18. ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ To σύστηµα HLA

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "18. ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ To σύστηµα HLA"

Transcript

1 18. ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ To σύστηµα HLA Εισαγωγή Το µείζον σύµπλεγµα ιστοσυµβατότητας Τα αντιγόνα δεν συνδέονται µόνο µε τα αντισώµατα που παράγουν τα Β λεµφοκύτταρα αλλά και µε υποδοχείς που βρίσκονται πάνω στην επιφάνεια των Τ λεµφοκυττάρων. Οι υποδοχείς αυτοί ονοµάζονται ΤCR (T cell receptor). H ύπαρξη των ΤCR υποδοχέων είναι χαρακτηριστική για τα Τ λεµφοκύτταρα και είναι αυτά που τα διαφοροποιούν από τα Β λεµφοκύτταρα. Oι υποδοχείς TCR µαζί µε τον γειτονικό µεµβρανικό υποδοχέα CD 3 συνδέονται µε τα αντιγόνα που βρίσκονται πάνω στην επιφάνεια άλλων λεµφοκυττάρων (αντιγονοπαρουσιαστικών κυττάρων-apc και κυττάρων στόχων). Για να συνδεθούν οι υποδοχείς TCR µε τα αντιγόνα θα πρέπει τα αντιγόνα να είναι συνδεδεµένα µε ειδικούς µεµβρανικούς υποδοχείς που ονοµάζονται αντιγόνα του µείζονος συµπλέγµατος ιστοσυµβατότητας MHC (Major Histocompatability Complex). Tα αντιγόνα MHC είναι γλυκοπρωτείνες της κυτταρικής µεµβράνης που υπάρχουν σε πολλές οµάδες κυττάρων. Συνδέονται µε αντιγόνα που προέρχονται είτε από το εσωτερικό των κυττάρων είτε από το περιβάλλον χώρο. Η σύνδεση ΜΗC- Ag είναι αυτή και µόνο αυτή που µπορούν να αναγνωρίσουν οι υποδοχείς TCR/CD3 που βρίσκονται στην επιφάνεια των Τ 4 και Τ 8 λεµφοκυττάρων (Εικ. 18.6). Στο ίδιο σύστηµα του µείζονος συµπλέγµατος ιστοσυµβατότητας ανήκει και το σύστηµα ΑΒΟ. Το σύστηµα HLA Για τα αντιγόνα MHC του ανθρώπου έχει επικρατήσει η ονοµασία HLA (Human Leucocyte antigens). Πρόκειται για ένα σύστηµα αντιγόνων τα οποία όπως και τα MHC εκφράζονται από γονίδια που βρίσκονται πάνω στο βραχύ σκέλος του χρωµοσώµατος 6 (Εικ. 18.1). Τα γονίδια HLA αντιπροσωπεύουν τo 0,1% της όλης γενετικής πληροφορίας και περιλαµβάνει περισσότερα από εκατό σε αριθµό γονίδια που διακρίνονται µε τεχνητό τρόπο σε τρία µεγάλα αθροίσµατα (clusters) τα οποία οργανώνονται στο χρωµόσωµα 6 από το τελοµέρος στο κεντροµέρος ως εξής: α) τάξης Ι, β) τάξης ΙΙΙ και γ) τάξης ΙΙ. Κάθε ένα από αυτά τα αθροίσµατα περιέχει πολλές γονιδιακές θέσεις (loci) κάθε µια από τις οποίες εκφράζεται µε πολλές γονιδιακές µορφές ή αλληλόµορφα στο χρωµόσωµα (Εικ. 18.5). Τα αντιγόνα HLA που εκφράζονται από τα αντίστοιχα γονίδια HLA παίρνουν µέρος στην ενδοκυττάρια µεταφορά, παρουσίαση και αναγνώριση του αντιγόνου πεπτιδίου, κατά την ανάπτυξη της ειδικής ανοσιακής απάντησης

2 Εικόνα Το χρωµόσωµα 6 όπου βρίσκονται τα γονίδια HLA Περιγραφή των µορίων ΜΗC τάξης Ι Τα ΜΗC τάξης Ι µόρια (HLA-A, B και Cw 1 ) είναι γλυκοπρωτείνες της κυτταρικής µεµβράνης που βρίσκονται σε όλα τα εµπύρηνα κύτταρα του οργανισµού. Αποτελούνται από δύο τµήµατα: - Την β2 µικροσφαιρίνη, η σύνθεση της οποίας κωδικοποιείται από γονίδιο που εδράζεται στο χρωµόσωµα 15, δεν παρουσιάζει πολυµορφισµό και έχει µεγάλη δοµική οµοιότητα µε τις ανοσοσφαιρίνες. - Την α αλυσίδα, η σύνθεση της οποίας κωδικοποιείται από το HLA τάξης I γονίδιο και εµφανίζει υψηλού βαθµού πολυµορφισµό. Αποτελείται από τρία εξωκυττάρια πεδία µε 90 περίπου αµινοξέα το κάθε ένα: το α1, α2 και α3 (µε σειρά από το ελεύθερο αµινοτελικό άκρο), ένα διαµεµβρανικό τµήµα µήκους 40 περίπου αµινοξέων και ένα υδρόφιλο καρβοξυτελικό άκρο µήκους 30 αµινοξέων. Το προσκείµενο στην κυτταρική µεµβράνη τµήµα του µορίου αποτελείται από το α3 εξωκυττάριο πεδίο της βαριάς αλυσίδας και τη β2 µικροσφαιρίνη ενώ το αντιγόνο συνδέεται µε την σχισµοειδή θήκη (groove ή cleft) που σχηµατίζεται µεταξύ των τµηµάτων α1 και α2 (Εικ. 18.2). Η σχισµοειδή θήκη εντοπίζεται στην κορυφή του µορίου ΜΗC I και αποτελείται από δύο αντιπαράλληλες πεπτιδικές αλυσίδες µε δοµή α έλικας υποστηριζόµενες από οκτώ αντιπαράλληλες πεπτιδικές αλυσίδες που συγκρατούνται µεταξύ τους µε σχηµατισµό β πτυχωτού φύλλου. ιαµορφώνεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι δύο α έλικες να σχηµατίζουν τα τοιχώµατα ενώ οι αλυσίδες του β πτυχωτού φύλλου το δάπεδο της θήκης. Η πλειονότητα των πολυµορφικών αλληλουχιών εντοπίζεται στο δάπεδο της θήκης που δέχεται το αντιγονικό πεπτίδιο ή στα τοιχώµατα που αλληλεπιδρούν µε τον υποδοχέα του Τ-λεµφοκυττάρου. Η σχισµοειδή θήκη των µορίων MHC I και MHC II έχει παρόµοια δοµή (Εικ. 18.4). Τα µόρια MHC τάξης Ι συνδέονται µε ενδογενή αντιγόνα µήκους 8-11 αµινοξέων. Περιγραφή των µορίων MHC τάξης ΙΙ Τα HLA (ή MHC) τάξης ΙΙ µόρια (-DR, -DQ, -DP) είναι και αυτά γλυκοπρωτείνες κυτταρικής µεµβράνης που εκφράζονται σε ορισµένες οµάδες κυττάρων όπως είναι τα αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα (APC), τα Β- λεµφοκύτταρα, τα ενεργοποιηµένα Τ-λεµφοκύτταρα, τα επιθηλιακά κύτταρα του θύµου. Η παραγωγή τους διεγείρεται όπως και στα HLA µόρια τάξης Ι από την ιντερφερόνη γ (IFNγ). 1 H oνοµασία Cw αντικατέστησε την παλιά ονοµασία C για να µην συγχέεται µε το συµπλήρωµα

3 Αποτελούνται από µια βαριά α και µια ελαφριά β αλυσίδα. Το µεγαλύτερο µοριακό βάρος της α αλυσίδας οφείλεται στην µεγαλύτερη γλυκοζυλίωση του µορίου. Κάθε αλυσίδα κωδικοποιείται από διαφορετικό MHC τάξης ΙΙ γονίδιο, παρουσιάζει µεγάλο πολυµορφισµό και αποτελείται από ένα εξωκυττάριο (µήκους περίπου 180 αµινοξέων), ένα διαµεµβρανικό (µήκους περίπου 30 αµινοξέων) καθώς και ένα ενδοκυττάριο τµήµα. Το εξωκυττάριο αµινοτελικό τµήµα τόσο της α όσο και της β αλυσίδας διακρίνεται σε δύο επιµέρους πεδία α1, α2 και β1, β2 αντίστοιχα από τα οποία τα α1, β1 είναι εξαιρετικά πολυµορφικά και σχηµατίζουν τη σχισµοειδή θήκη δέσµευσης του αντιγονικού πεπτιδίου (Εικ. 18.3). Tα µόρια ΜΗC τάξης ΙΙ συνδέονται µε εξωγενή αντιγόνα (από πρωτείνες, βακτήρια κ.α.) µήκους αµινοξέων. Εικόνα Η δοµή του µορίου MHC τάξεως Ι Εικόνα H δοµή του µορίου MHC τάξεως ΙΙ

4 Εικόνα Η σχισµοειδής θήκη (θέση σύνδεσης αντιγόνου και µορίου HLA) Περιοχή HLA τάξης Ι πάνω στο χρωµόσωµα 6 H περιοχή τάξης Ι καταλαµβάνει έκταση 2x10 6 bp κοντά στο τελοµέρος του χρωµοσώµατος 6 και περιέχει 6 γονιδιακές θέσεις που κωδικοποιούν τις α βαριές αλυσίδες των HLA τάξης Ι µορίων (βλ. παρακάτω). Μεταξύ αυτών οι «κλασσικές» HLA-A,-B και C γονιδιακές θέσεις παρουσιάζουν εντυπωσιακό πολυµορφισµό (349 ΗLA-A, 349 HLA-B, 90 HLA-C γνωστά αλληλόµορφα). Οι ονοµαζόµενες «µη κλασσικές» τάξης Ι γονιδιακές θέσεις (HLA-E, -F και G) είναι πολύ λιγότερο πολυµορφικές ενώ τελευταίες µελέτες αποκάλυψαν και νέες µη κλασσικές θέσεις όπως τις HLA-H, HLA-J. HLA-K και HLA-L. Τα ΜΗC τάξης Ι γονίδια είναι οργανωµένα σε 8 µεταγραφόµενες (εξόνια) και 7 µη µεταγραφόµενες (ιντρόνια) περιοχές. Αναλυτικότερα, το εξόνιο Ι κωδικοποιεί το οδηγό πεπτίδιο, τα εξόνια 2, 3 και 4 τη σύνθεση των εξωκυττάριων πεδίων α1, α2 και α3 αντίστοιχα το εξόνιο 5 τη σύνθεση του διαµεµβρανικού τµήµατος ενώ τα εξόνια 6, 7 και 8 περιέχουν το µήνυµα για την σύνθεση του ενδοκυττάριου τµήµατος του µορίου. Η πλειονότητα των µεταβλητών περιοχών περιέχεται στα εξόνια 2 και 3 και κατά συνέπεια η µεγάλη πολυµορφία των µορίων ΜΗC τάξης Ι οφείλεται στην πολυµορφία των περιοχών α1 και α2 όπου γίνεται και η σύνδεση µε διαφορετικό κάθε φορά ενδογενές πεπτίδιο-αντιγόνο. Περιοχή HLA τάξης ΙΙ πάνω στο χρωµόσωµα 6 H τάξης ΙΙ περιοχή καταλαµβάνει έκταση 1 x 10 6 bp κοντά στο κεντροµέρος του χρωµοσώµατος 6 και διακρίνεται σε πέντε υποπεριοχές DP, DN, DM, DQ και DR. Κάθε µια από αυτές τις υποπεριοχές (εκτός των DN και DM) περιέχουν περισσότερες από µια γονιδιακές θέσεις (τουλάχιστον ένα Α και ένα Β αλληλόµορφο γονίδιο) που κωδικοποιούν τη σύνθεση των α και β αλύσεων των αντίστοιχων MHC τάξης ΙΙ µορίων τα οποία παρουσιάζουν εξωγενή αντιγονικά πεπτίδια στον υποδοχέα των βοηθητικών Τ-λεµφοκυττάρων (CD 4 ). Γενετικά ενεργείς περιοχές είναι οι DP, DQ και DR. H DR υποπεριοχή περιέχει µία DRA γονιδιακή θέση, µη πολυµορφική, υπεύθυνη για τη σύνθεση της α αλυσίδας και εννέα DRB γονιδιακές θέσεις, από τις οποίες οι τέσσερις είναι λειτουργικές ενώ οι άλλες πέντε ψευδογονίδια. Ειδικότερα το DRB1 γονίδιο είναι το πλέον πολυµορφικό των τάξεως ΙΙ γονιδίων (>130 αλληλόµορφα). Τα γονίδια DRB3,

5 DRΒ4 και DRB5 κωδικοποιούν τις αλυσίδες DRβ3, DRβ4 και DRβ5 ενώ τα γονίδια DRB2, DRB6, DRB7, DRB8 και DRB9 είναι ψευδογονίδια και δεν εκφράζονται. Oι DQ και DP περιοχές έχουν η κάθε µια από δύο A και δύο Β γονίδια DQA1, DQA2, DQB1, DQB2 και DPA1, DPA2, DPB1, DPB2. Τα προιόντα των DPA1 και DPB1 γονιδίων τα οποία είναι και τα δύο πολυµορφικά συνδέονται και σχηµατίζουν τα DP µόρια ενώ τα DPA2 και DPB2 είναι ψευδογονίδια Παρόµοια και για τα γονίδια DQ εκφράζονται µόνο τα DQA1 και DQB1 ενώ τα DQA2 και DQB2 είναι ψευδογονίδια. Περιοχή MHC τάξης III πάνω στο χρωµόσωµα 6 Η τάξης III περιοχή καταλαµβάνει έκταση 1 x 10 6 bp και εντοπίζεται µεταξύ των τάξεων Ι και ΙΙ. Πάνω από 40 γονίδια εδράζονται σε αυτή την περιοχή. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν τα γονίδια του συµπληρώµατος C2, Bf και C4, το γονίδιο της 21- υδροξυλάσης, τα γονίδια των κυτταροκινών ΤNFα και TNFβ, τα γονίδια της θερµικής θερµοπληξίας HSP 70-1 και HSP 70-2 κ.α. Βιολογικός ρόλος του συστήµατος MHC (HLA) H πραγµατική λειτουργία του MHC είναι ότι χρησιµεύει στην αναγνώριση των µορίων του ιδίου του οργανισµού και στην διάκριση τους από ξένα µόρια. Τα MHC τάξης Ι περιορίζουν την αναγνώριση του αντιγόνου από τα T κυτταροτοξικά κύτταρα και τα MHC τάξης ΙΙ από τα Τ βοηθητικά και Τ κατασταλτικά. Ο υποδοχέας των T- λεµφοκυττάρων (TCR) δηλαδή δεν µπορεί να αναγνωρίσει το αντιγόνο εκτός αν το «δει» µαζί µε ένα MHC αντιγόνο. Τα MHC τάξεως Ι ενώνονται µε ενδογενή αντιγόνα ενώ τα MHC τάξεως ΙΙ µε εξωγενή. Το πρώτο βήµα κατά την ανοσοαπάντηση είναι η παραλαβή του αντιγόνου από τα αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα (APC). Aκολουθεί η επεξεργασία του. Συγκεκριµένα τα εξωγενή αντιγόνα (π.χ. διαλυτές πρωτείνες, τµήµατα ιών αλλά και ολόκληροι ιοί), εισέρχονται στο κύτταρο APC µε ενδοκύττωση. Ακολουθεί η ενσωµάτωση τους στα λυσοσώµατα όπου και συντελείται η επεξεργασία τους. Ακολουθεί η µεταφορά τους και η τοποθέτηση τους πάνω στα αντιγόνα MHC τάξης ΙΙ της κυτταρικής µεµβράνης. Αντίθετα τα ενδογενή αντιγόνα, π.χ. αντιγόνα κυτταρικής µεµβράνης ή κυτταροπλασµατικά αντιγόνα επεξεργάζονται στη διάρκεια της µεταφοράς τους ενδοκυττάρια χωρίς την µεσολάβηση των λυσοσωµάτων. Τα ενδογενή αντιγόνα παρουσιάζονται µόνο σε σχέση µε τα MHC τάξης Ι µόρια. Σε κάθε περίπτωση ακολουθεί η παρουσίαση των αντιγόνων στους υποδοχείς TCR των Τ-λεµφοκυττάρων. Tα Τ-λεµφοκύτταρα αναγνωρίζουν το σύµπλεγµα αντιγόνο+mhc µε το ειδικό σύµπλεγµα του Τ-υποδοχέα (TCR/CD 3 ). Tα CD 4 T λεµφοκύτταρα αναγνωρίζουν αντιγόνα τα οποία είναι συνδεδεµένα µε τα HLA τάξης ΙΙ, ενώ τα CD 8 T-λεµφοκύτταρα µε HLA τάξης I

6 Εικόνα Οι θέσεις των γονιδίων HLA πάνω στο χρωµόσωµα 6 Εικόνα Σύνδεση αντιγόνου+µορίου MHC+υποδοχέα TCR και η σχετική ορολογία Κληρονοµική µεταβίβαση του συστήµατος HLA Kάθε άτοµο κληρονοµεί δύο χρωµοσώµατα 6, ένα από τον πατέρα του και ένα από την µητέρα του. Τα αντιγόνα HLA µεταβιβάζονται σύµφωνα µε τους νόµους της κληρονοµικότητας του Mendel. Ο συνδυασµός των HLA γονιδίων που συνδέονται στενά πάνω στο ίδιο χρωµόσωµα και κληρονοµούνται από τον ένα γονέα ονοµάζεται απλότυπος (haplotype). Oι δύο απλότυποι ενός ατόµου σύµφωνα µε τη σειρά των γονιδίων πάνω στο χρωµόσωµα όπως αυτά προκύπτουν από την HLA τυποποίηση παριστά τον φαινότυπο. Παράδειγµα Απλότυποι: A1, B12, Cw1, DP5, DQ1 A2, B8, Cw3, DR3, DQ2 Γονότυπος: A1, B12, Cw1, DR5, DQ1 / A2, B8, Cw3, DR3, DQ2 Φαινότυπος: A1, A2 / B8,B12 / Cw1, Cw3 / DR3, DR5 / DQ1,DQ

7 Oµοιότητα ως προς τα HLA αντιγόνα µεταξύ µη συγγενών είναι σπάνια. Το αντίθετο συµβαίνει µεταξύ συγγενών π.χ. αδελφών. Αν τα παιδιά ενός ζευγαριού έχουν κληρονοµήσει τους ίδιους απλότυπους είναι HLA-ταυτόσηµα (identical) ενώ αν έχουν ένα µόνο κοινό απλότυπο είναι απλοταυτόσηµα (haploidentical). Eίναι αυτονόητο ότι τα παιδιά ενός ζευγαριού είναι πάντοτε απλοταυτόσηµα µε καθένα γονέα γιατί κάθε άτοµο κληρονοµεί έναν απλότυπο από την µητέρα και έναν από τον πατέρα. Σύµφωνα λοιπόν µε τους νόµους του Μendel υπάρχει πιθανότητα 25% δύο αδέρφια να έχουν κοινούς απλότυπους (ΗLA-ταυτόσηµα), 50% να µοιράζονται έναν κοινό απλότυπο (HLA-απλοταυτόσηµα) και 25% να µην έχουν κανένα κοινό απλότυπο (HLA-ασύµβατα). Eφαρµογές της HLA τυποποίησης 1. Μεταµόσχευση ιστών και οργάνων Τα αντιγόνα των κυτταρικών επιφανειών που αποτελούν τον κύριο στόχο στις απορριπτικές αντιδράσεις έναντι των µοσχευµάτων ανήκουν κυρίως στα µείζονα συστήµατα ιστοσυµβατότητας (HLA σύστηµα, σύστηµα ABO και Rhesus των ερυθροκυττάρων). Ο προµεταµοσχευτικός έλεγχος περιλαµβάνει: Α) Σύστηµα ΑΒΟ. Ο λήπτης και ο δότης ελέγχονται για τα αντιγόνα ΑΒΟ. Ακολουθούνται οι ίδιοι κανόνες µε τις µεταγγίσεις αίµατος. Το πρόβληµα οφείλεται στην παρουσία αιµοσυγκολλητινογόνων α και β στο ενδοθήλιο των αγγείων. Τα αντιγόνα του συστήµατος Rhesus δεν βρίσκονται στο ενδοθήλιο των αγγείων και γι αυτό δεν αποτελούν πρόβληµα. Β) Ιολογικός έλεγχος. Γίνεται έλεγχος για αντισώµατα για ηπατίτιδες (B και C), HIV, λοίµωξη από κυτταροµεγαλοϊό (CMV), έρπητα (HSV) στο ζεύγος δότη-λήπτη. Ιδιαίτερη σηµασία έχουν τα αντι-cmv τάξης IgM, γιατί η ύπαρξη λοίµωξης ή η αναζωπύρωση µπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη του µοσχεύµατος. Γ) HLA-A, -B, -C DR, -DQ τυποποίηση δότη και λήπτη. Γίνεται µε την µέθοδο της µικρολεµφοκυτταροτοξικότητας αφού προηγηθεί η αποµόνωση των επιθυµητών κυττάρων µε την µέθοδο των ανοσοµαγνητικών σφαιριδίων. Γ) οκιµασία διασταύρωσης µεταξύ δότη και λήπτη (crossmatch). Το crossmatch χρησιµοποιείται για τον προσδιορισµό της παρουσίας αντισωµάτων (προευαισθητοποίηση) στον ορό του λήπτη έναντι των HLA αντιγόνων του δότη. Τα αντι-hla αντισώµατα µπορούν να σχηµατιστούν µετά από εγκυµοσύνη, µετάγγιση αίµατος και απόρριψη αλλοµοσχεύµατος. Στο Crossmatch διασταυρώνεται ο ορός του λήπτη µε τα λεµφοκύτταρα (Τ και Β ή µόνο Τ) του δότη µε τη µέθοδο της µικρολεµφοκυτταροτοξικότητας. ) Μεικτή καλλιέργεια λεµφοκυττάρων (MLC) δότη και λήπτη. Χρησιµοποιείται µόνο στις µεταµοσχεύσεις από ζωντανό δότη λόγω της µεγάλης χρονικής διάρκειας. Με αυτή την µέθοδο εκτιµάται η in vitro απάντηση των κυττάρων του λήπτη στις ασυµβατότητες των HLA DR, DQ γονιδίων. H µεικτή καλλιέργεια έχει σήµερα αντικατασταθεί από µοριακές τεχνικές. Ε) Μη ειδική δοκιµασία διασταύρωσης (PRA %)

8 Στην δοκιµασία αυτή ελέγχεται ο ορός του λήπτη για την τυχόν παρουσία κυτταροτοξικών αντισωµάτων (Panel Reactive Antibodies % - PRA %). O ορός του λήπτη διασταυρώνεται µε ένα σύνολο λεµφοκυττάρων από διάφορα άτοµα (40-50). Από τον αριθµό των ατόµων των οποίων τα κύτταρα νεκρώθηκαν βγαίνει το ποσοστό PRA%. Τα αντι-hla σχηµατίζονται µετά από κύηση, µετάγγιση ή απόρριψη προηγούµενου µοσχεύµατος. PRA > 70 % οδηγεί σε απόρριψη του µοσχεύµατος. 2. Έλεγχος αµφισβητούµενης πατρότητας Η συµβολή των HLA αντιγόνων στον αποκλεισµό πατρότητας είναι σηµαντική και ήρθε να προστεθεί στα ήδη χρησιµοποιούµενα συστήµατα ελέγχου πατρότητας (αντίγονα, ένζυµα ερυθροκυττάρων, πρωτείνες ορού). Το HLA σύστηµα πληρεί απόλυτα τους όρους για την χρησιµοποίησή του στον έλεγχο πατρότητας γιατί τα αντιγόνα του α) κληρονοµούνται µε γνωστό και σταθερό τρόπο, β) εµφανίζονται από την γέννηση, γ) παραµένουν σταθερά σε όλη την ζωή και δ) ελέγχονται µε ακριβείς και επαναλήψιµες µεθόδους. Η γενετική ασυµβατότητα πιθανού πατέρα και παιδιού καθορίζει την αθωότητα ενός κατηγορούµενου για πατρότητα άνδρα, ενώ η γενετική συµβατότητα δεν αποδεικνύει απαραίτητα την ταυτότητα. Η πιθανότητα ενός άνδρα να είναι πράγµατι ο βιολογικός πατέρας ενός παιδιού υπολογίζεται µε πολύπλοκα µαθηµατικά σχήµατα και µε την χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή λαµβάνοντας υπ όψη τις συχνότητες των HLA αντιγόνων και των απλοτυπικών τους συνδυασµών στην πληθυσµιακή οµάδα στην οποία ανήκει ο φερόµενος ως «πατέρας». Η µεγάλη ποικιλία των πιθανών απλοτύπων κάνει το σύστηµα εξαιρετικά πολύπλοκο συγχρόνως όµως και µεγάλης αξίας. Προβλήµατα όπως πιθανή χιασµατυπία, διασταυρούµενες αντιδράσεις, σφάλµατα κατά τις µεθόδους δεν αλλοιώνουν πρακτικά την αξία της συµβολής του συστήµατος. Ο συνδυασµός της HLA τυποποιήσεως µε τις δοκιµασίες ελέγχου αντιγονικών συστηµάτων των ερυθρών ανεβάζει το ποσοστό αποκλεισµού πιθανού πατέρα σε 97% (τα αντιγονικά συστήµατα των ερυθρών αποκλείουν σε ποσοστό περίπου 70%). Ο συνδυασµός HLA, ερυθρών αιµοσφαιρίων και απτοσφαιρινών αποκλείει µέχρι 99%. Άλλες εφαρµογές των HLA Η γνώση των HLA αντιγόνων έχει επιπλέον µεγάλη σηµασία σε φυλογενετικές µελέτες δηλ. µελέτες της ανθρώπινης εξέλιξης καθώς και της τυχόν γενετικής συγγένειας µεταξύ διαφορετικών ανθρώπινων πληθυσµών. Επίσης τα αντιγόνα HLA σχετίζονται και µε διάφορες ασθένειες όπου παίζουν ρόλο στην διάγνωση, στην πρόληψη ή και στην θεραπεία τους. Ορολογική τυποποίηση των HLA αντιγόνων Αρχή της µεθόδου Ένωση αντιγόνου (αντιγόνο HLA κυτταρικής µεµβράνης) µε ειδικό αντίσωµα (αντιορός HLA) παρουσία περίσσειας συµπληρώµατος προκαλεί βλάβη της κυτταρικής µεµβράνης (οπές) και θάνατο του κυττάρου. Η διαδικασία χωρίζεται σε πέντε στάδια. Στο πρώτο στάδιο αποµονώνουµε τα λεµφοκύτταρα από ολικό αίµα (γενική αίµατος) που παίρνουµε από τον δότη ή τον λήπτη της µεταµόσχευσης. Η αποµόνωση γίνεται µε την χρήση του αντιδραστηρίου της φικόλης (Ficoll-Isopaque). Στο δεύτερο στάδιο αποµονώνουµε τα επιθυµητά λεµφοκύτταρα Τ ή Β µε την µέθοδο των ανοσοµαγνητικών σφαιριδίων

9 Στο τρίτο στάδιο εφαρµόζεται η καθιερωµένη τεχνική της µικρολεµφοκυτταροτοξικότητας. Τα αποµονωµένα λεµφοκύτταρα αντιδρούν µε αντισώµατα αντι-hla που βρίσκονται µέσα στις οπές πλακών terassaki. Ακολουθεί η προσθήκη συµπληρώµατος. Όπου έχει γίνει η σύνδεση αντιγόνου-αντισώµατος γίνεται λύση της κυτταρικής µεµβράνης µε την επίδραση συµπληρώµατος. Στο τελικό διάλυµα µε τα κατεστραµµένα κύτταρα προστίθεται κατάλληλη χρωστική. Στο τέταρτο στάδιο ανάλογα µε την χρησιµοποιούµενη χρωστική µικροσκοπούµε είτε σε ανεστραµµένο µικροσκόπιο φθορισµού ή σε µικροσκόπιο ανάστροφης φάσεως. Το τελικό αποτέλεσµα χαρακτηρίζεται ως 8, 6, 4, 2, 1 ανάλογα µε το ποσοστό των νεκρών κυττάρων ανά οπτικό πεδίο. Στο πέµπτο στάδιο γίνεται η συνολική εκτίµηση των αντιγόνων HLA τάξεως Ι και ΙΙ που υπάρχουν στον δότη ή λήπτη. Τα αποτελέσµατα της µικροσκόπησης συµπληρώνονται σε ειδικά έντυπα. Αναλυτικότερα: Πρώτο στάδιο. Η αποµόνωση των συνολικών λεµφοκυττάρων από δείγµα γενικής αίµατος γίνεται µε το αντιδραστήριο της φικόλης όπως περιγράφηκε στο δεύτερο µάθηµα. Το Ficoll έχει µικρότερη πυκνότητα από τα ερυθροκύτταρα και τα πολυµορφοπύρηνα και έτσι αυτά καθιζάνουν στον πάτο. Αντιθέτως έχει µεγαλύτερη πυκνότητα από τα λεµφοκύτταρα που µαζεύονται έτσι στην ενδιάµεση στιβάδα (Εικ. 18.7). Εικόνα Αποµόνωση λεµφοκυττάρων µε την µέθοδο της φικόλης Προκειµένου να αποµονωθούν όσο τον δυνατόν περισσότερα λεµφοκύτταρα επαναλαµβάνεται η διαδικασία τουλάχιστον τρεις φορές. Στο τέλος των επαναλήψεων γίνεται µέτρηση των λεµφοκυττάρων σε πλάκα Neubauer (Εικ. 18.8). Επαρκής θεωρείται ο αριθµός των 3000 κυττάρων/µl. Aν ο αριθµός των λεµφοκυττάρων είναι µικρότερος τότε επαναλαµβάνεται η φυγοκέντρηση µε φικόλη

10 Εικόνα Το µικροσκοπικό πλέγµα της πλάκας Neubauer εύτερο στάδιο. Αποµόνωση λεµφοκυττάρων µε ανοσοµαγνητικά σφαιρίδια. Η τεχνική η οποία εφαρµόζεται τα τελευταία χρόνια για την αποµόνωση καθαρών υποπληθυσµών Τ και Β λεµφοκυττάρων για την τυποποίηση των HLA τάξης Ι και ΙΙ, βασίζεται στην χρησιµοποίηση ανοσοµαγνητικών σφαιριδίων (Βeads). Πρόκειται για µικροσκοπικά σφαιρίδια στην επιφάνεια των οποίων έχουν προσροφηθεί µονοκλωνικά αντισώµατα ειδικά για τα κύτταρα που θέλουµε να αποµονώσουµε. Συγκεκριµένα για την τυποποίηση των ΗLA τάξης Ι αντιγόνων στην επιφάνεια Τ-λεµφοκυττάρων χρησιµοποιούνται µαγνητικά σφαιρίδια επενδυµένα µε αντι-cd 8 µονοκλωνικά αντισώµατα τα οποία µετά σύντοµη επώαση µε το εναιώρηµα των λεµφοκυττάρων σχηµατίζουν ρόδακες µε τα CD 8 T λεµφοκύτταρα. Αντίστοιχα για τον προσδιορισµό των HLA τάξης ΙΙ αντιγόνων στην επιφάνεια των Τ 4 - λεµφοκυττάρων χρησιµοποιούνται µαγνητικά σφαιρίδια επικαλυµµένα µε µονοκλωνικά αντισώµατα έναντι της β-αλυσίδας των HLA τάξης ΙΙ µορίων. Η αποµόνωση των Β κυττάρων µπορεί να γίνει µε αρνητική επιλογή ή θετική επιλογή. Στην αρνητική επιλογή αποµονώνονται Β κύτταρα αποµακρύνοντας µε το µίγµα αντισωµάτων όλα τα ανεπιθύµητα κύτταρα (T, NK, µονοκύτταρα, κοκκιοκύτταρα) τα οποία επικολλούν σε αντίστοιχα µαγνητικά σφαιρίδια. Έτσι µένουν στο δείγµα ελεύθερα τα Β κύτταρα. Αντίθετα στην θετική επιλογή αποµονώνονται Β κύτταρα µε µαγνητικά σφαιρίδια επικαλυµµένα µε αντι- CD 19. Τα µαρκαρισµένα µε µαγνητίζοντα αντισώµατα κύτταρα Τ και Β αποµονώνονται στην συνέχεια µε ειδικό σύστηµα µαγνήτη. Τα µαγνητισµένα κύτταρα προσκολλώνται στα µαγνητισµένη επιφάνεια µετά από σύντοµη επώαση. Κατόπιν µε ειδικό πλυστικό διάλυµα αποµακρύνονται τα µη µαγνητισµένα κύτταρα και έτσι λαµβάνονται τα αποµονωµένα λεµφοκύτταρα (Εικ. 18.9)

11 Εικόνα Aποµόνωση συγκεκριµένης τάξης λεµφοκυττάρων µε ανοσοµαγνητικά σφαιρίδια Τρίτο στάδιο οκιµασία µικρολεµφοκυτταροτοξικότητας Απαιτούνται: α) κύτταρα: χρησιµοποιούνται τα λεµφοκύτταρα του περιφερικού αίµατος που έχουν αποµονωθεί από την γενική αίµατος µε την µέθοδο της φικόλης. Επίσης στην περίπτωση πτωµατικού δότη χρησιµοποιούνται λεµφοκύτταρα λεµφαδένος και σπληνός. β) αντιοροί HLA: κύρια πηγή οι εγκυµονούσες ή πολύτοκες γυναίκες, οι οποίες κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης είναι δυνατόν να ευαισθητοποιηθούν για παραγωγή αντι-hla αντισωµάτων από τα πατρικής προέλευσης αντίγονα του εµβρύου. Η λήψη γίνεται µετά τον τοκετό. Άλλη πηγή αντιορών είναι ο πλακούντας ενώ µπορούν επίσης να χρησιµοποιηθούν οροί πολυµεταγγισθέντων ατόµων ή ασθενείς που µεταµοσχεύθηκαν και απέρριψαν το µόσχευµα το οποίο δεν ήταν πλήρως ιστοσυµβατό προς το λήπτη και επέζησαν. γ) συµπλήρωµα: ως πηγή χρησιµοποιείται ορός κονίκλου. Ορός από 50 περίπου κονίκλους συλλέγεται και ελέγχεται για τοξικότητα και δραστικότητα (τιτλοποίηση) µε τη βοήθεια γνωστών αντιορών HLA και µε κύτταρα γνωστού HLA φαινοτύπου. ιαδικασία Μετά την αποµόνωση των λεµφοκυττάρων το µίγµα των αποµονωθέτων κυττάρων διαµοιράζεται µε ειδική µικροπιπέττα σε οπές πλάκας terasaki (Εικ ). Οι πλάκες terasaki µοιάζουν µε τις γνωστές πλάκες µικροτιτλοδότησης. Στον πυθµένα τους περιέχουν προσκολληµένα αντισώµατα αντι-hla. Κάθε οπή περιέχει διαφορετικά αντισώµατα αντι-hla, ενώ υπάρχουν διαφορετικές πλάκες για τα HLA τάξεως Ι και τάξεως ΙΙ. Προκειµένου να γίνει σωστή HLA τυποποίηση επιλέγονται σειρές αντισωµάτων ώστε κάθε HLA ειδικότητα να αντιπροσωπεύεται τουλάχιστον δύο φορές

12 Εικόνα ιανοµή αντιδραστηρίου µε πιπέττα Hamilton Ώπως είναι αναµενόµενο τα λεµφοκύτταρα που φέρουν στην κυτταρική τους µεµβράνη αντιγόνα HLA αντίστοιχα προς τα αντισώµατα της πλάκας θα κολλήσουν πάνω στα τοιχώµατα αυτής (Εικ ). Η προσκόλληση αυτή θα γίνει εµφανής µόνο όταν τα προσκολληµένα κύτταρα καταστραφούν από συµπλήρωµα που προστίθεται αµέσως µετά. Το συµπλήρωµα έχει την ικανότητα να τεµαχίζει τις κυτταρικές µεµβράνες κυττάρων εφόσον διαγνώσει την ένωση αντιγόνων της µεµβράνης τους µε αντισώµατα. Έτσι το συµπλήρωµα που προστίθεται µέσα στις οπές της πλάκας σπάζει τις µεµβράνες των προσκολληµένων λεµφοκυττάρων και αφήνει άθικτες τις µεµβράνες των µη προσκολληµένων (Εικ ). Όσο περισσότερα νεκρά λεµφοκύτταρα υπάρχουν µέσα σε µία οπή της πλάκας terasaki τόσο µεγαλύτερη συγγένεια υπάρχει µε τα συγκεκριµένα αντισώµατα της πλάκας. Κατά συνέπεια και ο εξεταζόµενος άνθρωπος (δότης ή λήπτης) θα περιέχει τα αντίστοιχα αντιγόνα. Εικόνα Προσκόλληση λεµφοκυττάρων στον πυθµένα της πλάκας terasaki ανάλογα µε την ειδικότητα αντιγόνου HLA και αντισωµάτων anti-hla

13 Εικόνα Kαταστροφή προσκολληµένων λεµφοκυττάρων από την επίδραση συµπληρώµατος Τέταρτο στάδιο Μικροσκόπηση Ανάλογα µε την χρωστική που θα τοποθετηθεί στις οπές της πλάκας terasaki µετά από την καταστροφή των λεµφοκυττάρων από το συµπλήρωµα η µικροσκόπηση θα γίνει είτε σε µικροσκόπιο ανάστροφου φθορισµού είτε σε µικροσκόπιο ανάστροφης φάσεως. Και τα δύο µικροσκόπια µας δίνουν την δυνατότητα της παρατήρησης ζωντανών κυττάρων. Η επιλογή του ενός ή του άλλου εξαρτάται από τα αν θα χρησιµοποιήσουµε φθορίζουσα χρωστική ή όχι. Μικροσκόπηση σε ανεστραµµένο µικροσκόπιο φθορισµού Στην περίπτωση αυτή µετά το συµπλήρωµα προστίθεται φθορίζουσα χρωστική (Acridine Orange/Ethidium Bromide). Η παρατήρηση γίνεται υποχρεωτικά σε σύντοµο χρονικό διάστηµα (όχι πέραν των 2 ωρών). Στο µικροσκόπιο ανεστραµµένου φθορισµού παρατηρούµε πράσινα και κόκκινα στίγµατα. Τα κόκκινα στίγµατα αντιπροσωπεύουν νεκρά κύτταρα που έχουν λυθεί µε την επίδραση του συµπληρώµατος. - Αν όλα τα στίγµατα είναι κόκκινα (100 %) το αποτέλεσµα χαρακτηρίζεται µε το βαθµό 8 (θετικό). - Αν το 80% των στιγµάτων είναι κόκκινα το αποτέλεσµα χαρακτηρίζεται ως 6. - Αν το 50% των στιγµάτων είναι κόκκινα το αποτέλεσµα χαρακτηρίζεται ως 4. - Aν το 20% των στιγµάτων είναι κόκκινα το αποτέλεσµα χαρακτηρίζεται ως 2. - Αν όλα τα στίγµατα είναι πράσινα το αποτέλεσµα χαρακτηρίζεται µε το βαθµό 1 (αρνητικό). Παράλληλα µε τα δείγµατα χρησιµοποιείται θετικός (8) και αρνητικός µάρτυρας (1). Τα αποτελέσµατα αναγράφονται σε ειδικές φόρµες όπου αναγράφονται τα αντιγόνα που παρατηρήθηκαν σε κάθε οπή χαρακτηρίζοντας την αντίδραση µε τους αριθµούς 8-1. Κάθε οπή αντιστοιχεί ενδεχοµένως σε περισσότερα του ενός αντιγόνα. Ταιριάζοντας τις θετικές απαντήσεις βρίσκουµε τα HLA αντιγόνα του δότη ή του λήπτη

14 Μικροσκόπηση σε µικροσκόπιο ανάστροφης φάσεως Εδώ προστίθενται σε κάθε πηγαδάκι µη φθορίζουσα χρωστική (stain fix). Κατά την µικροσκόπηση παρατηρούµε και εδώ δύο ειδών κύτταρα: νεκρά και ζωντανά. Τα νεκρά φαίνονται µε γεµάτο (σκούρο) πρωτόπλασµα ενώ τα ζωντανά µε διαφανές διαθλαστικό πρωτόπλασµα. Η διάκριση των ζωντανών και νεκρών κυττάρων απαιτεί µεγάλη εµπειρία και γίνεται πάντα από πολύ εξειδικευµένο προσωπικό (Εικ ). Τα αποτελέσµατα αξιολογούνται ως εξής: Νεκρά κύτταρα: 0-10% αρνητικό βαθµός % ασθενής αρνητικό βαθµός % ασθενής θετικό - βαθµός % θετικό βαθµός % ισχυρώς θετικό βαθµός 8 Εικόνα Οπτικά πεδία µικροσκοπίου ανάστροφης φάσης για ταυτοποίηση HLA Πέµπτο στάδιο Εκτίµηση αποτελεσµάτων HLA σε πλάκα terasaki

15 Όπως είπαµε οι πλάκες terasaki είναι µικρές πλάκες που διαθέτουν πολλά µικρά βυθίσµατα όλα επικαλυµµένα µε αντιγόνα HLA. Υπάρχουν ξεχωριστές πλάκες για τα αντιγόνα ΗLA A, B, C και τα αντιγόνα DR, DQ. Στις παρακάτω εικόνες φαίνονται παραδείγµατα ανίχνευσης HLA A,B,C (Eικ ) και HLA DR, DQ (Εικ ). Σε κάθε πλάκα υπάρχουν δύο θέσεις για τον θετικό (POSitive) και τον αρνητικό (ΝΕGative) µάρτυρα. Για να θεωρείται η πλάκα κατάλληλη θα πρέπει ο θετικός µάρτυρας να έχει βαθµολογία 8 και ο αρνητικός 1. Τα βυθίσµατα δεν είναι αποκλειστικά ειδικά για ένα µόνο αντιγόνο αλλά υπάρχουν βυθίσµατα που αντιστοιχούν σε δύο, τρία ή περισσότερα αντιγόνα. Επιπλέον κάθε αντιγόνο µπορεί να υπάρχει σε πολλά διαφορετικά βυθίσµατα είτε µόνο του είτε συνυπάρχοντας µε πολλά διαφορετικά αντιγόνα. O συνδυασµός των αντιγόνων οφείλεται σε τεχνικούς λόγους κατά το στάδιο παρασκευής των πλακών. Απαραίτητα κάθε πλάκα συνοδεύεται από έντυπο που περιέχει τις απαραίτητες πληροφορίες για κάθε βύθισµα. Η ποικιλία των αντιγόνων βοηθά τον εργαστηριακό που τα παρατηρεί στο µικροσκόπιο να συνδυάσει τα αποτελέσµατα από πολλά βυθίσµατα και να βρει έτσι τα αντιγόνα που υπάρχουν στον συγκεκριµένο άνθρωπο. Επιπλέον η ύπαρξη του ίδιου αντιγόνου σε πολλά βυθίσµατα επιβεβαιώνει τα αποτελέσµατα. Τα αποτελέσµατα που εκδίδονται περιέχουν όχι µόνο τα αντιγόνα αλλά και την βαθµολογία που αντιστοιχεί σε αυτά. Στις επόµενες εικόνες (Εικ και Εικ ) δίνονται δύο υποθετικά παραδείγµατα βαθµολόγησης δύο διαφορετικών πλακών terasaki για αντιγόνα HLA A, B, C και HLA DR, DQ. Έτσι για την πλάκα των HLA A,B,C (Εικ ) προκύπτουν µε σαφήνεια τα ακόλουθα αποτελέσµατα Α1 (1), Α2 (6), Α11 (2), Α24 (6-8), Α25 (1), Α26 (6), Α29 (4), Α30 (1), Α31 (2), Α32 (1), Α33 (6-8), Α34(1), Β13 (1), Β38 (1), Β51 (2), Β52(1), Β62 (8), Β63 (2), Β78 (8), B81 (4) wk25 (4). Για αρκετά άλλα αντιγόνα δεν µπορεί να βγει σαφές αποτέλεσµα και θα πρέπει να επαναληφθεί ο έλεγχος µε νέα πλάκα που θα έχει άλλον συνδυασµό αντιγόνων. Στην πλάκα των HLA DR, DQ (Εικ ) τα αποτελέσµατα συνοψίζονται στα ακόλουθα: anti-b (8), anti-t (4), DR1 (8), DR4 (4), DR7 (2), DR8 (1), DR10 (4), DR11 (1), DR12 (1), DR14 (4), DR15 (1), DR16 (1), DR17 (6), DR18 (1), DR1303 (1), DR51 (1), DR52(8), DR53 (1), DQ4 (4), DQ5 (1), DQ6 (1), DQ2 (8). WkDQ5 (1)

16 Εικόνα Πλάκα terasaki για ταυτοποίηση HLA τάξεως Ι Εικόνα Πλάκα terasaki για ταυτοποίηση HLA τάξεως ΙΙ

Δοκιµασίες Διασταύρωσης (Crossmatch-XM) µεταξύ Δότη-Λήπτη

Δοκιµασίες Διασταύρωσης (Crossmatch-XM) µεταξύ Δότη-Λήπτη Αντιγόνα Ιστοσυµβατότητας (HLA) Κυτταροτοξικά αντισώµατα έναντι των HLA Δοκιµασίες Διασταύρωσης (Crossmatch-XM) µεταξύ Δότη-Λήπτη 18 ο Σεµινάριο Συνεχιζόµενης Εκπαίδευσης «Η συµβολή του Εργαστηρίου στις

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Εισαγωγή Σύστημα RhD : - αναγνωρίστηκε το 1939 - το πιο σημαντικό κλινικά σύστημα μετά το ΑΒΟ - προκαλεί αιμολυτικές

Διαβάστε περισσότερα

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ Απαντήσεις Βιολογία Κατεύθυνσης 2011 ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 δ Α3 γ Α4 β Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Σελ. 13 «Το 1928 γίνεται αυτό» Β2 Σελ 101 «βλάβες στους επιδιορθωτικά ένζυµα» (Χωρίς να απαιτείται θα θεωρηθεί σωστό να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 o ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το DNA ενός ανθρώπινου κυττάρου αποτελείται από 6 10 9

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη,Αιµατολόγος, /ντρια Αιµοδοσίας ΠΑΓΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 Τι θα πούµε σήµερα Α. Αντιγόνα-αντισώµατα επιφανείας ερυθροκυττάρων, αιµοπεταλίων και λευκοκυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β. Θέμα Α. Α.1. δ Α.2. γ Α.3. β Α.4. γ Α.5. β Θέμα Β. TETAPTH 4 OYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Β.1. 4 2 1-6 3-5 B.2. α.) ) DNA πολυμεράσες β.) ) πριμόσωμα γ.) ) DNA δεσμάση δ.) ) DNA ελικάσες ε.) ) RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Θέµα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β A4. γ A5. β Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β Β1. Η σειρά των βημάτων που οδηγούν στην κατασκευή καρυοτύπου

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2005 1 ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 2 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο A: 1-Α, 2-, 3-Γ, 4-Β, 5-Β ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) Β. 1. Σωστή, 2. Λανθασµένη,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση.

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 Ορισμοί Γενετική: μελέτη της κληρονομικότητας και των παραλλαγών της Ιατρική γενετική: η γενετική του ανθρώπινου είδους Κλινική γενετική:

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2008 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o. ΘΕΜΑ 2 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5)

ÈÅÌÁÔÁ 2008 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o. ΘΕΜΑ 2 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β: 1- Λάθος, 2- Σωστή, 3- Λάθος, 4- Σωστή, 5- Λάθος ΘΕΜΑ 2 o ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) ΜΟΝΑ ΕΣ 10 (2Χ5) 1. Καρυότυπος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) Τετάρτη, 4 Ιουνίου 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orion.edu.gr ΘΕΜΑ A A1. γ A2. β A3.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής?

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής? 12 εργαστήριο ίσως ελέγξει τα αποθηκευµένα δείγµατα (ιδιαίτερα εάν ο αρχικός έλεγχος δεν έδωσε αποτέλεσµα), αλλά µόνο εάν έχετε δώσει τη γραπτή σας συγκατάθεση για κάτι τέτοιο. Με αυτό τον τρόπο οι ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001 Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Α1. Από τη διασταύρωση ενός λευκού µ ένα µαύρο ποντικό όλοι οι απόγονοι είναι γκρίζοι. Τα γονίδια που καθορίζουν το χρώµα τους είναι: α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΕΡΟΣ Α' ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β. Β1. 4-2-1-6-3-5 Β2. α) DNA πολυμεράσες β) πριμόσωμα γ) DNA δεσμάσεις δ) DNA ελικάσες ε) RNA πολυμεράσες Β3. σελ 98:

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Οι ανοσοαιματολογικές εξετάσεις περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό της ομάδας αίματος ΑΒΟ, Rhesus και των λοιπών ερυθροκυτταρικών αντιγόνων (φαινότυπος ερυθροκυττάρων),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: ΠΑΣΣΙΑ Α. Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Κάθε μεταφορικό RNA

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη κληρονομικότητα στον άνθρωπο. 1 Καταρχήν, η πρώτη επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Τετάρτη, 22 Μαΐου 2013 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο) 1 ΦΟΡΕΙΣ πλασµίδια βακτηρίων βακτηριοφάγοι ιοί συνδυασµός πλασµιδίου βακτηριοφάγου (κοσµίδια) 2 ΦΟΡΕΙΣ Βακτηριοφάγοι Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης Αποµόνωση του κυττάρου από το περιβάλλον 10.1-membrane_fluidity.mov Λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης 1. Ρυθµίζει τη διεύλευση ουσιών 2. Αναγνωρίζει χηµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ(40 μονάδες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / 2009 ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες(βιολογία-χημεία) Όνομα μαθητή /

Διαβάστε περισσότερα

A5. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ B B1. Μονάδες 8 B2. Μονάδες 6 B3. Μονάδες 6 B4. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ Γ Γ1. Μονάδες 18

A5. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ B B1. Μονάδες 8 B2. Μονάδες 6 B3. Μονάδες 6 B4. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ Γ Γ1. Μονάδες 18 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου Αυτοάνοση Αιμολυτική Αναιμία (ΑΑΑ) 1.Αυξημένη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ε Ν Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ A Να γράψετε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΡΟΗΣ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΡΟΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΡΟΗΣ Σπυριδούλα Βασιλείου Βιολόγος, PhD Αιματολογική Κλινική-Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού Οστών, Γ.Ν.Α. Κυτταρομετρία Ροής (ΚΡ): απαραίτητο εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr

Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr ΜΟΡΙΑΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr Παρουσιάσεις μαθήματος http://users.auth.gr/~palexios/

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης.

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης. Αντιγόνα Αντισώματα Αντιγόνο Ως αντιγόνο ορίζεται κάθε ουσία που προέρχεται από το εξωτερικό ή εσωτερικό περιβάλλον και είναι ικανή να αντιδράσει με τα προϊόντα της ανοσιακής απάντησης (αναγνωρίζεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Παρασκευή, 22 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ.

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοθεραπεία στις μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων. Μαρία Γκανίδου ΓΝΘ"Γ.Παπανικολάου"

Αιμοθεραπεία στις μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων. Μαρία Γκανίδου ΓΝΘΓ.Παπανικολάου Αιμοθεραπεία στις μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων Μαρία Γκανίδου ΓΝΘ"Γ.Παπανικολάου" Ιδιαιτερότητες αιμοθεραπείας στις μεταμοσχεύσεις Απαιτούνται μεγάλες ποσότητες παραγώγων αίματος Ανθεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΟΜΦΑΛΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΟΜΦΑΛΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργαστήριο Στατιστικής και Μεθόδων Ποσοτικής Ανάλυσης Διευθυντής: Καθ. Ελευθέριος Ιακώβου Laboratory of Advanced Supply

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΚΑΙ Η ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΥΣΤΟΙΧΙΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ

Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΚΑΙ Η ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΥΣΤΟΙΧΙΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΚΑΙ Η ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΥΣΤΟΙΧΙΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ DNA μικροσυστοιχίες: βήμα προς βήμα Παραγωγή DNA ανιχνευτών Οι επιστήμονες μπορούν να παράγουν «σπιτικές» μικροσυστοιχίες χρησιμοποιώντας την αλυσιδωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ α) Αφού τα σωµατικά κύτταρα της γάτας έχουν 19 ζεύγη οµολόγων χρωµοσωµάτων, άρα περιέχουν 38 απλοειδή χρωµοσώµατα στην αρχή της Μεσόφασης (G 1 -φάση), πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΒΣΑΑ) Severe Combined Immunodeficiency (SCID)

ΒΑΡΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΒΣΑΑ) Severe Combined Immunodeficiency (SCID) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΒΑΡΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΒΣΑΑ) Severe Combined Immunodeficiency

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΣΟΥΚΡΑΣΗΣ-ΙΣΟΜΑΛΤΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΥΤΟΚΙΝΕΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΦΑΣΗΣ IN VITRO, ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩ Η ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ IN VIVO

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΣΟΥΚΡΑΣΗΣ-ΙΣΟΜΑΛΤΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΥΤΟΚΙΝΕΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΦΑΣΗΣ IN VITRO, ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩ Η ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ IN VIVO ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ - ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΣΟΥΚΡΑΣΗΣ-ΙΣΟΜΑΛΤΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΥΤΟΚΙΝΕΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΝΟΛΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΜΟ: 52000,00

ΤΝΟΛΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΜΟ: 52000,00 ΣΕΦΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΥΕ ΑΝΣΙΔΡΑΣΗΡΙΩΝ ΑΙΜΟΔΟΙΑ ΔΙΑ ΦΕΙΡΟ ΤΝΟΛΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΜΟ: 52000,00 1. ΠΟΙΟΣΙΚΟ ΕΛΕΓΦΟ ΑΙΜΟΔΟΙΑ-ΑΙΜΑΣΟΛΟΓΙΚΟΤ ΕΡΓΑΣΗΡΙΟΤ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΜΟ: 42000,00 1.1).ΣΜΗΜΑ ΑΙΜΟΔΟΙΑ Α).ΕΩΣΕΡΙΚΟ ΠΟΙΟΣΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα