Παρατηρήσεις στις πόλεις και τις αστικές οικίες της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρατηρήσεις στις πόλεις και τις αστικές οικίες της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο"

Transcript

1 Παρατηρήσεις στις πόλεις και τις αστικές οικίες της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο Πλάτων ΠΕΤΡΙΔΗΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ ΑΘΗΝΑ 2008

2 Πλάτων Πετρίδης ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΑΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ*.τ\πό τη μελέτη της χωροταξικής οργάνωσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας προκύπτει η γενική παρατήρηση ότι σε επαρχίες του ανατολικού τμήματος (Pars Orientis), όπως αυτές της Θράκης, της Μακεδονίας και της Ασίας, ίσχυαν για αιώνες οι ίδιοι -λίγο πολύ- τρόποι εκμετάλλευσης του εδάφους και οργάνωσης του χώρου, ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητες του τοπίου 1. Οι αστικοί πυρήνες, μητροπόλεις ή μικρότερης έκτασης πόλεις, όπου κατοικούσαν μεγαλοϊδιοκτήτες γης, και τα χωριά, όπου διαβιούσαν οι αγρότες μικροϊδιοκτήτες, μονοπωλούσαν την εκμετάλλευση των αγροτικών εκτάσεων στις περιοχές αυτές, με ελάχιστες εξαιρέσεις 2, χωρίς τη μεσολάβηση άλλων, ανεξάρτητων μονάδων. Α ντίθετα, σε περιοχές του βόρειου και του δυτικού τμή- ματος της αυτοκρατορίας, οι αγροτικές επαύλεις (villae rusticate) παρέμεναν ένας πολύ σημαντικός παράγοντας διαχείρισης της έγγειας ιδιοκτησίας, τουλάχιστον έως τον προχωρημένο 5ο αιώνα 3. Χωροταξική οργάνωση των πόλεων Αν, από ολόκληρες γεωγραφικές περιφέρειες, περάσουμε στον τρόπο χωροταξικής οργάνωσης των πόλεων 4, θα διαπιστώσουμε ότι, ανεξάρτητα από περιοχές, τα οικιστικά μοντέλα παρέμεναν σχεδόν αναλλοίωτα έως τα τέλη του 5ου αιώνα με κυριότερα χαρακτηριστικά έναν κατά το δυνατόν κανονικό κάναβο με decumani και cardines που τέμνονται κάθετα και σαφή μέριμνα * Ευχαριστώ τους καθηγητές Jean-Pierre Sodini και Νίκο Γκιολέ για τις πολύτιμες παρατηρήσεις τους στο χειρόγραφο. 1 J.-P. Sodini, «Habitat de l'antiquité tardive (2)», Topoi 7 (1997), (στο εξής: «Habitat»). 2 Όπως οι «επαύλεις» στην Αργολίδα (F. J. Frost, «Phourkari. A Villa Complex in the Argolid (Greece)», UNA 6 (1977), ) ή έξω από την Κόρινθο (R. Μ. Rothaus, «Urban Space, Agricultural Space and Villas in Late Roman Corinth» στο P. N. Doukellis - L. G. Mendoni (επιμ.), Structures rurales et sociétés antiques, Paris 1994, Τ. E. Gregory, «An Early Byzantine Complex at Akra Sophia near Corinth», Hesperia 54 (1985), ). Δύσκολα ερμηνεύεται η χρήση της τελευταίας (κατοικία, villa rustica ή εγκατάσταση που συνδέεται με θαλάσσια δραστηριότητα;). Βλ. σχετικά Sodini, «Habitat», Sodini, «Habitat», 519. Βλ. επίσης C. Morrisson - J.-P. Sodini «The Sixth-Century Economy» στο A. E. Laiou (επιμ.), The Economic History of Byzantium. From the Seventh through the Fifteenth Century, Washington, D.C. 2002, και ειδικότερα 177 και Για τη μελέτη των πόλεων κατά την ύστερη αρχαιότητα η βιβλιογραφία είναι πλούσια. Ένα σημαντικό μέρος της υπάρχει στο L. Lavan, «The Late Antique City: a Bibliographic Essay» στο L. Lavan (επιμ.), Recent Research in Late-Antique Urbanism, JRA Suppl. 42, Portsmouth (RI), 2001,9-26. Για τον ελλαδικό χώρο η βιβλιογραφία που παρατίθεται αφορά τη Νικόπολη, τη Θεσσαλονίκη, τους Δελφούς, την Αθήνα και την Κόρινθο. Σε αυτή προστίθενται τα παρακάτω: J.-P. Sodini, «La ville de Thasos à l'époque protobyzantine : les lacunes de la topographie», Congrès international sur la Macédoine byzantine, Thessalonique 1992, Θεσσαλονίκη 1995, M. Sève, «Philippes : une ville romaine en Grèce», L'espace grec : 150 ans de fouilles de l'école française d'athènes, Παρίσι 1996, Γ. Βελένης, «Πολεοδομικά Θεσσαλονίκης», ΑΕΜΘ 10Β (1996), Μ. Καζανάκη-Λάππα, «Η Αθήνα από την ύστερη αρχαιότητα ως την τουρκική κατάκτηση», Αθήναι. Από την κλασική εποχή έως σήμερα (5ος αι. π.χ μ.χ.), Αθήνα 2000, και ειδικότερα Ν. Γκιολές, Η Αθήνα στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Πολεοδομική εξέλιξη, Αθήνα Ο. Karagiorgou, «Demetrias and Thebes: the Fortunes and Misfortunes of two Thessalian Port Cities in Late Antiquity», στο Lavan (επιμ.) ό.π., S. Provost - M. Boyd, «To πολεοδομικό σχέδιο των Φιλίππων. Τα πρώτα αποτελέσματα και οι προοπτικές ερευνών», ΑΕΜΘ 16 (2002), Π. Γ. Θέμελης - Β. Κόντη (επιμ.), Πρωτοβυζαντινή Μεσσήνη και Ολυμπία. Αστικός και αγροτικός χώρος στη δυτική Πελοπόννησο. Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου, Αθήνα, Μαΐου 1998, Αθήνα Α. Oikonomou-Laniado, Argos paléochrétienne : contribution à l'étude du Péloponnèse byzantin, Οξφόρδη Π. Γ. Θέμελης, «Eleutherna. The Protobyzantine City», Mélanges Jean- Pierre Sodini, TM 15, Παρίσι 2005, Π. Πετρίδης, «Από την Πυθία στην Αθανασία: οι Δελφοί της ύστερης αρχαιότητας υπό το φως των νέων ανασκαφικών δεδομένων», Αρχαιολογικό Έργο Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας. Πρακτικά επιστημονικής συνάντησης, Βόλος , Βόλος 2006, Για την πόλη του 6ου αιώνα ειδικότερα, εντός και εκτός ελλαδικού χώρου, βλ. Η. G. Saradi, The Byzantine City in the Sixth Century. Literary Images and Historical Reality, Αθήνα

3 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ Εικ. 1. Το forum των Φιλίππων στα μέσα τον 2ον αι. μ.χ. για αυστηρή διευθέτηση και περιχαράκωση, τόσο των χώρων «κοινής ωφελείας», όσο και των ατομικών ενδιαιτημάτων. Στον κεντρικό αστικό πυρήνα, κυρίαρχο ρόλο, τουλάχιστον έως την εμφάνιση και τον πολλαπλασιασμό των χριστιανικών οικοδομημάτων, κρατούσαν δημόσιοι χώροι και κτήρια, όπως τα fora, οι κεντρικές εμπορικές αγορές 5, τα γυμνάσια-παλαίστρες, οι χώροι υγιεινής (λουτρά και βεσπασιανές) και αναψυχής (θέατρα, ωδεία, αρένες). Τα λατρευτικά κτήρια -κυρίως των «παλαιών» θρησκειών και της αυτοκρατορικής λατρείας- βρίσκονταν, και αυτά, σε κεντρικά σημεία, άλλοτε εντεταγμένα στα fora και άλλοτε σε γειτνίαση με αυτά. Ταυτόχρονα, οι ιδιωτικές κατοικίες, όσο πλούσιες και σημαντικές και αν ήταν, μετακινούνταν στην περίμετρο του κέντρου, συνήθως οργανωμένες σε νησίδες 6. Ήδη πριν από το ξεκίνημα του 6ου αιώνα τα δεδομένα στην οργάνωση του αστικού χώρου άλλαξαν καθώς αποδυναμώθηκαν οι τοπικές κουρίες που φρόντιζαν τους χώρους κοινής ωφελείας 7 και παράλληλα αυξήθηκε ραγδαία η δύναμη της Εκκλησίας 8. Η τελευταία πα- 5 Δεν αποκλείεται βέβαια η ύπαρξη καταστημάτων ή εργαστηρίων και σε λιγότερο κεντρικά σημεία της πόλης (βλ. για παράδειγμα: Γ. Γούναρης - Γ. Βελένης, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων », ΑΕΜΘ 10Β (1996), και ειδικότερα 730σχέδ.11). 6 Το σχήμα αυτό δεν εφαρμόζεται ακριβώς στην Κωνσταντινούπολη όπου η πολυπλοκότητα του σχεδιασμού της και το μέγεθος της επιτρέπουν την εναλλαγή ιδιωτικών οικιών με δημόσιους χώρους ακόμη και στις πολύ «κεντρικές» περιοχές. Και εδώ όμως, τα περισσότερα του ενός «κέντρα» της πόλης, τα fora, συνδέονται μεταξύ τους με τη Μέση οδό και τα σημαντικότερα δημόσια κτήρια (διοικητικά, λατρευτικά ή αναψυχής) βρίσκονται γύρω από τα fora. 7 Οι Morrisson και Sodini (ό.π. (υποσημ. 3), 219) θεωρούν δεδομένη τη βαθμιαία αντικατάσταση των κουριών από τους επισκόπους συνεπικουρούμενους από μεγαλοϊδιοκτήτες γης, τραπεζίτες και εκπροσώπους της κεντρικής εξουσίας. Η άποψη αυτή δεν τυγχάνει καθολικής αποδοχής. Μια καλή βιβλιογραφική ενημέρωση γύρω από το θέμα παρέχεται στο Lavan, ό.π. (υποσημ. 4), Για την κρίση της αστικής άρχουσας τάξης βλ. και Saradi, ό.π. (υποσημ. 4), Για τον «εκχριστιανισμό» του αστικού τοπίου κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο βλ. G. Dagron, «Le christianisme dans la ville 248

