Μ. Κακαβούλια Εργαστήριο Ρητορικής & Λόγου Ι Σημειώσεις μαθήματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μ. Κακαβούλια Εργαστήριο Ρητορικής & Λόγου Ι Σημειώσεις μαθήματος"

Transcript

1 ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ε ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 2005 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ Ι Διδάσκουσα: Μαρία Κακαβούλια ΓΡΑΦΕΊΟ Δ 16 ΩΡΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ Δευτέρα , Τετάρτη Τηλ [Δευτέρα αίθουσα Β5 1 Νέου Κτιρίου] ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Πολλές όψεις της γλωσσικής χρήσης που μελετώνται υπό το πρίσμα της ανάλυσης λόγου, εξετάζονται επίσης από την λεγόμενη Πραγματολογία, η οποία εστιάζει στη σχέση γλώσσας και περικειμένου. Μελετά: 1. πώς η ερμηνεία γλωσσικών δεδομένων εξαρτάται από την κοσμοαντίληψη κάθε ατόμου 2. τον τρόπο που διάφοροι ομιλητές αντιλαμβάνονται αλλά και χρησιμοποιούν τη γλώσσα, και 3. τον τρόπο που η δομή των φράσεων και προτάσεων επηρεάζεται και διαμορφώνεται ανάλογα με την σχέση που έχουν μεταξύ τους ακροατές και ομιλητές Μελετά αυτό που οι ομιλητές / χρήστες λόγου εννοούν (το νόημα) με αυτό που λένε και όχι την στενή, κυριολεκτική σημασία όσων λέγονται Η πραγματολογική ανάλυση του λόγου στοχεύει στο να απαντήσει σε ερωτήματα όπως «Τί εννοείς μ αυτό;» και όχι στο Τί σημαίνει (κυριολεκτικά) αυτό;». Σε αντίθεση με την ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΑ (semantics), η ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ενδιαφέρεται για το νόημα σε σχέση με την πραγματική χρήση της γλώσσας και τους σκοπούς της γλωσσικής επικοινωνίας 1

2 Λόγος και Πραγματολογία Ο λόγος και η πραγματολογία μελετούν ειδικότερα τις εξής πλευρές της γλωσσικής επικοινωνίας: τη σχέση χρήσης της γλώσσας και κοινωνικο-πολιτισμικού περικειμένου η γλωσσική γνώση που παράγει νόημα πέρα από τη λέξη, τη φράση, την πρόταση γλωσσικά μοτίβα που επαναλαμβάνονται και χαρακτηρίζουν ενότητες γραπτής και προφορικής γλώσσας τι εννοούν με αυτά που λένε οι άνθρωποι και με ποια μέσα επιτυγχάνεται αυτό τον τρόπο που η γλώσσα παρουσιάζει διαφορετικά κοσμοείδωλα και αντιλήψεις / ερμηνείες για τα πράγματα 2

3 Λόγος και Πραγματολογία: μερικά πεδία ανάλυσης Πραγματολογία: Το νόημα εντός πλαισίου, δηλ. η σχέση ανάμεσα σε αυτό που λέμε, αυτό που εννοούμε και αυτό που καταλαβαίνουμε, μέσα στα συμφραζόμενα συγκεκριμένων περιστάσεων ή μιας συγκεκριμένης κατάστασης Λόγος: μοτίβα γλώσσας που χαρακτηρίζουν πολλά κειμενικά είδη. Παράγραφος, οργάνωση κειμένου, άνοιγμα και κλείσιμο συνομιλίας, εναλλαγή ομιλητών στη συνομιλία, λεξιλόγιο, σύνδεση λέξεων και ενοτήτων λόγου: ο τρόπος μέσα από τη γλώσσα συστήνονται διαφορετικές κοσμοαντιλήψεις, ερμηνείες και ιδεολογικές στάσεις, κοινωνικές και ψυχολογικές όψεις της γλωσσικής χρήσης, «πραγματική» χρήση της γλώσσας Προσεγγίσεις στην ανάλυση του λόγου - Σημαντικές συμβολές: John Austin, How to Do Things with Words (1962) John Searle, Speech Acts (1969) Paul Grice (1975) Del Hymes, Ethnography of Communication 3

4 Harvey Sacks, Emanuel Schegloff, Gail Jefferson, Conversation Analysis Michael Halliday, Ruqaiya Hasan Gunter Kress, Norman Fairclough, Ruth Wodak, Teun van Dijk, Critical Discourse Analysis Γλωσσικές Πράξεις. Οι φιλόσοφοι της γλώσσας J. Austin και J. Searle, μαθητής του πρώτου, ανέπτυξαν τη θεωρία των γλωσσικών πράξεων μέσα από την άποψή τους πως η γλώσσα χρησιμεύει για να κάνει και άλλα πράγματα εκτός από το να διατυπώνει την αλήθεια ή την πλάνη συγκεκριμένων δηλώσεων. Διαλέξεις στο Παν/ιο του Harvard (1950, 1960) Κατά τον ίδιο τρόπο που το σώμα μας επιτελεί πράξεις (όπως το να κλείσουμε την πόρτα ή να γευματίσουμε), έτσι και η γλώσσα χρησιμοποιείται για να επιτελέσει πράξεις (δίνω οδηγίες, ζητάω κάτι, προειδοποιώ για κάτι, συμβουλεύω, κ.ά.). Αυτές ονομάστηκαν γλωσσικές πράξεις. Οι άνθρωποι κάνουν πράγματα με τις λέξεις, ακριβώς όπως πράττουν και με το σώμα τους (physical actions). Στον αντίποδα του λογικού θετικισμού για την γλώσσα οι Austin, Searle υποστήριξαν πως πολλές φράσεις δεν περιγράφουν μόνο γεγονότα ή καταστάσεις, ως προς τον αληθειακό ή μη χαρακτήρα τους, έχουν και μια 4

5 δυναμική πραγμάτωσης ή επιτέλεσης πράξεων πέρα από την κυριολεκτική σημασία τους Προτασιακό Περιεχόμενο εναντίον Προσλεκτικής Ισχύος Σχέση μεταξύ προτασιακού περιεχομένου (=κυριολεκτικό νόημα) ενός εκφωνήματος και σε τι αυτό αποσκοπεί να κάνει Προτάσεις: κυριολεκτικές σημασίες και νόημα διαφέρουν «Κάνει κρύο εδώ μέσα» : αναφορά στη θερμοκρασία, αλλά και μια πράξη αιτήματος σε κάποιον να κάνει κάτι, όπως π.χ. να κλείσει την πόρτα «Έχει φαγητό στο ψυγείο»: όχι απλή αναφορά σε ένα πραγματικό δεδομένο, αλλά και πρόθεση του ομιλητή να προσφέρει σε κάποιον κάτι Ερμηνείες ανάλογα με το αποτέλεσμα της γλωσσικής πράξης και τον αποδέκτη της (π.χ. μη φυσικός ομιλητής της Ελληνικής). Επικοινωνιακή σύγχυση Κατά συνέπεια, οι φράσεις έχουν συχνά και ένα κυριολεκτικό περιεχόμενο αλλά και ένα προσλεκτικό νόημα, δηλ.κάτι πέρα από αυτό που λέγεται με κυριολεκτική σημασία των λέξεων Οι Austin και Searle μίλησαν για τρεις τύπους πράξεων οι οποίες χαρακτηρίζουν κάθε εκφώνημα ή πρόταση Λεκτική πράξη (locutionary act) [περιεχόμενο, αναφορά λεκτικής πράξης] Προσλεκτική πράξη (illocutionary act) [προθέσεις του ομιλητή όταν εκφωνεί φράσεις, π.χ. αίτημα, προσφορά κλπ.) Απολεκτική πράξη (perlocutionary act) [αποτέλεσμα εκφωνήματος στον αποδέκτη, σκέψεις που προκαλούνται ή πράξεις που επιτελούνται] Ο όρος γλωσσική πράξη αναφέρεται κυρίως στον δεύτερο τύπο, την προσλεκτική πράξη ή δύναμη ενός εκφωνήματος 5

6 Παράδειγμα από μήνυμα σε δημόσιο χώρο δείχνει καθαρά την προσλεκτική δύναμη των γλωσσικών πράξεων 1 «σας ευχαριστούμε που δεν καπνίζετε στους χώρους του αεροδρομίου και θα θέλαμε να σας υπενθυμίσουμε να προσέχετε τις αποσκευές σας» [Κάνει δυο πράγματα: λέει να μην καπνίζουν και προειδοποιεί σε περίπτωση που αφήνουν χωρίς επίβλεψη τις αποσκευές] Οι αποδέκτες του λόγου συμπεραίνουν την πρόθεση ενός εκφωνήματος και από την μορφή, το περιεχόμενο, αλλά και τα συμφραζόμενα (context) στα οποία λέγεται. Εξ ίσου για να συναγάγουμε το νόημα μιας γλωσσικής πράξης λαμβάνουμε υπόψη όχι μόνο αυτό που ακούγεται ή γράφεται απομονώνοντάς το, αλλά και τη σχέση του με όσα έχουν προηγηθεί ή ακολουθούν, ένα πλήρες δηλ. κείμενο. 2 «Γειά» [χαιρετισμός, επίκληση/ ερώτηση ( είναι κανείς εδώ; ), απάντηση σε επίκληση (π.χ. στο τηλέφωνο)] Επιπροσθέτως, η προσλεκτική δύναμη του εκφωνήματος μπορεί να επεκτείνεται πέραν μιας εκφωνούμενης φράσης σε μια αλυσίδα φράσεων όπως όταν ζητάμε κάτι ή όταν απολογούμαστε 3 Α: Θυμάσαι κάτι καφέ κοκάλινα γυαλιά ηλίου; Β: Α, ναι. Α: Εκείνα που τα είχες πάντα στο αυτοκίνητο; Β: Μμ. Α: Τα βάζεις συχνά; Β: Μπα, όχι και πολύ. Α: Να τα πάρω εγώ; Επίσης, μια έκφραση, ένα εκφώνημα μπορεί να έχει παραπάνω από μια προσλεκτική δύναμη. 4 «Θα ήθελες ένα ποτό;» Ερώτηση και προσφορά μαζί. Πιθανές απαντήσεις 6

7 «Όχι, ευχαριστώ» ή «Ναι, ευχαρίστως» [αντιμετωπίζει την ερώτηση και ως προσφορά που αποφασίζει να μην δεχθεί ή να δεχθεί ] 5 «Κάνει κρύο εδώ μέσα» Δήλωση γεγονότος, αίτημα που απευθύνεται σε κάποιον, προειδοποίηση σε κάποιον για να ντυθεί καλύτερα κλπ. Κωδικοποιημένοι διάλογοι σε άλλες περιστάσεις (γιατρός- ασθενής) κ.α. 6 «Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες και άλλα στοιχεία που υπονομεύουν την αξιοπιστία των λεγομένων της κυρία Λεβίνσκυ» (ο δικηγόρος του προέδρου Κλίντον στην υπόθεση Λεβίνσκυ μιλώντας στον δικηγόρο της αντίδικου) Στην περίπτωση αυτή η δήλωση του δικηγόρου του Κλίντον διαβεβαιώνει για ένα γεγονός αλλά και συνιστά μια πράξη πειθούς. Σε μια γλωσσική πράξη συνυπάρχουν περισσότερα προσλεκτικά νοήματα. Προτασιακή Δομή και Λειτουργία της Γλώσσας. Από γλωσσική άποψη, υπάρχουν τυπικές μορφές έκφρασης κάποιων γλωσσικών πράξεων. Για παράδειγμα, συχνά (όχι πάντα) χρησιμοποιούμε μια ερώτηση, ή μια ερωτηματική μορφή διατύπωσης για να εξακριβώσουμε κάτι, να αποσπάσουμε μια πληροφορία, μια δηλωτική μορφή για να ανακοινώσουμε κάτι και μια προστακτική μορφή για να κινήσουμε τον άλλο να κάνει κάτι. Ωστόσο, δεν συμβαίνει πάντα αυτό. Παράδειγμα, το παρακάτω μήνυμα από τηλεφωνητή: 7 «Γεια σου, εγώ είμαι. Μπορείς να φέρεις τις φωτοτυπίες του άρθρου σήμερα; Θα είμαι στο Πανεπιστήμιο ως τις τρεις. Τα λέμε» 7

8 Τύπος πρότασης Ερωτηματική Δηλωτική Προστακτική Παράδειγμα Καίει το φαγητό; Όχι, είναι χλιαρό. Καθίστε ένα λεπτό. Αυτό μας οδηγεί στις έμμεσες και στις άμεσες γλωσσικές πράξειs 8

9 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Αμεσες και Έμμεσες Γλωσσικές Πράξεις. Πολλές φορές όταν μιλάμε εννοούμε ακριβώς αυτό που λέμε. Η ερώτηση στο 8 που τέθηκε στον Πρόεδρο Κλίντον από δικηγόρο της Paula Jones στις ΗΠΑ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα 8 Είχατε εξωσυζυγική σχέση με την Μόνικα Λεβίνσκυ; Ωστόσο, πολλές φορές επιτελούμε έμμεσα κάποιες γλωσσικές πράξεις. Με άλλα λόγια, εννοούμε κάτι τελείως διαφορετικό από το κυριολεκτικό νόημα όσων λέμε. Αν, για παράδειγμα, μας επισκεφθεί ένας φίλος την ώρα που τελειώνουμε τη συγγραφή μιας εργασίας, μπορούμε να του πούμε «έχει καφέ στην καφετιέρα». Σε αυτή την περίπτωση κάνουμε κάτι παραπάνω από μια δήλωση με αυτή τη φράση προσφέρουμε κάτι ή ακόμη προτείνουμε στο φίλο μας να αυτοεξυπηρετηθεί. Αυτό είναι ένα παράδειγμα μιας έμμεσης γλωσσικής πράξης. Ο ομιλητής εννοεί κάτι διαφορετικό από αυτό που λέγεται στην κυριολεξία. Περαιτέρω παραδείγματα του ίδιου: «Μπορείς να μου δώσεις σε παρακαλώ το αλάτι;». Ερώτηση όχι για την ικανότητα (μπορείς), αλλά για να ζητήσουμε κάτι. Το ρήμα μπορώ συχνά χρησιμοποιείται σε υπηρεσιακές και άλλες συναλλαγές όχι για να δηλωθεί η ικανότητα ή το επιτρεπτό (ή μη) μιας ενέργειας. Στο παράδειγμα 9, από μια τηλεφωνική συνομιλία με την υπηρεσία πληροφοριών του ΟΤΕ, φαίνεται σαφώς αυτή η χρήση του «μπορώ»: 9 Α: Ναι, πώς μπορώ να σας βοηθήσω; Β: Μπορείτε να μου πείτε το τηλέφωνο του Παντείου Παν/ιου; Στο πρώτο εκφώνημα προσφέρεται μια υπηρεσία (προσφορά), δεν τίθεται δηλ. ένα ερώτημα που αφορά την ικανότητα του υπαλλήλου, ενώ στο δεύτερο εκφώνημα γίνεται η αποδοχή της προσφοράς και ταυτόχρονα ζητείται κάτι. Στον παρακάτω πίνακα ακολουθούν περισσότερα παραδείγματα αιτηματικών προτάσεων με έμμεσες και άμεσες γλωσσικές πράξεις. Ενώ 9

10 σε άλλες γλώσσες τα αιτήματα εκφέρονται συνήθως έμμεσα (όπως π.χ. στην αγγλική με εκφράσεις όπως «θα μπορούσατε να», «μπορείτε να», «θα είχατε την καλοσύνη να», κλπ.) στην ελληνική γλώσσα οι συναλλαγές γίνονται με άμεσες γλωσσικές πράξεις ανάλογα βέβαια και με την περίσταση (π.χ. «θέλω να πάρω» ή «μου δίνετε», κλπ.). Καμία από τις δηλωτικές προτάσεις του ακόλουθου πίνακα δεν περιορίζεται σε μια πράξη ανακοίνωσης, ακόμα και οι ερωτηματικές προτάσεις δεν εκλαμβάνονται μόνο ως ερωτήσεις. Πρόταση Γλωσσική Άμεση Πράξη ή έμμεση Μπορείς να βγάλεις έξω τα σκουπίδια; Αίτημα Έμμεση Ακόμα να βγουν τα σκουπίδια έξω! Αίτημα Έμμεση Θα σε πείραζε να βγάλεις έξω τα σκουπίδια; Αίτημα Έμμεση Εσύ έχεις αναλάβει να βγάζεις τα σκουπίδια; Αίτημα Έμμεση Βγάλε έξω τα σκουπίδια! Αίτημα Άμεση Σου ζητάω να βγάλεις έξω τα σκουπίδια. Αίτημα Άμεση Πίνακας: Παραδείγματα έμμεσων και άμεσων γλωσσικών πράξεων Οι έμμεσες γλωσσικές πράξεις δύσκολα αναγνωρίζονται από ξένους ομιλητές, καθώς αυτοί δεν γνωρίζουν ότι π.χ. στα ελληνικά το «έχει μπύρα στο ψυγείο» συνιστά ταυτόχρονα και μια προσφορά ή ότι το «θα σε πείραζε να...» δεν ρωτάει αν πειράζει κάτι κάποιον, αλλά ζητάει ταυτόχρονα κάτι. Στην περίπτωση της φόρμουλας «σε πειράζει αν καπνίσω;», η απάντηση «ναι με πειράζει» σημαίνει ταυτόχρονα και «μην καπνίσεις». Ένας τρόπος αναγνώρισης της γλωσσικής πράξης είναι μέσω της χρήσης αυτού που ο Austin αποκαλεί Επιτελεστικό Ρήμα: ένα ρήμα, το οποίο ονομάζει την γλωσσική πράξη, όπως στην περίπτωση του «στοιχηματίζω 50 ευρώ πως θα νικήσει ο Παναθηναϊκός σήμερα». Γλωσσικές πράξεις με επιτελεστικά ρήματα είναι συνήθως άμεσες γλωσσικές πράξεις, γιατί 10

11 επιτελούν με άμεσο και κυριολεκτικό τρόπο τη λειτουργία τους. Προφανώς πολλές προτάσεις δεν περιλαμβάνουν επιτελεστικά ρήματα αλλά ακόμα και αν περιλαμβάνουν, οι γλωσσικές πράξεις δεν ταυτίζονται με τη λειτουργία των ρημάτων αυτών όπως στο παράδειγμα; «προτείνω να τα αλλάξεις όλα στην εργασία σου, γιατί είναι εντελώς λάθος η προσέγγιση!», όπου αυτό που εννοείται δεν είναι μόνο μια απλή «πρόταση», αλλά η απαίτηση αλλαγής! Ρητά και εννοούμενα επιτελεστικά ρήματα και εκφράσεις. Ο Austin θεώρησε πως ορισμένα ρήματα όταν εκφωνηθούν στο α πρόσωπο ενικού και ενεστώτα οριστικής συνιστούν την επιτέλεση της πράξης την οποία δηλώνουν, όπως π.χ. υπόσχομαι, διαβεβαιώνω, παραδέχομαι, συγχαίρω, παρακαλώ, κηρύσσω κ.α. 10 Υπόσχομαι να έρθω στις έξι Σας διαβεβαιώνω ότι τα προϊόντα μας είναι υγιεινά Παραδέχομαι το λάθος μου Σε συγχαίρω για το θάρρος σου Σε παρακαλώ να μην ξανάρθεις Κηρύσσω την έναρξη του συνεδρίου Αυτές οι προτάσεις αποτελούν αντίστοιχα πράξη υπόσχεσης, διαβεβαίωσης, παραδοχής, συγχαρητηρίων, παράκλησης και ανακήρυξης. Αντίθετα, αν άλλαζε η έγκλιση ή ο χρόνος τα εκφωνήματα δεν θα ισοδυναμούν με τις ίδιες γλωσσικές πράξεις. Για παράδειγμα, 10 α Του υποσχέθηκε να έρθει στις έξι Διαβεβαίωσέ τον ότι τα προϊόντα μας είναι υγιεινά Η πρώτη φράση τώρα πια αποτελεί έναν ισχυρισμό και η δεύτερη μια προσταγή, ενώ με τα ρήματα υποσχέθηκε και διαβεβαίωσε περιγράφεται και δεν επιτελείται η αντίστοιχη πράξη. Διέκρινε μάλιστα τα επιτελεστικά σε ρητά και εννοούμενα ρήματα (performative verbs). Και στις δυο περιπτώσεις οι γλωσσικές πράξεις είναι άμεσες με τη διαφορά ότι σε άλλες αναφέρεται το επιτελεστικό και σε άλλες όχι, όπως για παράδειγμα στις φράσεις «φύγε από δω!» και «σε 11

12 διατάζω να φύγεις από εδώ!». Και οι δυο προτάσεις συνιστούν άμεσες γλωσσικές πράξεις γιατί διατάζουν κάποιον να φύγει και εκλαμβάνονται στην κυριολεκτική τους σημασία. Στη δεύτερη περίπτωση, όμως, έχουμε ένα ρητό, συγκεκριμένο επιτελεστικό ρήμα (διατάζω) ενώ στην πρώτη έχουμε μια εννοούμενη επιτελεστική φράση,καθώς η φύση της γλωσσικής πράξης προκύπτει μέσα από τα συμφραζόμενα στα οποία συμβαίνει. «Φύγε από εδώ» μπορεί να είναι πράγματι μια διαταγή, αλλά σε άλλα συμφραζόμενα μπορεί να είναι μια προειδοποίηση ή μια συμβουλή. Πρέπει να τονίσουμε επίσης πως άλλα ρήματα εκτός από τα επιτελεστικά δεν ισοδυναμούν με πράξεις, όπως π.χ. τα ρήματα ζωγραφίζω, συλλαβίζω, περιγράφω δεν αποτελούν πράξεις ζωγραφικής, περιγραφής, συλλαβισμού, αλλά περιγραφή τους. Χαρακτηριστική είναι και η κατηγορία των επιτελεστικών εκφράσεων ή στερεοτυπικών εκφράσεων όπως π.χ. συγχαρητήρια, συλλυπητήρια, μπράβο, τα σέβη μου, χαιρετίσματα κ.ά. Αυτές οι εκφράσεις σημαδεύουν ένα εκφώνημα ως πράξη έκφρασης συγχαρητηρίων κλπ. Προσλεκτικοί ενδείκτες. Ο Searle εμπλούτισε τη θεωρία του Austin επισημαίνοντας ότι υπάρχουν κάποιες χρήσεις της γλώσσας που προσδιορίζουν την προσλεκτική δύναμη μιας γλωσσικής πράξης. Με ποια γλωσσικά μέσα σημαδεύουμε ένα εκφώνημα έτσι ώστε οι συνομιλητές μας να το εκλάβουν ως διαβεβαίωση π.χ. και όχι ως απειλή; Η σπουδαιότητα αυτού του ζητήματος είναι άμεσα συνδεδεμένη με το γεγονός ότι τα εκφωνήματα μας στη γλωσσική επικοινωνία αποβλέπουν σε ορισμένα αποτελέσματα και έχουν συνέπειες τόσο για εμάς όσο και για τους άλλους. Αν λ.χ. υποσχεθώ σε κάποιον να τον επισκεφθώ και δεν το κάνω, αυτό μειώνει την αξιοπιστία μου. Για παράδειγμα, η λέξη «υπόσχεση» σε συνδυασμό με καταστασιακούς δείκτες μπορεί να δείχνει ότι ένα εκφώνημα συνιστά πράγματι μια υπόσχεση. Η προσλεκτική δύναμη ενός εκφωνήματος γίνεται φανερή και με άλλους τρόπους: συγκεκριμένη σειρά των λέξεων, συγκεκριμένο τονισμό μιας λέξης, ανέβασμα ή κατέβασμα του τόνου, επιλογή συγκεκριμένου τύπου πρότασης (δηλωτική, προστακτική, ερωτηματική). 12

13 Ο Searle αποκαλεί αυτά τα γλωσσικά μέσα που σημαδεύουν μια πρόταση ως προσλεκτική πράξη «τρόπους δείξης της προσλεκτικής δύναμης» ή «προσλεκτικούς ενδείκτες» (illocutionary force indicating devices). Ικανοποιητική επιτέλεση γλωσσικών πράξεων. Δεν αρκεί η σωστή γραμματικοσυντακτική εκφορά μιας πρότασης, όπως είπαμε, για να μιλήσουμε για «ορθή» γλωσσική πράξη. Η «ορθότητα» μιας γλωσσικής πράξης αναφέρεται στη δυνατότητα επίτευξης ενός αποτελέσματος με τη χρήση ορισμένων γλωσσικών εκφράσεων και αναφέρεται επίσης στις συνθήκες που πρέπει να ισχύουν ώστε η σύνδεση γλωσσικών μέσων και αποτελέσματος να είναι εφικτή. Για παράδειγμα η εκφώνηση της φράσης «Σε παρακαλώ να έρθεις» θα ήταν περίεργη αν συνοδευόταν από κάποιες αντιθετικές προτάσεις όπως για παράδειγμα, 11 Σε παρακαλώ να έρθεις, αλλά δεν θέλω να έρθεις Σε παρακαλώ να έρθεις, αν και ξέρω ότι δεν είσαι σε θέση να μετακινηθείς Σε παρακαλώ να έρθεις αλλά δεν επιδιώκω να έρθεις Μια παράκληση δεν συμβιβάζεται με τη γνώση ότι ο ακροατής δεν είναι σε θέση να κάνει αυτό που του ζητούμε ή με την έκφραση της ακριβώς αντίθετης πρόθεσης του ομιλητή. Η ικανοποιητική επιτέλεση μιας γλωσσικής πράξης εξαρτάται λοιπόν και από εξωγλωσσικές συνθήκες, όπως είναι οι επιθυμίες, ικανότητες, προθέσεις, αντιλήψεις, η κοινή γνώση των συνομιλητών. Η «ορθότητα» της γλωσσικής δραστηριότητας μας παραπέμπει αναγκαστικά στην εξωγλωσσική πραγματικότητα, στην υπέρβαση του γλωσσικού συστήματος. 13

14 Τύποι γλωσσικών πράξεων. Κατά τον Searle (1969, 1976) οι γλωσσικές πράξεις θα έπρεπε να κατηγοριοποιούνται σε ομάδες με βάση κριτήρια που πηγάζουν από ένα σύνολο κοινών προϋποθέσεων και αντιλήψεων. Επειδή αυτό στάθηκε αδύνατο, ο φιλόσοφος πρότεινε ένα πιο περιορισμένο σύνολο κριτηρίων για την κατηγοριοποίηση των γλωσσικών πράξεων. Τα πιο σημαντικά από αυτά αφορούν α) τον σκοπό του εκφωνήματος (με την έννοια του τι θέλει ο ομιλητής να κάνει αυτός που δέχεται και στον οποίο απευθύνεται το εκφώνημα, ο «άλλος»), β) την κατεύθυνση προσαρμογής του εκφωνήματος (γλωσσικά μέσα) σε αυτό που ζητάμε από το άλλο πρόσωπο να κάνει, και γ) την πίστη που δείχνει ο ομιλητής στα ίδια του τα λόγια. Ο Searle περιέγραψε πέντε βασικούς τύπους γλωσσικών πράξεων 1 Αναπαραστατικές ή αντιπροσωπευτικές (representatives): εκφωνήματα με τα οποία ο ομιλητής δεσμεύεται για την αλήθεια των λεγομένων του, όπως στην περίπτωση της διαβεβαίωσης 2 Κατευθυντικές γλωσσικές πράξεις (directives): εκφωνήματα με τα οποία ο ομιλητής προσπαθεί να κατευθύνει σε συγκεκριμένες πράξεις τον ακροατή 14

15 3 Δεσμευτικές γλωσσικές πράξεις (commissives): ο ομιλητής δεσμεύεται απέναντι στον ακροατή για κάποια μελλοντική δράση ή ενέργεια 4 Εκφραστικές γλωσσικές πράξεις (expressives): εκφωνήματα που εκφράζουν μια συγκεκριμένη ψυχολογική κατάσταση (π.χ. απολογούμαι) 5 Διακηρυκτικές γλωσσικές πράξεις (declaration): εκφωνήματα που επιφέρουν με την εκφώνησή τους μια άμεση αλλαγή σε μια κατάσταση πραγμάτων, (όπως π.χ. «καθαιρώ» ή «απέλασε») ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ι. Αναγνωρίστε τον τύπο πρότασης και γλωσσικής πράξης των παρακάτω προτάσεων. Είναι έμμεσες ή άμεσες; Σκεφτείτε πιθανά περικείμενα εκφοράς τους 1 Συγνώμη, δεν μπορώ να σας μιλήσω στο τηλέφωνο αυτή τη στιγμή. 2 Παρακαλώ, αφήστε μήνυμα μετά το ηχητικό σήμα. 3 Θα επικοινωνήσω αργότερα μαζί σας. 4 Μπορείς να μου τηλεφωνήσεις; 5 Πάρε τηλέφωνο. ΙΙ. Αναλύστε το παρακάτω κείμενο ως προς τους τύπους πρότασης, τις γλωσσικές πράξεις (άμεσες, έμμεσες) Α: Δεν μπορώ να σας απαντήσω στο τηλέφωνο. Παρακαλώ αφήστε μήνυμα μετά το σήμα 15

16 Β: Εγώ είμαι πάλι. Προσπαθώ να οργανώσω ένα πάρτι για τα γενέθλια της Μιράντας το Σάββατο. Μπορείς να μου τηλεφωνήσεις, να μου πεις να θα έρθετε; ΙΙΙ. Γράψτε μερικά επιτελεστικά ρήματα της ελληνικής γλώσσας που δρουν σαν ενδείκτες της προσλεκτικής δύναμης γλωσσικής πράξης IV. Έχουν γίνει μελέτες για το «Γεια» (αντίστοιχα και για το Hallo ) ως μιας έκφρασης που αποκτά διαφορετικά νοήματα σε διαφορετικά συμφραζόμενα. Σκεφτείτε κάποια άλλη έκφραση που να αποκτά διαφορετικές σημασίες ανάλογα με τα συμφραζόμενα 16

17 ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ε ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 2005 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ Ι Διδάσκουσα: Μαρία Κακαβούλια ΓΡΑΦΕΊΟ Δ 16 ΩΡΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ Δευτέρα , Τετάρτη Τηλ [Δευτέρα αίθουσα Β5 1 Νέου Κτιρίου] ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ & ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Όταν συνομιλούν και γενικά διεπιδρούν συνομιλητές από διαφορετικές κουλτούρες/ πολιτισμικό υπόβαθρο, τότε μπαίνουν στο παιχνίδι μια σειρά από διαφορετικές κοινωνικές νόρμες και πολιτισμικές προϋποθέσεις. Σε κάθε πολιτισμό και κουλτούρα, για παράδειγμα, η πληροφόρηση ή η επιχειρηματολογία λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο. Το νόημα δηλ, κάθε γλωσσικής πράξης όπως π.χ. μια άρνηση ή μια προσφορά ποικίλλει. Συχνά, επίσης, εγείρονται επικοινωνιακά προβλήματα επειδή οι εννοούμενες προϋποθέσεις και οι νόρμες είναι διαφορετικές. Παρεξήγηση π.χ. μπορεί να δημιουργηθεί όταν κάποιος δεν τηρεί τις υποσχέσεις του, εγκαλείται γι αυτό, οπότε αναμένεται να απολογηθεί και δεν το κάνει., όπως στην περίπτωση επικοινωνίας μεταξύ ενός 17

18 ιάπωνα φοιτητή και ενός βρετανού τεχνίτη ηλεκτρολόγου. Η γλωσσική πράξη της απολογίας σημαίνει για τον γιαπωνέζο μια πράξη αποδοχής και μόνον της κατηγορίας, είναι θέμα τυπικό που δεν εγείρει ταυτόχρονα και αντίστοιχη πράξη αποκατάστασης, ενώ για τον βρετανό το να απολογηθεί και να δεχτεί την κατηγορία, σημαίνει ταυτόχρονα και την ανάληψη ευθύνης για τα κακώς κείμενα καθώς και την συνακόλουθη ανάληψη σχετικής δράσης για να τα αποκαταστήσει. Οι έρευνες που ασχολούνται με αυτό το είδος της διαπολιτισμικής χρήσης των γλωσσικών πράξεων εντάσσονται στο γενικό πλαίσιο που ονομάζεται διαπολιτισμική πραγματολογία (cross-cultural pragmatics) O Leech διακρίνει δυο σημαντικές έννοιες μέσα σε αυτό το πεδίο (pragmalinuistics and sociopragmatics) Οι πολιτισμικά εστιασμένες μελέτες των γλωσσικών πράξεων έχουν κατά καιρούς ερευνήσει τα εξής θέματα: πώς ζητάμε κάτι (request) στη αμερικάνικη αγγλική και στα εβραϊκά του Ισραήλ σημάδια ανοίγματος, τέλους της συνομιλίας, ανάδρασης και ευγένειας στα γερμανικά και στα αγγλικά τρόπους που εκφράζεται η συμφωνία, η διαφωνία, η κολακεία (κομπλιμέντο), η ευχαριστία και η απολογία στα ιαπωνικά και στα αγγλικά στρατηγικές ερώτησης στα σουηδικά και στα αγγλικά ρητορικές ερωτήσεις στα ιταλικά και στα αγγλικά στρατηγικές εμμεσότητας και ευγένειας (προκειμένου να ζητήσει κανείς κάτι) στα αγγλικά και τα εβραϊκά Αυτές οι μελέτες κατέληξαν στο ότι η κοινωνική απόσταση, η κοινωνική δύναμη που κατέχει κάποιος παίζει σημαντικό ρόλο ως προς τον τρόπο που μια συγκεκριμένη γλωσσική πράξη διατυπώνεται. Αυτό ποικίλλει βέβαια ανάλογα και με το συγκεκριμένο πολιτισμό, την θέση, την ηλικία και το φύλο κάθε ομιλητή ή συνομιλητή. Κατέληξαν πάντως στο ότι οι στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στη διατύπωση γλωσσικών πράξεων διαφέρουν από πολιτισμό σε πολιτισμό. Η Wierzbicka στο βιβλίο της Cross Cultural Pragmatics: The Semantics of Human Interaction (1991) λέει ότι οι γλωσσικές διαφορές οφείλονται στις διαφορές των πολιτισμικών νορμών και προϋποθέσεων και ότι δεν υπάρχει καθολικότητα στην έκφραση των γλωσσικών πράξεων. Παραθέτει, μάλιστα, πολλά παραδείγματα από διαπολιτισμικές διαφορές στην συμπεριφορά των γλωσσικών πράξεων. Για παράδειγμα η ερώτηση «θέλεις μια μπύρα;» στα πολωνικά ισοδυναμεί με το «προτιμάς μια μπύρα;» (απάντηση καθ όλα αποδεκτή θα ήταν, π.χ. «οχι, προτιμώ κρασί»), ενώ η ίδια ερώτηση στα αγγλικά ισοδυναμεί με μια προσφορά. 18

19 Επίσης, η ίδια θεωρητικός αναφέρει πως στα πολωνικά δίνεις συνήθως συμβουλές με τη χρήση προστακτικής («σε συμβουλεύω: πες την αλήθεια»), ενώ στα αγγλικά αυτό γίνεται με ποικίλους άλλους τρόπους («στη θέση σου θα έλεγα την αλήθεια», ή «γιατί δεν λες την αλήθεια; Θα ήταν καλύτερο, νομίζω», κλπ.). Οι διαφορετικές πραγματιστικές νόρμες αντανακλούν διαφορετικές ιεραρχίες αξιών, χαρακτηριστικών για κάθε κουλτούρα. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της γλωσσικής πράξης της ευχαριστίας, δείχνει ότι κάποιες λέξεις δεν υπάρχουν σε όλες τις γλώσσες, όπως, για παράδειγμα, ο προφορικός ευθύς τρόπος του «ευχαριστώ» δεν έχει αντίστοιχο στα ιαπωνικά. Τα υπονοήματα των γλωσσικών πράξεων διαφέρουν ανάλογα με τις κοινωνικές και πολιτισμικές αντιλήψεις και νόρμες κάθε φορά. Περαιτέρω παράδειγμα η περίπτωση της συστατικής επιστολής που διαφέρει στα δεδομένα της ιαπωνικής ακαδημαϊκής κοινότητας και της ευρωπαϊκής ακαδημαϊκής κοινότητας (τόνος, ύφος, έκταση επιστολής, πράγματα που δεν λέγονται κλπ.). Τέτοιες διαφορές μπορεί να δημιουργήσουν μια σειρά από προβλήματα επικοινωνίας (γλωσσικής και κοινωνικοπραγματολογικής τάξης) που ονομάστηκαν με τον όρο διαπολιτισμική πραγματολογική αποτυχία (cross-cultural pragmatic failure, Thomas 1983, Baxter 1983) και απασχόλησαν μελετητές της διαπολιτισμικής επικοινωνίας. Παρόμοια προβλήματα θεωρούνται επίκαιρα στις μέρες μας λόγω της εξάπλωσης της αγγλικής ως μιας διεθνούς γλώσσας σε πολλούς τομείς της διαπολιτισμικής επικοινωνίας όπου δυο ομιλητές που δεν έχουν την αγγλική ως μητρική τους γλώσσα, την χρησιμοποιούν εντούτοις ως τρίτη γλώσσα επικοινωνίας (βλ. π.χ. διεθνή συνέδρια, οργανισμούς κλπ.). Θεωρήθηκε από πολλούς αναγκαία η εξάσκηση και εκπαίδευση σε θέματα διαπολιτισμικής επικοινωνίας και η μελέτη των συναφών πεδίων (γλωσσικά, κοινωνικά και πραγματολογικά πολιτισμικά δεδομένα). Η θεωρία των γλωσσικών πράξεων και η διαπολιτισμική πραγματολογία μας λένε αρκετά για το τι εννοούν οι άνθρωποι όταν μιλούν και σε μονογλωσσικές αλλά και σε πολυγλωσσικές καταστάσεις. Δεν εξηγούν, ωστόσο, επαρκώς πώς και γιατί π.χ. επιλέγουμε να διατυπώσουμε κάτι με έμμεση γλωσσική πράξη και όχι με άμεση γλωσσική πράξη. Αυτό το θέμα το εξετάζουν μελέτες για τις Αρχές της επικοινωνίας, για το συνομιλιακό υπονόημα κ.ά. 19

20 ΑΣΚΗΣΗ Σκεφτείτε ή θυμηθείτε μια κατάσταση όπου είχατε μια εμπειρία διαπολιτισμικής πραγματολογικής αποτυχίας. Εξηγείστε τί συνέβη και τι θα λέγατε σε κάποιον που θα βρισκόταν σε παρόμοια κατάσταση. Συνδέστε τη συζήτησή σας με τις θεωρητικές έννοιες που μόλις συζητήσαμε. 20

21 ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Η πραγματολογία διερευνά τις σχέσεις ανάμεσα στο νόημα, τα συμφραζόμενα και την επικοινωνία. Υπάρχουν δύο έννοιες-κλειδιά σ αυτή την περιοχή έρευνας. Είναι η το νόημα του ομιλητή (speaker meaning) και η αρχή της συνεργασίας (cooperative principle). Οι ομιλητές συχνά εννοούν περισσότερα από αυτά που κατά λέξη λένε. Αυτά που λένε έχουν και ένα προσλεκτικό νόημα (illocutionary meaning) ή σημασία που δι-εγείρεται από τον ίδιο τον ομιλητή. Το ερώτημα-κλειδί είναι πώς αναδύονται οι σημασίες ή τα νοήματα του ομιλητή. Για να κατορθώσει κάποιος να ερμηνεύσει ό,τι λέμε, ο φιλόσοφος Paul Grice, στο άρθρο του Logic and Conversation (1975), υποστηρίζει ότι πρέπει να υποθέσουμε ότι λειτουργεί ένα είδος αρχής της συνεργασίας. Σύμφωνα με τον Grice, οι άνθρωποι υποθέτουν ότι υπάρχουν κάποιοι κανόνες διάδρασης, μια σειρά στρατηγικών επικοινωνίας που μας κατευθύνουν σε μια συγκεκριμένη ερμηνεία όσων λέει κάποιος (εκτός κι αν έχουμε ένδειξη για το αντίθετο). Περιγράφει ως εξής την αρχή της συνεργασίας : Κάνε ώστε η συμβολή σου στη συνομιλία να είναι αυτή που απαιτείται, η πρέπουσα, τη στιγμή που εμφανίζεται, από τον κοινά αποδεκτό σκοπό ή την κατεύθυνση της συνομιλίας στην οποία συμμετέχεις (Grice 1975: 45) 21

22 Πρόκειται για το βασικότερο σημείο της θεωρίας του Grice. Η αρχή της συνεργασίας κατευθύνει και ελέγχει την εξέλιξη του διαλόγου. Οι ομιλητές συνομιλούν παίρνοντας σαν βάση την αρχή ότι όλοι υπακούουν στους κανόνες της συνεργασίας προκειμένου να διεξαγάγουν επιτυχημένο διάλογο. Η αρχή της συνεργασίας βασίζεται στη λογική της ανθρώπινης σκέψης και γιαυτό ξεπερνά τα στενά όρια μιας συγκεκριμένης γλώσσας. ΣΥΝΟΜΙΛΙΑΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ Ο Grice υποστηρίζει ότι η αρχή αυτή αποτελείται από τέσσερις επιμέρους αρχές ή συνομιλιακά αξιώματα (conversational maxims) που ρυθμίζουν την επικοινωνία. Είναι: 1. Το αξίωμα της ποιότητας να είσαι αληθής 2. Το αξίωμα της ποσότητας να είσαι σύντομος 3. Το αξίωμα της συνάφειας να είσαι συναφής 4. Το αξίωμα του τρόπου να είσαι σαφής. 1. Η συμβολή σου στο διάλογο να είναι όσο γίνεται πιο αληθινή. Μη λες κάτι που ξέρεις ότι είναι ψευδές ή κάτι για το οποίο δεν έχεις επαρκείς αποδείξεις. Δηλαδή, πρέπει να λέμε αυτό που πιστεύουμε ότι είναι αληθές και αυτό για το οποίο έχουμε επαρκή τεκμήρια (το αξίωμα της ποιότητας). Έτσι, αν δεν είμαστε βέβαιοι γι αυτό που θέλουμε να πούμε ή θέλουμε να αποφύγουμε να συμπεράνει κάποιος ότι διαθέτουμε επαρκή τεκμήρια γι αυτό που λέμε, συχνά χρησιμοποιούμε επισχετικά (hedges) όπως οι φράσεις Όσο ξέρω ή υποθέτω, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση αυτής της αρχής. 2. Πρέπει, επίσης, να κάνουμε τη συμβολή μας τόσο ενημερωτική όσο απαιτείται για τον συγκεκριμένο στόχο και να μην την κάνουμε περισσότερο πληροφοριακή από όσο απαιτείται για την περίσταση (το αξίωμα της ποσότητας). Μη λες περισσότερα από όσα χρειάζονται. Συχνά 22

23 χρησιμοποιούμε επισχετικά, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση και αυτού του αξιώματος. Για παράδειγμα, μπορούμε να πούμε για να μην μακρηγορώ ή όπως ίσως ήδη γνωρίζετε, για να δηλώσουμε την επίγνωση αυτή. 3. Το τρίτο αξίωμα (το αξίωμα της συνάφειας) λέει ότι πρέπει να κάνουμε τη συμβολή μας να είναι συναφής με τον άμεσο σκοπό της συνομιλίας ή να δείχνουμε με ποιον τρόπο δεν είναι συναφής για παράδειγμα, δηλώνοντας μιαν αλλαγή θέματος μέσω της χρήσης κατάλληλων λέξεων και εκφράσεων, όπως το παρεμπιπτόντως, ή δεικτών οργάνωσης του λόγου, όπως το εν πάση περιπτώσει, τέλος πάντων ή το λοιπόν, για να δείξουμε ότι έχουμε συνείδηση του γεγονότος ότι η συζήτηση ξεστράτισε σε άσχετη κατεύθυνση και ότι θέλουμε να την επαναφέρουμε στο αρχικό της θέμα. Και πάλι, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε επισχετικά όπως η φράση Δεν ξέρω αν αυτό είναι σημαντικό, αλλά, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση αυτής της προσδοκίας. 4. Το τέταρτο αξίωμα (το αξίωμα του τρόπου) λέει ότι πρέπει να είμαστε σαφείς σε ό,τι λέμε. Να αποφεύγεις την αδιαφάνεια στην έκφρασή σου. Να είσαι σύντομος και οργανωμενος, ο λόγος σου να έχει σειρά και τάξη. Δηλαδή, πρέπει να αποφεύγουμε την αμφισημία ή την ασάφεια και να είμαστε σύντομοι και καλά οργανωμένοι στη συνομιλιακή μας συμβολή. Για μια φορά ακόμη, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε επισχετικά όπως η φράση Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτό έχει νόημα, αλλά, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση του αξιώματος αυτού. Δηλαδή, χρησιμοποιούμε επισχετικά όχι μόνο για να δείξουμε ότι έχουμε συνείδηση των συνομιλιακών αξιωμάτων αλλά και ότι προσπαθούμε να τα ενεργοποιούμε. Περιμένουμε, λοιπόν, η συμβολή ενός ομιλητή σε μια συνομιλία να είναι γνήσια, ούτε μεγαλύτερη (πλεοναστική) ούτε μικρότερη (πληροφοριακά φτωχότερη) από ό,τι απαιτείται, όπως επίσης σαφής και συναφής με τη διάδραση. Ο Grice υποστηρίζει ότι δεχόμαστε a priori ότι ένας ομιλητής ακολουθεί τα αξιώματα αυτά και συνδυάζουμε την προϋπόθεση αυτή με τη γνώση του κόσμου που διαθέτουμε, για να κατανοήσουμε τι εννοεί με αυτά που λέει. Για παράδειγμα, μια γειτόνισσά μου θα μπορούσε να πει: «Μια γάτα έχει σφηνώσει κάτω από την αυλόπορτα στο νούμερο 67!». 23

24 Ακολουθώντας τα συνομιλιακά αξιώματα, υποθέτω ότι η γειτόνισσά μου λέει την αλήθεια, ότι είναι συναφής και ότι δεν φλυαρεί, γιατί θέλει να είναι σύντομη και σαφής. Έτσι, ερμηνεύω αυτό που λέει ως εξής: «Μπορείς να με βοηθήσεις να ελευθερώσω τη γάτα που σφήνωσε κάτω από την αυλόπορτα στο νούμερο 67;». Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες το να είσαι αληθής, σύντομος και συναφής θα μπορούσε να σημαίνει διαφορετικά πράγματα. Για παράδειγμα, αν κάποιος ρωτήσει Σε ποια θερμοκρασία βράζει το νερό;, μια σύντομη και γενικά αληθής απάντηση θα ήταν Στους 100 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, δεν είναι «τόσο αληθής» όσο η απάντηση Στους 100 βαθμούς, ανάλογα με το υψόμετρο. Υπάρχουν, λοιπόν, περιπτώσεις όπου δεν μπορούμε να είμαστε ταυτόχρονα σύντομοι και αληθείς. Παραβίαση της αρχής της συνεργασίας. Υπάρχουν, επίσης, περιστάσεις κατά τις οποίες απαιτείται να παραβιαστεί ένα από τα αξιώματα αυτά όπως σε ένα δικαστήριο, όπου μπορεί να ζητηθεί από κάποιον να περιγράψει κάτι με τόσες λεπτομέρειες οι οποίες σε άλλη περίσταση θα μπορούσαν να θεωρηθούν παραβίαση του αξιώματος της ποσότητας. Το επόμενο παράδειγμα, από το βιβλίο του Cook (1989) Discourse, είναι ένα καλό σχετικό παράδειγμα: Φανταστείτε δυο φίλους να συζητούν πίνοντας καφέ και τον έναν να λέει Τι έκανες την Παρασκευή;. Μια κατάλληλη απάντηση θα ήταν Τίποτε το ιδιαίτερο. Πήγα στη δουλειά. Ωστόσο, αν κάποιος δεχόταν την ίδια ερώτηση ως μάρτυρας σε δικαστήριο, θα ήταν προτιμότερο να απαντούσε: Σηκώθηκα στις οχτώ παρά είκοσι. Έφτιαξα ένα τοστ και ένα φλιτζάνι τσάι. Άκουσα τις ειδήσεις. Και έφυγα για τη δουλειά στις οχτώμισι. Στην περίπτωση αυτή, ο ομιλητής, προκειμένου να φανεί ειλικρινής, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι τόσο σύντομος. Αν, ωστόσο, ο μάρτυρας έλεγε: Ανασηκώθηκα στο κρεβάτι. Χουζούρεψα για λίγο, ύστερα έριξα στους ώμους μου μια ζακέτα, σηκώθηκα από το κρεβάτι, πήγα προς το μπάνιο, άνοιξα την πόρτα του μπάνιου, άναψα το φως του μπάνιου, μπήκα στο μπάνιο, κοιτάχτηκα στον καθρέφτη, έριξα δυο-τρεις χούφτες κρύο νερό στο πρόσωπό μου (Cook 1989: 69) 24

25 θα ήταν «ακόμη πιο ειλικρινής», αλλά παραβιάζοντας, τη φορά αυτή, το αξίωμα της ποσότητας. Μπορούμε, επίσης, να πούμε περισσότερα από όσα χρειάζονται, για να δείξουμε ότι έχουμε αίσθηση μιας περίστασης, όπως σε έναν αποχαιρετιστήριο λόγο, ή λιγότερα από όσα χρειάζονται, με πιθανή (επιδιωκόμενη) επίπτωση να φανούμε απότομοι ή αγενείς. Σε άλλες περιστάσεις οι ομιλητές παραβιάζουν την αρχή της συνεργασίας, αλλά προϋποθέτουν ότι ο ακροατής τους έχει επίγνωση του πράγματος. Για παράδειγμα, αν πεις Το τηλέφωνό μου ποτέ δεν σταματά να χτυπά, ξέρεις ότι το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεσαι ξέρει ότι αυτό δεν είναι αληθές κατά κυριολεξία και ότι αυτό που λες εκλαμβάνεται ως ένα σχήμα λόγου μάλλον παρά ως ένα ψέμα. Παρομοίως, αν πεις Αυτή έχει ατσάλινα νεύρα, υποθέτεις ότι ο ακροατής σου δεν θα νομίσει ότι αυτό είναι αληθές κατά κυριολεξία. Το ίδιο ισχύει στην περίπτωση του σαρκασμού. Έτσι, αν πεις Μου αρέσει όταν ξεχνάς να μου πεις ότι δεν θα μείνεις μέσα, ο ακροατής σου ξέρει ότι αυτό δεν αληθεύει κυριολεκτικά. Το παράδειγμα που ακολουθεί φωτίζει περισσότερο το εν λόγω ζήτημα. Το απόσπασμα προέρχεται από μια διαφήμιση του διεθνούς προγράμματος BBC που έχει σχέση με την πώληση ταινιών, βίντεο και ηχητικών ντοκουμέντων για τη χρήση τους σε διαφημίσεις, κινηματογραφικές ταινίες και ντοκιμαντέρ. Προφανώς το BBC δεν αποβλέπει (κυριολεκτικά) στον αυτοπυροβολισμό των μελλοντικών του πελατών αλλά, μάλλον, στο να διαβάσουν το κείμενο με έναν άλλο τρόπο. Αν το BBC δεν έχει το υλικό που χρειάζεστε, μπορείτε να αυτοπυροβοληθείτε. (Cinema Papers 125, Ιούνιος 1998: 69) Παρομοίως, κάποιος θα μπορούσε να παραβιάσει το αξίωμα του τρόπου επιλέγοντας σκόπιμα για τα λεγόμενά του μια σχοινοτενή και σύνθετη διατύπωση. Το παράδειγμα που ακολουθεί προέρχεται από την ένορκη κατάθεση του Προέδρου Κλίντον στη δίκη για τη σεξουαλική παρενόχληση της Paula Jones, όπου και οι δύο ομιλητές παραβιάζουν το αξίωμα του τρόπου: Ε: Αν [η Monica Lewinsky] έλεγε σε κάποιον ότι είχε σεξουαλική σχέση μαζί σας από τον Νοέμβριο του 1995, θα έλεγε ψέματα; 25

26 Α: Αυτή σίγουρα δεν είναι η αλήθεια. Δεν θα ήταν αλήθεια. Ένας ομιλητής θα μπορούσε, επίσης, να είναι επίτηδες σκοτεινός ή αμφίσημος έτσι ώστε κάποιος άλλος που θα άκουγε τη συνομιλία να μην μπορούσε να καταλάβει τι λέγεται. Για παράδειγμα, όταν οι γονείς συνομιλούν μπροστά στο παιδί τους και δεν θέλουν να τους καταλάβει. Οι άνθρωποι μπορούν, επίσης, να παραβιάσουν το αξίωμα της συνάφειας ή να τους παρατηρηθεί ότι παραβιάζουν το αξίωμα αυτό με παρόμοιους τρόπους. Στο απόσπασμα που ακολουθεί ένας δημοσιογράφος παίρνει συνέντευξη από την ποπ σταρ Courtney Love, που έγινε κινηματογραφική ηθοποιός, επιτηρούμενος από τους ανθρώπους που κάνουν τις δημόσιες σχέσεις της. Οι τελευταίοι έχουν ξεκαθαρίσει στον δημοσιογράφο ότι ερωτήσεις για το πολυτάραχο παρελθόν της Courtney Love απαγορεύονται στη συνέντευξη. Πριν από τη συνέντευξη οι άνθρωποι που κάνουν τις δημόσιες σχέσεις της Courtney Love είπαν στον δημοσιογράφο: Όχι ερωτήσεις για τον Kurt Cobain [εκδότη του περιοδικού Hustler], για ναρκωτικά ή στριπτήζ. Ωστόσο, οι προϊστάμενοι του δημοσιογράφου τού είχαν μηνύσει ότι, αν γύριζε πίσω χωρίς να έχει υποβάλει αυτές τις ερωτήσεις, ο εκδότης του θα του έδινε τα παπούτσια στο χέρι. Έτσι κι αυτός έκανε τις ερωτήσεις. Έι, πολύ σκληρό παιχνίδι παίζουμε εδώ του πέταξε άγρια από τη γωνία του στούντιο ένας από τους ανθρώπους των δημοσίων σχέσεων της ποπ σταρ. Αν συνεχίσεις έτσι, φεύγεις. Άσκηση 1 Σκέψου κι άλλες περιστάσεις όπου παραβιάζονται τα αξιώματα του Grice. 26

27 Συνομιλιακό υπονόημα. Μια έννοια-κλειδί για την αρχή της συνεργασίας είναι η έννοια του συνομιλιακού ή διαλογικού (Φιλιππάκη, 1991) υπονοήματος (conversational implicature). Το συνομιλιακό υπονόημα αναφέρεται στο συμπέρασμα (inference) που εξάγει ένας ακροατής σχετικά με το νόημα του ομιλητή, νόημα που προκύπτει από την ερμηνεία της κυριολεκτικής σημασίας αυτού που λέγεται, της αρχής της συνεργασίας και των επιμέρους αξιωμάτων της. Η Blakemore, στο βιβλίο της Understanding Utterances (1992), δίνει το εξής παράδειγμα: Φαντάσου κάποιον να λέει Τι έχει η τηλεόραση; και έναν άλλον που, αφού κοιτάξει την εφημερίδα, λέει Τίποτε. Είναι προφανές ότι ο δεύτερος ομιλητής δεν εννοεί εντελώς τίποτε αλλά μάλλον τίποτε που να αξίζει τον κόπο να το δεις. Ο πρώτος ομιλητής (σωστά) θα το υποθέσει και θα συναγάγει το νόημα που δίνει ο δεύτερος ομιλητής. Ο Yule, στο βιβλίο του Pragmatics (1996), δίνει ένα συναφές παράδειγμα: Φαντάσου κάποιον να τρώει ένα χάμπουργκερ και κάποιον άλλον να λέει Πώς σου φαίνεται; Ο πρώτος ομιλητής ενδέχεται να απαντήσει Το χάμπουργκερ είναι χάμπουργκερ, πράγμα που είναι αληθές, αποφεύγει όμως να κάνει την αξιολόγηση που του ζητήθηκε. Ένα συμπέρασμα που θα μπορούσε να εξαχθεί είναι ότι ο πρώτος ομιλητής δεν έχει γνώμη (είτε καλή είτε κακή) να εκφράσει για το χάμπουργκερ. Επίσης, πιθανότατα ο ίδιος ομιλητής θα ήθελε ο δεύτερος ομιλητής να βγάλει το συμπέρασμα ότι όλα τα χάμπουργκερ είναι ίδια. Ένα κρίσιμο γνώρισμα των συνομιλιακών υπονοημάτων είναι ότι θα πρέπει να μπορούν να προσδιοριστούν από τον ακροατή. Το παρακάτω παράδειγμα (από τον πάγκο σερβιρίσματος γλυκισμάτων σε ένα σουπερμάρκετ) είναι διαφωτιστικό: Πελάτης νούμερο 2. Στην παρούσα περίσταση οι πελάτες ξέρουν ότι πρέπει να πάρουν ένα αριθμημένο εισιτήριο από ένα μηχάνημα και τότε θα εξυπηρετηθούν με τη σειρά τους. Έτσι, ο πελάτης με το εισιτήριο νούμερο 2 συμπεραίνει ότι η παραπάνω εκφορά ισοδυναμεί με προσφορά υπηρεσίας. Ο Grice υποστηρίζει ότι οι ακροατές, για να προσδιορίσουν ένα συνομιλιακό υπονόημα, στηρίζονται: 1 στις συμβατικές σημασίες των λέξεων 27

28 2 στην αρχή της συνεργασίας και τα αξιώματά της 3 στα γλωσσικά και μη γλωσσικά συμφραζόμενα της εκφοράς 4 σε πρότερη γνώση 5 στο γεγονός ότι όλα τα παραπάνω είναι διαθέσιμα και στους δύο μετέχοντες (συνομιλητές) και ότι και οι δύο προϋποθέτουν ότι αυτό ισχύει. Τα συνομιλιακά υπονοήματα με δεδομένο ότι αυτή είναι η βασική διαδικασία εξαγωγής τους μπορούν να προκύψουν με έναν από τους εξής τρεις τρόπους: α) ένα αξίωμα μπορεί να τηρηθεί απαρέγκλητα. Στο παράδειγμα που ακολουθεί Α: Τι θα θέλατε; Β: Έξι φέτες ζαμπόν, παρακαλώ. ο Β ακολούθησε το αξίωμα της ποιότητας λέγοντας τι θέλει, το αξίωμα του τρόπου απαντώντας με σαφήνεια, το αξίωμα της ποσότητας λέγοντας αρκετά και όχι περισσότερα, και το αξίωμα της συνάφειας δίνοντας μιαν απάντηση που είναι ολοφάνερα συναφής με το ερώτημα. Εδώ, κανένα υπονόημα δεν είναι αναγκαίο για την ερμηνεία της απάντησης β) ένα αξίωμα μπορεί να παραβιαστεί εξαιτίας σύγκρουσης με ένα άλλο αξίωμα, όπως στο παράδειγμα: Α: Τι ώρα είναι; Β: Τρεις και μισή (όταν, στην πραγματικότητα, είναι τρεις και 29 λεπτά σύγκρουση ανάμεσα στα αξιώματα της ποιότητας και της ποσότητας) ή, γ) ένα αξίωμα μπορεί να παραβιαστεί με τρόπο «εκμεταλλευτικό», όπως στο: Α: Πώς θα πας εκεί; Β: Θα πάμε με το αυτοκίνητο του Dave. 28

29 Εδώ, ο Β έδωσε λιγότερες πληροφορίες από όσες χρειάζονται και παραβίασε το αξίωμα της ποσότητας από όπου ο Α συμπεραίνει ότι ο Β και η παρέα του δεν θα πάνε με το αυτοκίνητο που θα πάει ο ίδιος. Επιπλέον, ο Grice κάνει διάκριση ανάμεσα σε αυτό που ονομάζει γενικού χαρακτήρα (generalized) και εξειδικευμένα (particularized) συνομιλιακά υπονοήματα. Στα γενικού χαρακτήρα συνομιλιακά υπονοήματα δεν χρειάζεται να υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο προκειμένου να εξαχθεί μια σημασία. Για παράδειγμα, στο: Α: Επισκέφτηκες τη Bella και την Cathy; Β: Επισκέφτηκα τη Bella ο Α υποθέτει ότι ο Β δεν λέει περισσότερα από όσα χρειάζονται (ακολουθώντας το αξίωμα της ποσότητας) και ότι δεν σκοπεύει να είναι ασαφής (ακολουθώντας το αξίωμα του τρόπου). Έτσι, συμπεραίνει: Δεν επισκέφτηκες την Cathy. Στα εξειδικευμένα διαλογικά υπονοήματα η σημασία, την οποία θέλει να πυροδοτήσει ο ομιλητής προκύπτει από τη χρήση μιας εκφοράς μέσα σε συγκεκριμένα συμφραζόμενα μάλλον παρά από την εκφορά αυτή καθαυτή. Τέτοιοι συνομιλιακά υπονοήματα προκύπτουν από το αξίωμα της συνάφειας. Δηλαδή, υποθέτω ότι θα αναζητήσεις τη συνάφεια αυτών που λέω σε συγκεκριμένα συμφραζόμενα. Ο Yule (1996) δίνει το ακόλουθο σχετικό παράδειγμα: Φαντάσου ότι μπαίνεις στο γραφείο κάποιου, όπου επικρατεί πυρετός εργασίας, και λες, απευθυνόμενος σε κάποιον υπάλληλο, Το αφεντικό σου τρελάθηκε; Αν ο υπάλληλος απαντούσε Δεν πάμε να πιούμε έναν καφέ;, θα φαινόταν ότι, εκ πρώτης όψεως, παραβίασε το αξίωμα της συνάφειας. Ωστόσο, ο πρώτος ομιλητής (εσύ) κατά πάσα πιθανότητα θα συμπέραινες ότι υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος που ο δεύτερος ομιλητής (ο υπάλληλος) δεν μπορούσε να δώσει μιαν ευθεία απάντηση στο αρχικό ερώτημα όπως, για παράδειγμα, ότι το αφεντικό τριγυρνούσε εκεί κοντά. Τα περισσότερα συνομιλιακά υπονοήματα μοιάζουν με αυτό ως προς το ότι στηρίζονται σε κάποιες ιδιαίτερες «τοπικές» συνθήκες για να οδηγήσουν τον ακροατή σε μια συγκεκριμένη ερμηνεία. Άλλες μορφές υπονοημάτων είναι τα συμβατικά υπονοήματα (conventional implicatures) και τα υπονοήματα διαβάθμισης (scalar implicatures). Τα συμβατικά υπονοήματα δεν βασίζονται τόσο πολύ στη συνεργατική αρχή ούτε εξαρτώνται από συγκεκριμένα συμφραζόμενα για την ερμηνεία τους Τα συμβατικά υπονοήματα είναι μάλλον συνδεδεμένα με συγκεκριμένες λέξεις οι οποίες, όταν χρησιμοποιούνται, μεταφέρουν ορισμένες σημασίες. Παραδείγματα τέτοιων υπονοημάτων 29

30 είναι το αλλά, που εκφράζει αντίθεση, το ακόμη κι αν, που υποδηλώνει ότι κάτι είναι αντίθετο με τις προσδοκίες μας, και το κι όμως, που υποδηλώνει ότι κάτι θα είναι διαφορετικό σε μεταγενέστερο χρόνο. Τα υπονοήματα διαβάθμισης προκύπτουν όταν κάποιος χρησιμοποιεί μια λέξη από ένα σύνολο λέξεων το οποίο εκφράζει μια κλίμακα αξιών. Παραδείγματα αυτού του είδους υπονοημάτων είναι λέξεις όπως όλοι, οι περισσότεροι, πολλοί, μερικοί και λίγοι. Έτσι, αν πω Παρακολουθώ ένα μεταπτυχιακό και έχω συμπληρώσει μερικές από τις απαιτούμενες διδακτικές μονάδες, πυροδοτώ τον συμπερασμό όχι όλες (τις διδακτικές μονάδες). Δηλαδή, έχω αποκλείσει τις τιμές τις περισσότερες, πολλές και όλες της συγκεκριμένης κλίμακας αξιών. Επίσης, μπορούμε να διορθώσουμε ένα υπονόημα διαβάθμισης καθώς μιλούμε, προκειμένου να το ακυρώσουμε, όπως στο παράδειγμα: Έχω συμπληρώσει μερικές από τις απαιτούμενες διδακτικές μονάδες. Στην πραγματικότητα, τις έχω συμπληρώσει όλες. Συνεπώς, τα διαλογικά υπονοήματα σταθμίζονται από τους ακροατές μέσω της διαδικασίας εξαγωγής τους. Άσκηση 2 Σκέψου μερικές συνομιλιακές περιστάσεις κατά τις οποίες οι άνθρωποι κατανοούν ο ένας τον άλλον εξαιτίας συνομιλιακών υπονοημάτων. 30

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Πραγματολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αγγελική Αλεξοπούλου Η θεωρία των γλωσσικών πράξεων Ένα από τα κεντρικά θέματα της Πραγματολογίας Αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της αναλυτικής φιλοσοφίας από μία ομάδα φιλοσόφων γνωστοί

Διαβάστε περισσότερα

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αγγελική Αλεξοπούλου ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 1) Γενικές αρχές 2) Δείξη 3) Η θεωρία των λεκτικών πράξεων 4) Η θεωρία των υπονοημάτων 5) Τα αξιώματα και η αρχή της συνεργασίας 6) Προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩ 386 Ζητηματα Νεοελληνικής Σύνταξης

ΓΛΩ 386 Ζητηματα Νεοελληνικής Σύνταξης ΓΛΩ 386 Ζητηματα Νεοελληνικής Σύνταξης Α) Ως προς το περιεχόμενο, δηλαδή με βάση αυτό που θέλει ο ομιλητής κάθε φορά να πει: 1) Προτάσεις κρίσεως, όταν ο ομιλητής δηλώνει ή διατυπώνει γνώμη, ή κρίνει κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου - από τον Φουάτ σε τρεις εταιρίες χρήματα... μπλου μπρουμέλ, άλλη μια P.A κάπως έτσι και άλλη μία που μου είχες πει

Διαβάστε περισσότερα

γλωσσικέςεπιλογές λειτουργίες/περικείµενα -Μιαφοράκιένανκαιρό -ΛαέτηςΑθήνας - Συµπληρώστε τα κενά. - Προσοχή, παρακαλώ! Μην αφήνετε - σήµερα φιλοξενούµε τον κύριο Γάτο -Τσουκαλάςόπ. π. σ. 55 - Κεραµεικός,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό.

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ - ΕΥΘΥΣ ΚΑΙ ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ Β Ερωτηματικές προτάσεις Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. Με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 1 Σχετική συναίνεση ση γλωσσολογία ως προς το αντικείμενο και τη μέθοδο περιγραφής (σε σύγκριση με άλλες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το Α' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη Σμπώκου

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το Α' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη Σμπώκου Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το Α' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη Σμπώκου - Έλα - πέρασες μια φορά ε; Σε είδα σε μια στιγμή αλλά δεν ήμουν βέβαιος, δεν με είδες; - πέρασα με το αμάξι και έκανα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΑΣΗ. Η οργανωμένη ομάδα λέξεων που εκφράζει μόνο ένα νόημα, με σύντομη συνήθως διατύπωση, λέγεται πρόταση.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΑΣΗ. Η οργανωμένη ομάδα λέξεων που εκφράζει μόνο ένα νόημα, με σύντομη συνήθως διατύπωση, λέγεται πρόταση. ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΑΣΗ Η οργανωμένη ομάδα λέξεων που εκφράζει μόνο ένα νόημα, με σύντομη συνήθως διατύπωση, λέγεται πρόταση. Ως προς το περιεχόμενό τους 1) κρίσεως ο ομιλητής θέλει να πληροφορήσει, να δηλώσει

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο 1.1 Στόχοι Οι σπουδαστές στο Επίπεδο 1 του ICCLE είναι ικανοί να κατανοούν βασικά γλωσσικά στοιχεία που σχετίζονται με συνήθη καθημερινά θέματα. Είναι ικανοί

Διαβάστε περισσότερα

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ Περιεχόμενα Α ΕΠΙΠΕΔΟ (λεξιλόγιο) 1 ο ΣΤΑΔΙΟ : Ονοματοποίηση αντικειμένων και προσώπων 2 Ο ΣΤΑΔΙΟ: Ονοματοποίηση πράξεων 3 ο ΣΤΑΔΙΟ : Καθημερινές εκφράσεις και χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Οι Φάσεις μιας Διαπραγμάτευσης

Οι Φάσεις μιας Διαπραγμάτευσης Οι Φάσεις μιας Διαπραγμάτευσης Προετοιμασία και Σχεδιασμός Έναρξη της Διαπραγμάτευσης Έλεγχος Προσέγγιση μέσω αμοιβαίων υποχωρήσεων Συμπεράσματα και Συμφωνίες Μέτρηση Επιτυχίας (Αποτελεσμάτων) 1 Προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας μηνών

Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας μηνών Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας 10-28 μηνών 1. Το παιδί σας Α. Βγάζει ήχους για να προκαλέσει την προσοχή όταν θέλει κάτι; Β. Λέει «κι άλλο» ή ζητάει κι άλλο με κάποιον αναγνωρίσιμο και κατανοητό τρόπο;

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετωπίζω προκλήσεις

Αντιμετωπίζω προκλήσεις Αντιμετωπίζω προκλήσεις ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Πιέσεις και επιρροές 45-60 λεπτά Δραστηριότητα έναρξης / Δραστηριότητα 1 Όλα τα παιδιά κινούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΡΗΜΑΤΑ. Στην πρώτη περίπτωση κάποιος ενεργεί (ρήμα) και η ενέργειά του αυτή ασκείται σε ένα άλλο πρόσωπο ή πράγμα έξω από αυτόν.

ΡΗΜΑΤΑ. Στην πρώτη περίπτωση κάποιος ενεργεί (ρήμα) και η ενέργειά του αυτή ασκείται σε ένα άλλο πρόσωπο ή πράγμα έξω από αυτόν. ΡΗΜΑΤΑ Τα ρήματα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη σε πλήθος ομάδα λέξεων μετά τα ουσιαστικά. Τα ρήματα δείχνουν πράξεις. Όπως δείχνουν και τα παρακάτω σχήματα έχουμε τις εξής περιπτώσεις. Στην πρώτη περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά Ερωτηματολόγιο Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από μια σειρά ερωτήσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο την καταγραφή των απόψεων, γνώσεων ή στάσεων μιας ομάδας ατόμων. Τρόποι συμπλήρωσης: α) άμεσος (ο ίδιος ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις;

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Μια χαρά είμαι. Εσύ; ΑΡΗΣ Κι εγώ πολύ καλά. Πάρα πολύ καλά! ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Σε βλέπω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Beginners

Modern Greek Beginners 2016 HIGHER SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION Modern Greek Beginners ( Section I Listening) Transcript Familiarisation Text Καλημέρα. Καλημέρα σας. Μπορώ να σας βοηθήσω; Ήρθα να πάρω αυτό το δέμα. Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ: Σεβασμός Κοινωνική δεξιότητα: Ακούω τον ομιλητή στο μάθημα Στόχοι μαθήματος: Ο μαθητής να: 1. Ονομάζει τα βασικά βήματα της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ

Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ Β Τετράμηνο σχολικό έτος 2014-2015 Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ Ομάδα: Καψαλάκη Ειρήνη Κουρουθιανάκη Μελανθία Μαρακομηχελάκη Μαρία Τζαγκαράκη Αγγελική Β Τετράμηνο σχολικό έτος 2014-2015 Πίνακας περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 17/05/2014 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-8. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ντέλια Βελκουλέσκου: Μα Πολ εσύ ήσουν εκείνος που το πρότεινε αυτό. Είναι πολύ δύσκολο να υπαναχωρήσω τώρα.

Ντέλια Βελκουλέσκου: Μα Πολ εσύ ήσουν εκείνος που το πρότεινε αυτό. Είναι πολύ δύσκολο να υπαναχωρήσω τώρα. Πόλ Τόμσεν: Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι θέτουμε μια ημερομηνία για την επιστροφή της αποστολής, ενώ ενδεχομένως δεν θα έχουμε μια συμφωνία στο εσωτερικό της Τρόικας για το πώς θα προχωρήσουμε. Ντέλια

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματικές προτάσεις ( Μέρος 2 ο )

Ερωτηματικές προτάσεις ( Μέρος 2 ο ) Ν. ΓΛΩΣΣΑ Γ -3 η Ενότητα 66 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχ. Έτ. 2014-15 1 Διακρίνονται σε : Ερωτηματικές προτάσεις ( Μέρος 2 ο ) Α. Ευθείες ερωτήσεις ή κύριες ερωτηματικές προτάσεις διατυπώνονται άμεσα ή απευθείας

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤ. Ενεργητική ακρόαση

ΣΤ. Ενεργητική ακρόαση ΣΤ. Ενεργητική ακρόαση 1. Μπάλες Μηνύματα (20 ) Να αντιληφθούν ότι το σώμα αντιδρά αυτόματα με τη λήψη μηνυμάτων. Να αποκτήσουν έλεγχο αυτών ων αντιδράσεων. Να ασκηθούν στον έλεγχο του ρυθμού και της διάρκειας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ Παράρτημα Ι Εργαλείο 1: Γνωριμία - Διερεύνηση προσωπικών θεωριών 1. Τα πιο σημαντικά πράγματα που θέλω να πετύχω στην τάξη μου είναι: Α. Β. Γ. Δ. 2. Είμαι ευχαριστημένος/η από τη δουλειά μου όταν: Α. Β.

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα!

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα! Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ Κατανόηση γραπτού λόγου Γεια σου, Μαργαρίτα! Έμαθα να γράφω καλά. Ρώτησες πού μένω! Είμαι από την Ελλάδα αλλά μένουμε στην Αυστραλία.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ

ΚΟΙΝΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Π.Ο.Ε. Ο.Τ.Α. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΟΙΝΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ Π.Ο.Ε. Ο.Τ.Α. ΚΑΙ ΤΗΣ Π.Ο.Π. Ο.Τ.Α. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 Π.Ο.Ε. Ο.Τ.Α. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΟΙΝΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Θ. ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Π.Ο.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής. στον Τοµέα της Επικοινωνίας

Εργαλείο Εκπαιδευτικής. στον Τοµέα της Επικοινωνίας Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για Παιδιά µε Αυτισµό στον Τοµέα της Επικοινωνίας Ευδοκία Μητροπούλου Νικόλαος Απτεσλής - Καλλιόπη Τσακπίνη Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α σελ. Πρωτόκολλο Παρατήρησης 3 Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

μονόλογος. του γιώργου αθανασίου.

μονόλογος. του γιώργου αθανασίου. μονόλογος. του γιώργου αθανασίου. δεν μπορώ άλλο. δεν αντέχω. τι σ έπιασε αυτή τη φορά; δεν μπορώ. τρελαίνομαι. με τι; δεν ξέρω τι να γράψω. δεν ξέρω τι να δημιουργήσω. αυτό είναι μόνο; δεν καταλαβαίνεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ Περιεχόμενα : Α) Προτάσεις-Σύνθεση προτάσεων Β)Απόδειξη μιας πρότασης Α 1 ) Τι είναι πρόταση Β 1 ) Βασικές έννοιες Α ) Συνεπαγωγή Β ) Βασικές μέθοδοι απόδειξης Α 3 ) Ισοδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση της Unity

Εγκατάσταση της Unity Εγκατάσταση της Unity Όπως έχουμε πει, θα χρησιμοποιήσουμε την Unity για να φτιάξουμε τα παιχνίδια μας. Η Unity είναι μια μηχανή παιχνιδιών (game engine). Τι σημαίνει όμως αυτό; Σημαίνει απλά ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή προφορικού λόγου

Παραγωγή προφορικού λόγου Παραγωγή προφορικού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 30 λεπτά παιδιά και ενήλικες Ενοικίαση διαμερίσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Η φύση του σχολικού εκφοβισμού

Η φύση του σχολικού εκφοβισμού Η φύση του σχολικού εκφοβισμού Μια σειρά 10 Μαθημάτων Κοινωνικής και Συναισθηματικής Μάθησης που στοχεύουν στην πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού μέσα από την ενδυνάμωση των κοινωνικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κάποιος ξεκινήσει τον πλειστηριασμό με μια αγορά σκοπός του είναι να περιγράψει όσο καλύτερα μπορεί το χέρι του στον συμπαίκτη του.

Όταν κάποιος ξεκινήσει τον πλειστηριασμό με μια αγορά σκοπός του είναι να περιγράψει όσο καλύτερα μπορεί το χέρι του στον συμπαίκτη του. Πλειστηριασμός Όταν κάποιος ξεκινήσει τον πλειστηριασμό με μια αγορά σκοπός του είναι να περιγράψει όσο καλύτερα μπορεί το χέρι του στον συμπαίκτη του. Πλειστηριασμός Ο συμπαίκτης του ανοίξαντα αναλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό - Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό μου να παίξουμε; Αν θέλει, ναι. Προσπάθησε να μην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Το αντικείμενο [τα βασικά]

Το αντικείμενο [τα βασικά] Το αντικείμενο [τα βασικά] Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με το αντικείμενο στα αρχαία ελληνικά. Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα Νέα Ελληνικά (ΝΕ) Τι είναι το αντικείμενο; Αντικείμενο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Βασίλης Κωνσταντούδης Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Τίτλος του Πρωτοτύπου: Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Συγγραφέας: Βασίλης Κωνσταντούδης Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του συγγραφέα ISBN: 978-960-93-5365-6 Επίλεκτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κάποια μέρα, όπως όλοι παντρεύονται, έτσι παντρεύτηκε και ο Σοτός. Σον ρωτάει η γυναίκα του:

Κάποια μέρα, όπως όλοι παντρεύονται, έτσι παντρεύτηκε και ο Σοτός. Σον ρωτάει η γυναίκα του: Κάποια μέρα, όπως όλοι παντρεύονται, έτσι παντρεύτηκε και ο Σοτός. Σον ρωτάει η γυναίκα του: -Σότε, μ' απατάς; Ναι η Ου; - Ουουουου!!! Σοτός: Έλα να κάνουμε ερώτα μέχρι το πρωί Αννούλα: Σι λες ρε βλάκα,

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες )

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες ) Ενότητα: κοινωνικές δεξιότητες - Ασκήσεις επικοινωνίας 4 Αυτιά Χρονικό πλαίσιο: σαράντα πέντε λεπτά περίπου Χώρος: εσωτερικός Συμμετέχοντες: 3 έως 20 άτομα ( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Δημήτριος Κρεμαστινός): Επόμενη είναι η έβδομη. με αριθμό 709/ επίκαιρη ερώτηση δεύτερου κύκλου του Βουλευτή

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Δημήτριος Κρεμαστινός): Επόμενη είναι η έβδομη. με αριθμό 709/ επίκαιρη ερώτηση δεύτερου κύκλου του Βουλευτή ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Δημήτριος Κρεμαστινός): Επόμενη είναι η έβδομη με αριθμό 709/28-3-2016 επίκαιρη ερώτηση δεύτερου κύκλου του Βουλευτή Ηρακλείου της Νέας Δημοκρατίας κ. Ελευθερίου Αυγενάκη προς τον Υπουργό Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα