ÅË ËÇ ÍÉÊH ÅÐÉ ÈÅ Ù ÑÇ ÓÇ ÄÅÑ ÌÁ ÔÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÁÖÑÏ ÄÉ ÓÉÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ÅË ËÇ ÍÉÊH ÅÐÉ ÈÅ Ù ÑÇ ÓÇ ÄÅÑ ÌÁ ÔÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÁÖÑÏ ÄÉ ÓÉÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ"

Transcript

1 ÅË ËÇ ÍÉÊH ÅÐÉ ÈÅ Ù ÑÇ ÓÇ ÄÅÑ ÌÁ ÔÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÁÖÑÏ ÄÉ ÓÉÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ (ðñþ çí Áñ åßá Íï óï êï ìåß ïõ Á. Óõã ãñüò ) Ôñé ìç íéáßá ê äï óç Íï óï êï ìåß ïõ Á. Óõã ãñüò ÇEL LE NIC DER MA TO-VE NE RE O LO GI CAL REVI EW Quar ter ly edi tion of the Ho spi tal A. Sy gros Founda tion I.A. Sy gros Åðß ôé ìïò äéåõ èõ íôþò Ýê äï óçò Kατσάμπας Α. Åê äü ôçò-äéåõ èύντρια Αντωνίου Χ. Âï ç èüò Ýê äï óçò Σταυρόπουλος Π. Åðé ìý ëåéá ðá ñá ãù ãþò Óå ñé þ ôç Ê. Δεσυνιώτη Κ. Éäéï êôç óßá Åöï ñåßá Íï óï êï ìåß ïõ "Á. Óõã ãñüò" Êëç ñï äü ôç ìá Éö. Á. Óõã ãñïý Ho no ra ry edi tor-in-chi ef Κatsambas A. Publisher-Di re ctor Antoniou Ch. Co-Edi tor Stavropoulos P. Deve lop me ntal edi tor Se rio ti K. Dessinioti K. Pro per ty Founda tion of I.A. Sy gros Se ction Edi tors 1. Iù áí íß äçò Ä. - Âé âëéï ãñá öé êþ Åíç ìý ñù óç - Revi ew of Me di cal Li te rature 2. Ká ôóá ñïý - ÊÜ ôóá ñç Á. - Ðáé äï äåñ ìá ôï ëï ãßá - Pe do der ma to lo gy 3. Kù óôü êçò Ð. - Äåñ ìá ôï åé ñïõñ ãé êþ - La ser - Der ma tosurge ry - La ser 4. Má íôý êïõ-ëå öü êç É. - ÐïéÜ åß íáé ç ÄéÜ ãíù óþ óáò; - Quiz 5. Né êï ëá À äïõ Ç. - Óå îïõá ëé êþò Ìå ôá äé äü ìå íá Íï óþ ìá ôá - Sexual ly Tran smit ted Diseases 6. Óôáõ ñü ðïõ ëïò Ð.Ã. - Èå ñá ðåõ ôé êþ - The ra peuti cs Óõ íôá êôé êþ åðé ôñï ðþ Áíôù íßïõ. Áõ ãå ñé íïý Ã. Ãå ñá æïý íçò Ó. Δεσυνιώτη Κ. Æá êï ðïý ëïõ Í. Êï íôï ñé óôü ðïõ ëïò Ã. Κρασαγάκης Κ. Krüger-Κρασαγάκη S. Ðå ôñß äçò Á. Ðï ôïõ ñß äïõ Å. Ρηγόπουλος Δ. Ñïõ óü êç Á. Óôå öá íü êç Å. Óôå öá íü êç. Óôñá ôç ãüò Á. Óù ôç ñéü äçò Ä. Ôü óêá- áú äü Á. áú äå ìý íïò Ã. Edi to rial bo ard Anto niou C. Avge ri nou G. Ge ra zounis S. Dessinioti C. Za ko poulou N. Ko ntochri sto poulos G. Krasagakis K. Krüger-Krasagaki S. Pe tri dis A. Po touri dou E. Rigopoulos D. Rousa ki A. Ste fa na ki Ι. Ste fa na ki Ch. Stra ti gos A. So ti ria dis D. To sca-chai da A. Chai de me nos G. ISSN: ISSN: Ä ÉÅY ÈÕÍ ÓÇ É. ÄÑÁ ÃÏÕ ÌÇ 5, ÁÈHÍÁ Ô ÇË: , FAX: A D DRESS É. DRA GOUMI 5, ATHENS Ô EL: , FAX: C-M-Y-K GRAPHIC D E SIGN S TUDIO ÅÐÅ Ã ÑÁ ÖÉ ÊÅÓ Ô EX ÍÅÓ T E TÑÁ ÐÏ ËÅ ÙÓ 4-8, ÁÈHÍÁ T ÇË C-M-Y-K GRAPHIC D E SIGN S TUDIO EÐÅ 4-8 ÔE TRA PO LE OS S T, ATHENS, T ÇË FAX: Co py right Tá Üñ èñá ðïõ äç ìï óéåý ï íôáé óôçí ÅË ËÇ ÍÉ ÊÇ ÅÐÉ ÈÅ Ù ÑÇ ÓÇ ÄÅÑ ÌÁ ÔÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÁÖÑÏ ÄÉ ÓÉÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ åß íáé éäéï êôç óßá ôïõ ðå ñéï äé êïý êáé áðá ãï ñåý å ôáé ç ïëé êþ Þ ìå ñé êþ áíá äç ìï óß åõ óþ ôïõò ù ñßò ãñá ðôþ Ýãêñé óç ôïõ äéåõ èõ íôþ Ýê äï óçò. Áíá ãíþ ñé óç Åë ëçí. Åðéè. Äåñì. Áöñïä.: Áðüö. 6 ôçò 85çò Ïëïì/ ÊÅ ÓÕ, Íü ìïò, 1397/83, Üñ èñï Ac ce pted pa pers for publi ca tion in He le nic Der ma to-ve ne re o lo gi cal Revi ew may not be re produced, in who le or in part, without the writ ten con sent of the edi tor in chi ef. Hel len, Der ma tol, Ve ne re ol, Rev. is re co gni zed, ac cor ding to the de ci sion 6 of June 20th, 1991, by the Ce ntral He alth Council (Law 1397/83, ar ti cle 27 3).

2

3 Ðå ñéå ü ìå íá ÅëëçíéêÞ Åðéèåþñçóç Äåñìáôïëïãßáò Áöñïäéóéïëïãßáò Ιούλιος - Σεπτάμβριος 2011, Ôü ìïò 22, Ôåý ïò 3 Σημείωμα του Εκδότη vii Ενδιαφέρουσα Περίπτωση Σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών Χασάπη-Κελεπέση Β., Κατσαρού Α., Πετρίδης Α., Καπελάρη Μ.Α., Λιόσης Γ., Παπαδημητράκη Ε., Παπανίκου Σ., Πανούση Σ., Ραγιαδάκου Δ., Υφαντή Α., Αντωνίου Χ. Δερματοχειρουργική Αποτρίχωση με Laser - Τι νεότερο Καπετανάκης Δ. Aνασκοπήσεις Η ορμονική συμμετοχή και διερεύνηση στην ακμή Δελλή Φ-Σ., Μαντέκου-Λεφάκη Ι. To σημείο Darier Ρεμουντάκη Ε., Δεσινιώτη Κ., Αντωνίου Χ. Πομφολυγώδες πεμφιγοειδές αντι-λαμινίνης γ1: Μία νέα μορφή αυτοάνοσης πομφο-λυγώδους δερματοπάθειας Σταυρόπουλος Π.Γ., Ρεμουντάκη Ε., Αυγερινού Γ. Quiz ÐïéÜ åß íáé ç äéü ãíù óþ óáò? Δελλή Φ-Σ., Στρατηγός Α., Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Âé âëéï ãñá öé êþ Åíç ìý ñù óç Éù áí íß äçò Ä., Βακιρλής Ε. Ïäç ãß åò ãéá ôïõò óõã ãñá öåßò Eé êü íá Åîù öýë ëïõ Μελάνωμα (Ðá èï ëï ãï á íá ôï ìé êü Åñ ãá óôþ ñéï - Íï óï êï ìåßï Á. Óõã ãñüò )

4

5 Hellenic Dermato-Venereological Review July - September 2011, Volume 22, No 3 Co ntents Editorial vii Ιnteresting Case Short anagen syndrome Chasapi-Kelepesi V., Katsarou-Katsari A., Petridis A., Kapelari M.A., Liosis G., Papadimitraki E., Papanikou S., Panousi S., Ragiadakou D., Yfanti A., Antoniou Ch. Dermatosurgery Laser hair removal - What s new Kapetanakis D. Reviews Ηormonal contribution and investigation in acne Delli F., Mantekou-Lefaki I. Darier s sign Remountaki E., Dessinioti C., Antoniou Ch. Αnti-laminin γ1 pemphigoid: A new autoimmune bullous disease Stavropoulos P.G., Remountaki E., Avgerinou G. Quiz Which is your dia gno sis? Delli F-S., Stratigos A., Ìa nte kou-le fa ki I. Bi blio graphy re port Io an ni dis D., Vakirlis E. Instructions to authors

6

7 Σημείωμα του Εκδότη To Περιοδικό «Ελληνική Επιθεώρηση Δερματολογίας Αφροδισιολογίας", πρώην Αρχεία Νοσοκομείου «Α. Συγγρός» (Κληροδότημα Ιφ. Α. Συγγρού), εκδίδεται επί σειρά ετών, τέσσερις (4) φορές το χρόνο, διανέμεται δωρεάν και απευθύνεται σε δερματολόγους, ιατρούς άλλων ειδικοτήτων και άλλους επιστήμονες. Στόχοι του περιοδικού ήσαν, και παραμένουν, η δημοσίευση έγκριτων άρθρων και η αξιόπιστη επιστημονική ενημέρωση σε θέματα της επιστήμης της Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας. Με την πάροδο των ετών, το Περιοδικό συμπεριέλαβε ειδικές θεματολογίες όπως η Παιδο δερμα τολογία, η Δερματοχειρουργική-Laser, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, η θεραπευτική, η βιβλιο γραφική Ενημέρωση και Quiz περιστατικού. Παραμένοντας πιστοί στους στόχους και τις βασικές θεματολογίες του Περιοδικού, και σε συνεργασία με τους Εκδόσεις ειδικής θεματολογίας και τη Συντακτική Επιτροπή, συνεχίζουμε στην προσπάθεια εξέλιξης του Περιοδικού. Στα πλαίσια αυτού του εγχειρήματος, έχει κατασκευαστεί η νέα ιστοσελίδα του Περιοδικού, στη διεύθυνση το Περιοδικό κυκλοφορεί με νέο εξώφυλλο και στοχεύει να συνεχίσει να δημοσιεύει επιστημονικά άρθρα που θα αυξάνουν το επίπεδο γνώσης του αναγνώστη. Κάθε συνάδελφος που επιθυμεί να συγγράψει ένα άρθρο μπορεί να βρει τις οδηγίες συγγραφής στην ιστοσελίδα του περιοδικού, και η αποστολή των άρθρων στο Περιοδικό γίνεται μέσω ή ταχυδρομικά. Στο τρέχον τεύχος του Περιοδικού, ξεκινάει μια σειρά δημοσιεύσεων σχετικά με τη σημασία των κλινικών σημείων στη Δερματολογία, όπως το σημείο Darier. Ενημερωνόμαστε σχετικά με το σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών, ένα σπάνιο, πιθανόν γενετικά καθοριζόμενο νόσημα που χαρακτηρίζεται από αδυναμία αύξησης των μαλλιών σε μήκος, καθώς και το πομφολυγώδες πεμφιγοειδές αντιλαμινίνης γ1, μια νέα μορφή αυτοάνοσης πομφολυγώδους δερματοπάθειας. Επίσης, η θεματολογία περιλαμβάνει δυο αντικείμενα που συναντώνται συχνά στην κλινική μας πρακτική, την αποτρίχωση με laser, και ανασκόπηση στην ορμονική συμμετοχή και διερεύνηση στην ακμή. Επιπλέον, ο αναγνώστης μπορεί να δοκιμάσει τις γνώσεις του στο quiz περιστατικού και να διαβάσει τη βιβλιογραφική ενημέρωση των νεότερων άρθρων της διεθνούς βιβλιογραφίας. Η Εκδότης Χριστίνα Αντωνίου