4 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ Εικ. 2. Το κέντρο των Φιλίππων στα μέσα τον 6ου αι. μ.χ. ρενέβαινε πλέον δυναμικά στη διαμόρφωση του αστικού τοπίου: οι χριστιανικοί ναοί μεγάλων διαστάσεων κτίζονταν συχνά χωρίς να λαμβάνουν υπόψη προϋπάρχοντα κτήρια ή δρόμους και στα αίθρια τους ή γύρω από τις εισόδους τους μεταφέρθηκε πλέον ο σφυγμός της πόλης. Συγχρόνως, με τη βαθμιαία μείωση της συμμετοχής των πολιτών στις πολιτικές δραστηριότητες υποβαθμίστηκε η σημασία που είχαν τα fora. Από τις μέχρι σήμερα ανασκαμμένες πόλεις της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο, οι Φίλιπποι, πόλη χωρίς οικιστική συνέχεια μετά τον 7ο αι. μ.χ., εικονογραφούν με το γλαφυρότερο τρόπο τις αλλαγές που συντελούνται στον πολεοδομικό ιστό, αλλαγές που καθρεφτίζουν βαθύτερες τομές στη φυσιογνωμία και τις δομές των πόλεων. Η σύγκριση ανάμεσα στην κατάσταση του κέντρου της πόλης κατά το 2ο αι. μ.χ. και αυτή του 6ου αι. μ.χ. 9 είναι δηλωτική όλων αυτών των μετασχηματισμών στο τοπίο και των προτεραιοτήτων κάθε εποχής. Το 2ο αι. μ.χ. (Εικ. 1) το forum οργανώνεται εκ βάθρων ως ένα κλειστό μνημειακό σύνολο με ενότητα ως προς την αρχιτεκτονική σύλληψη και την αισθητική των προσόψεων αλλά και σαφή διαίρεση των μερών του. Σε αυτό τον κατεξοχήν δημόσιο χώρο, όπου συγκεντρώνονται οι κάτοικοι κυρίως για την άσκηση των πολιτικών τους δραστηριοτήτων, οι χώροι λατρείας βρίσκονται στο ανώτερο άνδηρο, ενώ οι εμπορικές δραστηριότητες εκτοπίζονται στην εξωτερική περίμετρο του forum και νοτιότερα από αυτό. byzantine», DOP 31 (1977), Βλ. επίσης Γ. Λάββας, «Η πολεοδομία στο Βυζάντιο» στο Δ. Παπανικόλα-Μπακιρτζή (επιμ.), Καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο, κατάλογος έκθεσης, Αθήνα 2002, Για τις μετασκευές ή αντικαταστάσεις των αρχαίων ναών από χριστιανικούς βλ. J.-M. Spieser, «La christianisation des sanctuaires païens en Grèce», στο U. Jantzen (επιμ.), Neue Forschungen in griechischen Heiligtümern. Internationales Symposium in Olympia vom 1 Ο. Π. Oktober 1974, Tübingen 1976, , και πιο πρόσφατα L. Foschia, «La réutilisation des sanctuaires païens par les chrétiens en Grèce Continentale (IVe-VIIe s.)», REG 113 (2000), με βιβλιογραφία για τις σχετικές με το θέμα μελέτες, 415 υποσημ. 2. Βλ. επίσης Γκιολές, ό.π. (υποσημ. 4), και ειδικότερα 51 υποσημ Βλ. M. Sève, «Le forum de Philippes», L'espace grec (υποσημ. 4), Λάββας, ό.π. (υποσημ. 8), Saradi, ό.π. (υποσημ. 4),

5 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ Συγκρίνοντας την εικόνα που θα παρουσίαζε το forum το 2ο αι. μ.χ. με την αντίστοιχη των μέσων του 6ου αι. μ.χ. (Εικ. 2), παρατηρούμε ότι το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά εξαιτίας της ανέγερσης των επιβλητικών χριστιανικών κτισμάτων (Βασιλικές Α και Β, Οκτάγωνο και Επισκοπείο) που παρεμβαίνουν δραστικά στον πολεοδομικό ιστό μετασχηματίζοντας τον και καταργώντας την κανονική ρυμοτομία της ρωμαϊκής πόλης: για παράδειγμα, η Βασιλική Β κτίζεται πάνω στην Παλαίστρα (όπως έχει συμβεί και στους Δελφούς με τη Βασιλική του Γυμνασίου) καταργώντας δύο δρόμους, ενώ η ανέγερση του Οκταγώνου εμπόδισε την κανονική ροή γύρω από το forum. Εστιάζοντας τώρα, από το σύνολο του δομημένου αστικού χώρου, σε ένα από τα πιο βασικά του κύτταρα, την αστική κατοικία, πριν από οποιαδήποτε τυπολογική κατάταξη, πρέπει να εξεταστούν η μορφή που παίρνουν οι οικίες από τον 4ο έως τον 6ο-7ο αι. μ.χ., τα μεθοδολογικά προβλήματα που προκύπτουν από τη μελέτη των οικιστικών καταλοίπων και οι δυσχέρειες που παρουσιάζει η έρευνα της αστικής κατοικίας της ύστερης αρχαιότητας. Η έρευνα θα περιοριστεί στον ελλαδικό χώρο και συγκεκριμένα στις ιδιωτικές κατοικίες των ευπορότερων τάξεων, γιατί ουσιαστικά μόνο αυτά τα ενδιαιτήματα μπορούμε να αναγνωρίσουμε και να μελετήσουμε με σχετική ασφάλεια 10. ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ 1. Η μορφή Σε γενικές γραμμές οι κατόψεις υιοθετούν το σχήμα που κληροδοτήθηκε από την ελληνιστική εποχή σε ολόκληρο το ρωμαϊκό κόσμο, με κεντρική είσοδο, εσωτερική αυλή και ανδρώνα σε περίοπτη θέση. Ο ανδρώνας, ο κυριότερος χώρος υποδοχής και εστίασης του σπιτιού, τώρα ονομάζεται τρίκλινος ή τρικλίνιον 11 και μια πλούσια οικία μπορεί να διαθέτει περισσότερους από έναν. Σε αυτή την περίπτωση η χρήση τους μάλλον εξαρτάται από το φύλο (π.χ. triclinium matronalis για τις γυναίκες) ή τον προσανατολισμό τους, αφού οι ανάγκες είναι διαφορετικές σε κάθε εποχή του έτους (π.χ. triclinium hiemale για το χειμώνα). Το τρικλίνιο διακρίνεται σαφώς από τα υπόλοιπα δωμάτια εξαιτίας του μεγέθους του και του διακοσμητικού του πλούτου. Συνήθως απολήγει στη μία στενή πλευρά του σε αψίδα 12 που προσδίδει μνημειακότητα και εξαίρει τη θέση των υψηλών προσκεκλημένων και του οικοδεσπότη. Οι αψίδες φέρουν συχνά κόγχες, μάλλον διακοσμητικής παρά πρακτικής φύσης 13. Κόγχες διέθεταν και μικρότερα δωμάτια του σπιτιού 14. Άμεση εξάρτηση από το τρικλίνιο είχαν μικρά δωμάτια (συνήθως δύο έως έξι) που διατάσσονταν γύρω του 15 και επικοινωνούσαν με αυτό και μεταξύ τους και των οποίων 10 Κατάλοιπα οικιών των ασθενέστερων οικονομικά τάξεων έχουν έρθει επίσης στο φως, αλλά οι δαιδαλώδεις κατόψεις κάθε νησίδας ή γειτονιάς, σε συνδυασμό με την κακή διατήρηση των ερειπίων λόγω προχειρότερης κατασκευής, στερούν τη δυνατότητα να διακρίνουμε σαφώς τα όρια της κάθε κατοικίας από τη γειτονική της καινά προβούμε στην τυπολογική κατάταξη τους. 11 Για τα τρικλίνια της Μακεδονίας βλ. Α.Π. Πλιώτα, «Οι χώροι υποδοχής (τρικλίνια) των οικιών του Ανατολικού Ιλλυρικού κατά την ύστερη αρχαιότητα. Οι επαρχίες της Μακεδονίας», 24ο Συμπόσιο ΧΑΕ, Αθήνα 2004, Ειδικά για τα τρικλίνια της Θεσσαλονίκης βλ. Ν. Καρύδας, «Παλαιοχριστιανικές οικίες με τρικλίνιο στη Θεσσαλονίκη», ΑΕΜΘ 10Β (1996), Ο ίδιος, «Η εξέλιξη της παλαιοχριστιανικής οικίας στη Θεσσαλονίκη», 24ο Συμπόσιο ΧΑΕ, Αθήνα 2004, Η ύπαρξη αψίδας οδήγησε ανασκαφείς περασμένων δεκαετιών να ταυτίζουν την αίθουσα με εκκλησία (π.χ. P. De la Coste- Messelière,5C//49 (1925), 80. G. Daux,ßC//86 (1962), 912). Σε ορισμένες περιπτώσεις οι αψίδες προστέθηκαν σε ορθογώνια δωμάτια σε μεταγενέστερη φάση, συνήθως του 6ου αιώνα, όπως στους Δελφούς («Νοτιοανατολική Έπαυλη»: P. Pétridis, «Un exemple d'architecture civile en Grèce : les maisons protobyzantines de Delphes (IVe-VIIe s.)», Mélanges Jean-Pierre Sodini (υποσημ. 4), , ειδικ. 198) αλλά και εκτός ελλαδικού κορμού, όπως στην Ξάνθο («Edifice 250 nord-est», Α.-Μ. Manière-Lévêque, «Les maisons de l'acropole lycienne», Dossiers d'archéologie 239, Δεκ. 1998,70). 13 Ο αριθμός τους κυμαίνεται συνήθως από επτά (χαρακτηριστικό παράδειγμα η αψίδα του τρικλινίου της λεγόμενης «Οικίας Πρόκλου» με επτά κόγχες, βλ. Ι. Μηλιάδης, ΠΑΕ 1955, πίν. 3β) έως τρεις, όπως στην οικία Β του Αρείου Πάγου (Η. Α. Thompson, Hesperìa 28 (1959), 104 εικ. 1). Σε οικία που ανασκάφηκε στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας βρέθηκαν πεσμένα στο έδαφος τα αγάλματα που κοσμούσαν τις κόγχες της αψίδας του τρικλινίου (Sodini, «Habitat», 465). 14 Βλ. V. Déroche - P. Pétridis, BCH119 (1995), 650 εικ Τα παραδείγματα είναι πολλά γιατί όλα σχεδόν τα τρικλίνια διαθέτουν παρόμοια «δορυφορικά» δωμάτια. Βλ. π.χ. το τρικλίνιο της οικίας του Γερακάρη στο Άργος με δύο (G. Akerstom-Hougen, The Calendar and Hunting Mosaics of the Villa of the Falconer in Argos, Στοκχόλμη 1974,18 εικ. 5) και το τρικλίνιο της οικίας της οδού Ιουλιανού 18 στη Θεσσαλονίκη (Θ. Παπαζώτος, «Το αστικό βυζαντινό σπίτι», Αρχαιολογία 2, Φεβ. 1982,38, εικ. 1 -αξονομετρικό, και Καρύδας, «Παλαιοχριστιανικές οικίες», ό.π. (υποσημ. 11), , σχέδ. 2) με έξι δωμάτια στα δυτικά και τρία στα ανατολικά. Ο συνήθης αριθμός των δωματίων αυτών είναι τέσσερα. Για το σχήμα του κεντρικού χώρου που δορυφορείται από τέσσερις μικρότερους, τόσο στην εκκλησιαστική όσο και στην κοσμική αρχιτεκτοι

6 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ">^ ^ ^ ^ El ιβ> Zu*. 3. Δελφοί, Νοτιοανατολική Έπαυλη. Οργάνωση της οικίας σε τρία κύρια επίπεδα και ένα ενδιάμεσο για τις θέρμες. η χρήση δεν έχει ακόμη ερμηνευθεί επαρκώς. Θα πρέπει να φυλάσσονταν εκεί σκεύη σερβιρίσματος, πτυσσόμενα έπιπλα 16 και σκεπάσματα, ίσως και τρόφιμα (cella penaria), ενώ η ύπαρξη δεξαμενών 17 μαρτυρεί τη χρήση τους για τον καθαρισμό ή άλλες λειτουργίες που σχετίζονταν με το τρικλίνιο ως χώρο υποδοχής και εστίασης. Σημαντικός αριθμός άλλων δωματίων στο ισόγειο και στον όροφο, ή τους ορόφους, όπως στην περίπτωση της πολυεπίπεδης Νοτιοανατολικής Έπαυλης των Δελφών (Εικ. 3) 18, συμπληρώνει την εικόνα αυτών των πολυτελών ιδιωτικών οικιών, πολλές από τις οποίες διέθεταν και θέρμες 19. Ιδιαίτερη εντύπωση στα σπίτια αυτά προνική, βλ. S. Curcic, «House or House of God? Planning Ambiguities in Byzantine Architecture», Εικοστό Τέταρτο Συμπόσιο XAE, Αθήνα 2004, Τα στιβάδια, στα οποία ξάπλωναν οι συνδαιτυμόνες την ώρα του φαγητού, ήταν συνήθως φορητά χωρίς να αποκλείεται η ύπαρξη κτιστών βάσεων, όπως πιθανώς συμβαίνει στην περίπτωση οικίας στο Λαδοχώρι Ηγουμενίτσας (βλ. Γ. Ρήγινος, «Οικία Φ. Προκοπή», ΑΔ 53 (1998), Χρονικά, και E. Akrivopoulou - Κ. Lazari, «Urban Organization of a Late Roman Settlement at Ladochori, Igoumenitsa» στο P. Cabanes - J. L. Lamboley (επιμ.), L'Illyrie méridionale et l'épire dans l'antiquité, Clermont Ferrand 1987, και ειδικότερα εικ. 16) όπου, σε εσοχή ενός μεγάλου χώρου με ψηφιδωτό δάπεδο (μάλλον τρικλινίου), βρέθηκε κτιστή σιγμοειδής κατασκευή. 17 Ένα τέτοιο παράδειγμα έχουμε στη Νοτιοανατολική Έπαυλη στους Δελφούς (V. Déroche - P. Pétridis, BCH116 (1992), 711). 18 Τα ανασκαφικά δεδομένα μιλούν συνήθως για ύπαρξη ισογείου και ενός ορόφου, σπανιότερα δύο ή τριών (όπως στη Νοτιοανατολική Έπαυλη των Δελφών). Πρωτοβυζαντινές πηγές κάνουν λόγο και για πολυώροφα οικοδομήματα, προφανώς στην Κωνσταντινούπολη (βλ. Φ. Κουκούλες, Βυζαντινών βίος καί πολιτισμός, τ. Δ, εν Αθήναις 1951,262). 19 Αντίθετα από τις περιπτώσεις όπου οι ιδιωτικές θέρμες προστίθενται κατά τους ανασκαφείς στον 6ο αιώνα, όπως στην περίπτωση του «DOM5» της Θάσου (Μ. Σγουρού - F. Blonde - Α. Muller - Ν. Beaudry - Μ. Kohl - T. Kozelj - Γ. Σανίδας, «Παλαιοχριστιανική οικία στον Λιμένα Θάσου στις βόρειες παρυφές του Αρτεμισίου. Ανασκαφή στο οικόπεδο Η. Κόκκινου 2004», ΑΕΜΘ 18 (2004), 43-53), αλλά και αλλού (J.-P. Sodini, «L'habitat urbain en Grèce à la veille des invasions», Villes et peuplement dans l'illyricum protobyzantin. Actes du colloque organisé par l'école française de Rome, Rome, mai 1982, Ρώμη 1984, (στο εξής: «Habitat urbain»). Oikonomou- Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), 71), στη Νοτιοανατολική Έπαυλη των Δελφών οι θέρμες υπάρχουν ήδη από τον αρχικό σχεδιασμό της οικίας στα τέλη του 4ου ή στις αρχές του 5ου αιώνα. Πάντως, η πιθα- 251

7 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ σπασματικά σωζόμενες οικίες, που μπορεί να σταχυολογήσει κανείς από την αποδελτίωση ανασκαφικών εκθέσεων αλλά και δημοσιεύσεων, όπως το Συντάγματα παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων 28, είναι πολλές. Πολύτιμοι βοηθοί στην έρευνα της κατοικίας της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο είναι δύο άρθρα του Jean-Pierre Sodini 29 (του 1984 και του 1997), θεμελιώδη για τη μελέτη των οικιών αυτών. Στις οικίες που παρουσιάζονται αναλυτικά από τον Jean-Pierre Sodini μπορούμε να προσθέσουμε ορισμένες που έχουν δημοσιευθεί τα τελευταία χρόνια από την Αθήνα (ανασκαφές για το Νέο Μουσείο Ακροπόλεως 30 και για το Μητροπολιτικό Σιδηρόδρομο Αθηνών 31 ), τη Θήβα 32, την Αντίκυρα 33, το Άργος 34, τους Δελφούς 35, τη Θεσσαλονίκη 36, τη Θάσο 37. ξενεί η έντονη παρουσία του νερού 20, η ύπαρξη ζωηρών χρωμάτων στους τοίχους με τα κονιάματα, τις ορθομαρμαρώσεις ή τις απομιμήσεις τους και κυρίως η ζωντάνια που δίνουν τα ψηφοθετημένα δάπεδα 21. Σε όλες τις περιπτώσεις πάντως, τα σπίτια χαρακτηρίζονται από εσωστρέφεια 22, τα ανοίγματα προς τα έξω -εκτός της κεντρικής εισόδου- είναι σπάνια και ο φωτισμός γίνεται μέσω των εσωτερικών αυλών Ανασκαφικά δεδομένα Οι συστηματικά ανασκαμμένες οικίες, των οποίων γνωρίζουμε τα όρια, είναι αναλογικά λίγες με σημαντικότερα παραδείγματα αυτά των Φιλίππων 24, των Δελφών 25, των Αθηνών 26 και της Μεσσήνης 27. Αντίθετα, οι άπονη αύξηση τους σε μεταγενέστερη φάση δεν θα πρέπει να αντικατοπτρίζει αλλαγές στα ήθη, που θα μπορούσε να έχει επιβάλει ο χριστιανισμός, αλλά τη σταδιακή εγκατάλειψη των πολυδάπανων δημόσιων λουτρών λόγω αδυναμίας της πόλης να τα συντηρήσει. 20 Sodini, «Habitat urbain», Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι περιπτώσεις αψίδων με δεξαμενές νερού στο εσωτερικό τους (βλ. Ε. Morvilliez, «La fontaine du seigneur Julius à Carthage», στο C. Balmelle - P. Chevalier - G. Ripoll (επιμ.), Studiola in honorem νη», στο Θέμελης - Κόντη (επιμ.), ό.π. (υποσημ. 4), 32-33, εικ. 14 και 35-37, εικ Στ. Πελεκανίδης - Π. Ατζακά-Ασημακοπούλου, Σύνταγμα των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδος, 1. Νησιωτική Ελλάς, Βυζαντινά μνημεία 1. Θεσσαλονίκη Π. Ασημακοπούλου-Ατζακά, Σύνταγμα των παλαιοχριστιανικών ψηφι Noël Duval, Mélanges d'antiquité tardive, Turnhout 2004,5,47-55, όπου γίνεται αναφορά και σε οικίες των Αθηνών). δωτών δαπέδων της Ελλάδος, 2. Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα, 21 S. Curcic, «Η οικία στο βυζαντινό κόσμο», στο Παπανικόλα- Βυζαντινά μνημεία 7, Θεσσαλονίκη Η ίδια, Σύνταγμα των Μπακιρτζή, ό.π. (υποσημ. 8), και ειδικότερα 233 και εικ. 6. Ό. Ζαχαριάδου, «Φρέαρ Ηρώδου Αττικού», στο Λ. Παρλαμά - Ν. Χ. Σταμπολίδης (επιμ.), Η πόλη κάτω από την πόλη. Ευρήματα από τις ανασκαφές τον Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου των Αθηνών, κατάλογος έκθεσης, Αθήνα 2000, εικ. 4-5 σ Curcic, ό.π., Στους Φιλίππους, στην οικία της νησίδας 4 αποκαθίστανται εξωτερικά παράθυρα αλλά μόνο στον όροφο (βλ. μακέτα της οικίας στο Παπανικόλα-Μπακιρτζή, ό.π. (υποσημ. 8), 263). 24 Οικία στη νησίδα 4: Γ. Γούναρης, «Τα ευρήματα της πανεπιστημιακής ανασκαφής Φιλίππων κατά το 1988», ΑΕΜΘ 2 (1988), Γ. Γούναρης - Γ. Βελένης, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων 1989», ΑΕΜΘ 3 (1989), Οι ίδιοι, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων 1991», ΑΕΜΘ 5 (1991), Οι ίδιοι, «Ανασκαφή Φιλίππων », ΑΕΜΘ 6 (1992), και Εγνατία 3 ( ), Οι ίδιοι, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων 1993», ΑΕΜΘ 7 (1993), Οι ίδιοι, ό.π. (υποσημ. 5). Για την «οικία των άγριων ζώων» βλ. S. Provost - L. Foschia, «Η «οικία των αγρίων ζώων» στους Φιλίππους. Οι νέες ανασκαφές ( )», ΑΕΜΘ 16 (2002), Στοιχεία για τα σπίτια της ύστερης αρχαιότητας που εντοπίζονται στους Δελφούς παρατίθενται στο Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), Αναφορές για το μόνο συστηματικά ανεσκαμμένο οικιστικό σύνολο των Δελφών, τη λεγόμενη «Νοτιοανατολική Έπαυλη» ή «Maison C», βλ. στο ίδιο, 194 υποσημ. 5 και 6 (ανασκαφικές εκθέσεις που δημοσιεύονται στο BCH και στα Χρονικά του ΑΔ). 26 Α. Frantz, Late Antiquity AD , The Athenian Agora 24, Π.Γ. Θέμελης, «Υστερορωμαϊκή και πρωτοβυζαντινή Μεσσή παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδος, III. Μακεδονία-Θράκη, 1. Τα ψηφιδωτά δάπεδα της Θεσσαλονίκης, Βυζαντινά μνημεία 9, Θεσσαλονίκη Sodini, «Habitat urbain», ίδιος, «Habitat», και ειδικότερα Το τελευταίο αποτελεί συνέχεια προγενέστερου άρθρου του ιδίου που αφορά τις δυτικές επαρχίες της αυτοκρατορίας, βλ. «Habitat de l'antiquité tardive», Topoi 5 (1995), Στ. Ελευθεράτου (επιμ.), Το Μουσείο και η ανασκαφή. Ευρήματα από το χώρο ανέγερσης του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, Αθήνα 2006, Π. Καλλιγάς, «Σταθμός Ακρόπολις», στο Παρλαμά - Σταμπολίδης (επιμ.), ό.π. (υποσημ. 21), Ζαχαριάδου, ό.π. (υποσημ. 21), Η ίδια, ΑΔ 50 (1995), Χρονικά, 34, πίν. 16ε και 17α. 32 Χ. Κοιλάκου, ΑΔ 50 (1995), Χρονικά, 77, σχέδ. 6, σ. 79, πίν. 35δ. 33 Α. Κουρέντα-Ραπτάκη, ΑΔ 49 (1994), Χρονικά, Oikonomou-Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12). 36 Ν. Καρύδας, «Ανασκαφές βόρεια της παλαιοχριστιανικής οικίας με το τρικλίνιο στην οδό Σοφοκλέους 18-20», ΑΕΜΘ 14 (2000), Σγουρού κ.ά., ό.π. (υποσημ. 19). Πρόκειται για επέκταση παλαιότερης ανασκαφής (του οικοπέδου Βαλμά, βλ. παρακάτω υποσημ. 80) με στόχο την αποκάλυψη όσο το δυνατό μεγαλύτερης έκτασης της οικίας και τη δημοσίευση της. 252

8 / ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3. Οι δυσχέρειες της έρευνας Η αποσπασματικότητα των καταλοίπων Η μελέτη των οικιστικών καταλοίπων παρουσιάζει πολλές δυσχέρειες με σημαντικότερη την αποσπασματικότητα των πληροφοριών που έχουμε στη διάθεση μας. Οι ανασκαφές αποκαλύπτουν σχεδόν καθημερινά μικρότερα ή μεγαλύτερα τμήματα κτηρίων αυτής της περιόδου, τα περισσότερα από τα οποία πρέπει να είχαν ιδιωτικό χαρακτήρα. Η ίδια η φύση των ανασκαφών όμως -στην πλειονότητα τους σωστικών- προδιαγράφει και το μέλλον των κτηρίων αυτών, ειδικά όταν βρεθούν μέσα στο κέλυφος των σημερινών, συνεχώς διογκούμενων πόλεων: τα ευρήματα αυτά σχεδόν πάντοτε καταχώνονται και δύσκολα αξιολογούνται, εξαιτίας της αποσπασματικότητας τους και της απουσίας συγκεκριμένης πολιτικής για τη διατήρηση και την επιστημονική τους εκμετάλλευση. Επίσης, οι κατόψεις των κτηρίων αυτών είναι αδύνατο να συμπληρωθούν, επειδή μικρότερα ή μεγαλύτερα τμήματα τους βρίσκονται μέσα σε, ήδη οικοδομημένα, όμορα οικόπεδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο, τα ψηφιδωτά που κοσμούσαν τα δάπεδα των πλούσιων οικιών αποκολλώνται και μεταφέρονται στις αποθήκες των μουσείων 38. Και όταν όμως οι σωστικές ανασκαφές ολοκληρώνονται, σπανίως διαθέτουμε κάτι περισσότερο από μια γρήγορη ανασκαφική έκθεση, δηλαδή αναλυτική μελέτη της στρωματογραφίας και κατάλογο των κινητών ευρημάτων. Η ταύτιση των χώρων Ένα μεγάλο πρόβλημα που τίθεται από την πλευρά της μεθοδολογίας είναι η ασφαλής ταύτιση μιας πολυτελούς οικίας αποκλειστικά με ιδιωτικό ενδιαίτημα και όχι με δημόσιο κτήριο ή κατοικία αξιωματούχων (κατοικία τοπικού άρχοντα ή επισκόπου με παράλληλες δημόσιες και ιδιωτικές λειτουργίες στους χώρους της). Ειδικά στην περίπτωση μερικής αποκάλυψης ενός κοσμικού κτηρίου, είναι δύσκολη η απόδοση του σε ιδιωτική ή δημόσια χρήση. Μόνο η ύπαρξη επιγραφών ή συγκεκριμένων κινητών ευρημάτων (π.χ. σφραγίδων) θα μπορούσε να προσδιορίσει το χαρακτήρα τους, αλλά, τις περισσότερες φορές, λείπουν τα στοιχεία που θα διέκριναν σαφώς ένα κτήριο με αποκλειστικά ιδιωτική χρήση από ένα δημόσιο ή από ένα που συνδυάζει δημόσια και ιδιωτική. Προβληματική είναι συχνά και η ταύτιση των εσωτερικών χώρων μόνο από τα μορφολογικά χαρακτηριστικά τους με εξαίρεση τα τρικλίνια, ειδικά αυτά που απολήγουν στη μία πλευρά σε αψίδα, τις θέρμες και τα αποχωρητήρια. Χώροι, όπως τα μαγειρεία και οι αποθήκες, ταυτίζονται κυρίως από τα κινητά ευρήματα 39 και ειδικότερα από την κεραμική: μαγειρικά σκεύη στην πρώτη περίπτωση, πίθοι, αμφορείς και άλλα αποθηκευτικά αγγεία στη δεύτερη. Η παρουσία συγκεντρωμένων υφαντικών βαρών προδίδει επίσης την ύπαρξη υφαντουργικής δραστηριότητας σε ένα χώρο 40, ενώ η εύρεση κυψελών σε υπαίθριους ή ημιυπαίθριους χώρους υποδηλώνει την ενασχόληση των ενοίκων με τη μελισσοκομία. Δεν αποκλείεται βέβαια η συχνή αλλαγή χρήσης ή και η αχρήστευση ορισμένων δωματίων κατά τη διάρκεια ζωής μιας οικίας, όπως και η συγκέντρωση και απόθεση των χρησιμοποιημένων κεραμικών αντικειμένων σε συγκεκριμένους χώρους πριν από την επαναχρησιμοποίηση μιας κατοικίας 41, γεγονός που συσκοτίζει την εικόνα της πρωταρχικής λειτουργίας των χώρων αυτών. 38 Στην καλύτερη περίπτωση, τα ψηφιδωτά ή οι ελάχιστες τοιχογραφίες που σώζονται, μετατρέπονται σε μουσειακά εκθέματα, όπως το ψηφιδωτό δάπεδο και οι τοίχοι του τρικλινίου της οικίας από την οδό Λαπιθών 7 της Θεσσαλονίκης, που εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Ωστόσο, ελάχιστες από τις κατοικίες της ύστερης αρχαιότητας είναι επισκέψιμες. Ακόμη και οι πολύ γνωστές αθηναϊκές οικίες στη βόρεια κλιτύ του Αρείου Πάγου βρίσκονται εκτός του επισκέψιμου χώρου της Αρχαίας Αγοράς. Αν το πιλοτικό πρόγραμμα επίσκεψης των πρωτοβυζαντινών καταλοίπων των Δελφών με ηλεκτρονικά μέσα, που εκπονήθηκε με τη βοήθεια της αρχιτέκτονος Κ. Δήμου και παρουσιάστηκε πρόσφατα στο 21ο Διεθνές Βυζαντινολογικό Συνέδριο στο Λονδίνο (βλ. P. Petridis, «Promoting a Little Known Period of a Well Known Archaeological Site: the Case of Early Byzantine Delphi», Proceedings of the 21st International Congress of Byzantine Studies. London, κώς, τουλάχιστον στο χώρο της Νοτιοανατολικής Έπαυλης, ευελπιστούμε ότι θα λειτουργήσει ως πρότυπο για την ανάδειξη και άλλων κοσμικών μνημείων της περιόδου. 39 Χρειάζεται βεβαίως μεγάλη προσοχή στη μελέτη των κινητών ευρημάτων που βρέθηκαν σε ένα χώρο: για παράδειγμα, η ερμηνεία των σιγμοειδών ή κυκλικών τραπεζών με λοβούς ως αντικειμένων αποκλειστικά λατρευτικής χρήσης («τράπεζες αγαπών») έχει οδηγήσει σε σοβαρές παρερμηνείες, όπως στην περίπτωση της επιχειρηματολογίας για τη χριστιανική πίστη των νέων ιδιοκτητών της οικίας Ω (ή «οικίας των γλυπτών») στην Αθήνα. Βλ. σχετικά Sodini, «Habitat», 349 υποσημ Ο Σιδώνιος Απολλινάριος (Epistulae Π, 2, 9) αναφέρει ότι στην έπαυλη του στο Avitacum, κοντά στο τρικλίνιο των γυναικών (triclinium matronalis) βρισκόταν το εργαστήριο υφαντικής (textrino). 41 Μία τέτοια περίπτωση έχουμε στη Νοτιοανατολική Έπαυλη August 2006, II. Abstracts of Panel Papers, 282), υλοποιηθεί τελι- στους Δελφούς, όπου οι βιοτέχνες κατά την εγκατάσταση τους 253

9 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ Εικ. 4. Οικία στο Διμηνιό. Εκείνα όμως που είναι αδύνατο να ταυτιστούν με ασφάλεια είναι τα πολλά δωμάτια πολύ διαφορετικών μεγεθών που συναντά κανείς σε παράταξη κατά μήκος ενός διαδρόμου ή γύρω από μια αυλή ή, ακόμη, και να επικοινωνούν μεταξύ τους με ανοίγματα. Αν για όσα βρίσκονται στον όροφο μπορούμε να υποθέσουμε ότι ήταν υπνοδωμάτια και χώροι διημέρευσης γυναικών και παιδιών, τα δωμάτια του ισογείου υποθέτουμε, χωρίς αυτό να τεκμηριώνεται πάντοτε με βεβαιότητα, ότι θα χρησίμευαν ως χώροι αποθήκευσης, παρασκευής τροφής, σταβλισμού ζώων, διαμονής των υπηρετών, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά όταν βρίσκονται πάνω σε κεντρικό δρόμο και έχουν πρόσβαση προς αυτόν, θα μπορούσαν να έχουν και εμπορική χρήση 42. Δεν πρέπει να παραβλέπουμε επίσης τη μεγάλη πιθανότητα ύπαρξης βιβλιοθηκών και χώρων μελέτης 43 που θα υπήρχαν στον όροφο, μακριά από τους θορύβους του ισογείου και του δρόμου. Η ταύτιση των τελευταίων δεν έχει απασχολήσει μέχρι τώρα την έρευνα, αλλά είναι λογικό να υποθέσουμε ότι οι ιδιοκτήτες τέτοιων σπιτιών θα διέθεταν προσωπική βιβλιοθήκη και χώρο μελέτης, ειδικά αν ήταν καλλιεργημένοι ή ακόμη περισσότερο αν επρόκειτο για επαγγελματίες συγγραφείς ή φιλοσόφους, στους οποίους η έρευνα έχει αποδώσει με μεγάλη ευκολία την ιδιοκτησία συγκεκριμένων οικιών στην Αθήνα 44, ακόμη και αν τίποτε δεν τις ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα πλούσια σπίτια της πόλης. Τέλος, μια άλλη κατηγορία δυσερμήνευτων δωματίων είναι όσα έχουν τρίβηλο άνοιγμα, που δεν είναι όμως τα μεγαλύτερα της οικίας: τέτοια συναντούμε σε οικίες στο Διμηνιό 45 (Εικ. 4), τις Φθιώτιδες Θήβες 46 (Εικ. 5) και τη Θεσσαλονίκη 47 (Εικ. 6).Τρίβηλα διαθέτουν μερικές φορές και τα τρικλίνια 48 αλλά η περίπτωση αυτή δεν αφορά παραδείγματα που αναφέρθηκαν γιατί τα τρικλίνια τους ξεχωρίζουν σαφώς, το ένα από την αψίδα του και το άλλο από το μέγεθος του. Η σχετικά κεντρική θέση των δωματίων αυτών, που γειτνιάζουν με τα τρικλίνια και διαθέτουν είσοδο από την κεντρική αυλή ή τον κεντρικό διάδρομο και η μνημειακότητα της εισόδου τους με το τρίβηλο είναι δηλωτικές της σημασίας τους και ίσως μιας κοινής χρήσης από διαφορετικές κατηγορίες στους χώρους της εγκαταλελειμμένης οικίας συγκέντρωσαν και πέταξαν σε συγκεκριμένα σημεία την κεραμική που είχε χρησιμοποιηθεί από τους τελευταίους ενοίκους. 42 Morrisson - Sodini, ό.π. (υποσημ. 3), 179 υποσημ. 53. Sodini, «Habitat urbain», 387. Την ίδια χρήση πιθανώς είχαν και τα ανατολικότερα από τα δωμάτια της οικίας που αποκαλύφθηκε ανατολικά της βιβλιοθήκης του Πανταίνου (βλ. κάτοψη στο T.L. Shear, Hesperia 44 (1975), 334, εικ. 1). 43 Ο Σιδώνιος Απολλινάριος και πάλι, αυτή η τόσο πολύτιμη πηγή για τη ζωή στο δυτικό ρωμαϊκό κράτος του 5ου αιώνα μ.χ., αναφέρει την ύπαρξη πλούσιας βιβλιοθήκης στην οικία εύπορης οικογένειας της Γαλατίας (Epistulae Π, 9.4 : «hue libri adfatim in promptu»). 44 Όπως π.χ. την οικία της οδού Μακρυγιάννη (J. Travlos, Hesperia 43 (1974), 506 εικ. 2). Για την ανασκαφή της οικίας βλ. Ό. Αλεξανδρή, ΑΔ 23 (1968), Χρονικά, Η ίδια, Azi 24 (1969), Χρονικά, 56, σχέδ. 23. Για μία ενδιαφέρουσα και εμπεριστατωμένη επιχειρηματολογία εναντίον της ερμηνείας όλων αυτών των οικιών ως φιλοσοφικών σχολών, βλ. Sodini, «Habitat», Η μόνη που θα μπορούσε να ταυτιστεί με σχετική ασφάλεια με σπίτι φιλοσόφου είναι η οικία του Πρόκλου, βλ. Α. Karivieri, «The "House of Proclus" on the Southern Slope of the Acropolis: A Contribution» στο P. Castren (επιμ.), Post-Herulian Athens: Aspects of Life and Culture in Athens AD , Helsinki 1994, A. K. Orlandos, «Les monuments paléochrétiens découverts ou étudiés en Grèce de 1938 à 1954», Actes du Ve Congrès International darchéologie chrétienne. Aix-en-Provence, septembre 1954, StACr 22, Πόλη του Βατικανού - Παρίσι 1957, Γ. Α. Σωτηρίου, «Άνασκαφαί èv Νέα Αγχιάλω», ΠΑΕ 1939, Καρύδας, ό.π. (υποσημ. 36), 261 σχέδ Άλλοτε στην είσοδο τους, όπως στην οικία του Γερακάρη στο Άργος (Akerstrom-Hougen, ό.π. (υποσημ. 15), 18 εικ. 5), σε μια οικία στα Μέγαρα (Ι. Θρεψιάδης -1. Τραυλός, «Ανασκαφικαί έρευναι εν Μεγάροις» ΠΑΕ 1934,40 εικ. 1) ή σε οικίες της Θεσσαλονίκης (Καρύδας, «Παλαιοχριστιανικές οικίες», ό.π. (υποσημ. 11), 578 σχέδ. 6), και άλλοτε στο ύψος της χορδής της αψίδας, όπως στο τρικλίνιο του ορόφου της οικίας ανατολικά της βιβλιοθήκης του Πανταίνου στην Αθήνα (Shear, ό.π. (υποσημ. 42). 254

10 / ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ατόμων που διαβιούν στην οικία ή και επισκέπτες. Μια γοητευτική υπόθεση θα ήταν η ύπαρξη εδώ χώρων ιδιωτικής λατρείας που πιθανότατα θα διέθεταν τα μεγάλα αυτά σπίτια 49, όπως έχει άλλωστε υποτεθεί για ένα χώρο με σαφή διαμόρφωση παρεκκλησίου στο «Παλάτι του Δουκός» στην Απολλωνία της Λιβύης 50. Στην οικία των Φθιώτιδων Θηβών μάλιστα το δωμάτιο διέθετε «τετράγωνον βάθρον διά κουρασανίου καλώς έκτισμένον» 51 «περιβαλλόμενον δι' οχετού» 52 μπροστά ακριβώς από το τρίβηλο. Μήπως σε αυτό το βάθρο από κονίαμα είχε πακτωθεί μαρμάρινη τράπεζα, όπως εικάζεται για ανάλογη κατασκευή στο κέντρο τρικλινίου στα Μέγαρα 53 ; Σε αυτή την περίπτωση, αν δεν πρόκειται για τράπεζα φαγητού, μήπως η χρήση της ήταν λατρευτική; 4. Η τυπολογία της αστικής οικίας Ο Sodini, με βάση τις κατόψεις, εξετάζει χωριστά τα πολυτελέστερα από αυτά τα οικοδομήματα (constructions d'ampleur exceptionelle) και τις φτωχικές κατοικίες (habitat pauvre, sans circulation cohérente) και κατατάσσει τις υπόλοιπες (αυτές που κυρίως εξετάζουμε εδώ) σε: α) οικίες με δωμάτια που διατάσσονται γύρω από μια περίστυλη αυλή και β) σε οικίες με πολλά δωμάτια χωρίς κεντρική αυλή 54. Ακολουθώντας την ίδια συλλογιστική κατηγοριοποίησης, σε σχέση όχι μόνο με τον τύπο αλλά και με τον αριθμό των αύλειων χώρων που αναγνωρίζουμε στην κάτοψη 55, θα μπορούσαμε να διακρίνουμε τις αστικές οικίες που έχουν ως τώρα αποκαλυφθεί στον ελλαδικό χώρο (εξαιρούνται τα «παλάτια» ή τα φτωχικά σπίτια) σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: 1. Οικίες που διαθέτουν περισσότερες από μία αυλές, όπως οι οικίες Β και Ω στην Αθήνα 56, η έπαυλη βόρεια του Γυμνασίου στη Μεσσήνη 57, η οικία της νησίδας 4 στους Φιλίππους 58 ή η Νοτιοανατολική Έπαυλη και η οικία Η στους Δελφούς 59. Πρόκειται για την κατηγορία με τα μεγαλύτερα σε εμβαδόν κτήρια. Στις μνημειακό- Εικ. 5. Οικία στις Φθιώτιδες Θήβες. 49 Ο Ορλάνδος άλλωστε, ό.π. (υποσημ. 45), ονομάζει το χώρο αυτό «οίκο». 50 S. Ellis, «The Palace of the Dux at Apollonia and Related Houses», στο G. Barker - J. Lloyd - J. Reynolds (επιμ.), Cyrenaica in Antiquity; Οξφόρδη 1983, Curcic, ό.π. (υποσημ. 21), 230 και εικ Γ. Α. Σωτηρίου, «Άνασκαφαί Νέας Αγχιάλου», ΠΑΕ1937, Ο ίδιος, ό.π. (υποσημ. 46), Sodini, «Habitat urbain», Στο ίδιο, 343 κ.ε., 370 κ.ε., 344 κ.ε. και 359 κ.ε. αντίστοιχα. 55 Συχνά βέβαια, η διάκριση σε στεγασμένους ή υπαίθριους χώ- τερες και πολυτελέστερες περιπτώσεις, μία τουλάχιστον από τις αυλές αυτές είναι περίστυλη και παίζει το ρόλο του κεντρικού αιθρίου που συνδέεται απευθείας με την είσοδο. 2. Οικίες με μία περίστυλη αυλή, όπως η οικία στα ανατολικά της βιβλιοθήκης του Πανταίνου 60, η οικία Α 61, η οικία της οδού Κέκροπος 62, καθώς και οι οικίες Γ, Η και ΣΤ στο χώρο ανέγερσης του Νέου Μουσείου Ακρορους καθίσταται δυσχερής από την κατάσταση των οικοδομικών λειψάνων και από τις (υποθετικές;) αποκαταστάσεις. 56 Frantz, ό.π. (υποσημ. 26), πίν. 26b και 27a αντίστοιχα. 57 Θέμελης, ό.π. (υποσημ. 26), εικ Γ. Γούναρης, «Παλαιοχριστιανικές κατοικίες στους Φιλίππους», 24ο Συμπόσιο ΧΑΕ, Αθήνα 2004, Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), Frantz, ό.π. (υποσημ. 26), πίν. 48β Στο ίδιο, πίν. 26α. 62 Αλεξανδρή, ό.π. (υποσημ. 44), (1969), 51-52, σχέδ

11 / ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ κία της οδού Ιουλιανού στη θεσσαλονίκη 73 και πιθανότατα την οικία στο οικόπεδο του Ο.Τ.Ε. στο Άργος 74. Το τέλος των οικιών της ύστερης αρχαιότητας Εικ. 6. Οικία στη Θεσσαλονίκη (οδός Σοφοκλέους 18-20). πόλεως 63 στην Αθήνα, η οικία των «άγριων ζώων» στους Φιλίππους 64, η οικία του Γερακάρη, η οικία στα οικόπεδα Αθανασοπούλου-Κουτρουμπή-Πασσά και η οικία στην Παλιόπυργα στο Άργος 65, η οικία D στους Δελφούς 66, η οικία της οδού Ολυμπιάδος και η οικία των οδών Αγίας Σοφίας και Σοφοκλέους στη θεσσαλονίκη Οικίες με απλή αυλή χωρίς περιστύλιο, όπως μια οικία στις Φθιώτιδες Θήβες 68, οι οικίες Ε, F και G στους Δελφούς 69, η οικία στην περιοχή του Ασκληπιείου στη Μεσσήνη 70 και οικία στην Αντίκυρα Οικίες χωρίς κεντρική ή περιφερειακή αυλή, με δωμάτια που συνήθως αυλίζονται από ένα διάδρομο, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την οικία στο Διμηνιό 72, την οι- Οι οικίες που κατατάξαμε παραπάνω, γνωρίζουν αρκετές μετατροπές στις κατόψεις τους έως τα μέσα του 6ου αιώνα. Η ασάφεια γύρω από τη χρονολόγηση των διαδοχικών φάσεων στις περισσότερες από αυτές μας στερεί τη δυνατότητα οποιωνδήποτε γενικότερων παρατηρήσεων ως προς τις αλλαγές που υπέστησαν και του εντοπισμού χρονολογικών ή τοπικών κριτηρίων για τις αλλαγές αυτές. Αλλωστε, οι παραλλαγές στις κατόψεις μοιάζουν να οφείλονται περισσότερο στην ανάγκη προσαρμογής στη διαμόρφωση του οικοπέδου ή στις επιθυμίες των ιδιοκτητών, παρά στην ύπαρξη τοπικών ή εποχικών συνηθειών. Ριζικές αλλαγές στη μορφή και τη χρήση των αστικών οικιών στον ελλαδικό χώρο συναντούμε από το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα. Τα βαθύτερα αίτια πρέπει να αναζητηθούν σε σύνθετα φαινόμενα, όπως η οικονομική κρίση, οι πολιτισμικές και δημογραφικές αλλαγές και φυσικά στον αντίκτυπο όλων αυτών στην τοπική αριστοκρατία. Σε όλη την έκταση της αυτοκρατορίας διαπιστώνεται μια σταδιακή εγκατάλειψη των αστικών επαύλεων ή η συστηματική διαίρεση των ευρύχωρων δωματίων τους σε μικρότερα, για τη στέγαση προφανώς περισσοτέρων οικογενειών 75. Συχνή είναι και η αλλαγή χρήσης από χώρων κατοίκησης σε χώρους βιοτεχνικών δραστηριοτήτων 76. Μια μικρή επαρχιακή πόλη, όπως οι Δελφοί, προσφέρουν αρκετά παραδείγματα τέτοιων οικιών 77 : προς το τέλος του 6ου αιώνα, σε κακή κατάσταση ήδη και με τα περισσότερα ανοίγματα πρό- 63 Ελευθεράτου (επιμ.), ό.π. (υποσημ. 30), Provost - Foschia, ό.π. (υποσημ. 24). 65 Oikonomou-Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), 59-60,62-63,67, Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), 199, σχέδ. στη σ Καρύδας, ό.π. (υποσημ. 11), , σχέδ. 6 στη σ Ο ίδιος, ό.π. (υποσημ. 36). 68 Σωτηρίου, ό.π. (υποσημ. 46). Η οικία, που σχολιάστηκε και σχετικά με το τρίβηλό της (βλ. παραπάνω), ανήκει μάλλον σε αυτή την κατηγορία παρά σε εκείνη χωρίς αυλή (Sodini, «Habitat urbain», 367, εικ. 21 στη σ. 368) δεδομένου ότι η μαρμαροστρωμένη αίθουσα με τη φιάλη στο εσωτερικό της είναι μάλλον η κεντρική αυλή, ενώ η υπόστυλη αίθουσα στα δυτικά της είναι ασφαλώς ένα μη αψιδωτό τρικλίνιο, όπως μαρτυρούν οι διαστάσεις της και οι τέσσερις αίθουσες που την πλαισιώνουν από τις δύο πλευρές, όπως ακριβώς και σε άλλα παραδείγματα που προαναφέραμε (βλ. υποσημ. 15). 69 Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), , σχέδ. στη σ Θέμελης, ό.π. (υποσημ. 27), 35-37, εικ. 17 αριθ Κουρέντα-Ραπτάκη, ό.π. (υποσημ. 33), , σχέδ Orlandos, ό.π. (υποσημ. 45), Παπαζώτος, ό.π. (υποσημ. 15). Καρύδας, ό.π. (υποσημ. 15). Στην αρχική του μορφή ο διάδρομος της οικίας ίσως αποτελούσε τη βόρεια πλευρά ενός αίθριου. 74 Oikonomou-Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), 67-68, εικ Για τις ερμηνείες της διαίρεσης των χώρων ή την αλλαγή χρήσης των πλούσιων οικιών βλ. Saradi, ό.π. (υποσημ. 4), 168, J.-P. Sodini, «Résidences de l'antiquité tardive : quelques remarques sur leur évolution (IVe-VIIe s.)», 24ο Συμπόσιο XAE, Αθήνα 2004, Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), 198,200,

12 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ χείρα φραγμένα, οι αστικές οικίες των Δελφών είτε στεγάζουν στους χώρους τους βιοτεχνικές εγκαταστάσεις (αγγειοπλαστεία, μεταλλουργεία, βαφεία ή βυρσοδεψεία) είτε αποδίδονται σε περισσότερους ιδιοκτήτες που διαιρούν τα ευρύχωρα δωμάτια σε μικρότερους χώρους, καταστρέφοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα ψηφιδωτά που κάλυπταν τα δάπεδα. Παρόμοιες μετασκευές πιστοποιούνται και σε οικίες της Θεσσαλονίκης 78. Στους Φιλίππους, στο τελευταίο τέταρτο του 6ου αιώνα, μια πολυτελέστατη κατοικία καταλαμβάνεται από αγροτικές εγκαταστάσεις και αποθήκες 79. Στη Θάσο, μια αστική έπαυλη επαναχρησιμοποιείται μερικώς στο τελευταίο τέταρτο του 6ου και στις δύο πρώτες δεκαετίες του 7ου αιώνα - αφαιρούνται οι μαρμάρινες επενδύσεις, φράσσονται πολλά ανοίγματα και προστίθενται αμελείς κατασκευές 80. Στην Αθήνα, στο τρικλίνιο της οικίας της οδού Μακρυγιάννη εγκαθίσταται κεραμεικό εργαστήριο 81 που δηλώνει, και σε αυτή την περίπτωση, την επαναχρησιμοποίηση του χώρου για σκοπούς βιοτεχνικούς μετά την εγκατάλειψη του κτηρίου ως κατοικίας. Παρά την αποσπασματικότητα του και τις δυσκολίες στην ερμηνεία του, που τονίστηκαν παραπάνω, το υλικό αυτό αποτελεί έναν από τους πιο εύγλωττους μάρτυρες της ιστορίας των πόλεων κατά την ύστερη αρχαιότητα. Καθρεφτίζει τις αισθητικές επιλογές και την οικονομική κατάσταση των ιδιοκτητών, τις αρχιτεκτονικές λύσεις και τα υλικά που επέλεγαν σε κάθε εποχή και κυρίως βοηθά, περισσότερο από την εκκλησιαστική αρχιτεκτονική την οποία διακρίνει μια συνέχεια, στη διαλεύκανση φαινομένων του τέλους της ύστερης αρχαιότητας, όπως η εγκατάλειψη συνοικιών ή ολόκληρων πόλεων. Η απόκρυψη θησαυρών, η εγκατάσταση βιοτεχνών ή η διάσπαση μεγάλων χώρων σε μικρότερες ενότητες, η ύπαρξη ή η απουσία ιχνών βίαιης καταστροφής, όταν εντοπίζονται στις οικίες με προσεκτική μελέτη της στρωματογραφίας, βοηθούν την καλύτερη κατανόηση και στην ασφαλέστερη χρονολόγηση της τελευταίας φάσης των πόλεων κατά την ύστερη αρχαιότητα. Επίσης, παρά το ότι τα ελλαδικά σπίτια υστερούν σημαντικά ως προς την πολυτέλεια των συγχρόνων τους στη Μικρά Ασία, τη Βόρεια Αφρική ή τη Ιταλία, η γενικότερη τυπολογική συγγένεια επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά τον κοινό τρόπο ζωής των ευπορότερων τάξεων σε όλη την έκταση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. 78 Καρύδας, «Η εξέλιξη της παλαιοχριστιανικής οικίας στη Θεσσαλονίκη», ό.π. (υποσημ. 11), Γούναρης - Βελένης, ό.π. (υποσημ. 5), 726. Sodini, «Habitat urbain», 461. Οι ανασκαφείς χρονολογούν τη μετατροπή στο β' μισό του αιώνα, ο Sodini στο τελευταίο τέταρτο. 80 F. Blonde - Α. Muller - D. Mulliez, BCH108 (1984), 876. Σγουρού κ.ά., ό.π. (υποσημ. 19), 46, Αλεξανδρή, ό.π. (υποσημ. 44) (1968), 74. Προέλευση φωτογραφιών Εικ. 1 και 2: M. Sève, «Le forum de Philippes», L'espace grec: 150 ans de fouilles de l'école française d'athènes, εικ. στις σ. 124 και 129 αντιστοίχως. Εικ. 3: Σχέδιο Α. Badie - Κ. Δήμου. Εικ. 4: Α. Κ. Orlandos, «Les monuments paléochrétiens découverts ou étudiés en Grèce de 1938 à 1954», Actes du Ve Congrès International d'archéologie chrétienne, StACr 22, Πόλη του Βατικανού-Παρίσι 1957,116. Εικ. 5: Γ. Α. Σωτηρίου, «Άνασκαφαί εν Νέα Άγχιάλω», ΠΑΕ 1939, εικ. 1. Εικ. 6: Ν. Καρύδας, «Ανασκαφές βόρεια της παλαιοχριστιανικής οικίας με το τρικλίνιο στην οδό Σοφοκλέους 18-20», ΑΕΜΘ 14 (2000), 261 σχέδ

13 Platon Petridis OBSERVATIONS SUR LES VILLES ET LES VILLAS URBAINES DE LA GRÈCE PENDANT L'ANTIQUITÉ TARDIVE J usqu'au Ve siècle, les modèles d'organisation du tissu urbain restent inchangés : les lieux d'utilité publique occupent le cœur de la ville et sont nettement distingués des lieux d'habitation qui se limitent au périmètre du centre et sont souvent organisés en îlots. Les données changent avant le début du Vie siècle avec l'affaiblissement des aristocraties locales et la montée du pouvoir de l'église. Cette dernière intervient désormais de manière radicale à la physionomie de l'espace urbain avec la fondation de lieux de culte de grandes dimensions qui occupent souvent l'espace d'anciens bâtiments désaffectés sans se soucier trop de la circulation antérieure. La ville de Philippes (Fig. 1 et 2) constitue un bon exemple des changements qui ont lieu sur le tissu urbain au Vie siècle avec la désaffection du Forum, la construction de bâtiments chrétiens comme la Basilique Β sur l'ancienne Palestre ou la condamnation par la construction de l'octogone de certains passages qui permettaient la circulation autour du Forum. Si, de l'ensemble du tissu urbain nous passons à sa cellule de base, l'habitat urbain, nous réalisons qu'en gros, les plans des grandes villas urbaines adoptent le modèle hérité de l'époque hellénistique avec une entrée principale, une grande cour intérieure et une pièce de réception de position centrale. Cette pièce, l'ancien andrôn, s'appelle désormais triclinium et une riche villa peut en posséder plusieurs. Elle aboutit sur un des côtés étroits en abside, souvent ornée de niches ; elle est entourée de pièces plus petites utilisées probablement comme pièces de service. Une série d'autres espaces, ouverts ou fermés, se développent sur un ou plusieurs niveaux couvrant des besoins diverses et variés de la vie quotidienne (Fig. 3). Pour l'interprétation de certaines pièces les critères morphologiques ne suffisent pas : nous devons examiner les objets découverts ou consulter les textes qui sont parfois très éloquents sur les habitudes des gens et la présence ou la séparation des espaces dans une villa selon, par exemple, le sexe. Certaines pièces pourraient même être interprétées comme des lieux de culte privé (Fig. 4,5 et 6). Les données archéologiques sur les riches maisons de la Grèce pendant l'antiquité Tardive sont plutôt fragmentaires, provenant essentiellement de fouilles de sauvetage. La nature de ces fouilles et le manque d'intérêt pour l'architecture non religieuse prescrit leur sort : ces villas sont le plus souvent rebouchées ou démolies sans possibilité de découverte de leur plan et d'une étude comparative. Les villas dont nous possédons actuellement un plan complet sont peu nombreuses : les exemplaires recensés proviennent de Philippes, de Delphes, d'athènes et de Messene. Deux articles de J.-P. Sodini font le point sur le sujet jusqu'en À ce recensement, nous ajoutons dans cet article des exemplaires découverts ou étudiés ces dix dernières années à Athènes, Thèbes, Antikyra, Argos, Delphes, Thessalonique et Thasos. Toutes ces villas peuvent être classées en quatre catégories selon l'existence ou non de cours intérieures, selon le nombre et selon la forme des cours. Les riches maisons connaissent des modifications dans leurs plans au courant du Vie siècle. Vers la fin de ce siècle, les transformation deviennent plus radicales : séparation des grands espaces en plus petits, bouchage des passages, changement d'usage qui présuppose l'abandon par les anciens propriétaires. Les causes, politiques, économiques, démographiques ou autres sont très complexes. Le sort de ces villas semble refléter celui des villes de l'antiquité Tardive, tandis que certaines parentés typologiques avec leurs homologues de l'asie Mineure, de l'italie ou de l'afrique prouvent une forte ressemblance dans le mode de vie des classes aisées dans l'empire. 258

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΧΑΜΕΝΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ NAIF ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ. Ι ΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΑΝ ΘΕΜΑ ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Από τότε ως σήμερα, όμως,

Από τότε ως σήμερα, όμως, Παράδοση και καινοτομία στις οικίες της ρωμαϊκής Αθήνας Δρ Paolo Bonini Καθηγητής Ιστορίας Αρχαίας Τέχνης, Ακαδημία Καλών Τεχνών «Santa Giulia», Μπρέσα, Ιταλία Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 τα έγκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ. Ε.:ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΕΛΠ 42 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ. Ε.:ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΕΛΠ 42 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ. Ε.:ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΕΛΠ 42 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 Θέμα: Αναζητείστε ομοιότητες και διαφορές στη μορφή των πόλεων της Παλαιοχριστιανικής

Διαβάστε περισσότερα

Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010

Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010 Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010 Une mission d entreprises françaises en Grèce a été organisée par la ME Ubifrance, à l occasion du salon International ENERGY PHOTOVOLTAIC

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 7 Α' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Κλιτύες Ακρόπολης Η σπουδαιότερη ανακάλυψη στη Νότια Κλιτύ της Ακρόπολης στη διάρκεια των εργασιών της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Πλήρης απουσία του Παρθενώνα από τη δυτική Αναγέννηση όταν η Ακρόπολη ήταν παλάτι του Φλωρεντίνου δούκα Acciauoli Ο Παρθενώνας

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Χαρκιολάκης. Αρχιτέκτων Μηχανικός Δ/ντης Δ.Α.Ν.Σ.Μ.- ΥΠ.ΠΟ

Ν. Χαρκιολάκης. Αρχιτέκτων Μηχανικός Δ/ντης Δ.Α.Ν.Σ.Μ.- ΥΠ.ΠΟ Ν. Χαρκιολάκης Αρχιτέκτων Μηχανικός Δ/ντης Δ.Α.Ν.Σ.Μ.- ΥΠ.ΠΟ Αναστήλωση, ανάδειξη και βελτίωση της επισκεψιμότητας τωνμνημείωνκαιτων Μνημειακών Συνόλων της Περιοχής της Πλάκας Το σχέδιο του Κλεάνθη και

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Νίκος Σουλιώτης Κοινωνιολόγος Ερευνητής Δ βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Σπουδές Πτυχίο Κοινωνιολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Εισαγωγή Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

Ένας ζωντανός πολιτισμικός οργανισμός, ένα ζωτικό κύτταρο της τοπικής κοινωνίας

Ένας ζωντανός πολιτισμικός οργανισμός, ένα ζωτικό κύτταρο της τοπικής κοινωνίας Ένας ζωντανός πολιτισμικός οργανισμός, ένα ζωτικό κύτταρο της τοπικής κοινωνίας Το Βυζαντινό Μουσείο Φθιώτιδας είναι το μοναδικό αμιγώς Βυζαντινό Μουσείο στη Στερεά Ελλάδα. Εγκαινιάστηκε το 2007 στην Υπάτη

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικό (ανεξάρτητα με δυναμικότητα) 120 τ.μ. (και να είναι θερμαινόμενη τουλάχιστο 20 κελσίου)

Υποχρεωτικό (ανεξάρτητα με δυναμικότητα) 120 τ.μ. (και να είναι θερμαινόμενη τουλάχιστο 20 κελσίου) 1 Οι περί Ξενοδοχείων και Τουριστικών Καταλυμάτων (Οργανωμένα Διαμερίσματα και Τουριστικά Χωριά) Κανονισμοί του 1993-2005 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΩΝ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΧΩΡΙΩΝ 1. Θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH S0 ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο (25.1.2013) ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες Συζήτηση για το ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ που συμπληρώθηκε στο σεμινάριο και πρόταση για το προτεινόμενο τελικό φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Νοεμβρίου 2014 ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011 Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις Μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας και ελέγχου όλων των μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΠ 12 ΕΛΠ 12 Απαντήστε σε τρία (3) από τα παρακάτω πέντε (5) θέματα. Θέμα 1. Το μυκηναϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων Οµάδα εργασίας Ξενοφών Γιαννάκης Πρόδροµος Νικηφορίδης Κυριακή Πετρίδου Παρασκευή Ταράνη Το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται απόέντονηοικιστικήπυκνότητα, η οποία καθιστά εξαιρετικά πολύτιµη

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ I ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΟΡΝΗΛΙΑ ΧΑΤΖΗΑΣΛΑΝΗ, ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΪΜΑΡΑ, ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Η σχολική χρονιά 2009-2010 ξεκίνησε για τον Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012 1 Οδός Ιδιοκτησία Αρχαιολογικός χαρακτήρας Βιβλιογραφία Έτος ανασκαφής Βάθος 1 Πατησίων και Καποδιστρίου 2 Αιόλου από Σταδίου Σοφοκλέους (έργα Υ.Δ.Ρ.Ε.Ξ.) 3 Σταδίου 61 [πρώην Κυπριακή Αγορά] Κανελλάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 15 Γ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Στην Αθήνα διεξήχθησαν κατά τα έτη 20002010 συνολικά 298 σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα ιδιωτών ή σε δημόσια έργα (ΜΕΤΡΟ) και πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΘΕΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΑΝΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΘΕΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΑΝΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΘΕΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΑΝΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Α. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ- ΕΠΚΑ Θέατρο Διονύσου, Ωδείο Περικλέους ς Αθήνα Α ΕΠΚΑ Ηρώδειο ς Αθήνα Α ΕΠΚΑ Θέατρο Αχαρνών Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΙΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ

ΔΗΜΟΣ ΙΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΔΗΜΟΣ ΙΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ 0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διαμόρφωση των στόχων για το πρόγραμμα ΔΑΦΝΗ προέκυψε κατόπιν του σχετικού σχεδιασμού του Δήμου Ιητών και με βάση την έκθεση που εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΕ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Ομάδα εργασίας: ΒΑΝΝΑ ΝΙΝΙΟΥ ΚΙΝΔΕΛΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΕ ΕΠΚΑ-ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία

Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Περιοδική Έκθεση Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Μια έκθεση που παρουσιάζει την εξέλιξη της σκέψης των Αρχαίων Ελλήνων,

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ 1 η μέρα: ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο Ν. Καζαντάκης. Επιβίβαση στο αεροσκάφος και με απευθείας πτήση αναχώρηση για την Θεσσαλονίκη. Άφιξη και αναχώρηση για μια πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Ministère de l Éducation et des Cultes, de la Culture et du Sport Certification en Langue Française NIVEAUX

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ταχ. Δ/νση : 1ο χλμ Μυτιλήνης - Λουτρών Μυτιλήνη Ταχ.Κώδικας : 81100 Πληροφορίες : ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΧΑΤΖΕΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ (ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Εθνικού Αρχείου, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας Υπουργός Αναπληρωτής Υπουργός Γραφείο Νομοθετικής Πρωτοβουλίας Εκπαιδευτικής Πολιτικής & Θρησκευμάτων Πολιτικής Τομέων & Δ. Ανθρ. Πόρων Υ Γενική Οικονομικών Υπηρεσιών Υ Γενική και Γενική Αναστήλωσης, Μουσείων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΔΕΙΑΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΥΚΤΗΡΙΟΥ ΟΙΚΟΥ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΔΕΙΑΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΥΚΤΗΡΙΟΥ ΟΙΚΟΥ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων, Γενική Διεύθυνση Θρησκευμάτων Διεύθυνση Ετεροδόξων Ετεροθρήσκων, Αν. Παπανδρέου 37,151 80, Μαρούσι Η άδεια ίδρυσης και λειτουργίας ναού/

Διαβάστε περισσότερα

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση»

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» Το έργο «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Μακεδονία Θράκη 2007-2013» στις 6 Απριλίου 2011 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το Φεβρουάριο 2014.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων του Δήμου Ηρακλείου συνέταξε μελέτη με τίτλο «Συμπληρωματικές εργασίες κτιρίου πλατείας

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

Πλέγμα επεμβάσεων εκατέρωθεν της Ζώνης των Σταθμών Λαρίσης Πελοποννήσου Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΤΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ -ΠΑΤΗΣΙΑ

Πλέγμα επεμβάσεων εκατέρωθεν της Ζώνης των Σταθμών Λαρίσης Πελοποννήσου Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΤΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ -ΠΑΤΗΣΙΑ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΟΖΑΝΗ ΑΡΙΑΔΝΗ, ΕΠ.ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Ε.Μ.Π ΜΑΡΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ, ΕΚΛΕΓΜΕΝΗ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Ε.Μ.Π ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ, ΥΠ. ΔΙΔΑΚΤΩΡ Ε.Μ.Π ΛΑΣΚΑΡΗ ΑΝΝΑ, ΥΠ. ΔΙΔΑΚΤΩΡ Ε.Μ.Π ΓΑΛΑΤΟΥΛΑ ΤΕΡΕΖΑ, ΥΠ. ΔΙΔΑΚΤΩΡ Ε.Μ.Π

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική, Εκπαιδευτική, Ερευνητική δραστηριότητα κατά την τελευταία δεκαετία.

Επιστημονική, Εκπαιδευτική, Ερευνητική δραστηριότητα κατά την τελευταία δεκαετία. Επιστημονική, Εκπαιδευτική, Ερευνητική δραστηριότητα κατά την τελευταία δεκαετία. Όνομα, ειδικότητα, θέση στο Ίδρυμα: Γιώργος Παρμενίδης, αρχιτέκτων μηχανικός, δρ. Καθηγητής στην περιοχή του Αρχιτεκτονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ H παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Platon PETRIDIS Domaines de recherche Adresses Professionnelle Personnelle Courriel Activité professionnelle Titres universitaires

Platon PETRIDIS Domaines de recherche Adresses Professionnelle Personnelle Courriel Activité professionnelle Titres universitaires Platon PETRIDIS Professeur Associé d Archéologie Byzantine Domaines de recherche - Archéologie protobyzantine - Céramique - Architecture - Topographie Adresses Professionnelle Université d Athènes Département

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 33 1η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΤΤΙΚΗ Μεσόγεια Οι ανασκαφικές έρευνες επικεντρώθηκαν σε δύο τομείς: 1) στη συνέχιση της αποκάλυψης ερειπωμένων βυζαντινών ναών, που είχε αρχίσει από παλαιότερα με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

PEARLS OF CRETE HOLIDAY RESIDENCES ΟΙΚΟΠΕΔΟ 1 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

PEARLS OF CRETE HOLIDAY RESIDENCES ΟΙΚΟΠΕΔΟ 1 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ PEARLS OF CRETE HOLIDAY RESIDENCES ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕΔΟ 1 Το οικόπεδο 1 είναι 935,12m 2 και αποτελείται από μία πολυκατοικία με υπόγειο, ισόγειο και ένα όροφο. Το σύνολο των διαμερισμάτων της είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ : ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ σελ : 2 ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ σελ: 3-22. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ σελ : 24

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ : ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ σελ : 2 ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ σελ: 3-22. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ σελ : 24 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ : ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ σελ : 2 ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ σελ: 3-22 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ σελ : 4 Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ. σελ : 6 O ΙΔΙΟΣ Ο ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Η ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι,

Διαβάστε περισσότερα

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών.

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών. BΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΟΥΡΑΚΗ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Συντηρήτρια έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Ζωγράφος Καθηγήτρια εφαρμογών στο τμήμα συντήρηση Αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στο Τ.Ε.Ι/Αθηνών Κυδαντιδών 33 11851 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΥΦΟΣ. Kinsterna Hotel & Spa

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΥΦΟΣ. Kinsterna Hotel & Spa APXITEKTONIKH ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΥΦΟΣ κείμενο Μαρία Νικολακοπούλου φωτογράφηση Cathy Cunliffe Kinsterna Hotel & Spa Το αρχοντικό βρίσκεται 8 Km νότια της Μονεμβασιάς και χτίστηκε σε διαφορετικές φάσεις έως τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ UNIFICATION OF ATHENS ARCHAEOLOGICAL SITES S.A.

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ UNIFICATION OF ATHENS ARCHAEOLOGICAL SITES S.A. ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΑΘΗΝΑΣ Α.Ε. UNIFICATION OF ATHENS ARCHAEOLOGICAL SITES S.A. ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΑΘΗΝΑΣ UNIFICATION OF ATHENS ARCHAEOLOGICAL SITES Κοινό Πρόγραμμα ΥΠΕΧΩΔΕ - ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΓΕΝΙΚΑ: Το Βυζάντιο συνέχισε την παράδοση της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας στον τομέα των επιστημών. Αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι στο Βυζάντιο δεν υπήρξαν τεχνολογικές καινοτομίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ : Δήμος Ρεθυμνου. ΘΕΣΗ : Εντός οικισμού Γερανίου, Δήμοτικη Ενότητα Νικηφόρου Φωκά, Δημός Ρεθύμνου.

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ : Δήμος Ρεθυμνου. ΘΕΣΗ : Εντός οικισμού Γερανίου, Δήμοτικη Ενότητα Νικηφόρου Φωκά, Δημός Ρεθύμνου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΡΓΟ : ΑΝΕΓΕΡΣΗ 6/ΘΕΣΙΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΓΕΡΑΝΙΟΥ ΗΜΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ- ΟΤΗΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Ε.Τ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 10η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Εικ. 1. Αεροφωτογραφία του οικισμού της Ποτίδαιας. Εικ. 2. Τμήμα του διατειχίσματος. Διατείχισμα της Κασσάνδρειας Στη θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που καταστράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση καταστηµάτων Περιγραφή κτιρίου Φωτογραφικό υλικό

Παρουσίαση καταστηµάτων Περιγραφή κτιρίου Φωτογραφικό υλικό ΙΣΟΓΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΕΝΟΙΚΙΑΣΗ Λ. ΚΗΦΙΣΙΑΣ 342 & ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ, Ν. ΨΥΧΙΚΟ Παρουσίαση καταστηµάτων Περιγραφή κτιρίου Φωτογραφικό υλικό ΘΕΜΕΛΙΑ ΧΟΥΒΑΡ ΑΣ Α.Τ.Ε. Οδός Πεντέλης 110 Μαρούσι, 151 26

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 14η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Σκάλα Ερεσού. Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα. Ταφές. ΛΕΣΒΟΣ Σκάλα Ερεσού Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα Η Βασιλική του Αγίου Ανδρέα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ο ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΗΣ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Π. Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα