Μ. Κακαβούλια Εργαστήριο Ρητορικής & Λόγου Ι Σημειώσεις μαθήματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μ. Κακαβούλια Εργαστήριο Ρητορικής & Λόγου Ι Σημειώσεις μαθήματος"

Transcript

1 ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ε ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 2005 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ Ι Διδάσκουσα: Μαρία Κακαβούλια ΓΡΑΦΕΊΟ Δ 16 ΩΡΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ Δευτέρα , Τετάρτη Τηλ [Δευτέρα αίθουσα Β5 1 Νέου Κτιρίου] ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Πολλές όψεις της γλωσσικής χρήσης που μελετώνται υπό το πρίσμα της ανάλυσης λόγου, εξετάζονται επίσης από την λεγόμενη Πραγματολογία, η οποία εστιάζει στη σχέση γλώσσας και περικειμένου. Μελετά: 1. πώς η ερμηνεία γλωσσικών δεδομένων εξαρτάται από την κοσμοαντίληψη κάθε ατόμου 2. τον τρόπο που διάφοροι ομιλητές αντιλαμβάνονται αλλά και χρησιμοποιούν τη γλώσσα, και 3. τον τρόπο που η δομή των φράσεων και προτάσεων επηρεάζεται και διαμορφώνεται ανάλογα με την σχέση που έχουν μεταξύ τους ακροατές και ομιλητές Μελετά αυτό που οι ομιλητές / χρήστες λόγου εννοούν (το νόημα) με αυτό που λένε και όχι την στενή, κυριολεκτική σημασία όσων λέγονται Η πραγματολογική ανάλυση του λόγου στοχεύει στο να απαντήσει σε ερωτήματα όπως «Τί εννοείς μ αυτό;» και όχι στο Τί σημαίνει (κυριολεκτικά) αυτό;». Σε αντίθεση με την ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΑ (semantics), η ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ενδιαφέρεται για το νόημα σε σχέση με την πραγματική χρήση της γλώσσας και τους σκοπούς της γλωσσικής επικοινωνίας 1

2 Λόγος και Πραγματολογία Ο λόγος και η πραγματολογία μελετούν ειδικότερα τις εξής πλευρές της γλωσσικής επικοινωνίας: τη σχέση χρήσης της γλώσσας και κοινωνικο-πολιτισμικού περικειμένου η γλωσσική γνώση που παράγει νόημα πέρα από τη λέξη, τη φράση, την πρόταση γλωσσικά μοτίβα που επαναλαμβάνονται και χαρακτηρίζουν ενότητες γραπτής και προφορικής γλώσσας τι εννοούν με αυτά που λένε οι άνθρωποι και με ποια μέσα επιτυγχάνεται αυτό τον τρόπο που η γλώσσα παρουσιάζει διαφορετικά κοσμοείδωλα και αντιλήψεις / ερμηνείες για τα πράγματα 2

3 Λόγος και Πραγματολογία: μερικά πεδία ανάλυσης Πραγματολογία: Το νόημα εντός πλαισίου, δηλ. η σχέση ανάμεσα σε αυτό που λέμε, αυτό που εννοούμε και αυτό που καταλαβαίνουμε, μέσα στα συμφραζόμενα συγκεκριμένων περιστάσεων ή μιας συγκεκριμένης κατάστασης Λόγος: μοτίβα γλώσσας που χαρακτηρίζουν πολλά κειμενικά είδη. Παράγραφος, οργάνωση κειμένου, άνοιγμα και κλείσιμο συνομιλίας, εναλλαγή ομιλητών στη συνομιλία, λεξιλόγιο, σύνδεση λέξεων και ενοτήτων λόγου: ο τρόπος μέσα από τη γλώσσα συστήνονται διαφορετικές κοσμοαντιλήψεις, ερμηνείες και ιδεολογικές στάσεις, κοινωνικές και ψυχολογικές όψεις της γλωσσικής χρήσης, «πραγματική» χρήση της γλώσσας Προσεγγίσεις στην ανάλυση του λόγου - Σημαντικές συμβολές: John Austin, How to Do Things with Words (1962) John Searle, Speech Acts (1969) Paul Grice (1975) Del Hymes, Ethnography of Communication 3

4 Harvey Sacks, Emanuel Schegloff, Gail Jefferson, Conversation Analysis Michael Halliday, Ruqaiya Hasan Gunter Kress, Norman Fairclough, Ruth Wodak, Teun van Dijk, Critical Discourse Analysis Γλωσσικές Πράξεις. Οι φιλόσοφοι της γλώσσας J. Austin και J. Searle, μαθητής του πρώτου, ανέπτυξαν τη θεωρία των γλωσσικών πράξεων μέσα από την άποψή τους πως η γλώσσα χρησιμεύει για να κάνει και άλλα πράγματα εκτός από το να διατυπώνει την αλήθεια ή την πλάνη συγκεκριμένων δηλώσεων. Διαλέξεις στο Παν/ιο του Harvard (1950, 1960) Κατά τον ίδιο τρόπο που το σώμα μας επιτελεί πράξεις (όπως το να κλείσουμε την πόρτα ή να γευματίσουμε), έτσι και η γλώσσα χρησιμοποιείται για να επιτελέσει πράξεις (δίνω οδηγίες, ζητάω κάτι, προειδοποιώ για κάτι, συμβουλεύω, κ.ά.). Αυτές ονομάστηκαν γλωσσικές πράξεις. Οι άνθρωποι κάνουν πράγματα με τις λέξεις, ακριβώς όπως πράττουν και με το σώμα τους (physical actions). Στον αντίποδα του λογικού θετικισμού για την γλώσσα οι Austin, Searle υποστήριξαν πως πολλές φράσεις δεν περιγράφουν μόνο γεγονότα ή καταστάσεις, ως προς τον αληθειακό ή μη χαρακτήρα τους, έχουν και μια 4

5 δυναμική πραγμάτωσης ή επιτέλεσης πράξεων πέρα από την κυριολεκτική σημασία τους Προτασιακό Περιεχόμενο εναντίον Προσλεκτικής Ισχύος Σχέση μεταξύ προτασιακού περιεχομένου (=κυριολεκτικό νόημα) ενός εκφωνήματος και σε τι αυτό αποσκοπεί να κάνει Προτάσεις: κυριολεκτικές σημασίες και νόημα διαφέρουν «Κάνει κρύο εδώ μέσα» : αναφορά στη θερμοκρασία, αλλά και μια πράξη αιτήματος σε κάποιον να κάνει κάτι, όπως π.χ. να κλείσει την πόρτα «Έχει φαγητό στο ψυγείο»: όχι απλή αναφορά σε ένα πραγματικό δεδομένο, αλλά και πρόθεση του ομιλητή να προσφέρει σε κάποιον κάτι Ερμηνείες ανάλογα με το αποτέλεσμα της γλωσσικής πράξης και τον αποδέκτη της (π.χ. μη φυσικός ομιλητής της Ελληνικής). Επικοινωνιακή σύγχυση Κατά συνέπεια, οι φράσεις έχουν συχνά και ένα κυριολεκτικό περιεχόμενο αλλά και ένα προσλεκτικό νόημα, δηλ.κάτι πέρα από αυτό που λέγεται με κυριολεκτική σημασία των λέξεων Οι Austin και Searle μίλησαν για τρεις τύπους πράξεων οι οποίες χαρακτηρίζουν κάθε εκφώνημα ή πρόταση Λεκτική πράξη (locutionary act) [περιεχόμενο, αναφορά λεκτικής πράξης] Προσλεκτική πράξη (illocutionary act) [προθέσεις του ομιλητή όταν εκφωνεί φράσεις, π.χ. αίτημα, προσφορά κλπ.) Απολεκτική πράξη (perlocutionary act) [αποτέλεσμα εκφωνήματος στον αποδέκτη, σκέψεις που προκαλούνται ή πράξεις που επιτελούνται] Ο όρος γλωσσική πράξη αναφέρεται κυρίως στον δεύτερο τύπο, την προσλεκτική πράξη ή δύναμη ενός εκφωνήματος 5

6 Παράδειγμα από μήνυμα σε δημόσιο χώρο δείχνει καθαρά την προσλεκτική δύναμη των γλωσσικών πράξεων 1 «σας ευχαριστούμε που δεν καπνίζετε στους χώρους του αεροδρομίου και θα θέλαμε να σας υπενθυμίσουμε να προσέχετε τις αποσκευές σας» [Κάνει δυο πράγματα: λέει να μην καπνίζουν και προειδοποιεί σε περίπτωση που αφήνουν χωρίς επίβλεψη τις αποσκευές] Οι αποδέκτες του λόγου συμπεραίνουν την πρόθεση ενός εκφωνήματος και από την μορφή, το περιεχόμενο, αλλά και τα συμφραζόμενα (context) στα οποία λέγεται. Εξ ίσου για να συναγάγουμε το νόημα μιας γλωσσικής πράξης λαμβάνουμε υπόψη όχι μόνο αυτό που ακούγεται ή γράφεται απομονώνοντάς το, αλλά και τη σχέση του με όσα έχουν προηγηθεί ή ακολουθούν, ένα πλήρες δηλ. κείμενο. 2 «Γειά» [χαιρετισμός, επίκληση/ ερώτηση ( είναι κανείς εδώ; ), απάντηση σε επίκληση (π.χ. στο τηλέφωνο)] Επιπροσθέτως, η προσλεκτική δύναμη του εκφωνήματος μπορεί να επεκτείνεται πέραν μιας εκφωνούμενης φράσης σε μια αλυσίδα φράσεων όπως όταν ζητάμε κάτι ή όταν απολογούμαστε 3 Α: Θυμάσαι κάτι καφέ κοκάλινα γυαλιά ηλίου; Β: Α, ναι. Α: Εκείνα που τα είχες πάντα στο αυτοκίνητο; Β: Μμ. Α: Τα βάζεις συχνά; Β: Μπα, όχι και πολύ. Α: Να τα πάρω εγώ; Επίσης, μια έκφραση, ένα εκφώνημα μπορεί να έχει παραπάνω από μια προσλεκτική δύναμη. 4 «Θα ήθελες ένα ποτό;» Ερώτηση και προσφορά μαζί. Πιθανές απαντήσεις 6

7 «Όχι, ευχαριστώ» ή «Ναι, ευχαρίστως» [αντιμετωπίζει την ερώτηση και ως προσφορά που αποφασίζει να μην δεχθεί ή να δεχθεί ] 5 «Κάνει κρύο εδώ μέσα» Δήλωση γεγονότος, αίτημα που απευθύνεται σε κάποιον, προειδοποίηση σε κάποιον για να ντυθεί καλύτερα κλπ. Κωδικοποιημένοι διάλογοι σε άλλες περιστάσεις (γιατρός- ασθενής) κ.α. 6 «Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες και άλλα στοιχεία που υπονομεύουν την αξιοπιστία των λεγομένων της κυρία Λεβίνσκυ» (ο δικηγόρος του προέδρου Κλίντον στην υπόθεση Λεβίνσκυ μιλώντας στον δικηγόρο της αντίδικου) Στην περίπτωση αυτή η δήλωση του δικηγόρου του Κλίντον διαβεβαιώνει για ένα γεγονός αλλά και συνιστά μια πράξη πειθούς. Σε μια γλωσσική πράξη συνυπάρχουν περισσότερα προσλεκτικά νοήματα. Προτασιακή Δομή και Λειτουργία της Γλώσσας. Από γλωσσική άποψη, υπάρχουν τυπικές μορφές έκφρασης κάποιων γλωσσικών πράξεων. Για παράδειγμα, συχνά (όχι πάντα) χρησιμοποιούμε μια ερώτηση, ή μια ερωτηματική μορφή διατύπωσης για να εξακριβώσουμε κάτι, να αποσπάσουμε μια πληροφορία, μια δηλωτική μορφή για να ανακοινώσουμε κάτι και μια προστακτική μορφή για να κινήσουμε τον άλλο να κάνει κάτι. Ωστόσο, δεν συμβαίνει πάντα αυτό. Παράδειγμα, το παρακάτω μήνυμα από τηλεφωνητή: 7 «Γεια σου, εγώ είμαι. Μπορείς να φέρεις τις φωτοτυπίες του άρθρου σήμερα; Θα είμαι στο Πανεπιστήμιο ως τις τρεις. Τα λέμε» 7

8 Τύπος πρότασης Ερωτηματική Δηλωτική Προστακτική Παράδειγμα Καίει το φαγητό; Όχι, είναι χλιαρό. Καθίστε ένα λεπτό. Αυτό μας οδηγεί στις έμμεσες και στις άμεσες γλωσσικές πράξειs 8

9 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Αμεσες και Έμμεσες Γλωσσικές Πράξεις. Πολλές φορές όταν μιλάμε εννοούμε ακριβώς αυτό που λέμε. Η ερώτηση στο 8 που τέθηκε στον Πρόεδρο Κλίντον από δικηγόρο της Paula Jones στις ΗΠΑ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα 8 Είχατε εξωσυζυγική σχέση με την Μόνικα Λεβίνσκυ; Ωστόσο, πολλές φορές επιτελούμε έμμεσα κάποιες γλωσσικές πράξεις. Με άλλα λόγια, εννοούμε κάτι τελείως διαφορετικό από το κυριολεκτικό νόημα όσων λέμε. Αν, για παράδειγμα, μας επισκεφθεί ένας φίλος την ώρα που τελειώνουμε τη συγγραφή μιας εργασίας, μπορούμε να του πούμε «έχει καφέ στην καφετιέρα». Σε αυτή την περίπτωση κάνουμε κάτι παραπάνω από μια δήλωση με αυτή τη φράση προσφέρουμε κάτι ή ακόμη προτείνουμε στο φίλο μας να αυτοεξυπηρετηθεί. Αυτό είναι ένα παράδειγμα μιας έμμεσης γλωσσικής πράξης. Ο ομιλητής εννοεί κάτι διαφορετικό από αυτό που λέγεται στην κυριολεξία. Περαιτέρω παραδείγματα του ίδιου: «Μπορείς να μου δώσεις σε παρακαλώ το αλάτι;». Ερώτηση όχι για την ικανότητα (μπορείς), αλλά για να ζητήσουμε κάτι. Το ρήμα μπορώ συχνά χρησιμοποιείται σε υπηρεσιακές και άλλες συναλλαγές όχι για να δηλωθεί η ικανότητα ή το επιτρεπτό (ή μη) μιας ενέργειας. Στο παράδειγμα 9, από μια τηλεφωνική συνομιλία με την υπηρεσία πληροφοριών του ΟΤΕ, φαίνεται σαφώς αυτή η χρήση του «μπορώ»: 9 Α: Ναι, πώς μπορώ να σας βοηθήσω; Β: Μπορείτε να μου πείτε το τηλέφωνο του Παντείου Παν/ιου; Στο πρώτο εκφώνημα προσφέρεται μια υπηρεσία (προσφορά), δεν τίθεται δηλ. ένα ερώτημα που αφορά την ικανότητα του υπαλλήλου, ενώ στο δεύτερο εκφώνημα γίνεται η αποδοχή της προσφοράς και ταυτόχρονα ζητείται κάτι. Στον παρακάτω πίνακα ακολουθούν περισσότερα παραδείγματα αιτηματικών προτάσεων με έμμεσες και άμεσες γλωσσικές πράξεις. Ενώ 9

10 σε άλλες γλώσσες τα αιτήματα εκφέρονται συνήθως έμμεσα (όπως π.χ. στην αγγλική με εκφράσεις όπως «θα μπορούσατε να», «μπορείτε να», «θα είχατε την καλοσύνη να», κλπ.) στην ελληνική γλώσσα οι συναλλαγές γίνονται με άμεσες γλωσσικές πράξεις ανάλογα βέβαια και με την περίσταση (π.χ. «θέλω να πάρω» ή «μου δίνετε», κλπ.). Καμία από τις δηλωτικές προτάσεις του ακόλουθου πίνακα δεν περιορίζεται σε μια πράξη ανακοίνωσης, ακόμα και οι ερωτηματικές προτάσεις δεν εκλαμβάνονται μόνο ως ερωτήσεις. Πρόταση Γλωσσική Άμεση Πράξη ή έμμεση Μπορείς να βγάλεις έξω τα σκουπίδια; Αίτημα Έμμεση Ακόμα να βγουν τα σκουπίδια έξω! Αίτημα Έμμεση Θα σε πείραζε να βγάλεις έξω τα σκουπίδια; Αίτημα Έμμεση Εσύ έχεις αναλάβει να βγάζεις τα σκουπίδια; Αίτημα Έμμεση Βγάλε έξω τα σκουπίδια! Αίτημα Άμεση Σου ζητάω να βγάλεις έξω τα σκουπίδια. Αίτημα Άμεση Πίνακας: Παραδείγματα έμμεσων και άμεσων γλωσσικών πράξεων Οι έμμεσες γλωσσικές πράξεις δύσκολα αναγνωρίζονται από ξένους ομιλητές, καθώς αυτοί δεν γνωρίζουν ότι π.χ. στα ελληνικά το «έχει μπύρα στο ψυγείο» συνιστά ταυτόχρονα και μια προσφορά ή ότι το «θα σε πείραζε να...» δεν ρωτάει αν πειράζει κάτι κάποιον, αλλά ζητάει ταυτόχρονα κάτι. Στην περίπτωση της φόρμουλας «σε πειράζει αν καπνίσω;», η απάντηση «ναι με πειράζει» σημαίνει ταυτόχρονα και «μην καπνίσεις». Ένας τρόπος αναγνώρισης της γλωσσικής πράξης είναι μέσω της χρήσης αυτού που ο Austin αποκαλεί Επιτελεστικό Ρήμα: ένα ρήμα, το οποίο ονομάζει την γλωσσική πράξη, όπως στην περίπτωση του «στοιχηματίζω 50 ευρώ πως θα νικήσει ο Παναθηναϊκός σήμερα». Γλωσσικές πράξεις με επιτελεστικά ρήματα είναι συνήθως άμεσες γλωσσικές πράξεις, γιατί 10

11 επιτελούν με άμεσο και κυριολεκτικό τρόπο τη λειτουργία τους. Προφανώς πολλές προτάσεις δεν περιλαμβάνουν επιτελεστικά ρήματα αλλά ακόμα και αν περιλαμβάνουν, οι γλωσσικές πράξεις δεν ταυτίζονται με τη λειτουργία των ρημάτων αυτών όπως στο παράδειγμα; «προτείνω να τα αλλάξεις όλα στην εργασία σου, γιατί είναι εντελώς λάθος η προσέγγιση!», όπου αυτό που εννοείται δεν είναι μόνο μια απλή «πρόταση», αλλά η απαίτηση αλλαγής! Ρητά και εννοούμενα επιτελεστικά ρήματα και εκφράσεις. Ο Austin θεώρησε πως ορισμένα ρήματα όταν εκφωνηθούν στο α πρόσωπο ενικού και ενεστώτα οριστικής συνιστούν την επιτέλεση της πράξης την οποία δηλώνουν, όπως π.χ. υπόσχομαι, διαβεβαιώνω, παραδέχομαι, συγχαίρω, παρακαλώ, κηρύσσω κ.α. 10 Υπόσχομαι να έρθω στις έξι Σας διαβεβαιώνω ότι τα προϊόντα μας είναι υγιεινά Παραδέχομαι το λάθος μου Σε συγχαίρω για το θάρρος σου Σε παρακαλώ να μην ξανάρθεις Κηρύσσω την έναρξη του συνεδρίου Αυτές οι προτάσεις αποτελούν αντίστοιχα πράξη υπόσχεσης, διαβεβαίωσης, παραδοχής, συγχαρητηρίων, παράκλησης και ανακήρυξης. Αντίθετα, αν άλλαζε η έγκλιση ή ο χρόνος τα εκφωνήματα δεν θα ισοδυναμούν με τις ίδιες γλωσσικές πράξεις. Για παράδειγμα, 10 α Του υποσχέθηκε να έρθει στις έξι Διαβεβαίωσέ τον ότι τα προϊόντα μας είναι υγιεινά Η πρώτη φράση τώρα πια αποτελεί έναν ισχυρισμό και η δεύτερη μια προσταγή, ενώ με τα ρήματα υποσχέθηκε και διαβεβαίωσε περιγράφεται και δεν επιτελείται η αντίστοιχη πράξη. Διέκρινε μάλιστα τα επιτελεστικά σε ρητά και εννοούμενα ρήματα (performative verbs). Και στις δυο περιπτώσεις οι γλωσσικές πράξεις είναι άμεσες με τη διαφορά ότι σε άλλες αναφέρεται το επιτελεστικό και σε άλλες όχι, όπως για παράδειγμα στις φράσεις «φύγε από δω!» και «σε 11

12 διατάζω να φύγεις από εδώ!». Και οι δυο προτάσεις συνιστούν άμεσες γλωσσικές πράξεις γιατί διατάζουν κάποιον να φύγει και εκλαμβάνονται στην κυριολεκτική τους σημασία. Στη δεύτερη περίπτωση, όμως, έχουμε ένα ρητό, συγκεκριμένο επιτελεστικό ρήμα (διατάζω) ενώ στην πρώτη έχουμε μια εννοούμενη επιτελεστική φράση,καθώς η φύση της γλωσσικής πράξης προκύπτει μέσα από τα συμφραζόμενα στα οποία συμβαίνει. «Φύγε από εδώ» μπορεί να είναι πράγματι μια διαταγή, αλλά σε άλλα συμφραζόμενα μπορεί να είναι μια προειδοποίηση ή μια συμβουλή. Πρέπει να τονίσουμε επίσης πως άλλα ρήματα εκτός από τα επιτελεστικά δεν ισοδυναμούν με πράξεις, όπως π.χ. τα ρήματα ζωγραφίζω, συλλαβίζω, περιγράφω δεν αποτελούν πράξεις ζωγραφικής, περιγραφής, συλλαβισμού, αλλά περιγραφή τους. Χαρακτηριστική είναι και η κατηγορία των επιτελεστικών εκφράσεων ή στερεοτυπικών εκφράσεων όπως π.χ. συγχαρητήρια, συλλυπητήρια, μπράβο, τα σέβη μου, χαιρετίσματα κ.ά. Αυτές οι εκφράσεις σημαδεύουν ένα εκφώνημα ως πράξη έκφρασης συγχαρητηρίων κλπ. Προσλεκτικοί ενδείκτες. Ο Searle εμπλούτισε τη θεωρία του Austin επισημαίνοντας ότι υπάρχουν κάποιες χρήσεις της γλώσσας που προσδιορίζουν την προσλεκτική δύναμη μιας γλωσσικής πράξης. Με ποια γλωσσικά μέσα σημαδεύουμε ένα εκφώνημα έτσι ώστε οι συνομιλητές μας να το εκλάβουν ως διαβεβαίωση π.χ. και όχι ως απειλή; Η σπουδαιότητα αυτού του ζητήματος είναι άμεσα συνδεδεμένη με το γεγονός ότι τα εκφωνήματα μας στη γλωσσική επικοινωνία αποβλέπουν σε ορισμένα αποτελέσματα και έχουν συνέπειες τόσο για εμάς όσο και για τους άλλους. Αν λ.χ. υποσχεθώ σε κάποιον να τον επισκεφθώ και δεν το κάνω, αυτό μειώνει την αξιοπιστία μου. Για παράδειγμα, η λέξη «υπόσχεση» σε συνδυασμό με καταστασιακούς δείκτες μπορεί να δείχνει ότι ένα εκφώνημα συνιστά πράγματι μια υπόσχεση. Η προσλεκτική δύναμη ενός εκφωνήματος γίνεται φανερή και με άλλους τρόπους: συγκεκριμένη σειρά των λέξεων, συγκεκριμένο τονισμό μιας λέξης, ανέβασμα ή κατέβασμα του τόνου, επιλογή συγκεκριμένου τύπου πρότασης (δηλωτική, προστακτική, ερωτηματική). 12

13 Ο Searle αποκαλεί αυτά τα γλωσσικά μέσα που σημαδεύουν μια πρόταση ως προσλεκτική πράξη «τρόπους δείξης της προσλεκτικής δύναμης» ή «προσλεκτικούς ενδείκτες» (illocutionary force indicating devices). Ικανοποιητική επιτέλεση γλωσσικών πράξεων. Δεν αρκεί η σωστή γραμματικοσυντακτική εκφορά μιας πρότασης, όπως είπαμε, για να μιλήσουμε για «ορθή» γλωσσική πράξη. Η «ορθότητα» μιας γλωσσικής πράξης αναφέρεται στη δυνατότητα επίτευξης ενός αποτελέσματος με τη χρήση ορισμένων γλωσσικών εκφράσεων και αναφέρεται επίσης στις συνθήκες που πρέπει να ισχύουν ώστε η σύνδεση γλωσσικών μέσων και αποτελέσματος να είναι εφικτή. Για παράδειγμα η εκφώνηση της φράσης «Σε παρακαλώ να έρθεις» θα ήταν περίεργη αν συνοδευόταν από κάποιες αντιθετικές προτάσεις όπως για παράδειγμα, 11 Σε παρακαλώ να έρθεις, αλλά δεν θέλω να έρθεις Σε παρακαλώ να έρθεις, αν και ξέρω ότι δεν είσαι σε θέση να μετακινηθείς Σε παρακαλώ να έρθεις αλλά δεν επιδιώκω να έρθεις Μια παράκληση δεν συμβιβάζεται με τη γνώση ότι ο ακροατής δεν είναι σε θέση να κάνει αυτό που του ζητούμε ή με την έκφραση της ακριβώς αντίθετης πρόθεσης του ομιλητή. Η ικανοποιητική επιτέλεση μιας γλωσσικής πράξης εξαρτάται λοιπόν και από εξωγλωσσικές συνθήκες, όπως είναι οι επιθυμίες, ικανότητες, προθέσεις, αντιλήψεις, η κοινή γνώση των συνομιλητών. Η «ορθότητα» της γλωσσικής δραστηριότητας μας παραπέμπει αναγκαστικά στην εξωγλωσσική πραγματικότητα, στην υπέρβαση του γλωσσικού συστήματος. 13

14 Τύποι γλωσσικών πράξεων. Κατά τον Searle (1969, 1976) οι γλωσσικές πράξεις θα έπρεπε να κατηγοριοποιούνται σε ομάδες με βάση κριτήρια που πηγάζουν από ένα σύνολο κοινών προϋποθέσεων και αντιλήψεων. Επειδή αυτό στάθηκε αδύνατο, ο φιλόσοφος πρότεινε ένα πιο περιορισμένο σύνολο κριτηρίων για την κατηγοριοποίηση των γλωσσικών πράξεων. Τα πιο σημαντικά από αυτά αφορούν α) τον σκοπό του εκφωνήματος (με την έννοια του τι θέλει ο ομιλητής να κάνει αυτός που δέχεται και στον οποίο απευθύνεται το εκφώνημα, ο «άλλος»), β) την κατεύθυνση προσαρμογής του εκφωνήματος (γλωσσικά μέσα) σε αυτό που ζητάμε από το άλλο πρόσωπο να κάνει, και γ) την πίστη που δείχνει ο ομιλητής στα ίδια του τα λόγια. Ο Searle περιέγραψε πέντε βασικούς τύπους γλωσσικών πράξεων 1 Αναπαραστατικές ή αντιπροσωπευτικές (representatives): εκφωνήματα με τα οποία ο ομιλητής δεσμεύεται για την αλήθεια των λεγομένων του, όπως στην περίπτωση της διαβεβαίωσης 2 Κατευθυντικές γλωσσικές πράξεις (directives): εκφωνήματα με τα οποία ο ομιλητής προσπαθεί να κατευθύνει σε συγκεκριμένες πράξεις τον ακροατή 14

15 3 Δεσμευτικές γλωσσικές πράξεις (commissives): ο ομιλητής δεσμεύεται απέναντι στον ακροατή για κάποια μελλοντική δράση ή ενέργεια 4 Εκφραστικές γλωσσικές πράξεις (expressives): εκφωνήματα που εκφράζουν μια συγκεκριμένη ψυχολογική κατάσταση (π.χ. απολογούμαι) 5 Διακηρυκτικές γλωσσικές πράξεις (declaration): εκφωνήματα που επιφέρουν με την εκφώνησή τους μια άμεση αλλαγή σε μια κατάσταση πραγμάτων, (όπως π.χ. «καθαιρώ» ή «απέλασε») ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ι. Αναγνωρίστε τον τύπο πρότασης και γλωσσικής πράξης των παρακάτω προτάσεων. Είναι έμμεσες ή άμεσες; Σκεφτείτε πιθανά περικείμενα εκφοράς τους 1 Συγνώμη, δεν μπορώ να σας μιλήσω στο τηλέφωνο αυτή τη στιγμή. 2 Παρακαλώ, αφήστε μήνυμα μετά το ηχητικό σήμα. 3 Θα επικοινωνήσω αργότερα μαζί σας. 4 Μπορείς να μου τηλεφωνήσεις; 5 Πάρε τηλέφωνο. ΙΙ. Αναλύστε το παρακάτω κείμενο ως προς τους τύπους πρότασης, τις γλωσσικές πράξεις (άμεσες, έμμεσες) Α: Δεν μπορώ να σας απαντήσω στο τηλέφωνο. Παρακαλώ αφήστε μήνυμα μετά το σήμα 15

16 Β: Εγώ είμαι πάλι. Προσπαθώ να οργανώσω ένα πάρτι για τα γενέθλια της Μιράντας το Σάββατο. Μπορείς να μου τηλεφωνήσεις, να μου πεις να θα έρθετε; ΙΙΙ. Γράψτε μερικά επιτελεστικά ρήματα της ελληνικής γλώσσας που δρουν σαν ενδείκτες της προσλεκτικής δύναμης γλωσσικής πράξης IV. Έχουν γίνει μελέτες για το «Γεια» (αντίστοιχα και για το Hallo ) ως μιας έκφρασης που αποκτά διαφορετικά νοήματα σε διαφορετικά συμφραζόμενα. Σκεφτείτε κάποια άλλη έκφραση που να αποκτά διαφορετικές σημασίες ανάλογα με τα συμφραζόμενα 16

17 ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ε ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 2005 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ Ι Διδάσκουσα: Μαρία Κακαβούλια ΓΡΑΦΕΊΟ Δ 16 ΩΡΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ Δευτέρα , Τετάρτη Τηλ [Δευτέρα αίθουσα Β5 1 Νέου Κτιρίου] ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ & ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Όταν συνομιλούν και γενικά διεπιδρούν συνομιλητές από διαφορετικές κουλτούρες/ πολιτισμικό υπόβαθρο, τότε μπαίνουν στο παιχνίδι μια σειρά από διαφορετικές κοινωνικές νόρμες και πολιτισμικές προϋποθέσεις. Σε κάθε πολιτισμό και κουλτούρα, για παράδειγμα, η πληροφόρηση ή η επιχειρηματολογία λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο. Το νόημα δηλ, κάθε γλωσσικής πράξης όπως π.χ. μια άρνηση ή μια προσφορά ποικίλλει. Συχνά, επίσης, εγείρονται επικοινωνιακά προβλήματα επειδή οι εννοούμενες προϋποθέσεις και οι νόρμες είναι διαφορετικές. Παρεξήγηση π.χ. μπορεί να δημιουργηθεί όταν κάποιος δεν τηρεί τις υποσχέσεις του, εγκαλείται γι αυτό, οπότε αναμένεται να απολογηθεί και δεν το κάνει., όπως στην περίπτωση επικοινωνίας μεταξύ ενός 17

18 ιάπωνα φοιτητή και ενός βρετανού τεχνίτη ηλεκτρολόγου. Η γλωσσική πράξη της απολογίας σημαίνει για τον γιαπωνέζο μια πράξη αποδοχής και μόνον της κατηγορίας, είναι θέμα τυπικό που δεν εγείρει ταυτόχρονα και αντίστοιχη πράξη αποκατάστασης, ενώ για τον βρετανό το να απολογηθεί και να δεχτεί την κατηγορία, σημαίνει ταυτόχρονα και την ανάληψη ευθύνης για τα κακώς κείμενα καθώς και την συνακόλουθη ανάληψη σχετικής δράσης για να τα αποκαταστήσει. Οι έρευνες που ασχολούνται με αυτό το είδος της διαπολιτισμικής χρήσης των γλωσσικών πράξεων εντάσσονται στο γενικό πλαίσιο που ονομάζεται διαπολιτισμική πραγματολογία (cross-cultural pragmatics) O Leech διακρίνει δυο σημαντικές έννοιες μέσα σε αυτό το πεδίο (pragmalinuistics and sociopragmatics) Οι πολιτισμικά εστιασμένες μελέτες των γλωσσικών πράξεων έχουν κατά καιρούς ερευνήσει τα εξής θέματα: πώς ζητάμε κάτι (request) στη αμερικάνικη αγγλική και στα εβραϊκά του Ισραήλ σημάδια ανοίγματος, τέλους της συνομιλίας, ανάδρασης και ευγένειας στα γερμανικά και στα αγγλικά τρόπους που εκφράζεται η συμφωνία, η διαφωνία, η κολακεία (κομπλιμέντο), η ευχαριστία και η απολογία στα ιαπωνικά και στα αγγλικά στρατηγικές ερώτησης στα σουηδικά και στα αγγλικά ρητορικές ερωτήσεις στα ιταλικά και στα αγγλικά στρατηγικές εμμεσότητας και ευγένειας (προκειμένου να ζητήσει κανείς κάτι) στα αγγλικά και τα εβραϊκά Αυτές οι μελέτες κατέληξαν στο ότι η κοινωνική απόσταση, η κοινωνική δύναμη που κατέχει κάποιος παίζει σημαντικό ρόλο ως προς τον τρόπο που μια συγκεκριμένη γλωσσική πράξη διατυπώνεται. Αυτό ποικίλλει βέβαια ανάλογα και με το συγκεκριμένο πολιτισμό, την θέση, την ηλικία και το φύλο κάθε ομιλητή ή συνομιλητή. Κατέληξαν πάντως στο ότι οι στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στη διατύπωση γλωσσικών πράξεων διαφέρουν από πολιτισμό σε πολιτισμό. Η Wierzbicka στο βιβλίο της Cross Cultural Pragmatics: The Semantics of Human Interaction (1991) λέει ότι οι γλωσσικές διαφορές οφείλονται στις διαφορές των πολιτισμικών νορμών και προϋποθέσεων και ότι δεν υπάρχει καθολικότητα στην έκφραση των γλωσσικών πράξεων. Παραθέτει, μάλιστα, πολλά παραδείγματα από διαπολιτισμικές διαφορές στην συμπεριφορά των γλωσσικών πράξεων. Για παράδειγμα η ερώτηση «θέλεις μια μπύρα;» στα πολωνικά ισοδυναμεί με το «προτιμάς μια μπύρα;» (απάντηση καθ όλα αποδεκτή θα ήταν, π.χ. «οχι, προτιμώ κρασί»), ενώ η ίδια ερώτηση στα αγγλικά ισοδυναμεί με μια προσφορά. 18

19 Επίσης, η ίδια θεωρητικός αναφέρει πως στα πολωνικά δίνεις συνήθως συμβουλές με τη χρήση προστακτικής («σε συμβουλεύω: πες την αλήθεια»), ενώ στα αγγλικά αυτό γίνεται με ποικίλους άλλους τρόπους («στη θέση σου θα έλεγα την αλήθεια», ή «γιατί δεν λες την αλήθεια; Θα ήταν καλύτερο, νομίζω», κλπ.). Οι διαφορετικές πραγματιστικές νόρμες αντανακλούν διαφορετικές ιεραρχίες αξιών, χαρακτηριστικών για κάθε κουλτούρα. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της γλωσσικής πράξης της ευχαριστίας, δείχνει ότι κάποιες λέξεις δεν υπάρχουν σε όλες τις γλώσσες, όπως, για παράδειγμα, ο προφορικός ευθύς τρόπος του «ευχαριστώ» δεν έχει αντίστοιχο στα ιαπωνικά. Τα υπονοήματα των γλωσσικών πράξεων διαφέρουν ανάλογα με τις κοινωνικές και πολιτισμικές αντιλήψεις και νόρμες κάθε φορά. Περαιτέρω παράδειγμα η περίπτωση της συστατικής επιστολής που διαφέρει στα δεδομένα της ιαπωνικής ακαδημαϊκής κοινότητας και της ευρωπαϊκής ακαδημαϊκής κοινότητας (τόνος, ύφος, έκταση επιστολής, πράγματα που δεν λέγονται κλπ.). Τέτοιες διαφορές μπορεί να δημιουργήσουν μια σειρά από προβλήματα επικοινωνίας (γλωσσικής και κοινωνικοπραγματολογικής τάξης) που ονομάστηκαν με τον όρο διαπολιτισμική πραγματολογική αποτυχία (cross-cultural pragmatic failure, Thomas 1983, Baxter 1983) και απασχόλησαν μελετητές της διαπολιτισμικής επικοινωνίας. Παρόμοια προβλήματα θεωρούνται επίκαιρα στις μέρες μας λόγω της εξάπλωσης της αγγλικής ως μιας διεθνούς γλώσσας σε πολλούς τομείς της διαπολιτισμικής επικοινωνίας όπου δυο ομιλητές που δεν έχουν την αγγλική ως μητρική τους γλώσσα, την χρησιμοποιούν εντούτοις ως τρίτη γλώσσα επικοινωνίας (βλ. π.χ. διεθνή συνέδρια, οργανισμούς κλπ.). Θεωρήθηκε από πολλούς αναγκαία η εξάσκηση και εκπαίδευση σε θέματα διαπολιτισμικής επικοινωνίας και η μελέτη των συναφών πεδίων (γλωσσικά, κοινωνικά και πραγματολογικά πολιτισμικά δεδομένα). Η θεωρία των γλωσσικών πράξεων και η διαπολιτισμική πραγματολογία μας λένε αρκετά για το τι εννοούν οι άνθρωποι όταν μιλούν και σε μονογλωσσικές αλλά και σε πολυγλωσσικές καταστάσεις. Δεν εξηγούν, ωστόσο, επαρκώς πώς και γιατί π.χ. επιλέγουμε να διατυπώσουμε κάτι με έμμεση γλωσσική πράξη και όχι με άμεση γλωσσική πράξη. Αυτό το θέμα το εξετάζουν μελέτες για τις Αρχές της επικοινωνίας, για το συνομιλιακό υπονόημα κ.ά. 19

20 ΑΣΚΗΣΗ Σκεφτείτε ή θυμηθείτε μια κατάσταση όπου είχατε μια εμπειρία διαπολιτισμικής πραγματολογικής αποτυχίας. Εξηγείστε τί συνέβη και τι θα λέγατε σε κάποιον που θα βρισκόταν σε παρόμοια κατάσταση. Συνδέστε τη συζήτησή σας με τις θεωρητικές έννοιες που μόλις συζητήσαμε. 20

21 ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Η πραγματολογία διερευνά τις σχέσεις ανάμεσα στο νόημα, τα συμφραζόμενα και την επικοινωνία. Υπάρχουν δύο έννοιες-κλειδιά σ αυτή την περιοχή έρευνας. Είναι η το νόημα του ομιλητή (speaker meaning) και η αρχή της συνεργασίας (cooperative principle). Οι ομιλητές συχνά εννοούν περισσότερα από αυτά που κατά λέξη λένε. Αυτά που λένε έχουν και ένα προσλεκτικό νόημα (illocutionary meaning) ή σημασία που δι-εγείρεται από τον ίδιο τον ομιλητή. Το ερώτημα-κλειδί είναι πώς αναδύονται οι σημασίες ή τα νοήματα του ομιλητή. Για να κατορθώσει κάποιος να ερμηνεύσει ό,τι λέμε, ο φιλόσοφος Paul Grice, στο άρθρο του Logic and Conversation (1975), υποστηρίζει ότι πρέπει να υποθέσουμε ότι λειτουργεί ένα είδος αρχής της συνεργασίας. Σύμφωνα με τον Grice, οι άνθρωποι υποθέτουν ότι υπάρχουν κάποιοι κανόνες διάδρασης, μια σειρά στρατηγικών επικοινωνίας που μας κατευθύνουν σε μια συγκεκριμένη ερμηνεία όσων λέει κάποιος (εκτός κι αν έχουμε ένδειξη για το αντίθετο). Περιγράφει ως εξής την αρχή της συνεργασίας : Κάνε ώστε η συμβολή σου στη συνομιλία να είναι αυτή που απαιτείται, η πρέπουσα, τη στιγμή που εμφανίζεται, από τον κοινά αποδεκτό σκοπό ή την κατεύθυνση της συνομιλίας στην οποία συμμετέχεις (Grice 1975: 45) 21

22 Πρόκειται για το βασικότερο σημείο της θεωρίας του Grice. Η αρχή της συνεργασίας κατευθύνει και ελέγχει την εξέλιξη του διαλόγου. Οι ομιλητές συνομιλούν παίρνοντας σαν βάση την αρχή ότι όλοι υπακούουν στους κανόνες της συνεργασίας προκειμένου να διεξαγάγουν επιτυχημένο διάλογο. Η αρχή της συνεργασίας βασίζεται στη λογική της ανθρώπινης σκέψης και γιαυτό ξεπερνά τα στενά όρια μιας συγκεκριμένης γλώσσας. ΣΥΝΟΜΙΛΙΑΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ Ο Grice υποστηρίζει ότι η αρχή αυτή αποτελείται από τέσσερις επιμέρους αρχές ή συνομιλιακά αξιώματα (conversational maxims) που ρυθμίζουν την επικοινωνία. Είναι: 1. Το αξίωμα της ποιότητας να είσαι αληθής 2. Το αξίωμα της ποσότητας να είσαι σύντομος 3. Το αξίωμα της συνάφειας να είσαι συναφής 4. Το αξίωμα του τρόπου να είσαι σαφής. 1. Η συμβολή σου στο διάλογο να είναι όσο γίνεται πιο αληθινή. Μη λες κάτι που ξέρεις ότι είναι ψευδές ή κάτι για το οποίο δεν έχεις επαρκείς αποδείξεις. Δηλαδή, πρέπει να λέμε αυτό που πιστεύουμε ότι είναι αληθές και αυτό για το οποίο έχουμε επαρκή τεκμήρια (το αξίωμα της ποιότητας). Έτσι, αν δεν είμαστε βέβαιοι γι αυτό που θέλουμε να πούμε ή θέλουμε να αποφύγουμε να συμπεράνει κάποιος ότι διαθέτουμε επαρκή τεκμήρια γι αυτό που λέμε, συχνά χρησιμοποιούμε επισχετικά (hedges) όπως οι φράσεις Όσο ξέρω ή υποθέτω, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση αυτής της αρχής. 2. Πρέπει, επίσης, να κάνουμε τη συμβολή μας τόσο ενημερωτική όσο απαιτείται για τον συγκεκριμένο στόχο και να μην την κάνουμε περισσότερο πληροφοριακή από όσο απαιτείται για την περίσταση (το αξίωμα της ποσότητας). Μη λες περισσότερα από όσα χρειάζονται. Συχνά 22

23 χρησιμοποιούμε επισχετικά, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση και αυτού του αξιώματος. Για παράδειγμα, μπορούμε να πούμε για να μην μακρηγορώ ή όπως ίσως ήδη γνωρίζετε, για να δηλώσουμε την επίγνωση αυτή. 3. Το τρίτο αξίωμα (το αξίωμα της συνάφειας) λέει ότι πρέπει να κάνουμε τη συμβολή μας να είναι συναφής με τον άμεσο σκοπό της συνομιλίας ή να δείχνουμε με ποιον τρόπο δεν είναι συναφής για παράδειγμα, δηλώνοντας μιαν αλλαγή θέματος μέσω της χρήσης κατάλληλων λέξεων και εκφράσεων, όπως το παρεμπιπτόντως, ή δεικτών οργάνωσης του λόγου, όπως το εν πάση περιπτώσει, τέλος πάντων ή το λοιπόν, για να δείξουμε ότι έχουμε συνείδηση του γεγονότος ότι η συζήτηση ξεστράτισε σε άσχετη κατεύθυνση και ότι θέλουμε να την επαναφέρουμε στο αρχικό της θέμα. Και πάλι, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε επισχετικά όπως η φράση Δεν ξέρω αν αυτό είναι σημαντικό, αλλά, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση αυτής της προσδοκίας. 4. Το τέταρτο αξίωμα (το αξίωμα του τρόπου) λέει ότι πρέπει να είμαστε σαφείς σε ό,τι λέμε. Να αποφεύγεις την αδιαφάνεια στην έκφρασή σου. Να είσαι σύντομος και οργανωμενος, ο λόγος σου να έχει σειρά και τάξη. Δηλαδή, πρέπει να αποφεύγουμε την αμφισημία ή την ασάφεια και να είμαστε σύντομοι και καλά οργανωμένοι στη συνομιλιακή μας συμβολή. Για μια φορά ακόμη, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε επισχετικά όπως η φράση Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτό έχει νόημα, αλλά, για να δείξουμε ότι έχουμε επίγνωση του αξιώματος αυτού. Δηλαδή, χρησιμοποιούμε επισχετικά όχι μόνο για να δείξουμε ότι έχουμε συνείδηση των συνομιλιακών αξιωμάτων αλλά και ότι προσπαθούμε να τα ενεργοποιούμε. Περιμένουμε, λοιπόν, η συμβολή ενός ομιλητή σε μια συνομιλία να είναι γνήσια, ούτε μεγαλύτερη (πλεοναστική) ούτε μικρότερη (πληροφοριακά φτωχότερη) από ό,τι απαιτείται, όπως επίσης σαφής και συναφής με τη διάδραση. Ο Grice υποστηρίζει ότι δεχόμαστε a priori ότι ένας ομιλητής ακολουθεί τα αξιώματα αυτά και συνδυάζουμε την προϋπόθεση αυτή με τη γνώση του κόσμου που διαθέτουμε, για να κατανοήσουμε τι εννοεί με αυτά που λέει. Για παράδειγμα, μια γειτόνισσά μου θα μπορούσε να πει: «Μια γάτα έχει σφηνώσει κάτω από την αυλόπορτα στο νούμερο 67!». 23

24 Ακολουθώντας τα συνομιλιακά αξιώματα, υποθέτω ότι η γειτόνισσά μου λέει την αλήθεια, ότι είναι συναφής και ότι δεν φλυαρεί, γιατί θέλει να είναι σύντομη και σαφής. Έτσι, ερμηνεύω αυτό που λέει ως εξής: «Μπορείς να με βοηθήσεις να ελευθερώσω τη γάτα που σφήνωσε κάτω από την αυλόπορτα στο νούμερο 67;». Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες το να είσαι αληθής, σύντομος και συναφής θα μπορούσε να σημαίνει διαφορετικά πράγματα. Για παράδειγμα, αν κάποιος ρωτήσει Σε ποια θερμοκρασία βράζει το νερό;, μια σύντομη και γενικά αληθής απάντηση θα ήταν Στους 100 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, δεν είναι «τόσο αληθής» όσο η απάντηση Στους 100 βαθμούς, ανάλογα με το υψόμετρο. Υπάρχουν, λοιπόν, περιπτώσεις όπου δεν μπορούμε να είμαστε ταυτόχρονα σύντομοι και αληθείς. Παραβίαση της αρχής της συνεργασίας. Υπάρχουν, επίσης, περιστάσεις κατά τις οποίες απαιτείται να παραβιαστεί ένα από τα αξιώματα αυτά όπως σε ένα δικαστήριο, όπου μπορεί να ζητηθεί από κάποιον να περιγράψει κάτι με τόσες λεπτομέρειες οι οποίες σε άλλη περίσταση θα μπορούσαν να θεωρηθούν παραβίαση του αξιώματος της ποσότητας. Το επόμενο παράδειγμα, από το βιβλίο του Cook (1989) Discourse, είναι ένα καλό σχετικό παράδειγμα: Φανταστείτε δυο φίλους να συζητούν πίνοντας καφέ και τον έναν να λέει Τι έκανες την Παρασκευή;. Μια κατάλληλη απάντηση θα ήταν Τίποτε το ιδιαίτερο. Πήγα στη δουλειά. Ωστόσο, αν κάποιος δεχόταν την ίδια ερώτηση ως μάρτυρας σε δικαστήριο, θα ήταν προτιμότερο να απαντούσε: Σηκώθηκα στις οχτώ παρά είκοσι. Έφτιαξα ένα τοστ και ένα φλιτζάνι τσάι. Άκουσα τις ειδήσεις. Και έφυγα για τη δουλειά στις οχτώμισι. Στην περίπτωση αυτή, ο ομιλητής, προκειμένου να φανεί ειλικρινής, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι τόσο σύντομος. Αν, ωστόσο, ο μάρτυρας έλεγε: Ανασηκώθηκα στο κρεβάτι. Χουζούρεψα για λίγο, ύστερα έριξα στους ώμους μου μια ζακέτα, σηκώθηκα από το κρεβάτι, πήγα προς το μπάνιο, άνοιξα την πόρτα του μπάνιου, άναψα το φως του μπάνιου, μπήκα στο μπάνιο, κοιτάχτηκα στον καθρέφτη, έριξα δυο-τρεις χούφτες κρύο νερό στο πρόσωπό μου (Cook 1989: 69) 24

25 θα ήταν «ακόμη πιο ειλικρινής», αλλά παραβιάζοντας, τη φορά αυτή, το αξίωμα της ποσότητας. Μπορούμε, επίσης, να πούμε περισσότερα από όσα χρειάζονται, για να δείξουμε ότι έχουμε αίσθηση μιας περίστασης, όπως σε έναν αποχαιρετιστήριο λόγο, ή λιγότερα από όσα χρειάζονται, με πιθανή (επιδιωκόμενη) επίπτωση να φανούμε απότομοι ή αγενείς. Σε άλλες περιστάσεις οι ομιλητές παραβιάζουν την αρχή της συνεργασίας, αλλά προϋποθέτουν ότι ο ακροατής τους έχει επίγνωση του πράγματος. Για παράδειγμα, αν πεις Το τηλέφωνό μου ποτέ δεν σταματά να χτυπά, ξέρεις ότι το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεσαι ξέρει ότι αυτό δεν είναι αληθές κατά κυριολεξία και ότι αυτό που λες εκλαμβάνεται ως ένα σχήμα λόγου μάλλον παρά ως ένα ψέμα. Παρομοίως, αν πεις Αυτή έχει ατσάλινα νεύρα, υποθέτεις ότι ο ακροατής σου δεν θα νομίσει ότι αυτό είναι αληθές κατά κυριολεξία. Το ίδιο ισχύει στην περίπτωση του σαρκασμού. Έτσι, αν πεις Μου αρέσει όταν ξεχνάς να μου πεις ότι δεν θα μείνεις μέσα, ο ακροατής σου ξέρει ότι αυτό δεν αληθεύει κυριολεκτικά. Το παράδειγμα που ακολουθεί φωτίζει περισσότερο το εν λόγω ζήτημα. Το απόσπασμα προέρχεται από μια διαφήμιση του διεθνούς προγράμματος BBC που έχει σχέση με την πώληση ταινιών, βίντεο και ηχητικών ντοκουμέντων για τη χρήση τους σε διαφημίσεις, κινηματογραφικές ταινίες και ντοκιμαντέρ. Προφανώς το BBC δεν αποβλέπει (κυριολεκτικά) στον αυτοπυροβολισμό των μελλοντικών του πελατών αλλά, μάλλον, στο να διαβάσουν το κείμενο με έναν άλλο τρόπο. Αν το BBC δεν έχει το υλικό που χρειάζεστε, μπορείτε να αυτοπυροβοληθείτε. (Cinema Papers 125, Ιούνιος 1998: 69) Παρομοίως, κάποιος θα μπορούσε να παραβιάσει το αξίωμα του τρόπου επιλέγοντας σκόπιμα για τα λεγόμενά του μια σχοινοτενή και σύνθετη διατύπωση. Το παράδειγμα που ακολουθεί προέρχεται από την ένορκη κατάθεση του Προέδρου Κλίντον στη δίκη για τη σεξουαλική παρενόχληση της Paula Jones, όπου και οι δύο ομιλητές παραβιάζουν το αξίωμα του τρόπου: Ε: Αν [η Monica Lewinsky] έλεγε σε κάποιον ότι είχε σεξουαλική σχέση μαζί σας από τον Νοέμβριο του 1995, θα έλεγε ψέματα; 25

26 Α: Αυτή σίγουρα δεν είναι η αλήθεια. Δεν θα ήταν αλήθεια. Ένας ομιλητής θα μπορούσε, επίσης, να είναι επίτηδες σκοτεινός ή αμφίσημος έτσι ώστε κάποιος άλλος που θα άκουγε τη συνομιλία να μην μπορούσε να καταλάβει τι λέγεται. Για παράδειγμα, όταν οι γονείς συνομιλούν μπροστά στο παιδί τους και δεν θέλουν να τους καταλάβει. Οι άνθρωποι μπορούν, επίσης, να παραβιάσουν το αξίωμα της συνάφειας ή να τους παρατηρηθεί ότι παραβιάζουν το αξίωμα αυτό με παρόμοιους τρόπους. Στο απόσπασμα που ακολουθεί ένας δημοσιογράφος παίρνει συνέντευξη από την ποπ σταρ Courtney Love, που έγινε κινηματογραφική ηθοποιός, επιτηρούμενος από τους ανθρώπους που κάνουν τις δημόσιες σχέσεις της. Οι τελευταίοι έχουν ξεκαθαρίσει στον δημοσιογράφο ότι ερωτήσεις για το πολυτάραχο παρελθόν της Courtney Love απαγορεύονται στη συνέντευξη. Πριν από τη συνέντευξη οι άνθρωποι που κάνουν τις δημόσιες σχέσεις της Courtney Love είπαν στον δημοσιογράφο: Όχι ερωτήσεις για τον Kurt Cobain [εκδότη του περιοδικού Hustler], για ναρκωτικά ή στριπτήζ. Ωστόσο, οι προϊστάμενοι του δημοσιογράφου τού είχαν μηνύσει ότι, αν γύριζε πίσω χωρίς να έχει υποβάλει αυτές τις ερωτήσεις, ο εκδότης του θα του έδινε τα παπούτσια στο χέρι. Έτσι κι αυτός έκανε τις ερωτήσεις. Έι, πολύ σκληρό παιχνίδι παίζουμε εδώ του πέταξε άγρια από τη γωνία του στούντιο ένας από τους ανθρώπους των δημοσίων σχέσεων της ποπ σταρ. Αν συνεχίσεις έτσι, φεύγεις. Άσκηση 1 Σκέψου κι άλλες περιστάσεις όπου παραβιάζονται τα αξιώματα του Grice. 26

27 Συνομιλιακό υπονόημα. Μια έννοια-κλειδί για την αρχή της συνεργασίας είναι η έννοια του συνομιλιακού ή διαλογικού (Φιλιππάκη, 1991) υπονοήματος (conversational implicature). Το συνομιλιακό υπονόημα αναφέρεται στο συμπέρασμα (inference) που εξάγει ένας ακροατής σχετικά με το νόημα του ομιλητή, νόημα που προκύπτει από την ερμηνεία της κυριολεκτικής σημασίας αυτού που λέγεται, της αρχής της συνεργασίας και των επιμέρους αξιωμάτων της. Η Blakemore, στο βιβλίο της Understanding Utterances (1992), δίνει το εξής παράδειγμα: Φαντάσου κάποιον να λέει Τι έχει η τηλεόραση; και έναν άλλον που, αφού κοιτάξει την εφημερίδα, λέει Τίποτε. Είναι προφανές ότι ο δεύτερος ομιλητής δεν εννοεί εντελώς τίποτε αλλά μάλλον τίποτε που να αξίζει τον κόπο να το δεις. Ο πρώτος ομιλητής (σωστά) θα το υποθέσει και θα συναγάγει το νόημα που δίνει ο δεύτερος ομιλητής. Ο Yule, στο βιβλίο του Pragmatics (1996), δίνει ένα συναφές παράδειγμα: Φαντάσου κάποιον να τρώει ένα χάμπουργκερ και κάποιον άλλον να λέει Πώς σου φαίνεται; Ο πρώτος ομιλητής ενδέχεται να απαντήσει Το χάμπουργκερ είναι χάμπουργκερ, πράγμα που είναι αληθές, αποφεύγει όμως να κάνει την αξιολόγηση που του ζητήθηκε. Ένα συμπέρασμα που θα μπορούσε να εξαχθεί είναι ότι ο πρώτος ομιλητής δεν έχει γνώμη (είτε καλή είτε κακή) να εκφράσει για το χάμπουργκερ. Επίσης, πιθανότατα ο ίδιος ομιλητής θα ήθελε ο δεύτερος ομιλητής να βγάλει το συμπέρασμα ότι όλα τα χάμπουργκερ είναι ίδια. Ένα κρίσιμο γνώρισμα των συνομιλιακών υπονοημάτων είναι ότι θα πρέπει να μπορούν να προσδιοριστούν από τον ακροατή. Το παρακάτω παράδειγμα (από τον πάγκο σερβιρίσματος γλυκισμάτων σε ένα σουπερμάρκετ) είναι διαφωτιστικό: Πελάτης νούμερο 2. Στην παρούσα περίσταση οι πελάτες ξέρουν ότι πρέπει να πάρουν ένα αριθμημένο εισιτήριο από ένα μηχάνημα και τότε θα εξυπηρετηθούν με τη σειρά τους. Έτσι, ο πελάτης με το εισιτήριο νούμερο 2 συμπεραίνει ότι η παραπάνω εκφορά ισοδυναμεί με προσφορά υπηρεσίας. Ο Grice υποστηρίζει ότι οι ακροατές, για να προσδιορίσουν ένα συνομιλιακό υπονόημα, στηρίζονται: 1 στις συμβατικές σημασίες των λέξεων 27

28 2 στην αρχή της συνεργασίας και τα αξιώματά της 3 στα γλωσσικά και μη γλωσσικά συμφραζόμενα της εκφοράς 4 σε πρότερη γνώση 5 στο γεγονός ότι όλα τα παραπάνω είναι διαθέσιμα και στους δύο μετέχοντες (συνομιλητές) και ότι και οι δύο προϋποθέτουν ότι αυτό ισχύει. Τα συνομιλιακά υπονοήματα με δεδομένο ότι αυτή είναι η βασική διαδικασία εξαγωγής τους μπορούν να προκύψουν με έναν από τους εξής τρεις τρόπους: α) ένα αξίωμα μπορεί να τηρηθεί απαρέγκλητα. Στο παράδειγμα που ακολουθεί Α: Τι θα θέλατε; Β: Έξι φέτες ζαμπόν, παρακαλώ. ο Β ακολούθησε το αξίωμα της ποιότητας λέγοντας τι θέλει, το αξίωμα του τρόπου απαντώντας με σαφήνεια, το αξίωμα της ποσότητας λέγοντας αρκετά και όχι περισσότερα, και το αξίωμα της συνάφειας δίνοντας μιαν απάντηση που είναι ολοφάνερα συναφής με το ερώτημα. Εδώ, κανένα υπονόημα δεν είναι αναγκαίο για την ερμηνεία της απάντησης β) ένα αξίωμα μπορεί να παραβιαστεί εξαιτίας σύγκρουσης με ένα άλλο αξίωμα, όπως στο παράδειγμα: Α: Τι ώρα είναι; Β: Τρεις και μισή (όταν, στην πραγματικότητα, είναι τρεις και 29 λεπτά σύγκρουση ανάμεσα στα αξιώματα της ποιότητας και της ποσότητας) ή, γ) ένα αξίωμα μπορεί να παραβιαστεί με τρόπο «εκμεταλλευτικό», όπως στο: Α: Πώς θα πας εκεί; Β: Θα πάμε με το αυτοκίνητο του Dave. 28

29 Εδώ, ο Β έδωσε λιγότερες πληροφορίες από όσες χρειάζονται και παραβίασε το αξίωμα της ποσότητας από όπου ο Α συμπεραίνει ότι ο Β και η παρέα του δεν θα πάνε με το αυτοκίνητο που θα πάει ο ίδιος. Επιπλέον, ο Grice κάνει διάκριση ανάμεσα σε αυτό που ονομάζει γενικού χαρακτήρα (generalized) και εξειδικευμένα (particularized) συνομιλιακά υπονοήματα. Στα γενικού χαρακτήρα συνομιλιακά υπονοήματα δεν χρειάζεται να υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο προκειμένου να εξαχθεί μια σημασία. Για παράδειγμα, στο: Α: Επισκέφτηκες τη Bella και την Cathy; Β: Επισκέφτηκα τη Bella ο Α υποθέτει ότι ο Β δεν λέει περισσότερα από όσα χρειάζονται (ακολουθώντας το αξίωμα της ποσότητας) και ότι δεν σκοπεύει να είναι ασαφής (ακολουθώντας το αξίωμα του τρόπου). Έτσι, συμπεραίνει: Δεν επισκέφτηκες την Cathy. Στα εξειδικευμένα διαλογικά υπονοήματα η σημασία, την οποία θέλει να πυροδοτήσει ο ομιλητής προκύπτει από τη χρήση μιας εκφοράς μέσα σε συγκεκριμένα συμφραζόμενα μάλλον παρά από την εκφορά αυτή καθαυτή. Τέτοιοι συνομιλιακά υπονοήματα προκύπτουν από το αξίωμα της συνάφειας. Δηλαδή, υποθέτω ότι θα αναζητήσεις τη συνάφεια αυτών που λέω σε συγκεκριμένα συμφραζόμενα. Ο Yule (1996) δίνει το ακόλουθο σχετικό παράδειγμα: Φαντάσου ότι μπαίνεις στο γραφείο κάποιου, όπου επικρατεί πυρετός εργασίας, και λες, απευθυνόμενος σε κάποιον υπάλληλο, Το αφεντικό σου τρελάθηκε; Αν ο υπάλληλος απαντούσε Δεν πάμε να πιούμε έναν καφέ;, θα φαινόταν ότι, εκ πρώτης όψεως, παραβίασε το αξίωμα της συνάφειας. Ωστόσο, ο πρώτος ομιλητής (εσύ) κατά πάσα πιθανότητα θα συμπέραινες ότι υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος που ο δεύτερος ομιλητής (ο υπάλληλος) δεν μπορούσε να δώσει μιαν ευθεία απάντηση στο αρχικό ερώτημα όπως, για παράδειγμα, ότι το αφεντικό τριγυρνούσε εκεί κοντά. Τα περισσότερα συνομιλιακά υπονοήματα μοιάζουν με αυτό ως προς το ότι στηρίζονται σε κάποιες ιδιαίτερες «τοπικές» συνθήκες για να οδηγήσουν τον ακροατή σε μια συγκεκριμένη ερμηνεία. Άλλες μορφές υπονοημάτων είναι τα συμβατικά υπονοήματα (conventional implicatures) και τα υπονοήματα διαβάθμισης (scalar implicatures). Τα συμβατικά υπονοήματα δεν βασίζονται τόσο πολύ στη συνεργατική αρχή ούτε εξαρτώνται από συγκεκριμένα συμφραζόμενα για την ερμηνεία τους Τα συμβατικά υπονοήματα είναι μάλλον συνδεδεμένα με συγκεκριμένες λέξεις οι οποίες, όταν χρησιμοποιούνται, μεταφέρουν ορισμένες σημασίες. Παραδείγματα τέτοιων υπονοημάτων 29

30 είναι το αλλά, που εκφράζει αντίθεση, το ακόμη κι αν, που υποδηλώνει ότι κάτι είναι αντίθετο με τις προσδοκίες μας, και το κι όμως, που υποδηλώνει ότι κάτι θα είναι διαφορετικό σε μεταγενέστερο χρόνο. Τα υπονοήματα διαβάθμισης προκύπτουν όταν κάποιος χρησιμοποιεί μια λέξη από ένα σύνολο λέξεων το οποίο εκφράζει μια κλίμακα αξιών. Παραδείγματα αυτού του είδους υπονοημάτων είναι λέξεις όπως όλοι, οι περισσότεροι, πολλοί, μερικοί και λίγοι. Έτσι, αν πω Παρακολουθώ ένα μεταπτυχιακό και έχω συμπληρώσει μερικές από τις απαιτούμενες διδακτικές μονάδες, πυροδοτώ τον συμπερασμό όχι όλες (τις διδακτικές μονάδες). Δηλαδή, έχω αποκλείσει τις τιμές τις περισσότερες, πολλές και όλες της συγκεκριμένης κλίμακας αξιών. Επίσης, μπορούμε να διορθώσουμε ένα υπονόημα διαβάθμισης καθώς μιλούμε, προκειμένου να το ακυρώσουμε, όπως στο παράδειγμα: Έχω συμπληρώσει μερικές από τις απαιτούμενες διδακτικές μονάδες. Στην πραγματικότητα, τις έχω συμπληρώσει όλες. Συνεπώς, τα διαλογικά υπονοήματα σταθμίζονται από τους ακροατές μέσω της διαδικασίας εξαγωγής τους. Άσκηση 2 Σκέψου μερικές συνομιλιακές περιστάσεις κατά τις οποίες οι άνθρωποι κατανοούν ο ένας τον άλλον εξαιτίας συνομιλιακών υπονοημάτων. 30

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρισμός Παραπόνων. Παράπονα πελατών

Χειρισμός Παραπόνων. Παράπονα πελατών Χειρισμός Παραπόνων 1 / 9 Εκπαιδευτική Ενότητα Κάθε παράπονο είναι ένα δώρο 2 / 9 ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΠΕΛΑΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΝΑ ΛΑΜΨΕΙΣ Η ΝΑ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΕΙΣ ΤΟΝ ΠΕΛΑΤΗ Όταν ένας πελάτης μας εκφράζει ένα παράπονο, τότε μας

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ενότητα: Αθλητισμός (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής με

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 2: Εν αρχή ην ο λόγος των κοινοτήτων

Εργαστήρι 2: Εν αρχή ην ο λόγος των κοινοτήτων Εργαστήρι 2: Εν αρχή ην ο λόγος των κοινοτήτων Στο εργαστήρι αυτό οι μαθητές καλούνται να παρουσιάσουν ένα θεατρικό διάλογο και να προβληματιστούν για τα κριτήρια επιλογής των αντιπροσώπων τους στα μαθητικά

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή προφορικού λόγου

Παραγωγή προφορικού λόγου Παραγωγή προφορικού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 30 λεπτά παιδιά και ενήλικες Ενοικίαση διαμερίσματος

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Αμπέλου και Οίνου, τον κύριο Μπουτάρη. Παρακαλώ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Διδακτική πρόταση Διδακτικό πλαίσιο Θέμα: Πάρτι γενεθλίων Σχολείο: Γυμνάσιο Φανερωμένης, Λάρνακα Επίπεδο ελληνομάθειας: Α2 - αρχάριοι (9 μαθητές) Διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle

Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle Οδηγός για Φοιτητές/τριες (ΔΕΟ10) του Αριστείδη Χατζή ahatzis@phs.uoa.gr ΣΕΠ ΑΘΗΝΑ-2, Portal Officer ΔΕΟ10 Αυτός ο οδηγός απευθύνεται στις φοιτήτριες και τους φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Εργασία Επαγγέλματα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Εργασία Επαγγέλματα ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Εργασία Επαγγέλματα Ενότητα: Εργασία Επαγγέλματα (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: A1, A2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες Διάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Π Α Ρ Κ Ι Α Σ Τ Η Σ ΛΛΗΝΟΜΑΘΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ι Ρ Α Δ Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Σ 1 ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΤΩΝ Π Α Ρ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Μια φορά η δασκάλα του Τοτού του είπε να γράψει 3 προτάσεις. Όταν πήγε σπίτι του ρωτάει τη μαμά του που έκανε δουλειές: - Μαμά πες μου μια πρόταση. - Άσε με τώρα, δεν μπορώ. Ο Τοτός τη γράφει. Μετά πηγαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος.

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος. ΜΑΘΗΜΑ ΔΥΟ ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Θεσσαλονίκη Καβάλα Κέρκυρα Θάσος Σαμοθράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού στο εξωτερικό. Συμμετοχή σε ομαδικά συστήματα Λαϊκών και Εθνικών λαχείων. Bonus σύστασης.

Άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού στο εξωτερικό. Συμμετοχή σε ομαδικά συστήματα Λαϊκών και Εθνικών λαχείων. Bonus σύστασης. ΤΑΛΑΝΤΟ: Αρχαίο νόμισμα Ικανότητες, Δυνατότητες, Χαρίσματα Αυξήστε τα Τάλαντά σας!!! Ασφαλίζοντας το αυτοκίνητό σας ή δίνοντας 10 ως έναντι ασφαλίστρων έχετε ΔΩΡΕΑΝ τις παρακάτω παροχές: Άνοιγμα τραπεζικού

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Citizenship Language Pack For Migrants in Europe ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Μάθημα ελληνικής γλώσσας για μετανάστες με τη χρήση πολυμέσων.

Citizenship Language Pack For Migrants in Europe ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Μάθημα ελληνικής γλώσσας για μετανάστες με τη χρήση πολυμέσων. Citizenship Language Pack For Migrants in Europe ΕΛΛΗΝΙΚΑ Μάθημα ελληνικής γλώσσας για μετανάστες με τη χρήση πολυμέσων Επίπεδο A2 Πώς να επικοινωνείτε στην καθημερινότητα σας στην Ελλάδα Με την υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 7 ΗΜΟΣΙΕΣ ΑΡΧΕΣ

Ενότητα 7 ΗΜΟΣΙΕΣ ΑΡΧΕΣ Ενότητα 7 ΗΜΟΣΙΕΣ ΑΡΧΕΣ Παρουσίαση της ενότητας Σε αυτή την ενότητα, ο Ανδρέας επισκέπτεται ένα Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών και ζητάει πληροφορίες και υπηρεσίες για διάφορα βασικά θέµατα, όπως η ασφάλιση,

Διαβάστε περισσότερα

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου r $fr m - Ποιος είσαι; - Ποιοι είστε; - Ο Πέτρος. - Ο Αλέξανδρος και ο Τάσος. - Ποιον θέλεις; - Ποιους θέλετε; A - Τον Αλέξανδρο.

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά*

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Α. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Διαβάζουμε το κείμενο. Το αληθινό παραμύθι της βίας Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

Startups & Media. Achilles Hekimoglou @hekimoglou

Startups & Media. Achilles Hekimoglou @hekimoglou Startups & Media Achilles Hekimoglou @hekimoglou Rule #1 Rule #1 Δεν επιδιώκουμε δημοσιότητα, εάν δεν είμαστε έτοιμοι να παράσχουμε προϊόντα και υπηρεσίες, διότι υπάρχει η πιθανότητα να εκτεθούμε και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft)

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) 1. Μάθημα (κατά το οποίο μπορεί να διδαχτεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα): Αγγλικά, Πληροφορική, Ευέλικτη ζώνη στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στην MLM Online Εκπαίδευση ανοιχτή για όλες τις εταιρίες Δικτυακού Μάρκετινγκ στην Ελλάδα µε θέµα:

Καλωσορίσατε στην MLM Online Εκπαίδευση ανοιχτή για όλες τις εταιρίες Δικτυακού Μάρκετινγκ στην Ελλάδα µε θέµα: Καλωσορίσατε στην MLM Online Εκπαίδευση ανοιχτή για όλες τις εταιρίες Δικτυακού Μάρκετινγκ στην Ελλάδα µε θέµα: Κλείσιµο τόσο απλό που µπορεί να το κάνει και το 8χρονο παιδί σας Τί είναι το κλείσιµο; Το

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων

ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων στο ΔιΑΔικτυο Δεν ειναι ο,τι λαμπει χρυσοσ Η Αθηνά περνάει από της Ζέτας και του Αλέξη μετά από το μάθημα της στο Πανεπιστήμιο και πριν να συναντήσει τους φίλους της. Η Ζέτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ Τεχνική Διαπραγματεύσεων Καθηγητής Δημήτριος Σουμπενιώτης Θα αναφερθώ σε μια εμπορική διαπραγμάτευση από την εργασιακή μου πείρα. Πρόκειται για μία τηλεφωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 45 Παράρτημα Ημερολόγιο εκπαιδευτικών και κινηματογραφιστών Σχολική μονάδα:... Ημερομηνία και ώρα συνάντησης:... Συνάντηση εντός ή εκτός

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία 1 Αδάµ Χαρβάτης, Ψυχολόγος, MSc, Phd Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία Επεξεργασία των σχετικών ιδεών και πρακτικών της Αφηγηµατικής Θεραπείας, στηριγµένη και εµπνευσµένη από

Διαβάστε περισσότερα

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά 5η Δραστηριότητα Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας Περίληψη Πόση πληροφορία περιέχεται σε ένα βιβλίο των 1000 σελίδων; Υπάρχει περισσότερη πληροφορία σε έναν τηλεφωνικό κατάλογο των 1000 σελίδων ή

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

λέω, λες... /πάω, πας...

λέω, λες... /πάω, πας... Ασκήσεις Μαθήματα 13 15 Καταλάβατε τα μαθήματα; 1 (α) Η Μαρία και η Ελένη δε θα πάνε στο σινεμά. (β) Η Μαρία και η Ελένη θα πάνε στο ζαχαροπλαστείο. (γ) Η Μαρία και η Ελένη θα πάνε στο σινεμά. (δ) Η Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

A. Morales Ortiz- C. Martínez Campillo, Καλώς ορίσατε στην Ελλάδα. Materiales para la enseñanza del Griego Moderno (Nivel inicial)

A. Morales Ortiz- C. Martínez Campillo, Καλώς ορίσατε στην Ελλάδα. Materiales para la enseñanza del Griego Moderno (Nivel inicial) 1. Συμπληρώστε με τη σωστή αντωνυμία 1....αρέσουν πολύ τα γλυκά (η μητέρα μου) 2. Δεν... αρέσει το ποδόσφαιρο (τα παιδιά) 3....αρέσει να ταξιδεύω (εγώ) 4.... αρέσει το διάβασμα (ο Κώστας) 5. Τι...αρέσει

Διαβάστε περισσότερα