Εγχειρίδιο για εκπαιδευτικούς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εγχειρίδιο για εκπαιδευτικούς"

Transcript

1 Εγχειρίδιο για εκπαιδευτικούς

2 Ανάδοχος Έργου: ΣΗΜΑ Α.Ε Επιμέλεια Εγχειριδίου: Βάιος Κώτσιος, Περιβαλλοντολόγος, Υπ. Δρ. Ε.Μ.Π., Μ.Δ.Ε. «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Πανεπιστημίου Αιγαίου, Μ.Δ.Ε. «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» Ε.Μ.Π., Επιστημονικός Υπεύθυνος του Έργου Ηλίας Δούλος, Μηχανολόγος Μηχανικός, Υπ. Δρ. Ε.Μ.Π., Μ.Δ.Ε. «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» Ε.Μ.Π. Μυρτώ Ναλπαντίδου, Περιβαλλοντολόγος, Μ.Δ.Ε. «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Πανεπιστημίου Αιγαίου Καλλιόπη Λιαντινιώτη, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Τεχνολογίας Υπολογιστών, Μ.Δ.Ε. «Περιβάλλον και Ανάπτυξη Ορεινών Περιοχών» Ε.Μ.Π. Μαριάνθη Μαχαιρά, Γεωλόγος, Μ.Δ.Ε. «Περιβάλλον και Ανάπτυξη Ορεινών Περιοχών» Ε.Μ.Π., Μ.Δ.Ε. «Γεωπληροφορική» Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μάιος

3 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 4 Προσδιορισμός των αναγκών... 5 Το περιβάλλον του έργου... 5 Σκοποί και στόχοι του προγράμματος... 8 Προετοιμασία και ενημέρωση του εκπαιδευτικού προσωπικού... 8 Περιβαλλοντική γνώση... 9 Αντιλήψεις και διαστάσεις του περιβάλλοντος... 9 Σχεδιασμός και εφαρμογή Ενέργεια και περιβάλλον Εξοικονόμηση ενέργειας στα κτήρια Βιοκλιματικός σχεδιασμός Θερμομόνωση κτηρίων Θέρμανση ψύξη κτηρίων Φωτισμός Ηλεκτρικές συσκευές Εξοικονόμηση ενέργειας με αλλαγή νοοτροπίας Κατηγορίες/ παραδείγματα επεμβάσεων αναμενόμενα ποσοστά εξοικονόμησης 22 Προτεινόμενα βήματα για την επιτυχή κινητοποίηση των μαθητών Μελέτη περίπτωσης Βοηθήματα Ενθάρρυνση της μάθησης Χαρακτηριστικά των μαθητών Παιδαγωγικές και διδακτικές μέθοδοι Ποιότητα και καταλληλότητα του προγράμματος Ποιοτικό εκπαιδευτικό υλικό και τεχνικές Προσδοκώμενα αποτελέσματα-αξιολόγηση Βιβλιογραφία

4 Εισαγωγή Ο διαγωνισμός με τίτλο «Μειώνω το Ενεργειακό μου Αποτύπωμα» έχει ως στόχο την ευαισθητοποίηση, την ενημέρωση και την κινητοποίηση των μαθητών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με την εξοικονόμηση ενέργειας. Η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση είναι, όμως, μία μόνο από τις κύριες μεταβλητές που καθορίζουν το σχηματισμό μιας υπεύθυνης περιβαλλοντικής συμπεριφοράς. Στην πολύ γνωστή εργασία τους οι Hungerford και Volk 1 το 1990 πρότειναν ένα μοντέλο για την πρόβλεψη της υπεύθυνης συμπεριφοράς του πολίτη (citizenship behaviour) που χρησιμοποιεί επτά μεταβλητές ως κύριους δείκτες. Αυτές οι μεταβλητές εντάσσονται στις εξής τρεις κατηγορίες, που όλες συντελούν στη διαμόρφωση μιας υπεύθυνης περιβαλλοντικής συμπεριφοράς: Α. Μεταβλητές «ευαισθητοποίησης» (entry-level variables): που συνιστούν τις προϋποθέσεις για την επίτευξη της υπεύθυνης συμπεριφοράς. Περιλαμβάνουν την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, τις γνώσεις σχετικά με τα ζητήματα της ανάπτυξης και τις στάσεις του ατόμου απέναντι στα ζητήματα αυτά (π.χ. περιβαλλοντικά, οικονομικά, κοινωνικά, κ.λπ.). Β. Μεταβλητές «οικειοποίησης» (ownership variables): που καθιστούν τα περιβαλλοντικά προβλήματα προσωπική υπόθεση του ατόμου με ενασχόληση, εμβάθυνση σε αυτά και συμμετοχή στην επίλυσή τους. Οι μεταβλητές αυτές περιλαμβάνουν την ουσιαστική γνώση των διαστάσεων των περιβαλλοντικών ζητημάτων (κοινωνικές κ.ά.) και την προσωπική επένδυση σε αυτά (προσωπική, συναισθηματική, οικονομική κ.λπ.), καθώς και την επίγνωση των συνεπειών της σχετικής συμπεριφοράς (θετικές και αρνητικές) και την προσωπική δέσμευση στην επίλυση των ζητημάτων. Γ. Μεταβλητές «ενίσχυσης» (empowerment variables): που έχουν σχέση με τις δεξιότητες επίλυσης περιβαλλοντικών προβλημάτων και είναι εκείνες που δίνουν στα άτομα την αίσθηση ότι μπορούν να κάνουν αλλαγές και να συμβάλουν στην επίλυση των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Για το λόγο αυτό, στο συγκεκριμένο έργο θα χρησιμοποιηθεί μια σύνθεση προσεγγίσεων (Κώτσιος, 2007) 2 που βασίζεται στα παρακάτω μεθοδολογικά εργαλεία: 1. Marcinkowski, T., Volk, T., & Hungerford, H. (1990). An Environmental Education Approach to the Training of Middle Level Teachers: A Prototype Programme. Environmental Education, Series 30. Paris: Unesco. 2. North American Association for Environmental Education (NAAEE) (1999). Excellence in Environmental Education Guidelines for Learning (K - 12). NAAEE, 2000, NW - Suite 540, Washington, DC 20036, USA. 3. North American Association for Environmental Education (NAAEE) (2000). Environmental Education Materials: Guidelines for Excellence Workbook. Bridging Theory & Practice by the United States Environmental Protection Agency through the Environmental Education and Training Partnership (EETAP) under agreement number EPA-NT with NAAEE. 1 Hungerford H.R. and T. Volk.1990.Changing learner behaviour through environmental education. Journal of Environmental Education.21(3): Κώτσιος, Β. (2007). Ανάπτυξη μεθόδων για την προώθηση της μη τυπικής Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Διπλωματική εργασία ΠΜΣ «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» 4

5 4. North American Association for Environmental Education (NAAEE) (2000, 2004). Guidelines for the Preparation and Professional Development of Environmental Educators, NAAEE, 2000, NW - Suite 540, Washington, DC 20036, USA. 5. North American Association for Environmental Education (NAAEE) (2004). Nonformal, environmental education programs: Guidelines for excellence. NAAEE, 2000, NW - Suite 540, Washington, DC 20036, USA. Προσδιορισμός των αναγκών Το περιβάλλον του έργου Κύρια κατεύθυνση της νέας Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Στρατηγικής, όπως διαμορφώνεται σήμερα, είναι ο «εξευρωπαϊσμός» της ενεργειακής πολιτικής μέσω της αντιμετώπισης σημαντικών προκλήσεων, όπως η ενεργειακή ασφάλεια, η κλιματική αλλαγή, οι τιμές ενέργειας, οι διεθνείς εξελίξεις αλλά και δύο νέων συνιστωσών που αφορούν τις οικονομικές εξελίξεις και την ανάγκη για επενδύσεις σε υποδομές. Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτηριστικό στοιχείο της ενεργειακής πολιτικής, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, αποτελεί η τάση συρρίκνωσης των εθνικών πολιτικών. Συγκεκριμένα, η απελευθέρωση και ευρύτερη ενοποίηση είναι στόχος που βρίσκει περίπου κοινή αποδοχή και βαθμιαία κατακτά περιφερειακές και εθνικές αγορές ενέργειας επιβάλλοντας κοινούς κανόνες λειτουργίας. Το κοινό Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης (COM(2008) 781 τελικό) βασίζεται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια «Ενεργειακή Πολιτική για την Ευρώπη» και καθορίζει ένα μελλοντικό πολιτικό πρόγραμμα προτείνοντας παράλληλα και το αντίστοιχο πλαίσιο δράσεων για την επίτευξη των κύριων ενεργειακών στόχων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε ότι αφορά την αειφορία, την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. 3 Επίκεντρο της νέας Ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής και κύριος στρατηγικός ενεργειακός στόχος είναι η δέσμευση ότι η ΕΕ θα πρέπει να μειώσει τις εκπομπές των αερίων θερμοκηπίου κατά 20% μέχρι το 2020, σε σύγκριση με τα επίπεδα του Ο στρατηγικός στόχος και τα συγκεκριμένα μέτρα για την υλοποίησή του, που περιγράφονται στο Σχέδιο Δράσης, αποτελούν και τον πυρήνα της νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. 3 Τα δέκα μέτρα που Ευρωπαϊκού Σχεδίου Δράσης για την Ενέργεια είναι τα εξής : - Καλύτερη λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς Ενέργειας. - Διευκόλυνση των κρατών-μελών για ανάπτυξη αλληλεγγύης στην περίπτωση ενεργειακών κρίσεων ώστε να εξασφαλίζεται η ασφαλής τροφοδοσία με πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια. - Βελτίωση του Κοινοτικού Μηχανισμού Εμπορίας Εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου ώστε να μετατραπεί σε πραγματικό καταλύτη για τη μείωση εκπομπών CO 2 και τις επενδύσεις για καθαρή ενέργεια. - Ανάπτυξη προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας σε Ευρωπαϊκό, εθνικό και διεθνές επίπεδο - Αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας - Ανάπτυξη Στρατηγικής για την Ενεργειακή Τεχνολογία. - Ανάπτυξη τεχνολογιών μετατροπής ορυκτών καυσίμων με χαμηλές εκπομπές CO 2 - Ανάπτυξη θεμάτων ασφάλειας και προστασίας από την χρήση της πυρηνικής ενέργειας. - Συμφωνία για μια διεθνή ενεργειακή πολιτική με κοινούς στόχους όπου θα ακολουθήσουν όλα τα κράτη μέλη - Βελτίωση της κατανόησης των ενεργειακών θεμάτων από τους Ευρωπαίους πολίτες- καταναλωτές 5

