδιότητάς της ως μέλος κάποιας «μειονοτικής» ομάδας, τιμωρείται. Οι «μειονότητες» μπορούν να είναι δράστες εγκλημάτων μίσους. Ένα ενδιαφέρον παράδειγμα είναι οι πρόσφατες δημοσιεύσεις στον τύπο, για τη συμμετοχή δεύτερης γενιάς μεταναστών (κυρίως Αλβανών) στις ρατσιστικές επιθέσεις της Χρυσής Αυγής κατά των «νεοφερμένων» μαύρων στην Ελλάδα. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά, και ιδιαίτερα η εσφαλμένη περί δικαίου αίσθηση των δραστών, που τους οδηγεί στην «αυτοδικία», σε συνδυασμό με τον εξαιρετικά βάναυσο 23 Φυσικά, αν συνυπολογίσουμε όλες αυτές τις «μειονοτικές» ομάδες (μαύρες, Ασιάτες, εβραίους, μουσουλμάνες, ανάπηρους, ομοφυλόφιλους, αμφιφυλόφιλες και ούτω καθεξής) θα δούμε εύκολα πως πρόκειται στην πραγματικότητα για μια ευρύτατη πλειοψηφία. [13]

15 συνήθως τρόπο που τελούνται τα εγκλήματα μίσους, ενισχύουν την άποψη ότι αυτά θα πρέπει να τιμωρούνται βαρύτερα. Τα θύματα: Οι ειδικές περιστάσεις που συντρέχουν στο πρόσωπο του θύματος είναι κρίσιμες για την θεμελίωση της ανάγκης τυποποίησης των εγκλημάτων μίσους ως ξεχωριστή μορφή προσβολών. Τα θύματα εγκλημάτων μίσους ζουν υπό τον διαρκή φόβο ότι αυτό που τους συνέβη θα ξανασυμβεί. Κι αυτό γιατί ο λόγος που κατέστησαν θύματα δεν μπορεί να θεμελιωθεί ούτε σε κάτι το οποίο θα μπορούσαν να αποφύγουν ή να αλλάξουν με ορισμένα μέτρα πρόληψης, ούτε, και κυρίως, σε μια άτυχη στιγμή που θα συνέτρεχε εναντίον οποιουδήποτε άλλου προσώπου. Στοχοποιήθηκαν λόγω συγκεκριμένων ιδιοτήτων τους, στοιχείων του ίδιου του εαυτού τους - τα οποία ωστόσο μοιράζονται με συγκεκριμένο αριθμό άλλων προσώπων, όπως θα δούμε παρακάτω τα οποία δεν μπορούν να αλλάξουν 24. Μ αυτήν την έννοια τα αποτελέσματα των εγκλημάτων μίσους εκτείνονται χρονικά πολύ περισσότερο απ όσο τα κοινά εγκλήματα. Παρά την παραπάνω παρατήρηση, είναι συχνότατο το φαινόμενο τα θύματα εγκλημάτων μίσους να «πείθονται» από τη ρητορική μίσους των διωκτών τους, και να πιστεύουν ότι αυτά τα ίδια φταίνε για ό,τι τους συνέβη (το «τα ήθελες και τα έπαθες» σύνδρομο 25 ). Δεν αποκλείεται ο στιγματισμός αυτός του θύματος να φτάνει σε ακραία αποτελέσματα, όπως την προσπάθεια να «αλλάξουν» ώστε να μην στοχοποιηθούν ξανά, ή ακόμη και την αυτοκτονία. Βασικότατο επιχείρημα υπέρ των εγκλημάτων μίσους αντλείται από την παραδοχή πως υφίσταται ένας έντονος συσχετισμός της πράξης με μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή ιδιότητα, που εκτείνεται πολύ πέρα από το θύμα. Έτσι, υποστηρίζεται ότι μια ολόκληρη ομάδα ατόμων (συχνά δε περισσότερες από μία, όπως συμβαίνει με τους μετανάστες, τις ομοφυλόφιλες και τους δειμφυλικούς για τις επιθέσεις της «Χρυσής Αυγής» στην Ελλάδα) θυματοποιείται με μόνη την τέλεση ενός εγκλήματος μίσους, και ζει υπό μια διαρκή απειλή 24 Στις κατηγορίες διακρίσεων λόγω θρησκείας, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου και έμφυλης έκφρασης θα μπορούσε ακόμη να υποστηριχθεί πως τα θύματα ούτε και θέλουν να τα αλλάξουν. 25 Το επιχείρημα αυτό χρησιμοποιείται κατά κόρον και ως υπερασπιστική γραμμή βιαστών αλλά και συντηρητικών κομματιών την κοινωνίας - για τα «προκλητικά» ενδύματα ή συμπεριφορές των θυμάτων τους. [14]

16 (χωρίς να μας ενδιαφέρει αν η απειλή αυτή είναι πραγματική ή φερόμενη, αρκεί να στηρίζεται σε λογικές διεργασίες). Εξάλλου, υπάρχει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα άποψη, που προέρχεται από τον χώρο της Εγκληματολογίας στη Βρετανία 26, και αφορά κυρίως σε άτομα με ειδικές (διανοητικές ή κινητικές) ικανότητες και αστέγους 27 - αλλά μπορεί να επεκταθεί και σε άλλες παρόμοιες καταστάσεις. Η άποψη αυτή υποστηρίζει πως συχνά, αλλά όχι πάντα, η νοούμενη από τον δράστη ως ευάλωτη θέση του θύματος μπορεί να συγχέεται με αδυναμία του τελευταίου και μ αυτόν τον τρόπο να αυξάνει τον κίνδυνο κακοποίησης και βίας εναντίον του 28. Η λειτουργία που παίζει η φερόμενη ως ευάλωτη θέση (perceived vulnerability) κάποιας στην τέλεση εγκλημάτων μίσους εναντίον της, χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για τη διεύρυνση των προστατευόμενων από τον νόμο κατηγοριών, ώστε να περιλαμβάνει και περιθωριοποιημένες ομάδες (πόρνες, άστεγους, αλκοολικούς, ναρκομανείς κλπ.), οι οποίες, λόγω ακριβώς αυτής τους της περιθωριοποίησης, αδυνατούν να εκπροσωπηθούν και να προωθήσουν τα συμφέροντά τους, μέσα από την πολιτική δικτύωση (lobbying), όπως κατά κόρον συμβαίνει με άλλες κοινωνικές ομάδες (οι θρησκευτικές και εθνοτικές «μειονότητες», καθώς και τα ΛΟΑΤ 29 άτομα, εκπροσωπούνται από διάφορες οργανώσεις, οι οποίες ασκούν τις απαραίτητες πιέσεις 30 προς την νομική κατοχύρωση των δικαιωμάτων των μελών τους), χρήζουν ωστόσο επειγόντως μιας τέτοιας πρόσθετης νομικής προστασίας. Η άποψη αυτή στηλιτεύει τους νόμους για τα εγκλήματα μίσους για το ότι, παραλείποντας να συμπεριλάβουν αυτές τις «ευάλωτες» ομάδες στις προστατευτικές τους διατάξεις, δημιουργούν ιεραρχίες στις ταυτότητες, ώστε οι «ανώτερες» να προστατεύονται και οι «κατώτερες» όχι. 26 Neil Chakraborti, Targeting Vulnerability: A fresh Set of Challenges for Hate Crime Scholarship and Policy?, 2nd Pan-European When Law and hate Collide Hate Crime Symposia in Gothenburg, September 2011 (βιντεοσκοπημένη διάλεξη διαθέσιμη και στον ιστότοπο: 27 Τα παραδείγματα αυτά εγκλημάτων μίσους απαντώνται συχνότατα στη Μεγάλη Βρετανία, λόγω της ευρείας εξαθλίωσης μεγάλων κομματιών της κοινωνίας, ως αποτέλεσμα της ολοένα και αυξανόμενης «ψαλίδας» ανάμεσα σε πλούσιες και φτωχούς. 28 Usually, but not always, perceived vulnerability can be conflated with weakness and increases the risk of harassment and violence. 29 Λεσβίες, Ομοφυλόφιλοι, Αμφιφυλόφιλοι/Αμφιφυλόφιλες, Τρανς. 30 Καταλυτική ήταν η πολιτική πίεση που άσκησε το ΣΥΔ Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών, για την προσθήκη της ταυτότητας φύλου στο άρθρο 79 3 τελευταίο εδάφιο του ελληνικού ποινικού κώδικα, ως μια ακόμη προστατευόμενη κατηγορία του, κατά την τελευταία τροποποίηση του άρθρου με τον ν.4139/2013. [15]

17 Οι σκοποί του νομοθέτη: Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες κάθε κράτους, διεθνούς οργανισμού ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαφέρουν σημαντικά ως προς τις προστατευόμενες κατηγορίες, αλλά όχι και τόσο ως προς τους σκοπούς υιοθέτησης τέτοιων ποινικών διατάξεων. Στα πλαίσια ενός παγκοσμιοποιημένου κόσμου και εντός των «συνόρων» των καπιταλιστικών κρατών, η άσκηση πολιτικής σε ορισμένο βαθμό ακολουθεί κοινά μονοπάτια. Ωστόσο, εδώ θα περιοριστούμε στην αναφορά των σκοπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρότι σε αρκετά σημεία οι σκοποί αυτοί ταυτίζονται με αυτούς των ΗΠΑ ή της Αυστραλίας. Είναι γνωστός και διακηρυγμένος πολλάκις ο σκοπός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για προώθηση της διαφορετικότητας στα σύγχρονα πολύ-πολιτισμικά περιβάλλοντα. Την τελευταία δεκαετία λοιπόν, εντός της Ε.Ε. διαγνώσθηκε η ανάγκη, τα διάφορα νομοθετήματα ενάντια στις διακρίσεις (που προωθούνται μέσω σειράς Οδηγιών και αποφάσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης), να «πάνε» ένα βήμα παραπέρα, σε μια πρακτική εφαρμογή της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων. Διατυπώθηκε έτσι το πολιτικό και νομικό αίτημα της συλλογής και καταγραφής στοιχείων για την τέλεση εγκλημάτων μίσους στην Ευρώπη, και αφετέρου η αξίωση για μια ουσιαστική νομική προστασία των θυμάτων ρατσιστικής, αντι-σημιτικής, ισλαμοφοβικής, σεξιστικής, ομοφοβικής, τρανσφοβικής κλπ βίας 31. Κατά δεύτερο λόγο, η πρόσφατη άνοδος των φασιστικών και ακροδεξιών κομμάτων εντός της Ε.Ε. (με ολοένα και μεγαλύτερη συμμετοχή στα Κοινοβούλια των κρατών-μελών) οδήγησε σε μια συσπείρωση του λεγόμενου «δημοκρατικού τόξου» εντός της Ένωσης ενάντια στο φασισμό. Το γεγονός ότι ο ακροδεξιός λόγος «γοητεύει» ένα ικανό κομμάτι των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί από τους εκφραστές της καθεστηκυίας τάξης ως μια απειλή, που πρέπει πάση θυσία να αφανιστεί. Άλλωστε, όπως ειπώθηκε και πρωτύτερα, ο ρόλος των ομάδων πίεσης για την προώθηση της έννοιας του εγκλήματος μίσους στα ποινικά συστήματα της Ευρώπης δεν ήταν ασήμαντος. Η Ένωση, ανταποκρινόμενη στο κοινωνικό αίτημα για ποινικοποίηση των εγκλημάτων μίσους, προσπάθησε να δώσει το στίγμα ότι τέτοιου είδους πράξεις δεν μπορούν να γίνουν ανεκτές εντός των συνόρων της. 31 Βλ. και παραπάνω στις «Εισαγωγικές Παρατηρήσεις», υποσημείωση 5, καθώς και την στο ίδιο κεφάλαιο αναφερόμενη νομολογία του ΕΔΔΑ. [16]

18 Ε. ΑΠΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ Η ολοένα και εντονότερη συζήτηση για τα εγκλήματα μίσους, έχει φέρει στην επιφάνεια πολλές και εντελώς ετερόκλητες μεταξύ τους «φωνές» αντιρρήσεων. Αυτές μπορεί να προέρχονται από τις ίδιες τις οργανώσεις που καλούνται να εφαρμόσουν και να προωθήσουν τέτοια νομοθετήματα τα οποία θέτουν κατά βάση ζητήματα προβληματικής ή και καθόλου εφαρμογής τους -, από νομικούς που διατυπώνουν ανησυχίες ως προς το τι ποινικοποιείται τελικά σε ένα έγκλημα μίσους και αν αυτό προσκρούει σε συνταγματικά δικαιώματα, καθώς και από τις ενδιαφερόμενες κοινωνικές ομάδες ως προς το αν και σε ποια έκταση οι ίδιες επιθυμούν αυτή την ποινικοποίηση. Δυστυχώς, δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν και να συζητηθούν εδώ όλες αυτές οι απόψεις, παρά μόνον επιλεκτικά. Ζητήματα που ανακύπτουν από την εφαρμογή των νόμων ενάντια στα εγκλήματα μίσους το παράδειγμα της Μ. Βρετανίας: Η Βρετανία έχει αναπτύξει σε μεγάλο βαθμό πολιτικές αντιμετώπισης των εγκλημάτων μίσους, μέσα από τη δημιουργία, μεταξύ άλλων, τμημάτων καταγραφής τέτοιων βίαιων περιστατικών εντός του αστυνομικού σώματος, αλλά και μέσα από την έκδοση ειδικών εγχειριδίων που διανέμονται από τους αστυνομικούς σε πιθανά θύματα εγκλημάτων μίσους, με συμβουλές για την αυτοπροστασία και την ασφάλειά τους χαρακτηριστικό είναι το «πρόγραμμα Αθηνά» (project Athena) 32 που εφαρμόστηκε στη Scotland Yard του Λονδίνου. Η δράση αυτή των κρατικών οργάνων, που αποτελεί δείγμα γραφής για την μελλοντική εφαρμογή αντίστοιχων νομοθετημάτων και σε άλλες χώρες, αν και με μια πρώτη ματιά φαίνεται θετική, εγείρει σοβαρότατες αντιρρήσεις. Μια ερμηνεύτρια των νομοθετημάτων για τα εγκλήματα μίσους δεν πρέπει ποτέ να ξεχνά πως συνήθως τα θύματα τέτοιων εγκλημάτων οι μετανάστες, οι ομοφυλόφιλες, οι τρανς κλπ. -, κάθε άλλο παρά εμπιστοσύνη έχουν στα αστυνομικά όργανα. Το λεγόμενο φαινόμενο του ethnic-profiling (δυσμενής και συχνά βίαιη διακριτική μεταχείριση κατά ορισμένης κοινωνικής ομάδας από πλευράς των αστυνομικών οργάνων) που φυσικά στις περισσότερες περιπτώσεις συνιστά και έγκλημα μίσους - για πολλά από τα θύματα αυτά 32 Για περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα αυτό, καθώς και για μια αντίθετη της εδώ υποστηριζόμενης άποψης, βλ. Kelly B.Shaw, Joseph Kibitlewski, Hate, Hate Groups and Hate Crimes: Fighting Xenophobia in the European Union, European Community Studies Association, Μάιος-Ιούνιος 2001, σελ [17]

19 αποτελεί καθημερινότητα 33. Επομένως, είναι σαφές ότι ο δικαιολογημένος φόβος τους απέναντι στους εκφραστές της δημόσιας τάξης, θα τα αποτρέψει από το να καταγγείλουν το έγκλημα που τελέστηκε σε βάρος τους 34. Επιπροσθέτως, και ειδικά για τις ΛΟΑΤ ομάδες, έρευνες 35 δείχνουν πως τα θύματα, ασχέτως του αν αντιλαμβάνονται σε μια πρώτη φάση ότι αυτό που υφίστανται είναι εγκληματική πράξη ή όχι, μπαίνουν στη διαδικασία να «κανονικοποιούν» ( normalising ) τη βία που δέχονται, προκειμένου «να πάνε παρακάτω με τη ζωή τους». Το ζήτημα της καταγραφής, αν και μεγάλης ουσιαστικής σημασίας, διότι είναι ο μόνος τρόπος διατήρησης μιας συλλογικής μνήμης για τα εγκλήματα αυτά, μένει άλυτο (ακόμη και στη Μ. Βρετανία), εξαιτίας της έλλειψης κατανόησης της έννοιας «έγκλημα μίσους» τόσο από τα θύματα όσο και από τα όργανα που συλλέγουν τα στοιχεία. Έτσι, υπάρχει παγκοσμίως μια τεράστια απόκλιση των στατιστικών στοιχείων από τα πραγματικά βίαια περιστατικά, με τα δεύτερα να προηγούνται κατά πολύ 36. Στην πράξη έχει επίσης διαφανεί ότι η αστυνομία λαμβάνει ως δεδομένη την υπόθεση ότι τα εγκλήματα μίσους συνιστούν βία που ασκείται από ξένους προς στο θύμα, αποτυγχάνοντας έτσι να λάβει σοβαρά τα όλο και αυξανόμενα στατιστικά στοιχεία που - κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ως προς το ότι δράστες μπορούν εξίσου να είναι μέλη της οικογένειας του θύματος, γειτόνισσες ή συναδέλφισσές του. 33 Τα παραδείγματα είναι πολλά στην Ελλάδα. Οι πρόσφατοι βάρβαροι ξυλοδαρμοί μεταναστών από τα αστυνομικά μας όργανα που κάνουν τον γύρο του κόσμου και οι παράνομες κι αναίτιες προσαγωγές τρανς ατόμων (καθώς και η ανήκουστη παρακράτηση μιας από τις δικηγόρους τους σε κελί μαζί με την εντολέα της!) στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο και Ιούνιο του 2013, δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου. 34 Το επιχείρημα αυτό θα μπορούσε να αποκρουστεί εν μέρει με τον ισχυρισμό ότι η Μ. Βρετανία φρόντισε να εντάξει στα αντίστοιχα τμήματα της αστυνομίας «συνεργαζόμενα» μέλη των ενδιαφερόμενων κοινοτήτων, δημιουργώντας έναν δίαυλο επικοινωνίας με τις «μειονότητες», βλ. Kelly B.Shaw, Joseph Kibitlewski, Hate, Hate Groups and Hate Crimes: Fighting Xenophobia in the European Union, ό.π. και Rebecca J.Dittman, Policing hate crime. From victim to challenger: a transgendered perspective, Probation Journal, Vol. 50(3), σελ , όπου περιγράφεται η εμπειρία μιας τρανς γυναίκας - πρώην θύματος εγκλήματος μίσους, η οποία διετέλεσε σύμβουλος του αστυνομικού τμήματος του Merseyside και δηλώνει στην κατακλείδα του άρθρου της ότι: «Φυσικά μόνο ο χρόνος θα πει αν αυτή η σχέση φέρει μέσα της καρπούς για μια μείωση στα επίπεδα των εγκλημάτων, αλλά παραμένω αισιόδοξη ως προς αυτό». 35 Kath Browne, Leela Bakshi, Jason Lim, It s Something You Just Have To Ignore: Understanding and Addressing Contemporary Lesbian, Gay, Bisexual and Trans Safety Beyond Hate Crime Paradigms, Cambridge University Press, Χαρακτηριστικά, στην Ισπανία καταγράφηκαν το 2009 μόλις 23 εγκλήματα μίσους, ενώ το Δίκτυο Καταγραφής Ρατσιστικών Περιστατικών στην Ελλάδα κατέγραψε μόλις 1(!) θύμα ομοφοβικής βίας το περασμένο έτος και κανένα (!) θύμα τρανσφοβικής βίας. [18]

20 Τέλος, το σημαντικότερο επιχείρημα ενάντια σε αυτού του είδους την αντιμετώπιση των εγκλημάτων μίσους είναι πως, οι «συμβουλές ασφαλείας» που απευθύνονται στα πιθανά θύματα 37, στην ουσία αναπαράγουν την υπόθεση ότι μπορεί κανείς να επιλέξει να καταστεί ή να μην καταστεί θύμα ρατσιστικής ή άλλου τύπου επίθεσης, κάτι που όμως όπως ειπώθηκε δεν ισχύει. Το θύμα καλείται να αναλάβει την ευθύνη μιας πράξης που δεν έκανε, ωσάν να φταίει εκείνο γι αυτό που του συνέβη, και να λαμβάνει πάντοτε υπερβολικές προφυλάξεις (οι οποίες μπορεί και να αντίκεινται στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του ή στην ελεύθερη κυκλοφορία, όταν του ζητείται για παράδειγμα να αποφεύγει συγκεκριμένα μέρη), με αποτέλεσμα και πάλι να ζει υπό μια διαρκή απειλή. Τιμώρηση του «κακού χαρακτήρα»; Στο άρθρο της Why Liberals Should Hate Hate Crime Legislation, η Heidi Hurd 38 διατυπώνει την άποψη ότι το έγκλημα μίσους αποτελεί στην ουσία μια τιμώρηση του «κακού χαρακτήρα» (bad character), δηλαδή στοιχείων του χαρακτήρα, τα οποία δεν μπορεί να αλλάξει κανείς, ούτε και να ελέγξει, ώστε να του αποδίδεται και ποινική ευθύνη γι αυτά. Υποστηρίζει λοιπόν εκείνη, πως η επιλογή αυτή αποτελεί κάτι έξω από οτιδήποτε γνωρίζει ένα ποινικό δίκαιο με φιλελεύθερο προσανατολισμό. Ως απάντηση στους ισχυρισμούς της H.Hurd, ο Mohamad Al-Hakim στο άρθρο του Making Room for Hate Crime Legislation in Liberal Societies 39, υποστηρίζει ότι υπάρχει μια ποιοτική διαφορά ανάμεσα στο να αξιώνουμε κάποιος να φέρει ευθύνη για στοιχεία του χαρακτήρα του, και στο να θεωρούμε ότι φέρει ευθύνη για πράξεις που πηγάζουν από τα στοιχεία του χαρακτήρα του. Το έγκλημα μίσους ανήκει σε αυτή την τελευταία κατηγορία, και άρα είναι θεμιτό. 37 Το επιχείρημα αυτό αντλείται από την κριτική που ασκεί η Leslie J.Moran στο άρθρο της, κατά του φυλλαδίου που διένειμε η αστυνομία του Lancashire σε γκέι και λεσβίες, το οποίο τις παρότρυνε να «προσέχουν στο δρόμο, να μην γίνονται στόχος». Leslie J.Moran, Affairs of the Heart: Hate Crime and the Politice of Crime Control, Law and Critique, τεύχος 12, 2001, σελ.337 επ.. Στη σελ.337 αναφέρεται επίσης ότι: «Για τις γυναίκες και τους μη ετεροφυλόφιλους, οι οποίοι εδώ και χρόνια στερήθηκαν την κρατική πρόνοια για ασφάλεια και προστασία, η άνοδος των ιδιωτικών και ατομικών στρατηγικών ασφαλείας, δεν αποτελεί μια νέα εξέλιξη στα πλαίσια των πολιτικών για τον έλεγχο του εγκλήματος, και άρα της κοινωνικής τους ένταξης, αλλά ένα επί χρόνια διαμορφωμένο χαρακτηριστικό του κοινωνικού τους αποκλεισμού.» Εννοείται εδώ ότι τα κοινωνικά αυτά κομμάτια έχουν, λόγω του χρόνιου αποκλεισμού τους από την κρατική προστασία, εκπαιδευτεί στο να αυτοπροστατεύονται, και άρα η δράση της αστυνομίας με τις εν λόγω οδηγίες είναι απλά μια υπενθύμιση της περιθωριοποίησής τους, και δεν τους προσφέρει απολύτως τίποτα. 38 Heidi Μ. Hurd, Why Liberals Should Hate Hate Crime Legislation, Law and Philosophy, τεύχος 20, 2001, σελ Mohamad Al-Hakim, Making Room for Hate Crime Legislation in Liberal Societies,Criminal Law and Philosophy, τεύχος 4, 2010, σελ [19]

21 Επίλογος Τα εγκλήματα μίσους και η τυποποίησή τους στα ποινικά συστήματα των δυτικών κρατών κατέστησαν μια αναγκαιότητα, όπως εξηγείται παραπάνω. Πέρα όμως από το συμπέρασμα αυτό, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι αποτελούν ένα γέννημα - θρέμμα των σύγχρονων, πολυπολιτισμικών, φιλελεύθερων, καπιταλιστικών κοινωνιών. Φυσικά δεν υπονοείται με αυτό ότι ως πραγματικές καταστάσεις εμφανίστηκαν με την ανάδυση του καπιταλισμού, αλλά ότι η συγκεκριμένη ορολογία, η έννοια του Άλλου ως ξένου σώματος, η μονοδιάστατη ανάλυση των ταυτοτήτων ενός υποκειμένου, μέσω της νομικής του ένταξης στη μία ή την άλλη κατηγορία - και η μέσω αυτής κραυγαλέα παράβλεψη ότι σε ένα άτομο συντρέχουν πάντοτε και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους πολλές και διαφορετικές ταυτότητες (intersectionality of identities) -, η αξία που δίνεται σε ορισμένες μόνο ταυτότητες, καθώς και οι επιφανειακές απαντήσεις στη ρατσιστική, πατριαρχική, σεξιστική, ομοφοβική και τρανσφοβική βία, είναι χαρακτηριστικά των καιρών μας. Άλλωστε, - κι αυτό ισχύει για τη γενικότερη πολιτική που ασκεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Η.Π.Α. στα ζητήματα αυτά - η λογική ότι όλες οι μορφές διακρίσεων επιδέχονται μια κοινή λύση φανερώνει έλλειψη σπουδής, αν όχι πλήρη αδιαφορία, πάνω στα ουσιαστικά προβλήματα που αναδύονται μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συγκρούσεις. Κι αυτό γιατί βασικό μέλημα των φορέων της πολιτικής εξουσίας είναι, στην πραγματικότητα, η καταστολή, εν τη γενέσει τους, αυτών των συγκρούσεων, ώστε να διατηρηθεί το status quo, και όχι η έμπρακτη σύνταξή τους με τις καταπιεζόμενες κοινωνικές ομάδες. Η «εποπτεία» των εγκλημάτων μίσους λοιπόν είναι μια ακόμη αναδυόμενη μορφή κυριαρχίας. Το υπαρκτό αίτημα για ασφάλεια των ενδιαφερόμενων κοινωνικών ομάδων είναι στην πραγματικότητα ένα αίτημα άσκησης βίας, της βίας που ενυπάρχει σε κάθε νόμο και δη στον ποινικό - χάριν της υπεράσπισής τους. Ωστόσο, τμήμα της φεμινιστικής και ΛΟΑΤ θεωρίας θέτει επί τάπητος ορισμένους κρίσιμους προβληματισμούς επ αυτού του αιτήματος, δύο από τους οποίους όπως τους αντιλήφθηκε και συμμερίστηκε η γράφουσα - θα αποτελέσουν και την κατακλείδα της εργασίας αυτής: α. Το να καταφεύγουμε στη βία του νόμου, ως μια μορφή αντίστασης, αποτελεί την ίδια στιγμή υποταγή μας σε αυτόν, στους συμβιβασμούς, τα όρια, τους διαχωρισμούς, και κυρίως, τα νοήματα που επιβάλλει. β. Υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση στο να ζητούν μετανάστες, λεσβίες, ομοφυλόφιλοι, τρανς και γυναίκες την ποινικοποίηση του μίσους. Κι αυτό γιατί υπήρξαν και εξακολουθούν να είναι σε πολλές περιπτώσεις τα κατεξοχήν αντικείμενα της βίας του νόμου, ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν, με γνώση λόγου, πως το διακύβευμα δεν είναι η ποινικοποίηση, μα μια πορεία προς την απελευθέρωσή μας από τον νόμο και τις καταπιέσεις που γεννά Leslie J.Moran, Affairs of the Heart: Hate Crime and the Politice of Crime Control, Law and Critique, τεύχος 12, 2001, σελ , όπου και περισσότερες παραπομπές. [20]

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σελ. Νέστορα Κουράκη, Καθηγητή Εγκληματολογίας, Τμήμα Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών: Προλεγόμενα 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σελ. Νέστορα Κουράκη, Καθηγητή Εγκληματολογίας, Τμήμα Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών: Προλεγόμενα 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. Νέστορα Κουράκη, Καθηγητή Εγκληματολογίας, Τμήμα Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών: Προλεγόμενα 15 Ελένης Αποσπόρη, Επικ. Καθηγήτριας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών: Εγκληματολογική Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ EQUALITY in HEALTH Πέμπτη 14 και Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου 2006 Ξενοδοχείο ΤΙΤΑΝΙΑ Πανεπιστημίου 52 - Αθήνα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ EQUALITY in HEALTH Πέμπτη 14 και Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου 2006 Ξενοδοχείο ΤΙΤΑΝΙΑ Πανεπιστημίου 52 - Αθήνα ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ (Ι.Α.Π.Α.Δ.) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ EQUALITY in HEALTH Πέμπτη 14 και Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Ποινικό Δίκαιο

Οικονομικό Ποινικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Το θύμα του οικονομικού εγκλήματος Αγγελική Πιτσελά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εγκληματολογίας- Σωφρονιστικής Σχολή Νομικής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 Α. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή...25 ΙΙ. Ιστορική επισκόπηση του θεσμού της ασφάλισης και των νομοθετικών μέτρων που τιμωρούν την απάτη

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 15-07-2012 Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) Κατά τα τελευταία χρόνια, το θέμα της κακοποίησης και αμέλειας κατά της ευάλωτης ομάδας των ηλικιωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία Η Συνθήκη του Άµστερνταµ εξουσιοδοτεί την ΕΕ να λάβει µέτρα κατά των διακρίσεων για λόγους αναπηρίας.

Αναπηρία Η Συνθήκη του Άµστερνταµ εξουσιοδοτεί την ΕΕ να λάβει µέτρα κατά των διακρίσεων για λόγους αναπηρίας. Γλωσσάριο Το γλωσσάριο σας προσφέρει ορισµούς βασικών όρων που σχετίζονται µε θέµατα διακρίσεων και διαφορετικότητας στην ΕΕ. Α Άµεση διάκριση Άµεση διάκριση συντρέχει όταν ένα πρόσωπο υφίσταται λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

στήριξε το «φύλο» σου!

στήριξε το «φύλο» σου! απο την εκπαίδευση στην πρόληψη στήριξε το «φύλο» σου! Ανθρώπινα δικαιώματα και ισότητα των φύλων: από την εκπαίδευση στην πρόληψη Το Σχέδιο Δράσης με τίτλο: «Ανθρώπινα δικαιώματα και ισότητα των φύλων:

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Ημερίδα για το Παρατηρητήριο «Οργάνωση υπηρεσιών για την ενσωμάτωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών ισότητας σε όλο το εύρος της δημόσιας δράσης» Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ 3 η Ομάδα Συγγραφική Ομάδα Λάμπος Δημήτρης, Μπαμπάτσικος Άρης, Νικολουτσόπουλος Διονύσης, Παναγιωτοπούλου Ιόλη, Παπαδημητρίου Αλέξανδρος, Παπαδημήτρης Δημήτρης 1. γωγή 2. Ορισμός του Ρατσισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 2 η Ομάδα Ε3 (2012-2013): Λαγουβάρδος Οδυσσέας, Mόρφη Δανάη, Μπέλλας Στέφανος, Παθιάκης Μιχάλης, Πολυχρονοπούλου Νεφέλη, Φόστερ Κλάους,

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 2 η Ομάδα Ε3 (2012-2013): Λαγουβάρδος Οδυσσέας, Mόρφη Δανάη, Μπέλλας Στέφανος, Παθιάκης Μιχάλης, Πολυχρονοπούλου Νεφέλη, Φόστερ Κλάους, ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ 2 η Ομάδα Ε3 (2012-2013): Λαγουβάρδος Οδυσσέας, Mόρφη Δανάη, Μπέλλας Στέφανος, Παθιάκης Μιχάλης, Πολυχρονοπούλου Νεφέλη, Φόστερ Κλάους, Mάρτιος 2013 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή Ορισμός και είδη Ρατσισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 40 2 ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 40 2 ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ Διεθνές Σύμφωνο Ατομικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων 1 Επιτροπή των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου 83 η Σύνοδος ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της.

Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της. Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 21/2008 Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της. 1. Η κ Ε. Π., με επιστολή

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις ψήφου της λεσβιακής, γκέι, αμφισεξουαλικής, τρανς και κουίρ κοινότητας

Τάσεις ψήφου της λεσβιακής, γκέι, αμφισεξουαλικής, τρανς και κουίρ κοινότητας Τάσεις ψήφου της λεσβιακής, γκέι, αμφισεξουαλικής, τρανς και κουίρ κοινότητας Περίληψη αποτελεσμάτων: Περίληψη αποτελεσμάτων: 1 ο στάδιο έρευνας 1 ο στάδιο έρευνας (προεκλογικό) (προεκλογικό) Μάιος 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES

INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES ΡΟΤΑΡΙΑΝΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΒΟΛΟΥ ΑΡΓΩ Η οικονομική κρίση και η νεανική εγκληματικότητα: Εναλλακτικές Λύσεις 6/11/2011 Dr. Theo Gavrielides, Ιδρυτής και ιευθυντής Ξεκινώντας

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις:

Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις: ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ Υπό Ιωάννου Διώτη α) Εισαγωγή Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις: Από την μια πλευρά δηλαδή πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα

Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ-ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών προς πολίτες και φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ Θεωρητική Προσέγγιση, κατ άρθρον ερμηνεία και νομολογιακή αντιμετώπιση

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ Θεωρητική Προσέγγιση, κατ άρθρον ερμηνεία και νομολογιακή αντιμετώπιση 1 ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ Θεωρητική Προσέγγιση, κατ άρθρον ερμηνεία και νομολογιακή αντιμετώπιση Φωτεινή Ριζάβα (Συγγραφέας) Copyright: Νομική Βιβλιοθήκη (2012) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

«Η αμφιφυλοφιλία και ομοφυλοφιλία με τα μάτια των πολιτικών νεολαιών»

«Η αμφιφυλοφιλία και ομοφυλοφιλία με τα μάτια των πολιτικών νεολαιών» «Η αμφιφυλοφιλία και ομοφυλοφιλία με τα μάτια των πολιτικών νεολαιών» Με πρωτοβουλία της Σύμπραξης Κατά της Ομοφυλοφοβίας, την 26η Ιούνη 1997, διεθνή ημέρα της ομοφυλοφιλίας, διοργανώθηκε στο κτίριο ΕΔΟΘ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα

Η επιτροπή εφαρμόζει πέντε διαφορετικούς νόμους. Αυτοί οι νόμοι είναι:

Η επιτροπή εφαρμόζει πέντε διαφορετικούς νόμους. Αυτοί οι νόμοι είναι: Συνοπτικός οδηγός παραπόνων Τι κάνει η Επιτροπή Η περί Αυστραλιανής Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι ένας ανεξάρτητος εθνικός οργανισμός που ερευνά και συμβιβάζει καταγγελίες διακρίσεων και παραβιάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο της βίας

Το φαινόμενο της βίας Το φαινόμενο της βίας Στη φετινή σχολική χρονιά ασχοληθήκαμε στο μάθημα του project με το φαινόμενο της βίας και ειδικότερα με τη βία στις γυναίκες, τη ψυχολογική βία και τη βία στα video games. Εξετάσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα. Ελένη Δημητρίου

Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα. Ελένη Δημητρίου Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα Ελένη Δημητρίου Άτομα με Νοητική Αναπηρία: ποιοι είναι Αναπηρία: οποιαδήποτε μορφή ανεπάρκειας ή μειονεξίας η οποία προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 29/05/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Καταπολέµηση εκδηλώσεων ρατσισµού

στο σχέδιο νόµου «Καταπολέµηση εκδηλώσεων ρατσισµού ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Καταπολέµηση εκδηλώσεων ρατσισµού και ξενοφοβίας» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Α. Γενικό µέρος 1. Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δηµοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Ίσες Ευκαιρίες. 1.1 Η Bloomsbury International υπάρχει για να εκπαιδεύσει και να καταρτίσει τους ανθρώπους της, στη πλήρη δυναμικοτητά τους.

Ίσες Ευκαιρίες. 1.1 Η Bloomsbury International υπάρχει για να εκπαιδεύσει και να καταρτίσει τους ανθρώπους της, στη πλήρη δυναμικοτητά τους. Ίσες Ευκαιρίες Διαδικασία: 1. Βεβαιωθείτε ότι η δήλωση της πολιτικής μας ίσων ευκαιριών περιλαμβάνεται στη σύμβαση εργασίας και στα εγχειρίδια των καθηγητων και του προσωπικού. 2. Βεβαιωθείτε ότι ανά πάσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Παρουσίαση με τρόπο συνοπτικό των σχετικών φαινομένων ΑΜΑΛΙΑ Κ. ΗΛΙΑΔΗ, φιλόλογος-ιστορικός Αναπληρωματικό μέλος της ομάδας πρόληψης & αντιμετώπισης φαινομένων

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική διακίνηση για τους αποδέκτες που είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο POL.

Ηλεκτρονική διακίνηση για τους αποδέκτες που είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο POL. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΡΧΗΓΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΕΑ/ΔΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ Δ/νση: ΑΘΗΝΑ 10177

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ. Προς τον κ. : Υπουργό Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης

ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ. Προς τον κ. : Υπουργό Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης 26 Μαΐου 2015 ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ Προς τον κ. : Υπουργό Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης Θέμα: Σοβαρή καταγγελία για παράβαση καθήκοντος και άσκηση ρατσιστικής βίας κατά τρανς γυναίκας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Για μια Ευρώπη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Για μια Ευρώπη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Για μια Ευρώπη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Μανιφέστο της AEDH και των μελών της ενόψει των εκλογών του 2014 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Βρυξέλλες, 11 Νοεμβρίου 2013 1. Ιθαγένεια, δημοκρατία και σεβασμός

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας.

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ι. Δέσμευση της Διοίκησης. 1. Αρχές. 2. Βασικοί άξονες. ΙΙ. Αρχές επαγγελματικής συμπεριφοράς. 1. Σύγκρουση συμφερόντων. 2. Προστασία περιουσιακών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/01/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Περίληψη Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Λέμε ΟΧΙ στις διακρίσεις στο σχολείο

Λέμε ΟΧΙ στις διακρίσεις στο σχολείο πρόγραμμα Ίρις καταπολεμώντας τα στερεότυπα και τις διακρίσεις: Δράσεις για τη συμμετοχή, την ένταξη και την εκπαίδευση Λέμε ΟΧΙ στις διακρίσεις στο σχολείο Όλοι έχουν δικαιώματα Είμαστε όλοι μοναδικοί

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους )

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στο απόρρητο των πληροφοριών.το προσωπικό της Bloomsbury International δεν θα περάσει προσωπικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 9.9.2015 COM(2015) 452 final 2015/0211 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ενωσιακού κοινού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ H ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΣΗΣ ΑΞΙΑΣ ΝΟΜΟ ---------------------------------------------------- Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Νο 85 (XLIX) Διεθνής Προστασία των Προσφύγων *

Νο 85 (XLIX) Διεθνής Προστασία των Προσφύγων * Νο 85 (XLIX) Διεθνής Προστασία των Προσφύγων * Η Εκτελεστική Επιτροπή, Η κατάσταση προστασίας των προσφύγων α) Καλωσορίζει τα κράτη που, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα των Θυμάτων. Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων

Δικαιώματα των Θυμάτων. Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων Δικαιώματα των Θυμάτων Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων Η εμπορία ανθρώπων παραβιάζει τα δικαιώματα και επηρεάζει τις ζωές αμέτρητων ανθρώπων τόσο στην Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΑΥΞΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Αθήνα, 22 Ιανουαρίου, 2014 Σύνολο σελίδων: 8 ΑΥΞΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Το Ίδρυμα Μποδοσάκη, ως Διαχειριστής Επιχορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο και πιο συχνά κάνει την εµφάνισή

Διαβάστε περισσότερα