8

9 Eνδιαφέρουσα περίπτωση Σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών Χασάπη-Κελεπέση Β. Κατσαρού Α. Πετρίδης Α. Καπελάρη Μ.Α. Λιόσης Γ. Παπαδημητράκη Ε. Παπανίκου Σ. Πανούση Σ. Ραγιαδάκου Δ. Υφαντή Α. Αντωνίου Χ Γ Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός, Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Α Πανεπιστημιακή Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός Γ Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων Τριχών, Νοσοκομείο Α. Συγγρός, Α Πανεπιστημιακή Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Παρουσιάζονται δύο περιπτώσεις παιδιών με σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών. Πρόκειται για ένα σπάνιο, πιθανόν γενετικά καθοριζόμενο νόσημα που χαρακτηρίζεται από αδυ - ναμία αύξησης των μαλλιών σε μήκος. Η διάγνωση στηρίζεται στην κλινική εικόνα, τη φυσιολογική εικόνα του στελέχους των τριχών και τον αυξημένο αριθμό τελογενών τριχών στο τριχοριζόγραμμα. Short Anagen Syndrome Chasapi-Kelepesi V., Katsarou-Katsari A., Petridis A., Kapelari M.A., Liosis G., Papadimitraki E., Papanikou S., Panousi S., Ragiadakou D., Yfanti A., Antoniou Ch. Summa ry We describe two cases of children affected with short anagen syndrome, a rare congenital anomaly of abnormally short scalp hair. Diagnosis of this uncommon condition is based on the inability to grow long hair, the presence of normal hair shafts and the increase in the number of hairs in telogen. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών, τελογενείς τρίχες, τριχοριζόγραμμα KEY WORDS Short anagen syndrome, telogen, trichogram ΕΙΣΑΓΩΓΉ Το σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών είναι μια πολύ σπάνια νόσος. Έχει αναγνωρισθεί πρόσφατα και έχουν περιγραφεί ελάχιστα περιστατικά στη διεθνή βιβλιογραφία. Χαρακτηρίζεται από αδυναμία των μαλλιών να αυξάνονται σε μήκος. Η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει γενετικά καθοριζόμενες κα- Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 22: , 2011

10 108 Β. Χασάπη-Κελεπέση, Α. Κατσαρού, Α. Πετρίδης και συν. ταστάσεις, όπου τις περισσότερες φορές παρατηρείται ευθραυστότητα των τριχών και συσχέτιση με άλλα δερματολογικά ή συστηματικά νοσήματα. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Περίπτωση (1) Κορίτσι ηλικίας 5 ετών, προσήλθε με τη μητέρα του για εκτίμηση της κατάστασης των τριχών του τρι - χωτού κεφαλής (Εικόνα 1). Η μητέρα ανέφερε χαρακτηριστικά ότι δεν χρειάζεται να κόβει τα μαλλιά του παιδιού διότι δεν αυξάνονται σε μήκος. Κατά την κλινική εξέταση παρατηρήθηκαν πολύ κοντά, ξανθά μαλλιά, με κανονική κατανομή αλλά αραιά σε πυκνότητα. Το μήκος τους δεν ξεπερνούσε τα 4,5 cm. Το δέρμα του τριχωτού της κεφαλής ήταν φυσιολογικό. Η δοκιμασία έλξης (pull test) από διάφορες περιοχές του τριχωτού κεφαλής ήταν θετική. Τα φρύ δια, τα βλέφαρα και η κατανομή των τριχών στο υπόλοιπο σώμα ήταν φυσιολογικά. Δεν παρατηρήθηκε καμία ανωμαλία στο δέρμα, τα δόντια και τα νύχια. Το κορίτσι ήταν το μοναδικό τέκνο υγιών γονέων. Η μητέρα δεν ανέφερε προβλήματα κατά την κύηση. Το παιδί γεννήθηκε με φυσιολογικό τοκετό. Κατά τη γέννηση είχε κοντά ανοιχτόχρωμα μαλλιά. Ο παιδίατρος επιβεβαίωσε ότι η σωματική και διανοητική ανά πτυξη του παιδιού ήταν φυσιολογική. Ο εργαστηριακός έλεγχος για διερεύνηση α- ναιμίας καθώς και της θυρεοειδικής λειτουργίας ήταν εντός φυσιολογικών ορίων Περίπτωση (2) Κορίτσι ηλικίας 4 ετών, προσήλθε με τη μητέρα του η οποία ανέφερε ότι ποτέ δεν έχει κόψει τα μαλλιά του παιδιού (Εικόνα 2). Κατά την κλινική εξέταση παρατηρήθηκαν ξανθά μαλλιά μήκους 3,5 cm, λεπτής υφής, κανονικής πυκνότητας και κατανομής. Δεν παρατηρήθηκε ερυθρότητα ή άλλα σημεία φλεγμονής στο τριχωτό της κεφαλής. Μεγάλος αριθμός τριχών αποσπώνταν εφαρμόζοντας τη δοκιμασία έλ - ξης σε διάφορες περιοχές του τριχωτού κεφαλής. Τα φρύδια και τα βλέφαρα καθώς και τα νύχια και τα δόντια ήταν φυσιολογικά. Η σωματική και διανοητική ανάπτυξη του παιδιού ήταν συμβατή με την ηλικία του. Η μητέρα ανέφερε ότι δεν υπήρξαν προβλήματα κατά την κύηση, τον τοκετό και τη νεογνική ηλικία. Ο εργαστηριακός έλεγχος ήταν αρνητικός για αναιμία ή δυσλειτουργία του θυρεοειδούς αδένος. Åé êü íá 1 Åé êü íá 2 ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

11 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΥΒΙΩΝ ΑΝΑΓΕΝΩΝ ΤΡΙΧΩΝ 109 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Το μήκος των τριχών μετρήθηκε και στις δύο περιπτώσεις και ήταν 4,5 cm στην περίπτωση (1) και 3,5 cm στην περίπτωση (2). Κατά την μικροσκοπική εξέταση του στελέχους των τριχών στο κοινό μικρο - σκόπιο δεν παρατηρήθηκαν ανωμαλίες. Το τριχοριζόγραμμα μετά από μικροσκοπική εξέταση 100 τρι - χών αποσπώμενων με λαβίδα από διαφορετικές θέσεις του τριχωτού κεφαλής αποκάλυψε στην 1η περίπτωση αναγενείς τρίχες: 35,2%, τελογενείς τρίχες: 61,9% και δυστροφικές τρίχες: 2,8%, ενώ στην 2η περίπτωση αναγενείς τρίχες: 43% και τελογενείς τρίχες: 55,69% και δυστροφικές τρίχες: 1,26%. Δεν βρέθηκαν αναγενείς τρίχες χαρακτηριστικές του συνδρόμου χαλαρών αναγενών τριχών. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Οι ασθενείς μας έπασχαν από μια σπάνια συγγενή ανωμαλία των μαλλιών, η οποία χαρακτηριζόταν από κοντά μαλλιά. Η διαφορική διάγνωση αφορά πολλά σύνδρομα που έχουν σαν κλινική εικόνα κοντά μαλλιά, τα οποία οφείλονται σε ευθραυστότητα και θραύση του στελέχους των τριχών όπως μονιλέθριξ, περιεστραμμένες τρίχες, τριχοθειοδυστροφία [Πίνακας 1], και ελάχιστα σύνδρομα, που η πυκνότητα είναι σχεδόν κανονική και οι τρίχες είναι φυσιολογικές εκτός από το μήκος τους, όπως τριχοοδοντική δυσπλασία, απλή κληρονομική υποτρίχωση, σύνδρομο χαλαρών αναγενών τριχών (loose anagen hair syndrome, LAHS) [Πίνακας 2]. Η διάγνωση του συνδρόμου των βραχύβιων αναγενών τριχών σε σχέση με τις παθήσεις που παρατη - ρούνται κοντά μαλλιά και οφείλονται σε ευθραυστότητα του στελέχους, στηρίζεται στην φυσιολογική εικόνα του στελέχους των τριχών μετά από παρατήρηση στο κοινό μικροσκόπιο. Όσον αφορά τη διαφορική διάγνωση με το σύνδρομο χαλαρών αναγενών, βασίζεται στα διαγνωστικά κριτήρια που θέτουν τη διάγνωση του LAHS: αριθμός χαρακτηριστικών αναγενών τριχών >70% στο τριχοριζόγραμμα και έλλειψη τελογενών τριχών. 3 Έχει παρατηρηθεί τόσο σε παλαιότερες όσο και πρόσφατες μελέτες, ότι η αδυναμία αύξησης του μήκους των τριχών, όταν δεν υπάρχει διαταραχή του στελέχους είναι αποτέλεσμα μικρής διάρκειας του ανα γενούς σταδίου των τριχών. Το 1987 ο Kersey 6 πρώτος απέδειξε ότι τα κοντά μαλλιά σ' ένα ασθενή με τριχοοδοντικό σύνδρομο ο- φείλονταν σε μικρή διάρκεια της αναγενούς φάσης. Το 1993 ο Headington 7 σε μία ανασκόπηση για την τελογενή τριχόρροια υπέθεσε ότι ίσως σε μερικά άτομα η αυξημένη απώλεια να οφείλεται σε μικρής διάρκειας αναγενή φάση του κύκλου των τριχών, ιδιο παθούς αιτιολογίας. Το 1999 ο Whitmore 2 περιέγραψε την περίπτωση μιας γυναίκας 19 ετών με ιστορικό κοντών αραιών μαλλιών, στέλεχος τριχών φυσιολογικό και αυξημένο ποσοστό τελογενών τριχών, ευρήματα συμβατά με το σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών. Το 1999 ο de Berker 4 στην ανασκόπησή του για τη συγγενή υποτρίχωση διατύπωσε την άποψη ότι η μικρή διάρκεια του αναγενούς σταδίου δίνει εξήγη - ση για την μη αύξηση των τριχών. Το 2000 οι Barraud-Klenovsek και Trüeb 5 ανακοίνωσαν δύο περιπτώσεις συγγενούς υποτρίχωσης σχετιζόμενες με μικρής διάρκειας αναγενή φάση. Το 2005 οι Antaya et al. 8 περιέγραψαν την περίπτωση ενός κοριτσιού 10 ετών με σύνδρομο βρα - χύβιων αναγενών τριχών και πρότειναν διαγνωστικές μεθόδους για την τεκμηρίωσή του: μέτρηση μήκους τριχών, δοκιμασία έλξης, προσδιορισμό μέσης τιμής αύξησης τριχών, μικροσκοπική εξέταση στελέχους τριχών στο κοινό μικροσκόπιο και στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης, προσδιορισμό αναλογίας ανα γενών/τελογενών τριχών και ιστολογική εξέταση δέρματος τριχωτού κεφαλής. Το 2010 οι Nihki Avashia B.S. et al. 9 ανακοίνωσαν την πρώτη περίπτωση συνδρόμου βραχύβιων ανα γενών τριχών σε μια γυναίκα 38 ετών Αφρικανικής καταγωγής. Οι ασθενείς μας είχαν κοντά μαλλιά από τη γέννηση, φυσιολογική εικόνα στελέχους τριχών κατά την παρατήρηση στο κοινό μικροσκόπιο και μεγάλο ποσοστό τελογενών τριχών με μειωμένο αριθμό, φυσιολογικών όμως, αναγενών τριχών στο τριχοριζό - γραμ μα, χαρακτηριστικά τα οποία επιβεβαιώνουν τη διάγνωση του συνδρόμου βραχύβιων αναγενών τρι - χών. Το κύριο πρόβλημα στο σύνδρομο βραχύβιων α- ναγενών τριχών είναι η ελάττωση της διάρκειας της αναγενούς φάσης. 8 Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μικρό μήκος τριχών και αυξημένο αριθμό τελογενών τρι - χών στο τριχοριζόγραμμα. Η διάρκεια της αναγενούς φάσης η οποία καθορίζει το μήκος των τριχών, βρίσκεται υπό τον έλεγχο γενετικών παραγόντων αλλά επηρεάζεται και τροποποιείται με την ηλικία, το φύλο, τις ορμόνες και περι βαλλοντικούς παράγοντες. Τα κριτήρια για τη Ôüìïò 22, Ôåý ïò 3, Iούλιος - Σεπτέμβριος 2011

12 110 Β. Χασάπη-Κελεπέση, Α. Κατσαρού, Α. Πετρίδης και συν. Παθήσεις τριχών με μαλλιά που δεν μακραίνουν και ευθραυστότητα στελέχους Μικροσκοπικά Κηρονο- Ηλικία Χαρακτηριστικά Ανωμαλίες από χαρακτηριστικά μικότητα έναρξης τριχών άλλα όργανα τριχών Θεραπεία Ðß íá êáò 1 Τριχοθειο- Αυτοσωματική Νωρίς στην Αραιά, κοντά εύθραυστα Πιθανή φυλλώδης Επιπέδωση και Μη ειδική (φωτοδυστροφία 1 υπολειπόμενη παιδική ηλικία μαλλιά αλωπεκία, προσ- ιχθύαση, ονυχοδυστρο- συστροφή στελέχους προστασία) βολή φρυδιών και φία, καθυστέρηση (σαν "κορδέλλα" ή βλεφαρίδων ανάπτυξης, διανοητική "κορδόνι"), καθυστέρηση, υπογονι- τριχόσχιση, εικόνα μότητα, φωτοευαισθησία "ουράς τίγρης" στο μικροσκόπιο πολωμένου φωτός Μονιλέθριξ 1 Αυτοσωματική Από τη γέννηση Κοντές, εύθραυστες Σπάνια συνδακτυλία, Ελλειψοειδούς σχή- Ετρετινάτη, τοπικά επικρατούσα ως την εφηβεία κομβολογιοειδείς τρίχες, καταρράκτης, ανωμαλίες ματος, σκούρου χρώ- μινοξιδίλη, αποθυλακικές υπερκερατωσικές νυχιών και δοντιών ματος περιοχές, εναλ- φυγή καταπόνησης βλατίδες, περιθυλακικό λασσόμενες με ίσα τριχών ερύθημα, αλωπεκία, πιθανή διαστήματα ανοιχτού προσβολή τριχών οφρύων, χρώματος στενές βλεφαρίδων, μασχαλών, περιοχές. εφηβαίου. Περιεστραμ- Αυτοσωματική Από τη γέννηση Ασημόχροα, λαμπερά Νευροαισθητηριακή κώ- Επιπεδωμένες τρίχες Πιθανή βελτίωση μένες τρίχες 1 επικρατούσα. ως την ηλικία μαλλιά, κοντά, εύθραυστα, φωση, Σύνδρομα Björnstad, με συστροφές συνήθως μετά την εφηβεία Αυτοσωματική των 2 ετών αλωπεκία ινιακής περιο- Crandall, Bazex, κατά 180 ο (3-10 κατά υπολειπόμενη. χής και κροταφικών χώρων Rapp-Hodgkin, Menkes ακανόνιστα διαστήματα) Σποραδική συνήθως πιθανή προσβολή γύρω από το μακρό οφρύων και βλεφαρίδων άξονά τους. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

13 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΥΒΙΩΝ ΑΝΑΓΕΝΩΝ ΤΡΙΧΩΝ 111 Παθήσεις τριχών με μαλλιά που δεν μακραίνουν χωρίς ευθραυστότητα στελέχους Μικροσκοπικά Κηρονο- Ηλικία Χαρακτηριστικά Ανωμαλίες από χαρακτηριστικά μικότητα έναρξης τριχών άλλα όργανα τριχών Θεραπεία Ðß íá êáò 2 Σύνδρομο Άγνωστη Γέννηση - Νωρίς Κοντά, αραιά μαλλιά, --- τελογενείς/αναγενείς τρίχες Τοπικά βραχύβιων στην παιδική χωρίς αλωπεκία μινοξιδίλη; αναγενών ηλικία τριχών 2 Σύνδρομο Αυτοσωματική Μέχρι την ηλικία α) Αραιά μαλλιά μικρού --- >80% αναγενείς τρίχες χωρίς Βελτίωση αργά χαλαρών επικρατούσα των 2 ετών μήκους έσω και έξω επιθηλιακό έλυτρο, στην παιδική αναγενών ή σποραδικό β) Κατά τόπους ατημέλητα πτύχωση περιτριχίου, παρα- ηλικία τριχών 3 μαλλιά μορφωμένος βολβός, στέλεχος γ) Εύκολα, ανώδυνα απο- τριχών φυσιολογικό σπώμενες τρίχες Απλή Αυτοσωματική Γέννηση - Λεπτά, κοντά, αραιά κληρονομική επικρατούσα. παιδική ηλικία μαλλιά υποτρίχωση 4 Αυτοσωματική υπολειπόμενη. Χ-φυλοσύνδετη υπολειπόμενη --- Τριχοοδοντική Αυτοσωματική Παιδική ηλικία Κοντά, λεπτά μαλλιά, Oξύαιχμα δόντια αναγενείς/τελογενείς τρίχες --- δυσπλασία 5 επικρατούσα λεπτά φρύδια σε ή έλλειψη δοντιών μερικές περιπτώσεις Ôüìïò 22, Ôåý ïò 3, Iούλιος - Σεπτέμβριος 2011

14 112 Β. Χασάπη-Κελεπέση, Α. Κατσαρού, Α. Πετρίδης και συν. διάγνωση του συνδρόμου βραχύβιων αναγενών τρι - χών είναι: 1. Κοντά μαλλιά από τη γέννηση, αδυναμία αύξησης τριχών σε μήκος, χωρίς αλωπεκία και απουσία σημείων φλεγμονής τριχωτού κεφαλής. 2. Φυσιολογική εικόνα στελέχους τριχών (απουσία ευθραυστότητας και θραύσης στελέχους). 3. Σημαντική αύξηση τελογενών τριχών στο τριχορι - ζόγραμμα καθώς και αύξηση του λόγου τελογενών/αναγενών τριχών. Οι δυνατότητες για θεραπεία είναι περιορισμένες. Έχει χρησιμοποιηθεί διάλυμα μινοξιδίλης 5% αλλά η αποτελεσματικότητά της δεν έχει αποδειχθεί. 10 Πιστεύεται ότι η μινοξιδίλη ρυθμίζει την αύξηση των τριχών, εισάγοντας από την τελογενή στην αναγενή φάση και παρατείνει τη διάρκεια της αναγενούς φάσης. 11 Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την παράταση του χρόνου αύξησης των τριχών. Έτσι η χρήση της μινοξιδίλης μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική θεραπεία σε τέτοια περιστατικά. ΣΥΜΠEΡΑΣΜΑ Το σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών έχει πρόσφατα περιγραφεί και είναι ελάχιστες οι αναφορές στη διεθνή βιβλιογραφία. Τα περιστατικά που περιγράψαμε είναι τα πρώτα στην ελληνική βιβλιογραφία. Τα παθογνωμονικά κριτήρια για τη διάγνωση περιλαμβάνουν: (1) μικρό μήκος μαλλιών, (2) φυσιο-λογικό στέλεχος τριχών, (3) μικρής διάρκειας αναγενή φάση και μειωμένο αριθμό αναγενών τρι - χών, (4) αυξημένο αριθμό τελογενών τριχών. Τα πολύ κοντά μαλλιά δημιουργούν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα και επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Απαιτείται σημαντική προσπάθεια για την εύρεση θεραπευτικών λύσεων, για τη δύσκολη αυτή κατάσταση. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Whiting DA. Structural abnormalities of the hair shaft. J Am Acad Dermatol 1987; 16(1): Whitmore SE, Tausk FA. Short anagen syndrome. J Clin Dermatol 1999; 2: Li VW, Baden HP, Kvedar JC. Loose anagen syndrome and loose anagen hair. Dermatol Clin 1996; 14: de Berker D. Congenital hypotrichosis. Int J Dermatol 1999; 38: Barraud-Klenovsek MM, Trüeb RM. Congenital hypotrichosis due to short anagen. Br J Dermatol 2000; 143: Kersey PJW. Tricho-dental syndrome in a disorder with a short hair cycle. Br J Dermatol 1987; 116: Headington JT. Telogen effluvium. Arch Dermatol 1993; 129: Antaya RJ, Sideridou E, Olsen EA. Short anagen syndrome. J Am Acad Dermatol 2005; 53:s Nidhi Avashia BS et al. Short anagen syndrome in an African American Woman. J Am Acad Dermatol 2010; 63: Van Egmond S, Hoedemaker C, Sinclair R. Short anagen hair nevus: improvement after treatment with 5% Minoxidil. Int J Dermatol 2007; 46: Olsen EA. Pattern hair loss in men and women. In: Olsen EA, editor. Disorders of hair growth: diagnosis and treatment. New York: Mc Graw-Hill; 2003, pp Áë ëç ëï ãñá ößá: B. Xασάπη Γ Δερματολογική Κλινική, Íï óï êï ìåßï Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Á. Óõã ãñüò, Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ, Αθήνα ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

15 Δερματοχειρουργική Αποτρίχωση με Laser - Tι Νεότερο Καπετανάκης Δ. Δερματολόγος Ðå ñß ëç øç Η ανεπιθύμητη τριχοφυία είναι ένα μείζον κοσμητικό πρόβλημα. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι παροδικής αποτρίχωσης, όπως ξύρισμα, κρέμες αποτριχωτικές, κερί κλπ. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί οι συσκευές μόνιμης, ριζικής αποτρίχωσης με την χρήση της τεχνολογίας της ε- πιλεκτικής φωτοθερμόλυσης (laser). Με την ευρεία τους χρήση κυκλοφόρησαν πολλές τέτοιες συσκευές και με τον καταιγισμό πληροφόρησης ή/και παραπληροφόρησης υπάρχει μεγάλη σύγχυση μεταξύ των δερματολόγων γύρω από αυτές τις συσκευές. Με αυτό το άρθρο θα δοθούν βασικές γνώσεις σχετικές με την φυσιολογία της τριχοφυΐας, θα αναφερ - θούν οι διάφορες κατηγορίες laser αποτρίχωσης με τα βασικά τους χαρακτηριστικά, τον τρόπο δράσης, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά τους. Στην συνέχεια θα δοθούν πρακτικές οδηγίες στους δερματολόγους για την διαδικασία εφαρμογή της αποτρίχωσης, για τις πιθανές ανεπιθύμητες δράσεις του laser καθώς και του τρόπου αποφυγής τους και τέλος θα αναφερθώ στις τελευταίες εξελίξεις. Summa ry Laser Hair Removal - What s New Kapetanakis D. Unwanted hair is a major cosmetic problem. Many temporary hair removal methods exist, including shaving, bleaching, cold and hot wax epilation and chemical depilatories. Recently, a number of lasers and other light sources have been developed specifically to target hair follicles. With the proliferation of devices targeting hair and unsubstantiated claims by manufacturers, significant confusion exists in this field. Aim of this paper is to show the scientific background of laser hair removal, examine the specifics of different laser systems and describe the technique of laser hair removal. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Φωτοθερμόλυση, αποτρίχωση, τριχοφυΐα KEY WORDS Laser, hair removal, hirsutism Η ανεπιθύμητη τριχοφυία ήταν, είναι και θα είναι ένα μέγιστο αισθητικό πρόβλημα. Υπάρχουν πολλοί μέθοδοι για αποτρίχωση όπως ξύρισμα, χρήση κρεμών, κερί, ηλεκτρόλυση και η πιο τελευταία μέθοδος τα laser, μέθοδος που τα τελευταία 10 χρόνια έχει μία ανοδική πορεία στις προτιμήσεις αφού είναι η μόνη μέθοδος που προσφέ - ρει ρι ζική, μόνιμη απαλλαγή από τις τρίχες, είναι γρήγορη και σχετικά ανώδυνη. 1-3 Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να δώσω το επιστημονικό υπόβαθρο που είναι απαραίτητο για την σωστή χρήση των laser, θα αναφέρω τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα και τέλος θα δώσω μερικές πρακτικές συμ - βουλές Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 22: , 2011

16 114 Δ. Καπετανάκης Οι μηχανισμοί που τα laser προκαλούν επιλεκτική καταστροφή των θυλάκων βασίζονται στις αρχές της επιλεκτικής φωτοθερμόλυσης. Σύμφωνα με αυτήν επιλεκτική θερμική βλάβη ενός χρωμοφόρου στόχου επιτυγχάνεται, όταν επαρκής ενέργεια που απορ ροφάται επιλεκτικά από τον στόχο, μεταφέρεται σε ίσο ή μικρότερο χρόνο από τον χρόνο θερμικής αναπαύσεως του στόχου. 4 Εάν το χρωμοφόρο είναι η μελανίνη, τότε η εκπομπή πρέπει να γίνεται κοντά στην υπέρυθρη περιοχή (694 ruby laser, 755 alexandrite, 800 diode, 1064 Nd:Yag). 5 Όμως μερικές φορές ο πραγματικός στόχος δεν έχει χρωστική και μάλιστα απέχει αρκετά από τις χρω - στικές, όπως είναι τα βλαστοκύτταρα τα οποία εντο - πίζονται στο έξω έλυτρο της τρίχας στην περι οχή της διογκώσεως (bulge) και δεν είναι χρωματισμένα. Τα βλαστοκύτταρα αυτά βρίσκονται στην κατάφυση του α- νελκτήρος μυός της τρίχας, είναι πολυ δύναμα κύτταρα, που ρυθμίζουν την ανάπτυξη της τρίχας και πιστεύεται πως παίζουν σημαντικό ρόλο στην ριζική απο τρίχωση. Ετσι προτάθηκε ο όρος χρόνος θερμικής βλάβης (thermal damage time). Βολές μεγαλύτερες από τον χρόνο θερμικής βλάβης επιτρέπουν την μετάδοση του μετώπου θερμικής βλάβης και καλύτε - ρης καταστροφής των θυλακικών βλαστοκυττάρων. 6-7 ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΩΝ LASER 1) Η διάρκεια παλμού. Πολλές συσκευές έχουν σταθερή διάρκεια παλμού και άλλες έχουν ρυθμιζόμενη. Η μεγαλύτερη διάρκεια παλμού χρησιμοποιείται σε πιό σκούρες επιδερμίδες, ενώ μικρό τερη διάρκεια παλμού χρησιμοποιείται σε πιό λεπτές τρίχες. 8 2) Το μέγεθος spot. Η γενική αρχή αρχή είναι ότι προτιμούμε την χρήση μεγαλύτερων spot, αφού μας επιτρέπουν την τοποθέτηση μικρότερων ενεργειών και έχουν μεγαλύτερη διεισδυτικότητα. 3) Το σύστημα ψύξης. Η επιλεκτική ψύξη της επιδερ - μίδας μειώνει την πιθανότητα τραυματισμού αυτής. Η ψύξη επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους όπως ψυκτικό gel, ψυχρός αέρας, ψυχρό παράθυ - ρο ζαφειρίου και κρυογόνο σπρέυ ΕΞΩΓΕΝΗ ΧΡΩΜΟΦΟΡΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΝΕΩΤΕΡΟ; Γιά τα άτομα με πολύ σκούρο δέρμα και ξανθές ή λευκές τρίχες δεν υπάρχει σύστημα ριζικής αποτρίχωσης. Το πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί με την ανακάλυψη κάποιου εξωτερικού χρωμοφόρου. 11 Τελευταία βρέθηκε ένα χρωμοφόρο με την ονομασία meladine, που πήρε έγκριση από το FDA, παρόλα αυτά δεν έχει τύχει ευρείας αποδοχής. Απαιτούνται περαιτέρω έρευνες πριν γίνει ευρέως αποδεκτό. ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΓΕΝIΕΣ LASER ΤΙ ΝΕΩΤΕΡΟ Τα τελευταία laser που κυκλοφορούν είναι διοδικά, με μεγάλα spot και μιά τεχνολογία που επιτρέπει την χρήση μικρών ενεργειών, άρα είναι πολύ γρήγορα για μεγάλες επιφάνειες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια σε σκουρόχρομες επι δερμίδες και δεν έχουν αναλώσιμα. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Η 1η επίσκεψη είναι πολύ σημαντική. Πρέπει να αναζητηθούν τα αίτια που προκαλούν την υπερ - τρίχωση. Λήψη καλού ιστορικού για πιθανό έρπητα Ι και ΙΙ, ιστορικό χηλοειδών καθώς και πιθανή λήψη φαρμάκων. Πριν την εφαρμογή αποφυγή αποτρίχωσης με τρό πο που να βγαίνουν οι τρίχες από την ρίζα τους (τσιμπιδάκι, κερί). Εάν οι τρίχες είναι μακρυές ξύρισμα 2-3 μέρες πριν. Όταν έρθει ο ασθενής και πρέπει να κάνει αποτρίχωση στο πρόσωπο πρέπει να αφαιρέσουμε το make up ή τυχόν κρέμα με χρώμα. Μετά την εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθούν παγοκύστεις για μείωση του πόνου και των ενδεχόμενων δερματικών αντιδράσεων. Εάν αναφέρεται ιστο - ρι κό θυλακίτιδων μετά από τα laser χρησιμοποιούμε αντιβιοτική κρέμα για τις επόμενες 2-3 μέρες. Εάν παρατηρηθεί έντονο ερύθημα (ιδίως την περίοδο του καλοκαιριού ή σε σκουρόχρωμες επιδερμίδες) βάζουμε κρέμες κορτιζονούχες και συστήνουμε την χρήση τους για τις επόμενες 3-4 μέρες Συστήνουμε την αποφυγή έκθεσης στον ήλιο σίγουρα την μέρα της εφαρμογής και την επόμενη καθώς και την χρήση αντιηλιακού. Εάν επέμβουμε σε σημεία με έντονη και σκληρή τριχοφυία (μπικίνι, πλάτη, στήθος, πόδια) θα πρέπει να εξηγήσουμε πως επειδή η τρίχες σ αυτήν την περίπτωση είναι σκληρές μέσα στον θύλακα το laser δεν έχει την δυνατότητα να την εξαερώσει, αλλά θα ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

17 ΑΠΟΤΡΙΧΩΣΗ ΜΕ LASER - ΤΙ ΝΕΟΤΕΡΟ 115 πέσουν οι τρίχες αυτές στις επόμενες μέρες. Το φαι - νόμενο αυτό στις επόμενες συνεδρίες που οι τρίχες θα έχουν μαλακώσει, δεν θα υφίσταται. ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ 1) Πόνος 2) Περιθυλακικό ερύθημα και οίδημα που συνήθως κρατάει λίγες ώρες 3) Επιδερμιδική βλάβη εάν χρησιμοποιηθούν μεγάλες ενέργειες. 12 4) Ερπης (όχι σύνηθες) 5) Θυλακίτις 6) Εάν χτυπηθούν σπιλοκύτταρα μπορεί να προ - κληθούν κλινικά άτυποι σπίλοι. Γι αυτό πρέπει να αποφεύγουμε να χτυπάμε σπίλους, ιδίως όταν υπάρχει ιστορικό δυσπλασικών σπίλων ή μελανώματος. 13 7) Προσοχή στα τατουάζ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Richards RN,Marguerite U,Meharg G. Temporary hair removal in patients with hirsutism: a clinical study. Cutis 1990; 45: Rittmaster RS, Loriaux DL.Hirsutism.Am Intern Med 1987; 106: Olsen EA. Methods of hair removal.j Am Acad Derm 1999; 40: Anderson PR, Parrish JA. Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science 1983; 220: Anderson PR, Parrish JA. The optics of human skin. J Invest Dermatol 1981; 77: Manstein D, Dierickx CC,Kohn W et al.effects of very long pulses on human hair follicles.lasers Surg Med 2000; 12(supp): Altshuler GB, Anderson RP, Manslim D et al. Extended theory of selective photothermolysis. Lasers Surg Med 2001; 29(5): Dierickx CC,Grossman MC,Farinelli WA, Anderson PR. Hair removal by a pulsed, infrared, laser system. Lasers Surg Med 1998; 510: Raulinc, Greve B, Hammes S. Cold air in laser therapy: experiences with a new cooling system. Lasers Surg Med 2000; 27(5): Wahm WK, Tsoukas MM, Falanga V, et al. Preliminary study of fine changes in the duration of dynamic cooling during 755-nm laser hair removal on pain and epidermal damage in patients with skin types III-V. Lasers Surg Med 2002; 31(4): Sumian CC, Pitre FB, Gauthier BE, et al. A new method to improve penetration depth of dyes into the follicular duct: potential application for laser hair removal. J Am Acad Dermatol 1999; 41: Hasan AT, Eaglstein W, Pardo RJ. Solar-indused post - inflammatory hyperpigmentation after laser hair removal. Dermatol Surg 1999; 25(2): Soden CE, Smith K, Skilton H. Histologic features seen in changing nevi after therapy with a 810 nm pulsed diode laser of hair removal in patients with dysplastic nevi. Int J Dermatol 2001; 40(8): Áë ëç ëï ãñá ößá: Δ. Καπετανάκης Δερματολόγος Μέρλιν 10, Αθήνα Ôüìïò 22, Ôåý ïò 3, Iούλιος - Σεπτέμβριος 2011

18

19 Aνασκόπηση Η ορμονική συμμετοχή και διερεύνηση στην ακμή Δελλή Φ-Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Ðå ñß ëç øç Η τρέχουσα αντίληψη για την παθογένεια της ακμής στηρίζει την συμμετοχή διαφόρων παραγόντων. Μεταξύ αυτών βρίσκονται: η υπερπαραγωγή σμήγματος (σμηγματόρροια) που καθορίζεται από ορμονικούς παράγοντες, η θυλακική υπερκεράτωση (κλειστοί και ανοιχτοί φαγέσωρες), ο αποικισμός με Propionibacterium acnes, καθώς και σύνθετοι ανοσολογικοί και γενετικοί μηχανισμοί που συμμετέχουν στη φλεγμονή. Η επίδραση των ορμονών στην έκκριση του σμήγματος είναι ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους στην εμφάνιση της ακμής. Παρά το γεγονός ότι η δεϋδροεπιανδροστερόνη είναι πιθανώς το κύριο ανδρογόνο που μεσολαβεί στην ρύθμιση παραγωγής σμήγματος, δεν μπορεί να αποκλειστεί και η συμμετοχή της τεστοστερόνης σ αυτή τη διαδικασία. Επίσης ελάχιστα στοιχεία είναι γνωστά για την επιρροή των κυκλοφορούντων οιστρογόνων καθώς και άλλων ορμονών και νευροδιαβιβαστών στην ρύθμιση παραγωγής σμήγματος. Summa ry Hormonal Contribution and Investigation in Acne Delli F., Mantekou-Lefaki I. The current concept is that acne results from several interacting pathogenetic factors. Among these, hormonally determined overproduction of sebum (seborrhea), follicular hyperkeratosis (closed and open comedones), changes in microbial flora, genetic factors and immunologic process and inflammation represent important steps. The effect of hormones on the secretion of sebum is one of the cornerstones in acne. Despite the fact that dehydroepiandrosterone is probably the primary androgen involved in regulating sebum production, the involvement of testosterone cannot be excluded in this. Also little is known about the influence of circulating estrogens as well as other hormones and neuromediators in regulating sebum production. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Aκμή, ορμονικές διαταραχές KEY WORDS Acne, hormonal abnormalities ΕΙΣΑΓΩΓH Η ακμή δεν είναι μόνο ένα από τα συχνότερα δερματικά νοσήματα, αλλά και σημαντικό κλινικό εύρη μα στο πλαίσιο πολλών συστηματικών νοσημάτων και συνδρόμων. Η συγγενής υπερπλασία επινεφρι δίων (CAH = congenital adrenal hyperplasia) και το σύνδρο μο σμηγματόρροια-ακμή-δασυτριχισμός-αν δρο - γενετική αλωπεκία (SAHA syndrome = seborrheaacne-hirsutism-androgenetic alopecia) τονίζουν την σημασία των ανδρογόνων στην ακμή, ενώ το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS = polycystic ovary syndrome) και το σύνδρομο υπερανδρογοναιμία-αντί - σταση στην ινσουλίνη-μελανίζουσα ακάνθωση (HAIR- Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 22: , 2011

20 118 Φ-Σ Δελλή, Ι. Μαντέκου-Λεφάκη AN), αποδεικνύουν την στενή σχέση με άλλες ενδοκρινολογικές διαταραχές. 1 Ένα από τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου Apert είναι η αυ ξημένη έκφραση του υποδοχέα 2 αυξητικού παράγοντα των ινοβλαστών (FGFR2), που έχει ως τελικό αποτέλεσμα τη θυλακική υπερκεράτωση και υπερτροφία σμηγματικών αδένων με την εμφάνιση ακμής. 2 Τα σύνδρομα SAPHO (synovitis υμενίτιδα, acne ακμή, pustulosis φλυ - κταί νωση, hyperostosis υπερ όστωση, osteitis - οστεΐτιδα) και PAPA (pyogenic arthritis- αρθρίτιδα, pyoderma gangrenosum-γαγ γραινώδες πυόδερμα, acne-ακμή) επισημάνουν την αξι όλογη συμμετοχή της φλεγμονής στην ακμή. Αμφίδρομα οι εξελίξεις στην κατανόηση των εκδηλώσεων και στους μοριακούς μηχανισμούς αυτών των συνδρόμων δίνουν σημαντικές πληροφορίες για την παθογένεια της ακμής. ΟΡΜOΝΕΣ ΚΑΙ ΣΜΗΓΜΑΤΟΓONOΣ ΑΔΕΝΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ Μερικοί θεωρούν ότι η επίδραση των ορμονών στην έκκριση σμήγματος είναι το σημαντικότερο γεγονός για την εμφάνιση της ακμής. 3,4 Είναι αναμφισβήτητο ότι ο σμηγματογόνος αδένας βρίσκεται υπό ορμονικό έλεγχο, κυρίως των ανδρογόνων, με άμεση δράση στον μηχανισμό παραγωγή σμήγματος, στην διαδικασία διαφοροποίησης των κυττάρων των σμηγματογόνων αδένων και στην λιπογένεση. Στην ηλικία των 8-10 ετών, τα επινεφρίδια και ύστερα οι γονάδες αρχίζουν να παράγουν ανδρο γόνα. Η τριχοσμηγματογόνος μονάδα διαθέτει ένζυμα όπως η 3β-υδροξυστεροειδές διϋδρογόναση (HSD = υδροξυστεροειδές-δεϋδρογονάση), η 17β- HSD και η 5-α-αναγωγάση, που δίνουν την δυνατότη - τα τοπικής σύνθεσης ανδρογόνων. 4 Ιδιαίτερο ενδιαφέ ρον παρουσιάζει το ένζυμο 5-α-αναγωγάση, υπό την επιρροή του οποίου η τεστοστερόνη μετατρέπεται σε μια ισχυρότερη μορφή, την διϋδροτεστοστερόνη (DHT). Υπάρχουν 2 ισοένζυμα της 5-α-αναγωγάσης με διαφορετικά βιοχημικά χαρακτηριστικά, αλλά μόνο το ισοένζυμο 1 εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό στα κύτταρα που παράγουν σμήγμα. Ενώ τα επίπεδα τεστοστερόνης ορού συνήθως δεν διαφέρουν μεταξύ ανθρώπων με ή χωρίς ακμή, υπάρχουν πλέον ενδείξεις ότι ο «δερματικός υπερανδροστερονισμός» οφείλεται στην in situ υπερπαραγωγή ανδρογόνων, στην αύξηση της μεταβολικής δρα στηριότητας σμηγματογόνου αδένα και στην υπερ βολική τοπική αντίδραση των υποδοχέων, στα ανδρογόνα. 5 Από την άλλη, οι μέτριες μορφές συνδρόμων με δυσλειτουργία επινεφριδικών ενζύμων δεν είναι τόσο σπάνιες και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις επιβάλλεται να διερευνηθούν. Χαρακτηριστικά, όταν η σμηγματόρροια και η ακμή είναι κλινικά σημαντικά, τα επίπεδα τεστοστερόνης ορού είναι αυξημένα. Τα σημαντικότερα αίτια υπερανδρογοναιμίας αναφέρο - νται στον Πίνακα 1. Η ανθρώπινη επιδερμίδα έχει τόσο την ικανότητα να παράγει διάφορες στεροειδικές ορμόνες και νευρο διαβιβαστές, όσο και να εκφράσει τους αντί - στοιχους υποδοχείς τους. 6 Πειραματικές μελέτες διερεύνησαν την παρέμβαση των σεξουαλικών ορμονών στην ανοσολογική και αλλεργική αντίδραση της επιδερμίδας, 7 αλλά και των νευροδιαβιβαστών στην φυσιολογία και παθολογία της τριχοσμηγματικής μονάδας. 6 Οι νευροενδοκρινολογικοί μηχανισμοί παίζουν σημαντικό ρόλο στην παραγωγή σμήγματος, και θα μπορούσαν να εξηγήσουν εν μέρει την επίδραση του στρες στην παθογένεια της ακμής. Η ορμόνη απελευ - θέρωσης της κορτικοτροπίνης και η α-μελανοκορτίνη επηρεάζουν in vitro την σύνθεση λιπιδίων από τα κύτταρα του σμηγματογόνου αδένα. 8 Στους ασθε- Ðß íá êáò 1 Αιτίες υπερανδρογοναιμίας 1. Επινεφρίδια Αδενώματα Καρκινώματα Συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων 2. Ωοθήκες Σύδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Όγκοι ωοθηκών (π.χ. αρρενοβλάστωμα, ανδρογονοπαραγωγοί όγκοι εκ λιποειδών κυττάρων, ωχρινώματα της κύησης, δυσγερμίνωμα) 3. Υπερβολική έκκριση ACTH (η φλοιοτρόπος ορμόνη) Νόσος και Σύνδρομο Cushing Ιατρογενής χορήγηση γλυκοκορτικοειδών (συχνά) Μικρο- και μακροαδενώματα της υπόφυσης Παραγωγή ACTH από μη ενδοκρινικούς όγκους (μικροκυτταρικό καρκίνωμα του πνεύμονα, μυελοειδές καρκίνωμα του θυροειδούς, όγκοι του πα - γκρέατος και των ωοθηκών) 4. Ο γενότυπος XYY 5. Εξωγενείς πηγές Ενέσεις με τεστοστερόνη Αναβολικά στεροειδή Προγεστίνες με ανδρογενετική δράση (Progestins with androgenic rest activity) ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

21 Η ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 119 νείς με ακμή, παρατηρήθηκε ότι στην γειτονική περιοχή του σμηγματογόνου αδένα βρίσκονται τόσο η ουσία P (ένα νευροπεπτιδίο) σε αυξημένη συγκέ - ντρω ση, όσο και το αποσυνδετικό του ένζυμο, η ουδετερική νευροπεπτιδάση (9). Την συμμετοχή της στην νευρογενή φλεγμονή την επιβεβαιώνει η άμεσή της δράση στον υποδοχέα TRPV1 (transient rece - ptor potential vanilloid type 1) κυττάρων του σμη - γμα τογόνου αδένα. 10,11,12 Επίσης ο αυξημένος αρι - θμός των νευρικών απολήξεων που περιέχουν την ουσία P στους ασθενείς με ακμή συγκριτικά με τους υγιείς μάρτυρες, είναι ένα επιπλέον στοιχείο του παθογενετικού της ρόλου. 13 Το Propionibacterium acnes (P. acnes) δεν είναι μόνον ένας λοιμογόνος παράγοντας, αλλά και ανοσολογικός. 14 Όλα όσα αναφέραμε αποτελούν ενδείξεις ότι η επίδραση των ορμονών στο σμηγματογόνο αδένα θα μπορούσε να είναι ο συνδετικός κρίκος με τους υπόλοιπους αιτιοπαθογενετικούς μηχανισμούς. Επίσης αποτελεί σημαντικός μελλοντικός τομέας στην έρευνα για καινούρια θεραπευτική προσέγγιση της ακμής. θως οφείλεται σε ωχρίνωμα της κύησης ή ωχρινική υπεραντίδραση (hyperreactio luteinalis). 15 Εμφα - νίζεται συχνά στο τρίτο τρίμηνο της κύησης. ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗ ΑΚΜΗ Η νεογνική ακμή αφορά ιδίως άρρενα νεογνά. Η εμφάνισή της αποδίδεται στη διέγερση των σμηγματογόνων αδένων από τα ανδρογόνα της μητέρας μέσω της πλακούντιας κυκλοφορίας. Συνήθως υποχωρούν χωρίς θεραπεία, εντός 3 μηνών περίπου. Η βρεφική ακμή εμφανίζεται μεταξύ του 6 ου και του 16 ου μήνα. Είναι ακόμα μια απόδειξη το ότι ο ρόλος των ανδρογόνων αρχίζει από την βρεφική ηλικία. Μπορεί να διαρκέσει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και τότε ίσως απαιτηθεί τοπική θεραπεία για την αντιμετώπισή της. Πιθανώς εμπλέκονται περίπλοκοι μηχανισμοί που περιλαμβάνουν και γενετικούς παράγοντες, 16 όπως το γονίδιο για το κυτόχρωμα P-450-1A1B και για την 21-υδροξυλάση που επη - ρεάζουν την παραγωγή ανδρογόνων από τα επινε - φρίδια. ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η κλινική εξέ λιξη (επιδείνωση ή βελτίωση) μιας προϋπάρχουσας ακμής ή η πρωτοεμφάνιση της ακμής είναι απρό βλεπτα γεγονότα. Ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου, οι ορμονικές αλλαγές που περιλαμβάνουν την αύξηση ανδρογόνων ορμονών, ό- πως η προγεστερόνη, έχουν ως αποτέλεσμα την αυ - ξημένη παραγωγή σμήγματος από τους σμηγματογόνους αδένες, με επακόλουθο την εμφάνιση ή την επι δείνωση της ακμής. Όσο η κύηση περνάει στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο, η ακμή φαίνεται να βελτιώνεται, πιθανώς λόγω της αύξησης των επιπέδων των οιστρογόνων και με την παραγωγή της προγεστερόνης από τον πλακούντα αντί για ωοθήκες. Παρόλα αυτά, τόσο στην εγκυμοσύνη όσο και μετά το τοκετό, η κλινική πορεία της ακμής δεν είναι προβλέψιμη. Λίγους μήνες μετά τον τοκετό μπορεί να παρατηρη - θεί βελτίωση ή επιδείνωση λόγω απότομης μείωσης των οιστρογόνων. Όταν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης η επιδείνωση της ακμής συνδυάζεται με κλινικές εκδηλώσεις αρρενοποίησης της εγκύου ή το νεογέννητο παρουσιάζει αρρενοποίηση, πρέπει να γίνει διερεύνηση για πιθανή υπερανδρογοναιμία. Συνή - ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ SAHA Ως σύνδρομο SAHA χαρακτηρίστηκε το 1982 ο συνδυασμός της σμηγματόρροιας και της ακμής με το δασυτριχισμό και/ή την ανδρογενετική τύπου αλωπεκία στις γυναίκες. Περιλαμβάνει τις δερματολογικές εκδηλώσεις της περίσσειας ανδρογόνων στις γυναίκες, είτε λόγω υπερανδρογοναιμίας είτε λόγω της ικανό - τητας της τριχοσμηγματικής μονάδας να απαντά με αυ - ξημένη ευαισθησία στα φυσιολογικά επίπεδα κυκλοφο - ρούντων ανδρογόνων (hyperandrogenism). 17,18 Κατατάσσεται σε ιδιοπαθή, ωοθηκικό, επινεφριδικό και υπερπρολακτιναιμικό τύπο 17 και μερικές φο - ρές συνδυάζεται με πολυκυστικές ωοθήκες, κυστική μαστίτιδα, παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη και υπογονιμότητα. Σε περίπου 20% των ασθε νών είναι παρόντα και τα τέσσερα χαρακτηριστικά του συνδρόμου. Πάντα υπάρχει σμηγματόρροια. Η ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία υπάρχει σε 21% των ασθενών, η ακμή σε 10% και ο δασυτριχισμός σε 6%. 17,19 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Ενώ το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Ôüìïò 22, Ôåý ïò 3, Iούλιος - Σεπτέμβριος 2011

22 120 Φ-Σ Δελλή, Ι. Μαντέκου-Λεφάκη (PCOS) είναι μια από τις συνηθέστερες ορμονικές διαταραχές στο γυναικείο πληθυσμό, η διάγνωση, η αντιμετώπιση και οι συν-νοσηρότητές του παραμένουν υπό συζήτηση. 20 Έχει ποικίλες κλινικές μορ - φές και δεν υπάρχει ομόφωνη γνώμη για τους βιο - χημικούς δείκτες και τις απεικονιστικές μεθόδους για την τεκμηρίωσή του. Ακόμα και σήμερα, τις πε - ρισ σότερες φορές η διάγνωση γίνεται εξ αποκλεισμού. Το 1935, οι Stein και Leventhal ήταν οι πρώτοι που συσχέτισαν το PCOS με την αμηνόρροια, την υπερτρίχωση και τη παχυσαρκία. 21 Ωστόσο, η πρώτη προσπάθεια ορισμού του συνδρόμου έγινε το 1990 από το National Institute of Child Health and Human Development (NICHD) 22 και περιλάμβανε: (Α) υπερανδρογοναιμία, (Β) διαταραχές εμμηνόρ - ροιας, και (Γ) αποκλεισμό άλλων αιτιών υπερανδρογοναιμίας (π.χ., συγγενής υπερπλασία των επινεφρι - δίων, όγκοι που εκκρίνουν ανδρογόνα, υπερπρο - λακτι ναιμία). Σήμερα τα βασικά χαρακτηριστικά του PCOS θεω ρούνται η δυσμηνόρροια, η ανωορρηξία, και οι κλινικές εκδηλώσεις της υπερανδρογοναιμίας (υπερ - τρίχωση, ακμή και ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία). 23 Η παχυσαρκία είναι επίσης κοινή. Η συχνότητα της ακμής στο PCOS είναι 25-35%, ενώ η συχνότητα του PCOS στους ασθενείς με ακμή υπολογίζεται να είναι 26,9% σε μια πρόσφατη μελέτη. 23 Είναι αξιοσημείωτο ότι το PCOS φαίνεται να είναι συχνότερο στα περιστατικά με σοβαρή ακμή, στην ακμή με όψιμη εμφάνιση ή στην ακμή που επιμένει και είναι ανθεκτική στις συμβατικές θεραπείες. Περιγράφονται 4 βασικοί κλινικοί φαινότυποι (Πίνακας 2). Αυτή η ταξινόμηση είναι απαραίτητη για την βαθμολόγηση της σοβαρότητας συμπτωματολογίας και άλλων παραγόντων κινδύνου. Φαίνεται πως ο κάθε φαινότυπος έχει ειδικά χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, σε μια μεγάλη μελέτη, η Διαμαντή- Κανταράκη και συν 24 βρήκαν ότι οι φαινότυποι με υπερανδρογοναιμία και ανοωρρηξία παρουσιάζουν αντίσταση στην ινσουλίνη που δεν συσχετίζετε ούτε με το BMI, ούτε με την παχυσαρκία κεντρικού τύπου. Επομένως, το PCOS αποτελεί μια ετερογενής κλινική, ιστολογική και βιοχημική οντότητα. Το παράδοξο είναι ότι περίπου το 20% των γυναικών με κανονική τακτική ωορρηξία έχουν PCOS. Παθοφυσιολογία Η αιτιοπαθογένεια δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί. Πιθανολογείται ότι το PCOS προκύπτει από τη λει - τουρ γική διαταραχή του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθηκών. Η ακατάλληλη έκκριση γοναδοτρο - πίνης είναι πιθανότερα το αποτέλεσμα, και όχι το αίτιο, δυσλειτουργίας ωοθηκών. Η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι ένας καινούριος παράγοντας στην φυσιοπαθολογία του PCOS και πιθανώς να είναι το αίτιο και/ή το επακόλουθο των διαταραχών ρύθμισης ινσουλίνης. 25 Τα επίπεδα LH είναι αυξημένα κατά τη διάρκεια όλου του εμμηνορροϊκού κύκλου, ενώ τα επίπεδα FSH είναι εντός του εύρους αναφοράς ή χαμηλότερα. Χαρακτηριστική είναι και η υπερβολική απελευ - θέ ρωση LH από την υπόφυση μετά την εξωγενή διέγερση από την ορμόνη απελευθέρωσης γοναδοτροπινών (GnRH). Τα επίπεδα ανδρογόνων όπως η ολική τεστοστε - ρό νη, η ελεύθερη τεστοστερόνη, και η DHEAS, μπορεί να βρεθούν αυξημένα ή όχι στην περιφερική κυκλοφορία. Ωστόσο, αυτές οι ορμόνες και οι μετα- Ðß íá êáò 2 Οι τέσσερεις φαινότυποι συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Αναμφισβήτητο PCOS Κλασικό PCOS PCOS με ωορρηξία Μέτριο PCOS Βιοχημικά/κλινικά ü ü ü υπερανδρογοναιμία Ανωορρηξία χρόνια ü ü Πολυκυστικές ωοθήκες ü ü ü Συχνότητα 46-71% 7-40% 7-18% 7-16% Νοσηρότητες γνωστά γνωστά άγνωστα άγνωστα μακροπρόθεσμα ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

23 Η ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 121 βολίτες τους θεωρούνται υπεύθυνοι παράγοντες για τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου. Συγκριτικά με τις γυναίκες χωρίς PCOS, στις γυναίκες με PCOS τα αυξημένα επίπεδα ορού ανδροστενεδιόνης (η οποία μετατρέπεται σε τεστοστερόνη στο λιπώδη ιστό) και ένα μεγαλύτερο ποσοστό δεσμευμένης τεστοστερόνης που κυκλοφορεί στο περιφερικό αίμα, συμβάλλουν στην αύξηση επιπέδου ανδρογόνων. Κατά την πρώιμη φάση της εμμηνορρυσίας, σε γυναίκες με PCOS τα επίπεδα οιστραδιόλης στο αίμα είναι ίσες με εκείνα μιας γυναίκας χωρίς PCOS. Ωστόσο, στη μέση του κύκλου, δεν σημειώνεται η αύξηση επιπέδου οιστρογόνων και προγεστερόνης που συνήθως εμφανίζονται μετά την ωορρηξία. Λόγω έλλειψης κυκλικής έκκρισης προγεστερόνης, η δράση της οιστραδιόλης και στον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης, αλλά και στο ενδομήτριο, παραμένει αμετάβλητα συνεργική. Τόσο η ανεπάρκεια προγεστερόνης, όσο και η απουσία κυκλικότητας παραγωγής οιστρογόνων συμβάλλουν στην αύξηση της απελευθέρωσης της LH. Η συνεχής παρουσία και δράση των οιστρογόνων στο ενδομήτριο, και η έλλειψη ανταγωνιστικών ορμονών, μπορεί να προκαλέσει υπερπλασία και πιθανή διαλείπουσα και βαριά αιμορραγία της μήτρας, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο ενδομητρίου καρκίνου. Αυτά συνδυάζονται με αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων που προ - έρχονται από την μετατροπή της ανδροστενδιόνης στο λιπώδη ιστό, ειδικά σε παχύσαρκες γυναίκες. Ηλικία Το PCOS εμφανίζεται κυρίως στις γυναίκες σε ανα παραγωγή ηλικία και σε 5-7% γυναικών στην προ εμμηνοπαυσιακή περίοδο. Νοσηρότητα Η έγκαιρη διάγνωση του PCOS και η αντιμετώπισή του είναι σημαντικά. Υπάρχουν τεκμηριωμένες ενδείξεις ότι οι γυναίκες με PCOS βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για υπογονιμότητα, μητρορραγία, μεταβολικό σύνδρομο, σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ, και νοσήματα καρδιοαγγειακού συστήματος, 26 όπως επίσης και για άπνοια, κατάθλιψη, λιπώδη διήθηση του ήπατος μη αλκοολικής αιτιολογίας και νεοπλα - σία ενδομητρίου. 27,28,29 Κλινικά Στους ασθενείς με PCOS συνήθως σημειώνονται: 1. Οικογενειακό ιστορικό Δασυτριχισμός Έλλειψη ενζύμων επινεφριδίων Διαταραχές εμμηνορρυσίας Διαβήτης Υπογονιμότητα 2. Εμμηνορρυσιακή διαταραχή Η ασθενής συνήθως έχει ιστορικό δυσμηνόρ - ροιας από την εμμηναρχή. Η ακανόνιστη περίοδος κατά τα πρώτα 2 χρόνια μετά την εμμην - αρχή είναι πιο συχνά φυσιολογική και δεν α- παιτεί ιδιαίτερη διερεύνηση για αξιολόγηση. Επίμονα κλινικά συμπτώματα πέρα από αυτό το χρονικό διάστημα, ειδικά όταν υπάρχουν και άλλες ενδείξεις PCOS, απαιτούν προσοχή και περαιτέρω διερεύνηση. Λόγω της ανωορρηξίας ή ολιγοωορρηξίας, οι α- σθενείς μπορούν να παρουσιάσουν αμηνόρροια, ολιγομηνόρροια (<8 επεισόδια εμμηνόρροιας το χρόνο ή περίοδος που διαρκεί >35 ημέρες), μητρορραγία κατά τη διάρκεια της εμμηνορρυσίας, ή υπογονιμότητα. Μερικές φορές η εμμηναρχή μπορεί να καθυστερήσει, και αν και σπάνια, η ασθενής μπορεί να παρουσιάσει πρωτοπαθή αμηνόρροια (απουσία εμμηναρχής κατά την εφηβεία). Η δευτεροπαθής δυσμηνόρροια οφείλεται συ - νήθως στην ενδομητρίωση. Οι γυναίκες με προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο (με τε ωρισμό, αύξηση του σωματικού βάρους, συναισθηματική αστάθεια, ημικρανία, συμφόρηση των μαστών, αρθραλγίες, ακμή) παρουσιάζουν επίσης μια επιδείνωση της ακμής που δεν έχει ακόμα εξηγηθεί. 3. Υπερανδρογοναιμία (υπερτρίχωση/δασυτριχισμός, ακμή και ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία) Η αρρενοποίηση με ταχεία εξέλιξη χαρακτη - ρίζει την έκκριση ανδρογόνων με προέλευση από όγκους των επινεφριδίων ή των ωοθηκών. Άλλα σημεία υπερανδρογοναιμίας (π.χ., αύξηση του μεγέθους της κλειτορίδας, αυξημένη μυϊκή μάζα, εμφάνιση βράγχους φωνής) είναι χαρα - κτη ριστικά για την ακραία μορφή του συνδρόμου. Αυτά τα σημεία και τα συμπτώματα βρίσ - κονται επίσης και σε άλλες παθολογικές καταστάσεις όπως: η παραγωγή ανδρογόνων από όγκους, εξωγενή χορήγηση ανδρογόνων, ή συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων με αρρενοποίηση. Ôüìïò 22, Ôåý ïò 3, Iούλιος - Σεπτέμβριος 2011

24 122 Φ-Σ Δελλή, Ι. Μαντέκου-Λεφάκη Η πρώιμη ήβη είναι ένα σύνηθες φαινόμενο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να αντιπροσωπεύει πρόδρομη εκδήλωση του PCOS. Τόσο η υπερτρίχωση, όσο και η παχυσαρκία μπορεί να συνυπάρχουν σε έφηβα κορίτσια με PCOS πριν την εμμηναρχή. 4. Μελανίζουσα ακάνθωση 5. Παχυσαρκία Η παχυσαρκία, αν και συχνό εύρημα, δεν είναι α- παραίτητη. Αιτίες 1. Δυσλειτουργία κάποιου ενζύμου που συμμετέχει στην σύνθεση ανδρογόνων Υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν την λειτουργική διαταραχή του κυτοχρώματος P450c17 της 17-υδροξυλάσης, το ένζυμο που ορίζει τα όρια βιοσύνθεσης ανδρογόνων. Το κυτόχρωμα P450c17 βρίσκεται στα επινεφρίδια και στις ωοθήκες, και η υπερβολική του δραστηριότητα θα μπορούσε να εξη - γήσει την αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων και από τις δύο πηγές στο πλαίσιο PCOS. 2. Γενετικά αίτια Το PCOS είναι, μερικές φορές, μια οικογενειακή νόσος, και για τη γενετική του βάση ανευρίσκονται συνέχεια νέα στοιχεία. 30 Τα ενοχοποιημένα γονίδια κατατάσσονται σε 4 κατηγορίες: σχετικά με την αντί - σταση στην ινσουλίνη, με παρέμβαση στην βιοσύν - θε ση και στη δράση των ανδρογόνων, αυτά που κωδικοποιούν τις κυτταροκίνες και άλλα υποψήφια γονίδια. 31 Πρόσφατα αποδείχθηκε η συσχέτιση με τα γονίδια παχυσαρκίας. 32 Εργαστηριακή διερεύνηση Ο στόχος είναι να εκτιμηθεί η σοβαρότητα και η αιτία αύξησης των ανδρογόνων και να αποκλειστεί η πιθανότητα όγκου επινεφριδίων ή ωοθηκών. Ο καρυότυπος αποκλείει συνήθως το μωσαϊκό σύνδρομο Turner (45X, 46XXiq) ως αίτιο της πρωτογενούς αμη νόρροιας. Πρέπει να εξετάζονται: 1. Τα επίπεδα θυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH) και ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) στο αίμα Τα επίπεδα FSH είναι εντός του εύρους αναφοράς ή χαμηλότερη. Τα επίπεδα LH είναι αυξημένα ανάλογα με το φύλο και την ηλικία. Η αναλογία LH/FSH είναι συνήθως > 3. Η δοκιμή διέγερσης με ένα μακράς δράσης αγωνιστή GnRH προκαλεί 24 ώρες αργότερα μια χαρακτηριστική αύξηση 17-υδροξυπρογεστερόνης με πηγή τις ωοθήκες, πιθανώς ως αποτέλεσμα της υπερβολικής δραστηριότητας 17-υδροξυλάσης. 2. Τα επίπεδα προλακτίνης Ένα μικρό ποσοστό ασθενών έχουν αυξημένα επίπεδα προλακτίνης (συνήθως >25 mg/dl). 3. Τα επίπεδα θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και της ελεύθερης θυροξίνης Η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς μπορεί να προκαλέσει αμηνόρροια και υπερτρίχωση, και πιθανώς ακμή. 33 Ενώ οι ασθενείς με PCOS έχουν τις εργαστηριακές εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς εντός του εύ - ρους αναφοράς, ο πρωτογενής υποθυρεοειδισμός που παραμένει μακροχρόνια άνευ θεραπείας μπορεί να συνδέεται με σημαντικά αυξημένα επίπεδα TSH. Τότε η υπομονάδα άλφα του διμερούς TSH μόριο μπορεί στη συνέχεια να αλληλεπιδράσει με τους FSH και LH υποδοχείς (α) στους μαστούς και με αυτό τον τρόπο οδηγούν σε πρόωρη θηλαρχή, και (β) στις ωο - θήκες, με αποτέλεσμα ένα κλινικό σύνδρομο με πα - ρόμοια εικόνα PCOS. Όλα αυτά τα ευρήματα υποχω - ρούν μετά την θεραπεία υποκατάστασης με θυρο ξίνη. 4. Τεστοστερόνη (συνολική και ελεύθερη), DHEAS, ανδροστενεδιόνη Εκτιμάται ότι 60 με 80% των ασθενών με PCOS έχουν αυξημένα κυκλοφορούντα ανδρογόνα. 34 Συνήθως τα επίπεδα ελεύθερης τεστοστερόνης α- νευρίσκονται αυξημένα. Θεωρείται ο πιο ευαίσθητος βιολογικός δείκτης υπερανδρογοναιμίας με προέλευση τις ωοθήκες. Οι περισσότερες τεχνικές μέτρησης περιλαμβάνουν συνήθως και την δεσμευμένη τεστοστερόνη από την SHBG. Λόγω της παχυσαρκίας και της αντίστασης στην ινσουλίνη, η SHBG είναι σε χαμηλά επίπεδα. Και η ολική τεστοστερόνη είναι μερικές φορές αυ - ξημένη σε γυναίκες με PCOS. Ωστόσο, όταν τα επίπεδα ολικής τεστοστερόνης είναι άνω των 200 ng/dl, είναι ενδεικτικά για όγκο ωοθηκών ή επινε φρι δίων που παράγει ανδρογόνα. Το DHEAS είναι ένας δείκτης παραγωγής ανδρογόνων από τα επινεφρίδια. Επίπεδα DHEAS πάνω από 700 mcg/dl, είναι ενδεικτικά ενός όγκου. Είναι αυξημένα και σε γυναίκες με PCOS, αλλά όχι σε τόσο υψηλά επίπεδα. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

Eνδιαφέρουσα περίπτωση

Eνδιαφέρουσα περίπτωση Eνδιαφέρουσα περίπτωση Σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών Χασάπη-Κελεπέση Β. Κατσαρού Α. Πετρίδης Α. Καπελάρη Μ.Α. Λιόσης Γ. Παπαδημητράκη Ε. Παπανίκου Σ. Πανούση Σ. Ραγιαδάκου Δ. Υφαντή Α. Αντωνίου Χ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί?

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί? Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί? Φλωρεντίνα Δελλή Επιμελήτρια Β Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Ακμή Από την αιτιοπαθογένεια στα κλινικά ευρήματα Η επίδραση ορμονών

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΗΣ ΑΚΜΗΣ 1. Έναρξη σε βρεφική ή παιδική ηλικία 2. Πρώϊμη ήβη σε αγόρι και αδρεναρχή εμμηναρχή σε κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) 1. Τι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών? Είναι η συχνότερη ενδοκρινοπάθεια των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Έχουν ενοχοποιηθεί περιβαντολλογικοί διατροφικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Αίτια υπογονιμότητας Κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση υπογονιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Aνασκόπηση. Η ορμονική συμμετοχή και διερεύνηση στην ακμή. Hormonal Contribution and Investigation in Acne Delli F., Mantekou-Lefaki I.

Aνασκόπηση. Η ορμονική συμμετοχή και διερεύνηση στην ακμή. Hormonal Contribution and Investigation in Acne Delli F., Mantekou-Lefaki I. Aνασκόπηση Η ορμονική συμμετοχή και διερεύνηση στην ακμή Δελλή Φ-Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Ðå ñß ëç øç Η τρέχουσα αντίληψη για την παθογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

M.D.Maria A. Kardasi

M.D.Maria A. Kardasi Πρόκειται για φλεγμονώδη δερματοπάθεια η οποία χαρακτηρίζεται από δέρμα με σμηγματόρροια, φαγέσορες κλειστούς & ανοικτούς φλύκταινες, κύστες, βλατίδες και πιθανότατα ουλές. Αφορά το πρόσωπο, το λαιμό,

Διαβάστε περισσότερα

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α' Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Θυλακίτιδα -Περιθυλακίτιδα Ορισμός Θυλακίτιδα Παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 1) Σε γυναίκες που η συνήθης τοπική ή αντιβιοτική per os αγωγή έχει

Διαβάστε περισσότερα

'' Παιδο-δερματολογίας''

'' Παιδο-δερματολογίας'' ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Α. ΣΥΓΓΡΟΣ» Διευθύντρια: Καθηγήτρια Χ.Αντωνίου ΠΑΙΔΟ-ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Υπεύθυνη: Καθηγήτρια Α. Κατσαρού

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ 2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών (Polycystic Ovary Syndrome PCOS) είναι διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υπερανδρογοναιμία, ωοθηκική δυσλειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Τριχοριζόγραμμα - Φωτοτριχοριζόγραμμα

Τριχοριζόγραμμα - Φωτοτριχοριζόγραμμα Ανασκόπηση Τριχοριζόγραμμα - Φωτοτριχοριζόγραμμα Τσελέ Ε.Δ. Χασάπη-Κελεπέση Β. Αντωνίου Χ. Ειδικ/νη Δερματολογίας/Αφροδισιολογίας Νοσοκομείο Α. Συγγρός Εργαστήριο Φυσιολογίας - Παθήσεων τριχών, Γ Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ÐÑÏ ÓÊËÇ ÓÇ. Αγαπητοί Συνάδελφοι,

ÐÑÏ ÓÊËÇ ÓÇ. Αγαπητοί Συνάδελφοι, ÐÑÏ ÓÊËÇ ÓÇ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Έχουμε την ιδιαίτερη τιμή αλλά και χαρά να σας προσκαλέσουμε στο 1 ο Τακτικό Συνέδριο που διοργανώνει η νεοσυσταθείσα Πανελλήνια Επιστημονική Ένωση Θεραπευτικής με Laser

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Παραδοσιακά, οι αλλαγές στις ανδρικές ορµόνες, οι σχετιζόµενες µε την ηλικία, δεν θεωρήθηκαν προβληµατικές επειδή η γονιµότητα στους άνδρες παραµένει

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΚΜΗΣ Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΑΚΜΗ:ΟΡΙΣΜΟΣ Πρόκειται για μία χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Αποτρίχωση: Πότε και πώς

Αποτρίχωση: Πότε και πώς ΕΝΘΕΤΟ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Αποτρίχωση: Πότε και πώς Της Βασιλικής Μακρίδη Η υπερβολική τριχοφυΐα ή κοινώς υπερτρίχωση είναι ένα θέµα που κατά τεκµήριο απασχολεί το γυναικείο πληθυσµό. Όχι µόνο από

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

13 η Δερματολογική Διημερίδα 10 11 ΜΑΪΟΥ 2013 Το δέρμα εξ απαλών ονύχων μέχρι την εφηβεία ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 10 ΜΑΪΟΥ 2013

13 η Δερματολογική Διημερίδα 10 11 ΜΑΪΟΥ 2013 Το δέρμα εξ απαλών ονύχων μέχρι την εφηβεία ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 10 ΜΑΪΟΥ 2013 15:00-16:45 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 10 ΜΑΪΟΥ 2013 Διοργάνωση: Γ Δερματολογική Κλινική Νοσοκομείου «Α. Συγγρός» σε συνεργασία με το Παιδοδερματολογικό Tμήμα του Νοσοκομείου «Α. Συγγρός» και την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Εμμήνου Ρύσεως Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών στην Εφηβεία

Διαταραχές Εμμήνου Ρύσεως Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών στην Εφηβεία Διαταραχές Εμμήνου Ρύσεως Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών στην Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Επιστημονική Υπεύθυνη Ειδικού Κέντρου Εφηβικής Ιατρικής (Ε.Κ.Ε.Ι.) Α' Παιδιατρικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 7 1.1 Γενικά 8 1.2 Στιβάδες του Δέρματος 10 1.2.1 Επιδερμίδα 10 1.2.2 Χόριο 14 1.2.3 Υπόδερμα ή Υποδόριο Λίπος 17 1.3 Εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών. PCOS -Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΧΟΠΤΩΣΗ RENEW HAIR

ΤΡΙΧΟΠΤΩΣΗ RENEW HAIR ΤΡΙΧΟΠΤΩΣΗ RENEW HAIR Ο όμιλος NewDAY Πρωτοπόρος με Νεα τεχνολογία Η Τεχνολογία και η Επιστήμη κάνουν τη διαφορά Τα NewDAY είναι πρωτοπόρα και Σύγχρονα κέντρα αδυνατίσματος, αισθητικών εφαρμογών, αποτρίχωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση της αγοράς της αισθητικής ιατρικής

Επισκόπηση της αγοράς της αισθητικής ιατρικής Επισκόπηση της αγοράς της αισθητικής ιατρικής Τώρα είναι η ώρα της αισθητικής ιατρικής Οι καταναλωτές αποδέχονται περισσότερο τις θεραπείες αισθητικής Διαρκώς αναπτύσσονται νέες θεραπείες και συσκευές

Διαβάστε περισσότερα

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Ενότητα 5: Υπογονιμότητα Νεοκλής Γεωργόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης

ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ ΙΑΤΡΟΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ-ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. Καθηγήτρια 1998 LASER ΣΥΝΟΨΗ ñ

Διαβάστε περισσότερα

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής AMHNOΡΡΟΙΑ Οδ. Γρηγορίου Αναπλ. Καθηγητής 2009 Αμηνόρροια: πλήρης απουσία εμμηνορρυσίας -Φυσιολογική: παιδική ηλικία, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση -Παθολογική: (α) πρωτοπαθής απουσία περιόδου στα 17 χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΥΛΛΕΡΙΑΝΗΣ ΟΡΜΟΝΗΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΥΛΛΕΡΙΑΝΗΣ ΟΡΜΟΝΗΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ.ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2011-12 ΑΡΙΘΜ.: 3238 Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπλαστικοί σπίλοι-σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων. Μαρίνα Παπουτσάκη

Δυσπλαστικοί σπίλοι-σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων. Μαρίνα Παπουτσάκη -Σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων Μαρίνα Παπουτσάκη Επιμελήτρια Α Α Πανεπιστημιακή Κλινική Νοσοκομείο Δερματολογικών Παθήσεων, «Ανδρέας Συγγρός» Ορισμός Οι δυσπλαστικοί σπίλοι είναι επίκτητοι μελανοκυτταρικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρουσίαση: Ο. Καραπάνου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρούσα νόσος 1 Γυναίκα ηλικίας 43 ετών, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Contents ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... 3 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΝΖΥΜΑ... 16 ΕΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

Dectro International. Dectro International reserved.2010. www.dectro.com

Dectro International. Dectro International reserved.2010. www.dectro.com APILUX 2G APL Η Dectro,με την άριστη τεχνογνωσία στην αντιμετώπιση της τριχοφιύας,πιστεύοντας ότι η τεχνολογία της επιτρέπει πλέον να κατασκευάσει ένα αποτελεσματικό και αξιόπιστο μηχάνημα φωτόλυσης, χρηματοδότησε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα