Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Σαινσιμονισμός Η «Ανατομία» ενός κινήματος Μάθημα: Ιστορία Και Θεωρία Των Αναγνωστικών Πρακτικών (ΓΣΓ 293) Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ναούμ Ιωάννα Επιμέλεια Εργασίας: Μυλωνά Κυριακή 1

2 2

3 ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΑΙΝ-ΣΙΜΟΝ Η ζωή του Σαιν- Σιμόν, με τα σκαμπανεβάσματά της, μοιάζει με μυθιστόρημα. Περιλαμβάνει περιπέτειες, όπως η συμμετοχή του στον Πόλεμο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, απόγνωση και δράμα, με την ακραία δυστυχία που γνώρισε στις αρχές της δεκαετίας του 1810 ή ακόμα με την απόπειρα αυτοκτονίας το 1823, ανέκδοτα γεγονότα αληθινά η πλαστά. Μολαταύτα, θα μνημονεύσουμε τους βασικούς σταθμούς της ζωής του, επικεντρώνοντας την προσοχή μας κυρίως στη ρήξη που αντιπροσωπεύει ο Σαιν-Σιμόν σε σχέση με τη σκέψη του Διαφωτισμού, καθώς και στους δεσμούς που συνδέουν τη θεωρία του με το κίνημα του σαινσιμονισμού. Ο Κλωντ-Ανρί ντε Ρουβουά ντε Σαιν-Σιμόν γεννήθηκε στο Παρίσι στις 17 Οκτωβρίου 1760, από παλαιά αριστοκρατική οικογένεια. Γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα για τα νεανικά του χρόνια, που τα πέρασε κατά κύριο λόγο στην Πικαρδία. Οι περισσότερες πληροφορίες που αφορούν αυτή την περίοδο είναι αμφίβολης αξιοπιστίας. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο νεαρός κόμης διατηρούσε μια δύσκολη σχέση με τον πατέρα του, τον Μπαλταζάρ- Ανρί. Όπως και πολλά άλλα μέλη της τάξης του, ο Σαιν-Σιμόν επέλεξε να ακολουθήσει τη στρατιωτική σταδιοδρομία. Χάρη στην οικογενειακή προστασία, διορίστηκε ανθυπολοχαγός στο σύνταγμα της Touraine τον Ιανουάριο του 1778, ενώ τους επόμενους μήνες έγινε υπολοχαγός, και έπειτα λοχαγός στο ίδιο σύνταγμα. Αυτή η ταχύτατη προαγωγή δεν τον εμπόδισε να τα παρατήσει όλα, για να ενταχθεί στα γαλλικά στρατεύματα που πολεμούσαν στο πλευρό των εξεγερμένων Αμερικάνων το Ωστόσο, εκείνο που θα αποδειχθεί καθοριστικό για τη συνέχεια της σταδιοδρομίας του ήταν όχι τόσο η πολεμική του δράση, όσο η άμεση επαφή του με τα δημοκρατικά ιδεώδη των εξεγερμένων. Ο ίδιος διέβλεψε ότι η Αμερικανική Επανάσταση θα σήμαινε την έναρξη μιας νέας εποχής για την πολιτική και ότι θα έφερνε σημαντική πρόοδο στον πολιτισμό καθώς και αλλαγές στο κοινωνικό καθεστώς που επικρατούσε τότε στην Ευρώπη. Ο Σαιν-Σιμόν γύρισε στη Γαλλία το 1783, αναμένοντας αυτές τις «αλλαγές». Επανεντάχθηκε στον βασιλικό στρατό και στάλθηκε στην ανατολική Γαλλία, αλλά σύντομα βαρέθηκε και εγκατέλειψε το στράτευμα για να επιδοθεί σε ποικίλες δραστηριότητες. Το 1785, τόν βρίσκουμε να ετοιμάζει από την Ολλανδία μια εισβολή στις αγγλικές Ινδίες, και, δυο χρόνια αργότερα, να ασχολείται μ ένα σχέδιο διώρυγας που θα συνέδεε τη Μαδρίτη με τη θάλασσα. Έως την Επανάσταση, ο Σαιν-Σιμόν ήταν από εκείνους τους «ιππότες του τυχοδιωκτισμού», που διέσχιζαν την Ευρώπη ακολουθώντας το δέλεαρ των επιχειρήσεων και των μυθικών κερδών. Το 1789 αποτέλεσε γι αυτόν καμπή, αν και η στράτευσή του στο πλευρό της Επανάστασης ίσως δεν ήταν και τόσο ανυστερόβουλη όσο υπέθεσαν οι βιογράφοι του. Μια σειρά ενεργειών του, πάντως, μαρτυρεί την προσχώρησή του στη νέα πολιτική και κοινωνική τάξη πραγμάτων. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας του Λαού της ίδιας πόλης και δέχτηκε να διοικήσει προσωρινά την εθνοφυλακή, το Την ίδια χρονιά, επέλεξε να δεχτεί και το δημοκρατικό βάπτισμα και ονομάστηκε πολίτης Bonhomme. 3

4 Με αλλεπάλληλους, επιδέξιους χειρισμούς, ο Σαιν-Σιμόν κατάφερε να συγκεντρώσει μια πραγματική περιουσία, σε συνθήκες όχι και πολύ διαφανείς. Ακούραστος, απέκτησε επίσης, το 1795, σημαντικό αριθμό ακινήτων στο Παρίσι. Δυο χρόνια αργότερα, τον βρίσκουμε επικεφαλή μιας επιχείρησης δημόσιων μέσων μεταφοράς. Παρά τις διαβεβαιώσεις πίστης που έδωσε στο νέο πολίτευμα, ο Σαιν- Σιμόν κατηγορήθηκε για αντεπαναστατικές πράξεις και φυλακίστηκε στην Αγία Πελαγία τον Δεκέμβριο του μεταφέρθηκε στη φυλακή του Λουξεμβούργου, απ όπου θα αποφυλακιστεί τον Οκτώβριο της επόμενης χρονιάς, έχοντας από θαύμα γλιτώσει την γκιλοτίνα. Αυτή την εποχή έγινε σαφής η κλίση του στη φιλοσοφία. Συνειδητοποιώντας τα κενά της πνευματικής του μόρφωσης, κατέφυγε σε μια πρωτότυπη μέθοδο για να τα καλύψει. Για να αποκτήσει καλή γνώση του φυσικού κόσμου και των νόμων που τον διέπουν, εγκαταστάθηκε απέναντι από την Πολυτεχνική Σχολή. Επί τρία χρόνια, η περιουσία που απέκτησε κερδοσκοπώντας τού επέτρεψε να δέχεται τους καλύτερους μαθητές της Σχολής και να επωφελείται από τις γνώσεις τους. Αργότερα, το ίδιο έκανε και με τους φοιτητές της Ιατρικής Σχολής. Αυτή η παράξενη πορεία μύησης ενίσχυσε την πεποίθησή του ότι είχε αποστολή να μεταρρυθμίσει τη φιλοσοφία και την επιστήμη του καιρού του. Ο γάμος του, που πραγματοποιήθηκε εσπευσμένα το 1801 και τελείωσε ακόμα πιο γρήγορα μ ένα διαζύγιο, δεν τον απομάκρυνε καθόλου από το σκοπό που είχε θέσει στον εαυτό του. Ο σκοπός αυτός διακρίνεται σ ένα από τα πρώτα του κείμενα, ένα προσχέδιο μιας νέας εγκυκλοπαίδειας, που απευθυνόταν στην Εταιρεία του Λυκείου το Λίγο αργότερα, εκδόθηκαν τα «Γράμματα ενός κατοίκου της Γενεύης στους συγχρόνους του», έργο στο οποίο ο Σαιν-Σιμόν προτείνει την εκ βαθέων αναδιοργάνωση της επιστήμης, η οποία θα οδηγούσε σε μια κοινωνική αναγέννηση και θα αχρήστευε τις υπάρχουσες πολιτικές δομές. Σ αυτό το έργο εμφανίζονται μερικά από τα βασικά θέματα του μεταγενέστερου στοχασμού του Σαιν- Σιμόν, όπως η αντικατάσταση της κοινωνίας των ιεραρχικών τάξεων του Παλαιού Καθεστώτος από μια κοινωνία τάξεων, οι οποίες διαφοροποιούνται με βάση τις παραγωγικές δραστηριότητές τους. Αφοσιωμένος στη φιλοσοφική σκέψη, ο Σαιν-Σιμόν αμελούσε το ζήτημα των χρημάτων, κι έτσι η περιουσία του μειωνόταν συνεχώς, ώσπου το 1806 είναι σχεδόν κατεστραμμένος οικονομικά. Με την υποστήριξη του Diard, ενός πρώην υπηρέτη του, ο Σαιν-Σιμόν αφοσιωνόταν όλο και περισσότερο στα σχέδιά του για μεταρρύθμιση της επιστήμης και της κοινωνίας. Το 1807 και το 1808, εκδόθηκαν οι δυο τόμοι του φιλόδοξου έργου του Introduction aux travaux scientifiques du XIXe siècle, το οποίο ο συγγραφέας απηύθυνε στα μέλη της Ακαδημίας, με στόχο να τους πείσει ότι έκαναν σοβαρό λάθος που ευνοούσαν τις επιμέρους επιστήμες σε βάρος της γενικής επιστήμης. Παρά την αδιαφορία με την οποία ο επιστημονικός κόσμος υποδέχτηκε αυτή την αποκάλυψη, ο Σαιν-Σιμόν επέμεινε με μια σειρά επιστολών προς τα μέλη του Ινστιτούτου και του Γραφείου Γεωγραφικού Μήκους, καθώς και με το Σχεδίασμα μιας νέας εγκυκλοπαίδειας. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα δεν τον έπαιρνε στα σοβαρά. Ο θάνατος του Diard το 1810 του στέρησε το μοναδικό στήριγμά του. Η ακραία φτώχεια στην οποία βρισκόταν τον εμπόδισε να εκδώσει τα νέα του έργα, το Εργασία για την παγκόσμια βαρύτητα, καθώς και ένα Υπόμνημα για την επιστήμη του ανθρώπου, στα οποία αναζητεί έναν και μοναδικό νόμο ικανό να εφαρμοστεί τόσο στον φυσικό κόσμο, όσο και στον άνθρωπο και την κοινωνία. Το 1814, η υλική του κατάσταση βελτιώνεται και παρατηρείται μια στροφή στις ιδέες του. Η λέξη βιομηχανία θα γίνει έκτοτε όρος-κλειδί στα κείμενα του Σαιν-Σιμόν. Προσδιορίζει το σύνολο των παραγωγικών δραστηριοτήτων, σε αντίθεση με αυτές που έχουν μοναδικό 4

5 αποτέλεσμα να συντηρούν τις στείρες διαιρέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Με αυτή την οπτική, οι εισοδηματίες και οι ευγενείς που ζουν από την εργασία των άλλων, νομίζοντας ότι είναι ανώτεροι από αυτούς, ή ακόμα και οι νομικοί που τρέφονται με τις δικολαβίες, δεν ανήκουν στην παράταξη της βιομηχανίας και των βιομηχάνων. Σε αυτή την «παράταξη» θέλει να απευθύνεται ο Σαιν-Σιμόν. Την παροτρύνει να πάρει την εξουσία, να οδηγήσει την κοινωνία, αντικαθιστώντας την πολιτική και τις κακοδαιμονίες της με μια ορθολογική διοίκηση. Σχεδόν όλα τα δημοσιεύματα της εποχής της Παλινόρθωσης κινούνται γύρω από αυτό το θέμα. Οι τοποθετήσεις υπέρ της βιομηχανίας βρίσκουν πολύ περισσότερο ακροατήριο απ ότι οι προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της επιστήμης. Η «παραβολή» που δημοσιεύει το Νοέμβριο του 1819 τον καθιστά οριστικά πρόσωπο της φιλελεύθερης αντιπολίτευσης. Στο κείμενο αυτό, ο Σαιν-Σιμόν φαντάζεται αρχικά τη Γαλλία στερημένη από τους πιο διακεκριμένους επιστήμονες και βιομήχανους. Αντιθέτως, δε θα συνέβαινε τίποτα το δυσάρεστο αν εξαφανιστούν τα μέλη της βασιλικής οικογένειας. Η δολοφονία του δούκα de Berry, που κατείχε εξέχουσα θέση στον κατάλογο των αχρήστων, στις 13 Φεβρουαρίου1820, οδήγησε τη δικαιοσύνη να στραφεί εναντίον του Σαι-Σιμόν για ηθική αυτουργία στη δολοφονία. Η δίκη, την οποία κατάφερε να κερδίσει, ενίσχυσε τη φήμη του. Μια ομάδα φίλων και οπαδών δημιουργείται γύρω του. Μερικές από τις πιο σημαντικές παρουσίες είναι ο γραμματέας του Ωγκύστ Κοντ και ο νεαρός τραπεζίτης Ολέντ Ροντρίγκ, που έγινε ένα από τα πρόσωπα-κλειδιά του κινήματος. Απογοητευμένος από το γεγονός ότι οι ιδέες του αργούσαν να θριαμβεύσουν, ο Σαιν-Σιμόν αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει το Τον επόμενο χρόνο, η ρήξη του με τον Κοντ τον πείραξε βαθιά. Τους τελευταίους μήνες της ζωής του, ο Σαιν-Σιμόν νόμισε ότι βρήκε την οργανική αρχή, που θα επέτρεπε στη μετεπαναστατική κοινωνία να ξεπεράσει τις κοινωνικές διαιρέσεις, σε μια νέα θρησκεία που προοριζόταν να αντικαταστήσει τον Χριστιανισμό. Σε αυτή τη νέα θρησκεία, το δόγμα και η λατρεία δεν θα είχαν μεγάλη σημασία. Το μόνο που μετρούσε ήταν η ηθική, μια κοινωνική ηθική που βασιζόταν στα αισθήματα αδελφοσύνης και αλληλοβοήθειας. Οι περισσότεροι από τους φίλους και οπαδούς του είδαν σε αυτό αλλαγή προσανατολισμού, σχεδόν προδοσία σε σχέση με το επιστημονικό και ερευνητικό πνεύμα που ενέπνεε τα προηγούμενα κείμενά του. Μόνο αργότερα, το έργο του Nouveau christianisme θα μελετηθεί από τους σαινσιμονιστές. Ο Σαιν-Σιμόν αρρώστησε τον Απρίλιο του 1825 και πέθανε στις 19 Μαΐου Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟΥ PRODUCTEUR Σ υγκεντρωμένοι γύρω από το νεκρικό κρεβάτι του Σαιν-Σιμόν, οι πιο πιστοί φίλοι του ορκίστηκαν να διαδώσουν τις ιδέες του. Τι καλύτερος τρόπος για να επηρεάσει κανείς την πνευματική κίνηση από μια εφημερίδα, που θα ξανάπιανε τα βασικά θέματα. Αυτός ήταν ο προορισμός της εφημερίδας Le Producteur. Journal de l industrie, des sciences et des beaux-arts (= Ο Παραγωγός. Εφημερίδα της βιομηχανίας, των επιστημών και των καλών τεχνών), που ιδρύθηκε την 1 η Ιουνίου 1825, και της οποίας τα πρώτα φύλλα κυκλοφόρησαν τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς. Η εφημερίδα ήταν στην αρχή εβδομαδιαία, και έπειτα μηνιαία για λόγους οικονομικούς. Την επομένη του θανάτου του Σαιν-Σιμόν, ως κυριότερος μαθητής του εμφανίζεται ο Ολέντ Ροντρίγκ, πρώην βοηθός στην Πολυτεχνική Σχολή. Ωστόσο, στην περιπέτεια του Producteur, θα επισκιαστεί από δυο νεοφερμένους: τον Πρόσπερ Ανφαντέν και 5

6 τον Σαιντ-Αμάν Μπαζάρ. Γοητευμένοι από το σχέδιο, αυτοί οι δυο προσχωρούν στην ομάδα των πρώτων σαινσιμονιστών, για να γίνουν σύντομα οι ηγέτες της. Ο Producteur, πραγματική μήτρα του σαινσιμονισμού, δεν κράτησε παρά ένα τμήμα από την κληρονομιά του Σαιν-Σιμόν. Αφήνοντας κατά μέρος το Nouveau christianisme και το μήνυμά του για χειραφέτηση, που ήταν πολύ ριζοσπαστικό για να γίνει άμεσα κατανοητό, οι συντάκτες της εφημερίδας υιοθέτησαν το σχέδιο μιας κοινωνίας, στην οποία η πολιτική θα παραχωρούσε τη θέση τη στα επιστημονικά και τεχνικά στελέχη. Για να λειτουργήσει μια τέτοια κοινωνία, χρειαζόταν μια «λατρεία», που θα επέτρεπε στο λαό να συμμεριστεί τις ιδέες και τα συνθήματα των ηγετών του. Εξαρχής, λοιπόν, ο σαινσιμονισμός παρουσιάζει μια θρησκευτική διάσταση, η οποία ενισχύεται όλο και περισσότερο με τον καιρό. Πολλά άρθρα του Producteur ασχολούνταν με την πολιτική οικονομία και αντέκρουαν τις φιλελεύθερες ιδέες. Η εφημερίδα διακήρυσσε ότι επιδιώκει να αντικαταστήσει τον ελεύθερο ανταγωνισμό με το συνεταιρισμό των εργαζομένων. Η ανάπτυξη αυτής της πίστης σε μεγάλη κλίμακα ήταν μέρος του προγράμματος που προωθούσε η εφημερίδα. Αυτή η πρόταση αποτέλεσε πάντα έναν από τους ισχυρότερους άξονες στην οικονομική σκέψη του σαινσιμονισμού. Από τις επιστήμες ως τις πιο πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις, από τη λογοτεχνία ως τις καλές τέχνες, ο Producteur πρότεινε μια προοδευτική και ταυτόχρονα κριτική ανάγνωση της επικαιρότητας. Το ατομικό διάβημα του Σαιν-Σιμόν, τα μνημόνια και τις προκηρύξεις του, που συχνά έφεραν τη σφραγίδα του παράδοξου, τα διαδεχόταν τώρα ένας συλλογικός στοχασμός, ο οποίος σύντομα άρχισε να διαχειρίζεται με αρκετή ελευθερία την κληρονομιά που επικαλούνταν. Ο Producteur διέκοψε την έκδοσή του μετά από ένα χρόνο. Μια απόπειρα επανέκδοσής του το 1828 απέτυχε. Αλλά η ώθηση που έδωσε η εφημερίδα θα αποδειχθεί καθοριστική. Μεταξύ 1826 και , οι νέες προσχωρήσεις στο κίνημα του σαινσιμονισμού πολλαπλασιάστηκαν. Νέοι μηχανικοί, που οι περισσότεροι ήταν απόφοιτοι της Πολυτεχνικής Σχολής, νομικοί και γιατροί συνδέονται με την ομάδα. Ένα πραγματικό κίνημα διαμορφώθηκε γύρω από τις ιδέες που είχε διαδώσει ο Producteur. Η συστηματοποίηση αυτών των ιδεών αποτέλεσαν το σώμα μιας ολοκληρωμένης θεωρίας. ΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΣΑΙΝΣΙΜΟΝΙΣΜΟΥ Γ ύρω στο 1830, οι σαινσιμονιστές ολοκλήρωσαν την επανερμηνεία της διδασκαλίας του Σαιν-Σιμόν, τον οποίο οι περισσότεροι δεν είχαν καν γνωρίσει. Η νέα ερμηνεία απέκτησε αξιωματική διατύπωση στους δυο τόμους του έργου Doctrine de Saint-Simon (=Θεωρία του Σαιν-Σιμόν), που συντάχθηκε συλλογικά υπό τη διεύθυνση των Μπαζάρ και Ανφαντέν. Οι δυο τόμοι εκθέτουν τη φιλοσοφία της ιστορίας που επεξεργάστηκε το κίνημα, τη διάγνωσή του για την παρούσα κατάσταση του πολιτισμού, και τέλος παρουσιάζουν την οργανική κοινωνία που οραματιζόταν. Ο σαινσιμονισμός ήθελε να δώσει μια συνολική απάντηση στα προβλήματα του ανθρώπου και της κοινωνίας, κατά το πρότυπο του μεσαιωνικού Καθολικισμού. Ήθελε να είναι μήνυμα ελπίδας και συγχρόνως επιστήμη, θρησκεία, φιλοσοφία. Στους δυο τόμους του Doctrine αποσαφηνίζεται η θεώρηση της ιστορίας που είχε σκιαγραφήσει ο ίδιος ο Σαιν-Σιμόν. Η μελέτη της ιστορίας οδηγεί σε μια σχεδόν συνολική αμφισβήτηση των κοινωνικών δομών της Γαλλίας της Παλινόρθωσης( ) και της Μοναρχίας του Ιουλίου( ). Για τους 6

7 σαινσιμονιστές, οι εν λόγω δομές φέρουν πράγματι τα σημάδια των διαιρέσεων που εμφανίστηκαν από τον καιρό της Μεταρρύθμισης, πρώτα θρησκευτικών και εν συνεχεία πολιτικών και οικονομικών. Όπως και ο Φουριέ, οι σαινσιμονιστές καταγγέλλουν τη σκληρότητα μιας κοινωνίας που κυριαρχείται από το παραταξιακό πνεύμα και τα ταξικά συμφέροντα. Οι συγκρούσεις που διαπερνούν αυτή την κοινωνία είναι για τους σαινσιμονιστές ένδειξη του «κριτικού» χαρακτήρα της συγκεκριμένης περιόδου. Ωστόσο, την ίδια στιγμή που αναγόρευαν την ιστορία σε επιστημονική γνώση, οι σαινσιμονιστές περιόριζαν τη δικαιοδοσία. Ήθελαν να είναι προφήτες μιας νέας οργανικής εποχής. Για τους σαινσιμονιστές, ο παγκόσμιος συνεταιρισμός των ανθρώπων αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό της κοινωνίας του μέλλοντος. Μετά από αιώνες ένοπλου αγώνα, αυτός ο συνεταιρισμός πρέπει να είναι ταυτόχρονα υλικός και πνευματικός. Ακολουθώντας κατά βήμα τον Σαιν-Σιμόν, ο οποίος είχε δώσει έμφαση στη βιομηχανική στροφή της μετεπαναστατικής Γαλλία και της Ευρώπης, οι συγγραφείς του Doctrine φαντάζονταν μια οργανική εποχή οπότε η παραγωγική δραστηριότητα θα είχε τα πρωτεία και δεν θα συναντούσε κανένα εμπόδιο. Ενώ οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι υπερασπίζονταν τους νόμους της αγοράς, οι σαινσιμονιστές, αντίθετα, θεωρούσαν ότι ο ελεύθερος ανταγωνισμός αποτελεί ένα από τα κύρια εμπόδια για την πρόοδο της βιομηχανίας. Στη θέση του ελεύθερου ανταγωνισμού οι οπαδοί του Σαιν- Σιμόν ήθελαν να βάλουν την ειρηνική οργάνωση της εργασίας, που βασίζεται στην ορθολογική κατανομή των εργαλείων, της γης, των μηχανών, των κεφαλαίων. Όμως, μια τέτοια κατανομή προϋποθέτει ότι θα ξεπεραστούν τα εμπόδια που ορθώνει ο απόλυτος χαρακτήρας της ιδιοκτησίας. Στο όνομα αυτής της αρχής, οι σαινσιμονιστές αμφισβητούσαν και το δικαίωμα της κληρονομιάς. Στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Le Globe θα εμφανιζόταν σύντομα το σύνθημα για κατάργηση όλων των προνομίων καταγωγής. Σε αυτή την πλήρως οργανωμένη κοινωνία του μέλλοντος, η ατομική ελευθερία δεν έχει μεγαλύτερη θέση από την ισότητα. ΠΟΛΙΤΙΚΗ Μ έχρι το 1830, ο σαινσιμονισμός βρισκόταν εκτός πολιτικής σκηνής, έστω κι αν λογομαχούσε περιστασιακά με τους πολέμιούς του μέσω του Producteur. Κρίνοντας από τις πρώτες προσχωρήσεις στον σαινσιμονισμό, ο Μπαζάρ, ο Ανφαντέν και οι σύντροφοί τους οραματίζονταν τη σταδιακή στράτευση των ελίτ στην υπόθεσή τους. Οι ελίτ καλούνταν να μεταρρυθμίσουν την πίστη και να οργανώσουν την παραγωγική εργασία. Σε μια επόμενη φάση, ο λαός θα προσηλυτιζόταν, χάρη στη συνδυασμένη συμβολή της θρησκείας και της τέχνης. Η Επανάσταση του Ιουλίου (27-29 Ιουλίου 1830) έρχεται να διαταράξει αυτό το ωραίο σχήμα, θυμίζοντας στους σαινσιμονιστές ότι η πραγματική διαδικασία μετασχηματισμού της κοινωνίας είναι πιο περίπλοκη. Έτσι, αναγκάστηκαν να επανεξετάσουν την ελιτιστική αντίληψή τους για την κοινωνική αλλαγή, εξαιτίας της απρόσμενης απήχησης που είχαν στους εργάτες των μεγάλων πόλεων. Ενισχυμένος με εκατοντάδες οπαδούς που περίμεναν από τον Μπαζάρ να τοποθετηθεί σε διάφορα επικαιρικά ζητήματα, ο σαινσιμονισμός αποκτούσε, σχεδόν άθελά του, πολιτική υπόσταση. Όταν την επομένη της Επανάστασης του 1830 η Globe, που είχε για καιρό υπερασπιστεί φιλελεύθερες ιδέες, πέρασε στα χέρια των σαινσιμονιστών, άρχισε να αντανακλά τους δισταγμούς τους. Με το πρόσχημα ότι έπρεπε να επισπεύσει τη χειραφέτηση των ευρωπαϊκών λαών, η εφημερίδα ήταν φιλοπόλεμη τους πρώτους 7

8 μήνες της Μοναρχίας του Ιουλίου. Έπειτα, όμως, εγκαινίασε μια θεαματική στροφή, για να καταλήξει στις ειρηνικές θέσεις του Doctrine, ενώ παράλληλα επιβεβαιωνόταν η αυξανόμενη επιρροή του Ανφαντέν σε βάρος του Μπαζάρ. Επιθυμώντας να διαφοροποιηθούν από τους δημοκράτες αλλά και από τους μοναρχικούς, από τους φιλελεύθερους αλλά και από τους αντιπάλους τους, οι σαινσιμονιστές δεν κατάφεραν να μετατρέψουν τη θεωρία τους σε συνεκτικό πρόγραμμα δράσης. Παρόλο που ο σαινσιμονισμός απέβλεπε σε μια ενιαία θεωρία, το μήνυμά τους έμοιαζε περισσότερο με συμβιβασμό, παρά με σύνθεση. ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΣΑΙΝΣΜΟΝΙΣΜΟΥ ΓΥΡΩ ΣΤΟ 1830 Σ τα δέκα χρόνια που κράτησε η ιστορία του, από το 1825 ως το 1835 περίπου, ο σαινσιμονισμός μεταμορφωνόταν συνεχώς. Το κίνημα συγκροτήθηκε από λίγους οπαδούς του Σαιν-Σιμόν και κατέληξε να περιλαμβάνει πολλές εκατοντάδες μέλη- γύρω στα στο απόγειό του, το Ενώ αρχικά απευθυνόταν σε ένα καλλιεργημένο κοινό, ικανό να κατανοήσει τις διατριβές περί πολιτικής οικονομίας του Producteur και του Doctrine, ο σαινσιμονισμός απέκτησε βαθμιαία μια διάσταση αυθεντικά λαϊκή, καθώς το μήνυμα του διαδόθηκε στους τεχνίτες και τους εργάτες. Στην κορυφή της ιεραρχίας βρισκόταν η ανώτερη διεύθυνση, δηλαδή ο Μπαζάρ και ο Ανφαντέν, και εν συνεχεία μόνο ο Ανφαντέν, μετά τη διαμάχη που προέκυψε μεταξύ των δύο «Ανώτατων πατέρων» στα τέλη του Ακολουθούσαν η δεύτερη και η τρίτη βαθμίδα, όπου βρίσκονταν οι άλλοι οπαδοί, και τέλος μια βαθμίδα προπαρασκευαστική, που υποδεχόταν τους νεοφώτιστους για να του μυήσει. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οπαδούς ανήκαν στην αστική τάξη. Ωστόσο, αυτή η ιεραρχημένη οργάνωση δεν αποτελούσε παρά τμήμα μόνο του σαινσιμονισμού. Γύρω από αυτή, στο Παρίσι όπως και στην επαρχία, δημιουργήθηκαν δίκτυα που απαρτίζονταν από συγγενείς των οπαδών, ή απλώς από ανθρώπους στους οποίους η διδασκαλία αυτή κινούσε την περιέργεια. Ο σαινσιμονισμός παρουσιάζει διπλή όψη: από τη μια, μια ιεραρχία που θύμιζε τις δομές της Καθολικής Εκκλησίας από την άλλη, ένα νεφέλωμα πολύ πιο συγκεχυμένο, κάτι μεταξύ θρησκευτικής αίρεσης και κινήματος απόψεων. Η πολυπλοκότητα του σαινσιμονισμού απορρέει εν μέρει και από το ευρύ φάσμα των τεχνικών προπαγάνδας που χρησιμοποιούσε. Στη Γαλλία της δεκαετίας του 1830, ο σαινσιμονισμός ήταν ένα από τα πρώτα ουτοπικά κινήματα που χρησιμοποίησε συστηματικά τεχνικές που του εξασφάλιζαν ένα νέου είδους ακροατήριο, προσεκτικό αλλά και επιπόλαιο σε αρκετές περιπτώσεις. ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑΣ ΤΟΥ ΣΑΙΝΣΙΜΟΝΙΣΜΟΥ Η προπαγάνδα του σαινσιμονισμού βασιζόταν καταρχήν στη συστηματική χρήση του κηρύγματος. Στα τέλη του 1831, το κίνημα οργάνωσε, στο Παρίσι, εννέα δημόσια μαθήματα τη βδομάδα. Ορισμένα από τα μαθήματα αυτά απευθυνόταν σε κοινό αστών, ενώ άλλα προοριζόταν για τους εργάτες. Οι σαινσιμονιστές αποδείχθηκαν ταλαντούχοι ρήτορες, πότε ορθολογιστές και πότε λυρικοί, άλλοτε καταγγέλλοντας την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων και άλλοτε επαγγελλόμενοι την ευτυχία του μέλλοντος. 8

9 Εκτός από τις τακτικές διδασκαλίες υπήρχαν και οι αποστολές στην επαρχία. Μερικές γνώριζαν μεγάλη επιτυχία και κατέληγαν σε αλυσιδωτές προσχωρήσεις, παρόλο που ο ερχομός των σαινσιμονιστών προκαλούσε ταραχή στους οπαδούς της καθεστηκυίας τάξης. Έτσι μετά από πολλές αποστολές στη Νότια Γαλλία, δημιουργήθηκαν οι «εκκλησίες» του Μονπελιέ και της Τουλούζ. Η γεωγραφική κατανομή αυτών των δικτύων φαίνεται να εξαρτάται κυρίως από την παρουσία ή την απουσία φανατικών προπαγανδιστών, ικανών να προκαλέσουν αλλεπάλληλες προσχωρήσεις. Όσοι από αυτούς πείστηκαν, σχημάτισαν «εκκλησία», η οποία θα αποτελέσει ένα από τα πιο στέρεα ερείσματα του σαινσιμονισμού. Τα αποτελέσματα υπήρξαν λιγότερο λαμπρά στο εξωτερικό, όπου κατευθύνονταν επίσης πολλές αποστολές. Εκεί, το μήνυμα του σαινσιμονισμού φαινόταν πολύ γενικό και αφηρημένο. Η φιλοδοξία των σαινσιμονιστών να δημιουργήσουν μια μονολιθική Εκκλησία αντί να ξεκινήσουν από την ίδρυση αυτόνομων κοινοτήτων μικρού μεγέθους, κατά το πρότυπο της «αρμονίας» του Όουεν ή των φαλανστηρίων του Φουριέ, αποδείχθηκε αντίθετη προς τον αγγλο-σαξονικό προγραμματισμό και τις προτεσταντικές παραδόσεις. Εκτός από τα κηρύγματα και τις αποστολές, οι οπαδοί του Σαιν-Σιμόν χρησιμοποιούσαν και άλλους τρόπους για να διαδώσουν το μήνυμά τους. Οι ηγέτες του κινήματος οργάνωναν τακτικά εσπερίδες, προσελκύοντας μέλη της παρισινής πνευματικής και καλλιτεχνικής ελίτ, καθώς και επιφανείς ξένους, όπως ο Γερμανός ποιητής Χάινριχ Χάινε. Η γοητεία του Ανφαντέν έκανε θαύματα κατά τη διάρκεια αυτών των εκδηλώσεων. Οι εργάτες, από την πλευρά τους, στο τέλος των εκπαιδευτικών συνεδριάσεων που οργανώνονταν γι αυτούς, πήγαιναν σε μια αίθουσα στις παρυφές της Belleville για να φάνε και να χορέψουν. Στη ζωή της «εκκλησίας» ή της «οικογένειας» των σαινσιμονιστών υπήρχαν τελετές, όπως γάμοι, βαφτίσια, δημόσιες ομολογίες πίστης, παρελάσεις στους δρόμους με σχηματισμούς και τραγούδια, που άφηναν έκπληκτους τους θεατές. Φιλοδοξώντας να αντικαταστήσει τον Καθολικισμό, ο σαινσιμονισμός έδινε ιδιαίτερη σημασία στο πρωτόκολλο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1830, ιδίως στο Παρίσι, ο σαινσιμονισμός αποκτούσε, εκτός των άλλων, και χαρακτήρα θεάματος. Επίσημος και φιλικός, θεατρικός και οικείος, αυτός ο θεαματικός χαρακτήρας χάριζε στο κίνημα μια φήμη που δεν θα μπορούσε να του προσφέρει από μόνη της η θεωρητική συζήτηση. Ο Τύπος αποτελούσε, πάντως, το βασικότερο μέσο προπαγάνδας. Ωστόσο, την επομένη της Επανάστασης του 1830, ο Organisateur επισκιάστηκε από την εφημερίδα Le Globe. Η Globe είχε υπερασπιστεί φιλελεύθερες θέσεις κατά την περίοδο της Παλινόρθωσης. Μέσω ενός από τους ιδρυτές της η εφημερίδα πέρασε στα χέρια των σαινσιμονιστών. Πραγματικό «επικοινωνιακό πρόγραμμα», δηλαδή η στρατηγική που επεξεργάστηκαν οι σαινσιμονιστές για να κάνουν τον κόσμο να μιλά γι αυτούς, περιλάμβανε επίσης την «αξιοποίηση» εντύπων που δεν τους ανήκαν. Η αξιοποίηση αυτή μπορεί να γινόταν με άμεσο τρόπο (για παράδειγμα, οι συντάκτες της Globe συχνά αναδημοσίευσαν αποσπάσματα από άρθρα του επαρχιακού Τύπου, όταν έκριναν ότι συμβάδιζαν με τη θεωρία), αλλά συνήθως ήταν έμμεση, με τη μορφή της πολεμικής που εξαπέλυαν κατά των αντιπάλων τους. Οι γελοιογραφίες που δημοσιεύονταν στον εικονογραφημένο Τύπο αποτελούσαν επίσης μέρος αυτής της στρατηγικής. Οι σαινσιμονιστές δεν επιχείρησαν να εμποδίσουν αυτή την παραγωγή εικόνων και σκίτσων που τους αναπαριστούσαν ως εκκεντρικούς ή τσαρλατάνους. Μαζί με τα βιβλία και τις μπροσούρες τους, οι σαινσιμονιστές κυκλοφορούσαν ύμνους και τραγούδια, επιχειρώντας, όπως και με τις εκπαιδευτικές συνεδριάσεις και τα δημοσιεύματά τους, να απευθυνθούν σε διαφορετικές κοινωνικές κατηγορίες. 9

10 Χάρη σε αυτό το ευρύτατο φάσμα προπαγανδιστικών τεχνικών, οι οπαδοί του Σαιν- Σιμόν έγιναν δημόσια πρόσωπα. Δεν άφηναν κανένα αδιάφορο και προκαλούσαν πολλές εχθρικές αντιδράσεις, αλλά και συμπάθειες, τόσο στην αστική τάξη των «ικανών», όσο και στον λαό. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟ ΚΙΝΗΜΑ Φ αίνεται ότι τον σαινσιμονισμό τον διαπερνούσε μια «θηλυκή» διάσταση. Εξάλλου, η χειραφέτηση της γυναίκας εμφανίζεται από την αρχή στο πρόγραμμα του κινήματος. Η αυξανόμενη διεύρυνση του ακροατηρίου του κινήματος σε γυναικείο κοινό περιλάμβανε και μέλη της αστικής τάξης, όσο και εκπροσώπους των λαϊκών τάξεων. Πολλές γυναίκες συμμετείχαν πλήρως στη ζωή του κινήματος. Ακόμα περισσότερες γυναίκες παρακολουθούσαν τα κηρύγματα και διάβαζαν τα δημοσιεύματα των σαινσιμονιστών. Ένας ολόκληρος τόμος της αλληλογραφίας της Globe, με επιστολές γυναικών που είχαν σταλεί στην εφημερίδα, μαρτυρεί ότι το μήνυμα του σαινσιμονισμού διασταυρώθηκε με τις διεκδικήσεις για την αυτονομία και για το δικαίωμα έκφρασης που θα αποτελέσουν ένα από τα θεμέλια του φεμινισμού. Γοητευμένες από το λόγο των σαινσιμονιστών, ορισμένες γυναίκες εξέφραζαν εντούτοις δυσπιστία για μια θεωρία της οποίας η γενναιοδωρία θα μπορούσε να αμφισβητηθεί. Σε αντίθεση με τους άλλους συνδρομητές της Globe, οι γυναίκες που απευθύνονταν στην εφημερίδα κατάγονταν απ όλα τα κοινωνικά στρώματα. Επίσης, το ύφος τους είναι πιο αποφασιστικά πνευματικό ή θρησκευτικό. Για πολλές γυναίκες, η προσχώρηση στον σαινσιμονισμό αντιπροσώπευε μια καθοριστική στροφή, την επιβεβαίωση της αυτονομίας τους και των δικαιωμάτων τους. Την επομένη της Επανάστασης του 1830, ο σαινσιμονισμός αντιπροσώπευε κάτι πολύ περισσότερο από μια ελπίδα τους πρόσφερε την ευκαιρία να αποδείξουν ότι οι ικανότητές τους μπορούσαν να συγκριθούν με εκείνες των αντρών. Το εύρος των ευκαιριών που δίνονταν στις γυναίκες παρέμενε, ωστόσο, περιορισμένο. Σε ομιλία του στις 27 Νοεμβρίου 1831, ο Ανφαντέν ανέθετε τον προσηλυτισμό στα άρρενα μέλη του κινήματος, μέχρι να συμφωνηθεί ποια θα ήταν η θέση των γυναικών στη νέα Εκκλησία και στη νέα κοινωνία. Η ΡΗΞΗ Η ρήξη του Μπαζάρ και του Ανφαντέν στο τέλος του 1831 δυσαρέστησε τους αναγνώστες της Globe. Παίρνοντας τη μορφή πραγματικού σχίσματος, αμαύρωσε την αγιογραφική εν μέρει εικόνα που είχαν οι ίδιοι δημιουργήσει. Ωστόσο, αντί να προκαλέσει την απομάκρυνση οπαδών, το σχίσμα φαίνεται πως ενίσχυσε τους δεσμούς που τους ένωναν με το κίνημα. Η προσήλωση αυτή πιθανόν οφείλεται στο γεγονός ότι ο σαινσιμονισμός δεν προσλαμβανόταν μόνο ως μια ακόμη οικονομική, πολιτική και θρησκευτική θεωρία, πλάι στον φιλελευθερισμό, στα δημοκρατικά πιστεύω, ή στον κοινωνικό Καθολικισμό, ρεύματα που ισχυρίζονταν ότι πρόσφερε λύση στα δείνα της εποχής. Για πολλούς, αντιπροσώπευε μια στράτευση, και κυρίως μια πρακτική. Γύρω στο 1835, η δυναμική του σαινσμονικού κινήματος είχε οριστικά ανακοπεί. Σχεδόν όλοι οι Πολυτεχνίτες που είχαν προσχωρήσει κάποια στιγμή στον σαινσιμονισμό τον εγκατέλειψαν, άλλοτε λόγω πίεσης της οικογένειάς τους ή της υπηρεσίας τους, 10

11 άλλοτε λόγω της απογοήτευσης που προκάλεσε η ρήξη με τον Μπαζάρ, και άλλοτε λόγω της ανικανότητας του κινήματος να αλλάξει πραγματικά τις συνθήκες ζωής της «πιο πολυάριθμης και πιο φτωχής τάξης». ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ ΕΛΠΙΔΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΕΙΣ Η δημιουργία της βαθμίδας των εργατών επιχειρούσε να ανταποκριθεί στις ελπίδες που επενδύονταν στο σαινσιμονισμό. Σε αντίθεση με τα ανώτερα κλιμάκια της ιεραρχίας, η βαθμίδα αυτή είχε πολύ πιο σοφή πρακτική σκοπιμότητα. Εκτός από τη διδασκαλία της θεωρίας στους τεχνίτες και τους εργάτες, το ζητούμενο ήταν να προωθηθεί ο συνεταιρισμός τους σε θέματα κατοικίας, θέρμανσης και διατροφής, ώσπου να επεκταθεί αυτή η συνεργατική αρχή και την παραγωγική διαδικασία, σύμφωνα με τις αρχές του σαινσιμονισμού. Μερικά από τα προνόμια που παρέχονταν στους εργάτες, οι οποίοι προσχωρούσαν στο σαινσιμονισμό, ήταν η διαγραφή των χρεών από δάνεια που μπορεί να είχαν συνάψει, καθώς και ιατρική παρακολούθηση από γιατρούς μέλη του κινήματος. Η «ομολογία πίστης» αποτελούσε σημαντικό ορόσημο στο δρόμο που έπρεπε να διανύσει ο τεχνίτης ή ο εργάτης ώσπου να ενταχθεί πλήρως στη σαινσιμονική οικογένεια. Η «ομολογία» γινόταν δημόσια, μπροστά στα κύρια μέλη της ιεραρχίας, παίρνοντας έτσι επίσημο χαρακτήρα. Σημαντικό στοιχείο ήταν η αποκήρυξη του Καθολικισμού. Σε πολλούς οπαδούς του σαινσιμονισμού, η απόρριψη του Καθολικισμού είχε κάτι το επιφανειακό, αφού τελικά τον αντικαθιστούσαν μ ένα μήνυμα που του έμοιαζε πολύ στην πράξη. Οι ομολογίες πίστης που αποσπώνται εν τω μεταξύ από τους εργάτες, χωρίς να τους διευκρινίζεται η ακριβής έννοια που έχει η πανθεϊστική κατεύθυνση της σαινσιμονικής θεωρίας, μοιάζουν περισσότερο με ιδεολογική χειραγώγηση. Κατά την Παλινόρθωση και τη Μοναρχία του Ιουλίου, αυτός ο κόσμος των τεχνιτών και εργατών αποδείχθηκε ιδιαιτέρως ευάλωτος στις ανατροπές της οικονομικής συγκυρίας, που συμπίεζαν τους μισθούς. Συνέπεια της δύσκολης αυτής εποχής ήταν ότι πολλοί τεχνίτες και εργάτες ζούσαν σε απόλυτη στέρηση, έστω κι αν κάποιοι τα κατάφερναν καλύτερα από άλλους. Τα εισοδήματα των ελών της «βαθμίδας των βιομηχάνων» παρουσίαζαν σημαντικές ανισότητες. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν είναι παράξενο που πολλοί τεχνίτες και εργάτες συνωστίζονταν στο κατώφλι της «βαθμίδας των βιομηχάνων», με την ελπίδα ότι θα τους αναθέσουν δουλειά. Τον Ιανουάριο του 1832, η οργάνωση ανασυγκροτήθηκε και μετονομάστηκε «βαθμίδα των βιομηχάνων». Η κρίση του κινήματος, η οποία προκλήθηκε από τη δίκη και τη φυλάκιση του Πρόσπερ Ανφαντέν και του Μισέλ Σεβαλιέ, είχε ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της «βαθμίδας των βιομηχάνων». Ο σαινσιμονισμός κατέχει ιδιαίτερη θέση στη γέννηση των σοσιαλιστικών ιδεωδών. Δεν πρόκειται για προείκασμά τους, ούτε καν για το μονοπάτι που οδηγεί προς τη σαφή διατύπωσή τους, αλλά μάλλον για ένα είδος ιντερμέδιου. Η αποτυχία της «βαθμίδας των βιομηχάνων» αποδεικνύεται πιο πλούσια σε διδάγματα από τις λιγοστές επιτυχίες της, καθώς επέτρεψε στους ανθρώπους του λαού να συνειδητοποιήσουν με σαφήνεια τα όρια μιας διαδικασίας χειραφέτησης που είχαν αναλάβει κάποιοι άλλοι, δηλαδή η σαινσιμονική ιεραρχία, αστοί και επαγγελματίες, που τους αντιμετώπιζαν με πατερναλιστικό τρόπο. 11

12 ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΤΕΛΟΣ Σ τις μεγάλες απεργίες του 1840, ή στις μέρες του Φεβρουαρίου και του Ιουνίου του 1848, ο σαινσιμονισμός δεν ήταν παρά μια ανάμνηση για τους περισσότερους από εκείνους που είχαν πιστέψει στις υποσχέσεις του. Άλλα ουτοπικά κινήματα είχαν εν τω μεταξύ πάρει τα ηνία: το «εταιρικό σχολείο» που διεύθυνε ο βασικός οπαδός Σαρλ Φουριέ ή οι Ικάριοι, που ασπάζονταν τη διδασκαλία του Ετιέν Καμπέ. Ο ΣΑΙΝΣΙΜΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ι επιρροές του σαινσιμονισμού στην Ελλάδα των πρώτων δεκαετιών έχουν ήδη εντοπιστεί από την ελληνική ιστοριογραφία, όπως έχουν εντοπιστεί και η ποικιλία και η αντιφατικότητά τους. Πρόκειται, στην πραγματικότητα, για θραύσματα ιδεών, για επιλεκτικά αποσπάσματα από τη θεματική του, είτε προς την κατεύθυνση ενός ανήσυχου, αμφισβητιακού κοινωνικού προβληματισμού, είτε προς εκείνη της τεχνικής και οικονομικής ανάπτυξης, που δεν συγκροτούν όμως σε καμιά περίπτωση ολοκληρωμένη προσχώρηση στο σύνολο του «δόγματος». «Αίρεση» χαρακτηρίστηκε ο σαινσιμονισμός από το σύνολο σχεδόν των σχολιαστών του στον ελληνικό Τύπο της εποχής, και όχι μόνον από εκείνους για τους οποίους η ορθοδοξία ήταν καταστατικά και εκ προοιμίου «ο ιδεολογικός αντίπαλος των δυτικοφερμένων θεωριών», αλλά και από τους φιλοευρωπαίους, προοδευτικούς, εκσυγχρονιστές ή πρώιμους «κοινωνιστές». Εξάλλου, ο ισχυρός ακόμη απόηχος της Γαλλικής Επανάστασης, το ενεργό, σε όλη την Ευρώπη, μέτωπο φιλελευθερισμός/απολυταρχία, με τα διακυβεύματα της ελευθερίας και της δημοκρατίας, αποτελούσαν ισχυρά αντίβαρα σε μια παθητική προσοικείωση του σαινσιμονικού λόγου. Ο κεφαλονίτης Φραγκίσκος Πυλαρινός, ο εισηγητής της λέξης «κοινωνισμός» που με ασφάλεια έχει θεωρηθεί σαινσιμονιστής από τους έλληνες μελετητές, αφού αυτός εξέθεσε με συστηματικό τρόπο τη σαινσιμονική θεωρία με τα «Μαθήματα πολιτικά» του στην εφημερίδα Ήλιος τον Αύγουστο του 1833, ουσιαστικά αποσιώπησε τη θρησκευτική της διάσταση. Ο Πυλαρινός επαγγέλλεται τον «παγκόσμιον κοινωνισμόν», εννοώντας, μάλλον, την επικοινωνία, τη συνεργασία, ή και την αλληλεγγύη. Αλλά το γαλλικό πρωτότυπο του όρου (socialisme), που εμφανίζεται εκείνη ακριβώς την εποχή για να δηλώσει το αντίπαλο δέος προς τον ατομισμό (individualisme), είναι δημιούργημα του Pierre Leroux, ο οποίος είχε εγκαταλείψει το σαινσιμονισμό το Τάξεις και ιεραρχίες δεν υπάρχουν στη σκέψη του, ενώ είναι εμφανή τα αποτυπώματα του Διαφωτισμού. Ο Παναγιώτης Σοφιανόπουλος, ο κατά τον Κορδάτο εισηγητής του ουτοπικού σοσιαλισμού στην Ελλάδα, στο λόγο του οποίου έχουν, επίσης, εντοπιστεί ίχνη σαινσιμονικών ιδεών, μοιάζει καταρχήν πιο δεκτικός σε ευρύτερο φάσμα των ιδεών αυτών, καθώς υιοθετεί και τη φεμινιστική οπτική του σαινσιμονισμού. Απέρριπτε, όμως, ρητά την θεοκρατική πλευρά του, και συνεπώς τον σαινσιμονισμό ως συνολικό δόγμα. Ο Σοφιανόπουλος κατασκευάζει τελικά ένα δικό του «εκλεκτικό ιδεολογικό σχήμα», στο οποίο όμως η ιδέα της οικονομικής ανάπτυξης κατέχει κεντρική θέση. 12

13 Η εγγραφή των αδελφών Αλέξανδρου και Παναγιώτη Σούτσου στο πεδίο του σαινσιμονισμού είναι πρόσφατη, καθώς δύσκολα χωρούσαν οι λόγιοι φαναριώτες στη γενεαλογία της σοσιαλιστικής σκέψης. Και όμως, οι Σούτσοι βρίσκονταν πιο κοντά στους γάλλους πρωταγωνιστές του κινήματος. Οι απόηχοι σαινσιμονικών ιδεών στα λογοτεχνικά κείμενα των Σούτσων έχουν ήδη ανιχνευτεί. Οι αναφορές των Σούτσων, λογοτεχνικές ή μη, στους κοινωνικούς προβληματισμούς του σαινσιμονισμού παραμένουν πολύ γενικές και αόριστες. Δύσκολα θα περίμενε κανείς κάτι διαφορετικό, αν στη Γαλλία του 1830 οι εμπειρίες της νέας βιομηχανικής κοινωνίας ήταν πενιχρές, στην Ελλάδα ήταν ανύπαρκτες. Γι αυτό και οι όποιες προσλήψεις τέτοιων ιδεών ευκολότερα καταφεύγουν στον συμβολικό λόγο. Στην πραγματικότητα, με τους Σούτσους η πλάστιγγα κλίνει ήδη προς την αναπτυξιακήτεχνοκρατική εκδοχή του σαινσιμονισμού. Αυτή η εκδοχή του σαινσιμονισμού είχε, τελικά, και στην Ελλάδα, μικρή μεν αλλά ανθεκτικότερη επιρροή. Η επαγγελία της προόδου μέσω της ανάπτυξης της βιομηχανίας, των συγκοινωνιών και των τραπεζών διασταυρώθηκε με υπαρκτά και φλέγοντα ζητούμενα, στο Ναύπλιο του Με αυτές τις ιδέες συνδέθηκε και το πέρασμα των γάλλων σαινσιμονιστών από την Ελλάδα, και ιδίως του Γουσταύου ντ Εϊχτάλ. Η επιρροή του σαινσιμονισμού στην Ελλάδα δεν εξαρτήθηκε, βέβαια, από την παρουσία των Γάλλων μελών του κινήματος στη χώρα. Η παρουσία, ωστόσο, και η δράση ορισμένων σαινσιμονιστών στη χώρα μας άφησαν μακροπρόθεσμα ένα ανθεκτικότερο αποτύπωμα αυτής της εκδοχής του σαινσιμονισμού. Οι γνώσεις μας για τους σαινσιμονιστές που ήρθαν στην Ελλάδα έχουν αρκετά κενά. Την παρουσία των σαινσιμονιστών στην Ελλάδα την γνωρίζουμε χάρη στον Δημήτριο Βικέλα, ο οποίος δημοσίευσε στην Εστία του 1886, δύο μήνες μετά το θάνατο του Γουσταύου ντ Εϊχτάλ, αποσπάσματα από ημερολογιακές σημειώσεις του και έξι επιστολές του από την εποχή της διαμονής του στην Ελλάδα. Το δημοσίευμα του Βικέλα αξιοποιήθηκε, κάπως περιθωριακά, από την ιστοριογραφία από τον Κορδάτο και τον Μοσκώφ. Ο Γουσταύος ντ Εϊχτάλ( ) ήρθε στην Ελλάδα λόγω της επιθυμίας να γνωρίσει την Ανατολή, η οποία συνέγειρε τότε αρκετούς σαινσιμονιστές. Γόνος οικογένειας τραπεζιτών με κλάδους στη Γαλλία και στο Μόναχο και με σχέσεις με τη βαυαρική αυλή και τα δάνεια του ελληνικού κράτους, ο Γουσταύος σύντομα εκδήλωσε την πρόθεση να εργαστεί στον ελληνικό κρατικό μηχανισμό. Ο Εϊχτάλ διορίστηκε σύμβουλος στο «Γραφείο Δημοσίου Οικονομίας», που ιδρύθηκε με το διάταγμα της 9/21 Μαΐου Το γραφείο ασχολήθηκε τα πρώτα χρόνια με τον αποικισμό. Ο Εϊχτάλ επένδυσε το σχέδιο με το όραμα των συνεταιρισμών για όλες τις τάσεις του «ουτοπικού σοσιαλισμού», και ιδίως για τους οπαδούς του Σαρλ Φουριέ και του Ρόμπερτ Όουεν. Το σχέδιο, όμως, δεν ευοδώθηκε. Ωστόσο, η πιο ανθεκτική επιρροή του σαινσιμονικού πνεύματος στην Ελλάδα υπήρξε η δημιουργία ενός μικρού ανθρώπινου πυρήνα στον ελληνικό κρατικό μηχανισμό, ο οποίος διατήρησε ένα πνεύμα μέριμνας για «υλική πρόοδο» της χώρας. Τον Ιούνιο του 1835, μετά την ενηλικίωση του Όθωνα και την απομάκρυνση του Κωλέττη, ο Εϊχτάλ παραιτήθηκε και εγκατέλειψε την Ελλάδα. Ο Εϊχτάλ θα ξανασυναντηθεί με τα ελληνικά ενδιαφέροντα όταν θα προτείνει την υιοθέτηση της ελληνικής ως κοινής γλώσσας της διπλωματίας, κίνηση που νομιμοποιεί το διάβημα του Βικέλα να τον εντάξει στη χορεία των φιλελλήνων. 13

14 Ο ΟΥΤΟΠΙΚΟΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΣΟΥΤΣΩΝ, Ν. ΒΑΓΕΝΑΣ Μ ια ανάγνωση των πολιτικών κειμένων των Σούτσων έξω από το πρίσμα της παραδεδομένης εικόνας τους δείχνει ότι το κοινωνικό όραμα των δυο ποιητών πηγαίνει πέρα από την επιθυμία ενός σύγχρονου συντακτικού πολιτεύματος. Γιατί παρά το γεγονός ότι είναι στενά μπλεγμένοι στις συγκρούσεις των συγκεκριμένων πολιτικών παρατάξεων (έχει ειπωθεί ότι υποστηρίζουν τη «γαλλική» μερίδα του συντακτικού κόμματος), οι θέσεις που διατυπώνουν σε αρκετά κείμενά τους στον Ήλιο αναπαράγουν ορισμένες από τις ιδέες ενός πρώιμου ουτοπικού σοσιαλισμού για την ακρίβεια απόψεις του Σαιν-Σιμόν, οι οποίες γνώριζαν στη Γαλλία σημαντική απήχηση κατά το τέλος της δεκαετίας του 1820 (εποχή που οι Σούτσοι βρίσκονταν στο Παρίσι). Οι σχέσεις των δυο ποιητών με τον Φραγκίσκο Πυλαρινό, τον θεωρούμενο πρώτο Έλληνα σοσιαλιστή, είναι γνωστές, αφού δύο «σαινσιμονικά» κείμενα του Πυλαρινού βρίσκονται δημοσιευμένα στον Ήλιο. Αυτό που δεν έχει προσεχτεί είναι ότι η εφημερίδα των Σούτσων δεν αποτελεί απλώς έναν χώρο φιλοξενίας των ιδεών ενός φίλου, αλλά είναι η ίδια όργανο διάδοσης ιδεών. Όταν μάλιστα θυμηθούμε ότι στο Ναύπλιο αυτή την εποχή έχει καταφύγει μια ομάδα Γάλλων οπαδών του Σαιν-Σιμόν (μέλη της οποίας, κατ εισήγησιν του Κωλέττη, έχουν καταλάβει καίριες οργανωτικές θέσεις στη διοίκηση του νέου κράτους), και ότι η ομάδα αυτή μαζί με Έλληνες διανοούμενους έχουν συγκροτήσει «Σαινσιμωνικήν Εταιρείαν», είναι φυσικό να σκεφτούμε ότι οι Σούτσοι δεν θα πρέπει να ήταν αμέτοχοι σ αυτήν την κίνηση και ότι ο Ήλιος θα πρέπει να εξέφραζε τις απόψεις ενός ευρύτερου κύκλου ανθρώπων. Για να εκτεθούν κάποια παραδείγματα η ένταση των παρακάτω στίχων του Αλέξανδρου Σούτσου: Από της υπουλότητος το ζωντανόν σχολείον, του βδελυκτού εγωισμού το βρομερόν αγγείον ¹ αισθάνομαι ότι περιέχει κάτι από το πάθος με το οποίο οι οπαδοί του Σαιν- Σιμόν καταδίκαζαν τον εγωισμό η ακόλουθη στροφή του ίδιου: Δεν ανήκω εις καμμίαν Κομματάρχου μας μερίδα, αλλ εις όλην την πατρίδα. Έως σήμερα φατρία έθνους δεν εσχεδιάσθη, κι Αρχηγός εκείνης είμαι, ήτις έτι δεν επλάσθη.² θα πρέπει να εκφράζει λιγότερο ένα γενικό πατριωτικό συναίσθημα και περισσότερο μία συγκεκριμένη πολιτική επιθυμία, αφού η αναφορά στο ασχημάτιστο ακόμη στην Ελλάδα κόμμα του έ8νους φαίνεται να παραπέμπει σε κάτι ανάλογο μ εκείνο το σύνολο των παραγωγικών τάξεων, το οποίο ο σαινσιμονισμός αποκαλεί εθνικό κόμμα, αντιπαραθέτοντάς το στο αντιθετικό κόμμα. Εναντίον αυτής της παρασιτικής τάξης, και όχι εναντίον της συμπεριφοράς συγκεκριμένων προσώπων, φαίνονται να κατευθύνονται οι ποιητικές επιθέσεις και του Παναγιώτη Σούτσου κατά των υπουργών, των στρατηγών και των εισαγγελέων, ενώ στην ευτυχισμένη ζωή της μελλοντικής τέλειας κοινωνίας φαίνονται ν αναφέρονται οι στίχοι του: 14

15 Προς σας το βλέμμα έχομεν όσοι εν μέσω τρέχομεν επωφελών αγώνων. Ω άνθρωποι αόριστοι ω γενεαί αγνώριστοι των ερχομένων χρόνων!.. Διά της φαντασίας μου εις της μελαγχολίας μου τας συννεφώδεις ώρας, ω γενεαί ηδύνομαι στου μέλλοντος ν αφίνωμαι τας αοράτους χώρας.³ Άλλωστε ο Παναγιώτης στο ποίημά του «Η Πνυξ των Αθηνών» αναφέρεται ρητά στον κοινωνισμό: Ω αρχαίαι της Ελλάδος εποχαί δυο μεγάλαι! Στέλλουσα τριακοσίας αποικίας της το πάλαι, του κοινωνισμού τον σπόρον εις την γην εναποθέτει, κι ένα τίκτει σοφόν κόσμον εις τρεις χιλιάδας έτη! 4 Αναφορά του όρου κοινωνισμός υπάρχει και στον Λέανδρο και στον Εξόριστο του 1831, μάλιστα με όρους που δείχνουν ότι το πολιτικό πιστεύω των δύο αδερφών συμφωνεί και ως προς τις ιστορικές καταβολές του, αφού θεωρούν και οι δυο κοιτίδα του κοινωνισμού την Αργολίδα. Αναφωνεί ο ήρωας στο μυθιστόρημα του Παναγιώτη: «Αργολίς! στάδιον ευρύ μεγάλων ενθυμήσεων! Φυγάδες Αιγύπτιοι ναυαγήσαντες παρακατέθεσαν το πάλαι εις την παρθένον σου γην την σποράν του κοινωνισμού εκυοφόρησας, και την πεφωτισμένην Ευρώπην εγέννησας Εκ των σπλάχνων σου η παλαιά Ελλάς εξήλθεν εκ των σπλάχνων σου και η νέα». 5 Στην τριτοπρόσωπη αφήγηση του Εξόριστου τα ίδια περίπου λέει ο αφηγητής: «Επέρασεν ύστερον από την δενδρόφυτον Τίρυνθα, και ύστερον από τους Αποβάθμους, όπου το πάλαι απέβη ο Δαναός, φέρων εις την Ελλάδα τα πρώτα σπέρματα του κοινωνισμού, και όπου, κατά το 1833, έμελλε να αποβή νέος Δαναός, ο Βασιλεύς της Ελλάδος». 6 Η παρομοίωση του Όθωνα με τον Δαναό, ο οποίος, ως βασιλιάς του Άργους, δίδαξε στους ανθρώπους την καλλιέργεια της γης, τη διοχέτευση των υδάτων και την άρδευση των αγρών, είναι προφανές ότι υπαγορεύεται από το πρότυπο του Σαιν- Σιμόν: αφενός από τα δεδομένα της κοινωνικής θεωρίας του, που έβλεπε την ανάπτυξη της γεωργίας ως μία από τις βασικές οδούς προς την κοινωνική τελειοποίηση, και αφετέρου από τη συνήθεια των συγκριτικών του αναδρομών στην αρχαιότητα. 15

16 Στην αρχική μορφή του Λεάνδρου, που είχε τίτλο Αι περιπλανήσεις μου και που δημοσιεύεται ως σειρά ταξιδιωτικών επιστολών στον Ήλιο με την υπογραφή Περιηγητής, η σαινσιμονική διάσταση είναι ορατότερη. Ο σοσιαλιστικός τόνος γίνεται αισθητός σε ορισμένα του σημεία. Η ισχυρή αντιεξουσιαστική διάθεση του πρωταγωνιστή και ο ασίγαστος «έρως της ελευθερίας» φανερώνουν άνθρωπο με συγκεκριμένο πολιτικό όραμα. Ο Λέανδρος είναι ένας ουτοπικός σοσιαλιστής που λυγίζει τελικά κάτω από το βάρος της ρομαντικής μελαγχολίας. Το ίδιο θα μπορούσαμε να πούμε και για τον Εξόριστο, μολονότι στο μυθιστόρημα του Αλέξανδρου ο ήρωας δεν αυτοκτονεί, όπως στον Λέανδρο, αλλά απομακρύνεται από τον κόσμο, γεγονός που οφείλεται στην τροπή που παίρνουν τα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας. Ο «ενδεδυμένος την αρματωλικήν στολήν» Εξόριστος είναι ένας φουστανελοφόρος σαινσιμονιστής. Όπως όλοι οι ουτοπιστές, που φλέγονται από ιδέες αφηρημένες και ανέφικτες, «στερείται από τα μικρά εκείνα πλεονεκτήματα, τα τόσον αναγκαία εις την πρακτικήν ζωήν», και υπάρχουν μέσα του «θέρμη ακατάσβεστος και χορδαί τινες παραδόξως κινούμεναι». Όπως οι αντικομφορμιστές μαθητές του Σαιν-Σιμόν, φαίνεται πολλάκις παράξενος στα μάτια του κόσμου. Η ανακάλυψη μιας πρώιμης σοσιαλιστικής αναζήτησης στον Εξόριστο του 1831 καθιστά το μυθιστόρημα περισσότερο ενδιαφέρον. Πότε οι Σούτσοι γνωρίζουν το έργο του Σαιν-Σιμόν είναι δύσκολο να το προσδιορίσουμε με ακρίβεια. Όσο για τη διάρκεια των σαινσιμονικών τους πεποιθήσεων, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι ο Αλέξανδρος τις διατηρεί έως τουλάχιστον τον πρώτο καιρό έπειτα από τη μεταπολίτευση της 3 ης Σεπτεμβρίου του Στον Περιπλανώμενο, απευθύνει στην αθηναϊκή νεολαία, που του είχε παρασταθεί κατά τη δίκη, το εξής μήνυμα: Της βασιλείας των λαών, της μη εχούσης τέλη, η ροδοδάκτυλος ηώς, ω νέοι ανατέλλει την ζωογόνον δρόσον της και τα χαράγματά της ανήγγειλεν ο άγρυπνος Αλεκτρυών Γαλάτης με την εξ άρκτου φθάσασαν φωνήν εις μεσημβρίαν πιστεύετε, πιστεύετε, εις την Ελευθερίαν την οικουμένην η Θεά, ιδέτε, μεταλλάττει τα πλήθη έθνη γίνονται, πατρίδες των τα Κράτη, και οι ενός υπήκοοι ανάκτων συμπολίται αι μάχαι παύουν των λαών η έρις συζητείται εις μίαν ειρηνοποιόν Βουλήν Αμφικτυόνων, αντί δε της δυνάμεως ο λόγος άρχει μόνον. 7 Ο δημόφιλος Σούτσος επαναλαμβάνει εδώ ορισμένες από τις βασικές θέσεις της πολιτικής θεωρίας που διατύπωνε πριν από δέκα χρόνια στον Ήλιο. Διαφοροποιημένη από εκείνη του αδερφού του είναι η πορεία των σαινσιμονικών ιδεών του Παναγιώτη Σούτσου. Βαθύτερα θρησκευόμενος από τον Αλέξανδρο και περισσότερο ελκυόμενος από τις κατευθύνσεις του τελευταίου έργου του Σαιν-Σιμόν (Ο Νέος Χριστιανισμός, 1825) και των οπαδών του, ο Παναγιώτης θ ακολουθήσει την οδό ενός χριστιανικού σοσιαλισμού, ο οποίος γίνεται εμφανής σε ορισμένα άρθρα του στην εφημερίδα Η αναγεννηθείσα Ελλάς, που εξέδιδε δίγλωσση. Πολύ σύντομα το μήνυμα της χριστιανικής βίβλου θα διαποτίσει ακόμη περισσότερο τις ιδέες του Παναγιώτη οδηγώντας τον στη διαμόρφωση μιας θεωρίας, στην οποία το περιεχόμενο του σαινσιμονικού νεοχριστιανισμού αναπλάθεται σύμφωνα με τον χαρακτήρα της ελληνικής κοινωνίας. Η διατύπωση αυτής της θεωρίας γίνεται με τον εκτεταμμένο 16

17 πρόλογο του δράματός του Ο Μεσσίας (1839), ο οποίος μαζί με το δράμα αποτελούν ένα κοινωνικοπολιτικό μανιφέστο. Η κοινωνική ουτοπία απογυμνώνεται, στο έργο, σχεδόν πλήρως από τις υλικές προϋποθέσεις και το επιστημονικό υπόβαθρό της, διατηρώντας ωστόσο τη σοσιαλιστική της βεβαιότητα. Η υπέρβαση των παθών της σάρκας και η πνευματοποίηση του κοινωνικού οράματος δείχνουν ότι ο Σούτσος βρίσκεται με τον Μεσσία πλησιέστερα στις τελευταίες ιδέες του Σαιν-Σιμόν παρά στις μετέπειτα αναζητήσεις των μαθητών του, που δεν περιφρονούσαν τη σάρκα και την ύλη, όπως ο πριν από αυτούς χριστιανισμός, αλλά προσπαθούσαν να τις συγχωνεύσουν με το πνευματικό στοιχείο. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Αλέξανδρος Σούτσος, Σάτυραι, Εν Ύδρα [1827] ( «Σάτυρα τρίτη»). 2. Το τετραστιχο χρησιμοποιείται ως motto στην Ελληνικήν Πλάστιγγα ( Εν Αθήναις 1836). 3. Παναγιώτης Σούτσος, Ποιήσεις, Εν Ναυπλίω 1831, σ Παναγιώτης Σούτσος, Η κιθάρα, Εν Αθήναις 1835,σ Π. Σούτσος, Ποιήσεις, σ.119 Αλ. Σούτσος, Ο Εξόριστος του 1831, Φιλολογική επιμέλεια Νάσος Βαγενάς, Νεφέλη, Αθήνα 1996, σ Ο Λέανδρος, Εν Ναυπλίω 1834, σ.68. κατά την πρώτη δημοσίευση του αποσπάσματος, στο οποίο περιέχεται αυτό το χωρίο (Ήλιος, αρ. 38, 17 Νοεμβρίου 1833, σ.151), στη θέση του όρου κοινωνισμός βρίσκεται ο όρος κοινωνικός πολιτισμός. 7. Πράξις Δευτέρα, σκηνή Β. ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ Σ την ιστορία του 19 ου αιώνα, ο σαινσιμονισμός αντιπροσώπευε ένα σύντομο επεισόδιο, αξιοσημείωτο για την έντασή του, καθώς και για τα στερεότυπα και τους μύθους που πολύ γρήγορα συνδέθηκαν μαζί του. Από τον εκσυγχρονισμό του τραπεζικού συστήματος ως την ανάπτυξη των σιδηροδρόμων, από τη γένεση των σοσιαλιστικών ιδεών ως την ακαταμάχητη άνοδο των επιχειρηματικών κύκλων, πολλές αλλαγές πιστώθηκαν στους οπαδούς του Σαιν-Σιμόν, ενώ οι σχέσεις που αυτοί συνέχισαν να διατηρούν μεταξύ τους και κατά τη διάλυση του κινήματος συχνά θεωρήθηκαν ένα είδος μασονίας, ισχυρής όσο και εκτεταμένης. Αντικρούοντας τη σημασία αυτή του σαινσιμονικού «επεισοδίου», αρκετοί ιστορικοί αμφισβήτησαν τον πραγματικό ρόλο του σαινσιμονισμού στον εκσυγχρονισμό της Γαλλίας. 17

18 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Antoine Picon, Οι σαινσιμονιστές. Ορθός λόγος, φαντασιακό, ουτοπία, (μτφ. Χρονοπούλου Μαρίνα), Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, 2007 Nάσος Βαγενάς, «Ο ουτοπικός σοσιαλισμός των αδελφών Σούτσων» στον τόμο: Από τον Λέανδρο στο Λουκή Λάρα Υδατογράφημα περιεχομένων και λογότυπο Α.Π.Θ, διαδίκτυο 18

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει φανατισμός στην εποχή μας

ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει φανατισμός στην εποχή μας ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Φανατισμός (από τη λατινική λέξη fanum = ιερό) είναι η εμπαθής προσήλωση του ανθρώπου σ ένα θρησκευτικό δόγμα, σε μια πολιτική ιδεολογία, σ ένα ηγετικό πρόσωπο, σε μια αθλητική ομάδα,

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ»

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ» Πως γίνομαι δημιουργός Αναλυτικού Προγράμματος: B= (Τι γνωρίζουν οι συνάδελφοι πριν από το σεμινάριο για το Θέμα) (BEFORE) D= (Τι λαμβάνουν οι συνάδελφοι κατά το σεμινάριο για το Θέμα) (DURING) A= (Τι

Διαβάστε περισσότερα

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας Ναζισµός Ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος είχε ως αποτέλεσµα την εµφάνιση µιας πολιτικής ιδεολογίας που εφαρµόστηκε στην Γερµανία, αλλά και σε κάποιες άλλες χώρες και ονοµάστηκε Ναζισµός ή Γερµανικός εθνικοσοσιαλισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: GI_V_NEG_0_17443 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11 / 12 / 2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΕΛΙΝΑ ΖΗΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος; ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηματολόγιο αφορά έρευνα για τις συνήθειες των φοιτητών. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν μένουν αυστηρά προσωπικές και χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς λόγους. Σας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 ΗΕξέλιξηκαιη Ιστορίατης Εκπαίδευσηςανά τουςαιώνες Τομάθημαστην αρχαίαελλάδα. Αντί για βιβλία είχαν πήλινες πλάκες και το μάθημα γινόταν με δύο άτομα, τον μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Γεννήθηκε στην πόλη Αιάκειο της Κορσικής, μόλις ένα χρόνο αφού η κυριαρχία του νησιού μεταβιβάστηκε από τη Δημοκρατία της Γένοβας στη Γαλλία. Ο πατέρας του Κάρλος Βοναπάρτης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Ιούνιος 2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Αναφέρετε, κατά συνοπτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αποβλέπει στην εισαγωγή, στην έννοια των δημοσίων σχέσεων και στην κατανόηση του τι είναι δημόσιες σχέσεις, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Στρατάκη Ελένη Παρασύρη Παγώνα Μανουσιδάκη Κατερίνα Πουλινάκη Κατερίνα Μάθημα : Παιδαγωγική & Φιλοσοφία της Παιδείας Καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 Συμμετείχαν οι μαθητές : Α ΟΜΑΔΑ Κρομμύδα Μαρίνα, Κωτούλα Μαρία, Γκεντς Φατμέ, Παναγιώτη Αναστασία. Β ΟΜΑΔΑ Χατζηκωνσταντίνου Ραφαέλα,

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών.

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών. Β. Ενδιαφέροντα κι εξωσχολικές δραστηριότητες. Γνώση Αγγλικών Ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό της τάξεως του 97.9% των ερωτηθέντων μαθητών γνωρίζει Αγγλικά. Το επίπεδο γνώσεών τους εκτιμάται απ τους ίδιους

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα