ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BITAMINH E

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BITAMINH E"

Transcript

1 ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BITAMINH E ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ρ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΟΥΚΑΣ ΤΣΟΥΛΦΑ ΡΟΥ ΑΜΑ ΑΝΙΗΛ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2008 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2

3 ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Ρ. ΟΥΚΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 1

4 ΤΣΟΥΛΦΑ ΡΟΥ ΑΜΑ ΑΝΙΗΛ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2008 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2

5 3

6 Αφιερώνεται στις οικογένειες µας. 3

7 4

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...7σελ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...9σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1.1. ΙΣΤΟΡΙΚΑ..11σελ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑ...14σελ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ...15σελ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΜΕ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ(ΒΙΤΑΜΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΕΣ)...31σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο 2.1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε..33σελ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Ε...34σελ Ε Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ..39σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο 3.1. ΦΥΣΙΚΑ Ή ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ;....41σελ ΠΟΣΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ;... 51σελ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Ε....54σελ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΟΣΗ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Ε...57σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο 4.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ σελ ΝΟΣΟΣ ΑΛΤΣΧΑ ΪΜΕΡ....60σελ ΠΡΟΕΚΛΑΜΨΙΑ...62σελ ΑΣΘΜΑ...64σελ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ. 65σελ. 5

9 4.6. ΥΨΗΛΑ ΕΠΙΠΕ Α ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΣΤΟ ΑΙΜΑ...66σελ ΕΞΑΣΘΕΝΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ.67σελ ΥΣΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ....68σελ ΙΝΟΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ.69σελ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ...70σελ ΠΡΟΕΜΜΗΝΟΡΟΪΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ σελ Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ..72σελ ΒΟΗΘΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΤΕΙΡΟΤΗΤΑΣ..73σελ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α...74σελ ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε VS ΚΑΡΚΙΝΟΥ. 74σελ Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ 75σελ ΚΑΡ ΙΟΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ...77σελ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ...78σελ ΒΙΤΑΜΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ...80σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο 5.1. ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΟΜΟΡΦΙΑ....81σελ ΗΛΙΑΚΑ ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ....85σελ ΦΛΕΓΜΟΝΗ..87σελ ΦΡΟΥΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ... 87σελ ΑΡΩΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ...90σελ ΦΥΚΙΑ...93σελ ΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΕΛΑΙΑ...93σελ ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΝ ΓΗΡΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΡΜΑΤΟΣ...94σελ. ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ σελ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ σελ. 6

10 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 103σελ. 7

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το κίνητρο για την επιλογή του θέµατος της πτυχιακής εργασίας υπήρξε αναµφισβήτητα η σπουδαία θέση που καταλαµβάνουν οι βιταµίνες στην άρτια λειτουργιά του ανθρώπινου οργανισµού, στην παρασκευή φαρµάκων και καλλυντικών παρασκευασµάτων. Συγκεκριµένα η σπουδαιότητα της βιταµίνης Ε έγκειται στο γεγονός ότι αυτή χρησιµοποιείται ευρέως στην φαρµακευτική και την κοσµετολογία µε ευεργετικές ιδιότητες τόσο στην πρόληψη όσο και στην θεραπεία. Η µεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την διεκπεραίωση της πτυχιακής εργασίας αυτής υπήρξε η µελέτη επιστηµονικών συγγραµµάτων, άντληση πληροφοριών από βάσεις δεδοµένων διαδικτύου, συλλογή στοιχείων που απορρέουν από πειράµατα και έρευνες επιστηµόνων καθώς και χρήση σηµειώσεων καθηγητών του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύµατος Θεσσαλονίκης. Οφείλω να ευχαριστήσω το Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα καθώς και τους καθηγητές του για την πολύτιµη βοήθεια και συνεργασία τους, δίχως την οποία δεν θα ήταν εφικτή η ολοκλήρωση της πτυχιακής αυτής εργασίας. 7

12 8

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο καθηµερινό µας λεξιλόγιο χρησιµοποιείται συχνά η λέξη βιταµίνη, οι περισσότεροι όµως δεν γνωρίζουν την πραγµατική της αξία. Οι βιταµίνες δεν είναι απλά κάποιο πρόσθετο συστατικό αλλά χηµικές ουσίες απαραίτητες όχι µόνο για την υγεία µας αλλά και για την ίδια τη ζωή. Όταν ο οργανισµός µας καταλαµβάνει λιγότερες ποσότητες βιταµινών από αυτές που χρειάζεται µπορεί να παρατηρηθούν ποικίλες ασθένειες. Παρότι οι τροφές περιέχουν µικρές ποσότητες βιταµινών η διαπίστωσή της ύπαρξής τους έγινε σχετικά πρόσφατα τον εικοστό αιώνα µιας και η πρώτη βιταµίνη βρέθηκε το Η βιταµίνη Ε ανακαλύφθηκε το 1922 ενώ πρωτοπαρασκευάστηκε το Στις επόµενες δεκαετίες οι επιστήµονες διαπίστωσαν τις διάφορες ικανότητες της όπως είναι η συµβολή της στην αναπαραγωγή, στη µυϊκή ανάπλαση, στο κυκλοφορικό κ.α. Στον τοµέα της Αισθητικής και της κοσµετολογίας η βιταµίνη Ε χρησιµοποιείται ευρέως σε καλλυντικά παρασκευάσµατα, χάρη στην αντιφλεγµονώδη δράση της, µαλακτική στη φωτογηρασµένη επιδερµίδα, βοηθάει στην άµυνα του οργανισµού στην υπεριώδη ακτινοβολία κ.α. Η ανάγκη που αναπτύσσεται σήµερα για ένα όµορφο, υγιές και νεανικό δέρµα είναι το κίνητρο των επιστηµόνων και των µεγάλων 9

14 εταιριών για συνεχείς έρευνες και αναζητήσεις για καλλυντικά προϊόντα και µεθόδους που θα επιφέρουν το ζητούµενο αποτέλεσµα. 10

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ 1.1.ΙΣΤΟΡΙΚΑ H λέξη «βιταµίνη» είναι ένας σχετικά νέος όρος. Καταγράφηκε για πρώτη φορά στα λεξικά το 1912 ενώ επινοήθηκε για να περιγράψει οργανικές ουσίες που περιέχονται σης τροφές και είναι απαραίτητες για τις περισσότερες χηµικές διεργασίες του οργανισµού. Οι βιταµίνες είναι χηµικές ουσίες, που αρχικά ορίστηκαν σαν οργανικές ενώσεις,βρίσκονται δε στις τροφές των ζώων και του ανθρώπου και είναι απαραίτητες για να διατηρήσουν τη ζωή, τη καλή υγεία και να προωθήσουν την αύξηση. Η έννοια βιταµίνη διατυπώθηκε πρώτη φορά από τον Ολλανδό γιατρό Κρίστιαν Άικµαν, τιµηµένο µε βραβείο νόµπελ, το 1896 που ανακάλυψε ότι η ασθένεια µπέρι- µπέρι οφειλόταν στη χρήση ξεφλουδισµένου ρυζιού, ενώ µε το πλήρες ρύζι δεν εµφανιζόταν. Παρουσίασε ένα πείραµα µε εκχύλισµα πλήρους ρυζιού κατά της νόσου και η ιδιότητα αυτή αποδόθηκε σε µία αζωτούχο ένωση που ονοµάστηκε βιταµίνη. Πριν την ανακάλυψη των βιταµινών, οι γιατροί συνιστούσαν συγκεκριµένες τροφές: καρότα (πλούσια σε βιταµίνη Α) για καλή όραση, εσπεριδοειδή (πλούσια σε βιταµίνη C) για την πρόληψη του σκορβούτου και κόκκους ολικής άλεσης και λαχανικά (µεγάλη περιεκτικότητα σε βιταµίνη Β1) για την εξουδετέρωση του beriberi.οι επιστήµονες έχουν αναγνωρίσει 13 βιταµίνες ως απαραίτητες για την 11

16 καλή υγεία απαραίτητες επειδή ο οργανισµός δε συνθέτει αυτά τα θρεπτικά συστατικά µόνος του. Εποµένως αυτές οι βιταµίνες πρέπει να λαµβάνονται είτε από την τροφή είτε από συµπληρώµατα διατροφής. Οι βιταµίνες συµβολίστηκαν µε γράµµατα σύµφωνα µε τη λειτουργία της κάθε µίας από αυτές. Στη πορεία του χρόνου τους δόθηκαν κατάλληλες ονοµασίες που έχουν να κάνουν µε τη χηµική τους δοµή. Σήµερα είναι γνωστές µε ένα γράµµα του λατινικού αλφαβήτου ή µε µία ονοµασία. Οι βιταµίνες έχουν διαφορές µεταξύ τους ως προς τη δοµή και τη λειτουργία. 1.1.α Οι βιταµίνες Οι βιταµίνες είναι φυσικές ουσίες (οργανικές ενώσεις µικρού µοριακού βάρους) χωρίς τις οποίες είναι αδύνατη η ζωή. Μία από τις βασικές λειτουργίες των βιταµινών είναι η συµµετοχή τους σε εκείνες τις χηµικές αντιδράσεις του οργανισµού που µετατρέπουν τα συστατικά των τροφών (πρωτεϊνες, υδατάνθρακες, λίπη) σε ενέργεια. Βοηθούν στο µεταβολισµό, την αναπαραγωγή την ανάπτυξη και είναι απαραίτητες για την άµυνα του οργανισµού. Ακόµα και µία πολύ µικρή έλλειψη βιταµινών στον οργανισµό µας, µπορεί να προκαλέσει συµπτώµατα ατονίας, εκνευρισµού, υπνηλίας, άγχους, µειωµένης ενεργητικότητας, κακής διάθεσης, ευαισθησία σε κρυολογήµατα, έλλειψη συγκέντρωσης, παχυσαρκία κ.λ.π.γενικά, οι βιταµίνες δεν µπορούν να συντεθούν από τους ζωικούς οργανισµούς αν και σε µερικές περιπτώσεις συντίθενται σε ανεπαρκείς ποσότητες. Πρέπει να λαµβάνονται µε την τροφή, γι αυτ ο το λόγο θεωρούνται απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.οι απαιτήσεις για ορισµένες από τις βιταµίνες αντιµετωπίζονται µερικώς µε τη συνθεσή τους από τη συµβιωτική 12

17 βακτηριακή χλωρίδα του εντέρου µερικών θηλαστικών. Η θρυπτοφάνη (αµινοξύ) µπορεί να µετατραπεί σε νικοτινικό οξύ (ή νιασίνη, µια υδατοδιαλυτη βιταµίνη)και να χρησιµεύσει ως πηγή για ένα µέρος του νικοτινικού οξέος που απαιτείται. Η επίσης υδατοδιαλυτή βιταµίνη C µπορεί να συντεθεί σε επαρκή ποσά από µερικούς οργανισµούς ώστε να ελλατωθούν οι αντίστοιχες τροφικές απαιτήσεις. Οι βιταµίνες διακρίνονται από άλλες βιολογικές ενώσεις, αναγκαίες για τη λειτουργεία του οργανισµού, επειδή µπορούν να συντεθούν σε ικανοποιητικές ποσότητες από τον ίδιο τον οργανισµό. 1.1.β Προέλευση Οι περισσότερες φυσικές τροφές περιέχουν κάποιες βιταµίνες. Όλες οι βιταµίνες είναι απαραίτητες για την υγεία, ωστόσο πρέπει να αποφεύγονται οι συνθετικές και να προτιµούνται τα τρόφιµα που τις περιέχουν. Αλλά τι είναι τέλος πάντων αυτές οι βιταµίνες, πού τόσο ρόλο παίζουν στη ζωή µας; Είναι άραγε αυτές που µας δίνουν ζωή,(µια και το µισό τους όνοµα είναι η λέξη βίτα, που σηµαίνει ζωή, στα λατινικά )Μήπως δεν είναι η πρώτη και βασικότερη γνώση της ιατρικής, αφού ο Ιπποκράτης, πριν από 2500 χρόνια έλεγε ότι πρέπει να αναζητούµε τη θεραπεία στην τροφή µας; Έτσι κι αλλιώς οι βιταµίνες άρχισαν να απασχολούν για τα καλά τους επιστήµονες όλου του κόσµου όταν το

18 επισηµάνθηκαν πανηγυρικά η ύπαρξη τους και ο ρόλος τους στην υγεία µας από τον Πολωνό δόκτορα Φούνκ, ο οποίος συνέχιζε έρευνες των Έυκµαν και Λίµπιγκ στο ινστιτούτο Λίστερ. Η νέα αυτή γνώση έκανε τους ερευνητές να καταλάβουν ότι πρέπει να δίνουµε περισσότερη προσοχή στην ποιότητα της τροφής που τρώµε, παρά την ποσότητα. Γιατί διαπίστωσαν ότι οι τροφές χωρίς θρεπτική αξία όχι µόνο καταστρέφουν την υγεία µας. Όπως ένα αυτοκίνητο για να κινηθεί χρειάζεται πετρέλαιο ή βενζίνη ανάλογα µε τί καύσιµο έχει προγραµµατισθεί, έτσι, και στην διατροφή µας δεν γίνονται ανεκτά τα υποκατάστατα χωρίς να σηµειωθούν αργά ή γρήγορα βλάβες ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑ Οι βιταµίνες είναι οργανικά µόρια τα οποία συµµετέχουν σε πολύ ζωτικές λειτουργίες του σώµατος. Η πιο σηµαντική τους λειτουργία είναι ότι δρουν σαν συνένζυµα στις ενζυµατικές αντιδράσεις. Επίσης βοηθούν στο µεταβολισµό, την αναπαραγωγή την ανάπτυξη και είναι απαραίτητες για την άµυνα του οργανισµού. Οι βιταµίνες ρυθµίζουν τις διάφορες αντιδράσεις του µεταβολισµού ενώ άλλοι µεταβολίτες όπως τα λίπη, οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες χρησιµοποιούνται σαν πρώτη ύλη αυτών των αντιδράσεων. Μία έλλειψη βιταµίνης σταµατάει τις ειδικές µεταβολικές εργασίες και µπορεί να αλλάξει τη µεταβολική ισορροπία στον οργανισµό. Οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες συµµετέχουν στη µεταφορά ενέργειας και στο µεταβολισµό των πρωτεϊνών, των υδατανθράκων και των λιπών. Μερικές από τις λιποδιαλυτές βιταµίνες αποτελούν βασικό τµήµα των βιολογικών µεµβρανών και παίζουν σηµαντικό ρόλο στη διατήρηση της λειτουργικής ακεραιότητας τους. 14

19 Ορισµένες δρουν σε γενετικό επίπεδο και ελέγχουν τη σύνθεση ορισµένων ενζύµων. Παντελής ή µερική στέρηση µίας ή περισσότερων βιταµινών από τον οργανισµό προκαλεί διάφορες παθολογικές καταστάσεις (αβιταµίνωση ή υποβιταµίνωση), που υποχωρούν ταχύτατα µε την πρόσληψη των βιταµινών που λείπουν. Πάντως σε ορισµένες περιπτώσεις παρατηρούνται διαταραχές του οργανισµού, εξαιτίας πολύ µεγάλων δόσεων βιταµινών (υπερβιταµινώσεις) που είναι αντίστοιχες µε αυτές της παντελούς έλλειψης. Αναµφίβολα η παρουσία των βιταµινών στην διατροφή είναι αναγκαία και απαραίτητη για τη διατήρηση των λειτουργιών του οργανισµού. Αντίθετα, τοπικά, παρά την µεγάλη έλξη που ασκούν στον καταναλωτή, µερικές µόνο βιταµίνες, όπως οι Α,Β,C,D,E και τα παράγωγα τους ανευρίσκονται ως αυτούσια φάρµακα (παράγωγα βιταµίνης Α, βιταµίνη D3) ή ενσωµατωµένες σε καλλυντικά προϊόντα ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ Οι βιταµίνες χωρίζονται σε δυο βασικές κατηγορίες στις υδατοδιαλυτές και λιποδιαλυτές.οι απαραίτητες λιποδιαλυτές βιταµίνες περιλαµβάνουν τις Α, D, Ε και Κ, οι οποίες αποθηκεύονται, στο σωµατικό λίπος για να χρησιµοποιηθούν ανάλογα µε τις ανάγκες. Επειδή το σώµα αποθηκεύει τις λιποδιαλυτές βιταµίνες, είναι δυνατόν να προσληφθεί περίσσεια µίας ή περισσότερων, αν και αυτό συµβαίνει σπάνια. Η υπερδοσολογία µπορεί να οδηγήσει σε διάφορα συµπτώµατα, στα οποία περιλαµβάνονται πονοκέφαλοι και ευερεθιστότητα. 15

20 Οι λιποδιαλυτές αποθηκεύονται κυρίως στο συκώτι και παραµένουν στο σώµα περίπου 24 ώρες. Οι απαραίτητες υδατοδιαλυτές βιταµίνες είναι οι 0, Β, Β1, Β2, Β3, Β5, Β6, Β12, το φυλλικό οξύ και η βιοτίνη, οι οποίες δεν αποθηκεύονται, το σώµα χρησιµοποιεί µόνο την ποσότητα που χρειάζεται τη δεδοµένη στιγµή και απεκκρίνει την αχρησιµοποίητη µε τα ούρα και τον ιδρώτα. 1.3.α Λιποδιαλυτές βιταµίνες Οι βιταµίνες αυτές είναι διαλυτές στα λίπη και κατανέµονται σε 4 οµάδες Α, D, E και Κ. Κάθε µία από τις οµάδες αυτές έχει πολλές συγγενείς ενώσεις που έχουν να κάνουν µε µία βιολογική δραστηριότητα. Οι βιταµίνες αυτές δεν προσφέρονται όλες από τροφικές πηγές και µερικές δηµιουργούνται και συντίθενται από τους οργανισµούς. Η µονάδα µέτρησης των βιταµινών Α και D είναι µία διεθνής µονάδα η IU (international unit=διεθνής µονάδα) και βασίζεται σε µία καθορισµένη βιολογική δραστηριότητα. Η δραστηριότητα των βιταµινών Ε και Κ εκφράζονται σε µικρογραµµάρια (mg) όπως και στις υδατοδιαλυτές βιταµίνες. Βιταµίνη Α Η ύπαρξη της βιταµίνης αυτής αναγνωρίστηκε το 1913 και η χηµική της φύση καθορίστηκε το Είναι λιποδιαλυτή βιταµίνη και βρίσκεται σε αφθονία στα ψάρια, στα αβγά των ψαριών και κυρίως στο ηπατέλαιο τους (µουρουνέλαιο). Ακόµα βρίσκεται στο βούτυρο, στο γάλα και στο συκώτι διαφόρων ζώων. Στα 16

21 διάφορα φυτά δεν βρίσκεται αυτούσια αλλά πολλά λαχανικά και φρούτα περιέχουν διάφορα συστατικά και χρωστικές που µετατρέπονται σε βιταµίνη Α στον οργανισµό. Μία καλή πηγή βιταµίνης Α είναι το β-καροτένιο ή προβιταµίνη Α που βρίσκεται άφθονη στο καρότο. Το γάλα πλούσιο σε βιταµίνη Α και Β2 Η βιταµίνη Α καταστρέφεται όταν βρεθεί σε φως ή αέρα ή όταν εκτεθεί σε θερµότητα. Είναι δύσκολο να καθοριστεί η απαιτούµενη ποσότητα σε βιταµίνη A. Παράγεται από δύο άλλες ουσίες που πρέπει να µετατραπούν µέσα στο σώµα σε βιταµίνη A. Στις ζωικές τροφές υπάρχει ως ρετινόλη, ενώ στις φυτικές ως Β καροτένιο, µορφή η οποία είναι λιγότερο αποδοτική στην παραγωγή βιταµίνης Α. Για το λόγο αυτό οι ποσότητες που συνιστώνται δίνονται ως ισοδύναµα ρετινόλης (retinol equivalents, RE). Η ποσότητα που συνιστάται σε βιταµίνη Α είναι 1000 µ g RE την ηµέρα για τους άνδρες και 800 µ g για τις γυναίκες. Η έλλειψη της βιταµίνης Α µπορεί να έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις. Συνήθως συνοδεύεται από έλλειψη ψευδαργύρου και πρωτεϊνών. Στο σώµα µπορεί να αποθηκευτεί ποσότητα ίση µε τις ανάγκες για ένα χρόνο. Αυτό σηµαίνει ότι τα συµπτώµατα έλλειψης δεν εµφανίζονται άµεσα. Όµως σε 17

22 περίπτωση που τα συµπτώµατα εµφανιστούν µετά από µεγάλο διάστηµα µη λήψης της βιταµίνης, αυτά είναι πολύ σοβαρά. Ένα από τα πρώτα συµπτώµατα είναι η αδυναµία όρασης στο σκοτάδι. Αν η έλλειψη συνεχιστεί µπορεί να προκαλέσει βλάβη του κερατοειδούς χιτώνα που µπορεί να προκαλέσει τύφλωση. Μπορεί επίσης να εµποδίσει την ανάπτυξη των οστών ή να προκαλέσει αλλοίωση του σχήµατός τους καθώς επίσης µπορεί να οδηγήσει και στην αποσύνθεση των δοντιών. Άλλη µια συνέπεια είναι η αναιµία. Τέλος, επηρεάζει το νευρικό και µυϊκό σύστηµα και µπορεί να οδηγήσει σε παράλυση. Η υπερβολική δόση βιταµίνης Α,µε ποσότητες που υπερβαίνουν τα 100,000 ΙU την ηµέρα µπορεί να έχει πολύ δυσάρεστες συνέπειες. Καθώς η βιταµίνη είναι λιποδιαλυτή δεν αποβάλλεται από τον οργανισµό αλλά αποθηκεύεται στο συκώτι όπου τελικά µπορεί να φτάσει σε τοξικά επίπεδα. Τα συµπτώµατα αυτής της οργανικής δηλητηρίασης είναι ναυτίες,ξήρανση του δέρµατος, πτώση των µαλλιών,πόνος στα οστά, υπνηλία και υπερβολική κόπωση. Φαινόµενα υπερβιταµίνωσης Α είχαν παρατηρηθεί παλαιότερα σε κατοίκους της Αρκτικής που κατανάλωναν συκώτι πολικής αρκούδας. Επίσης µπορεί να έχουµε υπερβιταµίνωση από υπερβολική χρήση βιταµινούχων σκευασµάτων. Βιταµίνη D Στην πραγµατικότητα είναι δύο λιποδιαλυτές αλκοόλες που σχηµατίζονται από την υπεριώδη ακτινοβολία (φως) επί των στερολών που υπάρχουν στο δέρµα. 18

23 Το ηλιακό φως απαραίτητο στη δηµιουργία της βιταµίνης D Τα ψάρια είναι πλούσια σε βιταµίνες Οι στερόλες αυτές είναι η προβιταµίνη 7-δεϋδροχοληστερόλη και η εργοστερόλη που βρίσκεται σε σχετική αφθονία στο συκώτι µερικών ψαριών. Το φως µετατρέπει τη 7-δεϋδροχοληστερόλη σε βιταµίνη D3 και την εργοστερόλη σε βιταµίνη D2. Και οι δύο αυτές βιταµίνες είναι ισοδύναµες για το µεταβολισµό του ανθρώπινου οργανισµού. Αφού οι δύο βιταµίνες σχηµατιστούν µία αντίδραση που συµβαίνει στο συκώτι τις µετατρέπει σε ενώσεις που συµµετέχουν στη µεταβολική απόθεση του ασβεστίου. Η βιταµίνη D ρυθµίζει τον µεταβολισµό του ασβεστίου και του φωσφόρου. Αυτός αφορά την απορρόφησή τους, την ενσωµάτωσή τους οστά, τη 19

24 διατήρηση της στάθµης τους στο αίµα και τελικά την αποβολή τους από τα νεφρά. Η βιταµίνη D δεν είναι απαραίτητο να λαµβάνεται µε τη τροφή. Το ηλιακό φως είναι αρκετό για το σχηµατισµό της και τη διοχέτευση της στον οργανισµό. Όµως σε βόρειες περιοχές το χειµώνα όπου η ηλιοφάνεια είναι ανύπαρκτη,η ατµοσφαιρική ρύπανση των πόλεων και η πολύωρη εργασία σε κλειστούς χώρους µειώνει τις υπεριώδεις ακτίνες έτσι ώστε να µη σχηµατίζεται αρκετή ποσότητα της βιταµίνης.κάτω από τις συνθήκες αυτές πρέπει να δίνεται η βιταµίνη σαν συµπλήρωµα διατροφής. Παλαιότερα δινόταν µε το µουρουνέλαιο αλλά η άσχηµη του γεύση προέτρεψε στη παρασκευή άλλων σκευασµάτων. Η αβιταµίνωση D προκαλεί στα παιδιά ραχίτιδα λόγω διαταραχής µεταβολισµού του ασβεστίου και του φωσφόρου, µε αποτέλεσµα τα οστά να γίνονται µαλακά, ευλύγιστα και παθαίνουν χαρακτηριστικές παραµορφώσεις. Η προσθήκη βιταµίνης D στις τροφές και κυρίως στο γάλα είναι σηµαντικό όπλο κατά του ραχιτισµού στα εύκρατα και ψυχρά κλίµατα. Η διαταραχή αυτή του οργανισµού είναι ασυνήθιστη σε τροπικές περιοχές όπου οι άνθρωποι είναι εκτεθειµένοι στον ήλιο και στις αρκτικές περιοχές όπου καταναλώνουν πολλά ψάρια. Υπερβολική λήψη βιταµίνης D προκαλεί υψηλή συγκέντρωση ασβεστίου στο αίµα. Το ασβέστιο µπορεί να σχηµατίσει πέτρες στα νεφρά. Υψηλή συγκέντρωση ασβεστίου στο αίµα µπορεί επίσης να προκαλέσει ασβεστοποίηση στα αγγεία, γεγονός πολύ επικίνδυνο για τις αρτηρίες της καρδιάς και των πνευµόνων και µπορεί να προκαλέσει ακόµα και θάνατο. Επιπλέον συµπτώµατα είναι η ανορεξία, πονοκέφαλοι, αδυναµία, κόπωση, αφυδάτωση, νευρικότητα και απάθεια. 20

25 Βιταµίνη Ε Η βιταµίνη Ε είναι λιποδιαλυτή οργανική ένωση. Βρίσκεται κυρίως στο έλαιο ορισµένων φυτών, όπως το σιτάρι που είναι ιδιαίτερα πλούσια πηγή. Έχει ανακαλυφθεί ένας αριθµός ενώσεων που διαθέτουν παρόµοια λειτουργικότητα µε τη βιταµίνη Ε, λέγονται τοκοφερόλες και διακρίνονται µε τα γράµµατα του ελληνικού αλφαβήτου α, β, γ, δ, ε, ζ και η. Η πιο σηµαντική είναι η α τοκοφερόλη. Η αβιταµίνωση Ε προκαλεί στείρωση τόσο στον άντρα όσο και στη γυναίκα, καθώς και βλάβες των ιστών, ιδιαίτερα του νευρικού και του µυϊκού. Στον άνθρωπο πραγµατική αβιταµίνωση Ε είναι πολύ δύσκολο να εµφανιστεί λόγω της διάδοσης της στά φυτά. Βιταµίνη Ε χορηγείται θεραπευτικά σε περιπτώσεις συχνών αποβολών καθώς και µυϊκής δυστροφίας µε πολύ καλά αποτελέσµατα. Υπάρχουν µελέτες που απέδειξαν ότι η βιταµίνη Ε µπορεί να βοηθήσει στη παράταση της ζωής αφού επιβραδύνει τη καταστροφή των βιολογικών µεµβρανών. Οι ηµερήσιες ανάγκες για τον άνθρωπο φαίνεται ότι είναι γύρω στα 15 mg. Βιταµίνη Κ Σύµπλεγµα βιταµινών γνωστή και µε την ονοµασία ναφθοκινάνη. Από το σύµπλεγµα αυτό γνωστές είναι η Κ1 ή φυλλοκινόνη που βρίσκεται στα φυτά και αναγνωρίστηκε το 1939, η Κ2 µια σχετικά ενεργός ένωση και λαµβάνεται από ψάρια που βρίσκονται σε αποσύνθεση και η Κ3 που είναι συνθετικής προέλευσης. Μεγάλη ποσότητα από την ηµερήσια ανάγκη του οργανισµού σε βιταµίνη Κ συντίθεται από βακτήρια στην περιοχή των εντέρων. Τρόφιµα πλούσια σε 21

26 βιταµίνη Κ είναι το συκώτι, γενικά τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και το γάλα. Το έντερο περιέχει βακτήρια που συνθέτουν την βιταµίνη Κ, η οποία απορροφάται µερικώς και αποθηκεύεται στο συκώτι. Ο ανθρώπινος οργανισµός χρειάζεται τη λήψη επιπλέον ποσότητας βιταµίνης Κ από τη διατροφή.η βιταµίνη Κ είναι πολύ σηµαντική για την σύνθεση ορισµένων πρωτεϊνών που βοηθούν την κανονική πήξη του αίµατος. Επίσης είναι απαραίτητη για την σωστή ανάπτυξη των οστών. Στον άνθρωπο µπορεί να υπάρξει έλλειψη µετά από λήψη διαφόρων φαρµάκων που αναστέλλουν την αύξηση των βακτηρίων που συνθέτουν τη βιταµίνη. Σε περίπτωση έλλειψης της βιταµίνης Κ, το αίµα δεν µπορεί να πήξει. Αυτό µπορεί να προκαλέσει αιµορραγίες. Η έλλειψη βιταµίνης Κ είναι πολύ σπάνια, µόνο τα βρέφη είναι ευαίσθητα σε αυτήν διότι το έντερό τους δεν περιέχει τα βακτήρια που την συνθέτουν. Επίσης το γάλα του θηλασµού περιέχει µόνο µικρές ποσότητες και για το λόγω αυτό στα βρέφη γίνεται χορήγηση βιταµίνης Κ µε τη γέννησή τους. Επίσης µπορεί να συµβεί έλλειψη της βιταµίνης από παθολογικά αίτια. Στη περίπτωση αυτή παρατηρείται διαταραχή της πηκτικότητας του αίµατος και εσωτερική αιµορραγία που όµως αντιµετοπίζεται µε χορήγηση της βιταµίνης Κ. Τοξικότητα της βιταµίνης Κ µπορεί να προκληθεί µόνο σε άτοµα που παίρνουν υδατοδιαλυτά συµπληρώµατα βιταµίνης Κ. Τα συµπτώµατά της είναι η αιµολυσία των ερυθρών αιµοσφαιρίων, ίκτερος και εγκεφαλικές βλάβες. 22

27 1.3.β. Υδατοδιαλυτές βιταµίνες Οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες περιλαµβάνουν τη βιταµίνη C και την οµάδα των βιταµινών Β. Είναι απλά µόρια που περιέχουν υδρογόνο, οξυγόνο και άνθρακα ενώ µερικά θείο, άζωτο και κοβάλτιο. Ο βαθµός διάλυσης τους στο νερό είναι διαφορετικός και αυτή η ιδιότητα επηρεάζει την απορρόφηση τους από το έντερο και στη συνέχεια την απέκκριση τους και την αποθήκευση τους στους ιστούς του οργανισµού. Στην ελεύθερη µορφή τους οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες είναι ανενεργές και ενεργοποιούνται όταν συνδεθούν ενζυµικά. Αφού σχηµατιστεί ένα ενεργό συνένζυµο πρέπει να συνδεθεί µε το κατάλληλο συστατικό πρωτεΐνης έτσι ώστε να µπορέσουν να πραγµατοποιηθούν οι διάφορες αντιδράσεις. Το αβγό, πηγή βιταµινών, απαραίτητο στη διατροφή Βιταµίνες συµπλέγµατος Β Πρόκειται για βιταµίνες που διαφέρουν µεταξύ τους ως προς τη χηµική σύνθεση και τη βιολογική δράση. 23

28 Βιταµίνη Β1 Είναι γνωστή και ως θειαµίνη. Ανήκει στο σύµπλεγµα των βιταµινών Β και είναι υδατοδιαλυτή. Η θειαµίνη αναγνωρίστηκε σαν βιταµίνη το 1912 και η δοµή της αποσαφηνίστηκε το Βρίσκεται σε αφθονία στους σπόρους των δηµητριακών και στη µαγιά της µπύρας. Η ηµερήσια απαίτηση του οργανισµού είναι 1,5 mg. Σήµερα η αβιταµίνωση Β1 είναι δύσκολη. Μπορεί να προέλθει από κατανάλωση αποφλοιωµένου ρυζιού ή από βλάβη της εντερικής απορρόφησης εξαιτίας εντερικών παθήσεων όπως οι χρόνιες κολίτιδες. Ακόµα ο αλκοολισµός µπορεί να οδηγήσει σε αβιταµίνωση Β1. Η έλλειψη της βιταµίνης Β1 προκαλεί την ασθένεια µπέρι-µπέρι που χαρακτηρίζεται από αλλοιώσεις των νεύρων, ατονία και δυσκαµψία των µελών και στη συνέχεια µυϊκή ατροφία και καρδιακή ανεπάρκεια. Σε περιπτώσεις ασθένειας µπέρι-µπέρι η θειαµίνη όταν ληφθεί από το στόµα ή σαν ένεση προκαλεί γρήγορη βελτίωση του οργανισµού σε λίγες µέρες. Βιταµίνη Β2 Μέλος του συµπλέγµατος των βιταµινών Β, υδατοδιαλυτή και γνωστή µε την ονοµασία ριβοφλαβίνη.είναι κίτρινη και αζωτούχος και βρίσκεται σε αφθονία στο γάλα και στο ασπράδι του αβγού. Η βιταµίνη Β2 λειτουργεί σαν τµήµα των διαφόρων ενζυµικών συστηµάτων που ασχολούνται µε την οξείδωση των αµινοξέων και των υδατανθράκων. Αναγνωρίστηκε σαν βιταµίνη το 1933 και η δοµή της αποσαφηνίσθηκε το

29 Η ριβοφλαβίνη δεν λειτουργεί στην ελεύθερη µορφή της αλλά µετά από πολύπλοκες ενώσεις που σχηµατίζονται στον οργανισµό.. Ένα ενήλικο άτοµο χρειάζεται 1,3-1,7 mg βιταµίνης Β2 την ηµέρα. Η έλλειψη της προκαλεί κοκκίνισµα και σκάσιµο των χειλιών, φλεγµονή της γλώσσας,οφθαλµικές διαταραχές καθώς και απολεπιστική φλεγµονή του δέρµατος. Έλλειψη σε βιταµίνη Β2 µπορεί να παρουσιαστεί σε γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης και της γαλουχίας. Βιταµίνη Β3 Γνωστότερη ως βιταµίνη ΡΡ και µε τις ονοµασίες νιασίνη, νικοτινικό οξύ ή νικοτιναµίδιο Υδατοδιαλυτή και µέλος του συµπλέγµατος Β. Ένα ενήλικο άτοµο χρειάζεται 20 mg βιταµίνης Β3 την ηµέρα. Η Β3 βρίσκεται άφθονη στις τροφές ζωικής προέλευσης, λίγο στις φυτικές και απουσιάζει από ορισµένες, όπως οι πατάτες, το λάδι, τα άλευρα αραβοσίτου και σίκαλης. Η έλλειψη της προκαλεί την ασθένεια πελλάγρα εξ ου και η ονοµασία της ΡΡ(pellagra preventive= πρόληψη πελλάγρας). Η ασθένεια αυτή εκδηλώνεται µε δερµατίτιδες και φυσαλίδες στο σώµα,διάρροιες,ναυτίες,εµετούς και σε βαριές περιπτώσεις οδηγεί στο θάνατο. Αναπτύσσεται κυρίως σε περιοχές όπου η διατροφή είναι φτωχή και µονότονη όπως σε πολλές περιοχές της Αφρικής. Θεραπεύεται πολύ εύκολα µε παροχή 500 mg νιασίνης. 25

30 Βιταµίνη Β4 Είναι γνωστή και ως αδενίνη, µέλος του συµπλέγµατος Β. Πέρα από τη δράση της σαν βιταµίνη ευνοεί και το σχηµατισµό των λευκοκυττάρων. Βρίσκεται άφθονη στο κρέας και στο ψάρι και η παροχή της καλύπτει µερικές παθήσεις λευκοκυτταροπενίας.σήµερα δεν κατατάσσεται πλέον στις βιταµίνες. Βιταµίνη Β5 Πιο γνωστή σαν παντοθενικό οξύ. Ανήκει στο σύµπλεγµα των βιταµινών Β, βρίσκεται σε όλους τους ιστούς και είναι αναγκαία στο µεταβολισµό των υδατανθράκων. Στον άνθρωπο δεν έχει διαπιστωθεί αβιταµίνωση παντοθενικού οξέος, γιατί παράγεται συνθετικά από τη µικροβιακή χλωρίδα του εντέρου και η διάδοσή του στις τροφές είναι πολύ µεγάλη (γι αυτό πήρε και την ονοµασία, από τη λέξη πάντοθεν). Η ηµερήσια απαίτηση του ανθρώπινου οργανισµού είναι 10 mg. 26

31 Κρέας-Η λογική του κατανάλωση βοηθά στη σωστή ανάπτυξη του οργανισµού Βιταµίνη Β6 Θρεπτικό συστατικό απαραίτητο στα ζώα και στους µικροοργανισµούς, υδατοδιαλυτή και µέλος του συµπλέγµατος Β. Αποµονώθηκε σαν καθαρή µορφή βιταµίνης το 1938, βρίσκεται δε σε 3 µορφές γνωστές µε τις ονοµασίες πυριδοξίνη, πυριδοξαµίνη και πυριδοξάλη Λειτουργεί στο σχηµατισµό των αµινοξέων και υπεισέρχεται σε ορισµένες διαδικασίες µεταβολισµού των λιπών και των υδατανθράκων.βρίσκεται στα περισσότερα φυτά και τα ζώα γι αυτό σπάνια παρατηρείται αβιταµίνωση Β6 στον άνθρωπο. Η έλλειψη της προκαλεί νευρολογικές διαταραχές, δερµατίτιδα και γαστρεντερίτιδα. Στα βρέφη η νευρολογική διαταραχή εκδηλώνεται µε διάφορους σπασµούς και συµβαίνει όταν τρέφονται µε υποκατάστατα ανθρώπινου γάλακτος. Όµως ελέγχεται αµέσως µε τη χορήγηση µικρής ποσότητας βιταµίνης. Βιταµίνη Β12 Η βιταµίνη αυτή βρέθηκε το 1948 µετά από µελέτες των χηµικών Κάρλ Φόλκερς (Η.Π.Α) και Αλεξάντερ Τοντ (Αγγλία), αποτελεί µία κρυσταλλική ένωση και είναι µέλος του υδατοδιαλητού συµπλέγµατος Β. Στον άνθρωπο είναι δύσκολο να παρατηρηθεί καθαρή µορφή αβιταµίνωσης Β12. Συνήθως συνοδεύεται µε έλλειψη φυλλικού οξέος και 27

32 άλλων παραγόντων. Για την απορρόφησή της από το πεπτικό σύστηµα είναι απαραίτητη η παρουσία ενός άλλου παράγοντα, του ενδογενούς παράγοντα. Όταν λείπει αυτός, η βιταµίνη Β12 δεν απορροφάται και έτσι εξηγείται η εµφάνιση της κακοήθους αναιµίας. Η Β12 δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδοµένη στη φύση και πηγές της είναι το συκώτι διαφόρων ζώων και οι καλλιέργειες διαφόρων µικροοργανισµών. Η έλλειψη της βιταµίνης Β12 µπορεί να προκληθεί ακόµα από αποκλειστική χορτοφαγία ή από ασθένειες του παχέως εντέρου όπως τα εκκολπώµατα και άλλες παθήσεις του λεπτού εντέρου που επιδρούν στην απορροφητική ικανότητα του. Η χορήγηση της Β12 αποτελεί την πιο αποτελεσµατική θεραπευτική αγωγή της κακοήθους αναιµίας και άλλων παθολογικών καταστάσεων. Βιταµίνη C Η πιο κοινά γνωστή από όλες τις βιταµίνες λέγεται επίσης και ασκορβικό οξύ. Τα πορτοκάλια είναι πλούσια σε βιταµίνη C. Είναι µια υδατοδιαλυτή ουσία που µοιάζει µε υδατάνθρακα και λαµβάνει µέρος σε διαδικασίες του µεταβολισµού κυρίως των ζωικών οργανισµών. Αποµονώθηκε από τα επινεφρίδια το 1928 από το βιοχηµικό Ούγγρο νοµπελίστα Άλµπερτ Ζεντ Γκιόργκι και αναγνωρίστηκε σαν παράγοντας θεραπείας του σκορβούτου το Η ονοµασία της ασκορβικό οξύ προέρχεται 28

33 από την έκφραση αντισκορβουτική βιταµίνη, δηλαδή τη βιταµίνη που θεραπεύει και προλαβαίνει το σκορβούτο. Η βιταµίνη C έχει τεράστια σηµασία για τον ανθρώπινο οργανισµό και είναι αναγκαία για τις διάφορες µεταβολικές λειτουργίες, όπως η σύνθεση του κολλαγόνου, η διατήρηση της σταθερότητας των αιµοφόρων αγγείων, το µεταβολισµό των αµινοξέων και της απελευθέρωσης των διαφόρων ορµονών στα επινεφρίδια. Οι ηµερήσιες ανάγκες του ανθρώπου σε βιταµίνη C είναι µεγάλες και φτάνουν τα mg. Τα φρέσκα λαχανικά και κυρίως τα εσπεριδοειδή είναι οι καλύτερες πηγές της βιταµίνης C. Η έλλειψη της βιταµίνης C προκαλεί την ασθένεια σκορβούτο, είναι δε γνωστή και σαν νόσος των ναυτικών, γιατί παλαιότερα στα καράβια οι ναυτικοί σε µεγάλα ταξίδια κατανάλωναν κονσέρβες και από τη διατροφή τους έλλειπε εντελώς η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών µε συνέπεια να εκδηλώνουν συχνά τη νόσο. Το σκορβούτο προκαλεί πρήξιµο και µάτωµα στα ούλα, βλάβες στα δόντια, υποδόρια αιµατώµατα, αιµορραγίες των ιστών και αναιµία. Η χορήγηση βιταµίνης C θεραπεύει εντελώς τη νόσο σε λίγες µέρες. Με το κάπνισµα ένα µεγάλο µέρος της βιταµίνης C που υπάρχει στον οργανισµό καταστρέφεται, γι αυτό καλό θα είναι οι καπνιστές να πίνουν πολλούς χυµούς πλούσιους στη βιταµίνη. Βιταµίνη F Η βιταµίνη αυτή αποδίδεται σε ακόρεστα λιπαρά οξέα και µερικά από τα παράγωγα τους. Στον άνθρωπο δεν χρειάζεται η παρουσία αυτών των ουσιών. Η βιταµίνη F και οι ιδιότητες της δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές. 29

34 Πιστεύεται πάντως ότι ορισµένες δερµατοπάθειες ελαφριάς µορφής οφείλονται στην έλλειψη αυτής της βιταµίνης. Βιταµίνη Η Η σοκολάτα είναι πλούσια σε βιοτίνη Έχει καταχωρηθεί στην οµάδα των βιταµινών Β και είναι πλέον γνωστή µε την ονοµασία βιοτίνη. Πρόκειται για κρυσταλλική αζωτούχο οργανική ένωση διαλυτή στο νερό και την αλκοόλη αλλά αδιάλυτη στους άλλους οργανικούς διαλύτες. Είναι από τις πιο παλιές γνωστές βιταµίνες και αποµονώθηκε στην αρχή σαν παράγοντας µικροβιακής αύξησης. Το 1927 υπήρξε η ανακάλυψη ότι η προσθήκη ωµού ασπραδιού σε µία θρεπτική δίαιτα µπορεί να προκαλέσει ασθένεια. Αυτό συµβαίνει γιατί το ασπράδι περιέχει µια πρωτεΐνη την αβιδίνη που εµποδίζει την αποτελεσµατική δράση της βιοτίνης. Η βιοτίνη είναι πολύ διαδεδοµένη στα φυσικά προϊόντα και οι πλουσιότερες πηγές της είναι το µοσχαρίσιο συκώτι, τα φιστίκια, η σοκολάτα και τα αβγά. Οι ηµερήσιες ανάγκες του οργανισµού είναι 100 mg 30

35 περίπου. Η έλλειψη της από τον οργανισµό είναι αρκετά σπάνια αλλά εάν συµβεί τότε προκαλεί στον άνθρωπο δερµατίτιδα, γαστρεντερίτιδα και µυϊκούς πόνους ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΜΕ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ (βιταµινοµιµητικές) Υπάρχουν ορισµένες οργανικές ενώσεις οι οποίες, αν και συνδέονται στενά µε τις βιταµίνες ως προς τη δραστηριότητα, δεν µπορούν να θεωρηθούν ως γνωστές βιταµίνες φυσιολογικά συντίθενται σε ικανοποιητικά ποσά, και για αυτό δεν απαιτούνται στην τροφή. Αυτές οι ουσίες συνήθως ταξινοµούνται µαζί µε τις βιταµίνες Β, διότι υπάρχουν πολλές οµοιότητες στη βιολογική λειτουργία ή την κατανοµή τους στις τροφές. Χολίντη. Φαίνεται ότι πρόκειται για σηµαντικό θρεπτικό συστατικά εκείνων των ζώων (συµπεριλαµβανοµένων µερικών πτηνών) και των µικροοργανισµών, που δεν µπορούν να συνθέσουν ικονοποιητικές ποσότητες ώστε να καλύψουν τις απαιτήσεις τους. Η χολίνη είναι βασικό συστατικό µιας σηµαντιικής τάξης λιπιδίων, των φωσφολιπιδίων, τα οποία σχηµατίζουν δοµικά στοιχεία των κυτταρικών µεµβρανων επίσης αποτελεί τµήµα του µορίου της ακετυλοχολίνης, σηµαντικής ουσίας για τη λειτουργία των νεύρων. Χρησιµοποιείται επίσης ως πηγή µεθυλοµάδων Μεθυλοµόδων (-CH3 )που απαιτούνται για διαφορές µεταβολικες διεργασίες. Οι βλαβερές συνέπειες µιας διαιτητικής ανεπάρκειας της χολίνης µπορούν να εξουδετερωθούν σε έναν βαβµο από άλλες τροφικές ουσίες που µετασχηµατίζονται σε χολίνη. 31

36 Μυο-ινοσιτόλη. Η βιολογική σηµασία της µυο-ινοσιτόλης (γνωστής παλαιότερα ως µεσο ινοσιτόλη) δεν έχει ακόµη καθοριστεί µε σιγουριά. Είναι παρούσα σε µεγάλα ποσά (κυρίως ως συστατικό των φωσφολιπιδίων) στον άνθρωπο, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι πρόκειται για σηµαντικό τροφικό παράγοντα εντούτοις, είναι απαραίτητη για την αύξηση µερικών µυκήτων και ζυµοµυκήτων Παρα-αµινοβενζοϊκό οξύ. Το παρα-αµινοβενζοϊκό οξύ (ή ΡΑΒΑ = ΡARA -ΑminoΒenzoic Αcid) απαιτείται για την αύξηση µερικών µικροοργανισµών εντούτοις δεν έχει εµφανιστεί ακόµη ως διαιτητική ανάγκη στα σπονδυλόζωα. Το σουλφανιλαµίδιο θανατώνει τα βακττήρια, διότι συναγωνίζεται µε το ΡAΒA για µια θέση σ' ενα συνένζυµο απαραίτητο για τη βακτηριακή αναπαραγωγή. Αν και το ΡΑΒΑ αποτελεί δοµική µονάδα του φολικού οξέος, δεν θεωρείται βιταµίνη. Καρνιτίνη. Η ακρνιτήνη (αρχικά γνωστή ως βιταµίνη Βτ) είναι σηναντική για την αύξηση των αλευροσκούκηκων. Ο ρόλος της καρνιτίνης σ όλους τους οργανισµούς σχετίζεται µε τη µεταφορά λιπών από την κυκλοφορία του αίµατος στα ενεργά κέντρα της οξείδωσης των λιπαρών οξέων (µυϊκά κύτταρα). Λιποϊκό οξύ. Το λιποϊκό οξύ έχει συνενζυµική δράση όµοια µ αυτήν της θειαµίνης. Προφανώς πρόκειται για σηµαντικό θρεπτικό συστατικό για µερικούς µικροορανισµούς, ωστόσο δεν έχει παρατηρηθεί ανεπάρκεια στα θηλαστικα γι αυτό δεν θεωρείται πραγµατική βιταµίνη. 32

37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε ΚΑΙ ΟΙ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ 2.1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε; Η βιταµίνη Ε δίκαια αποτελεί ένα από τα πιο δηµοφιλή συµπληρώµατα. Πρόκειται για ένα ισχυρό, λιποδιαλυτό αντιοξειδωτικό, υπεύθυνο για την προστασία των λιπαρών µερών των κυττάρων του οργανισµού από τις ελεύθερες ρίζες. Η περίσσεια ελεύθερων ριζών που οφείλονται σε πηγές όπως ο καπνός του τσιγάρου, οι ρυπογόνοι παράγοντες της ατµόσφαιρας, η ακτινοβολία UV κ.ά. προκαλεί βλάβες στα κύτταρα, οι οποίες µακροπρόθεσµα µπορεί να οδηγήσουν σε ασθένειες όπως οι καρδιοπάθειες και ο καρκίνος. Η βιταµίνη Ε προστατεύει την καρδιά αναστέλλοντας τη µετατροπή της χοληστερόλης στην οξειδωµένη της µορφή. Επιπλέον η βιταµίνη Ε είναι απαραίτητη για την προστασία των ερυθρών αιµοσφαιρίων και την αποκατάσταση και ανανέωση των ιστών απ' όπου και ο ρόλος της στην επούλωση τραυµάτων, στις µυοπάθειες και στις νόσους των αρθρώσεων. Παρά την ευρεία σηµασία της, η βιταµίνη Ε ανακαλύφθηκε πρόσφατα. Αναγνωρίστηκε από τους ερευνητές µόλις το 1922 από τον Η.Μ. Εvans και αποµονώθηκε από το φύτρο του σιταριού. Ενώ η λήψη της σε καθαρή κατάσταση και η διαφοροποίηση της σε παραλλαγές έγινε δυνατή µόλις το 1938, ύστερα από εργασίες πολλών ερευνητών(w.karrer,l.i.smith)πάνω σε έρευνες που έγιναν σε πειραµατόζωα παρατηρήθηκε ότι όταν η διατροφή των ποντικιών ήταν φτωχή σε θρεπτικές ουσίες παρουσίαζαν στειρότητα ενώ όταν η διατροφή τους εµπλουτιζόταν µε σπορέλαιο πλούσιο σε βιταµίνη Ε τα 33

38 ποντίκια γίνονταν γόνιµα. Όταν αποµονώθηκε από τους ερευνητές η υπεύθυνη θρεπτική ουσία, την ονόµασαν τοκοφερόλη, από τις ελληνικές λέξεις «τόκος» και «φέρω» Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Ε Η βιταµίνη Ε είναι λιποδιαλυτή βιταµίνη η οποία στην πραγµατικότητα περιλαµβάνει δύο οικογένειες συστατικών τις τοκοφερόλες (άλφα, βήτα, γάµα και δέλτα) και τις τοκοτριενόλες (άλφα, βήτα, γάµα και δέλτα). Τα συστατικά που έχουν µελετηθεί περισσότερο είναι η άλφα-τοκοφερόλη, η δέλτατοκοφερόλη και η γάµα-τοκοφερόλη, παρά το γεγονός ότι όλα τα συστατικά της βιταµίνης Ε είναι ωφέλιµα για τον οργανισµό. Και οι τέσσερις παραλλαγές της τοκοφερόλης αποτελούν υγρό, ελαιώδες, πυκνόρρευστο, υποκίτρινο µε δυσάρεστη οσµή και γεύση και είναι όλες παράγωγα της τοκόλης. Συγκεκριµένα η τοκοφερόλη α ή (Ε-α) είναι 5,7,8-τριµεθυλτοκόλη, η Ε-β είναι 5,8-διµεθυλτοκόλη, η Ε-γ είναι 7,8-διµεθυλυοκόλη και η Ε-δ είναι 8- µεθυλυοκόλη. Η βιταµίνη Ε είναι διαλυτή στα λίπη και τους οργανικούς διαλύτες αλλά αδιάλυτη στο νερό. Είναι σταθερή στο φως, την θερµοκρασία, τα οξέα και τα αλκάλια, απουσία αέρα. Καταστρέφεται από οξειδωτικά µέσα, ψύξη και το υπεριώδες φως. Σε αντίθεση µε τις υπόλοιπες λιποδιαλυτές βιταµίνες όπως η Α, η D και η Κ τα αποθέµατα βιταµίνης Ε στον οργανισµό δεν είναι µεγάλα. Προσλαµβάνεται από το στόµα, φτάνει στο έντερο, όπου και απορροφάται µαζί µε τα λίπη και τα χολικά άλατα, περνώντας από το λεµφικό σύστηµα και στη συνέχεια στο αίµα µε το οποίο µεταφέρεται στο ήπαρ για να χρησιµοποιηθεί ή να αποθηκευτεί. Το ήµισυ και πλέον της περίσσειας βιταµίνης Ε αποβάλλεται µε 34

39 τα κόπρανα, ενώ ορισµένη ποσότητα της βιταµίνης αποθηκεύεται στο λιπώδη ιστό και στο ήπαρ και σε µικρότερο βαθµό, στην καρδιά, στους µυς, στους όρχεις, στη µήτρα, στα επινεφρίδια, στην υπόφυση και στο αίµα. Η βιταµίνη Ε απορροφάται επίσης, κατά ένα µέρος και µέσω του δέρµατος, όταν χορηγείται µε τη µορφή αλοιφής ή λαδιού. Η βιταµίνη Ε βρίσκεται σε µικρές ποσότητες σε ζωικές τροφές. Οι φυτικές τροφές όµως είναι σίγουρα πλουσιότερες στη βιταµίνη αυτή. Η καλύτερη πηγή βιταµίνης Ε είναι το φυτικό λάδι από καρπούς, σπόρους και λαχανικά. υστυχώς, µε τις σύγχρονες µεθόδους καθαρισµού και ραφιναρίσµατος του λαδιού η βιταµίνη Ε χάνεται. Τα παραπροϊόντα των διεργασιών αυτών, που είναι πλούσια σε βιταµίνη Ε χρησιµοποιούνται για την παρασκευή συµπληρωµάτων βιταµίνης Ε. Με βάση όσα γνωρίζουµε για τη βιταµίνη Ε και τη δράση της στον ανθρώπινο οργανισµό, οι ειδικοί επιστήµονες θεωρούν ότι η λήψη mg ηµερησίως είναι ασφαλής και αποτελεσµατική. Η βιταµίνη Ε υπάρχει σε όλες τις κυτταρικές µεµβράνες του ανθρώπινου σώµατος. Είναι απαραίτητη και η έλλειψη της προκαλεί ποικίλα προβλήµατα, εκτενέστερη αναφορά των οποίων θα γίνει στο Κεφάλαιο 3. Οι πηγές από όπου µπορούµε να τη λάβουµε είναι τα φυτικά έλαια, τα δηµητριακά, τα αυγά και τα φυτικά έλαια κ.α. 35

40 2.2. α ράση Η βιταµίνη Ε είναι αντιοξειδωτικό που προστατεύει τις µεµβράνες και άλλες σηµαντικές κυτταρικές δοµές των πολυακόρεατων λιπαρών οξέων οπό τις ελεύθερες ρίζες και τα προϊόντα της οξείδωσης. ρα σε συνεργασία µε το διαιτητικό σελήνιο (ένας συµπαράγοντας της γλουταθειόνηςυπεροξειδάσης) και µαζί µε τη βιταµίνη C και άλλα ένζυµα όπως την υπεροξειδική δισµουτάση και την καταλάση. Η βιταµίνη Ε, όπως και η βιταµίνη C, εµφανίζει αντιοξειδωτική δράση. Βοηθά στην σταθεροποίηση της µεµβράνης των κυττάρων, ρυθµίζει τις οξειδωτικές αντιδράσεις και προστατεύει τη βιταµίνη A, την καροτίνη, τις ορµόνες που παράγονται από το βλεννογόνο, τα επινεφρίδια, τις σεξουαλικές ορµόνες και διάφορα ακόρεστα λιπαρά οξέα, από την οξείδωση. Η πιο σηµαντική της λειτουργία ως αντιοξειδωτικό, έχει πολύ σηµαντική επίδραση στα λευκά και ερυθρά αιµοσφαίρια που περνούν µέσα από τους πνεύµονες β Μεταβολισµός Η απορρόφηση της βιταµίνης Ε είναι σχετικά περιορισµένη. Η αποτελεσµατικότητα της απορρόφησης µειώνεται µε την αύξηση των δόσεων (Ο βαθµός αύξησης της απορρόφησης είναι µικρότερος από τον βαθµό αύξησης των δόσεων). Η φυσιολογική έκκριση χολής και παγκρεατικών υγρών είναι απαραίτητη για τη µέγιστη απορρόφηση της. Η µέγιστη απορρόφηση συµβαίνει στο µεσαίο µέρος του λεπτού εντέρου, ενώ στο παχύ έντερο, η βιταµίνη Ε δεν απορροφάται σε σηµαντικό βαθµό. 36

41 2.2. γ Κατανοµή Η βιταµίνη Ε προσλαµβάνεται αρχικά µέσω του λεµφικού συστήµατος και µεταφέρεται στο αίµα συνδεδεµένη µε λιποπρωτεϊνες. Περισσότερο από το 90% µεταφέρεται µε τις λιποπρωτεϊνες χαµηλής πυκνότητας (LDL.). Υπάρχουν στοιχεία ότι µεγαλύτερη ποσότητα της βιταµίνης µεταφέρεται µε τις υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνες (ΗDL) στις γυναίκες από ότι στους άνδρες. Η βιταµίνη Ε αποθηκεύεται σε όλους τους λιπαρούς ιστούς και ειδικά στο λιπώδη ιστό, το ήπαρ και τους µύες. Η βασική πορεία αποµάκρυνσης της βιταµίνης Ε είναι το κόπρανα. Συνήθως, λιγότερο από 1% της βιταµίνης Ε που παρέχεται από το στόµα αποµακρύνεται µε τα ούρα. Η βιταµίνη Ε εµφανίζεται και στο µητρικό γάλα δ Βιοδιαθεσιµότητα Η απορρόφηση διευκολύνεται από το διαιτητικό λίπος. Τα τριγλυκερίδια µέσης αλύσου ευνοούν την απορρόφηση, ενώ τα πολυακόρεστα λίπη την εµποδίζουν. Η βιταµίνη Ε δεν είναι πολύ σταθερή. Σηµαντικές απώλειες από τα τρόφιµα συµβαίνουν κατά την αποθήκευση και το µαγείρεµα. Απώλειες, επίσης συµβαίνουν κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας των τροφίµων, ειδικά εάν υπάρχει σηµαντική έκθεση σε υψηλή θερµοκρασία και οξυγόνο. Επιπλέον, υπάρχουν σηµαντικές απώλειες βιταµίνης Ε από τα φυτικά έλαια κατά το µαγείρεµα. Τα υδατοδιαλυτά παρασκευάσµατα είναι ανώτερα από τα λιποδιαλυτό σε θεραπεία από το στόµα συνδρόµων δυσαπορρόφησης του λίπους. 37

42 Στον πίνακα 2.2 παρατήθεται συνάρτηση βιταµινών Ε(τοκοφερόλης και τοκόλης) Πίνακας 2.2 όπου Μ µέθυλο (CH 3 -) και R πλάγια ρίζα µορφής - (CH 2 ) 3 CH(CH 3 )(CH 2 ) 3 CH(CH 3 )(CH 2 ) 3 CH(CH 3 ) 2 38

43 2.3. Ε Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ! Για την βιταµίνη Ε επικρατεί η άποψη ότι µπορεί να δυναµώσει τον ανδρισµό όταν παίρνεται σε µεγάλες ποσότητες. Επιστηµονικά δεν έχει επιβεβαιωθεί αυτή η ιδιότητα της, παρόλο που για τη σωστή λειτουργία των αδένων, συµπεριλαµβανοµένων και αυτών που παράγουν τις ορµόνες του σεξ, απαιτείται αρκετή ποσότητα της βιταµίνης. H βιταµίνη E προστατεύει τα κύτταρα του αίµατος, ενώ έχει άµεση επίπτωση στη γονιµότητα και τη σεξουαλική λειτουργία. Γνωστή και ως "αναπαραγωγική βιταµίνη", συστήνεται για τη θεραπεία της ανδρικής ανικανότητας, µετά από εργαστηριακές έρευνες που έγιναν σε πειραµατόζωα, τα οποία µετά από στέρηση της βιταµίνης ήταν ανίκανα για αναπαραγωγή. Τα θηλυκά πειραµατόζωα απέβαλλαν διαρκώς, ενώ τα αρσενικά έγιναν στείρα. 39

44 40

45 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΟΣΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Ε 3.1. ΦΥΣΙΚΑ Ή ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ; Ποιο είδος βιταµίνης Ε είναι καλύτερη για σας; Η φυσική ή η συνθετική µορφή; Φαίνεται ότι η φυσική µορφή βιταµίνης Ε απορροφάται καλύτερα από τον οργανισµό. Σε µία έρευνα χορηγήθηκαν ταυτόχρονα ίσες δόσεις φυσικής και συνθετικής βιταµίνης Ε σε υγιή άτοµα, ασθενείς που νοσηλεύονταν σε νοσοκοµείο και βαριά ασθενείς. Η φυσική βιταµίνη Ε ανιχνευόταν συνέχεια σε διπλάσια επίπεδα από τη συνθετική και η ίδια αναλογία διαπιστώθηκε ειδικότερα σε µια σειρά από διάφορα όργανα και αδένες. Στα σκευάσµατα που περιέχουν φυσική βιταµίνη Ε αναγράφεται η ένδειξη «d,-άλφατοκοφερόλη», ενώ η συνθετική βιταµίνη Ε αναφέρεται dl-άλφα- τοκοφερόλη. Η βιοδιαθεσιµότητα της φυσικής βιταµίνης Ε είναι µεγαλύτερη αυτής της συνθετικής. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι αυτές οι διαφορές ίσως είναι µεγαλύτερες από ότι αρχικά πιστευόταν. 3.1.α ιαιτητικές Πηγές βιταµίνης Ε Οι βιταµίνες που βρίσκονται σε όλους τους ζωντανούς οργανισµούς, δεν κατανέµονται εξίσου στη φύση είτε διότι συντίθενται σε αυτούς είτε διότι λαµβάνονται µε την τροφή από το περιβάλλον. Μερικές λείπουν από ορισµένους ιστούς ή οργανισµούς π.χ. το β-καροτένιο (προβιταµίνη Α ) 41

46 συντίθεται στους φυτικούς αλλά όχι στους ζωικούς ιστούς. Αντίθετα οι βιταµίνες Α και D-3 υπάρχουν µόνο στους ζωικούς ιστούς. Τόσο τα φυτά όσο και τα ζώα είναι σηµαντικές πήγες βιταµινών για τον άνθρωπο. Εφόσον οι βιταµίνες δεν κατανέµονται οµοιοµερώς στις τροφές όσο πιο περιορισµένη είναι η δίαιτα τόσο πιο πιθανόν είναι να παρουσιαστεί ανεπάρκεια µιας ή περισσότερων βιταµινών. Στην αρχή το περιβάλλον προσέφερε έτοιµες όλες τις αναγκαίες ενώσεις (π.χ. τα βιταµινικά συνένζυµα), στη συνεχεία όµως η σύνθεση των ενώσεων αυτών γινόταν µέσα στον οργανισµό. Καθώς εµφανίζονταν όµως ανώτερες µορφές ζωής η ικανότητα σύνθεσης των βιταµινών συνενζύµων σταδιακά χάθηκε. Η ανικανότητα του ανθρώπου και ορισµένων πρωτευόντων να συνθέσουν ορισµένες βιταµίνες π.χ. βιταµίνη C, µπορεί να αποτελεί γενετική µεταβολική ανωµαλία µάλλον παρά αποτέλεσµα µιας πραγµατικά εξελικτικής διαδικασίας. 42

47 Στον πίνακα παραθέτονται οι σηµαντικότερες διαιτητικές πηγές της βιταµίνης Ε. Πίνακας ιαιτητικές Πηγές Βιταµίνης Ε Εξαιρετικές πηγές : (> 3.0 mg/ποσότητα τροφής)(έντονα γράµµατα),καλές πηγές : (>1.5 mg/ποσότητα τροφής ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΗΣ ηµητριακά ΒΙΤΑΜΙΝΗ Ε (mg) 1 φλιτζάνι All-Bran 1 φλιτζάνι Muesli (95gr) Προϊόντα δηµητριακών Μαύρο ρύζι, βρασµένο (160gr) Μαύρα µακαρόνια 2 κουτ. γλυκού σπόροι σιταριού Γάλα και γαλακτοκοµικά Ένα ποτήρι γάλα 0.08 πλήρες(280ml) Ένα ποτήρι γάλα σόγιας (280ml) 1.7 Σκληρό τυρί (50 gr) 0.25 Ένα αυγό(60 gr) 0.6 Λίπη και έλαια Βούτυρο(10 gr) 0.2 Μαργαρίνη (10 gr) 0.8 1κουτ.γλυκού ηλιέλαιο 10 1 κουτ. Γλυκού σιτέλαιο 27 43

48 Κρέας και ψάρι Συκώτι αρνιού µαγειρεµένο(90gr) Συκώτι µοσχαριού µαγειρεµένο(90gr) Συκώτι βοδιού µαγειρεµένο (90gr) Νεφρά (75 gr) Σαρδέλες (70 gr) Σολοµός σε κονσέρβα (100 gr) Τόνος σε κονσέρβα (100 gr) 2 φιλέτα ρέγγας µαγειρεµένα(110gr) 1 φιλετο παστης ρεγγας µεγειρεµενα (130gr) Λαχανικά Μπρόκολο βρασµένο (100 gr) Λαχανάκια Βρυξελλών (100 gr) Γλυκοπατάτες βρασµένες (100 gr) 2 τοµάτες Φρούτα 1 µήλο Μισό αβοκάντο 1 µπανάνα 1 πορτοκάλι 0,4 3,0 0,3 0,3 Καρποί 20 αµύγδαλα 30 φυστίκια αράπικα 30 φουντούκια 4,

49 3.1.β Συνθετικές πηγές Η συνθετική µορφή της βιταµίνης Ε λαµβάνεται από τον άνθρωπο από τα βιταµινούχα σκευάσµατα. Η βιοδιαθεσιµότητα της φυσικής βιταµίνης Ε είναι µεγαλύτερη αυτής της συνθετικής. Ωστόσο, κάποιες έρευνες δείχνουν ότι αυτές οι διαφορές ίσως είναι µεγαλύτερες από ότι αρχικά πιστευόταν. Η βιοµηχανία των βιταµινών επεξεργάζεται συνθετικές βιταµίνες και συνένζυµα σε µορφή καθαρών κρυσταλλικών ουσιών, έτοιµες για χρήση(σακχαρόπηκτα, δισκία, αµπούλες, κάψουλες, κοκκία, συµπυκνωµένες τροφές) καθώς και παρασκευάσµατα που περιέχουν µικρές ποσότητες βιταµινών από φυτικές και ζωικές πρώτες ύλες. Η παραγωγή βιταµινών στην ΕΣΣ άρχισε στην δεκαετία του Στην αρχή κατασκεύαζαν παρασκευάσµατα από βιταµίνες µε φυσικές πρώτες ύλες και στη συνέχεια προωθήθηκε η παραγωγή συνθετικών βιταµινών. Από το 1950 αυξήθηκε η παραγωγή βιταµινών σε σύγκριση µε 1940 κατά 5,6 φορές. Το 1955, στην ΕΣΣ έγινε η επεξεργασία σχηµάτων σύνθεσης όλων των γνωστών βιταµινών. Το 1970 η παραγωγή συνθετικών βιταµινών κάλυπτε ποσοστό µεγαλύτερο από 99% της συνολικής παραγωγής βιταµινών. Στο εξής η ανάπτυξη της βιοµηχανίας στην ΕΣΣ συνδέεται στενά µε την επεξεργασία και εφαρµογή συνθετικών µεθόδων παραγωγής βιταµινών. Οι µέθοδοι αυτές οσον αφορά το χαρακτήρα της τεχνολογικής διαδικασίας είναι πολύ πιο δύσκολες από ότι η µέθοδος εξαγωγής βιταµινών από φυσικές πρώτες ύλες. Οι φυσικές ύλες επιτρέπουν την εξαγωγή προϊόντων σε χηµική µορφή, γεγονός που έχει µεγάλη σηµασία για τη θεραπευτική χρησιµοποίηση τους και τη χορήγηση 45

50 ακριβών δόσεων. Εκτός από αυτό τα έξοδα για την κατασκευή των ίδιων των βιταµινών είναι χαµηλότερα από τα έξοδα για την κατασκευή των ίδιων των βιταµινών από φυσική πρώτη ύλη. Χαρακτηριστικά της σύνθεσης βιταµινών είναι η πολυσταδιακή διαδικασία, η µεγάλη ποσότητα υλικών, η χρήση ειδικών συσκευών για την προστασία από βλαβερές συνθήκες, η αναγκαιότητα παραγωγής προϊόντων υψηλής καθαρότητας κ.α. Η βιοµηχανία χρησιµοποιεί τα βιταµινούχα φυτά για την παραγωγή των βιταµινούχων παρασκευασµάτων. Πρόκειται για τα φυτά που σχηµατίζουν και συσσωρεύουν βιταµίνες σε αρκετή ποσότητα και έτσι χρησιµεύουν σαν πρώτη υλη. Χρησιµεύουν επίσης σαν πηγή εφοδιασµού βιταµινών του ανθρώπινου οργανισµού ή των ζώων της αγροτικής οικονοµίας. Στα βιταµινούχα φυτά ανήκουν και εκείνα που περιέχουν φυσικά ενεργά µέρη βιταµινών, τις λεγόµενες προβιταµίνες που µετατρέπονται στο ζωικό οργανισµό σε βιταµίνες, π.χ. τα φυτά δεν µπορούν να χρησιµεύσουν άµεσα σαν πηγή της βιταµίνης Α, αλλά συγκεντρώνουν την προβιταµίνη της, την καροτίνη. Οι βιταµίνες βασικά σχηµατίζονται στα κύτταρα των φυτών. Η πρωταρχική τους σύνθεση στα ανώτερα φυτά γίνεται στα πράσινα φύλλα. Οι περισσότερες βιταµίνες απαντούν σχεδόν σε όλα τα φυτά, αλλά σε διάφορα στο καθένα όργανα και φυσικά σε διαφορετικές ποσότητες. Η βιταµίνη Ε (τοκοφερόλη) υπάρχει σε πολλά φυτά, ιδιαίτερα στα έµβρυα των σπερµάτων µερικών δηµητριακών. Στη βιοµηχανία συγκεντρώσεις βιταµίνης Ε παίρνονται από σπέρµατα σιταριού. Τα βιταµινούχα σκευάσµατα είναι οµάδα σκευασµάτων που περιέχουν µια ή περισσότερες βιταµίνες. Τα περισσότερα από τα άτοµα που 46

51 εφαρµόζουν ισοζυγισµένη δίαιτα συνήθως δεν έχουν ανάγκη από συµπληρωµατική χορήγηση βιταµινών, διότι η κατανάλωση ποικιλίας τροφών εξασφαλίζει επαρκείς ποσότητες όλων των βιταµινών. Οι υπέρµετρη πρόσληψη ορισµένων βιταµινών µπορεί στην πραγµατικότητα να προκαλέσει βλάβες γι αυτό και τα σκευάσµατα που τις περιέχουν πρέπει να χρησιµοποιούνται µόνο µετά από σύσταση ιατρού. Μερικά πολυβιταµινούχα σκευάσµατα περιέχουν ορισµένες βιταµίνες σε ποσότητες µέχρι και πενταπλάσιες από τη συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη. Τα βιταµινούχα σκευάσµατα χρησιµοποιούνται για την θεραπεία διαγνωσµένων υποβιταµινώσεων, για την πρόληψη έλλειψης βιταµινών σε επιρρεπή άτοµα και για την αντιµετώπιση παθολογικών καταστάσεων. Στις περισσότερες περιπτώσεις η δοσολογία πρόληψης είναι µικρότερη από την δοσολογία θεραπείας της έλλειψης βιταµινών. 3.1.γ Πότε πρέπει να λαµβάνουµε συµπληρώµατα και τι πρέπει να προσέχουµε. Το στρες, ο ιλιγγιώδης ρυθµός της ζωής, το άστατο ωράριο διατροφής, ο ανεπαρκής ύπνος και η παράλειψη πολλών σηµαντικών τροφών απ' το καθηµερινό µενού µπορεί να οδηγήσουν σε έλλειψη κάποιων βιταµινών από τον οργανισµό µας ή ακόµα και σε σοβαρή αβιταµίνωση. Τα συµπτώµατα που οδηγούν στο συµπέρασµα ότι υπάρχει έλλειψη βιταµινών είναι: Εύκολη κόπωση Έντονη νευρικότητα και συναισθηµατικές µεταβολές Υπερευαισθησία σε ιώσεις και λοιµώξεις 47

52 Τριχόπτωση Προβλήµατα όρασης χωρίς παθολογικές αιτίες Ζαλάδες, πονοκέφαλοι Αϋπνίες ή έντονη υπνηλία Μία λύση είναι τα συµπληρώµατα διατροφής που εξασφαλίζουν την επαρκή λήψη βιταµινών σε καθηµερινή βάση. Είναι σηµαντικό όµως να γνωρίζουµε την σωστή χρήση των συµπληρωµάτων αυτών έτσι ώστε να είναι ασφαλή και αποδοτικά στον σκοπό τους. Το πρώτο βήµα είναι να επισκεφθούµε κάποιον ειδικό που θα µας συστήσει κάποιες εξετάσεις για τον έλεγχο του επιπέδου των βιταµινών στο αίµα µας. Κατόπιν πρέπει να ακολουθήσουµε τις ακριβείς οδηγίες που θα µας δώσουν, γιατί η υπερβολική δόση βιταµινών έχει τα ανάλογα συµπτώµατα µε την αβιταµίνωση. Πρέπει επίσης σε κάθε σκεύασµα να προσέχουµε τις οδηγίες που αναγράφονται στις ετικέτες έτσι ώστε να µην υπερβαίνουµε τα επίπεδα ασφαλούς λήψης τους. Παίρνοντας τις σωστές δόσεις βιταµινών καθηµερινά, βοηθάµε τον οργανισµό µας να λειτουργεί αρµονικά, αυξάνοντας τις αντοχές και την αποδοτικότητα του. Τα συµπληρώµατα γενικά κυκλοφορούν σε µορφή ταµπλέτας ή κάψουλας, κάποια όµως καταστήµατα υγιεινής διατροφής τα διαθέτουν και σε υγρή µορφή. Όποια µορφή κι αν διαλέξετε, οι δόσεις µετρώνται σε µιλιγραµµάρια (mg), µικρογραµµάρια (mg) ή σε µία παγκόσµια σταθερά γνωστή ως International Units (IU). 48

53 3.1.δ ΕΙ ΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Η συνιστώµενη ηµερήσια δόση βιταµίνης Ε είναι ΙU αλλά αυξηµένες ανάγκες για βιταµίνη Ε έχουν οι εξής: ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΤΟ κάπνισµα προκαλεί την αύξηση της παραγωγής ελεύθερων ριζών. Τα επίπεδα βιταµίνης Ε εξαντλούνται και προκαλείται περίσσεια ελεύθερων ριζών. ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΙ: Το αλκοόλ αυξάνει τις ανάγκες του οργανισµού σε βιταµίνη Ε. ΟΣΟΙ ΤΡΩΝΕ ΜΟΝΟ ΜΑΓΕΙΡΕΜΕΝΑ Ή ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΦΡΟΥΤΑ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΑ:Η κονσερβοποίηση, το µαγείρεµα και η κατάψυξη καταστρέφει τη βιταµίνη Ε των τροφών. ΟΣΟΙ ΖΟΥΝ ΣΕ ΜΟΛΥΣΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ή ΕΙΝΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΟΙ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ:Η µόλυνση και το παθητικό κάπνισµα καταπονούν το ανοσοποιητικό σύστηµα, εξαντλώντας τα επίπεδα βιταµίνης Ε στον οργανισµό. ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ: Με την ηλικία επέρχεται µία µείωση της ικανότητας απορρόφησης της βιταµίνης Ε. ΟΣΟΙ ΤΡΩΝΕ ΤΗΓΑΝΙΣΜΕΝΑ ΚΑΙ ΞΗΡΟΤΗΓΑΝΙΣΜΕΝΑ ΦΑΓΗΤΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ: Όταν θερµαίνεται το λάδι σε µια συγκεκριµένη θερµοκρασία οξειδώνεται και µπορεί να ενεργοποιηθεί η διαδικασία παραγωγής ελεύθερων ριζών στον οργανισµό. Θεωρείται ότι οι ελεύθερες ρίζες συµβάλλουν στην εµφάνιση καρκίνου και η βιταµίνη Ε βοηθάει στην εξουδετέρωση τους. ΑΘΛΗΤΕΣ: όλοι όσοι µετέχουν σε σκληρή σωµατική άσκηση έχουν αυξηµένη ανάγκη για όλες τις βιταµίνες ΣΤΡΕΣ: υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη του στρες αλλά όλα αυξάνουν την ανάγκη του οργανισµού για βιταµίνες. Η αρρώστια, ο φόβος, οι ακραίες θερµοκρασίες του σώµατος και η πνευµατική µπορούν να ενταχθούν στα διαφορετικά είδη του στρες. 49

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Θρεπτικά Συστατικά Η ποιοτική διαφορά µεταξύ των τροφών, έγκειται στη περιεκτικότητα τους σε Θρεπτικά Συστατικά. Για να καταλάβει κανείς, αρκεί να συνειδητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ :

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ : 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) ΘΕΜΑ : ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Υπευθυνος καθηγητης Οικονοµου Ιωαννης ΤΜΗΜΑ : Α1 Γκατζή Κατερίνα Αντάρη

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Όλοι γνωρίζουμε ότι οι βιταμίνες και τα μεταλλικά στοιχεία είναι σημαντικά για τη διατροφή και την ευεξία μας. Πράγματι, το σώμα δεν μπορεί να λειτουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Βιταμίνες Οι βιταμίνες περιλαμβάνουν 13 διαφορετικά οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) 1

Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) 1 Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) Δραστηριότητα 1 Θα παρακολουθήσετε ένα video με αφήγηση ή θα ακούσετε μια ιστορία από το δάσκαλό σας για δυο σημαντικούς επιστήμονες τον

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η καλή διατροφή είναι σημαντική για μια καλή υγεία. Μια υγιεινή διατροφή, ποικιλόμορφη, μπορεί να βοηθήσει στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους, να προωθήσει την γενική μακροζωία και να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ Πολύτιμο συμπλήρωμα διατροφής με βιταμίνες Το βερίκοκο που χρησιμοποιείται στο αντίστοιχο συμπλήρωμα διατροφής της Finora plus, φέρει την επιστημονική ονομασία Promus armeniaca, και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ»

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» «ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» Στυλ κύριου υπότιτλου Στέλιος Ιωσηφίδης Α.Μ. 3620 Ευθαλία Μαραγκοπούλου Α.Μ 3634 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Χασαπίδου

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA Χωρίς Ζάχαρη, Γλουτένη, Λακτόζη. Απαλλαγμένο από Τεχνητές Γεύσεις κaι Συντηρητικά Σωματική & Πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος της διατροφής στην εµφάνιση ασθενειών της καρδιάς Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M)

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ (mcg/100g) Δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη Η κατανόηση του τρόπου δράσης ορισµένων ιχνοστοιχείων µπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία πολλών και σοβαρών ασθενειών όπως είναι η σχιζοφρένεια, η στειρότητα, οι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΣΒΕΣΤΙΟ Πρόκειται για ένα μακρομέταλλο ή μακροστοιχείο ή μακροορυκτό ή ανόργανο στοιχείο. Αντιπροσωπεύει το 2% του σωματικού βάρους. Το 99% του ασβεστίου βρίσκεται στα οστά και τα δόντια. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α3.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B.... 2 Β1.... 2 Β2....

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Μέταλλα - Ιχνοστοιχεία. Λαπαρίδης Κώστας Αν. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Κοµοτηνής

Μέταλλα - Ιχνοστοιχεία. Λαπαρίδης Κώστας Αν. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Κοµοτηνής Μέταλλα - Ιχνοστοιχεία Λαπαρίδης Κώστας Αν. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Κοµοτηνής Γενικά -- Μέταλλα Ανόργανα στοιχεία - συγκεκριµένα µονά άτοµα, πολύ ενεργά λόγω της ηλ. φόρτισης Ρυθµίζουν διαδικασίες του σώµατος

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32 Πρόλογος...7 Αρκτικόλεξα και σύμβολα...21 1 Συστατικά του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα