ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ - ΑΝΑΓΩΓΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ - ΑΝΑΓΩΓΗΣ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ - ΑΝΑΓΩΓΗΣ 4 3. Εισαγωγή Στην πρώτη χρονική περίοδο της ύπαρξής της η γη είχε αναερόβια ατµόσφαιρα. Η διαδικασία της φωτοσύνθεσης άρχισε 3,5 δισεκατοµµύρια έτη και από τότε οι υπάρχουσες οξειδοαναγωγικές συνθήκες συντηρούνται στην ατµόσφαιρα και στη γη. Οι σηµαντικότερες χηµικές διεργασίες που γνωρίζουµε εδώ και 600 εκατοµύρια έτη συνοψίζονται παρακάτω: CaSiO 3 CO SiO CaCO 3 ιάλυση πυριτικών αλάτων CO H O CH Ο O Φωτοσύνθεση O 4 FeSiO 3 Fe O 3 4SiO Οξείδωση Fe(II) σε Fe(III) 5/8 O / FeS H O H SO 4 /4 Fe O 3 Οξείδωση Fe(II) & S - σε Fe(III) & S 6 Ενώ κατά την αντίδραση της φωτοσύνθεσης παράγεται για κάθε CΗ O ένα Ο στα ιζήµατα έχουµε 50 φορές περισσότερο CΗ O γιατί το Ο καταναλώνεται οξειδώντας ουσίες όπως ο Fe(II). Στη Γη υφίσταται µία στατική κατάσταση µεταξύ οξείδωσης και αναγωγής. Έχουµε επίσης µία σταθερή «πλανητική» αντίδραση οξέων (προερχόµενων από εκρήξεις ηφαιστείων) βάσεων (π.χ. τα πετρώµατα) που καθορίζουν τη χηµική σύσταση, το ph και το δυναµικό της Γης. Πετρώµατα Πτητικές Ουσίες Πυριτικά CO, SO Ανθρακικά H O, HF, HCl Οξείδια H, e - Ατµόσφαιρα Θάλασσα Ιζήµατα/Εδάφη Ο (%) ph=8, E H =0,75 V Ανθρακικά, Πυριτικά Ν (79%) CO (0,03%) Βλέπουµε ότι σ αυτή τη συνολική αντίδραση συµµετέχουν και ηλεκτρόνια. Μπορούµε να πούµε ότι υπάρχει στη γη µεταξύ των κύκλων των διαφόρων ουσιών και στοιχείων (π.χ. αζώτου, άνθρακα, κλπ.) και ο κύκλος των ηλεκτρονίων. Ο κύκλος των ηλεκτρονίων διατηρείται στην επιφάνεια της γης χάρη στην ενέργεια που παρέχεται από τον ήλιο και που χρησιµοποιείται από την διαδικασία της φωτοσύνθεσης:

2 4 hν H O 4 H (0) O (0) 4 H (0) C (IV) O C (0) H O H O η συνολικά hν H O CO {CH O} O Αν παρατηρήσουµε τους αριθµούς οξείδωσης των διαφόρων ουσιών θα διαπιστώσουµε ότι έχουµε συγχρόνως οξείδωση και αναγωγή χωρίς να αυξάνεται η ένταση της οξείδωσης και της αναγωγής. Με τη βοήθεια του ηλιακού φωτός (hν) εµφανίζονται συγχρόνως ένα οξειδωτικό (Ο ) και ένα αναγωγικό (CΗ Ο). Μέσω άλλων συστηµάτων µεταφοράς ηλεκτρονίων στο περιβάλλον το Ο και το CΗ Ο αντιδρούν παράγοντας ενέργεια. ηλαδή η διαδικασία της φωτοσύνθεσης µπορεί να χαρακτηριστεί ως εντροπική αντλία (entropy pump). Από γεωλογική άποψη η οξειδοαναγωγική κατάσταση της γης έχει µεταβληθεί κατά τα τελευταία έτη. Όπως προαναφέρθηκε η ατµόσφαιρα περιείχε µόνον N, CO, CH 4, HCN & NH 3. Στο ερώτηµα πως είχαµε αύξηση της οξειδοαναγωγής αφού ούτε παρήχθησαν ούτε αποµακρύνθηκαν ηλεκτρόνια, µπορούµε να απαντήσουµε ότι ή εισήχθη ένα οξειδωτικό ή αποµακρύνθηκε ένα αναγωγικό. Καθώς δεν υπήρχε όζον να απορροφήσει τις ακτίνες UV: hν H O H / O Το οξειδωτικό (οξυγόνο) αντέδρασε µε το αναγωγικό περιβάλλον και έτσι το αναγωγικό (υδρογόνο) ως ιδιαίτερα πτητικό εξαφανίστηκε στο σύµπαν. Αργότερα όταν λόγω της εξέλιξης της ζωής έγινε δυνατή η φωτοσύνθεση, η οξειδοαναγωγική κατάσταση του συστήµατος γη/ατµόσφαιρα συνέχισε να αυξάνει καθώς: ) Το αναγωγικό (η οργανική ύλη, { CΗ Ο}) εξήγετο µερικώς προς το εσωτερικό της γής. ) Για κάθε { CΗ Ο} εµφανίζεται ένα Ο. Το τελευταίο αν και αντιδρά µερικώς µε τα διάφορα αναγωγικά ευρισκόµενα στον γήινο φλοιό, σηµαντική ποσότητα του παραµένει στην διεπιφάνεια γης ατµόσφαιρας και καθορίζει το οξειδωτικό δυναµικό της. Έτσι στη γη οι συνθήκες είναι αερόβιες και σε σχέση µε τους οργανισµούς που ζούν κάτω από αυτές τις αερόβιες συνθήκες κάθε αναγωγική ουσία θεωρείται παράγων ρύπανσης. 3. Αντιδράσεις οξειδοαναγωγής Οι αντιδράσεις αυτές χαρακτηρίζονται από την αλλαγή της κατάστασης οξείδωσης των αντιδρώντων. Κατά τις αντιδράσεις αυτές υπεισέρχεται µεταφορά ηλεκτρονίων από το ένα αντιδρών στο άλλο. Παράδειγµα: Τα ιόντα Cd αποµακρύνονται από τα λύµατα µεσω αντίδρασης µε µεταλλικό Fe. Cd Fe Cd Fe H αντίδραση αυτή χωρίζεται σε δύο ηµιαντιδράσεις:. Cd e - Cd αναγωγή του Cd. Fe e - Fe οξείδωση του Fe

3 Οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής είναι ιδιαίτερα σηµαντικές στο περιβάλλον, τόσο στα φυσικά ύδατα όσο και στα λύµατα. 43 Παραδείγµατα: α. Οξείδωση οργανικής ύλης στα φυσικά ύδατα επιφέρει µείωση της συγκέντρωσης οξυγόνου. {CH O} οξειδώνεται O (ανάγεται) CO H O β. Η ταχύτητα οξείδωσης των λυµάτων είναι καθοριστική στους σταθµούς επεξεργασίας τους. Fe(OH) 3H e Fe 3HO αδιάλυτος διαλυτός Ο Fe ρυπαίνει και δεν αποµακρύνεται εύκολα. γ. Η οξείδωση του NH 4 σε NO 3- ΝΗ 4 Ο ΝΟ 3 - Η Η Ο είναι ουσιαστική για να µετατραπεί το αµµωνιακό άζωτο σε µια µορφή αφοµοιώσιµη από τα φύκη στο νερό. Ακόµα πρέπει να σηµειωθεί ότι οι µικροοργανισµοί καταλύουν τις περισσότερες αντιδράσεις οξειδοαναγωγής µε το µοριακό οξυγόνο και επίσης ότι οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής στην υδρόσφαιρα, βρίσκονται σε στενή σχέση µε τις αντιδράσεις οξέων βάσεων. Όπως η ενεργότητα του Η χρησιµοποιείται για να χαρακτηριστεί το νερό όξινο ή βασικό έτσι και η ενεργότητα του e - χρησιµοποιείται για να χαρακτηριστεί το νερό οξειδωτικό ή αναγωγικό. Φυσικά ύδατα που χαρακτηρίζονται από έντονη ενεργότητα e -, όπως στον βυθό µιας λίµνης, θεωρούνται αναγωγικά. Νερά µε χαµηλή ενεργότητα e -, όπως τα χλωριωµένα, θεωρούνται οξειδωτικά. Γενικά η µεταφορά e - στο περιβάλλον συνοδεύεται από µεταφορά Η. Παράδειγµα: Fe(H O) 6 e - Fe(OH) 3 3 H O 3 H Σε ph=7 ο Fe χάνει ένα e - και τρία Η για να σχηµατισθεί ένα αδιάλυτο, ζελατινώδες υδροξείδιο του σιδήρου. Στην Εικόνα, παρουσιάζεται κάποιο στρωµατοποιηµένο σώµα νερού, στο οποίο απεικονίζονται διάφορες διεργασίες οξειδοαναγωγής.

4 44 Εικόνα. Οξειδοαναγωγικές διεργασίες σε στρωµατοποιηµένο σώµα νερού Tο αναερόβιο ίζηµα είναι τόσο αναγωγικό που περιέχει τις πλέον αναγωγικές µορφές των διαφόρων χηµικών ειδών. Η κορεσµένη µε Ο, επιφάνεια του νερού αντιθέτως περιέχει τις οξειδωµένες µορφές των διαφόρων ειδών. Ουσιαστικές αλλαγές στην κατανοµή των διαφόρων ειδών, που προέρχονται από αντιδράσεις οξειδοαναγωγής, είναι σηµαντικότατες για τους οργανισµούς και έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα για την ποιότητα των υδάτων. Πρέπει να σηµειωθεί ενώ τα υδατικά συστήµατα είναι κινητικά ελεγχόµενα εµείς θα τα θεωρήσουµε ως συστήµατα σε θερµοδυναµική ισορροπία. 3.3 Το e- και οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής (ενεργότητα e - και pe) Στο περιβάλλον, σε αναλογία µε το ph, χρησιµοποιούµε το pe αντί για το δυναµικό Ε ή Ε Η (ως προς το ηλεκτρόδιο του υδρογόνου). Το pe προκύπτει από το δυναµικό Ε όπως φαίνεται στην παρακάτω σχέση E,303 R T pe = F pe = 0 E,303 R T F E = (5 C) 0,059 E = (5 C) 0,059

5 45 όπου :Τ η απόλυτη θερµοκρασία (Κ) :R η σταθερά των αερίων :F η σταθερά του Faraday ή κατ αντιστοιχία µε το ph pε = -log(α e- ), όπου α e- = ενεργότητα e - στο διάλυµα (ph = -log(α H ), όπου α H =ενεργότητα του Η σε διάλυµα) Οι ενεργότητες των e - στο νερό ποικίλουν έως 0 τάξεις µεγέθους εποµένως η χρήση του λογαριθµικού όρου είναι αναγκαία. Οι τιµές του pe ορίζονται ως προς την ηµιαντίδραση: H ( διαλ.) e H ( αέριο ) Ε =0,0V, pe =0,0 Όταν το Η (διαλ.) σε ενεργότητα ίση µε βρίσκεται σε ισορροπία µε το Η (αέριο) σε atm. (πίεση) τότε η ενεργότητα του e - ισούται µε και εποµένως pe=0,0. Aν η ενεργότητα των e - αυξηθεί 0 φορές (θα ήταν η περίπτωση όπου Η (διαλ.) σε ενεργότητα.00) τότε η ενεργότητα των e - θα ήταν 0 και το pe -,0. Για να µπορέσουµε στο να µετρήσουµε ποσοτικά την επιρροή των διαφόρων ενεργοτήτων στο δυναµικό ενός ηλεκτροδίου χρησιµοποιούµε την εξίσωση του Nernst. Παράδειγµα Εφαρµογή εξίσωσης Nerst για το σύστηµα Fe 3 /Fe Fe 3 e - Fe, E =0.77 V, pe =3. εξίσωση του Nernst για την ηµιαντίδραση: E = E E = E RT [ Fe ],303( ) log( ) nf [ Fe ] 3 0,059 [ Fe ] ( ) log( ) n [ Fe ] n = αριθµός e - που παίρνουν µέρος στην αντίδραση. Όταν έχουµε διαλύµατα µε υψηλή αραίωση οι ενεργότητες των Fe 3, Fe υποκαθίστανται από τις συγκεντρώσεις τους. pe = (E/,303 R.T.)F και pe = (Ε ο /,303 R.T).F η εξίσωση του Nernst γράφεται επίσης:

6 46 pe = pe 0 [ Fe log n [ Fe 3 ] ] Αριθµητικό παράδειγµα: [Fe 3 ]= , [Fe ]= M και pe o = pe = 3. log, n= 5 n Σχέση pe και G Βακτήρια, µύκητες και άλλοι οργανισµοί παράγουν την ενέργειά τους λειτουργώντας ως καταλύτες χηµικών αντιδράσεων εκ των οποίων εκλαµβάνουν µέρος της εκλυόµενης ενέργειας. Για να προβλέψουµε ή να εξηγήσουµε την «συµπεριφορά» κάποιου υδατικού συστήµατος, είναι χρήσιµο να µπορούµε να προβλέψουµε την ενέργεια που µπορεί να εκληφθεί από διάφορες αντιδράσεις που συµβαίνουν στο σύστηµα. (π.χ. µικροβιακά καταλυόµενη ζύµωση ή οξείδωση οργανικής ύλης σε αερόβιες (όπου µετατρέπεται σε CO και H O) και αναερόβιες συνθήκες (µετατροπή σε CH 4 ). Αυτό µπορεί να γίνει γνωρίζοντας τις αλλαγές της ελεύθερης ενέργειας G, για τις αντιδράσεις οξειδοαναγωγής. Για µια αντίδραση οξειδοαναγωγής, όπου παίρνουν µέρος n e - σε απόλυτη θερµοκρασία Τ το G είναι: Υπό κανονικές συνθήκες : G = nrt(pe) G = nrt(pe ) Μια χηµική αντίδραση γίνεται αυθόρµητα όταν το G που την συνοδεύει είναι αρνητικό. Από την παραπάνω σχέση προκύπτει ότι, για µια οξειδοαναγωγική αντίδραση, αυτό συµβαίνει όταν το pe είναι θετικό. Παράδειγµα Νιτροποίηση στα υδατικά συστήµατα. NH 4 O NO3 H H O (pe =5.85) Στην αντίδραση αυτή παίρνουν µέρος 8 e-. Για να µπορούµε να συγκρίνουµε την αντίδραση αυτή µε άλλες αντιδράσεις οξειδοαναγωγής χρησιµοποιούµε την αρχή της µεταφοράς «mole e». Η αντίδραση γράφεται : NH 4 O NO3 H H O, (pe =5.85)

7 G =-.303 n.r.t.pe 47 Για e- mole G = R.T.pE Εποµένως η σύγκριση των pe διαφόρων αντιδράσεων µας επιτρέπει την σύγκριση των G. Γνωρίζουµε ότι logk = n (pe ) ή logk = pe για e- mole. Για την νιτροποίηση: pe = 5,85 K = [ ] 8 4 NO3 [ H ] 8 [ NH ] po 4 logk = pe = 5.85 βρίσκουµε: K= Στον πίνακα της Εικόνας 3 αναγράφονται αντιδράσεις οξειδοαναγωγής, που είναι σηµαντικές στα υδατικά συστήµατα, και τις αντίστοιχες τιµές pe. Οι τιµές αυτές έχουν υπολογιστεί κυρίως θερµοδυναµικά παρά από ποτενσιοµετρικές µετρήσεις 3.5 Η τάση µιας αντίδρασης : Πρόβλεψη µέσω ηµι-αντιδράσεων Παραδείγµατα αντιδράσεων: Hg e - Hg, Fe 3 e - Fe Cu e - Cu, H e - H, Pb e - Pb, pe =3.35 pe =3. pe =5.7 pe =0.00 pe =-.3 Παράδειγµα: Πως µπορεί να ερµηνευθεί το γεγονός ότι ένα διάλυµα Cu µολύβδου ο αγωγός καλύπτεται µε ένα στρώµα χαλκού; Αυτό οφείλεται στην παρακάτω αντίδραση: ρέει µέσα σε έναν αγωγό Cu Pb Cu Pb Η αντίδραση αυτή συµβαίνει γιατί ο Cu έχει µεγαλύτερη τάση (από τα ιόντα του µολύβδου) να παίρνει e -. Θετικές τιµές του pe δείχνουν ότι η ηµιαντίδραση (Α) έχει την τάση να πηγαίνει προς τα δεξιά. (Α) Cu e - Cu µε pe =5.7 ενώ αρνητικές δείχνουν ότι η αντίδραση (Β) τείνει µάλλον προς τα αριστερά.

8 (Β) Pb e - Pb µε pe = έτσι η συνολική αντίδραση που προκύπτει αφαιρώντας από την Α την Β θα έχει (A-B) Cu Pb Cu Pb, pe =7.84 Το pe ο είναι θετικό και συνεπώς η συνολική αντίδραση έχει την τάση να πηγαίνει προς τα δεξιά. Αυτό σηµαίνει ότι παρουσία Cu σε αγωγούς από µόλυβδο, απελευθερώνει τοξικά ιόντα Pb. Η εξίσωση του Nernst γι αυτήν την αντίδραση είναι: [ Cu ] [ Pb ] [ Cu ] [ Pb ] = pe pe log = 7.84 log n έτσι αν οι ενεργότητες των Cu και Pb τότε η τάση της αντίδρασης µπορεί να προβλεφθεί µετά από υπολογισµό του pe. Σε κατάσταση ισορροπίας ισχύει pe=0 και µπορεί έτσι να υπολογισθεί η σταθερά ισορροπίας της αντίδρασης Κ, pe = 0 = 7.84 pe = 7.84 K [ Pb ] = [ Cu ] [ Cu ] = [ Pb ] pe pe log n 7.84 = log K log K = 5.68 K = = log log K K pe log n K Παράδειγµα 3 Ποιός ο λόγος Hg µε Cu σε ισορροπία σε καθαρό νερό όταν είναι σε επαφή µε Hg 0 και Cu 0 ; (Για τον Ηg pe 0 =3.35 και για τον Cu pe 0 =5.7) Λύση Η συνολική αντίδραση είναι : Hg Cu 0 Cu Hg 0 Οι ηµιαντιδράσεις Hg e - Hg 0 pe 0 =3.35 Cu e - Cu 0 pe 0 =5.7 Από την πρώτη αφαιρούµε την δεύτερη για να προκύψει η συνολική που έτσι θα έχει pe 0 = =7.64 Γράφουµε την εξίσωση του Nernst για την συνολική αντίδραση

9 49 pe = pe αλλά επειδή το σύστηµα είναι σε ισορροπία: 0 [ Hg log [ Cu ] ] pe = 0 0 = 7.64 [ Hg log [ Cu ] [ Hg log ] [ Cu ] [ Hg = (7.64) = 5.8 ] [ Cu ] = 0 ] 5.8 = 5, 0 6 Εικόνα 3. Τιµές pe 0 των σηµαντικότερων οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων στα φυσικά νερά

10 Οι οριακές τιµές του pe στο H O Υπάρχουν τιµές pe για τις οποίες το νερό είναι θερµοδυναµικά σταθερό. Οι οριακές αυτές τιµές του pe στο νερό εξαρτώνται από το ph. Το νερό οξειδούται: H O O H 4 4 e και ανάγεται: e H O H OH Αυτές οι δύο αντιδράσεις καθορίζουν τα όρια του pe στο νερό. Η τιµή του po, από την οξείδωση του νερού, θεωρείται ως οριακή τιµή όταν είναι atm. Αντιστοίχως πίεση atm για το Η θεωρείται ως οριακή τιµή για την αναγωγή του νερού. Γράφουµε τις αντιδράσεις για e - mole. O H e H O, pe = ( [ ]) pe = pe log O 4 H όταν po =.00 pe = 0.75-pH (*) οξειδωτικό όριο του νερού Σε µια συγκεκριµένη τιµή του ph, οι τιµές pe πιο θετικές από αυτές που µας δίνει η παραπάνω εξίσωση (*) δεν µπορούν να υπάρξουν όταν το νερό βρίσκεται (σε κατάσταση ισορροπίας) σε επαφή µε την ατµόσφαιρα. Υψηλότερες τιµές pe οδηγούν στην διάσπαση του νερού σε οξυγόνο. Η σχέση pe-ph για το αναγωγικό όριο του νερού διαµορφώνεται ως εξής: H e H pe = 0.0 pe = pe log[h ] pe = -ph (**) αναγωγικό όριο του νερού Όταν το ph = 7 τότε * και ** pe = 3.75 και pe = Το ιάγραµµα ph pe για το νερό παρουσιάζεται στην Εικόνα 4. Η αποδόµηση του νερού είναι πολύ αργή, απουσία καταλύτη. Με διάφορες προσθήκες ουσιών το νερό µπορεί να έχει τιµές pe πιο αρνητικές ή πιο θετικές από το αναγωγικό ή το οξειδωτικό του όριο. Παράδειγµα για το τελευταίο είναι το υδατικό διάλυµµα χλωρίου (βλ. παρακάτω).

11 5 Εικόνα 4. ιάγραµµα ph-pe για το νερό 3.7 Τιµές pe στα φυσικά υδατικά συστήµατα Ενώ γενικά δεν είναι εύκολο να µετρήσουµε µε ακρίβεια το pe στα φυσικά νερά µέσω ποτενσιοµετρικών µεθόδων, οι τιµές του pe µπορούν να υπολογιστούν µέσω του προσδιορισµού των χηµικών ουσιών που βρίσκονται σε κατάσταση ισορροπίας στο νερό. [ po ][ ] ( ) pe = pe log 4 H Οταν το ουδέτερο νερό βρίσκεται σε κατάσταση θερµοδυναµικής ισορροπίας µε την ατµόσφαιρα: po = 0. atm, [H ] =.0 0-7, και pe = 0.75 log [( ) ( )] pe = 3.8 για «αερόβιο» νερό Στην αντίθετη περίπτωση, όταν οι συνθήκες είναι αναερόβιες και CO, CH 4 παράγονται από µικροοργανισµούς: Εξ. Nernst: pco pch 4 & ph=7.00 CO H e CH 4 H O [ H ] p CO pe =.87 log =.87 log H 8 p CH4 pe = = -4.3 [ ]

12 5 Αν θέλουµε να υπολογίσουµε την πίεση του Ο σε ένα ουδέτερο νερό µε τόσο χαµηλό pe: pe = pe log p po = [ H ] 4.3 = 0.75 log po 4 O 7 ( ) Αυτό σηµαίνει ότι σε αυτές τις συνθήκες χαµηλής πίεσης Ο δεν εγκαθίσταται κατάσταση ισορροπίας. atm Παράδειγµα 4 Η αναγωγή του οξυγόνου σε νερό είναι µια σύνθετη διεργασία που αποτελείται από αρκετά στάδια. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι ένα σχετικά σταθερό ενδιάµεσο. Αν το οξειδοαναγωγικό ζεύγος O /H O είναι αυτό που καθορίζει το pe και η συγκέντρωση του Η Ο είναι 0-9 Μ, ποια θα είναι η τιµή του pe; Πως συγκρίνεται αυτή η τιµή µε το pe του οξειδοαναγωγικού ζεύγους Ο /Η Ο (pe o =0.75); (Θεωρείστε ph=7 και po =0.) Για την αντίδραση Ο (g) H e - H O logk=3 Λύση Aρχικά µετατρέπουµε το logk σε pe o ως εξής pe o = (/n)logk pe o =(/)3=.5 Στην συνέχεια εφαρµόζουµε την εξίσωση του Nerst: pe po [ H ] log n [ H O ] 0, pe =,5 ph log = pe pe = 8.66 Συγκρίνοντας αυτή την τιµή µε την τιµή pe του ζεύγους Ο /Η Ο διαπιστώνοµε ότι το ζεύγος οξυγόνο/νερό είναι περισσότερο οξειδωτικό από το αντίστοιχο οξυγόνου/υπεροξειδίου του υδρογόνου O H e H O 4 [ po ][ ] ( ) pe = pe log 4 H = 3.6 Παράδειγµα 5 Να υπολογιστούν οι τιµές pe των παρακάτω συστηµάτων τα οποία βρίσκονται σε ισορροπία στους 5 ο C α) Όξινο διάλυµα που περιέχει 0-5 Μ Fe 3 και 0-3 M Fe (pe 0 =3.) β) Φυσικό νερό µε ph=9.5 σε ισορροπία µε την ατµόσφαιρα (po =0. Atm) (pe 0 =0.78) γ) Φυσικό νερό µε ph=8 το οποίο περιέχει 0-5 M Mn σε ισορροπία µε MnO (s) (pe 0 =0.4) Λύση α) η αντίδραση είναι Fe 3 e - Fe, pe 0 =3. εφαρµόζουµε την εξίσωση του εξίσωση του Nerst pe=pe o log[fe 3 ]/[ Fe ]

13 53 pe=3, log[0-5 ]/[ 0-3 ] pe=. β) η αντίδραση εδώ είναι O H e H O 4 εφαρµόζουµε την εξίσωση του εξίσωση του Nerst pe 0 =0,78 pe=pe o log[po ] /4 [ H ] pe=0,78 /4log[0.] log[h ] pe= =. γ) σ αυτή την περίπτωση η αντίδραση είναι MnO (s) 4H e - Mn H O(l), pe 0 =0.4 εφαρµόζουµε την εξίσωση του εξίσωση του Nerst pe=pe o /log[h ] 4 /[ Mn ] pe=0.4 ph /log[0-5 ] pe= = ιαγράµµατα pe-ph Τα διαγράµµατα αυτά µας δείχνουν τις περιοχές σταθερότητας και τις συνοριακές γραµµές όπου διάφορες µορφές χηµικών ενώσεων συνυπάρχουν στο περιβάλλον. Συχνά ιδιαίτερα πολύπλοκα. Αν πάρουµε π.χ. ένα µέταλλο µε διαφορετικές καταστάσεις οξείδωσης, σε διαφορετικές ενώσεις ή σύµπλοκα τότε µπορούµε να φανταστούµε τις διάφορες περιοχές ενός διαγράµµατος pe ph. Τα περισσότερα φυσικά νερά περιέχουν ανθρακικά ιόντα, θειικά ιόντα, θειώδη έτσι ώστε να σχηµατίζουν µε τα µεταλλικά ιόντα αντίστοιχες ενώσεις. Ας πάρουµε ως παράδειγµα τις ενώσεις του σιδήρου. Η µέγιστη συγκέντρωση Fe στα φυσικά νερά είναι της τάξης 0-5 Μ. Σε ένα τέτοιο σύστηµα θεωρούµε τις παρακάτω ισορροπίες: 3 Fe e Fe, pe = 3. (I) Fe( OH ) ( σ ) H Fe H O (II) [ Fe ] [ H ] K sp = = (III) Από το προϊόν διαλυτότητας του Fe(OH) παίρνουµε το Κ sp.

14 54 3 Fe( OH ) 3( σ ) 3H Fe 3H O (ΙV) 3 [ Fe ] 3 [ H ] 3 K sp = = 9. (V) ' 0 Από το προϊόν διαλυτότητας του Fe(OH) 3 παίρνουµε το Κ sp. Κάνουµε την παραδοχή ότι οι µορφές του Fe όπως Fe(OH), Fe(OH), FeCO 3 & FeS δεν είναι σηµαντικές για τους υπολογισµούς παρόλο που µπορεί να έχουν σηµαντική παρουσία στο περιβάλλον. Για να κατασκευάσουµε ένα διάγραµµα pe-ph πρέπει να θεωρήσουµε διάφορες οριακές καταστάσεις: Ι) Τα οξειδωτικά και αναγωγικά όρια του νερού pe = 0.75-pH pe = -ph υψηλές τιµές pe χαµηλές τιµές pe ΙΙ) Σε ph<3 ο Fe 3 συνυπάρχει σε ισορροπία µε τον Fe. Fe 3 e - Fe, E = 0.77 V, pe = 3. Όταν [Fe 3 ] = [Fe ] (οριακή κατάσταση) 3 [ Fe ] [ Fe ] pe 3. log = = 3. (ανεξάρτητο του ph) Όταν pe αυξάνεται και το ph αυξάνεται τότε το Fe(OH) 3 καθιζάνει από το διάλυµα του Fe 3. Η τιµή του ph που αρχίζει η καθίζηση του Fe(OH) 3 εξαρτάται από την [Fe 3 ]. Μέγιστη συγκέντρωση : [Fe 3 ]= 0 K ' sp = 3 [ Fe ] 3 [ H ] Εποµένως στην συγκέντρωση του [Fe 3 ]= 0 5 M [ ] [ Fe ].00 0 H = = ph =. 99 K ' sp M η καθίζηση αρχίζει στο ph=.99. Παροµοίως, για τον Fe όταν έχουµε συγκέντρωση, Μ στην οριακή περίπτωση: 5 [ ] [ Fe ] 0 H = = ph = Ksp Στο ph αυτό έχουµε την οριακή κατάσταση µεταξύ Fe και Fe(OH). Σε ένα ευρύ φάσµα τιµών pe-ph, o Fe είναι το κυρίως διαλυτοποιηµένο ιόν µε τον Fe ΙΙΙ (ως Fe(OH) 3 ). Η διαχωριστική γραµµή µεταξύ τους εξαρτάται από το pe και το ph. 3 3 ' 3 ' [ ] [ ] = Fe [ ] = Fe sp [ ] K sp[ H ] K, pe 3. log pe = 3. log 3 H Fe [ Fe ] pe=3.log log log[H ] pe=.-3ph

15 55 Η διαχωριστική γραµµή µεταξύ των στερεών φάσεων Fe(OH) και Fe(OH) 3 εξαρτάται επίσης από τα pe και ph, αλλά δεν εξαρτάται από κάποια τιµή διαλυτού Fe. K sp 3 3 ' 3 [ Fe ] ' [ Fe ] [ ] =, K sp =, [ H ] [ H ] = Fe [ ] K sp [ H ] pe 3. log pe = 3. log 3 Fe K [ ] sp H = 3. log log[ H ] pe = 4.3 ph pe Εποµένως για το διάγραµµα pe ph έχουµε κατά περίπτωση τις εξής εξισώσεις: Η Ο/Ο pe=0.75-ph Η /Η Ο pe=-ph 3 Fe 3 /Fe pe=3. 4 Fe 3 /Fe(OH) 3 ph=.99 5 Fe /Fe(OH) ph= Fe /Fe(OH) 3 pe=.-3ph 7 Fe(OH) /Fe(OH) 3 pe=4.3-ph Το διάγραµµα που κατασκευάζουµε φαίνεται στην Εικόνα 5: Εικόνα 5. ιάγραµµα pe-ph του σιδήρου στο νερό (Μέγιστη συγκέντρωση σιδήρου 0-5 Μ)

16 Όταν έχουµε τις ενεργότητες α & α - (όξινο και αναγωγικό H H e O), o Fe είναι το κυρίαρχο είδος (π.χ. ορισµένοι υδροφορείς περιέχουν Fe σε τέτοιες συνθήκες). Στα περισσότερα φυσικά ύδατα η διαλυτότητα του Fe είναι µικρή λόγω των ενώσεων FeS και FeCO 3 που σχηµατίζει. Όταν α & α - (όξινο και οξειδωτικό H H e O), κυριαρχούν τα ιόντα Fe 3. Όταν έχουµε α H &α e - τότε κυριαρχεί ο Fe(OH) 3. Όταν έχουµε α H &α e - Fe(OH) είναι σταθερός. Στα φυσικά ύδατα όπου το ph είναι 5-9 το Fe(OH) 3 και ο Fe είναι τα κυρίαρχα είδη. Πράγµατι έχει παρατηρηθεί ότι ύδατα που περιέχουν ποσότητες διαλυµένου O (δηλ. pe ) ο σίδηρος Fe 3 στη µορφή του Fe(OH) 3 είναι η κυριαρχούσα µορφή του σιδήρου. Σε αναερόβια ύδατα (pe ) υψηλές ποσότητες Fe είναι παρούσες. Όταν αυτά τα νερά µε κάποιο τρόπο βρεθούν σε επαφή µε το O τότε έχουµε καθίζηση Fe (OH) 3. Όσον αφορά τον µεταλλικό Fe: αν [Fe ]= M η τιµή του pe Fe e Fe pe o = -7,45 pe= -7,45 0,5 log[fe ] pe= -7,45 0,5 log,0 0-5 = -9,95 Αυτή η τιµή είναι χαµηλότερη από το αναγωγικό όριο του H O (pe=-7.0). 56 Παράδειγµα 6 Υπολογίστε την συγκέντρωση του σιδήρου [Fe 3 ], το pe και το ph στο σηµείο του διαγράµµατος pe-ph οξειδοαναγωγικών καταστάσεων του σιδήρου όπου [Fe ]=0-5 M και Fe(OH), Fe(OH) 3 βρίσκονται σε ισορροπία; Λύση Η συνοριακή γραµµή για την ισορροπία των Fe(OH), Fe(OH) 3 στο διάγραµµα pe-ph του σιδήρου δίνεται από την σχέση pe=4.3-ph () Αρχικά υπολογίζουµε το ph από την παρακάτω ισορροπία [ Fe ] σ, Ksp = [ H ] Fe( OH ) ( ) H Fe H O = [ ] [ Fe ] 0 H = = ph = Ksp Κατόπιν υπολογίζεται το pe από την σχέση () pe=4.3 - ph= =-4.65 Τέλος η συγκέντρωση του διαλυµένου [Fe 3 ] προκύπτει από Fe 3 e - Fe, pe = 3.

17 3 [ Fe ] [ Fe ] pe 3. log = = =3. log [Fe 3 ]/ =3. log [Fe 3 ] 5 log [Fe 3 ] = -.9 [Fe 3 ] = (πολύ µικρή) 3.9 Ισορροπίες οξειδοαναγωγής του χλωρίου σε υδατικό διάλυµα Σε ποιές συνθήκες το Cl - οξειδούται σε Cl ή HOCl (OCl - ); Σε ένα υδατικό διάλυµα στους 5 o C η συνολική συγκέντρωση του χλωρίου είναι: Cl T = [Cl (aq)] [HOCl] [OCl - ] [Cl - ] 0-3 Μ Με τη βοήθεια θερµοδυναµικών (βιβλιογραφία) δεδοµένων µπορούµε να υπολογίσουµε τις σταθερές ισορροπίας των παρακάτω αντιδράσεων: () HClO H e - ½ Cl (aq) H O log K = 6,9 & E H o =,59 () ½ Cl (aq) e - Cl - log K = 3,6 & E H o =,40 (3) HClO ClO - H log K = -7,3 (Υπενθύµιση n.pe o = log K ή pε ο = /n log K) Η εξίσωση του Nerst για την εξίσωση () γράφεται: pe = 6,9 log [HClO]/[ Cl (aq)] / - ph Για την () γράφεται: pe = 3,6 log [ Cl (aq)] / /[Cl - ] Η αναγωγή του HClO σε Cl - γράφεται συνδυάζοντας () και (): HClO H e - Cl - H O K = [Cl - ]/[HClO].[H ].[e] log K = log ([Cl - ]/[HClO]) log /[H ] log /[e] log K = log ([Cl - ]/[HClO]) ph pe ½ log K = - ½ log ([HClO]/[Cl - ]) ½ ph pe pe = ½ log K ½ log ([HClO]/[Cl - ]) - ½ ph

18 pe = 5,5 ½ log ([HClO]/[Cl - ]) - ½ ph (3) 58 Αναγωγή του ClO - σε Cl - : HClO H e - Cl - ClO - H HClO Η συνολικά: ClO - H e - Cl - H O H σταθερά ισορροπίας της αντίδρασης είναι: K = [Cl - ]/[ ClO - ].[H ].[e - ] log K = log ([Cl - ]/[ ClO - ]) log [H ] log [e - ] ½ log K = ½ log ([Cl - ]/[ ClO - ]) ph pe pe = ½ log K ½ log ([ClO - ]/[Cl - ]) - ph pe = 8,9 ½ log ([ClO - ]/[Cl - ]) - ph (4) Η συνολική συγκέντρωση του χλωρίου είναι: Cl T = [Cl (aq)] [HOCl] [OCl - ] [Cl - ] = 0.04 Μ Χρησιµοποιούµε τις προηγούµενες εξισώσεις (), (), (3) και (4) και υπολογίζουµε τις αντίστοιχες συγκεντρώσεις στις οριακές καταστάσεις, οι οποίες είναι: Ι) Cl (aq)/hocl & Cl T = [Cl (aq)] [HOCl], όπου [HOCl] = / Cl T = 0.0 Μ και [Cl (aq)] = /4 Cl T = 0.0 Μ ΙΙ) Cl (aq)/cl - & Cl T = [Cl (aq)] [Cl - ], όπου [Cl - ] = / Cl T = 0.0 Μ και [Cl (aq)] = /4 Cl T = 0.0 Μ ΙΙΙ) HOCl/OCl - & Cl T = [HOCl] [OCl - ], όπου log ([HOCl]/[OCl - ]) ph = 7,3 Με τα δεδοµένα αυτά κατασκευάζουµε το διάγρµµα pe/ph του υδατικού διαλύµατος του χλωρίου στην Εικόνα 6. Μέσω του διαγράµµατος αυτού µπορούµε να παρατηρήσουµε τα παρακάτω: ) Το Cl (aq) σε αραιά διαλύµατα υφίσταται µόνο σε χαµηλά ph. Προσθήκη Cl στο νερό µας δίνει HOCl και OCl -. ) Το Cl (aq) ή ως HOCl και OCl - είναι ένα ισχυρό οξειδωτικό. Ισχυρότερο από το Ο. Τα Cl (aq), HOCl και OCl - είναι θερµοδυναµικά ασταθή στο νερό γιατί το οξειδώνουν (Cl (aq) H O HOCl H Cl - ).

19 3) Σε όλο το εύρος των τιµών pe/ph των φυσικών υδάτων Cl - η σταθερότερη µορφή του χλωρίου και δεν οξειδούται από το Ο. 59 Εικόνα 6. ιάγραµµα pe-ph για υδατικό διάλυµα χλωρίου 3.0 Κινητική της οξειδοαναγωγής Οι διεργασίες µεταφοράς των ηλεκτρονίων στο περιβάλλον είναι αργές. Για τον λόγο αυτό οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής δεν συµβαίνου χωρίς κατάλυση. Η οξείδωση της οργανικής ύλης: C 6 H O 6 6 O 6 CO 6 H O Αποτελεί ένα απτό παράδειγµα όπου µία οξείδωση καθίσταται δυνατή µέσω κατάλυσης από µικροοργανισµούς. Οι µικροοργανισµοί είναι οι σηµαντικώτεροι καταλύτες στις αντιδράσεις οξειδοαναγωγής στο υδατικό περιβάλλον.

20 60 Παράδειγµα: Οξείδωση του Fe (II) σε Fe (III) από τον O. Fe(II) ¼ O OH - ½ H O Fe(OH) 3 (s) Αυτή η αντίδραση είναι µία σηµαντική διεργασία στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα που περιέχουν σίδηρο. Για να µελετήσουµε την κινητική της αντίδρασης αυτής χρησιµοποιούµε ως ρυθµιστικό στο διάλυµα του Fe(II) το HCO 3 - /CO. Η χρήση ρυθµιστικού µε φωσφορικά ή οξικά θα επηρέαζε την αντίδραση. Στο διάλυµα εισάγουµε οξυγόνο ώστε να έχουµε µία µερική πίεση po = 0, atm και διεξάγουµε το πείραµα σε θερµοκρασία 0 o C. Προσδιορίζουµε σε διάφορα ph τις συγκεντρώσεις του Fe(II). Στο διάγραµµα log(συγκέντρωσης)/ph της Εικόνας 7 παρουσιάζουµε τις διαλυτότητες των διαφόρων χηµικών µορφών του σιδήρου στο διάλυµα σε σχέση µε το ph. Η συνολική συγκέντρωση όλων των µορφών του Fe(III) µας δίνεται από τη σχέση: Fe(III) T = [Fe 3 ] [FeOH ] [Fe(OH) ] [Fe(OH) 4 - ] Η συγκέντρωση του διαλυτού Fe(II) όρίζεται από τη διαλυτότητα του FeCO 3 : K sp : προιόν διαλυτότητας του FeCO 3. log [Fe ] = log K sp log [CO 3 - ] Εικόνα 7. ιάγραµµα logc-ph για τις διάφορες υδατικές µορφές του σιδήρου

21 Πειραµατικά αποτελέσµατα: 6 Στην Εικόνα 8 βλέπουµε τα διαγράµµατα log ([Fe ] t /[Fe ] 0 ) = f (t) που κατασκευάζουµε σε διάφορα ph ([Fe ] t = συγκ. σε χρόνο t, [Fe ] 0 = αρχική συγκ.). H κινητική αυτή µας δίνει: -d[fe(ii)]/dt = k o [Fe(II)] -d(ln [Fe(II)])/dt = k o όπου k o = σταθερά ταχύτητας της αντίδρασης. Εχουµε µία κινητική «πρώτης τάξης»: -d(log [Fe(II)])/dt.,306 = -d(ln [Fe(II)])/dt = k o & k o = k o /,306 Εικόνα 8. ιαγράµµατα log ([Fe ] t /[Fe ] 0 ) σε σχέση µε το χρόνο Για διάφορες τιµές του ph παίρνουµε τις αντίστοιχες τιµές k o και κατασκευάζουµε το διάγραµµα της Εικόνας 9. Παρατηρούµε στο διάγραµµα αυτό ότι για κάθε αύξηση της τµής του ph κατά µία µονάδα η ταχύτητα της αντίδρασης αυξάνεται 00 φορές. Η ταχύτητα είναι ας τάξεως ως προς το Η ([Η ] - ή [ΟΗ - ] ). Ο νόµος της ταχύτητα της οξείδωσης του Fe(II) από το Ο εκφράζεται: -d[fe(ii)]/dt = k [Fe(II)].[OH-] po k [M - atm - min - ] Tα [OH-] και po αποτελούν τον παράγοντα περιβάλλοντος Ε. -d[fe(ii)]/dt = k [Fe(II)].Ε

22 6 Εικόνα 9 3. Μέτρηση του pe στα φυσικά ύδατα Ηµιαντίδραση αναγωγής: H H (g), Ηµιαντίδραση οξείδωσης: H (g) H Γνωρίζουµε ότι: G o = -n.f.e H o F = σταθερά του Faraday n = αριθµός των ηλεκτρονίων E H o = δυναµικό οξειδοαναγωγής E H =,3 (R.T/F). pe Λαµβάνουµε πάντα υπ όψιν µας ότι: ½ H (g) H e - Fe 3 ½ H (g) Fe H G = G o R.T.ln ([Fe ][H ]/[Fe 3 ].ph / ) (ph =, [H ]=) G = G o R.T.ln ([Fe ]/[Fe 3 ])

23 63 E H = E H o (R.T/n.F).ln ([Fe 3 ]/[Fe ]) Η εξίσωση αυτή µας δείχνει ότι υπό ιδανικές συνθήκες το δυναµικό οξειδοαναγωγής µπορεί να µετρηθεί µε το ηλεκτρόδιο του υδρογόνου. Επειδή είναι πιό πρακτικό να µετράµε το δυναµικό οξειδοαναγωγής µε το ηλεκτρόδιο του καλοµέλανος (calomel), Hg Cl (s) e - Hg(l) Cl - όπου είναι δυνατό µετράµε µε αυτό το ηλεκτρόδιο. Στα φυσικά νερά όµως µέτρηση του δυναµικού της οξειδοαναγωγής είναι δυνατή µόνον αν οι χηµικές ουσίες οξειδωτικές ή αναγωγικές ανταλλάζουν ηλεκτρόνια µε τα ηλεκτρόδια που χρησιµοποιούµε (π.χ. Pt, Au). Οµως πολλές χηµικές ουσίες που βρίσκονται στα φυσικά ύδατα ( π.χ. O, N, NH 4, SO - 4, CH 4 ) δεν έχουν την ικανότητα ανταλλαγής ηλεκτρονίων µε τα παραπάνω ηλεκτρόδια. Ετσι σηµαντικές χηµικές ουσίες που κυριαρχούν στα φυσικά νερά είναι σχετικά αδρανή ηλεκτροχηµικά ως προς τα ηλεκτρόδια ώστε να καταστεί δυνατή η µέτρηση του pe των φυσικών υδάτων µε αυτά. Στο διάγραµµα της Εικόνας 0 φαίνονται τα όρια του pe στα οποία οι µετρήσεις µε ηλεκτρόδια µπορουν να είναι ακριβείς ή λανθασµένες. Π.χ. όταν έχουµε O, N, NO - - 3, SO 4 ενδέχεται να κάνουµε λανθασµένες µετρήσεις καθώς οι εν λόγω ουσίες είναι σχετικά αδρανείς ως προς τα ηλεκτρόδια που προαναφέραµε. Αντίθετα ο Fe(OH) 3 (s) και ο Fe αντιδρούν µε τα ηλεκτρόδια και υπάρχει δυνατότητα µέτρησης όταν κυριαρχούν. Υπάρχουν ουσίες (π.χ. επιφανειοδραστικά) που προσροφώνται στην επιφάνεια των ηλεκτροδίων και επιφέρουν αυτό που ονοµάζουµε δηλητηρίαση των ηλεκτροδίων. Τα προβλήµατα αυτά τα αντιπαρερχόµαστε υπολογίζοντας ή µετρώντας τις συγκεντρώσεις των διαφόρων ουσιών όπως O, Mn, CO, HS -, NH 4, SO - 4, CH 4. Γνωρίζοντας τις συγκεντρώσεις αυτές µπορούµε βασιζόµενοι στις εξισώσεις που παρουσιάσαµε να υπολογίσουµε το pe των φυσικών υδάτων. Παρακάτω αναφέρουµε ορισµένα ενδεικτικά παραδείγµατα. Εικόνα 0

24 Παραδείγµατα: 64 Α) ιεπιφάνεια ίζηµα/η Ο που περιέχει FeS (s) (στερεό) σε ph = 6 και [SO 4 - ] =.0-3 M. Η αντίδραση που γνωρίζουµε για το σύστηµα αυτό είναι: SO 4 - FeCO 3 (s) 9 H 8 e - FeS(s) HCO 3-4 H O Υπολογίζουµε τη σταθερά ισορροπίας της αντίδρασης µε τη βοήθεια γνωστών θερµοδυναµικών δεδοµένων. Βρίσκουνµε ότι το Κ = Το δυναµικό οξειδοαναγωγής θα το υπολογίσουµε µέσω του pe: pe = 4,75-9/8 ph /8 (phco p SO 4 - ) Οπως έχουµε δει προηγουµένως για τα περισσότερα φυσικά νερά: < phco 3 - < 3 Εποµένως: pe = - ± 0, E H = -0, V B) Επιφανειακό νερό που περιέχει 3, mg/l O σε ph = 7. Η αντίδραση: O (aq) 4 e - 4 H H O & log K = 85,97 pe = /4 (85,97) - 4 ph log [O (aq)] [O (aq)] = 0-4 M & pe = 3,5 ή Ε Η = 0,8 V Βλέπουµε ότι το pe δεν επηρεάζεται ιδιαίτερα από τη [Ο (aq)]. Π.χ. µείωση κατά 4 τάξεις µεγέθους της [Ο (aq)] µειώνει το Ε Η κατά 0,06 V. Γ) Υπόγειο νερό σε ph =5 και [Fe(II)] = 0-5 M. Fe (OH) 3 (s) e - 3 H Fe 3 H O Για την αντίδραση αυτή η ελεύθερη ενέργεια σχηµατισµού του Fe(OH) 3 (s) είναι: G f o = -700 kj mol - και από αυτή υπολογίζουµε την σταθερά ισορροπίας: log K = 4, pe = 5,8 3 ph p Fe pe =,3 & E H = 0,077 V ) Νερό λίµνης σε µεγάλο βάθος µε τα εξής χαρακτηριστικά: [SO 4 - ] = 0-3 M, [H S] = 0-6 M, ph = 6. Το δυναµικό οξειδοαναγωγής µπορούµε να το υπολογίσουµε µέσω της χηµικής ισορροπίας:

25 65 SO 4-0 H 8 e - H S(aq) 4 H O Οπου log K = 4,0. pe = /8 (4,0 0 ph - pso 4 - ph S) και pe = - ή E H = -0, V ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Ενα δείγµα υπόγειου νερού που έχει επιβαρυνθεί µε διαλυµένο ανόργανο σίδηρο φέρεται στην επιφάνεια µε προσοχή, για να µην έρθει σε επαφή µε την ατµόσφαιρα ώστε να µετρηθεί η αλκαλικότητα του. Τι αναµένεται ως προς την αλκαλικότητα αν από αµέλεια έρθει το δείγµα σε επαφή µε την ατµόσφαιρα; Απαντήστε αφού ορίσετε την αλκαλικότητα.. Τι εννοούµε λέγοντας οξειδωτικό και αναγωγικό όριο του νερού και τι σηµαίνουν για την θερµοδυναµική σταθερότητα του νερού; Υπολογίζοντας το οξειδωτικό και αναγωγικό όριο για το νερό θεωρήθηκε ότι η µερική πίεση του Η και του Ο είχαν ως µέγιστη τιµή την Atm. Nα υπολογισθεί εάν θα έκανε σηµαντική διαφορά εάν θεωρούνταν µέγιστη πίεση για καθένα από αυτά το 0. Atm. 3. Θεωρούµε το διάγραµµα pe ph του σιδήρου στο νερό. Η συγκέντρωση του σιδήρου είναι x 0-5 Μ. Να εξηγείσετε ποιές είναι οι κυριότερες ισορροπίες που θα πάρετε υπ όψιν σας για τις χηµικές µορφές του σιδήρου που υπερισχύουν σε ph = 5 και ph = Βάσει του διαγράµµατος pe ph του σιδήρου στο νερό να ανφέρετε τις κυριώτερες µορφές του σιδήρου στα φυσικά νερά. Ποιές είναι οι ισορροπίες στις τιµές του ph = 6 και ph = Σε ph = 6 και pe =.58 ποιά είναι η συγκέντρωση των ιόντων Fe σε ισορροπία µε το Fe(OH). 6. Nα κατατάξετε τα παρακάτω σε σειρά ελλατούµενου pe α) Ιζηµα λίµνης, β) Ιζηµα από ποτάµι γ) Θαλλάσιο νερό, δ) Υπόγειο νερό το οποίο περιέχει 0.5 mg/l Fe, και ε) Αέριο χώνευσης (CH 4, CO ) 7. α) Ποιά είναι η τιµή του pe φυσικού νερού που βρίσκεται σε ισορροπία µε τον αέρα (% Ο κ.ο.) σε ph = 6 β) Ποιά είναι η υπολογιζόµενη µερική πίεση του Ο σε όξινο νερό ορυχείου που έχει ph = και για το οποίο ισχύει [Fe ] = [Fe 3 ]. 8. Υποθέτοντας ότι η [ΗCO 3 - ] = x 0-3 M και η τιµή του γινοµένου διαλυτότητας του FeCO 3 είναι ίση µε 3.5 x 0 - ποιά θα περιµένατε να είναι τα σταθερά είδη σιδήρου σε ph = 9.5 και pe = -8.0 όπως φαίνονται στο οξειδοαναγωγικό διάγραµµα του σιδήρου. 9. Με την χρήση του κατάλληλου ηλεκτροδίου και έχοντας σαν ηλεκτρόδιο αναφοράς κορ. καλοµέλανα µετρείται το δυναµικό οξειδοαναγωγής δείγµατος από την διεπιφάνεια ιζήµατος νερού µιάς λίµνης, όπου το ph = 6.5 και Τ = 5 o C, ίσο µε 0.47 Volt. To ίζηµα περιέχει στερεό Fe(OH) 3 και επίσης υποθέτοµε ότι το µετρούµενο δυναµικό αντιστοιχεί στο οξειδοαναγωγικό δυναµικό του υδατικού περιβάλλοντος. α) Ποιό το οξειδοναγωγικό δυναµικό Ε και ποιό το pe του δείγµατος; β) Ποιά η συγκέντρωση των Fe ;

26 γ) Τι συνθήκες νοµίζετε ότι επικρατούν αερόβιες ή αναερόβιες; Κατασκευάσετε ένα pe-ph διάγραµµα ισορροπιών για το σύστηµα SO S (S) H S (aq), θεωρώντας ότι η συνολική συγκέντρωση του διαλυµένου S είναι 0 - Μ.. Να υπολογίσετε τον λόγο ισορροπίας NH 4 / NO - 3 ph = 6 για α) ένα αερόβιο φυσικό νερό που έχει pe = και β) ένα αναερόβιο νερό µε pe = -3 (pe o ζεύγους NH - 4 / NO 3 =4.5 ).. Σε ύδατα που βρίσκονται σε σηµαντικό βάθος σε στρωµατοποιηµένο σώµα νερού, το οξυγόνο εξαντλείται σε σύντοµο χρόνο και τα θειικά χρησιµοποιούνται ως οξειδωτικά για µικροβιακή αποδόµηση. Να υπολoγισθεί το pe ενός τέτοιου περιβάλλοντος (που καθορίζεται απο το οξειδοαναγωγικό ζεύγος SO 4 - /HS - ). Το pe 0 =4.5 και θεωρούµε ίσες τις συγκεντρώσεις SO 4 -, HS - 3. Να υπολογιστεί η πίεση του οξυγόνου σε σύστηµα σε ισορροπία, όπου [NH 4 ]=[NO 3 - ] σε ph=7 (pe 0 =4.5). 4. Χρησιµοποιώντας το διάγραµµα pe-ph του µολύβδου που φαίνεται πιό κάτω εξηγείστε τα: α) Ποιός τύπος µολύβδου νοµίζετε ότι επικρατεί σε αερόβιο περιβάλλον σε ph=8.5, β) Ποιός τύπος µολύβδου νοµίζετε ότι επικρατεί σε αναερόβιο περιβάλλον που καθορίζεται από το οξειδοαναγωγικό ζεύγος SO 4 - /HS - σε ph=6.5 (θεωρούµε ίσες τις συγκεντρώσεις SO 4 -, HS - ).

27 5. Υπολογίστε την σύσταση ισορροπίας των παρακάτω διαλυµάτων, που βρίσκονται σε ισορροπία µε την ατµόσφαιρα (po =0. Atm), α) Όξινο διάλυµα (ph=) που περιέχει ολική συγκέντρωση σιδήρου Fe T =0-4 Μ (pe 0 =3.), και β) Φυσικό νερό (ph=7) που περιέχει Mn σε ισορροπία µε στερεό γ-mno (s) (pe 0 =0.4). 6. Ποιά τιµή δεν πρέπει να υπερβαίνει η πίεση του οξυγόνου (po ) ώστε να είναι δυνατή η αναγωγή των SO 4 - σε HS - (ph=7). ίνονται για τα θειικά pe 0 =4.5 και για την οξείδωση του νερού pe 0 =

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις.

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Ηλεκτροχηµεία Ηλεκτροχηµεία Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Η επιµετάλλωση στη χρυσοχοΐα γίνεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 5-1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Έννοιες που θα γνωρίσετε: Δομή και δυναμικό ηλεκτρικής διπλής στιβάδας, πολώσιμη και μη πολώσιμη μεσεπιφάνεια, κανονικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ 1.1 Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαµενές υδάτων στον πλανήτη µας είναι: 1) Οι ωκεανοί που περιέχουν 1,32 10 9 km 3 νερού. 2) Οι παγετοί που περιέχουν 29,2

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΑΣ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ Τµήµα Χηµείας, Πανεπιστήµιο Κρήτης, και Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

3. Χημικές αντιδράσεις

3. Χημικές αντιδράσεις Κεφάλαιο : Χημικές αντιδράσεις. Χημικές αντιδράσεις Οι χημικές αντιδράσεις διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: 1. Αντιδράσεις κατά τις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης των στοιχείων (Nonredox

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής Χημεία Α ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. Σα όξινα οξείδια είναι τα οξείδια : a. Που αντιδρούν με οξέα b. Που αντιδρούν με βάσεις c. Που λέγονται και ανυδρίτες οξέων αφού προκύπτουν από αφυδάτωση

Διαβάστε περισσότερα

Ag + (aq) /Ag (s). H ημιαντίδραση αναγωγής και η. Ag (s)

Ag + (aq) /Ag (s). H ημιαντίδραση αναγωγής και η. Ag (s) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤOΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 4 ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑΣ (HX4) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ 2.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-28 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η καύση ορισµένων παραγώγων του πετρελαίου γίνεται µε σκοπό:

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ. Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια.

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ. Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια. ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια. Αυτές οι αντιδράσεις λέγονται ηλεκτροχημικές αντιδράσεις αναγωγή (+ 2e-)

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. ε ποιο από τα υδατικά δ/τα : Δ1 - MgI 2 1 M, Δ2 С 6 H 12 O 6 1 M, Δ3 С 12 H 22 O 11 1 M, Δ4 - ΗI 1 M,που βρίσκονται σε επαφή με καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του συνεξεταζόμενου γνωστικού αντικειμένου Χημείας ΠΕ 04 που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χηµικός ιδάκτωρ Παν. Πατρών Παρα γοντες που επηρεα ζουν την ταχυ τητα αντι δρασης. Καταλυ τες Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η Πως επηρεάζει η συγκέντρωση την Πως επηρεάζει η πίεση την Πως επηρεάζει η

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2013 ΤΑΞΗ: B ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ : 2.30 ώρες ΩΡΑ: 7:45 10:15 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις.

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. Ενθαλπία (Η), ονομάζεται η ολική ενέργεια ενός

Διαβάστε περισσότερα

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ 28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Σάββατο, 22 Μαρτίου 2014 Οργανώνεται από την ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2 1 Κ ΚΩ Ω ΙΙΚ ΚΟ ΟΣΣ Θ ΘΕ ΕΜ ΜΑ ΑΤΤΟ ΟΣΣ:: G GII A A C CH HIIM M 00 997733 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα ο.1 Ba(OH)(aq) HSO4(aq) BaSO4 HO Al(s) 3HCl(aq) AlCl3(aq) NaCO3(aq) HCl(aq) NaCl(aq) CO HO Η αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 23 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Βλέπε θεωρία σελ. 83. 2. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος >) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). ε) (που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ(5) Για τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής 5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής Τι ονομάζεται οξείδωση και τι αναγωγή; Οξείδωση είναι η αύξηση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος Αναγωγή είναι η ελάττωση του αριθμού οξειδώσεως ατόμου ή ιόντος

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 27/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. β A3. γ A4. α A5.

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα.

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα. 3.1 Οξέα Βάσεις Ιοντικά υδατικά διαλύματα Τι είναι διάλυμα; Διάλυμα είναι κάθε ομογενές μίγμα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων καθαρών ουσιών. Στα διαλύματα, μία από τις ουσίες θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Δρ Κυριάκος Παπαδόπουλος Ερευνητής Α Ινστιτούτο Φυσικοχημείας ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο ΠΡΑΣΙΝΗ ΧΗΜΕΙΑ, ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΣΕ Υ ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΕΡΗΧΟΙ ΩΣ ΠΡΑΣΙΝΟ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΟ. Α.Ι. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου, Σ.Ι. Παταρούδη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο Π ΠΡ ΡΩ ΩΤ ΤΟ ΟΛ ΛΥ ΥΤ ΤΙΙΚ ΚΟ ΟΙΙ Ε ΕΙΙΚ ΚΤ ΤΕ ΕΣ Σ Πρωτολυτικοί δείκτες ονοµάζονται οι ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να µεταβάλλουν το χρώµα τους µέσα σε καθορισµένα όρια του ph ενός διαλύµατος. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας παναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας ωρης διάρκειας 1 ΘΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α.1. έως Α.. να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος 1 Web page www.a8eno.gr e-ail vrentzou@a8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή a8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Στοιχειομετρία Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή

Διαβάστε περισσότερα

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει.

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει. ΡΥΠΑΝΣΗ Υ ΑΤΩΝ Η γη είναι ο µόνος από τους πλανήτες του Ηλιακού συστήµατος που εµφανίζει το φαινόµενο της ζωής. Το µοναδικό αυτό «προνόµιο» δηλαδή η ανάπτυξη και συντήρηση της ζωής στον πλανήτη µας οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ 1. Τι εννοούµε λέγοντας θερµοδυναµικό σύστηµα; Είναι ένα κοµµάτι ύλης που αποµονώνουµε νοητά από το περιβάλλον. Περιβάλλον του συστήµατος είναι το σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007 ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) Ονοματεπώνυμο Φοιτητή: Αριθμός Μητρώου: ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Διαβάστε με προσοχή το

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα