Η ασφάλεια και η υγεία στους χώρους εργασίας μας αφορά όλους. Οφέλη για εσένα προσωπικά. Οφέλη για τις επιχειρήσεις.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ασφάλεια και η υγεία στους χώρους εργασίας μας αφορά όλους. Οφέλη για εσένα προσωπικά. Οφέλη για τις επιχειρήσεις."

Transcript

1 Η ασφάλεια και η υγεία στους χώρους εργασίας μας αφορά όλους. Οφέλη για εσένα προσωπικά. Οφέλη για τις επιχειρήσεις. Διαχείριση του άγχους σε Ασφαλείς και Υγιείς Χώρους Εργασίας #EUManageStress αντιμετωπίστε το άγχος στην εργασία Οδηγός εκστρατείας Διαχείριση του άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία

2 Οδηγός εκστρατείας αντιμετωπίστε το άγχος στην εργασία Η Europe Direct είναι μια υπηρεσία που σας βοηθά να βρείτε απαντήσεις στα ερωτήματά σας για την Ευρωπαϊκή Ένωση Αριθμός δωρεάν τηλεφωνικής κλήσης (*): (*) Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που πραγματοποιούνται μέσω ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). Οι φωτογραφίες που χρησιμοποιούνται στην παρούσα δημοσίευση αναδεικνύουν ένα εύρος επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Δεν αφορούν κατ ανάγκη καλές πρακτικές ή τη συμμόρφωση με νομοθετικές απαιτήσεις. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση διατίθενται μέσω του διαδικτύου (http://europa.eu). Δελτίο καταλογογράφησης υπάρχει στο τέλος του τεύχους. Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, 2013 Σχεδιασμός: ROS, Spain Φωτογραφίες: EU-OSHA, Shutterstock Printed in Luxembourg 2 Επιτρέπεται EU-OSHA η αναπαραγωγή Ευρωπαϊκός με Οργανισμός αναφορά της για πηγής. την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

3 Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας Περιεχόμενα Εισαγωγή 4 Τι είναι το εργασιακό άγχος και οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία; 4 Γιατί είναι τόσο σημαντική η αντιμετώπιση του άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία; 5 Γιατί ο EU-OSHA διοργανώνει τη συγκεκριμένη εκστρατεία; 6 Ποια είναι η έκταση του προβλήματος; 8 Η αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία 10 Ο ρόλος της διοίκησης στη βελτίωση του ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος 10 Η σημασία της συμμετοχής των εργαζομένων 12 Οι αρχές της πρόληψης 15 Προϋποθέσεις για ένα καλό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον εργασίας 16 Ποια είναι τα οφέλη από την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία; 16 Η εκστρατεία 2014/15: Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας 19 Σχετικά με την εκστρατεία 19 Πρακτικά εργαλεία και υποστήριξη για τον περιορισμό του άγχους στην εργασία 20 Ποιος μπορεί να συμμετάσχει στην εκστρατεία; 20 Πρακτικοί τρόποι συμμετοχής 20 Ευρωπαϊκά Βραβεία Καλής Πρακτικής 23 Το υφιστάμενο δίκτυο εταίρων 25 Επιτυχία προηγούμενων εκστρατειών 26 Περαιτέρω πληροφόρηση και διαθέσιμοι πόροι 28 Το Δίκτυο των Εθνικών Εστιακών Πόλων του EU-OSHA 29 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 3

4 Οδηγός εκστρατείας Εισαγωγή Η αποτελεσματική διαχείριση της υγείας και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας είναι επωφελής τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις επιχειρήσεις αλλά και για την κοινωνία στο σύνολό της. Αυτό είναι σημαντικό να το θυμόμαστε, ιδιαίτερα σε εποχές οικονομικής αβεβαιότητας, όταν οι επιχειρήσεις πρέπει οπωσδήποτε να διατηρήσουν την παραγωγικότητά τους και οι εργαζόμενοι καλούνται να εργαστούν υπό πίεση για να αντεπεξέλθουν σε προθεσμίες, όταν δηλαδή είναι πιο εύκολο να συμβούν είτε λάθη είτε ατυχήματα. Θα ήταν επίσης εύκολο να μπει κανείς στον πειρασμό να παραβλέψει την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία (ΕΑΥ) στο σύγχρονο και «υπό πίεση» περιβάλλον εργασίας, θεωρώντας ότι πρόκειται μόνο για ένα είδος «διοικητικού φόρτου» που αποσκοπεί στο να πληρούνται απλώς κάποιες νομικές υποχρεώσεις, πράγμα όμως το οποίο θα ήταν αντιπαραγωγικό. Η γνώση και διαχείριση των κινδύνων στους χώρους εργασίας εξακολουθούν να αποτελούν ουσιώδη ζητήματα. Το παρόν έντυπο είναι ο βασικός οδηγός για την εκστρατεία με τίτλο «Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας» 2014/15, η οποία διοργανώνεται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA). Ο βασικός στόχος της εκστρατείας είναι να βοηθήσει τους εργοδότες, τους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους τους στο να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στους χώρους εργασίας. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων δημιουργεί ένα υγιές περιβάλλον εργασίας στο οποίο οι εργαζόμενοι αισθάνονται ότι τους εκτιμούν, ενώ συμβάλλει ταυτόχρονα στην ανάπτυξη μιας θετικής ατμόσφαιρας στον χώρο εργασίας, με αποτέλεσμα να βελτιώνονται και οι επιδόσεις της επιχείρησης. Τι είναι το εργασιακό άγχος και οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία; Το εργασιακό άγχος εμφανίζεται όταν οι απαιτήσεις της εργασίας υπερβαίνουν την ικανότητα του εργαζόμενου να αντεπεξέλθει σε αυτές. Είναι μια από τις σοβαρότερες επιπτώσεις ενός προβληματικού ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος εργασίας, διότι οι εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν παρατεταμένο άγχος στην εργασία κινδυνεύουν να αναπτύξουν σοβαρά προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι σχετίζονται με τις αρνητικές ψυχολογικές, σωματικές και κοινωνικές συνέπειες μιας αναποτελεσματικής οργάνωσης και διαχείρισης στον χώρο εργασίας, καθώς και ενός φτωχού κοινωνικού πλαισίου στην εργασία, που μπορεί να χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από τα ακόλουθα: υπερβολικά απαιτητική εργασία και/ή ανεπάρκεια χρόνου για την ολοκλήρωσή της αντικρουόμενες απαιτήσεις και ασάφειες όσον αφορά στον ρόλο του εργαζόμενου αναντιστοιχίες μεταξύ των απαιτήσεων της εργασίας και των ικανοτήτων του εργαζόμενου, καθώς η υποτίμηση όσο και η υπερτίμηση των δεξιοτήτων του εργαζόμενου μπορούν να αποτελούν πηγή άγχους μη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν τον εργαζόμενο και στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εκτελείται η εργασία περιπτώσεις εργαζομένων που εργάζονται μόνοι τους, ιδίως όταν έρχονται σε επαφή με ιδιώτες Το εργασιακό άγχος εμφανίζεται όταν οι απαιτήσεις της εργασίας υπερβαίνουν την ικανότητα του εργαζόμενου να αντεπεξέλθει σε αυτές. 4 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

5 Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας και πελάτες και/ή όταν υφίστανται βία από τρίτους, η οποία μπορεί να λαμβάνει τη μορφή λεκτικής επίθεσης, σεξουαλικής παρενόχλησης και απειλής σωματικής βίας ή πραγματικής σωματικής βίας έλλειψη υποστήριξης από τη διοίκηση και τους συναδέλφους και κακές διαπροσωπικές σχέσεις ψυχολογική ή σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας οποιαδήποτε βλαπτική, ταπεινωτική, υπονομευτική ή απειλητική συμπεριφορά προϊσταμένων ή συναδέλφων προς έναν εργαζόμενο ή ομάδα εργαζομένων μη δίκαιη κατανομή εργασίας, ανταμοιβών, προαγωγών και ευκαιριών σταδιοδρομίας αναποτελεσματική επικοινωνία, κακή διαχείριση των οργανωτικών αλλαγών και εργασιακή ανασφάλεια δυσκολίες στον συνδυασμό εργασιακών και οικογενειακών υποχρεώσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι δεν πρέπει να συγχέονται με ένα υγιές, απαιτητικό αλλά ταυτόχρονα υποστηρικτικό περιβάλλον εργασίας, το οποίο παρέχει ερεθίσματα στους εργαζόμενους και ενθαρρύνει την ανάπτυξη και την απόδοσή τους στο μέγιστο των ικανοτήτων τους. Γιατί είναι τόσο σημαντική η αντιμετώπιση του άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία; Παρότι η ψυχική υγεία και ευεξία των εργαζομένων επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, υπάρχουν στοιχεία που υποδηλώνουν την ιδιαίτερη σημασία που διαδραματίζει, ως προς αυτό το θέμα το εργασιακό περιβάλλον. Σε ένα καλό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον, η εργασία μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευεργετική για την ψυχική υγεία των εργαζομένων, καθώς τους παρέχει ένα είδος «πλαισίου ζωής» και τους προσφέρει μια καλύτερη αίσθηση κοινωνικής ενσωμάτωσης, ταυτότητας και αναγνώρισης, όπως και ευκαιρίες ανάπτυξης και τόνωσης της αυτοπεποίθησής τους. Αντίθετα, ένα προβληματικό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον εργασίας μπορεί να έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των εργαζομένων. Για τον εργαζόμενο, οι αρνητικές αυτές επιπτώσεις που προκύπτουν από την πλημμελή αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων περιλαμβάνουν το εργασιακό άγχος, την κακή ψυχική υγεία, την εργασιακή εξουθένωση, τη δυσκολία συγκέντρωσης και τα αυξημένα λάθη, τα οικογενειακά προβλήματα, την κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών και την κακή σωματική υγεία, ιδίως τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τα μυοσκελετικά προβλήματα. Για την επιχείρηση, στις σχετικές αρνητικές επιπτώσεις συγκαταλέγονται οι κακές συνολικές επιδόσεις της, το αυξημένο ποσοστό απουσίας από την εργασία, η τυπική παρουσία στην εργασία (περιπτώσεις εργαζομένων που εμφανίζονται στην εργασία τους ενώ είναι άρρωστοι και δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά) και τα αυξημένα ποσοστά ατυχημάτων και τραυματισμών. Οι απουσίες είναι συνήθως μεγαλύτερης διάρκειας σε σχέση με εκείνες που οφείλονται σε άλλους λόγους ( 1 ), ενώ το εργασιακό άγχος μπορεί να συμβάλλει ακόμη και στην αύξηση των ποσοστών της πρόωρης συνταξιοδότησης, ιδίως μεταξύ αυτών που εργάζονται ως στελέχη ( 2 ). Το εκτιμώμενο κόστος για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία δεν είναι αμελητέο, καθώς αγγίζει τα δισεκατομμύρια ευρώ σε εθνικό επίπεδο. ( 1 ) Health and Safety Executive, Διαθέσιμο στη διεύθυνση: ( 2 ) Αυστριακή έρευνα για την παρακολούθηση της υγείας των υπαλλήλων, Επιμελητήριο Εργασίας της περιφέρειας της Άνω Αυστρίας (AK OÖ) και Αυστριακό Ινστιτούτο Εμπειρικών Κοινωνικών Μελετών (IFES), Βιέννη. EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 5

6 Οδηγός εκστρατείας Γιατί ο EU-OSHA διοργανώνει τη συγκεκριμένη εκστρατεία; Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με τους χώρους εργασίας είναι ένα ευαίσθητο ζήτημα, το οποίο συχνά παρερμηνεύεται, ενώ εξακολουθεί να φέρει και το στίγμα που συνδέεται με την ψυχική υγεία. Η ευρωπαϊκή έρευνα για τις επιχειρήσεις σχετικά με τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους (ESENER) έδειξε ότι σε ποσοστό πάνω από 40 % οι εργοδότες θεωρούν την αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων δυσκολότερη σε σχέση με εκείνη των «παραδοσιακών» κινδύνων ΕΑΥ. Τα κύρια προβλήματα που αναφέρουν είναι ο «ευαίσθητος χαρακτήρας του ζητήματος» και η «έλλειψη εμπειρογνωμοσύνης» ( 3 ). Επιπλέον, μελέτη μεταξύ των υψηλόβαθμων διοικητικών στελεχών έδειξε ότι το ήμισυ σχεδόν από αυτούς πιστεύει ότι κανένας από τους εργαζομένους τους δεν πρόκειται ποτέ να εμφανίσει πρόβλημα ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου ( 4 ). Η πραγματικότητα είναι ότι ένας τουλάχιστον στους έξι εργαζόμενους θα αντιμετωπίσει τελικά πρόβλημα ψυχικής υγείας. Οι εργαζόμενοι με ψυχικές παθήσεις θεωρούνται ενίοτε «κίνδυνος» για την επιχείρηση, παρόλο που είναι γεγονός ότι, ακόμα και όταν υπάρχουν στην επιχείρηση άλλοι εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν ψυχικές παθήσεις που δεν συνδέονται όμως με την εργασία, αυτοί συνήθως μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά όταν στον χώρο εργασίας επικρατεί καλό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον. Αυτή η εκστρατεία αποσκοπεί στο να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε το ζήτημα και να γεφυρώσει το κενό, μέσω της παροχής στήριξης και καθοδήγησης προς τους εργαζόμενους και τους εργοδότες, καθώς και μέσα από τη χρήση πρακτικών και εύχρηστων εργαλείων. Οι εργοδότες στην Ευρώπη έχουν νομική υποχρέωση να αξιολογούν και να αντιμετωπίζουν τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στους χώρους εργασίας ( 5 ). Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Ψυχική Υγεία και Ευεξία ( 6 ) αναγνωρίζει τις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις και τις αυξανόμενες πιέσεις στους χώρους εργασίας και ενθαρρύνει τους εργοδότες να εφαρμόζουν σε εθελοντική βάση πρόσθετα μέτρα για την προαγωγή της ψυχικής ευεξίας. Όσον αφορά στους εργοδότες, ο στόχος της εκστρατείας είναι να τους πείσει ότι, εκπληρώνοντας τις νομικές υποχρεώσεις τους, εξασφαλίζουν την επιτυχή λειτουργία της επιχείρησής τους και διατηρούν ένα ενθουσιώδες και υγιές εργατικό δυναμικό, καθώς και ότι η αντιμετώπιση του άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων προϋποθέτει την υλοποίηση οργανωτικών μέτρων. Όσον αφορά στους εργαζόμενους, ο στόχος είναι να συνειδητοποιήσουν ότι το εργασιακό άγχος είναι ένα οργανωτικό ζήτημα. Δεν πρέπει να φοβούνται να το αναφέρουν ούτε και να ανησυχούν ότι μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη προσωπικής τους αδυναμίας. Το εργασιακό άγχος είναι οργανωτικό ζήτημα, όχι προσωπική αδυναμία. ( 3 ) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Ευρωπαϊκή έρευνα για τις επιχειρήσεις σχετικά με τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους (ESENER). Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://osha.europa.eu/en/publications/reports/esener1_osh_management ( 4 ) The Shaw Trust, Mental Health: The Last Workplace Taboo. Shaw Trust, London. ( 5 ) Οδηγία-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ. Η συμφωνία-πλαίσιο σχετικά με το εργασιακό άγχος (2004) και η συμφωνία-πλαίσιο σχετικά με την παρενόχληση και τη βία στην εργασία (2007) παρέχουν καθοδήγηση για τους εργοδότες στην αντιμετώπιση των συγκεκριμένων ζητημάτων. ( 6 ) Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Ψυχική Υγεία και Ευεξία, Διαθέσιμο στη διεύθυνση: ( 7 ) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία, 21 Μαρτίου Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://osha.europa.eu/en/safety-health-in-figures 6 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

7 Τι πιστεύουν οι ευρωπαίοι εργαζόμενοι για το εργασιακό άγχος; Πρόσφατη πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση ( 7 ) έδειξε ότι: 72 % των εργαζομένων ανάφεραν την αναδιοργάνωση της εργασίας ή την εργασιακή ανασφάλεια ως μία από τις συνηθέστερες αιτίες του εργασιακού άγχους. 66 % απέδωσαν το άγχος στις «ώρες εργασίας ή στον φόρτο εργασίας». 59 % απέδωσαν το άγχος στο γεγονός ότι «ο εργαζόμενος υπόκειται σε απαράδεκτες συμπεριφορές όπως εκφοβισμό ή παρενόχληση». 51 % του συνόλου των εργαζομένων ανέφεραν ότι οι περιπτώσεις εργασιακού άγχους είναι συνηθισμένες στον χώρο εργασίας τους. Περίπου τέσσερεις στους δέκα εργαζόμενους θεωρούν ότι η αντιμετώπιση του άγχους δεν είναι αυτή που θα έπρεπε στον χώρο εργασίας τους. EU-OSHA / Michel Wielick

8 Οδηγός εκστρατείας Ποια είναι η έκταση του προβλήματος; EU-OSHA / Cristina Vatielli EU-OSHA / Luigi Lauria Τα στατιστικά στοιχεία είναι ανησυχητικά. Οι μελέτες δείχνουν ότι το % του συνόλου των χαμένων ημερών εργασίας μπορεί να αποδοθεί στο εργασιακό άγχος και στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία ( 8 ). Πρόκειται για το δεύτερο συχνότερο πρόβλημα υγείας που συνδέεται με την εργασία στην Ευρώπη μετά τις μυοσκελετικές διαταραχές. Σε μια περίοδο εννέα ετών, σχεδόν το 28 % των ευρωπαίων εργαζομένων ανέφερε έκθεση σε ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που είχαν επηρεάσει την ψυχική τους ευεξία ( 9 ). Η έρευνα δείχνει ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι και το εργασιακό άγχος επιφέρουν σημαντικό κόστος τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για την εθνική οικονομία. Σε γενικές γραμμές, οι εργαζόμενοι πιθανόν να χρειάζεται να μείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μακριά από την εργασία τους όταν αντιμετωπίζουν εργασιακό άγχος και άλλα ψυχολογικά προβλήματα. Είναι επίσης σύνηθες ορισμένοι εργαζόμενοι να επιστρέφουν στην εργασία τους ενώ δεν είναι σε θέση να λειτουργήσουν αποτελεσματικά (φαινόμενο γνωστό και ως «τυπική παρουσία στην εργασία»). Το συνολικό κόστος των διαταραχών ψυχικής υγείας στην Ευρώπη (είτε συνδέονται με την εργασία είτε όχι) εκτιμάται στα 240 δισεκατ. ευρώ ετησίως ( 10 ). Λιγότερο από το ήμισυ αυτού του ποσού προέρχεται από άμεσες δαπάνες, όπως αυτές που αφορούν την ιατρική αντιμετώπιση, καθώς τα 136 δισεκατ. ευρώ οφείλονται σε απώλεια παραγωγικότητας, στην οποία περιλαμβάνεται και η απουσία από την εργασία με άδεια ασθενείας. ( 8 ) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Έρευνα σχετικά με το εργασιακό άγχος. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: ( 9 ) Ευρωπαϊκή Κοινότητα, Υγεία και ασφάλεια στον χώρο εργασίας στην Ευρώπη ( ): Μια στατιστική καταγραφή. Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: ( 10 ) Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Προαγωγή της Υγείας στους Χώρους Εργασίας (ENWHP). Οδηγός για την ψυχική υγεία και τις επιχειρήσεις, Διαθέσιμο στη διεύθυνση: ( 11 ) Trontin C, Lassagne M, Boini S and Rinal S, Le coût du stress professionnel en France en Institut National de Recherche et de Sécurité, Paris. ( 12 ) Health and Safety Executive, Διαθέσιμο στη διεύθυνση: ( 13 ) Αυστριακή έρευνα για την παρακολούθηση της υγείας των υπαλλήλων, Επιμελητήριο Εργασίας της περιφέρειας της Άνω Αυστρίας (AK OÖ) και Αυστριακό Ινστιτούτο Εμπειρικών Κοινωνικών Μελετών (IFES), Βιέννη. 8 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

9 Επιπτώσεις στην οικονομία σχετικά παραδείγματα Το εθνικό κόστος εξαιτίας του εργασιακού άγχους στη Γαλλία υπολογιζόταν μεταξύ 2 και 3 δισεκατ. ευρώ για το 2007 ( 11 ). Στο Ηνωμένο Βασίλειο, εκτιμάται ότι κατά την περίοδο 2009/10 χάθηκαν περίπου 9,8 εκατ. ημέρες εργασίας λόγω του εργασιακού άγχους, και οι εργαζόμενοι απουσίασαν κατά μέσο όρο 22,6 ημέρες από την εργασία τους ( 12 ). Στην Αυστρία, οι ψυχολογικές διαταραχές αναφέρθηκαν ως ο κύριος λόγος για τον οποίο οι εργαζόμενοι σε θέσεις στελεχών συνταξιοδοτούνται πρόωρα, καθώς αυτές ευθύνονται για το 42 % των περιπτώσεων πρόωρης συνταξιοδότησης στη συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων ( 13 ). Shutterstock, Inc. / Rehan Qureshi

10 Οδηγός εκστρατείας Η αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία Κάθε επιχείρηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη το εργασιακό άγχος και τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία. Κατά μέσο όρο, το 51 % των εργαζομένων θεωρούν το εργασιακό άγχος ως σύνηθες φαινόμενο στον χώρο εργασίας τους και το ποσοστό αυτό είναι υψηλό σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους. Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν έως εννέα εργαζόμενους το 45 % όσων εργάζονται εκεί θεωρούν το εργασιακό άγχος σύνηθες φαινόμενο, ενώ στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο % των εργαζομένων ( 14 ). Η έρευνα ESENER του EU-OSHA έδειξε ότι το ζήτημα του εργασιακού άγχους απασχολεί το 79 % των διευθυντικών στελεχών στην Ευρώπη ( 15 ). Ταυτόχρονα, λιγότερο από το 30 % των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων διαθέτουν διαδικασίες για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους, καθώς και για την παρενόχληση και τη βία που προέρχεται από τρίτους. Η ESENER έδειξε ότι, ενώ το % των μεγαλύτερων επιχειρήσεων (250+ εργαζόμενοι) εφαρμόζουν μέτρα για την αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία, μόλις το % των μικρότερων επιχειρήσεων (με εργαζόμενους) προβλέπουν αντίστοιχα μέτρα. Περιπτώσεις έλλειψης υποστήριξης και καθοδήγησης ή έλλειψης εμπειρογνωμοσύνης αναφέρθηκαν σε πολλές περιπτώσεις μεταξύ των μικρότερων επιχειρήσεων. Ωστόσο, ακόμη και με περιορισμένους πόρους, οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία μπορούν να αξιολογούνται και να αντιμετωπίζονται και στις μικρές επιχειρήσεις. Τα οφέλη από την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους στις μικρότερες επιχειρήσεις είναι πολύ σημαντικότερα από το κόστος εφαρμογής των σχετικών μέτρων ( 16 ). Ο καθοριστικός παράγοντας είναι η συμμετοχή όλων στην προαγωγή ενός καλού ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι τόσο τα διευθυντικά στελέχη όσο και οι εργαζόμενοι είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις δύσκολες καταστάσεις που ενδεχομένως προκύπτουν, ενώ τυχόν εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα ψυχολογίας μπορεί να απαιτείται σε ειδικές μόνο περιστάσεις. Ο ρόλος της διοίκησης στη βελτίωση του ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος Ο εργοδότης είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή ενός σχεδίου με σκοπό την πρόληψη / τον περιορισμό των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, δίνοντας στους εργαζόμενους τη δυνατότητα να διαδραματίσουν τον δικό τους ρόλο και να συμβάλουν στη δημιουργία ενός υγιούς ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος εργασίας. Τα διοικητικά στελέχη, προάγοντας ένα υποστηρικτικό περιβάλλον EU-OSHA / Emmanuel Biard ( 14 ) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία, 21 Μαρτίου Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://osha.europa.eu/en/safety-health-in-figures ( 15 ) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Ευρωπαϊκή έρευνα για τις επιχειρήσεις σχετικά με τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους (ESENER). Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://osha.europa.eu/en/publications/reports/esener1_osh_management ( 16 ) Health and Safety Executive, The Suitability of HSE s Risk Assessment Process and Management Standards for Use in SMEs. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: 10 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

11 Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας EU-OSHA / Adam Skrzypczak εργασίας και τηρώντας μιαν ευπρόσιτη και ευαίσθητη στάση, δεν δίνουν απλώς τη δυνατότητα στους εργαζόμενους να εγείρουν τα ζητήματα που τους ενδιαφέρουν, αλλά τους ενθαρρύνουν ταυτόχρονα να συμμετέχουν στην εξεύρεση λύσεων. Η κατανόηση τυχόν δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι εκτός της εργασίας τους, παρότι δεν εμπίπτει στις νομικές υποχρεώσεις του εργοδότη έναντι των εργαζομένων, συμβάλλει επίσης στην καλλιέργεια ενός υποστηρικτικού περιβάλλοντος εργασίας, όπως και η παροχή ευκαιριών για κοινωνική συναναστροφή εκτός εργασίας. Τα διοικητικά στελέχη μέσης βαθμίδας διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο ως προς το θέμα αυτό, καθώς έρχονται σε καθημερινή επαφή με τους εργαζόμενους. Πρέπει επομένως να ενθαρρύνονται προκειμένου να αναπτύσσουν τις ικανότητές τους στη διαμόρφωση ενός καλού ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος εργασίας. Η σωστή άσκηση επιτελικού ρόλου εκ μέρους της διοίκησης μπορεί επίσης να συμβάλει στον περιορισμό του εργασιακού άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία. Η ικανότητα ηγεσίας δεν είναι αναγκαστικά έμφυτο χαρακτηριστικό. Όπως και άλλες δεξιότητες, η σωστή άσκηση επιτελικού ρόλου και η ικανότητα διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού είναι στοιχεία που μαθαίνονται και αναπτύσσονται. Ένα επιτελικό στέλεχος πρέπει να συνιστά πρότυπο που εμπνέει τους εργαζόμενους και τους κινητοποιεί ώστε να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τις δυνατότητές τους. Είναι πρόσωπο ανοιχτό και ευπρόσιτο που έχει επίγνωση των δυνατών και αδύνατων σημείων των μελών μιας ομάδας. Το κατάλληλο επιτελικό στέλεχος δημιουργεί τις κατάλληλες ευκαιρίες και ενθαρρύνει τα μέλη της ομάδας να εργαστούν για την επίτευξη κοινών στόχων ή και του ευρύτερου καλού, καθώς και να αναλάβουν την ευθύνη του έργου τους. Καλλιεργεί ομαδικό πνεύμα και υψηλό ηθικό και εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή απόδοση της ομάδας. Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι υπάρχουν σε κάθε χώρο εργασίας. EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 11

12 Οδηγός εκστρατείας Η σημασία της συμμετοχής των εργαζομένων Παρότι οι εργοδότες υποχρεούνται εκ του νόμου να διασφαλίζουν την ορθή αξιολόγηση και αντιμετώπιση των κινδύνων στον χώρο εργασίας, εξίσου σημαντική θεωρείται και η συμμετοχή των ίδιων των εργαζομένων στην προσπάθεια αυτή. Οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους κατανοούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα προβλήματα που μπορούν να προκύψουν στον χώρο εργασίας τους. Μοιραζόμενοι τη γνώση αυτή με τα διοικητικά στελέχη και τους εργοδότες, μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση του αναγκαίου σχεδιασμού και στην εφαρμογή λύσεων. EU-OSHA / Marcos Oliveira Ωστόσο, η συμμετοχή των εργαζομένων προϋποθέτει περισσότερα από την απλή υποβολή σχολίων από κάτω προς τα πάνω. Προϋποθέτει έναν ανοιχτό διάλογο μεταξύ εργοδοτών και εργατικού δυναμικού, μέσω του οποίου οι δύο πλευρές: συνομιλούν μεταξύ τους ακούν ο ένας τους προβληματισμούς του άλλου ανταλλάσσουν απόψεις και πληροφορίες λαμβάνουν τις αποφάσεις τους από κοινού ( 17 ). Η συμμετοχή των εργαζομένων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιτυχή αντιμετώπιση του άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στους χώρους εργασίας, διότι, ζητώντας την άποψη των εργαζομένων, τα διοικητικά στελέχη συμβάλλουν στη δημιουργία ενός κλίματος εμπιστοσύνης στο οποίο οι εργαζόμενοι νιώθουν άνετα να εκφράσουν τους προβληματισμούς τους. Η συμμετοχή των εργαζομένων στην ανάπτυξη μέτρων πρόληψης θα ενισχύσει επίσης το συνολικό ηθικό της επιχείρησης και θα διασφαλίσει ότι τα μέτρα που λαμβάνονται είναι εξίσου κατάλληλα όσο και αποτελεσματικά. EU-OSHA / Tomas Bertelsen ( 17 ) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Συμμετοχή των εργαζομένων στην επαγγελματική ασφάλεια και υγεία: ένας πρακτικός οδηγός. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://osha.europa.eu/en/publications/reports/workers-participation-in-osh_guide 12 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

13 Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας ΠΕΡΙΠΤΩΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: Rigshospitalet, Κοπεγχάγη Τα θετικά αποτελέσματα της συνεργασίας και της συμμετοχής των εργαζομένων στη βελτίωση του περιβάλλοντος εργασίας καταδεικνύονται μέσω μιας περιπτωσιολογικής μελέτης από τη Δανία ( 18 ). Με εργατικό δυναμικό περίπου υπαλλήλων, το δημόσιο νοσοκομείο Rigshospitalet είναι ένας από τους μεγαλύτερους εργοδότες στη Δανία. Ωστόσο, σύμφωνα με μια έρευνα του 2011 σχετικά με τον βαθμό ικανοποίησης από την εργασία, το άγχος, ο εκφοβισμός και η σεξουαλική παρενόχληση αναδείχθηκαν ως σημαντικά προβλήματα στον χώρο εργασίας. Η βελτίωση του περιβάλλοντος εργασίας έγινε βασική προτεραιότητα για τα ανώτερα διοικητικά στελέχη. Ωστόσο, αντί να εφαρμόσουν μια προσέγγιση από πάνω προς τα κάτω, εργάστηκαν με ομάδες αξιολόγησης του περιβάλλοντος εργασίας σε επιμέρους τμήματα σε ολόκληρο το νοσοκομείο, καθώς και σε συνεργασία με εκπροσώπους συνδικάτων και εργαζομένων, προκειμένου να εφαρμόσουν νέες πρακτικές για τον περιορισμό του εργασιακού άγχους, του εκφοβισμού και της σεξουαλικής παρενόχλησης. Μέσα από τη διαδικασία αυτή αναδείχθηκε η σημασία της ανταλλαγής γνώσεων και της υποβολής σχολίων, με αποτέλεσμα την αναδιοργάνωση του έργου των υφιστάμενων ομάδων ώστε να βελτιωθούν και οι δύο αυτές παράμετροι. Εκπρόσωποι των εργαζομένων συμμετείχαν στον σχεδιασμό οδηγών και πολιτικών για την πρόληψη του εκφοβισμού και της σεξουαλικής παρενόχλησης και για τον περιορισμό του άγχους. Συγκροτήθηκε επίσης ένα δίκτυο διαχείρισης για την πρόληψη των καταχρηστικών συμπεριφορών, ενώ το ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο του νοσοκομείου περιέλαβε παραδείγματα περιπτώσεων όπου επιμέρους τμήματα του νοσοκομείου είχαν βελτιώσει σημαντικά το περιβάλλον εργασίας τους. Καταγράφηκαν συγκεκριμένα αποτελέσματα τα οποία κατέδειξαν μια συνολική βελτίωση του βαθμού ικανοποίησης από την εργασία και σημαντική μείωση του άγχους μεταξύ του προσωπικού γραμματειακής υποστήριξης και των νοσοκόμων. ( 18 ) Βραβεύτηκε στον διαγωνισμό των Ευρωπαϊκών Βραβείων Καλής Πρακτικής για τους Ασφαλείς και Υγιείς Χώρους Εργασίας, «Πρόληψη των κινδύνων στην εργασία με τη συμμετοχή όλων». EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 13

14 Οδηγός εκστρατείας 14 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία EU-OSHA / Mário Marques

15 Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας Οι αρχές της πρόληψης Η υιοθέτηση προληπτικής συμπεριφοράς και η εφαρμογή ενός σχεδίου για την πρόληψη των προβλημάτων είναι ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος για την αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στους χώρους εργασίας. Η εμπειρία έχει δείξει ότι προβλήματα όπως το εργασιακό άγχος, τα προβλήματα υγείας και η απουσία από την εργασία υποδηλώνουν ότι παράγοντες όπως η παραγωγικότητα και η καινοτομία βρίσκονται ήδη σε καθοδική τροχιά, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά την απόδοση της επιχείρησης. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία μπορούν να αξιολογούνται και να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο συστηματικό τρόπο όπως και οι λοιποί κίνδυνοι ΕΑΥ, μέσω της εφαρμογής του μοντέλου της εκτίμησης κινδύνων και σύμφωνα με μια συμμετοχική προσέγγιση, ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα: Εντοπισμός των πηγών κινδύνου και των σχετικών κινδύνων, καθώς και των προσώπων που ενδεχομένως εκτίθενται σε αυτούς. Καθοριστική σημασία έχει η γνώση του προβλήματος, δηλαδή πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα διευθυντικά στελέχη και οι εργαζόμενοι έχουν γνώση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των πρώιμων ενδείξεων για την εμφάνιση του εργασιακού άγχους, καθώς και ότι συμμετέχουν αμφότεροι στη διαδικασία εκτίμησης των κινδύνων. Αξιολόγηση και ιεράρχηση των κινδύνων. Σχεδιασμός μέτρων πρόληψης: εάν οι κίνδυνοι δεν μπορούν να αποφευχθούν, πώς μπορούν ενδεχομένως να ελαχιστοποιηθούν. Εφαρμογή του σχεδίου δράσης: προσδιορισμός των μέτρων που πρέπει να λαμβάνονται, των πόρων που απαιτούνται, των εμπλεκόμενων προσώπων και του αναγκαίου χρονικού πλαισίου. Παρακολούθηση και επανεξέταση σε συνεχή βάση, καθώς και τροποποίηση του σχεδίου δράσης αναλόγως των αποτελεσμάτων της διαδικασίας παρακολούθησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι διαφορετικά πρόσωπα ενδέχεται να αντιδρούν με διαφορετικό τρόπο στις ίδιες περιστάσεις, για παράδειγμα κάποιοι άνθρωποι ανταποκρίνονται καλύτερα σε περιόδους υψηλής ζήτησης ή πιεστικών προθεσμιών. Όπου είναι εφικτό, η εκτίμηση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ψυχικές ικανότητες και ανάγκες των εργαζομένων (π.χ. εκείνες που συνδέονται με το φύλο, την ηλικία ή την εμπειρία). Στις μικρές επιχειρήσεις, οι εργοδότες/διαχειριστές βρίσκονται συνήθως σε τακτική επαφή με τους εργαζόμενους με αποτέλεσμα να τους γνωρίζουν καλύτερα. Στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, τον σημαντικό αυτό ρόλο αναλαμβάνουν τα διευθυντικά στελέχη μέσης βαθμίδας, καθώς αυτά είναι που έρχονται συνήθως σε καθημερινή επαφή με τους εργαζόμενους. Η εκστρατεία παρέχει υποστήριξη προς τους εργοδότες, τα διευθυντικά στελέχη και τους εργαζόμενους, προάγοντας τη χρήση απλών και εύχρηστων εργαλείων και προσεγγίσεων για την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στους χώρους εργασίας. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να ξεκινά με την αξιολόγηση του τρέχοντος περιβάλλοντος εργασίας μέσω ερευνών και συνεντεύξεων με το προσωπικό και, στη συνέχεια, μέσω συζητήσεων, να προσδιορίζονται οι αναγκαίες πρακτικές βελτιώσεις. Η εφαρμογή μιας τέτοιας διαδικασίας διασφαλίζει τη συμμετοχή των εργαζομένων και επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών του εργασιακού άγχους και των άλλων ψυχοκοινωνικών προβλημάτων στην εργασία. Η ύπαρξη πλαισίου για την οργάνωση αυτής της διαδικασίας επιτρέπει επίσης στις επιχειρήσεις να παρακολουθούν την επιτυχία των μέτρων πρόληψης. Είναι σημαντικό η διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων να εντάσσεται στην εν γένει διαχείριση της ΕΑΥ παρά να εφαρμόζεται ως ξεχωριστή δραστηριότητα. Το μοντέλο της εκτίμησης κινδύνων μπορεί να εφαρμόζεται άμεσα για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους. EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 15

16 Οδηγός εκστρατείας Προϋποθέσεις για ένα καλό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον εργασίας Σε ένα καλό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον εργασίας οι εργαζόμενοι δηλώνουν υψηλή ικανοποίηση από την εργασία τους και έχουν ευκαιρίες και κίνητρα προκειμένου να εκμεταλλεύονται στο έπακρο τις δυνατότητές τους. Για την επιχείρηση, αυτό συνεπάγεται καλές επιδόσεις και χαμηλά ποσοστά απουσίας από την εργασία, καθώς και χαμηλά ποσοστά ανανέωσης του προσωπικού. Οι βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός καλού ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος εργασίας είναι οι εξής: Οι εργαζόμενοι είναι σωστά καταρτισμένοι και διαθέτουν επαρκή χρόνο και αυτονομία προκειμένου να οργανώνουν και να διεκπεραιώνουν τα καθήκοντά τους. Οι μονότονες εργασίες ελαχιστοποιούνται ή διαμοιράζονται και οι εργαζόμενοι ενθαρρύνονται με σκοπό την καλύτερη οικειοποίηση της δουλειάς τους. Οι εργαζόμενοι κατανοούν ακριβώς αυτό που περιμένουν οι άλλοι από αυτούς και δέχονται σε τακτική βάση εποικοδομητικά σχόλια (είτε θετικά είτε αρνητικά). Οι εργαζόμενοι συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορούν το αντικείμενό τους και ενθαρρύνονται προκειμένου να συμβάλλουν, π.χ., στην ανάπτυξη μεθόδων και προγραμμάτων εργασίας. Η κατανομή της δουλειάς, των ανταμοιβών, των προαγωγών και των ευκαιριών σταδιοδρομίας είναι δίκαιη. Το περιβάλλον εργασίας είναι φιλικό και υποστηρικτικό, ενώ σε περιόδους αιχμής καθίστανται διαθέσιμοι πρόσθετοι πόροι. Η επικοινωνία είναι ανοιχτή και αμφίδρομη και οι εργαζόμενοι ενημερώνονται σχετικά με τις εξελίξεις, ιδίως σε περιόδους οργανωτικών αλλαγών. Υπάρχουν μέτρα για την πρόληψη του εργασιακού άγχους, της παρενόχλησης και της βίας που προέρχεται από τρίτους και οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι οι τυχόν προβληματισμοί τους θα αντιμετωπιστούν με ευαισθησία. Οι εργαζόμενοι μπορούν να συνδυάζουν αποτελεσματικά την προσωπική και την εργασιακή τους ζωή. Οι εργοδότες μπορούν επίσης οικειοθελώς να εφαρμόζουν συμπληρωματικά μέτρα για την προαγωγή της ψυχικής ευεξίας των εργαζομένων. Ποια είναι τα οφέλη από την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία; Τα οφέλη είναι αδιαμφισβήτητα: για τους εργαζόμενους, περισσότερη ευεξία και ικανοποίηση από την εργασία για τους εργοδότες/διαχειριστές, ένα υγιές, ενθουσιώδες και παραγωγικό εργατικό δυναμικό για τις επιχειρήσεις, βελτιωμένη συνολική απόδοση, περιορισμός της απουσίας από την εργασία ή της τυπικής παρουσίας σε αυτήν, περιορισμός των ποσοστών ατυχημάτων και τραυματισμών και υψηλότερα ποσοστά παραμονής του προσωπικού στην ίδια επιχείρηση για το κοινωνικό σύνολο, περιορισμός του κόστους και του φόρτου που βαραίνει τόσο μεμονωμένα άτομα όσο και την κοινωνία στο σύνολό της. Σε ένα καλό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον εργασίας οι εργαζόμενοι δηλώνουν υψηλό βαθμό ικανοποίησης από την εργασία τους και έχουν ευκαιρίες και κίνητρα προκειμένου να εκμεταλλεύονται στο έπακρο τις δυνατότητές τους. ( 19 ) Παγκόσμια οργάνωση Υγείας. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: 16 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

17 Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας Προαγωγή της ψυχικής υγείας Η ψυχική ευεξία είναι καθοριστικός παράγοντας της καλής υγείας και της ποιότητας ζωής. Μπορεί να ερμηνευτεί ως ένα είδος «κατάστασης ευεξίας» η οποία δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να εκμεταλλεύονται τις δυνατότητές τους, να αντιμετωπίζουν τις φυσιολογικές καταπονήσεις της ζωής, να εργάζονται παραγωγικά και να διαδραματίζουν έναν θετικό ρόλο στην κοινωνία ( 19 ). Η προαγωγή της ψυχικής ευεξίας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διαμόρφωση ασφαλών και υγιών χώρων εργασίας. Παραδείγματα μέτρων που μπορούν να λαμβάνονται για τον σκοπό αυτό είναι: η πρόβλεψη για ευέλικτες μορφές εργασίας η υποστήριξη όσον αφορά τις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής, όπως η πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών η παροχή κατάρτισης σε διευθυντικά στελέχη και τους εργαζόμενους, με σκοπό την καλύτερη γνώση των θεμάτων ψυχικής υγείας η παροχή δωρεάν συμβουλευτικών υπηρεσιών και ψυχολογικής υποστήριξης η στήριξη των εργαζομένων προκειμένου να συμμετέχουν σε δραστηριότητες σωματικής άσκησης. EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 17 EU-OSHA / David Tijero Osorio

18 Οδηγός εκστρατείας Γνωρίζατε ότι: Περίπου το ήμισυ του συνόλου των εργαζομένων θεωρούν το εργασιακό άγχος ένα σύνηθες φαινόμενο για τον χώρο εργασίας τους και ότι πρόκειται για το δεύτερο πρόβλημα υγείας που συνδέεται με την εργασία και που αναφέρεται συχνότερα από τους εργαζόμενους στην Ευρώπη; Το % του συνόλου των χαμένων ημερών εργασίας μπορεί να αποδοθεί στο εργασιακό άγχος και τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία; Ένας στους έξι εργαζόμενους θα εμφανίσει προβλήματα ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου; Σε εθνικό επίπεδο, το κόστος των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία ανέρχεται σε εκατομμύρια ευρώ; Η αντιμετώπιση του άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία αξίζει τον κόπο, καθώς τα οφέλη για την επιχείρηση υπερβαίνουν το κόστος εφαρμογής των αναγκαίων μέτρων. 18 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία Shutterstock, Inc. / wavebreakmedia

19 Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας Η εκστρατεία 2014/15: Διαχείριση του άγχους σε ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας Σχετικά με την εκστρατεία Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι μπορούν να εκδηλωθούν σε κάθε χώρο εργασίας και η ποιότητα του χώρου εργασίας συνδέεται στενά με το επίπεδο του άγχους που βιώνουν οι εργαζόμενοι. Παρότι η αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και του εργασιακού άγχους μπορεί να συνιστά πρόκληση, η συγκεκριμένη εκστρατεία επιχειρεί να αναδείξει το γεγονός ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο λογικό και συστηματικό τρόπο όπως οποιοδήποτε άλλο ζήτημα ΕΑΥ. Με αυτό κατά νου, η εκστρατεία 2014/15 για τους ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας έχει τους ακόλουθους βασικούς στόχους: της εκστρατείας ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη ενός πολύγλωσσου οδηγού η οποίος θα παρέχει απλές και τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και θα απευθύνεται στους εργοδότες μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Στόχος του οδηγού θα είναι η κινητοποίηση των εργοδοτών για την αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στους χώρους εργασίας, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι η αντιμετώπισή τους στις μικρές και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις είναι όχι μόνο εφικτή, αλλά και αξίζει πραγματικά τον κόπο. Ο οδηγός θα ενθαρρύνει τις μικρές επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη να προβαίνουν στη συστηματική και αποτελεσματική αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων με τη βοήθεια των σχετικών εθνικών ή κλαδικών εργαλείων. να αναδείξει το εντεινόμενο πρόβλημα του εργασιακού άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία να προαγάγει και να παράσχει τη χρήση απλών και πρακτικών εργαλείων, καθώς και καθοδήγηση για την αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και του άγχους στους χώρους εργασίας να αναδείξει τις θετικές επιπτώσεις της αντιμετώπισης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και του άγχους στους χώρους εργασίας, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις επιχειρήσεις όπου αυτοί απασχολούνται. Για την έναρξη της συγκεκριμένης εκστρατείας ο EU-OSHA ανέπτυξε ορισμένα εργαλεία με σκοπό την καλύτερη ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και την κατανόηση του εργασιακού άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που σχετίζονται με την εργασία. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους Δουλεύοντας μαζί, εργοδότες και εργαζόμενοι μπορούν να αντιμετωπίσουν το εργασιακό άγχος και τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία προς όφελος όλων. Η εκστρατεία αυτή βασίζεται στην αντίστοιχη εκστρατεία για τους ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας της περιόδου 2012/13 με τίτλο «Πρόληψη των κινδύνων στην εργασία με τη συμμετοχή όλων», η οποία ανέδειξε τη σημασία του συνδυασμού της σωστής άσκησης επιτελικού ρόλου εκ μέρους των εργοδοτών/διοικητικών στελεχών μιας επιχείρησης και της ενεργού συμμετοχής των εργαζομένων. Η εν λόγω προσέγγιση αντικατοπτρίζεται και στη νέα εκστρατεία για την περίοδο 2014/15, η οποία υποστηρίζει ότι οι εργαζόμενοι και η διοίκηση καλούνται να συμμετάσχουν από κοινού ενεργά και να συνεργαστούν για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία. Βασικές ημερομηνίες Έναρξη της εκστρατείας: Απρίλιος 2014 Ευρωπαϊκές εβδομάδες για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία: Οκτώβριος 2014 και 2015 Τελετή για τα Ευρωπαϊκά Βραβεία Καλής Πρακτικής: Απρίλιος 2015 Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για τους Ασφαλείς και Υγιείς Χώρους Εργασίας: Νοέμβριος 2015 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 19

20 Οδηγός εκστρατείας Πρακτικά εργαλεία και υποστήριξη για τον περιορισμό του άγχους στην εργασία Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία μπορούν να μετρούνται, να αντιμετωπίζονται και να περιορίζονται με τη χρήση πρακτικών εργαλείων. Διάφορα εύχρηστα και αποτελεσματικά πρακτικά εργαλεία για την αξιολόγηση και τον περιορισμό του άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στους χώρους εργασίας είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο: Το εγχειρίδιο του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας με τίτλο «Στοιχεία ελέγχου για την πρόληψη του άγχους στην εργασία» (Stress Prevention at Work Checkpoints) περιλαμβάνει μια σειρά από εύχρηστα «στοιχεία ελέγχου» για τον εντοπισμό των παραγόντων που προκαλούν το άγχος και τον μετριασμό των επιβλαβών επιπτώσεών τους. Τα πρότυπα διαχείρισης του εργασιακού άγχους από την αρμόδια κρατική αρχή του Ηνωμένου Βασιλείου για την ασφάλεια και υγεία στους χώρους εργασίας (UK Health and Safety Executive s Management Standards for work-related stress) περιγράφουν την εφαρμογή καλών πρακτικών σε έξι βασικούς τομείς και παρέχουν έναν συγκριτικό δείκτη με βάση τον οποίο οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις/οργανισμοί μπορούν να μετρούν τις επιδόσεις τους. Το εργαλείο αξιολόγησης με τίτλο «Faire le Point» του Εθνικού Ινστιτούτου Έρευνας και Ασφάλειας (INRS) της Γαλλίας παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την αξιολόγηση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στις μικρές επιχειρήσεις και πρακτικές συμβουλές για την αποφυγή αυτών των κινδύνων. Η βελγική στρατηγική προσέγγιση με τίτλο SOBANE είναι μια συμμετοχική στρατηγική τεσσάρων σταδίων (διάγνωση/καταγραφή, παρακολούθηση, ανάλυση και εμπειρογνωμοσύνη) για την αξιολόγηση και την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία. Ο δικτυακός τόπος «SOS στους χώρους εργασίας Οδηγός για τη βελτίωση της υγείας και της ευεξίας των εργαζομένων στο εργασιακό περιβάλλον» έχει εγκαινιαστεί και λειτουργεί ήδη στη Σλοβενία. Άλλα εθνικά εργαλεία για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία παρέχονται επίσης από τους Εθνικούς Εστιακούς Πόλους του EU-OSHA και είναι διαθέσιμα μέσω του δικτυακού τόπου της εκστρατείας. Ποιος μπορεί να συμμετάσχει στην εκστρατεία; Στην εκστρατεία καλούνται να συμμετάσχουν επιχειρήσεις, οργανισμοί και κάθε ενδιαφερόμενο φυσικό πρόσωπο: εργοδότες από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ανεξαρτήτως μεγέθους επιχείρησης διευθυντικά στελέχη, επόπτες και εργαζόμενοι επαγγελματίες ΕΑΥ συνδικάτα και εκπρόσωποι για θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία εργοδοτικές οργανώσεις επαγγελματικές οργανώσεις φορείς εκπαίδευσης και κατάρτισης υπηρεσίες στον τομέα της πρόληψης των κινδύνων ΕΑΥ και ασφαλιστικοί φορείς. Πρακτικοί τρόποι συμμετοχής Μεμονωμένα άτομα, επιχειρήσεις και οργανισμοί μπορούν να συμμετάσχουν στην εκστρατεία με διάφορους τρόπους: διαδίδοντας και προβάλλοντας το υλικό της εκστρατείας διοργανώνοντας εκδηλώσεις και δραστηριότητες, όπως σεμινάρια και εργαστήρια χρησιμοποιώντας και προωθώντας τα πρακτικά εργαλεία που διατίθενται για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία συμμετέχοντας στον διαγωνισμό για τα Ευρωπαϊκά Βραβεία Καλής Πρακτικής συμμετέχοντας στις ευρωπαϊκές εβδομάδες για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία 2014 και 2015 με την ιδιότητα του επίσημου εταίρου της εκστρατείας σε πανευρωπαϊκό ή εθνικό επίπεδο. 20 EU-OSHA Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

Διαδικτυακό διαδραστικό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου (OiRA)

Διαδικτυακό διαδραστικό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου (OiRA) Διαδικτυακό διαδραστικό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου (OiRA) Διευκολύνοντας τη διενέργεια εκτίμησης κινδύνου για τις πολύ μικρές και τις μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη European Agency for Safety and Health

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Το Cedefop με λίγα λόγια Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να αναζητηθούν στο διαδίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2015/2107(INI) 29.5.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2015/2107(INI) 29.5.2015 EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 29.5.2015 2015/2107(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διεθνείς Συμβάσεις Πρότυπα εργασίας Βάσεις δεδομένων Εκδόσεις Διεθνής Σύμβαση 155 που αφορά στην Υγεία και την Ασφάλεια στους χώρους εργασίας (τέθηκε σε ισχύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΣΠΟΥΔΑΣ Ε Νεολαία σε κίνηση: ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΟΥ Η Ευρώπη στηρίζει τους νέους ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΑΘΕ ΚΙΝΗΣΟΥ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ στην ΕΕ Δεν είναι υπεύθυνη ούτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτε

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 18/11/2014

Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Ο ΟΑΕΔ / EURES και η BBi Communication ανταποκρίνονται στις ανάγκες της Φινλανδίας για απασχόληση στον τομέα της δημόσιας υγείας και περίθαλψης - Έλληνες γιατροί και νοσηλευτές

Διαβάστε περισσότερα

Mειώστε. την καταπόνηση! www.handlingloads.eu

Mειώστε. την καταπόνηση! www.handlingloads.eu Mειώστε την καταπόνηση! Ευρωπαϊκή εκστρατεία ελέγχων και ενημέρωσης Χειρωνακτική διακίνηση φορτίων στην Ευρώπη στους τομείς των μεταφορών και της υγειονομικής περίθαλψης www.handlingloads.eu Μια εκστρατεία

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση»

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Κοινωνική Σύμπραξη στο Ν. Κυκλάδων» σας καλωσορίζει στην Ημερίδα: «Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» 23 Οκτωβρίου 2015 Πνευματικό Κέντρο Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων 1. Περίληψη του έργου 2. Τι είναι το Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργαζόµενους

Οδηγός για Εργαζόµενους EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Βραβείο Εργαζόµενου Οδηγός για Εργαζόµενους εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή έρευνα για τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους στις επιχειρήσεις Περίληψη

Ευρωπαϊκή έρευνα για τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους στις επιχειρήσεις Περίληψη Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία Ευρωπαϊκή έρευνα για τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους στις επιχειρήσεις Περίληψη Σκοπός της πανευρωπαϊκής έρευνας του Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Η Ευρωπαϊκή τυποποίηση θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Ευρωπαϊκή Εκστρατεία για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία 2014-2015 Hilton Park, Λευκωσία,10/09/2015 Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Η έρευνα διεξήχθη από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 20.11.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την προστασία των καταναλωτών, ιδίως των ανηλίκων, όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα

Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ-ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών προς πολίτες και φορείς

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Εισαγωγή στην προαγωγή υγείας Δήμητρα Τριανταφύλλου Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Υγεία Παραδοσιακός Προσδιορισμός «Η υγεία είναι η απουσία της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συμβουλευτικής. Εργασιακό άγχος

Θέματα Συμβουλευτικής. Εργασιακό άγχος Θέματα Συμβουλευτικής Εργασιακό άγχος Ιούνιος 2015 Εργασιακό άγχος της Μίτση Σχοινά, κλινικής ψυχολόγου Το εργασιακό άγχος είναι ένα ζήτημα προτεραιότητας και αυξανόμενης σημασίας για την υγεία και την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Γεώργιος Ι. Αυλωνίτης, Καθηγητής Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Νικόλαος Γ. Παναγόπουλος, Λέκτορας Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Το δυναμικό πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Χριστοδούλου Μηχανολόγος-Ηλεκτρολόγος Μηχανικός

Αντώνιος Χριστοδούλου Μηχανολόγος-Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Αντώνιος Χριστοδούλου Μηχανολόγος-Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΑ & ΚΑ www.ypakp.gr Δ/νση Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Συμμετοχή στις δράσεις του Εθνικού Διαδημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Ημερίδα για το Παρατηρητήριο «Οργάνωση υπηρεσιών για την ενσωμάτωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών ισότητας σε όλο το εύρος της δημόσιας δράσης» Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας Οφέλη για εσένα προσωπικά. Οφέλη για τις επιχειρήσεις. www.healthy-workplaces.eu

Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας Οφέλη για εσένα προσωπικά. Οφέλη για τις επιχειρήσεις. www.healthy-workplaces.eu ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΝΘΗΚΩΝ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΕΣΤΙΑΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΥΕ Η Μ Ε Ρ Ι Α «Σχολικός Σ λ ό Επαγγελματικός Προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΕ ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Έκδοση : 3 η Περίοδος Ιούλιος Σεπτ. 13. Περιεχόμενα. Μήνυμα Λειτουργού Υγείας & Ασφάλειας. Γενική Επισκευή ΜΗΔΕΝ ΑΤΥΧΗΜΑ

ΔΡΑΣΕ ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Έκδοση : 3 η Περίοδος Ιούλιος Σεπτ. 13. Περιεχόμενα. Μήνυμα Λειτουργού Υγείας & Ασφάλειας. Γενική Επισκευή ΜΗΔΕΝ ΑΤΥΧΗΜΑ Περιεχόμενα Μήνυμα Λειτουργού Υγείας & Ασφάλειας Γενική Επισκευή ΜΗΔΕΝ ΑΤΥΧΗΜΑ Ακαδημία Ταλέντων Συμβολή στη Γενική Επισκευή Βραβεία Ασφάλειας & Υγείας Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Ασφάλειας & Υγείας 21-25 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α 1. Ίδρυση του Ινστιτούτου Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας ιδρύθηκε το 1992, προκειµένου να καλύψει

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ 2 Ο κόσμος της εργασίας αλλάζει πιο γρήγορα από ποτέ ενώ οι παλιοί επιχειρηματικοί κανόνες δεν ανταποκρίνονται στο νέο περιβάλλον. Ούτε τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ τ ο υ Υ π ο υ ρ γ ε ί ο υ Ο ι κ ο ν ο μ ί α ς, Υ π ο δ ο μ ώ ν, Ν α υ τ ι λ ί α ς κ α ι Το υ ρ ι σ μ ο ύ μ ε τ η ν Αν ε ξά ρ τ η τ η Α ρ χ ή «Σ υ ν ή γ ο ρ ο ς

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΩΝ. Η έρευνα εκπονήθηκε από την εταιρεία Mind Search, µέλος του δικτύου της ESOMAR

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΩΝ. Η έρευνα εκπονήθηκε από την εταιρεία Mind Search, µέλος του δικτύου της ESOMAR ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΩΝ Η έρευνα εκπονήθηκε από την εταιρεία Mind Search, µέλος του δικτύου της ESOMAR 2 3 4 5 To 2013 βρίσκει την αγορά της διαχείρισης του Ανθρώπινου Κεφαλαίου σε µια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό. Δελτίο. Η Αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Ελλάδα εγκαινιάζει το νέο Δίκτυο των Κέντρων Ευρωπαϊκής Πληροφόρησης

Ενημερωτικό. Δελτίο. Η Αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Ελλάδα εγκαινιάζει το νέο Δίκτυο των Κέντρων Ευρωπαϊκής Πληροφόρησης ΚΕΝΤΡΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ EUROPE DIRECT ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 Σαμάρα 13, 49100 Κέρκυρα Τηλ: 26613 62183 Φαξ: 26613 62182 e-mail: europedirectcorfu@pin.gov.gr Η Αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Ελλάδα εγκαινιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ Σύνοψη Το παρόν υπόμνημα εξετάζει

Διαβάστε περισσότερα

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ Μια µατιά στην διαχείριση µ η χ ρ η του χρόνου η ημέρα είναι ατελείωτη, για εκείνον που γνωρίζει πώς να την εκτιμά και να την εκμεταλλεύεται GOETHE H επιτυχία είναι μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

CyberEdge από την AIG

CyberEdge από την AIG Προστασία από τις συνέπειες των ηλεκτρονικών και διαδικτυακών κινδύνων Business Solutions CyberEdge από την AIG ηλεκτρονικοί και Οι ηλεκτρονικοί και διαδικτυακοί κίνδυνοι αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ: 24 Ανάπτυξη πλαισίου Κοινωνικού Διαλόγου σε επίπεδο κλάδου και επιχείρησης για την ανάδειξη των προσαρμογών των

ΔΡΑΣΗ: 24 Ανάπτυξη πλαισίου Κοινωνικού Διαλόγου σε επίπεδο κλάδου και επιχείρησης για την ανάδειξη των προσαρμογών των ΔΡΑΣΗ: 24 Ανάπτυξη πλαισίου Κοινωνικού Διαλόγου σε επίπεδο κλάδου και επιχείρησης για την ανάδειξη των προσαρμογών των καταστατικών κειμένων διοίκησης ανθρώπινου ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ: δυναμικού ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2. Επιχειρηματικότητα: έννοια και σημασία σελ.3. Επιχειρηματίας: γεννιέσαι ή γίνεσαι?...σελ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2. Επιχειρηματικότητα: έννοια και σημασία σελ.3. Επιχειρηματίας: γεννιέσαι ή γίνεσαι?...σελ. Ιουστινιανού 3, 41222, Λάρισα Τηλ:2410-626945 e-mail: info@entre.gr web site: www.entre.gr ΜΗΝΙΑΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΜΑΙΟΣ 2006 ΤΕΥΧΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2 Επιχειρηματικότητα: έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικοτητα. Εκπαιδευση Προτυπα

Κινητικοτητα. Εκπαιδευση Προτυπα Αναγνωριση Ποιοτητα Κινητικοτητα Εκπαιδευση Προτυπα Απασχολησιµοτητα Ανάπτυξη της Αγοράς Εργασίας Σχετικά Προσόντα και κατάρτιση Η VSPORT + Έργο Ο βασικός στόχος του VSPORT είναι να αναπτυχθεί ένα διατομεακό

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΕ ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Περιεχόμενα. Μήνυμα Διευθυντή Λειτουργιών. Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας. Δραστηριότητες Εβδομάδας Ασφάλειας. Συζητήσεις Ασφάλειας

ΔΡΑΣΕ ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Περιεχόμενα. Μήνυμα Διευθυντή Λειτουργιών. Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας. Δραστηριότητες Εβδομάδας Ασφάλειας. Συζητήσεις Ασφάλειας 1 Περιεχόμενα Μήνυμα Διευθυντή Λειτουργιών Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Δραστηριότητες Εβδομάδας Ασφάλειας Συζητήσεις Ασφάλειας Χρυσοί Κανόνες Βραβεία Ασφάλειας Στατιστικά στοιχεία Εργαζόμενοι σε προσωρινή

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ Πρωτοβουλίες-Δράσεις Οδικής Ασφάλειας σε περίοδο οικονομικής κρίσης Αθήνα, 6 Ιουνίου 2012 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ Σοφία Βαρδάκη, Δρ. Συγκοινωνιολόγος ΕΜΠ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ΔΑΦΝΗ III: Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για διακρατικές δράσεις

ΘΕΜΑ: Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ΔΑΦΝΗ III: Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για διακρατικές δράσεις Ελληνική ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 30/10/2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕ ΦΑΞ & E-MAIL Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΥΛΕΨΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΟΥ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ

ΔΟΥΛΕΨΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΟΥ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΚAΙNOΤOΜΗΣΕ Νεολαία σε κίνηση: ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΟΥ Η Ευρώπη στηρίζει τους νέους ΔΟΥΛΕΨΕ ΠΑΡΕ ΜΕΡΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΟΥ ΜΑΘΕ ΚΙΝΗΣΟΥ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ στην EΥPΩΠH Δεν είναι υπεύθυνη ούτε η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr

Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr Αξιοποίηση του ιστοχώρου «Ασφάλεια στο Διαδίκτυο» από την εκπαιδευτική κοινότητα με στόχο τους γονείς και τα παιδιά Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr Η Ασφάλεια στη χώρα του Διαδικτύου όλοι

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Αγαπητές φίλες και φίλοι, Αγαπητές φίλες και φίλοι, Θα ήθελα πρώτα απ όλα να σας ευχαριστήσω θερμά που μας τιμάτε με την παρουσία σας στη σημερινή ενημερωτική εκδήλωση-ημερίδα, για την παρουσίαση των νέων διαδικτυακών υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής

3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής 3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής Βασιλική Ευθ. Καραούλη Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινομική Μηχανική και Δημ. Υγεία EPFL ΜSc Υγιεινή & Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. www.aidfunding.mfa.gr

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. www.aidfunding.mfa.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ www.aidfunding.mfa.gr ΠΥΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ειδικη γραμματεια αξιοποιησησ διεθνων προγραμματων www.aidfunding.mfa.gr Αγαπητοί φίλες και φίλοι, σε ένα ολοένα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Α Τρίμηνο 2015

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Α Τρίμηνο 2015 ManpowerGroup Λεωφόρος Μεσογείων 2-4 Πύργος Αθηνών Κτίριο Β 115 27 Αθήνα T: 210 69 27 400 www.manpowergroup.gr Media Contact: Μαριάννα Κολλητήρη T: 210 69 31 235 mkollitiri@manpowergroup.gr Έρευνα Προοπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σχολικός Σύμβουλος: Ανδρέας Ν. Ζεργιώτης Αχαρνές, Ιανουάριος 2013 Έρευνα Ε.Κ.Κ.Ε. : Νεανική Βία μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΗΣ ΕΟΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ 2014 Επιβράβευση των κορυφαίων πρωτοβουλιών της κοινωνίας πολιτών

ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΗΣ ΕΟΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ 2014 Επιβράβευση των κορυφαίων πρωτοβουλιών της κοινωνίας πολιτών Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΗΣ ΕΟΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ 2014 Επιβράβευση των κορυφαίων πρωτοβουλιών της κοινωνίας πολιτών ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ, ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Δ Τρίμηνο 2014

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Δ Τρίμηνο 2014 ManpowerGroup Μεσογείων 2-4 115 27 Αθήνα T: 210 69 27 400 F: 210 32.48.644 www.manpowergroup.gr Media Contact: Μαριάννα Κολλητήρη T: 210 69 31 235 mkollitiri@manpowergroup.gr Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρετήριο. Δροσοσταλίδα Υπηρεσίες προβολής και προώθησης Σελίδα 1

Ευρετήριο. Δροσοσταλίδα Υπηρεσίες προβολής και προώθησης Σελίδα 1 Ευρετήριο Δροσοσταλίδα...2 Δωρεάν Καταχωρήσεις...3 Καταχώρηση στο Ευρετήριο...3 Καταχωρήσεις Εκδηλώσεων, Άρθρων & videos...4 Ολοκληρωμένη προβολή με banner...5 Επιλεγμένες εκδηλώσεις στο εβδομαδιαίο newsletter...6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Πάροχος ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για άτομα με ρευματικές παθήσεις (παρουσίαση για το έτος 2013) με την ευγενική χορηγία της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α Κοινωφελής, Μη κερδοσκοπική,

Διαβάστε περισσότερα

Με FAX & E-MAIL Αθήνα, 16 Ιουνίου 2014 Α.Π. 23680

Με FAX & E-MAIL Αθήνα, 16 Ιουνίου 2014 Α.Π. 23680 Ελληνική ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ταχ. Δ/νση

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιξη της Ευρώπης 2005

Άνοιξη της Ευρώπης 2005 Άνοιξη της Ευρώπης Τα σχολεία κατανοούν την Ευρώπη Ηµέρα της Άνοιξης 17 Μαρτίου 2005 Άνοιξη της Ευρώπης ή πώς να φέρουµε µε επιτυχία την Ευρώπη µέσα στα σχολεία και να κάνουµε τη φωνή των νέων Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα