ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ - ΑΝΑΓΩΓΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ - ΑΝΑΓΩΓΗΣ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ - ΑΝΑΓΩΓΗΣ 4 3. Εισαγωγή Στην πρώτη χρονική περίοδο της ύπαρξής της η γη είχε αναερόβια ατµόσφαιρα. Η διαδικασία της φωτοσύνθεσης άρχισε 3,5 δισεκατοµµύρια έτη και από τότε οι υπάρχουσες οξειδοαναγωγικές συνθήκες συντηρούνται στην ατµόσφαιρα και στη γη. Οι σηµαντικότερες χηµικές διεργασίες που γνωρίζουµε εδώ και 600 εκατοµύρια έτη συνοψίζονται παρακάτω: CaSiO 3 CO SiO CaCO 3 ιάλυση πυριτικών αλάτων CO H O CH Ο O Φωτοσύνθεση O 4 FeSiO 3 Fe O 3 4SiO Οξείδωση Fe(II) σε Fe(III) 5/8 O / FeS H O H SO 4 /4 Fe O 3 Οξείδωση Fe(II) & S - σε Fe(III) & S 6 Ενώ κατά την αντίδραση της φωτοσύνθεσης παράγεται για κάθε CΗ O ένα Ο στα ιζήµατα έχουµε 50 φορές περισσότερο CΗ O γιατί το Ο καταναλώνεται οξειδώντας ουσίες όπως ο Fe(II). Στη Γη υφίσταται µία στατική κατάσταση µεταξύ οξείδωσης και αναγωγής. Έχουµε επίσης µία σταθερή «πλανητική» αντίδραση οξέων (προερχόµενων από εκρήξεις ηφαιστείων) βάσεων (π.χ. τα πετρώµατα) που καθορίζουν τη χηµική σύσταση, το ph και το δυναµικό της Γης. Πετρώµατα Πτητικές Ουσίες Πυριτικά CO, SO Ανθρακικά H O, HF, HCl Οξείδια H, e - Ατµόσφαιρα Θάλασσα Ιζήµατα/Εδάφη Ο (%) ph=8, E H =0,75 V Ανθρακικά, Πυριτικά Ν (79%) CO (0,03%) Βλέπουµε ότι σ αυτή τη συνολική αντίδραση συµµετέχουν και ηλεκτρόνια. Μπορούµε να πούµε ότι υπάρχει στη γη µεταξύ των κύκλων των διαφόρων ουσιών και στοιχείων (π.χ. αζώτου, άνθρακα, κλπ.) και ο κύκλος των ηλεκτρονίων. Ο κύκλος των ηλεκτρονίων διατηρείται στην επιφάνεια της γης χάρη στην ενέργεια που παρέχεται από τον ήλιο και που χρησιµοποιείται από την διαδικασία της φωτοσύνθεσης:

2 4 hν H O 4 H (0) O (0) 4 H (0) C (IV) O C (0) H O H O η συνολικά hν H O CO {CH O} O Αν παρατηρήσουµε τους αριθµούς οξείδωσης των διαφόρων ουσιών θα διαπιστώσουµε ότι έχουµε συγχρόνως οξείδωση και αναγωγή χωρίς να αυξάνεται η ένταση της οξείδωσης και της αναγωγής. Με τη βοήθεια του ηλιακού φωτός (hν) εµφανίζονται συγχρόνως ένα οξειδωτικό (Ο ) και ένα αναγωγικό (CΗ Ο). Μέσω άλλων συστηµάτων µεταφοράς ηλεκτρονίων στο περιβάλλον το Ο και το CΗ Ο αντιδρούν παράγοντας ενέργεια. ηλαδή η διαδικασία της φωτοσύνθεσης µπορεί να χαρακτηριστεί ως εντροπική αντλία (entropy pump). Από γεωλογική άποψη η οξειδοαναγωγική κατάσταση της γης έχει µεταβληθεί κατά τα τελευταία έτη. Όπως προαναφέρθηκε η ατµόσφαιρα περιείχε µόνον N, CO, CH 4, HCN & NH 3. Στο ερώτηµα πως είχαµε αύξηση της οξειδοαναγωγής αφού ούτε παρήχθησαν ούτε αποµακρύνθηκαν ηλεκτρόνια, µπορούµε να απαντήσουµε ότι ή εισήχθη ένα οξειδωτικό ή αποµακρύνθηκε ένα αναγωγικό. Καθώς δεν υπήρχε όζον να απορροφήσει τις ακτίνες UV: hν H O H / O Το οξειδωτικό (οξυγόνο) αντέδρασε µε το αναγωγικό περιβάλλον και έτσι το αναγωγικό (υδρογόνο) ως ιδιαίτερα πτητικό εξαφανίστηκε στο σύµπαν. Αργότερα όταν λόγω της εξέλιξης της ζωής έγινε δυνατή η φωτοσύνθεση, η οξειδοαναγωγική κατάσταση του συστήµατος γη/ατµόσφαιρα συνέχισε να αυξάνει καθώς: ) Το αναγωγικό (η οργανική ύλη, { CΗ Ο}) εξήγετο µερικώς προς το εσωτερικό της γής. ) Για κάθε { CΗ Ο} εµφανίζεται ένα Ο. Το τελευταίο αν και αντιδρά µερικώς µε τα διάφορα αναγωγικά ευρισκόµενα στον γήινο φλοιό, σηµαντική ποσότητα του παραµένει στην διεπιφάνεια γης ατµόσφαιρας και καθορίζει το οξειδωτικό δυναµικό της. Έτσι στη γη οι συνθήκες είναι αερόβιες και σε σχέση µε τους οργανισµούς που ζούν κάτω από αυτές τις αερόβιες συνθήκες κάθε αναγωγική ουσία θεωρείται παράγων ρύπανσης. 3. Αντιδράσεις οξειδοαναγωγής Οι αντιδράσεις αυτές χαρακτηρίζονται από την αλλαγή της κατάστασης οξείδωσης των αντιδρώντων. Κατά τις αντιδράσεις αυτές υπεισέρχεται µεταφορά ηλεκτρονίων από το ένα αντιδρών στο άλλο. Παράδειγµα: Τα ιόντα Cd αποµακρύνονται από τα λύµατα µεσω αντίδρασης µε µεταλλικό Fe. Cd Fe Cd Fe H αντίδραση αυτή χωρίζεται σε δύο ηµιαντιδράσεις:. Cd e - Cd αναγωγή του Cd. Fe e - Fe οξείδωση του Fe

3 Οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής είναι ιδιαίτερα σηµαντικές στο περιβάλλον, τόσο στα φυσικά ύδατα όσο και στα λύµατα. 43 Παραδείγµατα: α. Οξείδωση οργανικής ύλης στα φυσικά ύδατα επιφέρει µείωση της συγκέντρωσης οξυγόνου. {CH O} οξειδώνεται O (ανάγεται) CO H O β. Η ταχύτητα οξείδωσης των λυµάτων είναι καθοριστική στους σταθµούς επεξεργασίας τους. Fe(OH) 3H e Fe 3HO αδιάλυτος διαλυτός Ο Fe ρυπαίνει και δεν αποµακρύνεται εύκολα. γ. Η οξείδωση του NH 4 σε NO 3- ΝΗ 4 Ο ΝΟ 3 - Η Η Ο είναι ουσιαστική για να µετατραπεί το αµµωνιακό άζωτο σε µια µορφή αφοµοιώσιµη από τα φύκη στο νερό. Ακόµα πρέπει να σηµειωθεί ότι οι µικροοργανισµοί καταλύουν τις περισσότερες αντιδράσεις οξειδοαναγωγής µε το µοριακό οξυγόνο και επίσης ότι οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής στην υδρόσφαιρα, βρίσκονται σε στενή σχέση µε τις αντιδράσεις οξέων βάσεων. Όπως η ενεργότητα του Η χρησιµοποιείται για να χαρακτηριστεί το νερό όξινο ή βασικό έτσι και η ενεργότητα του e - χρησιµοποιείται για να χαρακτηριστεί το νερό οξειδωτικό ή αναγωγικό. Φυσικά ύδατα που χαρακτηρίζονται από έντονη ενεργότητα e -, όπως στον βυθό µιας λίµνης, θεωρούνται αναγωγικά. Νερά µε χαµηλή ενεργότητα e -, όπως τα χλωριωµένα, θεωρούνται οξειδωτικά. Γενικά η µεταφορά e - στο περιβάλλον συνοδεύεται από µεταφορά Η. Παράδειγµα: Fe(H O) 6 e - Fe(OH) 3 3 H O 3 H Σε ph=7 ο Fe χάνει ένα e - και τρία Η για να σχηµατισθεί ένα αδιάλυτο, ζελατινώδες υδροξείδιο του σιδήρου. Στην Εικόνα, παρουσιάζεται κάποιο στρωµατοποιηµένο σώµα νερού, στο οποίο απεικονίζονται διάφορες διεργασίες οξειδοαναγωγής.

4 44 Εικόνα. Οξειδοαναγωγικές διεργασίες σε στρωµατοποιηµένο σώµα νερού Tο αναερόβιο ίζηµα είναι τόσο αναγωγικό που περιέχει τις πλέον αναγωγικές µορφές των διαφόρων χηµικών ειδών. Η κορεσµένη µε Ο, επιφάνεια του νερού αντιθέτως περιέχει τις οξειδωµένες µορφές των διαφόρων ειδών. Ουσιαστικές αλλαγές στην κατανοµή των διαφόρων ειδών, που προέρχονται από αντιδράσεις οξειδοαναγωγής, είναι σηµαντικότατες για τους οργανισµούς και έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα για την ποιότητα των υδάτων. Πρέπει να σηµειωθεί ενώ τα υδατικά συστήµατα είναι κινητικά ελεγχόµενα εµείς θα τα θεωρήσουµε ως συστήµατα σε θερµοδυναµική ισορροπία. 3.3 Το e- και οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής (ενεργότητα e - και pe) Στο περιβάλλον, σε αναλογία µε το ph, χρησιµοποιούµε το pe αντί για το δυναµικό Ε ή Ε Η (ως προς το ηλεκτρόδιο του υδρογόνου). Το pe προκύπτει από το δυναµικό Ε όπως φαίνεται στην παρακάτω σχέση E,303 R T pe = F pe = 0 E,303 R T F E = (5 C) 0,059 E = (5 C) 0,059

5 45 όπου :Τ η απόλυτη θερµοκρασία (Κ) :R η σταθερά των αερίων :F η σταθερά του Faraday ή κατ αντιστοιχία µε το ph pε = -log(α e- ), όπου α e- = ενεργότητα e - στο διάλυµα (ph = -log(α H ), όπου α H =ενεργότητα του Η σε διάλυµα) Οι ενεργότητες των e - στο νερό ποικίλουν έως 0 τάξεις µεγέθους εποµένως η χρήση του λογαριθµικού όρου είναι αναγκαία. Οι τιµές του pe ορίζονται ως προς την ηµιαντίδραση: H ( διαλ.) e H ( αέριο ) Ε =0,0V, pe =0,0 Όταν το Η (διαλ.) σε ενεργότητα ίση µε βρίσκεται σε ισορροπία µε το Η (αέριο) σε atm. (πίεση) τότε η ενεργότητα του e - ισούται µε και εποµένως pe=0,0. Aν η ενεργότητα των e - αυξηθεί 0 φορές (θα ήταν η περίπτωση όπου Η (διαλ.) σε ενεργότητα.00) τότε η ενεργότητα των e - θα ήταν 0 και το pe -,0. Για να µπορέσουµε στο να µετρήσουµε ποσοτικά την επιρροή των διαφόρων ενεργοτήτων στο δυναµικό ενός ηλεκτροδίου χρησιµοποιούµε την εξίσωση του Nernst. Παράδειγµα Εφαρµογή εξίσωσης Nerst για το σύστηµα Fe 3 /Fe Fe 3 e - Fe, E =0.77 V, pe =3. εξίσωση του Nernst για την ηµιαντίδραση: E = E E = E RT [ Fe ],303( ) log( ) nf [ Fe ] 3 0,059 [ Fe ] ( ) log( ) n [ Fe ] n = αριθµός e - που παίρνουν µέρος στην αντίδραση. Όταν έχουµε διαλύµατα µε υψηλή αραίωση οι ενεργότητες των Fe 3, Fe υποκαθίστανται από τις συγκεντρώσεις τους. pe = (E/,303 R.T.)F και pe = (Ε ο /,303 R.T).F η εξίσωση του Nernst γράφεται επίσης:

6 46 pe = pe 0 [ Fe log n [ Fe 3 ] ] Αριθµητικό παράδειγµα: [Fe 3 ]= , [Fe ]= M και pe o = pe = 3. log, n= 5 n Σχέση pe και G Βακτήρια, µύκητες και άλλοι οργανισµοί παράγουν την ενέργειά τους λειτουργώντας ως καταλύτες χηµικών αντιδράσεων εκ των οποίων εκλαµβάνουν µέρος της εκλυόµενης ενέργειας. Για να προβλέψουµε ή να εξηγήσουµε την «συµπεριφορά» κάποιου υδατικού συστήµατος, είναι χρήσιµο να µπορούµε να προβλέψουµε την ενέργεια που µπορεί να εκληφθεί από διάφορες αντιδράσεις που συµβαίνουν στο σύστηµα. (π.χ. µικροβιακά καταλυόµενη ζύµωση ή οξείδωση οργανικής ύλης σε αερόβιες (όπου µετατρέπεται σε CO και H O) και αναερόβιες συνθήκες (µετατροπή σε CH 4 ). Αυτό µπορεί να γίνει γνωρίζοντας τις αλλαγές της ελεύθερης ενέργειας G, για τις αντιδράσεις οξειδοαναγωγής. Για µια αντίδραση οξειδοαναγωγής, όπου παίρνουν µέρος n e - σε απόλυτη θερµοκρασία Τ το G είναι: Υπό κανονικές συνθήκες : G = nrt(pe) G = nrt(pe ) Μια χηµική αντίδραση γίνεται αυθόρµητα όταν το G που την συνοδεύει είναι αρνητικό. Από την παραπάνω σχέση προκύπτει ότι, για µια οξειδοαναγωγική αντίδραση, αυτό συµβαίνει όταν το pe είναι θετικό. Παράδειγµα Νιτροποίηση στα υδατικά συστήµατα. NH 4 O NO3 H H O (pe =5.85) Στην αντίδραση αυτή παίρνουν µέρος 8 e-. Για να µπορούµε να συγκρίνουµε την αντίδραση αυτή µε άλλες αντιδράσεις οξειδοαναγωγής χρησιµοποιούµε την αρχή της µεταφοράς «mole e». Η αντίδραση γράφεται : NH 4 O NO3 H H O, (pe =5.85)

7 G =-.303 n.r.t.pe 47 Για e- mole G = R.T.pE Εποµένως η σύγκριση των pe διαφόρων αντιδράσεων µας επιτρέπει την σύγκριση των G. Γνωρίζουµε ότι logk = n (pe ) ή logk = pe για e- mole. Για την νιτροποίηση: pe = 5,85 K = [ ] 8 4 NO3 [ H ] 8 [ NH ] po 4 logk = pe = 5.85 βρίσκουµε: K= Στον πίνακα της Εικόνας 3 αναγράφονται αντιδράσεις οξειδοαναγωγής, που είναι σηµαντικές στα υδατικά συστήµατα, και τις αντίστοιχες τιµές pe. Οι τιµές αυτές έχουν υπολογιστεί κυρίως θερµοδυναµικά παρά από ποτενσιοµετρικές µετρήσεις 3.5 Η τάση µιας αντίδρασης : Πρόβλεψη µέσω ηµι-αντιδράσεων Παραδείγµατα αντιδράσεων: Hg e - Hg, Fe 3 e - Fe Cu e - Cu, H e - H, Pb e - Pb, pe =3.35 pe =3. pe =5.7 pe =0.00 pe =-.3 Παράδειγµα: Πως µπορεί να ερµηνευθεί το γεγονός ότι ένα διάλυµα Cu µολύβδου ο αγωγός καλύπτεται µε ένα στρώµα χαλκού; Αυτό οφείλεται στην παρακάτω αντίδραση: ρέει µέσα σε έναν αγωγό Cu Pb Cu Pb Η αντίδραση αυτή συµβαίνει γιατί ο Cu έχει µεγαλύτερη τάση (από τα ιόντα του µολύβδου) να παίρνει e -. Θετικές τιµές του pe δείχνουν ότι η ηµιαντίδραση (Α) έχει την τάση να πηγαίνει προς τα δεξιά. (Α) Cu e - Cu µε pe =5.7 ενώ αρνητικές δείχνουν ότι η αντίδραση (Β) τείνει µάλλον προς τα αριστερά.

8 (Β) Pb e - Pb µε pe = έτσι η συνολική αντίδραση που προκύπτει αφαιρώντας από την Α την Β θα έχει (A-B) Cu Pb Cu Pb, pe =7.84 Το pe ο είναι θετικό και συνεπώς η συνολική αντίδραση έχει την τάση να πηγαίνει προς τα δεξιά. Αυτό σηµαίνει ότι παρουσία Cu σε αγωγούς από µόλυβδο, απελευθερώνει τοξικά ιόντα Pb. Η εξίσωση του Nernst γι αυτήν την αντίδραση είναι: [ Cu ] [ Pb ] [ Cu ] [ Pb ] = pe pe log = 7.84 log n έτσι αν οι ενεργότητες των Cu και Pb τότε η τάση της αντίδρασης µπορεί να προβλεφθεί µετά από υπολογισµό του pe. Σε κατάσταση ισορροπίας ισχύει pe=0 και µπορεί έτσι να υπολογισθεί η σταθερά ισορροπίας της αντίδρασης Κ, pe = 0 = 7.84 pe = 7.84 K [ Pb ] = [ Cu ] [ Cu ] = [ Pb ] pe pe log n 7.84 = log K log K = 5.68 K = = log log K K pe log n K Παράδειγµα 3 Ποιός ο λόγος Hg µε Cu σε ισορροπία σε καθαρό νερό όταν είναι σε επαφή µε Hg 0 και Cu 0 ; (Για τον Ηg pe 0 =3.35 και για τον Cu pe 0 =5.7) Λύση Η συνολική αντίδραση είναι : Hg Cu 0 Cu Hg 0 Οι ηµιαντιδράσεις Hg e - Hg 0 pe 0 =3.35 Cu e - Cu 0 pe 0 =5.7 Από την πρώτη αφαιρούµε την δεύτερη για να προκύψει η συνολική που έτσι θα έχει pe 0 = =7.64 Γράφουµε την εξίσωση του Nernst για την συνολική αντίδραση

9 49 pe = pe αλλά επειδή το σύστηµα είναι σε ισορροπία: 0 [ Hg log [ Cu ] ] pe = 0 0 = 7.64 [ Hg log [ Cu ] [ Hg log ] [ Cu ] [ Hg = (7.64) = 5.8 ] [ Cu ] = 0 ] 5.8 = 5, 0 6 Εικόνα 3. Τιµές pe 0 των σηµαντικότερων οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων στα φυσικά νερά

10 Οι οριακές τιµές του pe στο H O Υπάρχουν τιµές pe για τις οποίες το νερό είναι θερµοδυναµικά σταθερό. Οι οριακές αυτές τιµές του pe στο νερό εξαρτώνται από το ph. Το νερό οξειδούται: H O O H 4 4 e και ανάγεται: e H O H OH Αυτές οι δύο αντιδράσεις καθορίζουν τα όρια του pe στο νερό. Η τιµή του po, από την οξείδωση του νερού, θεωρείται ως οριακή τιµή όταν είναι atm. Αντιστοίχως πίεση atm για το Η θεωρείται ως οριακή τιµή για την αναγωγή του νερού. Γράφουµε τις αντιδράσεις για e - mole. O H e H O, pe = ( [ ]) pe = pe log O 4 H όταν po =.00 pe = 0.75-pH (*) οξειδωτικό όριο του νερού Σε µια συγκεκριµένη τιµή του ph, οι τιµές pe πιο θετικές από αυτές που µας δίνει η παραπάνω εξίσωση (*) δεν µπορούν να υπάρξουν όταν το νερό βρίσκεται (σε κατάσταση ισορροπίας) σε επαφή µε την ατµόσφαιρα. Υψηλότερες τιµές pe οδηγούν στην διάσπαση του νερού σε οξυγόνο. Η σχέση pe-ph για το αναγωγικό όριο του νερού διαµορφώνεται ως εξής: H e H pe = 0.0 pe = pe log[h ] pe = -ph (**) αναγωγικό όριο του νερού Όταν το ph = 7 τότε * και ** pe = 3.75 και pe = Το ιάγραµµα ph pe για το νερό παρουσιάζεται στην Εικόνα 4. Η αποδόµηση του νερού είναι πολύ αργή, απουσία καταλύτη. Με διάφορες προσθήκες ουσιών το νερό µπορεί να έχει τιµές pe πιο αρνητικές ή πιο θετικές από το αναγωγικό ή το οξειδωτικό του όριο. Παράδειγµα για το τελευταίο είναι το υδατικό διάλυµµα χλωρίου (βλ. παρακάτω).

11 5 Εικόνα 4. ιάγραµµα ph-pe για το νερό 3.7 Τιµές pe στα φυσικά υδατικά συστήµατα Ενώ γενικά δεν είναι εύκολο να µετρήσουµε µε ακρίβεια το pe στα φυσικά νερά µέσω ποτενσιοµετρικών µεθόδων, οι τιµές του pe µπορούν να υπολογιστούν µέσω του προσδιορισµού των χηµικών ουσιών που βρίσκονται σε κατάσταση ισορροπίας στο νερό. [ po ][ ] ( ) pe = pe log 4 H Οταν το ουδέτερο νερό βρίσκεται σε κατάσταση θερµοδυναµικής ισορροπίας µε την ατµόσφαιρα: po = 0. atm, [H ] =.0 0-7, και pe = 0.75 log [( ) ( )] pe = 3.8 για «αερόβιο» νερό Στην αντίθετη περίπτωση, όταν οι συνθήκες είναι αναερόβιες και CO, CH 4 παράγονται από µικροοργανισµούς: Εξ. Nernst: pco pch 4 & ph=7.00 CO H e CH 4 H O [ H ] p CO pe =.87 log =.87 log H 8 p CH4 pe = = -4.3 [ ]

12 5 Αν θέλουµε να υπολογίσουµε την πίεση του Ο σε ένα ουδέτερο νερό µε τόσο χαµηλό pe: pe = pe log p po = [ H ] 4.3 = 0.75 log po 4 O 7 ( ) Αυτό σηµαίνει ότι σε αυτές τις συνθήκες χαµηλής πίεσης Ο δεν εγκαθίσταται κατάσταση ισορροπίας. atm Παράδειγµα 4 Η αναγωγή του οξυγόνου σε νερό είναι µια σύνθετη διεργασία που αποτελείται από αρκετά στάδια. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι ένα σχετικά σταθερό ενδιάµεσο. Αν το οξειδοαναγωγικό ζεύγος O /H O είναι αυτό που καθορίζει το pe και η συγκέντρωση του Η Ο είναι 0-9 Μ, ποια θα είναι η τιµή του pe; Πως συγκρίνεται αυτή η τιµή µε το pe του οξειδοαναγωγικού ζεύγους Ο /Η Ο (pe o =0.75); (Θεωρείστε ph=7 και po =0.) Για την αντίδραση Ο (g) H e - H O logk=3 Λύση Aρχικά µετατρέπουµε το logk σε pe o ως εξής pe o = (/n)logk pe o =(/)3=.5 Στην συνέχεια εφαρµόζουµε την εξίσωση του Nerst: pe po [ H ] log n [ H O ] 0, pe =,5 ph log = pe pe = 8.66 Συγκρίνοντας αυτή την τιµή µε την τιµή pe του ζεύγους Ο /Η Ο διαπιστώνοµε ότι το ζεύγος οξυγόνο/νερό είναι περισσότερο οξειδωτικό από το αντίστοιχο οξυγόνου/υπεροξειδίου του υδρογόνου O H e H O 4 [ po ][ ] ( ) pe = pe log 4 H = 3.6 Παράδειγµα 5 Να υπολογιστούν οι τιµές pe των παρακάτω συστηµάτων τα οποία βρίσκονται σε ισορροπία στους 5 ο C α) Όξινο διάλυµα που περιέχει 0-5 Μ Fe 3 και 0-3 M Fe (pe 0 =3.) β) Φυσικό νερό µε ph=9.5 σε ισορροπία µε την ατµόσφαιρα (po =0. Atm) (pe 0 =0.78) γ) Φυσικό νερό µε ph=8 το οποίο περιέχει 0-5 M Mn σε ισορροπία µε MnO (s) (pe 0 =0.4) Λύση α) η αντίδραση είναι Fe 3 e - Fe, pe 0 =3. εφαρµόζουµε την εξίσωση του εξίσωση του Nerst pe=pe o log[fe 3 ]/[ Fe ]

13 53 pe=3, log[0-5 ]/[ 0-3 ] pe=. β) η αντίδραση εδώ είναι O H e H O 4 εφαρµόζουµε την εξίσωση του εξίσωση του Nerst pe 0 =0,78 pe=pe o log[po ] /4 [ H ] pe=0,78 /4log[0.] log[h ] pe= =. γ) σ αυτή την περίπτωση η αντίδραση είναι MnO (s) 4H e - Mn H O(l), pe 0 =0.4 εφαρµόζουµε την εξίσωση του εξίσωση του Nerst pe=pe o /log[h ] 4 /[ Mn ] pe=0.4 ph /log[0-5 ] pe= = ιαγράµµατα pe-ph Τα διαγράµµατα αυτά µας δείχνουν τις περιοχές σταθερότητας και τις συνοριακές γραµµές όπου διάφορες µορφές χηµικών ενώσεων συνυπάρχουν στο περιβάλλον. Συχνά ιδιαίτερα πολύπλοκα. Αν πάρουµε π.χ. ένα µέταλλο µε διαφορετικές καταστάσεις οξείδωσης, σε διαφορετικές ενώσεις ή σύµπλοκα τότε µπορούµε να φανταστούµε τις διάφορες περιοχές ενός διαγράµµατος pe ph. Τα περισσότερα φυσικά νερά περιέχουν ανθρακικά ιόντα, θειικά ιόντα, θειώδη έτσι ώστε να σχηµατίζουν µε τα µεταλλικά ιόντα αντίστοιχες ενώσεις. Ας πάρουµε ως παράδειγµα τις ενώσεις του σιδήρου. Η µέγιστη συγκέντρωση Fe στα φυσικά νερά είναι της τάξης 0-5 Μ. Σε ένα τέτοιο σύστηµα θεωρούµε τις παρακάτω ισορροπίες: 3 Fe e Fe, pe = 3. (I) Fe( OH ) ( σ ) H Fe H O (II) [ Fe ] [ H ] K sp = = (III) Από το προϊόν διαλυτότητας του Fe(OH) παίρνουµε το Κ sp.

14 54 3 Fe( OH ) 3( σ ) 3H Fe 3H O (ΙV) 3 [ Fe ] 3 [ H ] 3 K sp = = 9. (V) ' 0 Από το προϊόν διαλυτότητας του Fe(OH) 3 παίρνουµε το Κ sp. Κάνουµε την παραδοχή ότι οι µορφές του Fe όπως Fe(OH), Fe(OH), FeCO 3 & FeS δεν είναι σηµαντικές για τους υπολογισµούς παρόλο που µπορεί να έχουν σηµαντική παρουσία στο περιβάλλον. Για να κατασκευάσουµε ένα διάγραµµα pe-ph πρέπει να θεωρήσουµε διάφορες οριακές καταστάσεις: Ι) Τα οξειδωτικά και αναγωγικά όρια του νερού pe = 0.75-pH pe = -ph υψηλές τιµές pe χαµηλές τιµές pe ΙΙ) Σε ph<3 ο Fe 3 συνυπάρχει σε ισορροπία µε τον Fe. Fe 3 e - Fe, E = 0.77 V, pe = 3. Όταν [Fe 3 ] = [Fe ] (οριακή κατάσταση) 3 [ Fe ] [ Fe ] pe 3. log = = 3. (ανεξάρτητο του ph) Όταν pe αυξάνεται και το ph αυξάνεται τότε το Fe(OH) 3 καθιζάνει από το διάλυµα του Fe 3. Η τιµή του ph που αρχίζει η καθίζηση του Fe(OH) 3 εξαρτάται από την [Fe 3 ]. Μέγιστη συγκέντρωση : [Fe 3 ]= 0 K ' sp = 3 [ Fe ] 3 [ H ] Εποµένως στην συγκέντρωση του [Fe 3 ]= 0 5 M [ ] [ Fe ].00 0 H = = ph =. 99 K ' sp M η καθίζηση αρχίζει στο ph=.99. Παροµοίως, για τον Fe όταν έχουµε συγκέντρωση, Μ στην οριακή περίπτωση: 5 [ ] [ Fe ] 0 H = = ph = Ksp Στο ph αυτό έχουµε την οριακή κατάσταση µεταξύ Fe και Fe(OH). Σε ένα ευρύ φάσµα τιµών pe-ph, o Fe είναι το κυρίως διαλυτοποιηµένο ιόν µε τον Fe ΙΙΙ (ως Fe(OH) 3 ). Η διαχωριστική γραµµή µεταξύ τους εξαρτάται από το pe και το ph. 3 3 ' 3 ' [ ] [ ] = Fe [ ] = Fe sp [ ] K sp[ H ] K, pe 3. log pe = 3. log 3 H Fe [ Fe ] pe=3.log log log[H ] pe=.-3ph

15 55 Η διαχωριστική γραµµή µεταξύ των στερεών φάσεων Fe(OH) και Fe(OH) 3 εξαρτάται επίσης από τα pe και ph, αλλά δεν εξαρτάται από κάποια τιµή διαλυτού Fe. K sp 3 3 ' 3 [ Fe ] ' [ Fe ] [ ] =, K sp =, [ H ] [ H ] = Fe [ ] K sp [ H ] pe 3. log pe = 3. log 3 Fe K [ ] sp H = 3. log log[ H ] pe = 4.3 ph pe Εποµένως για το διάγραµµα pe ph έχουµε κατά περίπτωση τις εξής εξισώσεις: Η Ο/Ο pe=0.75-ph Η /Η Ο pe=-ph 3 Fe 3 /Fe pe=3. 4 Fe 3 /Fe(OH) 3 ph=.99 5 Fe /Fe(OH) ph= Fe /Fe(OH) 3 pe=.-3ph 7 Fe(OH) /Fe(OH) 3 pe=4.3-ph Το διάγραµµα που κατασκευάζουµε φαίνεται στην Εικόνα 5: Εικόνα 5. ιάγραµµα pe-ph του σιδήρου στο νερό (Μέγιστη συγκέντρωση σιδήρου 0-5 Μ)

16 Όταν έχουµε τις ενεργότητες α & α - (όξινο και αναγωγικό H H e O), o Fe είναι το κυρίαρχο είδος (π.χ. ορισµένοι υδροφορείς περιέχουν Fe σε τέτοιες συνθήκες). Στα περισσότερα φυσικά ύδατα η διαλυτότητα του Fe είναι µικρή λόγω των ενώσεων FeS και FeCO 3 που σχηµατίζει. Όταν α & α - (όξινο και οξειδωτικό H H e O), κυριαρχούν τα ιόντα Fe 3. Όταν έχουµε α H &α e - τότε κυριαρχεί ο Fe(OH) 3. Όταν έχουµε α H &α e - Fe(OH) είναι σταθερός. Στα φυσικά ύδατα όπου το ph είναι 5-9 το Fe(OH) 3 και ο Fe είναι τα κυρίαρχα είδη. Πράγµατι έχει παρατηρηθεί ότι ύδατα που περιέχουν ποσότητες διαλυµένου O (δηλ. pe ) ο σίδηρος Fe 3 στη µορφή του Fe(OH) 3 είναι η κυριαρχούσα µορφή του σιδήρου. Σε αναερόβια ύδατα (pe ) υψηλές ποσότητες Fe είναι παρούσες. Όταν αυτά τα νερά µε κάποιο τρόπο βρεθούν σε επαφή µε το O τότε έχουµε καθίζηση Fe (OH) 3. Όσον αφορά τον µεταλλικό Fe: αν [Fe ]= M η τιµή του pe Fe e Fe pe o = -7,45 pe= -7,45 0,5 log[fe ] pe= -7,45 0,5 log,0 0-5 = -9,95 Αυτή η τιµή είναι χαµηλότερη από το αναγωγικό όριο του H O (pe=-7.0). 56 Παράδειγµα 6 Υπολογίστε την συγκέντρωση του σιδήρου [Fe 3 ], το pe και το ph στο σηµείο του διαγράµµατος pe-ph οξειδοαναγωγικών καταστάσεων του σιδήρου όπου [Fe ]=0-5 M και Fe(OH), Fe(OH) 3 βρίσκονται σε ισορροπία; Λύση Η συνοριακή γραµµή για την ισορροπία των Fe(OH), Fe(OH) 3 στο διάγραµµα pe-ph του σιδήρου δίνεται από την σχέση pe=4.3-ph () Αρχικά υπολογίζουµε το ph από την παρακάτω ισορροπία [ Fe ] σ, Ksp = [ H ] Fe( OH ) ( ) H Fe H O = [ ] [ Fe ] 0 H = = ph = Ksp Κατόπιν υπολογίζεται το pe από την σχέση () pe=4.3 - ph= =-4.65 Τέλος η συγκέντρωση του διαλυµένου [Fe 3 ] προκύπτει από Fe 3 e - Fe, pe = 3.

17 3 [ Fe ] [ Fe ] pe 3. log = = =3. log [Fe 3 ]/ =3. log [Fe 3 ] 5 log [Fe 3 ] = -.9 [Fe 3 ] = (πολύ µικρή) 3.9 Ισορροπίες οξειδοαναγωγής του χλωρίου σε υδατικό διάλυµα Σε ποιές συνθήκες το Cl - οξειδούται σε Cl ή HOCl (OCl - ); Σε ένα υδατικό διάλυµα στους 5 o C η συνολική συγκέντρωση του χλωρίου είναι: Cl T = [Cl (aq)] [HOCl] [OCl - ] [Cl - ] 0-3 Μ Με τη βοήθεια θερµοδυναµικών (βιβλιογραφία) δεδοµένων µπορούµε να υπολογίσουµε τις σταθερές ισορροπίας των παρακάτω αντιδράσεων: () HClO H e - ½ Cl (aq) H O log K = 6,9 & E H o =,59 () ½ Cl (aq) e - Cl - log K = 3,6 & E H o =,40 (3) HClO ClO - H log K = -7,3 (Υπενθύµιση n.pe o = log K ή pε ο = /n log K) Η εξίσωση του Nerst για την εξίσωση () γράφεται: pe = 6,9 log [HClO]/[ Cl (aq)] / - ph Για την () γράφεται: pe = 3,6 log [ Cl (aq)] / /[Cl - ] Η αναγωγή του HClO σε Cl - γράφεται συνδυάζοντας () και (): HClO H e - Cl - H O K = [Cl - ]/[HClO].[H ].[e] log K = log ([Cl - ]/[HClO]) log /[H ] log /[e] log K = log ([Cl - ]/[HClO]) ph pe ½ log K = - ½ log ([HClO]/[Cl - ]) ½ ph pe pe = ½ log K ½ log ([HClO]/[Cl - ]) - ½ ph

18 pe = 5,5 ½ log ([HClO]/[Cl - ]) - ½ ph (3) 58 Αναγωγή του ClO - σε Cl - : HClO H e - Cl - ClO - H HClO Η συνολικά: ClO - H e - Cl - H O H σταθερά ισορροπίας της αντίδρασης είναι: K = [Cl - ]/[ ClO - ].[H ].[e - ] log K = log ([Cl - ]/[ ClO - ]) log [H ] log [e - ] ½ log K = ½ log ([Cl - ]/[ ClO - ]) ph pe pe = ½ log K ½ log ([ClO - ]/[Cl - ]) - ph pe = 8,9 ½ log ([ClO - ]/[Cl - ]) - ph (4) Η συνολική συγκέντρωση του χλωρίου είναι: Cl T = [Cl (aq)] [HOCl] [OCl - ] [Cl - ] = 0.04 Μ Χρησιµοποιούµε τις προηγούµενες εξισώσεις (), (), (3) και (4) και υπολογίζουµε τις αντίστοιχες συγκεντρώσεις στις οριακές καταστάσεις, οι οποίες είναι: Ι) Cl (aq)/hocl & Cl T = [Cl (aq)] [HOCl], όπου [HOCl] = / Cl T = 0.0 Μ και [Cl (aq)] = /4 Cl T = 0.0 Μ ΙΙ) Cl (aq)/cl - & Cl T = [Cl (aq)] [Cl - ], όπου [Cl - ] = / Cl T = 0.0 Μ και [Cl (aq)] = /4 Cl T = 0.0 Μ ΙΙΙ) HOCl/OCl - & Cl T = [HOCl] [OCl - ], όπου log ([HOCl]/[OCl - ]) ph = 7,3 Με τα δεδοµένα αυτά κατασκευάζουµε το διάγρµµα pe/ph του υδατικού διαλύµατος του χλωρίου στην Εικόνα 6. Μέσω του διαγράµµατος αυτού µπορούµε να παρατηρήσουµε τα παρακάτω: ) Το Cl (aq) σε αραιά διαλύµατα υφίσταται µόνο σε χαµηλά ph. Προσθήκη Cl στο νερό µας δίνει HOCl και OCl -. ) Το Cl (aq) ή ως HOCl και OCl - είναι ένα ισχυρό οξειδωτικό. Ισχυρότερο από το Ο. Τα Cl (aq), HOCl και OCl - είναι θερµοδυναµικά ασταθή στο νερό γιατί το οξειδώνουν (Cl (aq) H O HOCl H Cl - ).

19 3) Σε όλο το εύρος των τιµών pe/ph των φυσικών υδάτων Cl - η σταθερότερη µορφή του χλωρίου και δεν οξειδούται από το Ο. 59 Εικόνα 6. ιάγραµµα pe-ph για υδατικό διάλυµα χλωρίου 3.0 Κινητική της οξειδοαναγωγής Οι διεργασίες µεταφοράς των ηλεκτρονίων στο περιβάλλον είναι αργές. Για τον λόγο αυτό οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής δεν συµβαίνου χωρίς κατάλυση. Η οξείδωση της οργανικής ύλης: C 6 H O 6 6 O 6 CO 6 H O Αποτελεί ένα απτό παράδειγµα όπου µία οξείδωση καθίσταται δυνατή µέσω κατάλυσης από µικροοργανισµούς. Οι µικροοργανισµοί είναι οι σηµαντικώτεροι καταλύτες στις αντιδράσεις οξειδοαναγωγής στο υδατικό περιβάλλον.

20 60 Παράδειγµα: Οξείδωση του Fe (II) σε Fe (III) από τον O. Fe(II) ¼ O OH - ½ H O Fe(OH) 3 (s) Αυτή η αντίδραση είναι µία σηµαντική διεργασία στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα που περιέχουν σίδηρο. Για να µελετήσουµε την κινητική της αντίδρασης αυτής χρησιµοποιούµε ως ρυθµιστικό στο διάλυµα του Fe(II) το HCO 3 - /CO. Η χρήση ρυθµιστικού µε φωσφορικά ή οξικά θα επηρέαζε την αντίδραση. Στο διάλυµα εισάγουµε οξυγόνο ώστε να έχουµε µία µερική πίεση po = 0, atm και διεξάγουµε το πείραµα σε θερµοκρασία 0 o C. Προσδιορίζουµε σε διάφορα ph τις συγκεντρώσεις του Fe(II). Στο διάγραµµα log(συγκέντρωσης)/ph της Εικόνας 7 παρουσιάζουµε τις διαλυτότητες των διαφόρων χηµικών µορφών του σιδήρου στο διάλυµα σε σχέση µε το ph. Η συνολική συγκέντρωση όλων των µορφών του Fe(III) µας δίνεται από τη σχέση: Fe(III) T = [Fe 3 ] [FeOH ] [Fe(OH) ] [Fe(OH) 4 - ] Η συγκέντρωση του διαλυτού Fe(II) όρίζεται από τη διαλυτότητα του FeCO 3 : K sp : προιόν διαλυτότητας του FeCO 3. log [Fe ] = log K sp log [CO 3 - ] Εικόνα 7. ιάγραµµα logc-ph για τις διάφορες υδατικές µορφές του σιδήρου

21 Πειραµατικά αποτελέσµατα: 6 Στην Εικόνα 8 βλέπουµε τα διαγράµµατα log ([Fe ] t /[Fe ] 0 ) = f (t) που κατασκευάζουµε σε διάφορα ph ([Fe ] t = συγκ. σε χρόνο t, [Fe ] 0 = αρχική συγκ.). H κινητική αυτή µας δίνει: -d[fe(ii)]/dt = k o [Fe(II)] -d(ln [Fe(II)])/dt = k o όπου k o = σταθερά ταχύτητας της αντίδρασης. Εχουµε µία κινητική «πρώτης τάξης»: -d(log [Fe(II)])/dt.,306 = -d(ln [Fe(II)])/dt = k o & k o = k o /,306 Εικόνα 8. ιαγράµµατα log ([Fe ] t /[Fe ] 0 ) σε σχέση µε το χρόνο Για διάφορες τιµές του ph παίρνουµε τις αντίστοιχες τιµές k o και κατασκευάζουµε το διάγραµµα της Εικόνας 9. Παρατηρούµε στο διάγραµµα αυτό ότι για κάθε αύξηση της τµής του ph κατά µία µονάδα η ταχύτητα της αντίδρασης αυξάνεται 00 φορές. Η ταχύτητα είναι ας τάξεως ως προς το Η ([Η ] - ή [ΟΗ - ] ). Ο νόµος της ταχύτητα της οξείδωσης του Fe(II) από το Ο εκφράζεται: -d[fe(ii)]/dt = k [Fe(II)].[OH-] po k [M - atm - min - ] Tα [OH-] και po αποτελούν τον παράγοντα περιβάλλοντος Ε. -d[fe(ii)]/dt = k [Fe(II)].Ε

22 6 Εικόνα 9 3. Μέτρηση του pe στα φυσικά ύδατα Ηµιαντίδραση αναγωγής: H H (g), Ηµιαντίδραση οξείδωσης: H (g) H Γνωρίζουµε ότι: G o = -n.f.e H o F = σταθερά του Faraday n = αριθµός των ηλεκτρονίων E H o = δυναµικό οξειδοαναγωγής E H =,3 (R.T/F). pe Λαµβάνουµε πάντα υπ όψιν µας ότι: ½ H (g) H e - Fe 3 ½ H (g) Fe H G = G o R.T.ln ([Fe ][H ]/[Fe 3 ].ph / ) (ph =, [H ]=) G = G o R.T.ln ([Fe ]/[Fe 3 ])

23 63 E H = E H o (R.T/n.F).ln ([Fe 3 ]/[Fe ]) Η εξίσωση αυτή µας δείχνει ότι υπό ιδανικές συνθήκες το δυναµικό οξειδοαναγωγής µπορεί να µετρηθεί µε το ηλεκτρόδιο του υδρογόνου. Επειδή είναι πιό πρακτικό να µετράµε το δυναµικό οξειδοαναγωγής µε το ηλεκτρόδιο του καλοµέλανος (calomel), Hg Cl (s) e - Hg(l) Cl - όπου είναι δυνατό µετράµε µε αυτό το ηλεκτρόδιο. Στα φυσικά νερά όµως µέτρηση του δυναµικού της οξειδοαναγωγής είναι δυνατή µόνον αν οι χηµικές ουσίες οξειδωτικές ή αναγωγικές ανταλλάζουν ηλεκτρόνια µε τα ηλεκτρόδια που χρησιµοποιούµε (π.χ. Pt, Au). Οµως πολλές χηµικές ουσίες που βρίσκονται στα φυσικά ύδατα ( π.χ. O, N, NH 4, SO - 4, CH 4 ) δεν έχουν την ικανότητα ανταλλαγής ηλεκτρονίων µε τα παραπάνω ηλεκτρόδια. Ετσι σηµαντικές χηµικές ουσίες που κυριαρχούν στα φυσικά νερά είναι σχετικά αδρανή ηλεκτροχηµικά ως προς τα ηλεκτρόδια ώστε να καταστεί δυνατή η µέτρηση του pe των φυσικών υδάτων µε αυτά. Στο διάγραµµα της Εικόνας 0 φαίνονται τα όρια του pe στα οποία οι µετρήσεις µε ηλεκτρόδια µπορουν να είναι ακριβείς ή λανθασµένες. Π.χ. όταν έχουµε O, N, NO - - 3, SO 4 ενδέχεται να κάνουµε λανθασµένες µετρήσεις καθώς οι εν λόγω ουσίες είναι σχετικά αδρανείς ως προς τα ηλεκτρόδια που προαναφέραµε. Αντίθετα ο Fe(OH) 3 (s) και ο Fe αντιδρούν µε τα ηλεκτρόδια και υπάρχει δυνατότητα µέτρησης όταν κυριαρχούν. Υπάρχουν ουσίες (π.χ. επιφανειοδραστικά) που προσροφώνται στην επιφάνεια των ηλεκτροδίων και επιφέρουν αυτό που ονοµάζουµε δηλητηρίαση των ηλεκτροδίων. Τα προβλήµατα αυτά τα αντιπαρερχόµαστε υπολογίζοντας ή µετρώντας τις συγκεντρώσεις των διαφόρων ουσιών όπως O, Mn, CO, HS -, NH 4, SO - 4, CH 4. Γνωρίζοντας τις συγκεντρώσεις αυτές µπορούµε βασιζόµενοι στις εξισώσεις που παρουσιάσαµε να υπολογίσουµε το pe των φυσικών υδάτων. Παρακάτω αναφέρουµε ορισµένα ενδεικτικά παραδείγµατα. Εικόνα 0

24 Παραδείγµατα: 64 Α) ιεπιφάνεια ίζηµα/η Ο που περιέχει FeS (s) (στερεό) σε ph = 6 και [SO 4 - ] =.0-3 M. Η αντίδραση που γνωρίζουµε για το σύστηµα αυτό είναι: SO 4 - FeCO 3 (s) 9 H 8 e - FeS(s) HCO 3-4 H O Υπολογίζουµε τη σταθερά ισορροπίας της αντίδρασης µε τη βοήθεια γνωστών θερµοδυναµικών δεδοµένων. Βρίσκουνµε ότι το Κ = Το δυναµικό οξειδοαναγωγής θα το υπολογίσουµε µέσω του pe: pe = 4,75-9/8 ph /8 (phco p SO 4 - ) Οπως έχουµε δει προηγουµένως για τα περισσότερα φυσικά νερά: < phco 3 - < 3 Εποµένως: pe = - ± 0, E H = -0, V B) Επιφανειακό νερό που περιέχει 3, mg/l O σε ph = 7. Η αντίδραση: O (aq) 4 e - 4 H H O & log K = 85,97 pe = /4 (85,97) - 4 ph log [O (aq)] [O (aq)] = 0-4 M & pe = 3,5 ή Ε Η = 0,8 V Βλέπουµε ότι το pe δεν επηρεάζεται ιδιαίτερα από τη [Ο (aq)]. Π.χ. µείωση κατά 4 τάξεις µεγέθους της [Ο (aq)] µειώνει το Ε Η κατά 0,06 V. Γ) Υπόγειο νερό σε ph =5 και [Fe(II)] = 0-5 M. Fe (OH) 3 (s) e - 3 H Fe 3 H O Για την αντίδραση αυτή η ελεύθερη ενέργεια σχηµατισµού του Fe(OH) 3 (s) είναι: G f o = -700 kj mol - και από αυτή υπολογίζουµε την σταθερά ισορροπίας: log K = 4, pe = 5,8 3 ph p Fe pe =,3 & E H = 0,077 V ) Νερό λίµνης σε µεγάλο βάθος µε τα εξής χαρακτηριστικά: [SO 4 - ] = 0-3 M, [H S] = 0-6 M, ph = 6. Το δυναµικό οξειδοαναγωγής µπορούµε να το υπολογίσουµε µέσω της χηµικής ισορροπίας:

25 65 SO 4-0 H 8 e - H S(aq) 4 H O Οπου log K = 4,0. pe = /8 (4,0 0 ph - pso 4 - ph S) και pe = - ή E H = -0, V ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Ενα δείγµα υπόγειου νερού που έχει επιβαρυνθεί µε διαλυµένο ανόργανο σίδηρο φέρεται στην επιφάνεια µε προσοχή, για να µην έρθει σε επαφή µε την ατµόσφαιρα ώστε να µετρηθεί η αλκαλικότητα του. Τι αναµένεται ως προς την αλκαλικότητα αν από αµέλεια έρθει το δείγµα σε επαφή µε την ατµόσφαιρα; Απαντήστε αφού ορίσετε την αλκαλικότητα.. Τι εννοούµε λέγοντας οξειδωτικό και αναγωγικό όριο του νερού και τι σηµαίνουν για την θερµοδυναµική σταθερότητα του νερού; Υπολογίζοντας το οξειδωτικό και αναγωγικό όριο για το νερό θεωρήθηκε ότι η µερική πίεση του Η και του Ο είχαν ως µέγιστη τιµή την Atm. Nα υπολογισθεί εάν θα έκανε σηµαντική διαφορά εάν θεωρούνταν µέγιστη πίεση για καθένα από αυτά το 0. Atm. 3. Θεωρούµε το διάγραµµα pe ph του σιδήρου στο νερό. Η συγκέντρωση του σιδήρου είναι x 0-5 Μ. Να εξηγείσετε ποιές είναι οι κυριότερες ισορροπίες που θα πάρετε υπ όψιν σας για τις χηµικές µορφές του σιδήρου που υπερισχύουν σε ph = 5 και ph = Βάσει του διαγράµµατος pe ph του σιδήρου στο νερό να ανφέρετε τις κυριώτερες µορφές του σιδήρου στα φυσικά νερά. Ποιές είναι οι ισορροπίες στις τιµές του ph = 6 και ph = Σε ph = 6 και pe =.58 ποιά είναι η συγκέντρωση των ιόντων Fe σε ισορροπία µε το Fe(OH). 6. Nα κατατάξετε τα παρακάτω σε σειρά ελλατούµενου pe α) Ιζηµα λίµνης, β) Ιζηµα από ποτάµι γ) Θαλλάσιο νερό, δ) Υπόγειο νερό το οποίο περιέχει 0.5 mg/l Fe, και ε) Αέριο χώνευσης (CH 4, CO ) 7. α) Ποιά είναι η τιµή του pe φυσικού νερού που βρίσκεται σε ισορροπία µε τον αέρα (% Ο κ.ο.) σε ph = 6 β) Ποιά είναι η υπολογιζόµενη µερική πίεση του Ο σε όξινο νερό ορυχείου που έχει ph = και για το οποίο ισχύει [Fe ] = [Fe 3 ]. 8. Υποθέτοντας ότι η [ΗCO 3 - ] = x 0-3 M και η τιµή του γινοµένου διαλυτότητας του FeCO 3 είναι ίση µε 3.5 x 0 - ποιά θα περιµένατε να είναι τα σταθερά είδη σιδήρου σε ph = 9.5 και pe = -8.0 όπως φαίνονται στο οξειδοαναγωγικό διάγραµµα του σιδήρου. 9. Με την χρήση του κατάλληλου ηλεκτροδίου και έχοντας σαν ηλεκτρόδιο αναφοράς κορ. καλοµέλανα µετρείται το δυναµικό οξειδοαναγωγής δείγµατος από την διεπιφάνεια ιζήµατος νερού µιάς λίµνης, όπου το ph = 6.5 και Τ = 5 o C, ίσο µε 0.47 Volt. To ίζηµα περιέχει στερεό Fe(OH) 3 και επίσης υποθέτοµε ότι το µετρούµενο δυναµικό αντιστοιχεί στο οξειδοαναγωγικό δυναµικό του υδατικού περιβάλλοντος. α) Ποιό το οξειδοναγωγικό δυναµικό Ε και ποιό το pe του δείγµατος; β) Ποιά η συγκέντρωση των Fe ;

26 γ) Τι συνθήκες νοµίζετε ότι επικρατούν αερόβιες ή αναερόβιες; Κατασκευάσετε ένα pe-ph διάγραµµα ισορροπιών για το σύστηµα SO S (S) H S (aq), θεωρώντας ότι η συνολική συγκέντρωση του διαλυµένου S είναι 0 - Μ.. Να υπολογίσετε τον λόγο ισορροπίας NH 4 / NO - 3 ph = 6 για α) ένα αερόβιο φυσικό νερό που έχει pe = και β) ένα αναερόβιο νερό µε pe = -3 (pe o ζεύγους NH - 4 / NO 3 =4.5 ).. Σε ύδατα που βρίσκονται σε σηµαντικό βάθος σε στρωµατοποιηµένο σώµα νερού, το οξυγόνο εξαντλείται σε σύντοµο χρόνο και τα θειικά χρησιµοποιούνται ως οξειδωτικά για µικροβιακή αποδόµηση. Να υπολoγισθεί το pe ενός τέτοιου περιβάλλοντος (που καθορίζεται απο το οξειδοαναγωγικό ζεύγος SO 4 - /HS - ). Το pe 0 =4.5 και θεωρούµε ίσες τις συγκεντρώσεις SO 4 -, HS - 3. Να υπολογιστεί η πίεση του οξυγόνου σε σύστηµα σε ισορροπία, όπου [NH 4 ]=[NO 3 - ] σε ph=7 (pe 0 =4.5). 4. Χρησιµοποιώντας το διάγραµµα pe-ph του µολύβδου που φαίνεται πιό κάτω εξηγείστε τα: α) Ποιός τύπος µολύβδου νοµίζετε ότι επικρατεί σε αερόβιο περιβάλλον σε ph=8.5, β) Ποιός τύπος µολύβδου νοµίζετε ότι επικρατεί σε αναερόβιο περιβάλλον που καθορίζεται από το οξειδοαναγωγικό ζεύγος SO 4 - /HS - σε ph=6.5 (θεωρούµε ίσες τις συγκεντρώσεις SO 4 -, HS - ).

27 5. Υπολογίστε την σύσταση ισορροπίας των παρακάτω διαλυµάτων, που βρίσκονται σε ισορροπία µε την ατµόσφαιρα (po =0. Atm), α) Όξινο διάλυµα (ph=) που περιέχει ολική συγκέντρωση σιδήρου Fe T =0-4 Μ (pe 0 =3.), και β) Φυσικό νερό (ph=7) που περιέχει Mn σε ισορροπία µε στερεό γ-mno (s) (pe 0 =0.4). 6. Ποιά τιµή δεν πρέπει να υπερβαίνει η πίεση του οξυγόνου (po ) ώστε να είναι δυνατή η αναγωγή των SO 4 - σε HS - (ph=7). ίνονται για τα θειικά pe 0 =4.5 και για την οξείδωση του νερού pe 0 =

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία 3-1 ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως: Προσδιορισμός κανονικού δυναμικού (Ε) ηλεκτροδίου. Προσδιορισμός του θερμικού συντελεστή ( Ε/ Τ) P. Προσδιορισμός του γινομένου διαλυτότητας του Agl. Αρχή μεθόδου:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση:

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1.Σε κλειστό δοχείο έχει αποκατασταθεί η ισορροπία: C2H5OH(l) C 2H5OH(g)

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει ποιες ουσίες ονοµάζονται ηλεκτρολύτες. Να γνωρίζει τι είναι ο ιοντισµός, τι η διάσταση, σε ποιες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις.

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Ηλεκτροχηµεία Ηλεκτροχηµεία Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Η επιµετάλλωση στη χρυσοχοΐα γίνεται µε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ Με τον όρο ποτενσιομετρία περιγράφεται ένα σύνολο ηλεκτροχημικών τεχνικών ανάλυσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.1. Τι είδους τροχιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA Α ΛΥΚΕΙΟΥ GI_A_CHIM_0_2530 ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ

XHMEIA Α ΛΥΚΕΙΟΥ GI_A_CHIM_0_2530 ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ: XHMEIA Α ΛΥΚΕΙΟΥ GI_A_CHIM_0_2530 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/05/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 2.1 Δίνονται: υδρογόνο, 1H, άζωτο, 7N α) Να γράψετε την κατανοµή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ Τάξη Μάθημα Εξεταστέα ύλη Καθηγητές Γ Λυκείου XHMEIA Γ Λυκείου Οργανική-Οξειδοαναγωγή- Θερμοχημεία-Χημική κινητική Δημητρακόπουλος Θοδωρής Τζελέπη Αναστασία ΠΕΝΤΕΛΗ Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.4 εξίσωση του Nernst. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.4 εξίσωση του Nernst. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.4 εξίσωση του Nernst Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΕΞΙΣΩΣΗ NERNST 4.1 Εξίσωση Nernst Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Εντροπία Ελεύθερη Ενέργεια

Εντροπία Ελεύθερη Ενέργεια Μάθημα Εντροπία Ελεύθερη Ενέργεια Εξαγωγική Μεταλλουργία Καθ. Ι. Πασπαλιάρης Εργαστήριο Μεταλλουργίας ΕΜΠ Αυθόρμητες χημικές αντιδράσεις Ηαντίδρασηοξείδωσηςενόςμετάλλουμπορείναγραφτείστη γενική της μορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού,

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί που περιέχουν 132 10 9 km 3 νερού. Οι παγετοί που περιέχουν 292 10 6 km 3 νερού.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Οξείδωση: Αναγωγή: Οξειδωτικό Αναγωγικό

Οξείδωση: Αναγωγή: Οξειδωτικό Αναγωγικό ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Οξείδωση:απώλεια ηλεκτρονίων Αναγωγή:πρόσληψη ηλεκτρονίων Οξειδωτικό αντιδραστήριο:προσλαμβάνει ηλεκτρόνια Αναγωγικό αντιδραστήριο: παραχωρεί ηλεκτρόνια στις αντιδράσεις οξείδωσης - αναγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6/6/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6/6/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6/6/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΑ ΘΕΤΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ Β Β1. α. Λάθος, β. Λάθος, γ. Σωστό, δ. Σωστό, ε. Σωστό Β2. α. Οι σ (σίγµα) δεσµοί προκύπτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 1-3

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 1-3 ΘΕΜΑ 1 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 1-3 1. Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών n,, m, και ms περιγράφουν ένα από τα ηλεκτρόνια σθένους στη θεµελιώδη κατάσταση για το άτοµο του στροντίου

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1. Οι παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 27 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 27 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 7 ΜΑΪΟΥ 015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. γ, Α. β, Α. γ, Α4. α, Α5. β. ΘΕΜΑ Β Β1. α) Λάθος (Μ) NaF Na F Αρχ. C - - Iστ./ Παρ. C C C Τελ. - C C (Μ) F HO HF I.I. C-x x x Mε προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3 1 Να συμπληρωθεί ο παρακάτω πίνακα οξέων: ΟΝΟΜΑΣΙΑ F HF Υδροφθόριο S 2 H 2 S Υδρόθειο Cl HCl Υδροχλώριο OH H 2 O Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3 οξύ SO 3 H 2 SO 3 Θειώδε οξύ Br HBr Υδροβρώμιο 2 SO 4 H 2 SO

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Η ενέργεια ιοντισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1)

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1) ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΕΚΤΡΟΥΤΩΝ Θέµα ασκήσεως Μελέτη της µεταβολής της αγωγιµότητας ισχυρού και ασθενούς ηλεκτρολύτη µε την συγκέντρωση, προσδιορισµός της µοριακής αγωγιµότητας σε άπειρη αραίωση ισχυρού οξέος,

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική και Ποιoτική Ανάλυση

Ποσοτική και Ποιoτική Ανάλυση Ποσοτική και Ποιoτική Ανάλυση ιδάσκων: Σπύρος Περγαντής Γραφείο: Α206 Τηλ. 2810 545084 E-mail: spergantis@chemistry.uoc.gr Κεφ. 14 Χημική Ισορροπία Μια υναμική Ισορροπία Χημική ισορροπία είναι η κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. β, Α2. α, Α. δ, Α4. β, Α5. α. Σ, β. Σ, γ. Λ, δ. Λ, ε. Σ ΘΕΜΑ Β Β1.α. β. Β2.α. 12 15 19 26 Mg : 1s 2s 2p 2+ 2 2 6 P : 1s 2s 2p s p

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. 1.2 H CH 3 OH (µεθυλική αλκοόλη) δεν αντιδρά µε το νερό γιατί έχει Κ α µικρότερη από:

ΘΕΜΑΤΑ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. 1.2 H CH 3 OH (µεθυλική αλκοόλη) δεν αντιδρά µε το νερό γιατί έχει Κ α µικρότερη από: ΘΕΜΑΤΑ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Εάν κάθε τροχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο

Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο Μάθημα Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο Εξαγωγική Μεταλλουργία Καθ. Ι. Πασπαλιάρης Εργαστήριο Μεταλλουργίας ΕΜΠ Αναγωγικά μέσα Πως μπορεί να απομακρυνθεί το O 2 (g) από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. α Α. δ Α4. β ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΜΑΪΟΥ 2011 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α5. α. Σωστό β. Σωστό γ. Λάθος δ. Λάθος ε. Σωστό ΘΕΜΑ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στο σωστό συµπλήρωµά της.

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. δ Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. β Α6. α) ιαλυτότητα ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας

Διαβάστε περισσότερα

τα αντιδρώντα και τα προϊόντα τους κατάλληλους συντελεστές, ώστε τα άτοµα κάθε στοιχείου να είναι ισάριθµα στα δύο µέλη της χηµικής εξίσωσης.

τα αντιδρώντα και τα προϊόντα τους κατάλληλους συντελεστές, ώστε τα άτοµα κάθε στοιχείου να είναι ισάριθµα στα δύο µέλη της χηµικής εξίσωσης. 1 3.5 Χηµικές αντιδράσεις Πως συµβολίζονται οι χηµικές αντιδράσεις; Κάθε χηµική αντίδραση συµβολίζεται µε µία χηµική εξίσωση. Στη χηµική αυτή εξίσωση διακρίνουµε δύο µέλη, που συνδέονται µεταξύ τους µε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 14 Ιουνίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α... 1 Α1. Β... 1 Α2. Γ... 1 Α3. Δ... 1 Α4. Α... 1 Α5. Α....

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα : ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ.Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ιαγώνισµα : ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ.Β ΛΥΚΕΙΟΥ ιαγώνισµα : ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ.Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να σηµειώσετε τη σωστή απάντηση : 1. Όταν αυξάνουµε τη θερµοκρασία, η απόδοση µιας αµφίδροµης αντίδρασης : Α. αυξάνεται πάντοτε Β. αυξάνεται,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Υδατικό διάλυμα NaCl 1M που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να

Διαβάστε περισσότερα