6 Η ουσιαστική υλοποίηση των πολιτικών και δράσεων που προβλέπονται σε αυτή την απόφαση και των προβλεπόμενων δεσμεύσεων από τα Κράτη Μέλη αναλύεται περαιτέρω με την επίτευξη τριών επιμέρους σχετιζόμενων στόχων με ορίζοντα το 2020: α) βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και επίτευξη εξοικονόμησης πρωτογενούς ενέργειας κατά 20%, β) συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας σε ποσοστό 20% και γ) συμμετοχή των βιοκαυσίμων στο μίγμα καυσίμων που χρησιμοποιούνται στον τομέα των μεταφορών σε ποσοστό 10%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με την αρχική πρόταση για την ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη, από το 2008 μέχρι και σήμερα έχει προχωρήσει σε νέες θέσεις και προτάσεις για συμπληρωματικά μέτρα έχοντας ως κύριο άξονα την επίτευξη των τριών στόχων της νέας Ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής: αειφορία, ανταγωνιστικότητα και ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θεσπίσει δεσμευτικό πακέτο μέτρων και στόχων για το 2020 (Climate and Energy Package-CEP) στο οποίο περιλαμβάνεται ο μηχανισμός εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα (ETS), οι στόχοι μείωσης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στους τομείς εκτός ETS ανά Κράτος Μέλος καθώς και οι στόχοι συμμετοχής των ΑΠΕ στην Ακαθάριστη Τελική Κατανάλωση Ενέργειας ανά Κράτος Μέλος. Στο πλαίσιο αυτό, στις 10 Νοεμβρίου 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ένα νέο πρόγραμμα για την κοινή Ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική για την περίοδο με την ονομασία «Ενέργεια 2020»(COM(2010) 639 τελικό 4 ) όπου τίθενται οι ενεργειακές προτεραιότητες για την επόμενη δεκαετία ενώ παρουσιάζονται οι δράσεις που πρέπει να αναληφθούν προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις που αφορούν στις βασικές κατηγορίες ενεργειακής πολιτικής (εξοικονόμηση ενέργειας, εξέλιξη του τομέα ενέργειας, κα). Επιπλέον, το Μάρτιο του 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση (COM(2011) 109 τελικό) όπου προβλέπεται η θέσπιση και εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων και πολιτικών καθώς είναι σαφές ότι ο κεντρικός Ευρωπαϊκός στόχος για εξοικονόμηση ενέργειας κατά 20% μέχρι το 2020 δε μπορεί να επιτευχθεί αν δεν υιοθετηθούν συμπληρωματικές δράσεις. Στις 15 Δεκεμβρίου 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον Οδικό Χάρτη για την Ενέργεια 5 με ορίζοντα το 2050 με τον οποίο δεσμεύεται να μειώσει έως το 2050 τις εκπομπές 4 Περισσότερες πληροφορίες στο σύνδεσμο 5 Σε γενικές γραμμές οι κατευθύνσεις του ευρωπαϊκού Οδικού Χάρτη για το 2050 συνοψίζονται στα εξής: - Άμεση προτεραιότητα στην επίτευξη των στόχων του 2020, με εφαρμογή όλων των μέτρων που έχουν σχεδιαστεί γι αυτό. - Το ενεργειακό σύστημα και η κοινωνία συνολικά θα πρέπει να γίνουν δραστικά περισσότερο ενεργειακά αποδοτικοί. - Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. - Η προώθηση της τεχνολογικής καινοτομίας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για να γίνει δυνατή η εμπορική αξιοποίηση νέων τεχνολογιών. - Η δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μια πλήρως ολοκληρωμένη εσωτερική αγορά μέχρι το Το τελικό κόστος ενέργειας να αντανακλά τα πραγματικά κόστη του ενεργειακού συστήματος. Οι ευάλωτοι καταναλωτές πρέπει σε κάθε περίπτωση να προστατεύονται και να αποφευχθεί η ενεργειακή φτώχεια. - Η κρισιμότητα της ανάγκης ανάπτυξης νέων ενεργειακών υποδομών και δυνατοτήτων αποθήκευσης να γίνει ευρέως αντιληπτή. 6

7 αερίων του θερμοκηπίου κατά περισσότερο από 80% σε σχέση με τα επίπεδα εκπομπών του Στο πλαίσιο αυτό οι οδηγίες: 2003/87/ΕΚ όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/29/ΕΚ για την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής CO 2, 2009/28/ΕΚ σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, 2010/31/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων και 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση, αποτελούν ορόσημα για την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σημειώσει πρόοδο στην πορεία επίτευξης του στόχου 20% για το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το Συγκεκριμένα, το 2010 το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ανερχόταν σε 12,7%, σε σύγκριση με 8,5% το Μάλιστα, κατά την περίοδο όταν δεν υπήρχε ρυθμιστικό πλαίσιο το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αυξανόταν κατά 1,9% ετησίως, ενώ μετά την καθιέρωση δεσμευτικών στόχων η αντίστοιχη ετήσια αύξηση έφτασε στο επίπεδο του 4,5%. Ταυτόχρονα σε ότι αφορά το στόχο εξοικονόμησης 20% της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας παρατηρείται σημαντική πρόοδος. Συγκεκριμένα το 2011 η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας μειώθηκε κατά περίπου 5,5% σε σχέση με το Η τάση αυτή οφείλεται εν μέρει στην οικονομική κρίση και εν μέρει στην αποτελεσματικότητα των ασκούμενων πολιτικών. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε στις 22/01/2014 ανακοινωση σχετικά με την ανάγκη να καθοριστούν νέοι δεσμευτικοί στόχοι για το έτος 2030 σχετικά με τη μείωση των εκπομπών CO 2 (μείωση 40% σε σχέση με το έτος 1990) και το μερίδιο των ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας (27%). Σύμφωνα με την Πράσινη Βίβλο (Doing more with less, COM(2005) 265 final of 22 June 2005) για την ενεργειακή αποδοτικότητα που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2005 η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας αποτελεί κοινωνική πρόκληση η οποία απαιτεί τον συνδυασμό των τεχνικών, οικονομικών, και κοινωνικών μέσων. Έως τώρα, η εξοικονόμηση ενέργειας έχει επικεντρωθεί στις νέες τεχνολογίες και την αυτοματοποίηση, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα οι χρήστες ενέργειας να αντιμετωπίζονται ως παθητικοί καταναλωτές. Ωστόσο, ισχυρές ενδείξεις δείχνουν ότι οι χρήστες μπορούν να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους με την κατάλληλη ενημέρωση μειώνοντας σημαντικά την κατανάλωση ενέργειας, χωρίς να επηρεάζουν αρνητικά την άνεση τους. Συνεπώς, προκειμένου να επιτευχθούν οι παραπάνω φιλόδοξοι στόχοι είναι πλέον κοινή πεποίθηση ότι τα όποια θεσμικά και οικονομικά κίνητρα τελικά αναπτυχθούν δεν θα είναι αρκετά από μόνα τους αν δεν συνοδεύονται από δράσεις ευαισθητοποίησης του κοινού καθώς ο παράγοντας ανθρώπινη συμπεριφορά έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των ενεργειακών καταναλώσεων. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται η συνεχής υιοθέτηση και εφαρμογή μέτρων που σχετίζονται με την ενημέρωση και εκπαίδευση των καταναλωτών προκειμένου να επιλέγουν προϊόντα (κτίρια, οικοσυσκευές, ηλεκτρικές συσκευές κτλ) με - Η ασφάλεια παραδοσιακών ή νέων μορφών πηγών ενεργείας είναι αδιαπραγμάτευτη και η ΕΕ θα συνεχίσει να αναλαμβάνει διεθνώς πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αυτή. - Η συντονισμένη Ευρωπαϊκή δράση στις διεθνείς σχέσεις να αποτελεί κανόνα με ενίσχυση των προσπαθειών για διεθνείς δράσεις για το κλίμα. - Οι χώρες μέλη και οι επενδυτές χρειάζονται ορόσημα, γι αυτό είναι απαραίτητη η θέσπιση πολιτικού πλαισίου προς το

8 υψηλή ενεργειακή απόδοση, αλλά και να υιοθετούν αλλαγές στην συμπεριφορά τους αναφορικά με τη χρήση και την κατανάλωση ενέργειας. Σκοποί και στόχοι του προγράμματος Η παρούσα δράση αφορά τη διενέργεια ενός μαθητικού διαγωνισμού με τίτλο «ΜΕΙΩΝΩ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΜΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ» στο πλαίσιο του έργου Άξονας Προτεραιότητας : «06 - Αειφόρος ανάπτυξη και ποιότητα ζωής Ηπείρου» του Ε.Π. "Θεσσαλία - Στερεά Ελλάδα Ήπειρος. Ο διαγωνισμός έχει ως στόχο την ευαισθητοποίηση, την ενημέρωση και την κινητοποίηση των μαθητών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με την εξοικονόμηση ενέργειας. Αποτέλεσμα των δράσεων του έργου θα είναι η εκπαίδευση στην ορθολογική χρήση της ενέργειας από τους νέους και η κατανόηση της σπουδαιότητας της εξοικονόμησης ενέργειας, βασικής προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τον στρατηγικό στόχο της προστασίας του περιβάλλοντος και της βελτίωσης της ποιότητας της ζωής. Πιο συγκεκριμένα, οι επιμέρους στόχοι της εκπαιδευτικής διαδικασίας και του διαγωνισμού είναι: Η προετοιμασία και ενημέρωση του εκπαιδευτικού προσωπικού των εκπαιδευτικών μονάδων, αναφορικά με τους στόχους του προγράμματος και την μέθοδο υλοποίησης (Εκπαιδευτικός στόχος προτεραιότητες - προσδοκώμενα αποτελέσματα κ.ά.) Η ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και η κινητοποίηση των μαθητών μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας για την εξοικονόμησης ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος Η ενημέρωση των μαθητών για τους τρόπους εξοικονόμησης ενέργειας στην καθημερινή ζωή Η παραγωγή μίας μελέτης περίπτωσης η οποία θα προτείνει τρόπους εξοικονόμησης ενέργειας για την προστασία του περιβάλλοντος στο σχολείο και πιο συγκεκριμένα: o Μέτρηση της κατανάλωσης ενέργειας και καταμερισμός αυτής σε διάφορες μορφές και χρήσεις o Προτάσεις περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας στο σχολείο o Υπολογισμός της ενέργειας που θα εξοικονομηθεί ανάλογα με τη χρήση o Μελέτη επέμβασης στο σχολείο με την χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Προετοιμασία και ενημέρωση του εκπαιδευτικού προσωπικού Ο αποτελεσματικός εκπαιδευτικός θα πρέπει να είναι ικανός να προωθήσει μια θετική περιβαλλοντική δράση με σκοπό να επιτύχει και να διατηρήσει μία δυναμική ισορροπία ανάμεσα στην ποιότητα ζωής και στην ποιότητα περιβάλλοντος, καθώς επίσης και να αναπτύσσει, να επιλέξει και να εφαρμόσει το εκπαιδευτικό υλικό και τις στρατηγικές που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη παρόμοιων ικανοτήτων στους αποδέκτες ώστε αυτοί να αναλάβουν ατομική ή ομαδική δράση όταν είναι απαραίτητο. 8

9 Εκπαιδευτικοί στόχοι: 1. Περιβαλλοντική Γνώση Ικανότητες έρευνας και ανάλυσης Γνώση των περιβαλλοντικών και ενεργειακών διαδικασιών και συστημάτων Ικανότητες για να κατανοήσουμε και να αναλύσουμε περιβαλλοντικά και ενεργειακά ζητήματα Προσωπική και αστική ευθύνη 2. Σχεδιασμός και Εφαρμογή Ροή ύλης και ενέργειας Ενέργεια και περιβάλλον Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Τρόποι εξοικονόμησης ενέργειας στην καθημερινή ζωή Τεχνολογίες που βοηθούν τη μάθηση για τα ζητήματα ενέργειας και περιβάλλοντος Σχεδιασμός του προγράμματος μαθημάτων 3. Ενθάρρυνση της μάθησης Κλίμα μάθησης και εξερεύνησης του περιβάλλοντος Περιεκτικό και συνεργατικό περιβάλλον μάθησης Ευπροσάρμοστη και ευέλικτη διδασκαλία 4. Ποιότητα και Καταλληλότητα του Προγράμματος Ποιοτικό εκπαιδευτικό υλικό και τεχνικές 5. Προσδοκώμενα αποτελέσματα-αξιολόγηση Διαγωνιστική διαδικασία Περιβαλλοντική γνώση Αντιλήψεις και διαστάσεις του περιβάλλοντος Στη σύγχρονη βιβλιογραφία σημειώνεται ότι το περιβάλλον είναι μια "ουσιωδώς αμφισβητούμενη έννοια" (Barry 2007 σελ. 12). Η φράση «ουσιωδώς αμφισβητούμενη» απλά σημαίνει ότι ο όρος δεν έχει κανέναν παγκοσμίως συμφωνηθέντα καθορισμό. Το περιβάλλον, 9

10 ετυμολογικά, είναι ό,τι περιβάλλει, αλλά το πλαίσιο δεν έγινε κατανοητό ποτέ εδώ υπό μια γεωγραφική, γεωμετρική έννοια. Υπό αυτή την έννοια, περιβάλλομαι από όλα που βρίσκονται σε έναν κύκλο γύρω από εμένα δηλαδή από όσα υπάρχουν, στην πραγματικότητα, εάν η ακτίνα του είναι αρκετά μεγάλη (Cooper 1992 σελ. 165). Σύμφωνα με τον Cooper (1992 σελ. 169) 6 το περιβάλλον δεν αποτελεί ένα παθητικό περιεχόμενο μέσα στο οποίο κάτι ζει ή υπάρχει. Το περιβάλλον είναι ένα σημαντικό μέρος της ολότητας ενός πλάσματος. Είναι μια σχετική έννοια και για να μπορέσουμε να το προσδιορίσουμε θα πρέπει να γνωρίζουμε το υποκείμενο της συζήτησης. Ένας καλός τρόπος προκειμένου να αρχίσει η συζήτηση για το περιβάλλον είναι να απαριθμηθούν οι διάφοροι ορισμοί και οι αντιλήψεις του υπό το πρίσμα διαφορετικών πειθαρχιών. Το περιβάλλον στην κοινωνική θεωρία Οι αντιλήψεις γύρω από το περιβάλλον ποικίλλουν. Θα πρέπει να έχουμε κατά νου, ότι όταν μιλάμε για το περιβάλλον δεν αναφερόμαστε απαραίτητα στο φυσικό περιβάλλον. Στην κοινωνική θεωρία, το περιβάλλον ορίζεται σε σχέση με τους εαυτούς μας, με συγκεκριμένες κοινωνικές σχέσεις και ιστορικά / πολιτιστικά περιεχόμενα. Το περιβάλλον, ως όρος μιας κοινωνικής συζήτησης, είναι μια ανθρώπινη σύλληψη. Όταν εστιάζουμε το ενδιαφέρον μας στις ανθρώπινες κοινωνίες, παρατηρούμε ότι υπάρχει μια δυσκολία στο να μεταφράσουμε αυτό που μια κουλτούρα /πολιτισμός αναφέρει ως περιβάλλον, σε σχέση με κάποιον άλλον πολιτισμό. Ενώ το περιβάλλον αναφέρεται σε κάτι που υπάρχει στον πραγματικό κόσμο, εντούτοις, αυτό δε σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποτελεί και ένα κοινωνικό κατασκεύασμα. Οι άνθρωποι έχουν συγκεκριμένους τρόπους που αντιλαμβάνονται το περιβάλλον, διαφορετικούς τρόπους να αισθάνονται, να βλέπουν και να κατασκευάζουν τον κόσμο. Αυτό βεβαίως δε σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν το ίδιο περιβάλλον. Οι διαφορετικές πολιτισμικές βλέψεις του περιβάλλοντος έχουν ως αποτέλεσμα οι άνθρωποι να δίνουν διαφορετικό νόημα στο περιβάλλον. Στην καθημερινότητα το περιβάλλον συνήθως αναφέρεται στο φυσικό κόσμο και θεωρείται συνώνυμο της φύσης. Όταν όμως σχετίζουμε το περιβάλλον με την κοινωνική θεωρία, αντιλαμβανόμαστε ότι σημαίνει κάτι περισσότερο από το φυσικό κόσμο. Συχνά υπάρχει η τάση να εξισώνουμε τους όρους περιβάλλον και φύση και να τους βλέπουμε συνήθως σε αντίθεση με την ανθρώπινη κοινωνία και τον πολιτισμό. Η φύση, όμως, είναι κάτι που υπάρχει ανεξάρτητα από τους ανθρώπους. Ακόμα και στην περίπτωση της πλήρους έλλειψης των ανθρώπων η φύση θα υπήρχε ακόμα και οι φυσικοί νόμοι θα ίσχυαν ακόμα. Από αυτή την άποψη, επομένως, είναι διπλά περίεργο να μιλήσει κανείς για τη «διατήρηση» της φύσης (Gough, 2006). 6 Cooper, D. (1992). The Idea of Environment, in D. Cooper and J. Palmer (eds), The Environment in Question: Ethics and Global Issues, London: Routledge. 10

11 Συχνά, οι ιδέες της φύσης και του περιβάλλοντος αντιμετωπίζονται σαν να ήταν ισοδύναμες, αλλά έχουν αρκετά διαφορετική προέλευση και ιστορία 7. Στην κοινωνική θεωρία ο διαχωρισμός αυτών των δύο όρων είναι απαραίτητος στην κριτική ανάλυση της έννοιας του περιβάλλοντος. Ένας σημαντικός διαχωρισμός που θα πρέπει να γίνει είναι ότι η φύση συνήθως αναφέρεται στις συνθήκες της ζωής και σε ό,τι υπάρχει στον πλανήτη, ενώ το περιβάλλον θεωρείται ως ένα υποσύνολο αυτών των συνθηκών, ένα υποσύνολο που ορίζεται σε σχέση με έναν συγκεκριμένο οργανισμό ή ολότητα. Το περιβάλλον αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο, λιγότερο αφηρημένο μέρος του φυσικού κόσμου. Η φύση ως μη ανθρώπινη, θεωρείται μια εξαιρετικά σημαντική και θεμελιακή έννοια στην κοινωνική θεωρία, διότι ορίζει τι είναι το ανθρώπινο. H δύναμη της φύσης έχει να κάνει με το γεγονός ότι ενώνει το ανθρώπινο και το μη ανθρώπινο. Έτσι, η φύση γίνεται αντιληπτή ως: η ουσία κάποιου πράγματος, οι περιοχές που δεν έχουν αλλοτριωθεί από ανθρώπινες ενέργειες, (η άγρια φύση), ο φυσικός κόσμος στην ολότητά του. Αυτοί οι ορισμοί μάς δείχνουν πως η φύση μπορεί να αναφέρεται και σε ανθρώπινα, αλλά και σε μη ανθρώπινα θέματα, ιδιοκτησίες και ολότητες. Ο Bonnett (2004) αναλύοντας τις διάφορες προσεγγίσεις για τη φύση αναφέρει ότι η φύση μπορεί να χαρακτηριστεί, πέρα από τις ανωτέρω προσεγγίσεις και ως: Το εσωτερικό των πραγμάτων (π.χ. Η φύση του πράγματος). Αυτό που είναι σωστό. Ο τρόπος με τον οποίο συναντάμε τα πράγματα, τα οποία έχουν ένα δικό τους τρόπο να είναι και να υπάρχουν, διαφορετικό από το δικό μας. Το αναδυόμενο, το αυτοεμφανιζόμενο, το οποίο δεν έχει να κάνει με την ανθρώπινη βούληση. Ένα από τα πρώτα και τα περισσότερο προφανή ζητήματα αναφορικά με το περιβάλλον και την κοινωνική θεωρία αφορούν τη διάκριση γεγονότος αξίας. Το ζήτημα αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο το περιβάλλον, και οι σχετικοί με αυτό όροι, χρησιμοποιούνται όχι μόνο ως μια περιγραφική έννοια, η οποία εξετάζει τα γεγονότα, αλλά για να εκφράσουν, να δικαιολογήσουν ή να καθιερώσουν τις ιδιαίτερες αξίες ή τις κρίσεις, σχέδια δράσης και αντίδραση, πολιτικές συνταγές και τρόπους σκέψης. Κατά συνέπεια ενώ το περιβάλλον χρησιμοποιείται για να περιγράψει απλά τον κόσμο, δηλαδή για να μας πει πώς ο κόσμος είναι, χρησιμοποιείται επίσης για να ορίσει πώς ο κόσμος οφείλει να είναι, ή κάνοντας κάποια κανονιστική αξίωση (αξίας) για κάτι. Παραδείγματος χάριν, ο όρος «φυσικός» γίνεται αντιληπτός με ένα πλήθος διαφορετικών αξιακών προσδιορισμών, μερικές φορές θετικών, ως θρεπτικό ή υγιές (όπως στην οργανική τροφή), μερικές φορές αρνητικών, όπως απολίτιστα ή στροφή προς τα πίσω» (όπως στη διάβαση της κρίσης για τον τρόπο μιας ομάδας της ζωής). 7 Dale Jamieson, (2008) σελ 1-2. Ethics and the Environment. Cambridge University Press 11

12 Στην κοινωνική θεωρία εμπεριέχονται τέσσερις διαφορετικές ερμηνείες για την έννοια του περιβάλλοντος και για τους ανθρώπους. Το περιβάλλον ως άγρια φύση Σύμφωνα με τον Rennie-Short, η έννοια του περιβάλλοντος ως «άγρια φύση» χαρακτηρίζει τη μετάβαση από μια οικονομία κυνηγών-τροφοσυλλεκτών σε μια γεωργική κοινωνία» (1991 σελ. 5). Δηλαδή, το περιβάλλον «ως άγρια φύση» είναι μια προσέγγιση του φυσικού περιβάλλοντος με μία πολιτιστική ή πολιτισμική προοπτική (Barry 2007, σελ 22). Ο Rennie- Short προτείνει ότι υπάρχουν δύο γενικές κατηγορίες αντίδρασης στο άκουσμα της έννοιας "άγρια φύση". Η πρώτη είναι μια αρνητική αντίδραση, η οποία στοχεύει στην εξημέρωση ή στην κατάκτηση της άγριας φύσης, στην μετατροπή της σε κήπο μετατρέποντας τη σε "κήπο" για την ανθρώπινη απόλαυση, σύμφωνα με τους ανθρώπινους στόχους. Αυτή είναι και η κυρίαρχη άποψη για την άγρια φύση στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της ανθρωπότητας: άγρια φύση όπως επικίνδυνη, ανεξέλεγκτη και ασταθής, μια μόνιμη απειλή στην ανθρώπινη κοινωνική τάξη (Oelschlaeger, 1992). Κατά συνέπεια στην ευρωπαϊκή ιστορία, οι άγριες περιοχές, όπως τα σκοτεινά δάση, βουνά και έλη, θεωρήθηκαν ως επικίνδυνες θέσεις, τις οποίες οι αντιμετώπισαν με φόβο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αντιλήψεις για τα δάση στις λαϊκές-ιστορίες και τα παραμύθια ως θέσεις όπου οι άνθρωποι δεν ήταν ευπρόσδεκτοι, γιατί αυτά κατοικούνταν είτε από άγρια ζώα, λύκους και αρκούδες, είτε από υπερφυσικά πλάσματα, όπως μάγισσες και κακά πνεύματα. Περιβάλλον ως επαρχία / κήπος Το φυσικό περιβάλλον ως επαρχία μπορούμε να το δούμε σαν ένα κήπο, ένα εξανθρωπισμένο φυσικό περιβάλλον. Μπορεί να θεωρηθεί σαν κάτι ανάμεσα στην άγρια φύση και στο αστικό περιβάλλον. Σύμφωνα με το Rennie-Short αποτελεί έναν συνδυασμό της φύσης και του πολιτισμού. Βλέπει την επαρχία σαν το τελευταίο απομεινάρι μιας χρυσής εποχής, πιο αγνής εποχής, ένα καταφύγιο από το μοντερνισμό. Θυμίζει μια καλύτερη εποχή όπου ο πατριωτισμός, η σκληρή δουλειά, η πίστη, ο σεβασμός σχηματίζουν την ταυτότητά του. Το αστικό περιβάλλον Λέγοντας αστικό περιβάλλον εννοούμε τα κτίρια, τις κατασκευές που βρίσκει κανείς στις πόλεις και όλους τους χώρους που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους. Οι πόλεις αντιπροσωπεύουν το τεχνητό περιβάλλον. Η δημιουργία και η ανάπτυξη του αστικού περιβάλλοντος έχει επηρεάσει τον τρόπο που βλέπουν οι άνθρωποι το φυσικό περιβάλλον. Η αποξένωση και η απομάκρυνση από το φυσικό περιβάλλον προσδίδει μια συμβολική έννοια στο φυσικό κόσμο. Η λιγότερο άμεση επαφή των ανθρώπων με τη φύση τής έχει δώσει μια συμβολική δύναμη. Η αστικοποίηση και ο αποχωρισμός από το φυσικό περιβάλλον έχει αυξήσει την περιβαλλοντική συνείδηση των ανθρώπων. Αυτός ο αποχωρισμός έχει ως αποτέλεσμα η φύση να θεωρείται σαν κάτι αγνό και ιερό. Σε περιόδους κρίσης, όπου οι 12

13 άνθρωποι βιώνουν τη μόλυνση, τον συνωστισμό και την ανασφάλεια, είναι κατανοητό για ποιο λόγο η επιστροφή σε έναν πιο απλό και αγνό τρόπο ζωής μοιάζει γοητευτική (Barry, 2007 σελ. 24). Το παγκόσμιο περιβάλλον Η ιδέα του παγκόσμιου περιβάλλοντος είναι η πιο πρόσφατη σύλληψη του περιβάλλοντος και οι ρίζες της βρίσκονται στην απειλή και το ρίσκο που βιώνουμε στις μέρες μας. Το πρόβλημα του περιβάλλοντος έχει αποκτήσει ένα δημόσιο και πολιτικό ενδιαφέρον. Τα παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα (τρύπα του όζοντος, φαινόμενο του θερμοκηπίου κ.τ.λ.) είχαν ως αποτέλεσμα, η ιδέα του παγκόσμιου περιβάλλοντος να αποτελέσει κεντρικό θέμα της κοινωνικής θεώρησης σχετικά με την παγκοσμιοποίηση (Barry, 2007 σελ. 26). Το παγκόσμιο περιβάλλον ως ιδέα μεταφέρει κάποια σπουδαία μηνύματα: 1) Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι όλοι είμαστε στην ίδια «βάρκα» όσον αφορά τις απειλές του παγκόσμιου περιβάλλοντος. 2) Να γίνει κατανοητό ότι το παγκόσμιο περιβάλλον απειλείται από τους ανθρώπους. 3) Έχουμε όλοι μερίδιο ευθύνης για αυτήν την κατάσταση. Η ιδέα ότι μοιραζόμαστε τον πλανήτη που σχετίζεται με την ιδέα του παγκόσμιου περιβάλλοντος έχει ως απόρροια την κοινή ευθύνη. Η ιδέα του παγκόσμιου περιβάλλοντος, τέλος, οδηγεί στην ανάγκη για παγκόσμια συνεργασία μεταξύ των εθνών για να λυθεί ή τουλάχιστον να ελαχιστοποιηθεί το πρόβλημα. Το περιβάλλον στην πολιτιστική θεωρία Σύμφωνα με την πολιτιστική θεωρία, οι διαφορετικές αξίες, αντιλήψεις και συνήθειες που συναντώνται από το επίπεδο του κράτους μέχρι αυτό της γειτονιάς, μπορούν να περιοριστούν σε έναν μικρό αριθμό κατηγοριών. Οι Schwartz και Τhompson (1990) υποστηρίζουν ότι υπάρχουν τέσσερις αρχετυπικές ερμηνείες των κοινωνικών σχέσεων και της κοινωνικής οργάνωσης, οι οποίες βασίζονται στις απαντήσεις σε δυο βασικά ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης: «ποιος είμαι;» και «πώς πρέπει να συμπεριφέρομαι;». Αντίστοιχα, υπάρχουν βασικές ερμηνείες και σε σχέση με τη λειτουργία της φύσης. Όπως αναφέρουν οι Schwartz και Τhompson (1990) 8, «ξανά και ξανά διαπιστώνεται ότι διαφορετικοί διαχειριστικοί θεσμοί, όταν έχουν να αντιμετωπίσουν τις ίδιες ακριβώς καταστάσεις, υιοθετούν στρατηγικές που βασίζονται σε μία από τις τέσσερις ερμηνείες σχετικά με τη σταθερότητα των οικοσυστημάτων». Οι τέσσερις αυτοί «μύθοι της φύσης» είναι οι ακόλουθοι (Schwartz και Τhompson, 1990): Η αγαθή φύση: Η ερμηνεία αυτή βασίζεται στην ιδέα μια συνολικής ισορροπίας και παραπέμπει σε μια φύση που τα συγχωρεί όλα. Ό,τι κι αν κάνει ο άνθρωπος, η φύση θα βρει τρόπο να ξαναποκτήσει την ισορροπία της. Κατά συνέπεια μπορούμε να έχουμε μια «laisser faire» στάση απέναντί της. 8 Στο Scott & Gough (2003 σελ. 10) 13

14 Η εφήμερη φύση: Βρίσκεται στον αντίποδα της προηγούμενης ερμηνείας. Η φύση θεωρείται εύθραυστη, δε συγχωρεί, ενώ και το παραμικρό ατόπημα μπορεί να προκαλέσει μια καταστροφική κατάρρευση. Η διαχείριση των οικοσυστημάτων πρέπει, κατά συνέπεια, να γίνεται με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή. Η ανεκτική / διεστραμμένη φύση: Σε αυτή την περίπτωση θεωρείται ότι η φύση, αν τη διαχειριστούμε σωστά, είναι συνήθως ανεκτική και συγχωρεί. Όταν όμως ξεπεραστούν κάποια όρια, τότε γίνεται διεστραμμένη. Θα πρέπει επομένως να λαμβάνονται μέτρα για να αντιμετωπιστούν ασυνήθιστα συμβάντα και καταστάσεις. Η ιδιότροπη φύση: Σύμφωνα μ αυτή την ερμηνεία, τα πάντα στη φύση είναι τυχαία. Δεν μπορούμε επομένως να διαχειριστούμε τη φύση, ούτε να μάθουμε από αυτήν. Θα πρέπει απλώς να αντιμετωπίσουμε αυτό που κάθε φορά συμβαίνει. Οι Scott & Gough (2003 σελ. 10) παρουσιάζουν τέσσερις αρχετυπικές ερμηνείες με βάση τις κοινωνικές διαστάσεις ισότητας-ανισότητας και ανταγωνισμού-μη ανταγωνισμού που προτείνουν οι (James and Thompson, 1989) 9 : Η μοιρολατρική (ανταγωνισμός/ανισότητα): Η φύση είναι ιδιότροπη, πρέπει να έχουμε εμπιστοσύνη στην τύχη και ό,τι είναι να γίνει θα γίνει. Η ιεραρχική (μη ανταγωνισμός/ανισότητα): Η φύση εμφανίζεται ως ανεκτική ή διεστραμμένη, εκφράζεται εμπιστοσύνη στις θεσμοθετημένες οργανώσεις και θεωρείται ότι οι θεσμοί θα πρέπει να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά απέναντι στο περιβάλλον μέσα από κοινωνικούς κανόνες. Η ατομικιστική (ανταγωνισμός/ισότητα): Η φύση είναι αγαθή, πρέπει να έχουμε εμπιστοσύνη στα επιτυχημένα άτομα, ενώ οι αγορές είναι εκείνες που θα πρέπει να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά σε σχέση με το περιβάλλον. Η εξισωτική (μη ανταγωνισμός/ισότητα): Η φύση είναι εφήμερη και εύθραυστη, παρέχεται εμπιστοσύνη σε τοπικούς συμμετοχικούς θεσμούς και οργανώσεις, ενώ τα ζητήματα της ισονομίας και της δικαιοσύνης θα πρέπει να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά μας προς το περιβάλλον. Η υιοθέτηση μιας από τις παραπάνω ερμηνείες για τη λειτουργία της φύσης και την κοινωνική οργάνωση είναι αποτέλεσμα των κοινωνικών επιδράσεων ή σύμφωνα με τον Thompson (1997) 10 της «μεταβαλλόμενης» κοινωνικής αλληλεγγύης και εξαρτάται πάντα από ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, σύμφωνα με την πολιτιστική θεωρία, καθεμία από τις τέσσερις ερμηνείες ορίζεται σε αντιπαράθεση με τις υπόλοιπες και δε μπορεί να διατηρηθεί χωρίς τη συνύπαρξη και την αντίθεση με αυτές. Το περιβάλλον στην περιβαλλοντική εκπαίδευση Όταν τα άτομα υιοθετούν μια ανθρωποκεντρική στάση, αντιμετωπίζουν το περιβάλλον περισσότερο ωφελιμιστικά. Δηλαδή, ως χώρο από όπου ο άνθρωπος παίρνει τις πρώτες ύλες 9 Στο Scott & Gough (2003 σελ. 10) 10 Scott & Gough (2003 σελ. 11) 14

15 και τους αναγκαίους φυσικούς πόρους νια να καλύψει τις ανάγκες του, όπου ο άνθρωπος έχει κεντρική θέση. Αντίθετα, τα άτομα που υιοθετούν μια οικοκεντρική στάση απέναντι στο περιβάλλον, το θεωρούν ως σύνολο οργανικών και μη οργανικών στοιχείων, το οποίο οργανώνεται στη βάση αλληλεπιδραστικών σχέσεων μεταξύ τους. Μέσα στο σύνολο αυτό, ο άνθρωπος δεν κατέχει κεντρική θέση, αλλά είναι ένα από τα στοιχεία που το συνιστούν. Ανεξάρτητα από τη θεώρηση του περιβάλλοντος, εκφράζεται η αναγκαιότητα διαχείρισης του με γνώμονα την προστασία και τη διατήρησή του, είτε προς όφελος του ανθρώπου (ανθρωποκεντρική θεώρηση) είτε του συνόλου των οργανισμών που αυτό περιλαμβάνει (βιοκεντρική θεώρηση). Σχετικές έρευνες που μελετούν την έννοια του περιβάλλοντος στη βιβλιογραφία της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, καταγράφουν επτά διαφορετικές αντιλήψεις (Sauve, 1996; 2005; Sauve, Berryman & Brunelle, 2000): Το περιβάλλον ως φύση: αποτελεί αντικείμενο σεβασμού και υπάρχει ανάγκη να προστατευτεί. Το περιβάλλον ως φυσικός πόρος: υπάρχει ανάγκη διατήρησης του, καθώς εξαντλείται και υποβαθμίζεται. Ως τέτοιο αποτελεί τελικά αντικείμενο διαχείρισης. Το περιβάλλον ως πρόβλημα: το βιοφυσικό περιβάλλον ως σύστημα συντήρησης της ζωής απειλείται από σειρά προβλημάτων που πρέπει να επιλυθούν με σκοπό την προστασία του και την αντιμετώπιση της υποβάθμισης που υφίσταται. Το περιβάλλον ως τόπος διαβίωσης: περιλαμβάνει ανθρωπογενή, κοινωνικοπολιτισμικά, τεχνολογικά στοιχεία και συνιστά τον τόπο στον οποίο αναπτύσσεται το άτομο, οργανώνει τη ζωή του. Το περιβάλλον ως βιόσφαιρα: είναι ο τόπος συνύπαρξης του ανθρώπου και των υπόλοιπων οργανισμών και στοιχείων, ο οποίος είναι δυνατόν να αυτορυθμίζεται. Το περιβάλλον ως κοινότητα: είναι ο κοινός χώρος που μοιραζόμαστε τα άτομα και στον οποίο εμπλεκόμαστε. Το περιβάλλον ως ανθρώπινη συλλογικότητα: είναι ο τόπος που μοιραζόμαστε, ζούμε, για τον οποίο εκφράζεται πολιτικό ενδιαφέρον αλληλεγγύη, δημοκρατία, και αναπτύσσει προσωπική κα, συλλογική εμπλοκή προκειμένου να συμμετέχουμε στην εξέλιξη της κοινότητας. Το περιβάλλον ως θεωρητικό πρόβλημα ανάπτυξης O Martinussen (2007, σελ. 256) αναλύοντας το περιβάλλον ως πρόβλημα ανάπτυξης αναφέρει ότι αυτό τοποθετείται στο σημείο τομής μεταξύ της φύσης και της κοινωνίας. Όπως αναφέρει από τη μία πλευρά, τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι κυρίως προβλήματα που έχουν να κάνουν με την περιβάλλουσα φύση και από την άλλη, είναι προφανές ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα έχουν σημαντικές κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνέπειες, όπως επίσης και αιτίες. Για το λόγο αυτό, όπως υπογραμμίζει, στην ανάλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων πρέπει απαραίτητα να συνδυαστούν οι αναλυτικές προσεγγίσεις από τις φυσικές και τις κοινωνικές επιστήμες. Κάτι που υπερβαίνει τους περιορισμούς που θέτουν οι παραδοσιακές προσεγγίσεις, οι οποίες βασίζονται σε έναν μόνο 15

16 επιστημονικό κλάδο, και να επιβληθεί μια ολιστική άποψη για τα περιβαλλοντικά προβλήματα και τη διαχείριση των φυσικών πόρων. O Martinussen (2007, σελ. 257) εξετάζοντας τα περιβαλλοντικά προβλήματα, ως προϊόντα διαδικασιών στη φύση και ως προϊόντα ανθρώπινων ενεργειών, αναφέρει ότι αυτά περιπλέκουν το ζήτημα κατά δύο τουλάχιστον τρόπους. Πρώτον, είναι παραδοσιακά δύσκολο για τους εκπροσώπους των φυσικών και κοινωνικών επιστημών να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και να καταλάβει ο ένας τον άλλο, γιατί οι οπτικές, οι προσεγγίσεις, οι αντιλήψεις και ο «λόγος» τους διαφέρουν κατά πολύ. Είναι ακόμη πιο δύσκολο για αυτούς να εγκαθιδρύσουν μια διεπιστημονική συνεργασία που να διαπερνά τα συμβατικά όρια και τους περιορισμούς κάθε επιστήμης. Δεύτερον, υπάρχουν σημαντικά εμπόδια στη διατύπωση θεωρητικών θέσεων που αφορούν τις σχέσεις φύσης-κοινωνίας, τα οποία υπερβαίνουν τα αυστηρά καθορισμένα όρια των επιστημονικών κλάδων. Επίσης, κατάλληλες λύσεις δεν μπορούν να βρεθούν από φυσικούς επιστήμονες που επεκτείνουν το θεματικό πεδίο του επιστημονικού τους κλάδου για να συμπεριλάβουν πολιτικοοικονομικές προσεγγίσεις ούτε μπορούν να δοθούν λύσεις από κοινωνικούς επιστήμονες που προσπαθούν να λειτουργήσουν ως ειδικοί σε πεδία όπως η επιστήμη του εδάφους ή οι κλιματικές αλλαγές. Έτσι, το περιβάλλον ως θεωρητικό πρόβλημα περικλείει μιαν ανεκπλήρωτη ακόμη πρόκληση: να καθιερώσει ένα νέο θεωρητικό πλαίσιο για να διερευνηθούν επιστημονικά οι συσχετίσεις μεταξύ φύσης και κοινωνίας (Dickens, 1992). Προσπαθώντας να «οριοθετήσουμε» σε κάποιο βαθμό τις σχέσεις φύσης κοινωνίας, παρακάτω παραθέτουμε τις κύριες αντιλήψεις τόσο σε κοινωνιολογικό όσο και σε φιλοσοφικό επίπεδο. Ο ρόλος της φύσης στην ανάπτυξη Η ανθρωπότητα κατά κύριο λόγο έχει ευημερήσει μέσω του συνεχούς μετασχηματισμού της φύσης (Schellnhuher et. al., 2005). Η εκ μέρους του ανθρώπου καταστροφή της φύσης δεν αποτελεί φαινόμενο σύγχρονο. Ούτε περιορίζεται στο δυτικό πολιτισμό. Την περιβαλλοντική καταστροφή δεν υπαινίσσεται μόνο το γεγονός ότι όλοι σχεδόν οι αρχαίοι πολιτισμοί έχουν πλάσει μύθους για κατακλυσμούς και εκπτώσεις από κάποια αρχική "χρυσή εποχή". Ούτε ότι οι μύθοι αυτοί αποδίδουν τους κατακλυσμούς και τις εκπτώσεις στην απληστία. Για την πληθώρα και την έκταση των περιβαλλοντικών καταστροφών στο απώτερο παρελθόν μαρτυρούν συνεχώς περισσότερες γεωλογικές, αρχαιολογικές, παλαιοντολογικές και κλιματολογικές μελέτες. Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο υπέρ της εκτίμησης ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος αποτελεί πανάρχαιη υπόθεση, είναι ότι ο πολιτισμός συνυφαίνεται οργανικά με μια σειρά από σημαντικούς σταθμούς, που με λίγες εξαιρέσεις, επιτείνουν την καταστροφική συμπεριφορά του ανθρώπου. Ο παλαιότερος (και καθοριστικότερος) απ' αυτούς είναι η ανακάλυψη της γεωργίας (Μπουρατίνος, 1999). Η μετάβαση του ανθρώπου από την κυνηγετική στην αγροτική οικονομία, η οποία συνεπαγόταν μεγάλες ιδεολογικές και τεχνολογικές αλλαγές πέρασε στην ανθρώπινη μνήμη και καταγράφηκε στις μυθολογικές και θρησκευτικές δοξασίες ως η εκδίωξη από τον παράδεισο. Ο καινούργιος τρόπος ζωής μπορεί να προσέφερε νέες δυνατότητες ανάπτυξης και κοινωνικής εξέλιξης βοηθώντας να φθάσει η ανθρωπότητα σ' αυτό που εμείς σήμερα ονομάζουμε "πολιτισμό", αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι προσέφερε μεγαλύτερη χαρά 16

17 και ευτυχία. Αντίθετα η συνεχής αναζήτηση του χαμένου παραδείσου μέχρι και σήμερα δείχνει ότι εκείνες οι συνθήκες ζωής χωρίς την γνώση, την εργασία και τον "πολιτισμό" εξασκούν ακόμη και σήμερα μία αδιαφιλονίκητη γοητεία (Παντής & Παρασκευόπουλος, 2001). Για να δούμε αυτή την κατάσταση, όσο καθαρά γίνεται, πρέπει πρώτα να περιγράψουμε τις κύριες αλλαγές στο χαρακτήρα του πολιτισμού στο σημερινό κόσμο, και ειδικά τη σχέση του με τη φύση. Εδώ πάλι αρχίζουμε από την πεποίθηση ότι ο πολιτισμός πάντοτε προσδιορίζει και καθιερώνει την ανθρώπινη αντίληψη περί της φύσης καθώς και την προσέγγισή του προς αυτήν (Ζηστάκης, 1999). Η Yrjö Haila και ο Richard Levins προτείνουν τρεις θεμελιώδεις λόγους για τους οποίους η κοινωνική δραστηριότητα λεηλατεί το περιβάλλον: πλεονεξία, φτώχεια και άγνοια (1992 σελ. 60). Πλεονεξία: η προστακτική σε μια κεφαλαιοκρατική παγκόσμια οικονομία επιβάλλει στις επιχειρήσεις να είναι κερδοφόρες. Η ανάγκη για το βραχυπρόθεσμο οικονομικό όφελος πριν από τα μακροπρόθεσμα κοινωνικά ενδιαφέροντα. Φτώχεια: μια μετάβαση προς την οικονομική δραστηριότητα που κατευθύνεται στην αποκατάσταση της φύσης απαιτεί τις επιφυλάξεις. Όπου υπάρχει εκτεταμένη φτώχεια, οι κυβερνώντες ανησυχούν περισσότερο για τη προσφορά τροφίμων και την απασχόληση από ότι για τα επιβλαβή αποτελέσματα των φυτοφαρμάκων και της βιομηχανικής ανάπτυξης. Άγνοια: οι περισσότερες συμβουλές και πληροφορίες για τους βιομηχάνους, τους αγρότες και τους διευθυντές προέρχονται από τους οικονομικούς συμβούλους, τις χημικές επιχειρήσεις και τους προμηθευτές του βιομηχανικού εξοπλισμού. Έτσι τα οικολογικά ζητήματα και τα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος ή της δημόσιας υγείας, συνήθως απεικονίζουν χαρακτηριστικά τους βραχυπρόθεσμους οικονομικούς στόχους, παρά ένα όραμα για το περιβάλλον από την άποψη του κοινωνικού ενδιαφέροντος. Γεγονός είναι, όμως, ότι ανθεκτικότερες είναι οι κοινωνίες «σταθερής κατάστασης» που μαθαίνουν να ζουν, όσο καλύτερα μπορούν, σε αρμονία με το χρονοδιάγραμμα της φύσης (Rifkin, 2003). Σχεδιασμός και εφαρμογή Ενέργεια και περιβάλλον Κάθε φυσικό σύστημα περιέχει (ή εναλλακτικά αποθηκεύει) μία ποσότητα που ονομάζεται ενέργεια. Ενέργεια, συνεπώς, είναι η ικανότητα ενός σώματος ή συστήματος να παραγάγει έργο. Οποιαδήποτε μορφή δράσης από τα παιδικά παιχνίδια μέχρι τη λειτουργία των μηχανών και από το μαγείρεμα τροφών μέχρι τη γραμμή παραγωγής στο εργοστάσιο προϋποθέτει κατανάλωση ενέργειας. Επομένως, η ενέργεια είναι καθοριστικός παράγοντας για την επιβίωση και διαμόρφωση των συνθηκών της ζωής του ανθρώπου. Υπάρχουν διάφορες μορφές ενέργειας: θερμική (θερμότητα), φωτεινή (ακτινοβολία), κινητική, δυναμική, ηλεκτρική, χημική, πυρηνική ενέργεια κλπ. Ως γνωστόν, η ενέργεια δεν 17

18 προέρχεται από το πουθενά ούτε και εξαφανίζεται. Απλά συνεχώς μετατρέπεται από τη μια μορφή στην άλλη. Όλες οι μορφές ενέργειας βρίσκονται αποθηκευμένες με διάφορους τρόπους στη φύση. Οι ενεργειακές αυτές αποθήκες ή αλλιώς πηγές ενέργειας χωρίζονται σε δυο κατηγορίες: τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που ανανεώνονται συνεχώς και με φυσικό τρόπο και τις οποίες μπορούμε να τις χρησιμοποιούμε χωρίς το φόβο της εξάντλησής τους. Τέτοιες είναι ο ήλιος (ηλιακή ενέργεια), ο άνεμος (αιολική ενέργεια), η βιομάζα (φυτά, απορρίμματα, αγροτικά παραπροϊόντα), το κινούμενο νερό (υδραυλική ενέργεια) και η γεωθερμία (γεωθερμική ενέργεια). τις Μη-ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, των οποίων τα αποθέματα εξαντλούνται με τη χρήση και δεν υπάρχει η δυνατότητα ανανέωσης τους μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Μη Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας είναι κυρίως τα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, και γαιάνθρακας) που αποτελούν, μαζί με τα προϊόντα τους (π.χ. βενζίνη, υγραέριο κλπ.), από το τέλος του 19ου αιώνα και όλο τον 20ο αιώνα την κύρια πηγή ενέργειας του ανθρώπου και δυστυχώς την πιο ρυπογόνα. Μεγάλο μέρος της απαιτούμενης ενέργειας παράγεται από ορυκτά καύσιμα, των οποίων η καύση συνεισφέρει στην παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου και στην κλιματική αλλαγή. Ταυτόχρονα, το κόστος για την αγορά ενέργειας αυξάνεται συνεχώς τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της στενότητας των ενεργειακών πόρων, επιβαρύνοντας τους μέσους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Στο πλαίσιο αυτό, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη το γεγονός ότι η κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση και ψύξη χώρων και παραγωγή ζεστού νερού στα κτίρια αποτελεί το 40% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γίνεται εμφανής η αναγκαιότητα προώθησης πολιτικών, μέτρων και δράσεων ορθολογικής χρήσης και εξοικονόμησης ενέργειας. Χωρίς να παραγνωρίζεται η σημασία των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας τα επόμενα χρόνια αναμένεται οι δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας να αποδώσουν σημαντικότερα οφέλη και μάλιστα με μικρότερο συνολικό κόστος. Χρησιμοποιώντας τεχνολογίες και υλικά που είναι ήδη διαθέσιμα στην αγορά, σε συνδυασμό με την προσεκτική διαχείριση των συστημάτων ψύξης και θέρμανσης, η ενεργειακή κατανάλωση ενός σπιτιού μπορεί να μειωθεί σε ποσοστό 40% - 50%, διατηρώντας ή και βελτιώνοντας τις συνθήκες διαβίωσης σε αυτό και μειώνοντας σημαντικά τους αντίστοιχους λογαριασμούς ενέργειας. Εν κατακλείδι, το σκεπτικό της εξοικονόμησης ενέργειας βασίζεται στην προσπάθεια για εξεύρεση τρόπων που θα μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας και θα βελτιώσουν την ενεργειακή απόδοση του εξοπλισμού που καταναλώνει ενέργεια, χωρίς να επηρεάζονται οι συνθήκες άνεσης των χρηστών. Με το τρόπο αυτό επιτυγχάνεται μείωση της ζήτησης ενέργειας και συνεπώς μείωση της κατανάλωσης καυσίμων. 18

19 Εξοικονόμηση ενέργειας στα κτήρια 11 Σύμφωνα με το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ), η κατανάλωση ενέργειας στα κτίρια στην Ελλάδα παρουσιάζει αυξητική τάση, λόγω της αύξησης της χρήσης κλιματιστικών και μικροσυσκευών. Η χρήση των κλιματιστικών αποτελεί σημαντικό παράγοντα αύξησης του ηλεκτρικού φορτίου αιχμής στη χώρα, με τεράστιες οικονομικές συνέπειες και σημαντική επιβάρυνση του καταναλωτή. Επί πλέον, τα κλιματιστικά επιδεινώνουν το φαινόμενο της υπερθέρμανσης των αστικών κέντρων και τις συνεπαγόμενες δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν το καλοκαίρι. Η εξοικονόμηση ενέργειας σε ένα κτήριο εξασφαλίζεται εν μέρει με τον κατάλληλο σχεδιασμό του κτηρίου και τη χρήση ενεργειακά αποδοτικών δομικών στοιχείων και συστημάτων και εν μέρει μέσω της υψηλής αποδοτικότητας των εγκατεστημένων ενεργειακών συστημάτων. Άλλος ένας καθοριστικός παράγοντας εξοικονόμησης ενέργειας είναι η ενεργειακή διαχείριση του κτηρίου, μία συστηματική, οργανωμένη και συνεχής δραστηριότητα που αποτελείται από ένα προγραμματισμένο σύνολο διοικητικών, τεχνικών και οικονομικών δράσεων. Οι επεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε ένα κτήριο μπορεί να αφορούν: Το κτηριακό κέλυφος (π.χ. θερμομόνωση, κατάλληλα συστήματα ανοιγμάτων, παθητικά ηλιακά συστήματα) Τον περιβάλλοντα χώρο του κτηρίου (π.χ. χρήση βλάστησης) Τις εγκαταστάσεις θέρμανσης, ψύξης, φωτισμού, ζεστού νερού και τις ηλεκτρικές συσκευές Την ορθολογική χρήση του κτηρίου και την αξιοποίηση των δομικών του στοιχείων (π.χ. ενεργειακή διαχείριση, φυσικός αερισμός, αξιοποίηση της θερμικής μάζας). Βιοκλιματικός σχεδιασμός Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός είναι ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός του κτηρίου που γίνεται λαμβάνοντας υπόψη εξαρχής το τοπικό κλίμα μιας περιοχής, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται θερμική και οπτική άνεση στο κτήριο με την ελάχιστη δυνατή κατανάλωση ενέργειας καθ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Σημαντικό στοιχείο του βιοκλιματικού σχεδιασμού αποτελεί η αξιοποίηση των διαθέσιμων περιβαλλοντικών πηγών (ήλιος, αέρας, νερό, έδαφος) με την ενσωμάτωση παθητικών συστημάτων για σκοπούς θέρμανσης, ψύξης, φωτισμού και αερισμού των κτηρίων. Θερμομόνωση κτηρίων Όπως είναι γνωστό, ανάμεσα σε δύο σώματα με διαφορετικές θερμοκρασίες, προκαλείται μεταφορά θερμότητας από το θερμότερο προς το ψυχρότερο. Κάτι ανάλογο συμβαίνει το χειμώνα από το εσωτερικό του κτηρίου προς τον εξωτερικό κρύο αέρα, αλλά και το καλοκαίρι, από τον εξωτερικό θερμό αέρα προς το δροσερότερο εσωτερικό του κτηρίου. Η θερμομόνωση του κτηρίου επιβραδύνει την ταχύτητα ανταλλαγής θερμότητας του κτηρίου με το περιβάλλον μέσα από τις επιφάνειες (τοίχους, στέγες, πατώματα, πόρτες, παράθυρα). 11 Τα στοιχεία προέρχονται από τον δικτυακό τόπο του ΚΑΠΕ (www.cres.gr) και του Ιδρύματος Ενέργειας Κύπρου (www.cie.org.cy) 19

20 Η θερμομόνωση ενός κτηρίου, προσφέρει ουσιαστικά σε αυτό ένα «προστατευτικό περίβλημα» έτσι ώστε το χειμώνα να μειώνεται ο ρυθμός με τον οποίο η θερμότητα διαφεύγει από το κτήριο και το καλοκαίρι να μειώνεται ο ρυθμός με το οποίο η θερμότητα εισάγεται σε αυτό. Με το τρόπο αυτό επιτυγχάνεται μείωση της κατανάλωσης ενέργειας με την οποία τροφοδοτούνται τα διάφορα συστήματα θέρμανσης και ψύξης των κτηρίων. Τα πιο συνηθισμένα θερμομονωτικά υλικά εμποδίζουν την ροή θερμότητας από και προς το κτήριο επειδή περιέχουν στο εσωτερικό τους ακίνητο αέρα παγιδευμένο είτε σε ίνες (π.χ υαλοβάμβακας) είτε σε κλειστές κυψελίδες (π.χ διογκωμένη πολυστερίνη). Η θερμομονωτική ικανότητα κάθε υλικού είναι διαφορετική. Θέρμανση ψύξη κτηρίων Συστήματα Κεντρικής Θέρμανσης Το πιο διαδεδομένο σύστημα κεντρικής θέρμανσης είναι με θερμό νερό χαμηλών θερμοκρασιών. Στις εγκαταστάσεις αυτές χρησιμοποιείται ένας λέβητας ο οποίος θερμαίνει το νερό που κυκλοφορεί στα θερμαντικά σώματα (καλοριφέρ) με καύση πετρελαίου. Το βασικότερο βήμα για εξοικονόμηση ενέργειας στα συστήματα αυτά είναι η σωστή και τακτική συντήρηση και η ρύθμιση του συστήματος καυστήρα/λέβητα, εφόσον έτσι εξασφαλίζεται ψηλή απόδοση του συστήματος. Η συντήρηση πρέπει να γίνεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο συντηρητή τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, στην αρχή ή στο τέλος της χειμερινής περιόδου και σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των θερμαντικών σωμάτων θα πρέπει να γίνεται περιοδική εξαέρωση. Η εξαέρωση γίνεται με σκοπό να απομακρυνθεί από το σώμα ο παγιδευμένος αέρας ο οποίος δεν επιτρέπει στο νερό να κυκλοφορεί ελεύθερα. Αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό αφού μέρος της επιφάνειας του καλοριφέρ (συνήθως το πάνω μέρος του) είναι κρύο σε αντίθεση με την υπόλοιπη επιφάνειά του που είναι ζεστή. Η αποδοτικότητα των σωμάτων μπορεί επίσης να βελτιωθεί με το περιοδικό καθαρισμό των εσωτερικών πτερυγίων του με τη βοήθεια ειδικής βούρτσας. Με στόχο επίσης τη μείωση της άσκοπης σπατάλης ενέργειας, η λειτουργία του συστήματος θα πρέπει να ελέγχεται αυτόματα από εσωτερικό θερμοστάτη χώρου. Ο θερμοστάτης του συστήματος θα πρέπει να είναι τοποθετημένος σε θέση αντιπροσωπευτική της θερμοκρασίας του χώρου και όχι κοντά σε καλοριφέρ ή άλλες πηγές θερμότητας που μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία του και να ρυθμίζεται στη χαμηλότερη δυνατή θερμοκρασία που ικανοποιεί τις συνθήκες άνεσης των ενοίκων. Συνήθως μια ρύθμιση στους 20 βαθμούς Κελσίου είναι ικανοποιητική. Οι προγραμματιζόμενοι θερμοστάτες παρέχουν επίσης τη δυνατότητα ταυτόχρονου προγραμματισμού της περιόδου λειτουργίας του συστήματος και της επιθυμητής θερμοκρασίας για κάθε περίοδο. Συστήματα Κλιματισμού/Δροσισμού Η επιλογή των κλιματιστικών θα πρέπει πάντοτε να γίνεται λαμβάνοντας υπόψη την ενεργειακή τους απόδοση και τις ανάγκες του χώρου. Δεδομένης της ευρείας χρήσης των κλιματιστικών, ειδικά για σκοπούς ψύξης χώρου, τα κλιματιστικά υψηλής ενεργειακής απόδοσης παρέχουν τη δυνατότητα σημαντικής εξοικονόμησης ενέργειας. 20

21 Επιπλέον, το σύστημα INVERTER επιλέγει την κατάλληλη συχνότητα λειτουργίας του κλιματιστικού μηχανήματος μεταβάλλοντας την ψυκτική/θερμική απόδοσή του ανάλογα με τις ανάγκες του χώρου, εξοικονομώντας έτσι σημαντικά ποσά ενέργειας. Φωτισμός Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για φωτισμό εξαρτάται από την ισχύ των λαμπτήρων (watt) και το χρόνο λειτουργίας τους. Οι σύγχρονοι οικονομικοί λαμπτήρες, για το ίδιο επίπεδο φωτεινότητας με τους κοινούς λαμπτήρες πυρακτώσεως, έχουν 10 φορές μεγαλύτερο χρόνο ζωής και απαιτούν το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής κατανάλωσης. Το κόστος αγοράς τους είναι μεν μεγαλύτερο αλλά το συνολικό οικονομικό όφελος κατά τη χρήση τους είναι σημαντικό ως αποτέλεσμα της χαμηλής κατανάλωσης ρεύματος και της μεγαλύτερης διάρκειας ζωής τους (1 λαμπτήρας χαμηλής κατανάλωσης αντιστοιχεί με 10 κοινούς λαμπτήρες). Παρακάτω παρατίθεται πίνακας αντιστοιχίας ισχύος κοινών λαμπτήρων με λαμπτήρες χαμηλής κατανάλωσης για το ίδιο ποσό φωτεινότητας. Ισχύς Λαμπτήρα Χαμηλής Κατανάλωσης (W) Ισχύς Κοινού Λαμπτήρα Πυρακτώσεως (W) Υπάρχει επίσης η επιλογή των αισθητήρων φωτισμού με φωτοκύτταρα που ανάβουν και σβήνουν τα φώτα ανάλογα με τη διαθέσιμη ποσότητα φωτός ημέρας καθώς και οι χρονοδιακόπτες, που ρυθμίζουν το άναμμα και σβήσιμο των φώτων ανάλογα με τη χρήση των χώρων. Σε κάθε περίπτωση, τον καλύτερο τρόπο εξοικονόμησης ενέργειας στο φωτισμό αποτελεί η μέγιστη εκμετάλλευση του φυσικού φωτισμού και η ορθολογική χρήση του τεχνητού φωτισμού αναλόγως του χώρου και των αναγκών μας. Ηλεκτρικές συσκευές Οι διάφοροι τύποι των ηλεκτρικών συσκευών δεν καταναλώνουν την ίδια ενέργεια. Η ενεργειακή σήμανση αποσκοπεί στην ενημέρωση των καταναλωτών για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας που έχει μια συσκευή. Οι συσκευές κατατάσσονται σε κατηγορίες Α έως G. Τα πιο ενεργειακά αποδοτικά μοντέλα φέρουν ένδειξη Α και τα λιγότερο αποδοτικά ένδειξη G. Εξοικονόμηση ενέργειας με αλλαγή νοοτροπίας Για να εξοικονομηθεί ενέργεια δεν χρειάζεται απαραιτήτως αντικατάσταση υπαρχόντων υλικών/εξοπλισμού ή αγορά επιπρόσθετων προϊόντων. Σημαντικά ποσά ενέργειας μπορούν 21

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc Αρχές ενεργειακού σχεδιασμού κτηρίων Αξιοποίηση των τοπικών περιβαλλοντικών πηγών και τους νόμους ανταλλαγής ενέργειας κατά τον αρχιτεκτονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Κατερίνα Χατζηβασιλειάδη Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ 1. Εισαγωγή Η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Εκπαιδευτικά θεματικά πακέτα (ΚΙΤ) για ευρωπαϊκά θέματα Τ4Ε 2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Teachers4Europe Οδηγιεσ χρησησ Το αρχείο που χρησιμοποιείτε είναι μια διαδραστική ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΝΑΙ: H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΝΑΙ: H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΝΑΙ: H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΡΜΕΝΗΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΓΚΑΤΖΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΑΓΡΕ ΘΕΟΔΩΡΑ ΔΙΑΛΙΑΤΣΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμησης Ενέργειας

Εξοικονόμησης Ενέργειας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Πράσινη Επιχειρηματικότητα στον τομέα της Ενέργειας Γ. Βουγιουκλάκης Υπ. Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς ΚΑΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα εκ του µηδενός σε ιστορικά πλαίσια ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο φυσικός φωτισµός αποτελεί την τεχνική κατά την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Με τον όρο «ενεργειακή αναβάθμιση» εννοούμε μια σειρά απλών επεμβάσεων τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του κτηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Διαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Φωτοβολταϊκά Αστείρευτη ενέργεια από τον ήλιο! Η ηλιακή ενέργεια είναι μια αστείρευτη πηγή ενέργειας στη διάθεση μας.τα προηγούμενα χρόνια η τεχνολογία και το κόστος παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμησης Ενέργειας στα Κτίρια

Εξοικονόμησης Ενέργειας στα Κτίρια Εξοικονόμησης Ενέργειας στα Κτίρια Γιώργος Μαρκογιαννάκης Διπλ. Μηχανολόγος - Ενεργειακός Μηχανικός, Μ.Sc. ΚΑΠΕ Τομέας Ανάλυσης Ενεργειακής Πολιτικής Γενικά Υφιστάμενα Κτίρια Ανομοιομορφία στις Καταναλώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μπότσαρη 2 Τ.Κ. 42100 Τρίκαλα Τηλέφωνο: 24310-46427 Fax: 24310-35950 ΖΥΓΟΛΑΝΗ ΟΛΓΑ ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Κινητό: 6972990707 Κινητό:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9 3. Ας περιγράψουμε σχηματικά τις αρχές επί των οποίων βασίζονται οι καινοτόμοι σχεδιασμοί κτηρίων λόγω των απαιτήσεων για εξοικονόμηση ενέργειας και ευαισθησία του χώρου και του περιβάλλοντος ; 1. Τέτοιες

Διαβάστε περισσότερα

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία;

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Διεπιστημονική προσέγγιση στα ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ :Τεχνολογία, Περιβάλλον, Πολιτισμός Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Κλειώ Αξαρλή,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεδειγμένες Ενεργειακές Παρεμβάσεις στο Κέλυφος και στις ΗΜ Εγκαταστάσεις Κατοικιών

Ενδεδειγμένες Ενεργειακές Παρεμβάσεις στο Κέλυφος και στις ΗΜ Εγκαταστάσεις Κατοικιών Ενδεδειγμένες Ενεργειακές Παρεμβάσεις στο Κέλυφος και στις ΗΜ Εγκαταστάσεις Κατοικιών Γιώργος Μαρκογιαννάκης Διπλ. Μηχανολόγος - Ενεργειακός Μηχανικός, Μ.Sc. ΚΑΠΕ Τομέας Ανάλυσης Ενεργειακής Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Project Τμήμα Α 3 Ενότητες εργασίας Η εργασία αναφέρετε στις ΑΠΕ και μη ανανεώσιμες πήγες ενέργειας. Στην 1ενότητα θα μιλήσουμε αναλυτικά τόσο για τις ΑΠΕ όσο και για τις μη

Διαβάστε περισσότερα

Χτίζοντας Το Μέλλον. Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής

Χτίζοντας Το Μέλλον. Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Χτίζοντας Το Μέλλον Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας ΚΑΠΕ ΥΠΕΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση κτιριακού αποθέματος

Υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση κτιριακού αποθέματος Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση κτιριακού αποθέματος Εξοικονόμηση Ενέργειας Στα Κτίρια Πάρος 15 Οκτωβρίου 2012 Ελπίδα Πολυχρόνη Μηχανολόγος Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ ΗΜΟΒΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ : ΠΕ20- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ e-mail : dimoveli@sch.

ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ ΗΜΟΒΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ : ΠΕ20- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ e-mail : dimoveli@sch. ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ ΗΜΟΒΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ : ΠΕ20- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ e-mail : dimoveli@sch.gr Το Πρόβληµα Η εξάντληση των φυσικών πόρων Ρύπανση του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ O φυσικός ή παθητικός δροσισμός βασίζεται στην εκμετάλλευση ή και στον έλεγχο των φυσικών φαινομένων που λαμβάνουν χώρα στο κτήριο και το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενεργειακή βιωσιμότητα των ΟΤΑ

Ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενεργειακή βιωσιμότητα των ΟΤΑ Ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενεργειακή βιωσιμότητα των ΟΤΑ Εύη Τζανακάκη Ελευθερία Αλεξανδρή Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας GRV Energy Solutions S.A Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Σκοπός της GRV Ενεργειακές Εφαρμογές Α.Ε. είναι η κατασκευή ενεργειακών συστημάτων που σέβονται το περιβάλλον με εκμετάλλευση

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβάσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας EUROFROST ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΥΚΑΣ

Επεμβάσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας EUROFROST ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΥΚΑΣ Επεμβάσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας EUROFROST ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΥΚΑΣ Εξοικονόμηση χρημάτων σε υφιστάμενα και νέα κτίρια Ένα υφιστάμενο κτίριο παλαιάς κατασκευής διαθέτει εξοπλισμό χαμηλής ενεργειακής απόδοσης,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Τι μπορεί να αναλάβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Οι ΟΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατέχουν πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση ενέργειας και κτίρια: Επισκόπηση εξελίξεων για τον τεχνικό κόσμο

Εξοικονόμηση ενέργειας και κτίρια: Επισκόπηση εξελίξεων για τον τεχνικό κόσμο ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Εξοικονόμηση ενέργειας και κτίρια: Επισκόπηση εξελίξεων για τον τεχνικό κόσμο Εισηγητής: Αμανατίδης Άνθιμος Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

υναµικό Εξοικονόµησης Ενέργειας στα ηµόσια Κτίρια Έργο ΥΠΑΝ-ΚΑΠΕ: 25 Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε ηµόσια Κτίρια

υναµικό Εξοικονόµησης Ενέργειας στα ηµόσια Κτίρια Έργο ΥΠΑΝ-ΚΑΠΕ: 25 Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε ηµόσια Κτίρια υναµικό Εξοικονόµησης Ενέργειας στα ηµόσια Κτίρια Έργο ΥΠΑΝ-ΚΑΠΕ: 25 Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε ηµόσια Κτίρια Γιώργος Μαρκογιαννάκης ιπλ. Μηχανολόγος - Ενεργειακός Μηχανικός, Μ.Sc. ΚΑΠΕ ιεύθυνση Ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Κείμενο θέσεων και πολιτικής του Ομίλου ΤΙΤΑΝ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Κατά τα τελευταία 100 χρόνια η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα έχει αυξηθεί κυρίως λόγω της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

κάποτε... σήμερα... ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης

κάποτε... σήμερα... ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΤΗΡΙΟ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; κάποτε... η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης σήμερα... σήμερα ΚΤΗΡΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: σημαντικός ρυπαντής

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 EURONET 50/50 Μεθοδολογία Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 Πώς να ξεκινήσετε: 1. Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας στα σχολεία EURONET 50/50; Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ & ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΔΟΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ 1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ Οι απαιτήσεις κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Η ενέργεια υπάρχει παντού παρόλο που δεν μπορούμε να την δούμε. Αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη της από τα αποτελέσματα της.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάζουμε σήμερα το πρόγραμμα για την ενεργειακή αναβάθμιση των ιδιωτικών κατοικιών στη χώρα μας.

Παρουσιάζουμε σήμερα το πρόγραμμα για την ενεργειακή αναβάθμιση των ιδιωτικών κατοικιών στη χώρα μας. Δελτίο Τύπου Αθήνα, 28 Ιουλίου 2009 Εισαγωγική Ομιλία του Υπουργού Ανάπτυξης Κωστή Χατζηδάκη κατά την παρουσίαση του προγράμματος Ενεργειακής Αναβάθμισης Κατοικιών «Εξοικονόμηση κατ οίκον» Παρουσιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2011» ΗΜΕΡΙΔΑ ΙΕΝΕ 22-23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011.

«ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2011» ΗΜΕΡΙΔΑ ΙΕΝΕ 22-23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011. «ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2011» ΗΜΕΡΙΔΑ ΙΕΝΕ 22-23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011. 6 η Συνεδρία Α.Π.Ε. και Ενεργειακή αποδοτικότητα ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟςΗ ΚΤΙΡΙΩΝ Μαργαρίτα

Διαβάστε περισσότερα

Το energy condition των κλιματιστικών

Το energy condition των κλιματιστικών Το energy condition των κλιματιστικών Πώς διαβάζουμε τις νέες ενεργειακές ετικέτες των κλιματιστικών και τι πρέπει να γνωρίζουμε πριν την αγορά και τη χρήση της κάθε είδους συσκευής για να πετύχουμε τη

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

πως εξελίχθηκε. ( 60-70) σύγχρονα υλικά & σχεδιασμός ανεξάρτητος από το περιβάλλον του κτιρίου

πως εξελίχθηκε. ( 60-70) σύγχρονα υλικά & σχεδιασμός ανεξάρτητος από το περιβάλλον του κτιρίου Η εξέλιξη της ενεργειακής κατανάλωσης στα κτίρια πως ξεκίνησε... Η ανθρώπινη κατοικία ήταν πάντα απόλυτα προσαρμοσμένη στις τοπικές κλιματικές συνθήκες (προστασία & θερμική άνεση - παραδοσιακή αρχιτεκτονική)

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της».

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της». Το σχολείο μας συνεχίζει φέτος, για τρίτη σχολική χρονιά, να συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Οικολoγικά Σχολεία, το οποίο προσφέρει στους μαθητές μια νέα εμπειρία. Το

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09

4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09 4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09 Ξεν. Holliday Inn, Αττική, 23-24 Οκτωβρίου 2009 ΠΡΑΣΙΝΑ ΚΤΙΡΙΑ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Δρ. Γ. Αγερίδης, Α. Ανδρουτσόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΗΜΕΡΙ Α Κ.Α.Π.Ε. 14 & 15 10 2004 Νέες προοπτικές για την ενεργειακή αναβάθµιση κτιρίων

ΙΗΜΕΡΙ Α Κ.Α.Π.Ε. 14 & 15 10 2004 Νέες προοπτικές για την ενεργειακή αναβάθµιση κτιρίων ΙΗΜΕΡΙ Α Κ.Α.Π.Ε. 14 & 15 10 2004 Νέες προοπτικές για την ενεργειακή αναβάθµιση κτιρίων Θεσµικές Ρυθµίσεις για «Αειφόρα Κτίρια σε Αειφόρες Πόλεις: Μηχανισµοί παρακολούθησης και ελέγχου Μαργαρίτα Χονδρού-Καραβασίλη

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα Ι Ragab Mohammed Βάσωφ Θάνος Μήτσιος Αντώνης Μιμίδης Άγγελος Δήμας Νίκος

Ομάδα Ι Ragab Mohammed Βάσωφ Θάνος Μήτσιος Αντώνης Μιμίδης Άγγελος Δήμας Νίκος «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΤΜΥΗΤΔ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 2 09/05/2012 Ομάδα Ι Ragab Mohammed Βάσωφ Θάνος Μήτσιος Αντώνης Μιμίδης Άγγελος Δήμας Νίκος 1 Εισαγωγικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ Η GREEN EVOLUTION Α.Ε. δραστηριοποιείται στους τοµείς του Περιβάλλοντος, της Ενέργειας και της Οικονοµίας Άνθρακα. Προσφέρει ολοκληρωµένες εξειδικευµένες

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030!

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030! ΕυρωπαϊκήΕνεργειακήΠολιτική Λ. Γούτα Χηµικός Μηχανικός ΣύµβουλοςΕνέργειας, Περιβάλλοντος &Ανάπτυξης Υποψήφια Βουλευτής Ν, Α Θεσ/νίκης, 2007 1 Ενέργεια και Περιβάλλον : υο προκλήσεις Οι αλλαγές των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Πολιτικές προώθησης Θέρμανσης & Ψύξης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Συγγραφείς: Austrian Energy Agency: Nina Pickl, Johannes Schmidl, Lorenz Strimitzer

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη Πιλοτική Αστική Γειτονιά

Πράσινη Πιλοτική Αστική Γειτονιά Το Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) και ο ήµος Αγίας Βαρβάρας υλοποιούν το Έργο "Πράσινη Πιλοτική Αστική Γειτονιά», µε χρηµατοδότηση του Προγράµµατος ΕΠΠΕΡΑΑ/ΕΣΠΑ. Το έργο έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονομήστε Ενέργεια. Εύκολες συμβουλές για εσάς και την οικογένειά σας

Εξοικονομήστε Ενέργεια. Εύκολες συμβουλές για εσάς και την οικογένειά σας Εξοικονομήστε Ενέργεια Εύκολες συμβουλές για εσάς και την οικογένειά σας Τι είναι η Κλιματική Aλλαγή; Η Κλιματική Αλλαγή αναφέρεται στα μεταβαλλόμενα καιρικά φαινόμενα, που παρατηρούνται σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο»

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» 1. Εθνικό πλαίσιο επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Σκοπός του νέου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (νόμος 3468/2006 ΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς 1) Με την ενεργειακή διαχείριση: α) εξασφαλίζονται οι αναγκαίες συνθήκες και υπηρεσίες με μικρή υποβάθμιση της

Διαβάστε περισσότερα

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Αν δεν πιστεύετε τις στατιστικές, κοιτάξτε το πορτοφόλι σας. Πάνω από τη µισή ενέργεια που χρειάζεται ένα σπίτι, καταναλώνεται για τις ανάγκες της θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ & ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΟΙΚΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Με τον όρο Ηλιακή Ενέργεια χαρακτηρίζουμε το σύνολο των διαφόρων μορφών ενέργειας που προέρχονται από τον Ήλιο. Το φως και η θερμότητα που ακτινοβολούνται, απορροφούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Λαμπάκης Δήμαρχος Αλεξανδρούπολης

Ευάγγελος Λαμπάκης Δήμαρχος Αλεξανδρούπολης Σχεδίο Δράσης Αειφορικής Ενέργειας (ΣΔΑΕ) Η εμπειρία του Δήμου Αλεξανδρούπολης Ευάγγελος Λαμπάκης Δήμαρχος Αλεξανδρούπολης Ημερίδα «Η ενεργειακή αποδοτικότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Μια ευκαιρία για

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Χώρα, Πόλη Ελλάδα, Αρχάνες Μελέτη περίπτωσης Όνομα Δήμου: Αρχανών κτιρίου: Όνομα σχολείου: 2 Δημοτικό Σχολείο Αρχανών Το κλίμα στις Αρχάνες έχει εκτεταμένες περιόδους ηλιοφάνειας, Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα Εναρμόνιση της Οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες 1 ο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση ΙΑΤΡΙΔΗΣ ΜΗΝΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

"Μέτρα Ενεργειακής και Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης Δημοσίων Κτιρίων και Ανοικτών Χώρων" Ένωση Εταιρειών EXERGIA 4M

Μέτρα Ενεργειακής και Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης Δημοσίων Κτιρίων και Ανοικτών Χώρων Ένωση Εταιρειών EXERGIA 4M 2 η Τεχνική Συνάντηση στα πλαίσια του Έργου REPUBLIC-MED με θέμα: "Μέτρα Ενεργειακής και Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης Δημοσίων Κτιρίων και Ανοικτών Χώρων" Ένωση Εταιρειών EXERGIA 4M 29 Μαΐου 2014, Πειραιάς

Διαβάστε περισσότερα

EURECO (2000 2002) (2004)

EURECO (2000 2002) (2004) Ηµερίδα ΚΑΠΕ & ήµου Κερατέας «Τρόποι ενσωµάτωσης Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας σε τοπικό επίπεδο» 30 Ιουνίου 2010 Εξοικονόµησης Ηλεκτρικής Ενέργειας στον Οικιακό Τοµέα Αργυρώ Γιακουµή Φυσικός,

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγική Σειρά Μαθημάτων για την Ενέργεια από το ΙΕΝΕ (Μάρτιος Απρίλιος 2011)

Εισαγωγική Σειρά Μαθημάτων για την Ενέργεια από το ΙΕΝΕ (Μάρτιος Απρίλιος 2011) «Ο Κύκλος της Ενέργειας» Εισαγωγική Σειρά Μαθημάτων για την Ενέργεια από το ΙΕΝΕ (Μάρτιος Απρίλιος 2011) Σύνολο ωρών: 36 2η Σειρά Σεµιναρίων 1 η Ενότητα Τετάρτη, 2 Μαρτίου Εισαγωγικές Ομιλίες Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση - Πραγματικότητα και Προοπτικές στις Αρχές του 21 ου αιώνα

Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση - Πραγματικότητα και Προοπτικές στις Αρχές του 21 ου αιώνα ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΑ 40 ΧΡΟΝΑ ΤΗΣ ΟΛΤΕΚ Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση - Πραγματικότητα και Προοπτικές στις Αρχές του 21 ου αιώνα Δημοσιογραφική Εστία Παρασκευή 22 Ιανουαρίου 2010 Γραφείο Προγραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Βασίλης Γκαβαλιάς, διπλ. μηχανολόγος μηχανικός Α.Π.Θ. Ενεργειακός επιθεωρητής`

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Βασίλης Γκαβαλιάς, διπλ. μηχανολόγος μηχανικός Α.Π.Θ. Ενεργειακός επιθεωρητής` ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΣΚΕΚ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ Εισηγητής: Γκαβαλιάς Βασίλειος,διπλ μηχανολόγος μηχανικός ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Βασίλης Γκαβαλιάς, διπλ. μηχανολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας Εύη Τζανακάκη Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας New Integrated Renovation Strategy

Διαβάστε περισσότερα

Το ενεργειακό πρόβλημα προέρχεται από την συνεχώς αυξανόμενη

Το ενεργειακό πρόβλημα προέρχεται από την συνεχώς αυξανόμενη ΤΕΧNΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ «ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΙΚΟΝΑ-ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ- ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΑΘΗΝΑ, 8-10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΜΟΝΙΜΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΕΕ Για την 9η Συνεδρία:

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαμπος Μαλαματένιος Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ (PhD) ΥπεύθυνοςΤμήματοςΕκπαίδευσης Διεύθυνση Ενεργειακής Πολιτικής & Σχεδιασμού

Χαράλαμπος Μαλαματένιος Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ (PhD) ΥπεύθυνοςΤμήματοςΕκπαίδευσης Διεύθυνση Ενεργειακής Πολιτικής & Σχεδιασμού Πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η 2 η Συνάντηση Εργασίας με θέμα: «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΕ ΣΤΑ ΚΤΗΡΙΑ» Χαράλαμπος Μαλαματένιος Μηχανολόγος Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ EXOIKONOMHΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΤΙΡΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ Σύµφωνα µε το Εθνικό Σχέδιο ράσης και το σενάριο αναφοράς, αναµένεται για το 2030 αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα