Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία"

Transcript

1 Αγορά Χωρίς Σύνορα Τόμος 13 (3) 2008: Μαρία Πρινιωτάκη* Διονύσιος Καψής** Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία Περίληψη: Αποτελεί κοινή πεποίθηση όλων ότι ο εισερχόμενος τουρισμός επιφέρει μια σειρά από θετικές επιπτώσεις στην οικονομία μιας κοινωνίας υποδοχής. Παρόλα αυτά συχνά ο τουρισμός επικρίνεται για το γεγονός ότι πολλά από τα χρήματα που ξοδεύει ο τουρίστας και που υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του ντόπιου πληθυσμού και στην αύξηση του εγχώριου κατά κεφαλήν προϊόντος, διαρρέουν έξω από την τοπική οικονομία, λόγω της κατανάλωσης εισαγόμενων προϊόντων, την απασχόληση αλλοδαπών και τον επαναπατρισμό των κερδών από τις επιχειρήσεις ξένης ιδιοκτησίας. Λόγω των τεράστιων οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της τουριστικής δραστηριότητας, κατά καιρούς, διάφορες στρατηγικές, πολιτικού και ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος, εξετάζονται με στόχο την αρτιότερη και πιο ολοκληρωμένη ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας. Λέξεις Κλειδιά: τουρισμός, οικονομία, περιφερειακή ανάπτυξη, αγροτουρισμός * Μαρία Πρινιωτάκη, Υποψήφιος Διδάκτορας, University of Kent. ** Διονύσιος Καψής, κάτοχος Μεταπτυχιακού διπλώματος, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

2 180 Αγορά Χωρίς Σύνορα Εισαγωγή Η επιτυχία του τουριστικού τομέα στη μεταπολεμική περίοδο οδήγησε στο σχηματισμό ενός νέου τύπου βιομηχανίας, χαρακτηριζόμενης από τεράστια ανάπτυξη και απροσδόκητη αλλαγή. Ως εξέχουσα πηγή οικονομικής εξέλιξης, ο τουρισμός απασχολεί έντονα τη διεθνή βιβλιογραφία λόγω των πολυδιάστατων επιπτώσεών της σε επίπεδο εθνικό, περιφερειακό, τοπικό 1, γεγονός άλλωστε που καθιστά τον προσδιορισμό της ιδιαίτερα δυσχερή. 2 Κατά τον Lea 3 «δεν υπάρχει άλλη διεθνής δραστηριότητα που να περικλείει τέτοια κρίσιμη αλληλεπίδραση οικονομικών, πολιτικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στοιχείων όπως ο τουρισμός» με συνέπειες όλο και πιο σύνθετες, πιο αντιφατικές, οι οποίες εκδηλώνονται με λεπτούς και συνήθως απροσδόκητους τρόπους. 4 Χαρακτηριζόμενος από διαρκή εξέλιξη αλλά και έντονη ευαισθησία έναντι αστάθμητων παραγόντων άλλοτε εσωτερικών και άλλοτε εξωτερικών, ο τουρισμός σήμερα συγκεντρώνει παγκόσμιο ενδιαφέρον κυρίως ως προς την επιλογή στρατηγικών σχεδιασμών ικανών να ανταποκριθούν στις νεότερες γεωπολιτικές, κοινωνικοοικονομικές, τεχνολογικές και περιβαλλοντικές αλλαγές. 5 Στο διεθνές αυτό πλαίσιο, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 11 η θέση στην παγκόσμια κατάταξη ως προς τα έσοδα του τουρισμού, την 16 η ως προς τις διεθνείς αφίξεις ενώ αδιαμφισβήτητα η τουριστική δραστηριότητα παίζει καταλυτικό ρόλο σε λοιπούς κλάδους της οικονομίας (κατασκευές, πωλήσεις, μεσιτεία), όπως άλλωστε μερικώς η εμπειρία των Ολυμπιακών Αγώνων απέδειξε. Παρά την προσφάτως αναθεωρημένη και πιο συγκροτημένη αντιμετώπιση του τουριστικού φαινομένου, μεγαλύτερη προσοχή αξίζει να επιδειχθεί από τους εμπλεκόμενους φορείς, καθόσον σύμφωνα με μελέτη της Deloitte η χώρα πρέπει να ξαναανακαλύψει τον εαυτό της προκειμένου να συνεχίσει την ανάπτυξή της στον τουρισμό ενόψει νέων ανταγωνιστικών προορισμών πχ.dubai. 6 Στην ανάλυση που ακολουθεί επιχειρείται μια πρώτη αναφορά στις οικονομικές επιπτώσεις του τουρισμού στις κοινωνίες υποδοχής, συνεκτιμώντας την πιθανότητα σημαντικών διαρροών. Για την επίτευξη, ωστόσο, του στόχου της λεγόμενης τουριστικής αειφορίας και ειδικότερα σε τοπικό επίπεδο, κρίνεται σκόπιμο-εν προκειμένω-όπως εξεταστούν οι πολιτικές των αρμόδιων εμπλεκόμενων 1 D. Frechtling - E Horvath, Estimating the Multiplier Effects of Tourism Expenditures on a Local Economy through a Regional Input - Output Model, Journal of Travel Research. Vol. 37, No.4, 1999, pp C. Junning - L PingSun. - M. James, Τourism s Backward and Forward Linkages, Journal of Travel Research, Vol. 45, No.1,2006, pp J. Lea, Tourism and Development in the Third World. London: Routledge, 1998,p A. Mathieson G. Wall, Tourism Economic, Physical and Social Impacts, London: Longman, N. Vanhone, Mass Tourism Benefits and Costs in W. Salah J. Pigram (eds) Tourism, Development and Growth. The Challenge of Sustainability, London: Routledge, Greece. The Impact of Travel and Tourism on Jobs and the Economy World Travel and Tourism Council (WTTC), 2206.

3 Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία 181 φορέων σε σχέση με την εκάστοτε τουριστική δραστηριότητα με απώτερο στόχο την αρτιότερη και πιο ολοκληρωμένη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών υποδοχής μέσω του τουρισμού. Θετικές και αρνητικές επιπτώσεις του τουρισμού στις οικονομίες υποδοχής Πριν, ωστόσο, υπεισέλθουμε στην αποτίμηση των συνεπειών του τουριστικού φαινομένου, σκόπιμη είναι η αναφορά στη σχέση τουρισμού και αναπτυγμένων ή αναπτυσσόμενων χωρών. Στο ερώτημα μάλιστα αν η οικονομική εξέλιξη επιφέρει τουριστική ανάπτυξη ή η τουριστική ανάπτυξη οδηγεί σε τουριστική εξέλιξη, οφείλει κανείς να παρατηρήσει ότι κατά τους Chien Chiang και Chun-Ping σε δείγμα μεταξύ χωρών μελών του ΟΟΣΕ και μη, διαπιστώθηκε μακροπρόθεσμα η μονόδρομη σχέση μεταξύ τουρισμού-οικονομικής εξέλιξης για τις πρώτες, ενώ αμφίδρομη αποδείχτηκε για τις χώρες εκτός ΟΟΣΕ, παρατηρώντας μάλιστα για τις τελευταίες τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή της τουριστικής εξέλιξης στο ΑΕΠ. 7 Συναλλαγματοφόρος δραστηριότητα / Ισοζύγιο πληρωμών Παρά τον ασταθή και αβέβαιο χαρακτήρα του ως παράγοντα εισροής ξένου συναλλάγματος, πρόκειται μάλλον για σταθεροποιητικό παρά για αποσταθεροποιητικό παράγοντα του Ισοζυγίου Πληρωμών για τα περισσότερα μέλη της ΕΕ, όπως και κατά κύριο λόγο για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Κατά τη Sinclair 8, ο τουρισμός στην Κένυα έρχεται να αντικαταστήσει τον παραδοσιακό εξαγωγικό τομέα αγαθών, όπως ο καφές και το τσάι. Αποτελεί τον δεύτερο συλλαγματοφόρο τομέα στην Γκάμπια κατά τον Dieke 9, ενώ, όπως εκτίθεται και στη συνέχεια, σημαντικός είναι ο ρόλος του σε ασιατικές χώρες, όπως στην Ταϊλάνδη και την Ινδονησία, όπου η εισροή ξένου συναλλάγματος ενεθάρρυνε την εισαγωγή κύριων αγαθών κατά την περίοδο εκβιομηχάνισης. 10 Για την ελληνική πραγματικότητα, η διατηρούμενη ελλειμματικότητα του εμπορικού ισοζυγίου καλύφθηκε στο παρελθόν και καλύπτεται μέχρι και σήμερα από το ισοζύγιο αδήλων συναλλαγών, όπου ο τουρισμός καταγράφεται ως οικονομική δραστηριότητα. Για το διάστημα άλλωστε της εικοσαετίας μεταξύ 7 L. Chien Chiang C. Chun-Ping, Tourism Development and Economic Growth A Closer Look at Panels. Tourism Management, Vol. 29, 2008, pp T. Sinclair, The Tourism Industry and Foreign Exchange Leakages in a Developing Country in M.T.Sinclair - M.J.Stabler (eds) The Tourism Industry: An International Analysis, Wallingford: CAB International, P.U.C Dieke, Tourism in The Gambia: Some Issues in Development Policy. World Development, Vol.21, No.2, 1993, pp J.S Delos Santos - E.M. Ortiz - E. Huang - F.Secretario, Philippines in E.A.Pye - T.-B.Lin (eds) Tourism in Asia: The Economic Impact, Singapore: Singapore University Press, 1983.

4 182 Αγορά Χωρίς Σύνορα Ο τουρισμός σήμερα προκύπτει σταθερό πλεόνασμα του ισοζυγίου αδήλων συναλλαγών (άδηλοι πόροι μεγαλύτε- συγκεντρώνει παγκόσμιο ροι των άδηλων πληρωμών) ενώ σύμφωνα με την από ενδιαφέρον κυρίως ως προς εκτίμηση του Ινστιτούτου Τουριστικών την επιλογή στρατηγικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ) για το έτος 2006 οι σχεδιασμών ικανών να συναλλαγματικές εισροές αυξήθηκαν για τη χώρα μας ανταποκριθούν στις νεότερες κατά 5.1% έναντι του γεωπολιτικές, Για πολλούς, ωστόσο, μελετητές, το παραπάνω μοντέλο εξέλιξης αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη και προ- κοινωνικοοικονομικές, τεχνολογικές και βληματισμό καθόσον δύναται να θέσει τις προϋποθέσεις ενός πρότυπου εξαρτημένης ανάπτυξης. Η εξέλιξη της δραστηριότητας του τουρισμού σ έναν προ- περιβαλλοντικές αλλαγές. ορισμό δυνατόν να επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις ακόμη και για το αναπτυξιακό του μέλλον. Όπως επισημαίνεται από τον Λαγό, κάτω από αυτές τις συνθήκες «ουσιαστικά η τουριστική ανάπτυξη αποτελεί έκφραση της ασθενικής παραγωγικής και τεχνολογικής βάσης της βιομηχανίας και της αγροτικής οικονομίας που έχει ως αποτέλεσμα την αναπαραγωγή ενός μοντέλου ανάπτυξης που αναπαράγει στο επίπεδο των εξωτερικών συναλλαγών- τα ελλείμματα του εμπορικού ισοζυγίου». 12 Αντίβαρο της ενδεχόμενης εξαρτημένης ελλειμματικής ανάπτυξης, κατά τον ίδιο, πρέπει να αποτελέσει η ενίσχυση της διασύνδεσης του τουρισμού με τους λοιπούς κλάδους της οικονομίας, κατόπιν στενής εποπτείας και μακρόπνοου στρατηγικού σχεδιασμού κρατικών και μη οργανωτικών φορέων, όπως θα δούμε παρακάτω. Αύξηση εσόδων κράτους/παραοικονομία Όπως ορθά επισημαίνεται, «η αύξηση των κυβερνητικών εσόδων μέσω του τουρισμού εξαρτάται από τη φορολογική και νομική δομή κάθε χώρας». 13 Αν και για μια μερίδα μελετητών 14, ο ρόλος της εθνικής πολιτικής σήμερα παραγκωνίζεται λόγω της ισχυρής παρουσίας πολυεθνικών φορέων και οργανισμών, η φορολόγηση του τουρισμού ως αρωγού του δημόσιου προϋπολογισμού κρίνεται σκόπιμη λόγω της ιδιαίτερης φύσης του, δηλαδή λόγω της ιδιαίτερης εξάρτησής του από ένα καθαρό και υγιές περιβάλλον, ένα αποτελεσματικό και λει- 11 Επίδοση Ελληνικού Τουριστικού Τομέα κατά το 2006, Αθήνα: Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ), Δ.Λαγός, Οι οικονομικές επιπτώσεις του τουρισμού στην περιφερειακή ανάπτυξη, Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή, Αθήνα: Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών,1996, σελ Α.Attanayake - H.M.S. Samaranayake - N.Ratnapala, Sri Lanka ιn E.A Pye - T.Lin, (eds) Tourism in Asia: The Economic Impact, Singapore: Singapore University Press, S.Milne - I.Atetjevic, Tourism Economic Development and the Lobal Local Nexus: Theory Embracing Complexity, Tourism Geographies, Vol. 3, No.4, 2001, pp

5 Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία 183 τουργικό δίκτυο μεταφορών και συγκοινωνιών, ένα καλά δομημένο δημόσιο σύστημα υγείας και προστασίας. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένες χώρες ή περιοχές έχουν ήδη εισάγει μηχανισμούς κατά τους οποίους ένα κομμάτι του προϋπολογισμού της φορολόγησης του τουρισμού προορίζεται για τους ως άνω σκοπούς. 15 Παρά την έντονη φιλολογία κατά της φορολόγησης του τουρισμού 16, o Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) είχε ήδη αναγνωρίσει το 1998 σαράντα διαφορετικούς φόρους επιβληθέντες στον τουρισμό που μπορούν ενδεικτικά να αναλυθούν σε φόρο εισοδήματος, φόρο προστιθέμενης αξίας στα αγαθά και τις παρεχόμενες υπηρεσίες, αύξηση εμπορικών και αντικειμενικών αξιών στα ακίνητα, φορολόγηση αερολιμένων κ.λπ. Ανάμεσα σε πενήντα προορισμούς, 73% προέβησαν σε αύξηση φόρων τα τελευταία πέντε χρόνια και μόνο 13,5% μείωσαν την αντίστοιχη φορολόγηση. Ενδεικτικό της διαφορετικής φορολογικής μεταχείρισης σε διεθνή βάση είναι η σημαντική απόκλιση συντελεστών ΦΠΑ που παρατηρείται στον υποτομέα των ξενοδοχείων και κυμαίνεται από 3% στο Λουξεμβούργο έως 25% στη Δανία. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, διακρίνονται σαράντα φορολογικές επιβαρύνσεις, είκοσι οκτώ εκ των οποίων καταβάλλονται άμεσα από τον τουρίστα και δώδεκα κατόπιν επιβολής στις τουριστικές επιχειρήσεις. 17 Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί η στενή σχέση της επελθούσας τουριστικής υπερανάπτυξης με το διαβρωτικό φαινόμενο της παραοικονομίας στην Ελλάδα. Λόγω της ξαφνικής διόγκωσης της τουριστικής ζήτησης, η προσφορά ήρθε να ανταποκριθεί απλόχερα και σπασμωδικά χωρίς τον προηγούμενο κρατικό σχεδιασμό και απαραίτητο παρεμβατισμό με αποτέλεσμα την άναρχη δόμηση του τομέα. Στην Ελλάδα σήμερα η παραοικονομία ανέρχεται σε ποσοστό ίσο με το 30% του ΑΕΠ ενώ ειδικά ως προς τον τουρισμό κυρίως λόγω της παντελούς έλλειψης προληπτικής αλλά και κατασταλτικής κρατικής πολιτικής μεγάλος αριθμός παραξενοδοχείων διαφεύγουν φορολόγησης, εποπτείας και ελέγχου από τους αρμόδιους φορείς υποβαθμίζοντας το παρεχόμενο ελληνικό τουριστικό προϊόν. Παρ όλ αυτά δεν είναι ξεκάθαρο ακόμη το κατά πόσο η ύπαρξη εκτεταμένης παραοικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα λειτουργεί ανασταλτικά στην οικονομική ανάπτυξη, καθόσον πρόκειται για τη μοναδική παραοικονομική δραστηριότητα με εξαγωγικό χαρακτήρα. 15 R Durbarry - T. Sinclair, Tourism Taxation in the UK, Discussion Paper Series 2000/1 Christel DeHaan Tourism and Travel Research Institute University of Nottingham 16 Η. Hughes, A Tourism Tax. The Cases For and Against, International Journal of Tourism Management, Vol. 2, 1981,pp Β.Πατσουράτης, Η φορολογική επιβάρυνση του τουριστικού προϊόντος Αθήνα: Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Βλ.

6 184 Αγορά Χωρίς Σύνορα Για την ελληνική πραγματικότητα, η διατηρούμενη ελλειμματικότητα του εμπορικού ισοζυγίου καλύφθηκε στο παρελθόν και καλύπτεται μέχρι και σήμερα από το ισοζύγιο αδήλων συναλλαγών, όπου ο τουρισμός ως οικονομική δραστηριότητα καταγράφεται. Περιφερειακή ανάπτυξη / Δημιουργία θέσεων εργασίας Είναι πλέον αδιαμφισβήτητο ότι ο τουρισμός αναπτύσσεται σε κοινωνίες υποδοχής ευρισκόμενες σε μεταβατικό στάδιο εξέλιξης, όπου δηλαδή οι λοιποί κλάδοι της οικονομίας τείνουν να γεράσουν πριν ακόμη ωριμάσουν. Όπως προκύπτει από μελέτη των Παυλόπουλου και Κουζέλη, κατά την κρίσιμη εικοσαετία διαπιστώνεται οικονομική περιφερειακή ανάπτυξη κυρίως εκεί όπου εντοπίζεται και τουριστική ανάπτυξη. 18 Ειδικότερα ως προς τον τουρισμό, μέχρι τα τέλη του 1990 το σύνολο των ξενοδοχειακών κλινών που βρίσκονταν στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα είχαν ξεπεράσει τον αριθμό των ξενοδοχείων στην Αττική. Κατά τον Παυλόπουλο, ο συντελεστής συσχέτισης μεταξύ τουριστικής και οικονομικής ανάπτυξης για τη χώρα μας φτάνει το 95% ενώ μεταξύ τουριστικής ανάπτυξης και πληθυσμιακής εξέλιξης και ανεργίας αγγίζει το 65%. 19 Στενή συνεπώς αιτιώδης σχέση υφίσταται και ως προς την αγορά εργασίας, καθόσον κατά το WTTC ο τουρισμός καλύπτει το 8.7% της παγκόσμιας αγοράς εργασίας. Στην Ελλάδα δε για το έτος 2006 αγγίζει τις θέσεις εργασίας (άμεσες και έμμεσες) ήτοι το 20% της εγχώριας απασχόλησης. 20 Ας σημειωθεί εδώ ότι η επένδυση που χρειάζεται για τη δημιουργία μιας θέσης εργασίας, όπως έχει υπολογιστεί, είναι επτά φορές μικρότερη από ότι στη βιομηχανία, ενώ συνάμα παρέχεται η δυνατότητα να απορροφηθεί ένας μεγάλος αριθμός ανειδίκευτων ατόμων που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν αδύνατο να απασχοληθεί σε οποιοδήποτε άλλο τομέα της οικονομίας. 21 Λόγω των ισχνών διατομεακών διασυνδέσεων που ανά χώρα μπορεί να υπάρξουν, η σχέση τουρισμού και περιφερειακής /τοπικής ανάπτυξης κατά καιρούς αμφισβητείται. Κατά τον Crain, ο πλούτος εξακολουθεί να συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων και ισχυρών. 22 Επιπλέον, η υψηλή εποχικότητα του τουρισμού, η υπο- 18 Π.Γ Παυλόπουλος.- Α.Κ. Κουζέλης, Περιφερειακή ανάπτυξη της Ελλάδας και τουρισμός, Αθήνα: Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, Π.Γ Παυλόπουλος, Το μέγεθος και η δυναμική του τουριστικού τομέα Αθήνα: Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, Greece The Impact of Travel and Tourism on Jobs and the Economy, World Travel and Tourism Council, Ε. Δελιβάνη, Ο τουρισμός ως εναλλακτικός μοχλός οικονομικής ανάπτυξης. Η περίπτωση της Ελλάδας. Αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήμιο York, M. Crain, Contested Territories: The Politics of Tourism Development at the Shrine of El Rocio in Southern Andalusia in J.Boissevain (ed.) Coping with Tourists: European Reactions to Mass Tourism. Providence, R1: Berghan Books, 1996.

7 Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία 185 απασχόληση 23, οι χαμηλές αμοιβές, ο ανειδίκευτος-ανεκπαίδευτος ως επί το πλείστον χαρακτήρας των προσφερόμενων θέσεων απασχόλησης, δίνουν έρεισμα για αυστηρή κριτική από πλήθος μελετητών 24 κάνοντας λόγο μεταξύ άλλων για δημιουργία ενός ιδιότυπου στρώματος του τουρισμού με έντονα παρασιτικά χαρακτηριστικά. 25 Τουριστικός πολλαπλασιαστής Η οικονομική δραστηριότητα του τουρισμού ενεργοποιεί μεταξύ άλλων πλήθος διάφορων έμμεσων οικονομικών. δραστηριοτήτων, όπως γεωργία, βιοτεχνία, και κατασκευές. Σύμφωνα δε με τον Διεθνή Οργανισμό Τουρισμού το έμμεσο προϊόν του τουρισμού είναι ίσης ποσότητας με το προϊόν που παράγουν οι άμεσα σχετιζόμενοι με τον κλάδο οικονομικοί φορείς. Για την Ελλάδα σχετική μελέτη καταδεικνύει ότι το ύψος του τουριστικού πολλαπλασιαστή κυμαίνεται μεταξύ 1.5 και 3.0 ανάλογα με τις υιοθετούμενες παραδοχές. 26 Ο πολλαπλασιαστικός μηχανισμός απαρτίζεται από τρία μέρη: Πρώτον, οι άμεσες επιπτώσεις σε αποδέκτες όπως πχ τουριστικές. αερογραμμές, τουριστικά πρακτορεία, ξενοδοχεία, εστιατόρια κ.λπ. Δεύτερον, οι έμμεσες επιπτώσεις στους ως άνω αποδέκτες καθόσον προκαλείται διαδοχική ζήτηση σε άλλες συναφείς επιχειρήσεις για την κάλυψη των αναγκών τους. Στις αεροπορικές εταιρίες, για παράδειγμα, προκύπτει ζήτηση για αγορά πετρελαίου και έτοιμου φαγητού. Οι προμηθευτές αυτών των εταιρειών αγοράζουν με τη σειρά τους τα αγαθά και τις υπηρεσίες. Τέλος, οι λήπτες των άμεσων και έμμεσων αποτελεσμάτων δαπανούν τα αυξημένα εισοδήματά τους στην κατανάλωση ή σε επενδύσεις πράγμα το οποίο παράγει διαδοχικά αποτελέσματα. Από τη στιγμή λοιπόν της αρχικής δαπάνης ξεκινά ο κύκλος των διαδοχικών συναλλαγών μεταξύ των λοιπών κλάδων της οικονομίας ως συγκοινωνούντων δοχείων σε τοπικό και σε εθνικό επίπεδο προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις και κατά συνέπεια η διάχυση των τουριστικών εσόδων ενεργοποιεί κάθετες και οριζόντιες διασυνδέσεις με άλλους κλάδους της οικονομίας συμβάλλοντας στην ανάπτυξη κλάδων παραγωγής ενδιάμεσων προϊόντων. Όπως εύστοχα παρατηρείται ο Ανδριώτης, «το μέγεθος του πολλαπλασιαστή εξαρτάται από τη δυνατότητα μιας οικονομίας να παράγει τα προϊόντα / υπηρεσίες που καταναλώνο- 23 R Hudson - A.Townsend, Tourism Employment and Policy Choices for Local Government in P.Johnson - B.Thomas (eds), Perspectives on Tourism Policy, London: Mansell Publishing, K Andriotis - D.R. Vaughan, Urban Residents Attitudes Towards Tourism Development. The Case of Crete Journal of Travel Research, Vol. 42, No. 2, 2003, pp Γ. Μ. Βενετσανοπούλου, Η κρατική συμβολή στον τουρισμό. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Αθήνα: INTERBOOKS, Π.Γ. Παυλόπουλος, Το Μέγεθος και η Δυναμική του Τουριστικού Τομέα, op.cit.

8 186 Αγορά Χωρίς Σύνορα Στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, διακρίνονται σαράντα φορολογικές επιβαρύνσεις, είκοσι οκτώ εκ των οποίων καταβάλλονται άμεσα από τον τουρίστα και δώδεκα κατόπιν επιβολής στις τουριστικές επιχειρήσεις. νται από την τουριστική βιομηχανία.. ο πολλαπλασιαστής είναι υψηλότερος στις ισχυρές οικονομίες αφού δημιουργούνται ισχυρότερες διασυνδέσεις του τουριστικού τομέα με τους λοιπούς κλάδους της οικονομίας». 27 Τουρισμός, διαρροή συναλλάγματος και άμβλυνση τουριστικού πολλαπλασιαστή Αν και κατά τον Archer 28 η εφαρμογή του τουριστικού πολλαπλασιαστή φαίνεται να είναι μερικώς παρερμηνευμένη, εντούτοις είναι κοινά αποδεκτό ότι το μέγεθος του τουριστικού πολλαπλασιαστή εξαρτάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες της εκάστοτε εξεταζόμενης περίπτωσης συνεκτιμώντας το μέγεθος της τοπικής οικονομίας και κυρίως το βαθμό αλληλεξάρτησης των διατομεακών συνδέσμων. Κατά συνέπεια, η συζήτηση για την απόδοση του τουριστικού πολλαπλασιαστή τίθεται prima facie επί της βάσης του μεγέθους της οικονομίας της εκάστοτε κοινωνίας υποδοχής. Όσο οι τουριστικές δαπάνες διεισδύουν στην οικονομία, τόσο η γενική απόδοση της περιοχής μεγαλώνει σημειώνοντας πολλαπλασιασμό των θέσεων εργασίας αλλά και σημαντική αύξηση των ατομικών εισοδημάτων. Aυτά τα αποτελέσματα εντάσσονται στα λεγόμενα έμμεσα οφέλη της τουριστικής δραστηριότητας που ο βαθμός απόδοσής τους εξαρτάται από το κατά πόσο οι εν ενεργεία επιχειρήσεις στην περιοχή καλύπτονται από αγαθά και υπηρεσίες. Όσο μικρότερη είναι η οικονομία τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες διάχυσης των τουριστικών εσόδων ενώ το ενδεχόμενο εισαγωγής προϊόντων για την κάλυψη της καταναλωτικής ζήτησης είναι πλέον δεδομένο. Ας πάρουμε για παράδειγμα την περίπτωση οικονομιών μικρών νησιών (small island tourism economies), όπου κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η χαμηλή παραγωγική τους βάση με μικρή εγχώρια αγορά με τον τουρισμό να παίζει κυρίαρχο ρόλο στην οικονομία τους με το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής στο ΑΕΠ. Όπως παρατηρείται από τον Shareef, «ένα μεγάλο ποσοστό των εσόδων από τον τουρισμό αφαιρείται από την οικονομία για τη χρηματοδότηση εισαγωγών για τις ανάγκες του τουρισμού». 29 Κατά τον ίδιο, το κρέας και τα γαλακτοκομι- 27 Κ. Ανδριώτης, Τουριστική ανάπτυξη και σχεδιασμός Αθήνα: Σταμούλης, 2005, σελ B.H. Archer, The Value of Multipliers and Their Policy Implications. Tourism Management, December 1982, pp R. Shareef, Small Island Tourism Economies: A Bird s Eye View in D. Post (ed.) Proceedings of the International Conference on Modeling and Simulation, Volume 3, Socio-economic Systems, Townsville, Australia, 2003, pp

9 Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία 187 κά προϊόντα στην Καραϊβική -άλλωστε πλήθος ερευνών καταδεικνύει τον κίνδυνο διαρροών, όταν η τουριστική βιομηχανία στηρίζεται στην κατανάλωση εισαγόμενων ειδών διατροφής 30 - εισαγωγές κατασκευαστικών υλικών για τουριστικές εγκαταστάσεις στις Μαλδίβες αλλά και εισαγωγή εργατικού δυναμικού για απασχόληση στον τομέα του τουρισμού αποδεικνύονται συντελεστές διαρροής συναλλάγματος. Πέραν, ωστόσο, του μεγέθους της οικονομίας της κοινωνίας υποδοχής, πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η διαρροή χρήματος συνεπικουρείται από τη λειτουργία μεγάλων ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων που τείνουν να κυριαρχήσουν στον κλάδο της τουριστικής βιομηχανίας ή της κάθετης ενοποίησης των επιχειρήσεων του κλάδου, σύμφωνα με την οποία παρέχεται από έναν μόνο προμηθευτή ολόκληρο το εύρος των υπηρεσιών του τουριστικού πακέτου (all inclusive). Ας πάρουμε για παράδειγμα την περίπτωση της Ελλάδας, όπου ειδικά ως προς τον τομέα του τουρισμού παρά την ανυπαρξία επίσημων στοιχείων δεδομένα από το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο καταδεικνύουν ότι 80% των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων είναι μικρές με λιγότερα από πενήντα δωμάτια. 31 Ειδικότερα ας εξετάσουμε την τοπική οικονομία της Κρήτης, μια περιοχή σχετικά μικρής δυναμικότητας, όπου αφενός οι τομείς της γεωργίας, του εμπορίου και των μεταφορών είναι εξίσου ανεπτυγμένοι, αφετέρου στερείται βαριάς βιομηχανίας μεταφορικών μέσων και κατασκευαστικών αγαθών πχ αυτοκινήτων, τηλεοράσεων, επίπλων κ.λπ. 32 Ο Ανδριώτης, κατόπιν μελέτης που διεξήγαγε στην τοπική οικονομία της Κρήτης, διαπίστωσε ότι οι μεγάλες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις του νησιού τείνουν να καλύπτουν τις ανάγκες τους εκτός της περιοχής εκμεταλλευόμενες τις οικονομίες κλίμακας, ενώ λόγω της φύσης τους η διοίκηση απαρτίζεται συνήθως από στελέχη αλλοδαπής καταγωγής με αποτέλεσμα τον επαναπατρισμό εισοδημάτων. 33 Αντιθέτως, το 85% των λοιπών μικρομεσαίων επιχειρήσεων στηρίζει την τοπική οικονομία αγοράζοντας φρέσκα προϊόντα της περιοχής, διατηρεί τα εισοδήματά του στους κόλπους της ελληνικής οικονομίας λόγω του δικού τους ιδιοκτησιακού καθεστώτος- ενώ αρνητικές σχέσεις του τουριστικού πολλαπλασιαστή διαπιστώνονται στην αγορά άλλων προϊόντων, όπως τροφίμων, επίπλων, ποτών, κατασκευαστικών υλικών κ.λπ. Φυσικά δε θα μπορούσε να παραληφθεί ως τελικός συντελεστής διαρροής συναλλάγματος η πολιτική προσέλκυσης ξένων κεφαλαίων στην εκάστοτε οικονομία με χαμηλά επίπεδα φορολόγησης ή ακόμη και απαλλαγής σε μια προσπάθεια 30 B. Taylor - J. Morison - E. Fleming, The Economic Impact of Food Import Substitution, The Bahamas Social and Economic Studie, Vol. 40, 1991, pp Κ. Andriotis, European Union Support to Small and Medium Sized Tourism Enterprises Evidence from Greece, Tourism An International Interdisciplinary Journal,Vol.55, K. Andriotis, Local Community Perceptions of Tourism as a Development Tool :The Island of Crete. Unpublished PhD Thesis, Bournemouth University, K. Andriotis, Scale of Hospitality Firms and Local Economic Development. The Case of Crete. Tourism Management, Vol. 23, No.4, 2002, pp

10 188 Αγορά Χωρίς Σύνορα Είναι πλέον δήθεν τόνωσης και ενίσχυσης της οικονομικής τους αδιαμφισβήτητο ότι ο ισχύος. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται συνήθως στους τουρισμός αναπτύσσεται σε λεγόμενους φορολογικούς παραδείσους (tax heavens κοινωνίες υποδοχής / OFCs) που συνήθως είναι μικρές αναπτυσσόμενες ευρισκόμενες σε μεταβατικό οικονομίες με ασθενές πλαίσιο φορολόγησης και ελέγχου. Προσφέροντας ιδιαίτερο και επιτηδευμένο φά- στάδιο εξέλιξης, όπου δηλαδή οι λοιποί κλάδοι σμα δραστηριοτήτων σε μεγάλους οικονομικούς οργανισμούς, οι φορολογικοί αυτοί παράδεισοι διαθέ- της οικονομίας τείνουν να γεράσουν πριν ακόμη τουν χαλαρό νομοθετικό πλαίσιo, προβλέποντας σε χαμηλή ή ακόμη και σε απαλλαγή φορολόγησης με επικίνδυνα μεγάλο βαθμό τραπεζικού απορρήτου και σχέ- ωριμάσουν. σεις εμπιστοσύνης. Κατά τον Roberts, ο λόγος ύπαρξης των υπεράκτιων αγορών είναι απλά επειδή διαθέτουν μεγάλα πλαίσια ελευθερίας απ ότι οι λοιπές αγορές που τώρα ανταγωνίζονται. 34 Τουριστικοί προορισμοί, όπως οι Μπαχάμες, το Μπαχρέιν, οι Βερμούδες, τα νησιά Cayman και άλλα συγκαταλέγονται στην κατηγορία των φορολογικών παραδείσων που παραδοσιακά εξανεμίζουν τη δυνατότητα επιβολής φορολογίας. Κατά συνέπεια, είναι αναμενόμενη η μαζική εισροή ξένων κεφαλαίων, όπως και ο μετέπειτα επαναπατρισμός κεφαλαίων νομίμως μεταμφιεσμένων πλέον, αποδίδοντας κατ ουσία ελάχιστα οφέλη για την οικονομία υποδοχής. Προτεινόμενες πολιτικές για αρτιότερη ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας Η πιθανή συνεισφορά του τουρισμού στην τοπική οικονομική ανάπτυξη αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερου επιστημονικού και πολιτικού ενδιαφέροντος. Στρατηγικές και πρωτοβουλίες στον τομέα του τουρισμού από εμπλεκόμενους φορείς (stakeholders), όπως το κράτος, μη κρατικές οργανώσεις, ιδιωτικός τομέας -δύνανται, όπως υποστηρίζεται 35, να ενισχύσουν την τοπική κοινωνία επιφέροντας σημαντικά μακροπρόθεσμα οφέλη, ιδιαίτερα όταν η συμμετοχή τους γίνεται σε πρώιμο ακόμη στάδιο και κατά τη λήψη των αποφάσεων. 36 Ενθάρρυνση συμμετοχής τοπικής κοινωνίας Κατά τον Brohman, η ισόρροπη διανομή θετικών και αρνητικών συνεπειών 34 S. Roberts, Fictious Capital, Fictious Spaces the Geography of Offshore Financial Flows in S. Corbridge N. Thrift - R. Martin (eds) Money, Power and Space, Oxford: Blackwell, P.E Murphy., Tourism: A Community Approach. London: Methuen, R Mitchell - D. Reid, Community Integration: Island Tourism in Peru, Annals of Tourism Research, Vol. 28, 2001, pp

11 Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία 189 του τουρισμού στην τοπική κοινωνία μετουσιώνεται με την ενεργή εμπλοκή αυτής στην εξελισσόμενη τουριστική δραστηριότητα, ώστε το μεγαλύτερο μέρος των ντόπιων να καρπώνεται των ευεργετημάτων του τουρισμού, αντί να εισπράττει αποκλειστικά το βάρος των ζημιών. 37 Η από κάτω προς τα πάνω προσέγγιση του τουριστικού σχεδιασμού, με έμφαση στην τοπικά ελεγχόμενη ανάπτυξη, στην ελληνική πραγματικότητα τουλάχιστον, αποδεικνύεται ανεδαφική, καθόσον σπάνια οι κάτοικοι συμμετέχουν στην αναπτυξιακή διαδικασία που επηρεάζει τις ζωές τους. 38 Σε έρευνα που πραγματοποίησε στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης ο Ανδριώτης διαπιστώθηκε η σχεδόν ανύπαρκτη συμμετοχή της κρητικής κοινωνίας σε σχέση με τον τουριστική εξέλιξη. 39 Σε δείγματα των πόλεων Αγ. Νικόλαος, Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά παρατηρούνται σαφείς διαφοροποιήσεις λόγω ενδεχομένως στοιχειώδους ενημέρωσης και πληροφόρησης. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, διαμορφώνεται ένα γενικό κλίμα δυσαρέσκειας ως προς τη συνολική αντιμετώπιση του τουριστικού φαινομένου στη μεγαλόνησο. Αν και κατά τον ίδιο, και αυτό ακόμη αποτελεί ίχνος εμπλοκής στα τουριστικά δρώμενα, το κράτος καλείται να δημιουργήσει τις απαραίτητες συνθήκες εντός των οποίων οι ντόπιοι κάτοικοι μπορούν να παίξουν ένα πιο μόνιμο ρόλο στην τουριστική εξέλιξη. Η ενίσχυση τοπικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων Συναφές με τα ανωτέρω και υπό το πρίσμα της ενδογενούς ανάπτυξης -που κατά τον Δαουτόπουλο ξεκινά από τον κοινωνικό χώρο στον οποίο πραγματοποιείται και στηρίζεται σε πόρους που προέρχονται από τον ίδιο χώρο -το κράτος καλείται να δώσει προτεραιότητα σε στρατηγικές με επίκεντρο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 40 Εδώ η ύπαρξη και ο ρόλος των τοπικών ΜΜΕ επιχειρηματιών είναι αναγκαία προϋπόθεση, ιδιαίτερα όταν, όπως εκτίθεται παραπάνω, είναι εκείνη η κατηγορία επιχειρηματιών που ενισχύει την τοπική οικονομία. Εδικοί αναπτυξιακοί νόμοι, φορολογικά κίνητρα, χαμηλά επιτόκια δανεισμού, κοινοτικά κονδύλια, ρυθμίσεις εργοδοτικές και ασφαλιστικές υπέρ της επιχειρηματικής αυτής τάξης δύνανται να τεθούν σε εφαρμογή. Η σκοπιμότητα της ανωτέρω επιλογής είναι προφανής. Η τοπικά εξαρτώμενη επιχείρηση, σχεδόν πάντα ΜΜΕ, διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον της για την τοπική ανάπτυξη καθόσον η βιωσιμότητά της αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εν γένει τοπικής βιωσιμότητας και εξέλιξης. Έρευνες άλλωστε αποδεικνύουν ότι ως βιομηχανία εντάσεως εργασίας, ο τουρισμός απαιτεί χαμηλές επενδύσεις κεφαλαίου για τη 37 J Brohman, New Directions in Tourism for Third World Development. Annals of Tourism Research, Vol. 23, No.1, 1996, pp C.M. Hall, Tourism Planning: Policies, Processes, Relationships. Essex: Prentice Hall, K. Andriotis, Residents Satisfaction or Dissatisfaction with Public Sector Governance. The Cretan Case, Tourism and Hospitality Research:The Surrey Quarterly Review, Vol. 4, No.1, 2002, pp Γ.Α Δαουτόπουλος., Τοπική Ανάπτυξη, Αθήνα: Παπασωτηρίου, 1997.

12 190 Αγορά Χωρίς Σύνορα Η οικονομική δημιουργία θέσεων εργασίας, τα κεφάλαια μένουν στην δραστηριότητα του περιοχή και ενεργοποιείται ο τουριστικός πολλαπλασιαστής. τουρισμού ενεργοποιεί Κραυγαλέα περίπτωση καταστρατήγησης των ως μεταξύ άλλων πλήθος άνω αρχών είναι η περίπτωση του Cavo Sidero (βρετανικής ιδιοκτησίας) στη Σητεία (7.000 κλινών) όπου διάφορων έμμεσων οικονομικών. θα υπάρξουν πέντε ξενοδοχειακά συγκροτήματα, 750 δραστηριοτήτων, όπως βίλες, 250 κατοικίες και 3 γήπεδα γκολφ. Αντίθετα γεωργία, βιοτεχνία και προς τις αρχές της ενδογενούς αναπτυξιακής διαδικασίας, κανείς θα πρέπει μακροπρόθεσμα να περιμένει κατασκευές. πρώτον, την εισροή ξένου εργατικού δυναμικού, δεύτερον, την εγκατάλειψη επίπονων παραδοσιακών αγροτικών δραστηριοτήτων, τρίτον, τον οικονομικό μαρασμό των ΜΜΕ που ήδη δραστηριοποιούνται, καθόσον η φέρουσα ικανότητα της περιοχής πλέον υπερκαλύπτεται, τέταρτον, τον επαναπατρισμό των κερδών και πέμπτον, την εξάντληση πηγών ενέργειας και νερού. Ενίσχυση διατομεακών συνδέσμων/τουρισμός και γεωργία Παραδεχόμενοι, ωστόσο, τη σύγχρονη τάση λειτουργίας μεγάλων ξενοδοχειακών συγκροτημάτων ως επακόλουθο της ελεύθερης κίνησης κεφαλαίωνσκόπιμη είναι η μελέτη της σχέσης τουρισμού και τοπικής γεωργίας, δεδομένου ότι ο τομέας των τροφίμων συνιστά κατά προσέγγιση το 1/3 του συνόλου των τουριστικών δαπανών, 41 εξασφαλίζοντας κατά συνέπεια δυνατότητες ενεργοποίησης του τοπικού αγροτικού τομέα και παραγωγής εισοδήματος/εργασίας στην τοπική οικονομία. 42 Παρά την εκφρασθείσα θεωρία περί διάστασης τουρισμού και γεωργίας -λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων (χρήση γης και νερού, απορρόφηση απασχόλησης) -πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν την αμοιβαία συνδρομή τους. 43 Αν και κατά τον Momsen η μεταξύ των σχέση δε βελτιώνεται απαραίτητα με τον καιρό αλλά συσχετίζεται εν μέρει με γεωγραφικές και οικονομικές συνθήκες, 44 ο Milne θέτει σε προτεραιότητα τη συνήθη αναποτελεσματική επικοινωνία και ενημέρωση μεταξύ των δυο βιομηχανιών, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη βελτίωσης F. Belisle, Tourism and Food Production in the Caribbean Annals of Tourism Research, Vol. 10, 1983, pp D. Telfer. - G. Wall, Strengthening Backward Economic Linkages:Local Food Purchasing by Three Indonesian Hotels, Tourism Geographies, Vol. 2, No. 4, 2000, pp H. Latimer, Development Island Economies Tourism v Agriculture, Tourism Management, Vol. 16, 1985, pp , L J. Cox - M. Fox - R. L.Bowen, Does Tourism Destroy Agriculture?, Annals of Tourism Research, Vol. 22, 1995, pp M. J. Henshall, Linkages Between Tourism and Agriculture: Problems for the Smaller Caribbean Economies. University of Newcastle Upon Tyne, Department of Geography, Seminar Paper Number 45, S. Milne, Tourism and Development in South Pacific Microstates, Annals of Tourism Research, Vol.19, 1992, pp

13 Οι επιδράσεις του τουρισμού στην οικονομία 191 Ως πιθανά αίτια ισχνών διατομεακών συνδέσμων μεταξύ τουρισμού και τοπικής γεωργίας, ο Belisle μεταξύ άλλων αναφέρει, τη διαφορά τιμής και ποιότητας εισαγόμενων και ντόπιων προϊόντων, την ελλιπή πληροφόρηση και ενημέρωση επιχειρηματιών και γεωργών, την πρόθεση των τελευταίων όπως διατηρήσουν τις παραδοσιακές καλλιέργειες και την απροθυμία τους να αυξήσουν την παραγωγή, τον προφανή δισταγμό και των δύο μερών για πιθανή συνεργασία και τέλος την αβεβαιότητα της τελικής παροχής στο πρόσωπο των γεωργών. 46 Στόχευση προτεινόμενων πολιτικών, κατά συνέπεια, πρέπει να αποτελέσει η κάλυψη των ως άνω αναγκών, με σπουδαιότερο το ρόλο της ενημέρωσης και πληροφόρησης από θεσμικούς τουλάχιστον φορείς ως προς τις δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ επιχειρηματιών και ιδιωτών αγροτών. Συμπληρωματικά, και ως αποτέλεσμα μιας ορθής ενημέρωσης, ιδιαίτερος είναι ο ρόλος της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, καθόσον πχ ο επικεφαλής chef μπορεί, αφού πρώτα διερευνήσει τη πιθανή αξιοποίηση της τοπικής παραγωγής, να προβεί σε συμφωνίες αγοράς, παρακινώντας συνάμα τους ντόπιους για βελτίωση ποιότητας κατόπιν συχνής επικοινωνίας και καθοδήγησης, δημιουργώντας ένα κλίμα εμπιστοσύνης με προσήκουσες τιμές και για τους δύο. Ιδιαίτερη αξία, εν προκειμένω, έχει η κρατική υποστήριξη σε θέματα σύναψης συμφωνιών κυρίως στο πρόσωπο των αγροτών, αλλά και ως προς την εξασφάλιση των πόρων/ μέσων με απώτερο στόχο την αναβάθμιση των τοπικών γεωργικών προϊόντων, την επέκταση παραγωγών ικανών να ανταποκριθούν στις μεγαλύτερες σε ποσότητα απαιτήσεις των μεγάλων ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων κ.ά. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Επικουρικά, η ιδέα του εναλλακτικού τουρισμού, ιδιαίτερα σε μέρη ξεχωριστής αρχέγονης φυσικής ομορφιάς και πολιτιστικών θησαυρών, διατηρεί συγκριτικό πλεονέκτημα ως προς την έλξη ποιοτικού τουρισμού. 47 Το σύμπλεγμα δραστηριοτήτων και πολιτιστικών στοιχείων, σε λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές, υποκινεί, όπως υποστηρίζεται, συνεργασία και ομαδικότητα μεταξύ των τοπικών και γειτνιαζόντων κοινωνιών, λειτουργώντας ως όχημα για τη δημιουργία τοπικής οικονομικής ανάπτυξης μέσω του τουρισμού. 48 Μικρές ορεινές περιοχές, όπως για παράδειγμα η περιοχή των Τζουμέρκων, «ξεχασμένης» ορεινής περιοχής της Ηπείρου, με ανησυχητικά σημάδια οικονομικής και κοινωνικής εξαθλίωσης, όπως η πλειοψηφία άλλωστε των ορεινών περιοχών της Ελλάδας, με αναλλοίωτη, ωστόσο, φυσική ομορφιά και πλήθος αξιο- 46 F. Belisle, Tourism and Food Production In the Caribbean, Annals of Tourism Research, Vol. 10, 1983, pp S. Wahab, Elements of State Policy on Tourism. Turin: Italgrapfica, J.Briedenhann - E.Wickens, Tourism Routes as a Tool for the Economic Development of Rural Areas Vibrant Hope or Impossible Dream?, Tourism Management, Vol. 25, 2003, pp

14 192 Αγορά Χωρίς Σύνορα Όσο οι τουριστικές δαπάνες θέατων (μοναστήρια, βυζαντινά ευρήματα, γεφύρια διεισδύουν στην οικονομία, κ.ά.) μπορεί να αποτελέσει περίπτωση εφαρμογής. Εδώ η ιδέα του εναλλακτικού τουρισμού, και ειδικότερα του αγροτουρισμού, μοιάζει ιδανική. Σχετικά τόσο η γενική απόδοση της περιοχής μεγαλώνει πρόσφατος για τη χώρα μας, ο αγροτουρισμός, με τον σημειώνοντας κατάλληλο κρατικό συντονισμό και την υλοποίηση απαραίτητων υποδομών, εκμεταλλευόμενος τον παρθένο πολλαπλασιασμό των θέσεων εργασίας αλλά και χαρακτήρα της περιοχής αλλά και το σύμπλεγμα δραστηριοτήτων, μπορεί να δώσει ώθηση στην τοπική οι- σημαντική αύξηση των ατομικών εισοδημάτων. κονομία. Η δημιουργία προσβάσιμων γραφείων πληροφόρησης, η ανάπτυξη αγροτικών τουριστικών διαδρομών, νέες βοηθητικές υπηρεσίες και ένα μεγάλο εύρος ευκαιριακών δραστηριοτήτων είναι κάποια από τα απαραίτητα μέσα. Έργα σύνδεσης με μεγάλες εθνικές οδούς σχεδιασμένες στην Ήπειρο και πιο συγκεκριμένα η Εγνατία οδός, η προώθηση και η παροχή πληροφοριών για την ιδιαιτερότητα της περιοχής, χρηματοδότηση προγραμμάτων LEADER και αγροτουριστικές δραστηριότητες του Περιφερειακού Επιχειρηματικού Προγράμματος της Ηπείρου (ΠΕΠ) είναι μερικά από τα πλέον απαραίτητα μέτρα. Συμπεράσματα Ο τουρισμός, όπως αναλύθηκε, αποτελεί σύνθετη οικονομική δραστηριότητα, χαρακτηριζόμενη από μεγάλη ανομοιογένεια και ιδιαιτερότητα ως προς τη φύση των συνεπειών του. Η καταγραφή των θετικών και αρνητικών συνεπειών απασχολεί έντονα τη βιβλιογραφία, ιδίως δε αποσκοπεί στον προβληματισμό των εμπλεκόμενων φορέων, αρμόδιων να χαράξουν τον τουριστικό σχεδιασμό στα πλαίσια λήψης ζωτικών αποφάσεων για την οικονομία και την κοινωνία γενικότερα. Όσον αφορά την ελληνική πραγματικότητα, ενόψει των σύγχρονων περιβαλλοντικών αλλαγών και των νέων κοινωνικοοικονομικών, γεωπολιτικών ισορροπιών στην παγκόσμια οικονομία, αντιλαμβάνεται κανείς το σημείο μηδέν που βρισκόμαστε. Οφείλουμε, συνεπώς, να προβληματιστούμε έναντι των αυξανόμενων διαρροών που σήμερα παρατηρούνται, με αναγκαία την προώθηση πολιτικών υποστηρικτικών προς την τοπική κοινωνία, καθόσον κατά τον Murphy είναι αυτή που χρησιμοποιείται ως εμπόρευμα προς πώληση, βιώνοντας πρώτη τις οποιεσδήποτε θετικές ή αρνητικές επιπτώσεις του τουρισμού P.E. Murphy, Tourism Management in Ηost Communities, Canadian Geographer, Vol. 24, No. 1, 1980, pp. 1-2.

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013 Συνέντευξη Τύπου Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει διεθνώς ανταγωνιστικός και είναι σε

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Πρωτοβουλία Ίδρυσης Πανεπιστηµιακού Τµήµατος Τουρισµού στην Κρήτη Μάρτιος 2007 Τουρισµός:

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics)

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές

Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές Ονοματεπώνυμο: Τάσιος Ανδρέας Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Παντουβάκης Άγγελος Δεκέμβριος 2014 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία τηςμελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΘΕΜΑ : «Η Θεωρητική και Κριτική Διάσταση των Εναλλακτικών και Ειδικών Μορφών Τουρισμού στην Ελλάδα» ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ 1. Η πρώτη τουριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία της μελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 (ΠΑΑ 2007-2013) 2 η ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΞΟΝΑΣ 3 ΠΑΑ 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 (ΠΑΑ 2007-2013) 2 η ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΞΟΝΑΣ 3 ΠΑΑ 2007-2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 (ΠΑΑ 2007-2013) 2 η ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 1 ΗΣ ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ι. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τουρισµός είναι η επίσκεψη ενός τόπου της ηµεδαπής ή αλλοδαπής µε σκοπό την ξεκούραση ή ψυχαγωγία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ;

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Ένας δορυφόρος λογαριασμός (Δ.Λ.) είναι ένα εργαλείο για την οργάνωση όλης της ποσοτικής πληροφόρησης που σχετίζεται και απορρέει από ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΟΤΙΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ (www.gnto.gov.gr) v Ίδρυση: έτος 1950 v Αποστολή: οργάνωση, ανάπτυξη και προώθηση του τουρισµού στην Ελλάδα v Δράσεις: τουριστική

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D)

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Οι Howenstine και Zeile (1992) ανακαλύπτουν μια χαλαρή συσχέτιση μεταξύ Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) και του συνόλου των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΧΩΡΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ Ν. ΧΑΝΙΩΝ ΚΥΡΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ : ΕΝΤΟΝΗ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΟΡΦΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ : ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΤΡΙΠΤΥΧΟ ΑΜΜΟΣ ΗΛΙΟΣ ΘΑΛΛΑΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΣΚΟΥΛΤΣΟΣ. Σεπτέμβριος 2007 Σήμερα Υποψήφιος Διδάκτορας στο γνωστικό πεδίο του Τουρισμού

ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΣΚΟΥΛΤΣΟΣ. Σεπτέμβριος 2007 Σήμερα Υποψήφιος Διδάκτορας στο γνωστικό πεδίο του Τουρισμού ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΣΚΟΥΛΤΣΟΣ 1. ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Όνομα Πατρός: Γεώργιος Ημερομηνία Γέννησης: 8 Νοεμβρίου 1981 Διεύθυνση Κατοικίας: Σωκράτους 13 Ν. Ηράκλειο Αττικής Προσωρινή Κατοικία: Β Πάροδος Καλαμπόκα 6, Χίος,

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες Α. Η Ψηφιακή Ωριμότητα της Ελλάδας Οι ψηφιακές υπηρεσίες στην Ελλάδα παρουσιάζουν χαμηλότερη διείσδυση και μικρότερη ανάπτυξη σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόσφατες αναλύσεις καταδεικνύουν

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό

Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό και στα Βασικά Μεγέθη της Ελληνικής Ξενοδοχίας το 2014 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ 2 Αφίξεις, Εισπράξεις, Πληρωμές ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο Σ Υ Ν Ο Ψ Η Αντικείµενο της µελέτης είναι η ανάλυση της διάρθρωσης της απασχόλησης στα ελληνικά ξενοδοχεία. Η παρούσα µελέτη αποτελεί την τρίτη και τελευταία µελέτη που στηρίζεται σε δύο δειγµατοληψίες

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Του Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Πρόεδρος INTERNATIONAL LIFE AEAZ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, Ημερίδα, 5 Μαρτίου 2014. Η Επίδραση της Ιδιωτικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Προέδρου ΞΕΕ κ. Γιώργου Τσακίρη Philoxenia, Θεσ/κη 18 Νοεμβρίου 2010

Συνέντευξη Τύπου Προέδρου ΞΕΕ κ. Γιώργου Τσακίρη Philoxenia, Θεσ/κη 18 Νοεμβρίου 2010 EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA ΞENOΔOXEIAKO EΠIMEΛHTHPIO THΣ EΛΛAΔOΣ Πρόεδρος Συνέντευξη Τύπου Προέδρου ΞΕΕ κ. Γιώργου Τσακίρη Philoxenia, Θεσ/κη 18 Νοεμβρίου 2010 Κυρίες και κύριοι, καλημέρα σας, Σας καλωσορίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σχετίζονται με τους σκοπούς και την αποστολή του οργανισμού. Αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού Πρόταση Σε μια προσπάθεια για την αντικειμενική εξεύρεση του αγροτικού εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Γκλαβέρη Αναστασία Μάιος 2006 Σκοπός n Σκοπός μας στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι να διερευνήσουμε θέματα που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα. n

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Η ενίσχυση του κλίματος αβεβαιότητας σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής αγοράς παγκοσμίως. Συνέργιες Αγορών Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Η ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του 1929-31 ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σχεδιασμός και η Εκπόνηση Προγραμμάτων Πώλησης Υπηρεσιών γύρω από Επαγγελματίες Αθλητές είναι τομέας δράσης της Sports Consulting.

Ο Σχεδιασμός και η Εκπόνηση Προγραμμάτων Πώλησης Υπηρεσιών γύρω από Επαγγελματίες Αθλητές είναι τομέας δράσης της Sports Consulting. Η εταιρία Εταιρία Η εταιρία Έρευνας & Ανάλυσης Valuation & Research Specialists ( VRS ) ιδρύθηκε το έτος 2002 και δραστηριοποιείται στην παροχή εξειδικευμένων χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σε εταιρικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions. Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.gr Τουρισμός στη πράξη Περισσότερα από 900 εκ τουρίστες ταξίδεψαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 7 Σεπτεµβρίου 2005 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι Ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014 ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Υγεία Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 1 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους και Εμπειρογνώμονες

Διαβάστε περισσότερα

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010 Management Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 Εισαγωγή Έννοια και Περιεχόμενο του Μάνατζμεντ Ποια είναι τα διοικητικά στελέχη και ποιος ο ρόλος τους στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας Βάσικες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ *

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * Διαπιστώσεις Διαπίστωση Ι: Ο όγκος και η αξία των εξαγωγών ελληνικών ελιών στην Ιαπωνία -αν και σε αυξητική πορεία την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ʺΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ"ʺ «Στήήριξη και Ανάάδειξη Πολυνησιωτικώών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Jägerstr. 54-55, D-10117 Berlin Tel. 030-20626 333, Fax 030-2360 99 20 E-mail: ecocom-berlin@mfa.gr, wirtschaft@griechische-botschaft.de

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΤΕ» Σύντομο Ιστορικό

ΣΕΤΕ» Σύντομο Ιστορικό 1 ΣΕΤΕ» Σύντομο Ιστορικό Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) ιδρύθηκε το 1991, ύστερα από τη συνάντηση 9 επιχειρηματιών του ευρύτερου τουριστικού χώρου στο ELOUNDA MARE για να συζητήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμιος και Ελληνικός Τουρισμός

Παγκόσμιος και Ελληνικός Τουρισμός ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ RESEARCH INSTITUTE FOR TOURISΜ Παγκόσμιος και Ελληνικός Τουρισμός I. Παγκόσμιος Τουρισμός Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Δράση 07: Γιώργος Πιερράκος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA ΞENOΔOXEIAKO EΠIMEΛHTHPIO THΣ EΛΛAΔOΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 14 Σεπτεμβρίου 2015 Τίτλος : Απουσιάζει ο Τουρισμός από τον προεκλογικό διάλογο Ενόψει της προγραμματισμένης για σήμερα τηλεμαχίας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή. Αειφορία και Τουρισμός. 1.1 Σκοπός και Περίγραμμα τoυ Βιβλίου... 26

Περιεχόμενα. Εισαγωγή. Αειφορία και Τουρισμός. 1.1 Σκοπός και Περίγραμμα τoυ Βιβλίου... 26 κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Σκοπός και Περίγραμμα τoυ Βιβλίου... 26 κεφάλαιο 2 Αειφορία και Τουρισμός 2.0 Εισαγωγή... 29 2.1 Ανησυχία για το Μέλλον της Ανθρωπότητας... 30 2.2 Ιστορική Αναδρομή... 33 2.3 Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Click to add subtitle

Click to add subtitle Company LOGO ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Click to add subtitle ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Δ.,ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ Μ, CRANFIELD UNIVERSITY,SoE Department of Fluid mechanics and Computational

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Επενδυτικές ευκαιρίες

Επενδυτικές ευκαιρίες Επενδυτικές ευκαιρίες Αναπτυξιακός Νόμος 3908/2011 1 Περιεχόμενα 1. Επενδυτικές Δραστηριότητες & Κίνητρα 2. Ποσοστά & Ζώνες ενίσχυσης 3. Βασικοί όροι και προϋποθέσεις 4. Κριτήρια Αξιολόγησης Σημείωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Οι πρόσφατες εξελίξεις στους κλάδους μόδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Οι πρόσφατες εξελίξεις στους κλάδους μόδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα ΣΥΝΕΔΡΙΟ Οι πρόσφατες εξελίξεις στους κλάδους μόδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα Οι βασικές προτεραιότητες της περιόδου 2014-2020 Θεσσαλονίκη, 18 Φεβρουαρίου 2014 Θεόφιλος Ασλανίδης Γενικός Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης

Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης Περιφέρεια Ηπείρου Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης Η Περιφερειακή Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης ως βασική προτεραιότητα της νέας προγραμματικής περιόδου 2014 2020. Ιωάννινα 25 Απριλίου 2013 Σχέδιο > Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟ 2021 Το όραμά μας είναι μια αναγεννημένη Ελλάδα που θα εξασφαλίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1 1 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΕ ΕΣΠΑ Κατάρτιση ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 / Οργανωτική δομή ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Κοινωνικοί Εταίροι Εμπειρογνώμονες 2 Υφιστάμενη κατάσταση τομέα Ο δυναμικότερος κλάδος της οικονομίας γιατί:

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία , TEE 3-5 Ιουλίου 2006 Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία Γ. Συµεωνίδης, ρ. Αεροναυπηγός Μηχ/κός Γρ. Φρέσκος, ρ. Μηχανολόγος Μηχ/κός Ρ. Μαρίνη, ρ.

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΕΛΕΝΑΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ ALTERNATE MINISTER OF TOURISM, MINISTRY OF ECONOMY, INFRASTRUCTURE, MARITIME AFFAIRS AND TOURISM, GREECE THE 19 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετωπίζοντας την Εποχικότητα της Αεροπορικής Κίνησης στη Ρόδο και την Κρήτη μέσα από τις Αεροπορικές Εταιρείες Χαμηλών Ναύλων.

Αντιμετωπίζοντας την Εποχικότητα της Αεροπορικής Κίνησης στη Ρόδο και την Κρήτη μέσα από τις Αεροπορικές Εταιρείες Χαμηλών Ναύλων. Αντιμετωπίζοντας την Εποχικότητα της Αεροπορικής Κίνησης στη Ρόδο και την Κρήτη μέσα από τις Αεροπορικές Εταιρείες Χαμηλών Ναύλων Παύλος Αρβανίτης Ερευνητής ΕΤΕΜ Δρ Ανδρέας Παπαθεοδώρου Αν. Καθηγητής Παν.

Διαβάστε περισσότερα

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Έρευνα αγοράς (Ι) Ανάγκη στην αγορά (κάτι που η αγορά θέλει αλλά δεν το έχει) Σύλληψη και

Διαβάστε περισσότερα