ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΛΕΞΙΟΣ ΒΛΑΜΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ. εαρινό εξάμηνο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΛΕΞΙΟΣ ΒΛΑΜΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ. εαρινό εξάμηνο"

Transcript

1 ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΛΕΞΙΟΣ ΒΛΑΜΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ εαρινό εξάμηνο

2 Βιταμίνες, νερό και μέταλλα στα τρόφιμα

3 Mέρος Α Βιταμίνες-Εισαγωγή

4 Γενικά χαρακτηριστικά-εισαγωγή Μεγάλη και σπουδαία ομάδα συστατικών των τροφίμων Πολύπλοκες ενώσεις με μεγάλες διαφορές ως προς τη σύσταση δομή και ιδιότητες. Βρίσκονται στα τρόφιμα σε μικροποσότητες είτε αυτούσιες, είτε ως πρόδρομες ουσίες Συχνά αποτελούν προσθετικές ομάδες ή συνένζυμα ενζύμων Κατατάσσονται ανάλογα με τη διαλυτότητά τους σε λιποδιαλυτές (A, D, E, K) και υδατοδιαλυτές B (π.χ. νιασίνη, παντοθεϊκό οξύ, βιοτίνη, φολικό οξύ) και C Απαραίτητα συστατικά για τη λειτουργία του οργανισμού, ανάγκη για εφοδιασμό πολλών από αυτές μέσω τροφών. Η έλλειψη προκαλεί αποβιταμινώσεις-ασθένεια Ευαίσθητες ενώσεις, επηρεάζονται σημαντικά από την επεξεργασία των τροφίμων Επιδιώκεται ήπια κατεργασία τροφίμων ή αν αυτό δεν επιτρέπεται, γίνεται προσθήκη βιταμινών στο τελικό προϊόν

5 Πολλές βιταμίνες είναι πρόδρομοι συνενζύμων

6 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη Α και καρoτενοειδή

7 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη Α και καροτενοειδή Ομάδα δραστικών ακορέστων υδρογονανθράκων που περιλαμβάνει τη ρετινόλη και σχετικά με αυτήν καροτενοειδή. Βρίσκεται σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης όπως κρέας, γάλα, αυγά. Στα φυτά υπάρχουν πρόδρομα μόρια της βιταμίνης Α, τα καροτένια (θεωρητικά ένα καροτένιο δίνει δύο βιταμίνες Α). Ευπαθή μόρια στο φως και οξυγόνο: πχ γάλα σε γυάλινα δοχεία-αδιαφανή δοχεία Απώλεια καροτενοειδών σε φυτικούς ιστούς από λιποοξυγονάση-θερμική επεξεργασία Προσθήκη βιταμίνης Α σε σε παιδικές τροφές, γάλα, μαργαρίνη Απαραίτητη για το σχηματισμό γλυκοπρωτεϊνών του βλεννώδους ιστού Έλλειψη της προκαλεί ξηροφθαλμία

8

9 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη D (D 1 - D 5 ) Ομάδα σεκοστεροειδών περιλαμβάνει τη χοληκαλσιφερόλη (D 3 ) και εργοκαλσιφερόλη (D 2 ) D 2 + D 3 = καλσιφερόλη Πρόδρομη ένωση: 7 δεϋδροχοληστερόλη (προβιταμίνη D) Στον ήλιο δίνει D 3 στον άνθρωπο Σε μύκητες η έκθεση της εργοστερόλης στον ήλιο δίνει D 2

10 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη D Οι μορφές στης βιταμίνης D είναι ασταθείς στην ακτινοβολία, οξυγόνο και χαμηλό ph Βρίσκεται σε γαλακτοκομικά προϊόντα, ήπαρ, ψάρια. Απαραίτητη για την εναπόθεση ασβεστίου στα οστά και δόντια Έλλειψη της προκαλεί ραχίτιδα

11 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη E: α, β, γ, δ τοκοφερόλες και τοκοτριενόλες α, β, γ, δ Το 80% της δραστικότητος της βιταμίνης Ε είναι α και γ τοκοφερόλη Ευαίσθητη υπερβολικά στις οξειδώσεις, χρησιμοποιείται για την προστασία άλλων λιγότερο ευαισθήτων συστατικών των τροφίμων από οξείδωση: ακόρεστα λιπαρά οξέα (λοιπώδης ιστός, τηγάνισμα), καροτένια, ασκορβικό οξύ Βρίσκεται κυρίως στα φυτικά έλαια και δημητριακά, επίσης σε γαλακτοκομικά προϊόντα, κρέας αυγά, ψάρια και φυλλώδη λαχανικά. Απαραίτητη για την αναπαραγωγή των ζώων, έλλειψή της προκαλεί στειρότητα ή αναιμία

12 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη Κ Κ1 Κ1 (φυλλοκινόνη) και Κ2 (ναφθοκινόνη) Κ1: κυρίως σε φυτικά τρόφιμα Κ2: προϊόν μεταβολισμού εντερικής χλωρίδος Βρίσκεται στα λαχανικά (σπανάκι, μαρούλι, λάχανο κουνουπίδι κα) και στα κάστανα. Συμμετέχει ως κινόνη στις αντιδράσεις ενζυμικής αμαύρωσης

13 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη Κ Απαραίτητη για την κανονική πήξη του αίματος Ελλείψει της δεν παράγεται η προθρομβίνη, πρόδρομη ένωση της θρομβίνης απαραίτητης για την πήξη του αίματος Μηχανισμός: συμμετοχή στην καρβοξυλίωση του γλουταμικού οξέως σε γ καρβόξυ γλουταμικό Συστατικό δομικών οντοτήτων πρωτεϊνών όπως μερικοί παράγοντες πήξης του αίματος

14 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Υδατοδιαλυτές βιταμίνες B (νιασίνη, παντοθενικό οξύ, βιοτίνη, φολικό οξύ), C : δεν αποθηκεύονται Βιταμίνη Β, 8 βιταμίνες: B 1 (θειαμίνη, πυροφωσφορική θειαμίνη) Πηγές: κρέας, ψωμί, γάλα, όσπρια, καρύδια κτλ. Απαραίτητη για την κανονική πήξη του αίματος. Σαν θειαμίνη ή πυροφωσφορική θειαμίνη. Μικρή σταθερότητα που εξαρτάται από τη θερμοκρασία, το ph (σταθερή σε χαμηλό ph), την επίδραση θειώδους οξέως και αλκαλικών ουσιών (ασταθής) B 2 (ριβοφλαβίνη) B 3 (νιασίνη ή νιασιναμίδιο) B 5 (παντοθενικό οξύ) B 6 (πυριδοξίνη, πυριδοξάλη, πυριδοξαμίνη, ή υδροχλωρίδιο πυριδοξίνης) B 7 (βιοτίνη) B 9 (φολικό οξύ) B 12 (διάφορες κοβαλαμίνες: κυανοκοβαλαμίνες σε διατροφικά συμπληρώματα)

15 Βιταμίνη Β1 Αποτελεί συνένζυμο (πυροφωσφορική θειαμίνη: ΤΡΡ) απαραίτητο για την οξειδωτική αποκαρβοξυλίωση Εδώ το παράδειγμα με το πολυενζυμικό σύμπλεγμα της αφυδρογονάσης του α κετογλουταρικού Έλλειψή της προκαλεί το μπέρι-μπέρι Η διακοπή της αλκοολικής ζύμωσης κατά τη θείωση του γλεύκους οφείλεται στη καταστροφή της θειαμίνης από το θειώδες οξύ

16 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Βιταμίνη B 2 (ριβοφλαβίνη) Συντίθεται μόνο από φυτά και μικροοργανισμούς, τα ανώτερα ζώα την προσλαμβάνουν μέσω της τροφής. Πηγές: κρέας, ψάρια, ήπαρ, γάλα, όσπρια, αυγά, λάχανο, σπανάκι, τομάτες, ψωμί, ξηροί καρποί Πολύ ευαίσθητη στο φως και την υπεριώδη ακτινοβολία Συστατικό του FAD Έλλειψή της προκαλεί την ασθένεια αριβοφλαβίνωση: καθυστέρηση στην ανάπτυξη, ερεθισμός στα μάτια και γλώσσα

17 FAD Βιταμίνη B 2

18 B 3 (νιασίνη ή νιασιναμίδιο, επίσης ΡΡ) NADP + NAD +

19 B 3 (νιασίνη ή νιασιναμίδιο, επίσης ΡΡ) Απαντά στους οργανισμούς ως ελεύθερο οξύ (νικοτινικό), είτε ως τμήμα των συνενζύμων NADP + και NAD + Πηγές: κυρίως ζωική προέλευση, επίσης στο σιτάρι (πίτυρα) και ρύζι Ανθεκτική σε θέρμανση, οξυγόνο, ph, φως Μέτρια διαλυτότητα στο νερό, λίγες απώλειες κατά το μαγείρεμα Έλλειψή της προκαλεί δερματίτιδα, εντερικές ανωμαλίες, διανοητική σύγχυση Στον καφέ και μπιζέλια υπάρχει μια πρόδρομη ένωση η τριγονελλίνη (μεθυλομάδα στο Ν) Με το ψήσιμο του καφέ αυξάνεται 30 φορές η συγκέντρωση νιασίνης

20 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Υδατοδιαλυτές βιταμίνες B, C, νιασίνη, παντοθεϊκό οξύ, βιοτίνη, φολικό οξύ Βιταμίνη Β, 8 βιταμίνες: B 5 (παντοθενικό οξύ) Στα τρόφιμα σαν συστατικό του συνενζύμου Α. Ευδιάλυτη στο νερό, καταστρέφεται με θέρμανση. Σταθερή σε ph 4,0-7,0 Πηγές: αυγά, ήπαρ, κρέας, γάλα, βασιλικός πολτός Μικρές ποσότητες σε φρούτα και λαχανικά

21 Βιταμίνη B 5 (παντοθενικό οξύ) Συνένζυμο Α Αποτελούμενο από κυστεαμίνη, παντοθενικό οξύ και ΑΤΡ

22 Συνένζυμο Α: Μεταβατική αντίδραση Πυροσταφυλικό + CoA + NAD + ακέτυλο-coa + CO 2 + NADH + H + Συνδέει τη γλυκόλυση με τον κύκλο του Krebs Τελικά προϊόντα: 2 ακέτυλο-συνένζυμο A 2 CO 2 2 NADH + 2 H +

23 cid_cycle_with_aconitate_2.svg

24 Βιταμίνη B 6 ή πυριδοξίνη

25 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Βιταμίνη B 6 ή πυριδοξίνη, Μορφές της: πυριδοξάλη, πυριδοξαμίνη, υδροχλωρίδιο πυριδοξίνης Διαδεδομένη σε ζώα και φυτά με τη μορφή της φωσφορικής πυριδοξάλης, συνένζυμο μεταβολισμού πρωτεϊνών (τρανσαμίνωση) Πηγές: πράσινα λαχανικά, σπόροι δημητριακών Απώλειες λόγω υδατοδιαλυτότητάς της στο νερό μαγειρέματος Χρησιμοποιείται για εμπλουτισμό τροφίμων λόγω σταθερότητός της

26

27 Τρανσαμίνωση: Η μεταφορά αμινομάδων από αμινοξέα σε κετο οξέα (α-κετογλουταρικό) και αντιστρόφως H R 1 C COO - + R 2 C COO - NH 3 + O Τρανσαμινάση H R 1 C COO - + R 2 C COO - O NH 3 + Η αντίδραση καταλύεται από τις διαφορετικές τρανσαμινάσες (αμινοτρανσφεράσες) που εξειδικεύονται κυρίως για τα διαφορετικά αμινοξέα και λιγότερο για τα κετο οξέα (που συνήθως είναι α- κετογλουταρικό)

28 O O P O O H 2 C Φωσφορική πυριδοξάλη (PLP) Enz Lys NH 2 O O P O O H 2 C H C N H R HC N H O H C N + OH CH 3 COO O CH 3 Αμινοξύ-PLP βάση Shiff (αλμιδίνη) H R H C COO O O NH 2 O O P O O H 2 C HC N H Enz (CH 2 ) 4 N + H O CH 3 Ένζυμο(Lys)-PLP βάση Schiff E n z L y s N H 2 P O O H 2 C N H 2 C H 2 N H R C C O O -κέτο οξύ O H C H 3 O Φωσφορική πυριδοξαμίνη (PMP)

29 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα B 7 (βιοτίνη) Προσθετική ομάδα ενζυμικών συστημάτων καρβοξυλασών (μεταφορά CO 2 ) Μηχανισμός ακέτυλο συνένζυμο Α καρβοξυλάση Α:

30 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα B 7 (βιοτίνη) Σταθερή στη θέρμανση (μαγείρεμα!), οξυγόνο και το φως, ασταθής σε ισχυρά οξέα και αλκάλεα, καταστρέφεται από τα υπεροξείδια που δημιουργούνται κατά την οξείδωση των λιπών Διαδεδομένη στα φυτά, ζύμες Απελευθερώνεται από τις πρωτεΐνες μετά από την ενζυμική υδρόλυση της πέψης Μικρή διαλυτότης, περιορισμένες απώλειες στο μαγείρεμα

31 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα B 9 (φολικό ή φυλλικό οξύ) Σε φυτά και μικροοργανισμούς Σταθερό κατά τη θέρμανση σε όξινο περιβάλλον, Σταθερό στο ηλιακό φως, οξειδώνεται εύκολα Η βιολογικά ενεργή μορφή είναι το τετραϋδροφολικό Συνένζυμο στο μεταβολισμό αμινοξέων κ νουκλεϊνικών οξέων Είναι απαραίτητο για το σχηματισμό των ερυθρών και λευκών κυττάρων του αίματος. Έλλειψή του προκαλεί μεγαλοβλαστική αναιμία

32

33 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Βιταμίνη B 12 (διάφορες κοβαλαμίνες: κυανοκοβαλαμίνες σε διατροφικά συμπληρώματα) Σχετίζεται με τη σύνθεση και ρύθμιση επιπέδων του DNA, αλλά και με τη σύνθεση λιπαρών οξέων και την παραγωγή ενέργειας Συντίθεται από ορισμένους μικροοργανισμούς Υπάρχει στο κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα, και τα ζυμωμένα λαχανικά Επηρεάζεται πολύ από αναγωγικούς και οξειδωτικούς παράγοντες. Είναι υδατοδιαλυτή και μέρος της χάνεται με το υγρό μαγειρέματος Ανεπάρκειά της προκαλεί κακοήθη αναιμία. Απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία του νευρικού συστήματος.

34

35

36 Οι βιταμίνες στα τρόφιμα Βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ) Πηγές: πράσινα λαχανικά, πιπεριές, τομάτες, εσπεριδοειδή, φράουλες Καταστρέφεται εύκολα με οξείδωση (τεμαχισμένα φρούτα και λαχανικά) λόγω της οξειδάσης του ασκορβικού οξέως Απώλειες έως και 75% στο μαγείρεμα: οξείδωση και εκχύλιση της βιταμίνης στο νερό (χρήση μικρής ποσότητας νερού!) Έλλειψη οξυγόνου και θερμική κατεργασία που μετουσιώνει την οξειδάση, προφυλάσσει τη βιταμίνη Εφαρμογές του ασκορβικού οξέως Προφύλαξη από την ενζυμική αμαύρωση χυμών φρούτων και ποτών Βελτιωτικό των αλεύρων στην αρτοποιία Αντιοξειδωτικό λιπών

37 fig1: Primary intracellular oxidation, reduction, and degradation pathways for vitamin C. Enzymes involved in GSH- and NADPH-dependent reduction of dehydroascorbic acid (DHA) are highlighted, with the primary cytosolic enzymes in bold.(14) Abbreviations: AA, ascorbic acid; AFR, ascorbate free radical (also known as semidehydroascorbic acid); DHA, dehydroascorbic acid; DKG, diketogulonic acid; GSH, reduced glutathione; GSSG, oxidized glutathione.

38 Mέρος Β Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

39 Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Γενικά οι κατεργασίες των τροφίμων συνεπάγονται απώλεια βιταμινών και ανοργάνων στοιχείων Κακή μεταχείρηση φυτικών και ζωικών τροφίμων κατά τη συγκομιδή απελευθέρωση οξειδωτικών και υδρολυτικών ενζύμων Υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος Χρονικό διάστημα μεταξύ συγκομιδής και επεξεργασίας

40 Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Επεξεργασίες 1. Αποφλοίωση και καθαρισμός 2. Εκπυρήνωση 3. Άλεση 4. Καθαρισμός με νερό και ζεμάτισμα 5. Χημικά πρόσθετα 6. Ενζυμικές και χημικές αντιδράσεις 7. Θερμική κατεργασία 8. Αφυδάτωση 9. Κατάψυξη 10. Απώλειες βιταμινών κατά τη διατήρηση κονσερβοποιημένων τροφίμων

41 1. Αποφλοίωση και καθαρισμός Ξεφλούδισμα Σε πολλα φρούτα, το φυσικό εξωτερικό περίβλημα (φλούδα) έχει περισσότερες βιταμίνες απότι η κυρίως σάρκα. Απομάκρυνση της φλούδας (αποφλοίωση) έχει ως συνέπεια την απώλεια βιταμινών Στα μήλα, πατάτες, πατζάρια έχουμε απώλεια ασκορβικού οξέως που απαντάται σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στη φλούδα Στα καρότα έχουμε απώλεια νιασίνης Επεξεργασία με αλκάλεα (αλισίβα) για ευκολότερη αποφλοίωση αυξάνει τις απώλειες σε φολικό, ασκορβικό, θειαμίνη Στα ροδάκινα ο χημικός καθαρισμός συνεπάγεται μείωση του ασκορβικού κατά 20%, της θειαμίνης κατά 15%, του νικοτινικού οξέως κατά 5%. Καμμιά μεταβολή δεν παρατηρείται στα καροτένια Οι απώλειες σε ασκορβικό είναι ίδιες για επεξεργασία με αλισίβα και με ατμό Καθαρισμός και απόρριψη τμημάτων των φυτών (αλλοιωμένα ή σκληρά κομμάτια σε σπανάκι, φασόλια, σπαράγγια κλπ), συνεπάγεται μερική απώλεια βιταμινών

42 2. Εκπυρήνωση Δεν επιφέρει σημαντικές απώλειες βιταμινών Στα κονσερβοποιημένα βερύκοκα οι απώλειες ασκορβικού οξέως κατά την εκπυρήνωση είναι της τάξης του 3-14%, καροτενιών 2-12% 3. Άλεση Επιφέρει απώλεια βιταμινών που σχετίζεται με τον τρόπο που το ενδοσπέρμιο αποχωρίζεται από τον εξωτερικό φλοιό του σπόρου (πίτουρο) και το φύτρο Το φύτρο και ιδίως το πίτουρο είναι πολύ πλούσια σε βιταμίνες Απόρριψη του πίτουρου, φύτρου κατά την άλεση έχει ως αποτέλεσμα να χάνονται μεγάλες ποσότητες από νιασίνη, θειαμίνη ριβοφλαβίνη, φολικό οξύ κλπ.

43

44

45 4. Καθαρισμός με νερό και ζεμάτισμα Κατεργασίες όπως έκλπυση, μαγείρεμα, επεξεργασία με υδατικά διαλύματα προκαλούν απώλεια υδατοδιαλυτών θρεπτικών συστατικών από κομμένα τμήματα και ευαίσθητες επιφάνειες. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την εκχύλιση είναι το ph, η ιοντική ισχύς, η θερμοκρασία, η συγκέντρωση του διαλυμμένου οξυγόνου, η παρουσία διαλυτών, η αναλογία νερού, η σχέση όγκου με την επιφάνεια, η ωριμότητα κλπ. Το ζεμάτισμα θεωρείται μια ήπια θερμική κατεργασία φρούτων και λαχανικών πριν την κυρίως κατεργασία. Αποβλέπει στην αδρανοποίηση ανεπιθύμητων ενζύμων και τη μείωση του μικροβιακού πληθυσμού. Γίνεται με θερμό νερό, ατμό, αέρα ή μικροκύματα Προκαλεί μεγάλες απώλειες υδατοδιαλυτών βιταμινών ανάλογα με τη θερμοκρασία και τη διάρκειά του. Σημειωτέον ότι η αδρανοποίηση ενζύμων έχει ευνοϊκή επίδραση στη σταθερότητα πολλών βιταμινών Προτιμητέο είναι το ζεμάτισμα με ατμό (περιορισμένη εκχύλιση) Χρήση μικροκυμάτων ελαχιστοποιεί την απώλεια λόγω εκχυλίσεως

46

47 5. Χημικά πρόσθετα Ενώσεις που προσθέτονται σαν συντηρητικά ή βοηθητικά κατεργασίας Ανάλογα με η συγκέντρωσή τους και την οξειδωτική τους ικανότητα, τα οξειδωτικά καταστρέφουν άμεσα τις βιταμίνες A, C, E. Η λεύκανση και διάφορα βελτιωτικά του αλεύρου οδηγούν σε απώλεια βιταμινών Αναγωγικοί παράγοντες επαυξάνουν τη σταθερότητα ευπαθών σε οξείδωση βιταμινών (δέσμευση οξυγόνου και ελευθέρων ριζών) Το διοξείδιο του θείου και τα θειώδη χρησιμοποιούνται στα κρασία σαν αντιμικροβιακοί παράγοντες και στα αφυδατωμένα τρόφιμα για προστασία από την ενζυμική και μη ενζυμική αμαύρωση. Προστατεύουν το ασκορβικό οξύ, αλλά αντιδρούν πχ με τις αλδεΰδες (καρβονύλια) της βιταμίνης Β 6 μετατρέποντάς τη σε ανενεργά θειώδη παράγωγα. Τα νιτρώδη (διατήρηση και αλλαντοποίηση προϊόντων κρέατος) σχηματίζουν νιτρικά μέσω βακτηρίων που μπορούν να καταστρέψουν τη θειαμίνη και το φολικό οξύ Προσθήκη ασκορβικού στο κρέας με νιτρώδη περιορίζει το σχηματισμό Ν-νιτροζαμινών: Ασκορβικό οξύ + ΗΝΟ 2 2-νιτρικός εστέρας του ασκορβικού ημιδιυδροασκορβικό + ΝΟ Πρόσθετα που επιφέρουν αλκαλικό ph καταστρέφουν τη θειαμίνη, το παντοθενικό οξύ και τη βιταμίνη C

48

49 6. Ενζυμικές και χημικές αντιδράσεις Απώλεια βιταμινών από προσθετικά που περιέχουν ένζυμα Οξειδάση του ασκορβικού οξέως από φυτικά πρόσθετα Θειαμινάση από ιχθυοπροϊόντα Χημικές αντιδράσεις Η οξείδωση των λιπιδίων προκαλεί παραπέρα σχηματισμό υδροϋπεροξειδίων, υπεροξειδίων και υποξειδίων τα οποία αντιδρούν και οξειδώνουν τα καροτένια, τις τοκοφερόλες το ασκορβικό οξύ κλπ

50 7. Θερμική κατεργασία Σημαντικός παράγων καταστροφής βιταμινών, οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν τις αντιδράσεις Επεξεργασία σε υψηλή θερμοκρασία για σύντομο διάστημα (HTST) επιφέρει τις μικρότερες απώλειες στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων Οι απώλειες βιταμινών λόγω θερμικής κατεργασίας εξαρτώνται από τη χημική σύσταση και και τις συνθήκες περιβάλλοντος του τροφίμου (ph, σχετική υγρασία, μέταλλα, άλλα αντιδρώντα σώματα, συγκέντρωση διαλυτού οξυγόνου), τη σταθερότητα των βιταμινών και την ικανότητα εκχύλισής τους

51

52 Οι απώλειες των λιποδιαλυτών βιταμινών λόγω θερμικής κατεργασίας Βιταμίνη Α Υπό έλλειψη οξυγόνου και θέρμανση (πχ κονσερβοποίηση φρούτων) σημειώνεται ελλάτωση της βιολογικής της δράσης εξαιτίας μερικής μετατροπής των cis ισομερών σε trans (επίσης μετά από έκθεση σε φως, οξύ, χλωριομένους διαλύτες κα). Παρόμοιες απώλειες χυτρών ταχύτητας και κονσερβοποίησης Απώλεια από παράγοντες που προκαλούν οξείδωση ακορέστων λιπιδίων: οι απώλειες β καροτενοειδών από αφυδατωμένα καρότα κατά το μαγείρεμα οφείλονται σε οξείδωση από το οξυγόνο Βιταμίνη D Σταθερή κατά τη θερμική επεξεργασία με το συνηθισμένο μαγείρεμα Μεγάλες απώλειες κατά το τηγάνισμα λόγω υψηλών θερμοκρασιών, οξυγόνου, εκχύλισης στο λάδι τηγανίσματος Βιταμίνη E Σταθερή στην απουσία οξυγόνου και οξειδωτικών μέσων. 30% απώλειες κατά το βράσιμο. Δεν παρατηρείται απώλεια κατά το τηγάνισμα Βιταμίνη K Σταθερή: η Κ1 αποσυντίθεται πάνω από τους 120 ºC, η Κ2 πάνω από τους 200 ºC

53 Οι απώλειες των υδατοδιαλυτών βιταμινών λόγω θερμικής κατεργασίας Βιταμίνη B 1 (θειαμίνη) Σταθερή στην οξείδωση και φως, αλλά έχει μικρή σταθερότητα στη θέρμανση σε αλκαλικό ph, ιδιαίτερα αν υπάρχει χαλκός, χλωριόντα και οξυγόνο. Σε ph>5 διασπάται σε προϊόντα που δίνουν την τυπική οσμή μαγειρεμένου κρέατος. Σε όξινο περιβάλλον (πχ κονσερβοποιημένη τομάτα) είναι σταθερή στη θέρμανση (90%). Απώλειες της τάξης του 30% κατά το ψήσιμο του ψωμιού (προσθήκη συνθετικής) % απώλειες στο βράσιμο του κρέατος, 75% κατά την κονσερβοποίηση του (Τ>100) Η παρουσία πρωτεϊνών, υδατανθράκων και θειωδών αλάτων περιορίζει το ρυθμό αποικοδόμισής της, πιθανώς λόγω αλληλεπιδράσεων με τη θειομάδα του μορίου Βιταμίνη B 2 (ριβοφλαβίνη) και B 3 (νιασίνη) Σταθερές στη θέρμανση, η Β 2 επηρεάζεται όμως από το οξυγόνο

54

55 Οι απώλειες των υδατοδιαλυτών βιταμινών λόγω θερμικής κατεργασίας Βιταμίνη B 6 (πυριδοξίνη) Δυσκολία στη μελέτη λόγω των πολλών της μορφών. Έχουν παρατηρηθεί απώλειες από φωτοχημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν κατά τα στάδια προπαρασκευής, επεξεργασίας και αποθήκευσης

56 Αλλαγές στη βιταμίνη B 6 (πυριδοξίνη) κατά τη διάρκεια θερμικής κατεργασίας

57 Οι απώλειες των υδατοδιαλυτών βιταμινών λόγω θερμικής κατεργασίας Βιταμίνη B 9 (φολικό οξύ) Μεγάλες απώλειες. Τα βράσιμο/τηγάνισμα του κρόκκου του αυγού οδηγεί σε απώλεια 30-70% του φολικού οξέος. 90% απώλειες κατά το τηγάνισμα της πατάτας, πλήρης απώλεια στο βράσιμο του λαχάνου, 1/3 απώλειες κατά το ψήσιμο του ψωμιού Βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ) Καταστρέφεται εύκολα με το μαγείρεμα λόγω οξειδώσεως και εκχυλίσεως στο υδατικό διάλειμα (75% στα λαχανικά). Περιορισμός απωλειών με αποφυγή κοπής-συνθλίψεως των λαχανικών (οξειδάση του ασκορβικού) και ο περιορισμός του όγκου του υδατικού διαλείματος του μαγειρέματος. Η περιεκτικότητα του ασκορβικού οξέος στα κονσερβοποιημένα φρούτα και λαχανικά είναι μεγαλύτερη διότι κατά την κονσερβοποίηση απομακρύνεται το οξυγόνο. Ο ψευδάργυρος και ο μόλυβδος της συσκευασίας καταλύουν την αναερόβια οξείδωση του ασκορβικού, όχι όμως ο χαλκός. Επικασσιτέρωση του εσωτερικού των κονσερβών.

58

59 8. Αφυδάτωση Η απώλεια βιταμινών κατά την αφυδάτωση επηρεάζεται από την παρουσία αέρα στο δοχείο συσκευασίας και την υγρασία (σε επίπεδα>2,5%) Όλα τα αφυδατωμένα τρόφιμα υφίστανται απώλειες σε βιταμίνη Α και καροτένια λόγω της εισόδου του μοριακού οξυγόνου Η ξήρανση στον αέρα επιφέρει μεγάλες απώλειες, ενώ στο κενό περιορίζεται στο 10-20% Η βιταμίνη D έχει λίγες απώλειες, πχ 25-35% κατά τον αφυδατικό ψεκασμό των αυγών Μεγάλες απώλειες και για τη βιταμίνη Ε, ανάγκη εξωγενούς προσθήκης σε παιδικά γάλατα Μεγάλες απώλειες και για την Β 6 : μετατροπή της πυριδοξάλης σε πυριδοξαμίνη και απομάκρυνση της τελευταίας μετά από αντίδραση με σουλφυδρυλομάδες Μικρές απώλειες για το ασκορβικό οξύ, διατηρείται σε αποξηραμένους (λυοφιλίωση) χυμούς φρούτων

60 9. Κατάψυξη Η διαδικασία της καταψύξεως έχει ασήμαντη επίδραση στις περιεχόμενες βιταμίνες. Προκαλεί όμως αποδιοργάνωση της δομής δημιουργώντας έτσι ευνοϊκό περιβάλλον για τη δράση διαφόρων ενζύμων μετά την κατάψυξη Για να αποφευχθέι το δυνατό η δράση των ενζύμων πρέπει η θερμοκρασία κατάψυξης να μην υπερβαίνει τους -20 ºC, όταν έχουμε αποθήκευση για τουλάχιστον ένα χρόνο. Αυξανομένης της θερμοκρασίας διατήρησης, αυξάνεται ο ρυθμός απώλειας των βιταμινών Σημαντικές απώλειες ασκορβικού οξέως παρατηρήθηκαν σε φρούτα που αποταμιεύθηκαν στους -10. Σε μη κατεψυγμένα φρούτα των που δεν είχαν προσβληθεί από μύκητες παρατηρήθηκε ασήμαντη απώλεια Σημαντικές απώλειες ασκορβικού οξέως παρατηρήθηκαν σε αποψυγμένα φρούτα όταν διατηρήθηκαν αρκετά πριν την κατανάλωση: 30% απώλειες σε φρούτα που μεταφέρθηκαν από τους -20 στους +5 και έμειναν εκεί 24 ώρες

61

62 9. Κατάψυξη Οι βιταμίνες Β και τα καροτένια είναι σταθερά κατά την περίοδο καταψύξεως Στα προτηγανισμένα κατεψυγμένα προϊόντα έχουμε μεγάλες απώλειες βιταμίνης Ε κατά τη διάρκεια της κατάψυξης, η οποία οξειδώνεται πολύ γρήγορα από την παρουσία οξειδωτικών μέσων. Ο οξειδωτική αποικοδόμιση της βιταμίνης Ε εξαρτάται από τους ίδιους παράγοντες που ευνοούν την οξείδωση των ακορέστων λιπιδίων (πχ ενεργότητα νερού που αντιστοιχεί σε μονομοριακή στοιβάδα)

63 10. Απώλειες βιταμινών κατά τη διατήρηση των κονσερβοποιημένων τροφίμων Γενικά Μικρότερες απώλειες από αυτές της θερμικής επεξεργασίας Εξαρτώνται από: το είδος και ταχύτητα της αντιδράσεως τη θερμοκρασία την περιεκτικότητα οξυγόνου το ph

64

65 10. Απώλειες βιταμινών κατά τη διατήρηση των κονσερβοποιημένων τροφίμων Οι απώλειες του ασκορβικού οξέως σε κονσερβοποιημένα φρούτα κατά την αποθήκευσή του είναι ασήμαντες (0-10%) κατά τον πρώτο χρόνο. Εξαρτώνται από τη θερμοκρασία αποθήκευσης, το ph, την ενεργότητα του νερού, την παρουσία οξυγόνου, ανθοκυανίνης και καταλυτών Μεγαλύτερος χρόνος αποθήκευσης και ψηλές θερμοκρασίες προκαλούν απώλειες ασκορβικού. Ενδείκνυται αποθήκευση στους 10 ºC και κάτω. Η αποσύνθεση της ανθοκυανίνης καταστρέφει το ασκορβικό οξύ (πχ φράουλες) H θειαμίνη (Β 1 ) παρουσιάζει σταθερότητα όταν αποθηκεύεται σε χαμηλή ενεργότητα νερού σε θερμοκρασία δωματίου ή και 37 ºC Απώλειες παρατηρούνται σε ενεργότητα νερού (α w ) που αντιστοιχεί σε μονομοριακή στοιβάδα και στους 45 ºC Τα καροτένια, το νικοτινικό οξύ (Β 3 ) και η ριβοφλαβίνη (Β 2 ) επηρεάζονται ελάχιστα από το χρόνο και τη θερμοκρασία αποθήκευσης

66 Κατακράτηση ασκορβικού οξέως σε κονσερβοποιημένα φρούτα, κατά την αποθήκευσή τους σε διαφορετικές θερμοκρασίες και χρόνους αποθήκευσης

67

68 Έλεγχος της απώλειας βιταμινών κατά τη διατήρηση των τροφίμων 1. Είναι ανάγκη να γνωρίζουμε την αρχική περιεκτικότητα σε βιταμίνες 2. Το ιστορικό χρόνου-θερμοκρασίας σε όλα τα στάδια της επεξεργασίας 3. Τις συνθήκες συσκευασίας (έκθεση σε οξυγόνο, φως, εξάτμιση κλπ) 4. Το χρόνο κατά τον οποίο τα τρόφιμα έχουν εκτεθεί στις παραπάνω συνθήκες από την παρασκευή του προϊόντος ως την κατανάλωση

69 ΤΕΛΟΣ

70 Μέρος Γ Νερό στα τρόφιμα

71 Δεσμευμένο νερό-ενεργότητα νερού Νερό: μόριο με πολικότητα 1: 554 million Copyright 2002 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings

72 Στους 0 o C και κάτω (πάγος), τα μόρια νερού σχηματίζουν κρυσταλλικό πλέγμα στο οποίο κάθε μόριο δεσμεύεται με μάξιμουμ 4 άλλα. Καθώς λειώνει ο πάγος, μερικοί από τους δεσμούς Η σπάζουν και έτσι μερικά μόρια νερού τοποθετούνται με μεγαλύτερη εγγύτητα απ ότι στον πάγο. Ο πάγος είναι 10% λιγότερο πυκνός από το νερό στους 4 o C. Fig. 3.5 Copyright 2002 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings

73 H 2 O Σχηματίζει ένυδρες ενώσεις με όλα τα ιόντα Δεσμούς υδρογόνου με υδρόφιλα μακρομόρια και ουσίες μη διαλυτές στο νερό Περιεκτικότητα νερού (%) στα τρόφιμα Δημητριακά Κρέας φρούτα/λαχ Μανιτάρια 90-95

74 Δεσμευμένο νερό-ενεργότητα νερού Mέρος νερού των τροφίμων είναι δεσμευμένο με δεσμούς υδρογόνου και δυνάμεις van der Waals. Διαφορά μεταξύ δεσμευμένου και ελεύθερου νερού, το δεσμευμένο δεν είναι πλέον διαλύτης Έκφραση του βαθμού δεσμεύσεως του νερού στα τρόφιμα, η ενεργότητα νερού α w a w P w P 0 P w η μερική τάση ατμών του νερού, P 0 η μερική τάση ατμών του καθαρού νερού στην ίδια θερμοκρασία Για 0< α w < 0,2-0,3 (τύπου Ι), το νερό είναι στενά συνδεδεμένο με πολικές ομάδες πρωτεϊνών (-NH 3+, -COO - ) και υδατανθράκων (-OH) Για α w > 0,2-0,3 (τύπου ΙΙ), το νερό είναι χαλαρά δεσμευμένο. Είναι όμως παγιδευμένο σε τριχοειδή αγγεία. Η κατακράτησή του εξαρτάται από το ph, ιοντική ισχύ και τύπο αλάτων

75 Ενεργότητα νερού και ποιότητα τροφίμων Επηρεάζει την μη ενζυμική αμαύρωση, την οξείδωση των λιπών, την ενεργότητα των ενζύμων, την ανάπτυξη μικροοργανισμών

76 Μέρος Δ Μέταλλα στα τρόφιμα

77

78 Τα στοιχεία της ομάδας ΙΑ και VΙΙΑ είναι ευδιάλυτα στο νερό και απαντούν σαν ελεύθερα ιόντα Άλλα μέταλλα σχηματίζουν σύμπλοκα ή χηλικές ενώσεις με διαφορετική διαλυτότητα από των ελευθέρων ιόντων: ο τρισθενής σίδηρος είναι αδιάλυτος σαν υδροξείδιο, πιο ευδιάλυτος σαν χηλική ένωση με κιτρικά. Το χλωριούχο ασβέστιο είναι πιο υδατοδιαλυτό, η χηλική ένωση με οξαλικά είναι αδιάλυτη. Η ποσότητα ενός ιόντος επηρεάζει την απορρόφησή του πχ ασβέστιο στο γάλα. Διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν τη βιολογική διαθεσιμότητα των μετάλλων στα τρόφιμα:

79

80

81 Επίδραση της επεξεργασίας των τροφίμων στα περιεχόμενα μεταλλικά στοιχεία Τα μέταλλα δεν καταστρέφονται από έκθεσή τους σε θερμοκρασία, φως, οξειδωτικά μέσα, ακραίες τιμές ph, δεν αποσυντίθενται. Απώλειες στα μέταλλα συμβαίνουν σε εκχυλίσεις ή άλλους φυσικούς διαχωρισμούς. Παραδείγματα απώλειας μετάλλων Η άλεση προκαλεί απώλεια μεταλλικών στοιχείων διότι απομακρύνει το φύτρο και τον εξωτερικό φλοιό (πίτουρο) που περιέχουν μέταλλα από το ενδοσπέρμιο που είναι φτωχό σε μέταλλα. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται και στην άλεση και άλλων δημητριακών και του ρυζιού. Οπότε γίνεται εμπλουτισμός των αλεσμάτων με προσθήκη σιδήρου. Στην παρασκευή τυριού το ph στο οποίο γίνεται η στράγγιση του ορού επηρεάζει τις απώλειες του περιεχομένου ασβεστίου (είναι υψηλές για ph<5, λιγότερες για ph>6). Θέρμανση σε νερό (φαινόμενα εκχύλισης) προκαλεί μεγαλύτερες απώλειες απ ότι σε ατμό: 50% των ιόντων καλίου απομακρύνονται κατά το μαγείρεμα ζυμαρικών, ενώ οι απώλειες στον δεσμευμένο σε πρωτεΐνες σίδηρο είναι ασήμαντες.

82 ΤΕΛΟΣ

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Νερό Η παρουσία του νερού στα τρόφιμα και η μορφή με την οποία βρίσκεται σε αυτά επηρεάζουν τις ιδιότητές τους όπως και την ικανότητα συντήρησής τους. Το μόριο του νερού αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων

Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων Η διαδικασία της καταψυξης (στάδια προκατάψυξης, καταψυξη, αποθήκευση σε κατάψυξη, απόψυξη) εάν διεξαχθεί κανονικά, θεωρείται γενικά, η καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ (χηµικοί τύποι και αντιδράσεις από το βιβλίο µε τίτλο Food Chemistry, των H.-D. Belitz, W. Grosch & P. Schieberle, 4 th Edition, 2009, Springer, New York) Λιποδιαλυτές ή υδατοδιαλυτές ευαλλοίωτες

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Δευτερεύοντα Συστατικά του Γάλακτος (2/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Δευτερεύοντα Συστατικά του Γάλακτος (2/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Δευτερεύοντα Συστατικά του Γάλακτος (2/2), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. L 314/36 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1.12.2009 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1170/2009 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Νοεμβρίου 2009 για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη Δημητριακά Δημητριακά ή σιτηρά είναι αποξηραμένοι ώριμοι καρποί φυτών. Τα πιο σημαντικά δημητριακά είναι το σιτάρι ή σίτος, το ρύζι, το καλαμπόκι ή αραβόσιτος, το κριθάρι, η σίκαλη και η βρώμη. Ο κόκκος

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή τεχνητές χρωστικές. Οι πιο σημαντικές φυσικές χρωστικές είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή τεχνητές χρωστικές. Οι πιο σημαντικές φυσικές χρωστικές είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων κεφάλαιο 1 Ασφάλεια των Τροφίμων 1.1 Ποιότητα...19 1.2 Ασφάλεια...20 1.3 Σχέση Ποιότητας και Ασφάλειας...21 1.4 Προαπαιτούμενα του HACCP...21 1.4.1 Υποδομή-εγκαταστάσεις...22 1.4.2 Εκπαίδευση...24 1.4.3

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ :

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ : 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) ΘΕΜΑ : ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Υπευθυνος καθηγητης Οικονοµου Ιωαννης ΤΜΗΜΑ : Α1 Γκατζή Κατερίνα Αντάρη

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Θρεπτικά Συστατικά Η ποιοτική διαφορά µεταξύ των τροφών, έγκειται στη περιεκτικότητα τους σε Θρεπτικά Συστατικά. Για να καταλάβει κανείς, αρκεί να συνειδητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Βιταμίνες Οι βιταμίνες περιλαμβάνουν 13 διαφορετικά οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυτταρική αναπνοή 1 8.1 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ 2 Οι οργανισµοί για να επιβιώσουν χρειάζονται ενέργεια. Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία µέσα από την οποία οι οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις Κεφάλαιο 6 ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αποικοδόμηση (διάσπαση) πολύπλοκων μορίων σε απλούστερες ενώσεις πχ στην κυτταρική αναπνοή η διάσπαση της γλυκόζης σε CO 2 και Η 2 Ο Η ενέργεια που απελευθερώνεται χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η καλή διατροφή είναι σημαντική για μια καλή υγεία. Μια υγιεινή διατροφή, ποικιλόμορφη, μπορεί να βοηθήσει στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους, να προωθήσει την γενική μακροζωία και να

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ Πολύτιμο συμπλήρωμα διατροφής με βιταμίνες Το βερίκοκο που χρησιμοποιείται στο αντίστοιχο συμπλήρωμα διατροφής της Finora plus, φέρει την επιστημονική ονομασία Promus armeniaca, και

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «ESCAPE: Μία εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών» ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή AΛΛHΛEΠIΔPAΣEIΣ ΦAPMAKΩN - ΘPEΠTIKΩN OYΣIΩN Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Σημειώσεις για τη σχολή προπονητών-ριών Αθήνας Γ κατηγορίας Ενόργανης, Ρυθμικής Γυμναστικής & Τραμπολίνο (2014) O πρωταρχικός ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Ωρίµανση του Σταφυλιού

Ωρίµανση του Σταφυλιού 1 Ωρίµανση του Σταφυλιού H ωρίµανση του σταφυλιού περνά από διάφορα στάδια-περιόδους: 1. Στο πρώτο στάδιο, η ρόγα είναι πράσινη από την παρουσία της χλωροφύλλης, ενώ η γεύση της έντονα ξινή, λόγω αυξηµένης

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc Η ΓΥΡΗ Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών 1 H ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ σε κηρήθρες με γυρεοπαγίδες εποχή συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ A

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 μέρος Α ιατροφή κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Θρεπτικές Ύλες...28 1.2 Η ιατροφή ως Επιστήμη...30 1.3 O Ρόλος της Τροφής...32 1.4 Ενεργειακό Ισοζύγιο...34

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες Κατηγορίες παραγόντων Μικροβιολογία Τροφίµων Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αναιμία Γενετική αιτιολογία (ελαττωματικό γονίδιο για την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Ο κύκλος του Krebs. Περιεχόµενα

Ο κύκλος του Krebs. Περιεχόµενα Ο κύκλος του Krebs Ο κύκλος του κιτρικού οξέος είναι µια κυκλική αλληλουχία αντιδράσεων, στην οποία το τελικό προϊόν είναι αντιδρόν του αρχικού σταδίου. Στον κύκλο αυτό συµµετέχουν πολλά ένζυµα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) 1

Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) 1 Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) Δραστηριότητα 1 Θα παρακολουθήσετε ένα video με αφήγηση ή θα ακούσετε μια ιστορία από το δάσκαλό σας για δυο σημαντικούς επιστήμονες τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθμός Όνομα 0. Όλες οι κατηγορίες τροφίμων 01. Γαλακτοκομικά προϊόντα και ανάλογα 01.1 Μη αρωματισμένο παστεριωμένο και αποστειρωμένο γάλα (συμπεριλαμβανομένου του αποστειρωμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρoυ για την Παγκόσμια Ημέρα Ρευματοπαθειών (12 Οκτωβρίου 2013) Θέμα: Υγιής Γήρανση, Σύνθημα: " Ζώντας Καλά, Μεγαλώνοντας Καλύτερα" Η Παγκόσμια Ημέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

CAMU CAMU Βιταμίνη C. Άοσμη ΚΡΕΜΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ από καρύδα. Ασταξανθίνη ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ. 100% Βιολογικά Απολαύστε τη ζωή, μείνετε υγιείς!

CAMU CAMU Βιταμίνη C. Άοσμη ΚΡΕΜΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ από καρύδα. Ασταξανθίνη ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ. 100% Βιολογικά Απολαύστε τη ζωή, μείνετε υγιείς! CAMU CAMU Βιταμίνη C Άοσμη ΚΡΕΜΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ από καρύδα Ασταξανθίνη ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ 100% Βιολογικά Απολαύστε τη ζωή, μείνετε υγιείς! Royal Green Camu Camu Βιταμίνη C Βιταμίνη C από 100% φυσικές τροφές Camu

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες φαινολικών ενώσεων

Ομάδες φαινολικών ενώσεων ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Πώς διαβάζεται. 500g. Πλούσιο σε ίνες. Ποσότητα. Ονομασία του προϊόντος. Κατάλογος συστατικών. Διατήρηση. Παραγωγός / Εισαγωγέας. τον Ιούνιο του 2008

Πώς διαβάζεται. 500g. Πλούσιο σε ίνες. Ποσότητα. Ονομασία του προϊόντος. Κατάλογος συστατικών. Διατήρηση. Παραγωγός / Εισαγωγέας. τον Ιούνιο του 2008 Ευρωπαϊκή Επιτροπή Πώς διαβάζεται Νιφάδες ρυζιού και σιτάρι ολικής αλέσεως, εμπλουτισμένα με βιταμίνες (B1, B2, B3, B6, φολικό οξύ, B12, C) και σίδηρο Καθαρό βάρος: ΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΙΜΗΣΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ τον

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος!

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος! Φαρμακευτικός,Σύλλογος,Θεσσαλονίκης, ΔΙΑ,ΒΙΟΥ,ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη20.3.2013 ΑναστασίαΔ.Κόκκαλη ΚλινικόςΔιαιτολόγος Διατροφολόγος ΥπεύθυνηΤομέαΔιαιτολογίαςΙΕΚΞΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι το Ζεµάτισµα;

Τι Είναι το Ζεµάτισµα; Ζεµάτισµα Η θερµική επεξεργασία είναι µια από τις πιο σπουδαίες µεθόδους που χρησιµοποιούνται στην επεξεργασία των τροφίµων, όχι µόνο λόγω των επιθυµητών επιδράσεων επί των τροφίµων (πολλά τρόφιµα καταναλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο Η σημασία των φρούτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΝΡ O χούμος προέρχεται αποκλειστικά από την ανάμειξη εκλεκτής κοπριάς (βοοειδών και πουλερικών) αφού υποστεί μία διαδικασία ζύμωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP 1 1. Είδη κρέατος 2. Σκόνη γάλακτος 3. Προτηγανισµένες και µη πατάτες 4. Ψάρια και θαλασσινά 2 1. Εφαρµογή προγράµµατος HACCP στην παραγωγή κρέατος Η χρήση HACCP

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα