Παρατηρήσεις στις πόλεις και τις αστικές οικίες της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρατηρήσεις στις πόλεις και τις αστικές οικίες της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο"

Transcript

1 Παρατηρήσεις στις πόλεις και τις αστικές οικίες της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο Πλάτων ΠΕΤΡΙΔΗΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ ΑΘΗΝΑ 2008

2 Πλάτων Πετρίδης ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΑΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ*.τ\πό τη μελέτη της χωροταξικής οργάνωσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας προκύπτει η γενική παρατήρηση ότι σε επαρχίες του ανατολικού τμήματος (Pars Orientis), όπως αυτές της Θράκης, της Μακεδονίας και της Ασίας, ίσχυαν για αιώνες οι ίδιοι -λίγο πολύ- τρόποι εκμετάλλευσης του εδάφους και οργάνωσης του χώρου, ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητες του τοπίου 1. Οι αστικοί πυρήνες, μητροπόλεις ή μικρότερης έκτασης πόλεις, όπου κατοικούσαν μεγαλοϊδιοκτήτες γης, και τα χωριά, όπου διαβιούσαν οι αγρότες μικροϊδιοκτήτες, μονοπωλούσαν την εκμετάλλευση των αγροτικών εκτάσεων στις περιοχές αυτές, με ελάχιστες εξαιρέσεις 2, χωρίς τη μεσολάβηση άλλων, ανεξάρτητων μονάδων. Α ντίθετα, σε περιοχές του βόρειου και του δυτικού τμή- ματος της αυτοκρατορίας, οι αγροτικές επαύλεις (villae rusticate) παρέμεναν ένας πολύ σημαντικός παράγοντας διαχείρισης της έγγειας ιδιοκτησίας, τουλάχιστον έως τον προχωρημένο 5ο αιώνα 3. Χωροταξική οργάνωση των πόλεων Αν, από ολόκληρες γεωγραφικές περιφέρειες, περάσουμε στον τρόπο χωροταξικής οργάνωσης των πόλεων 4, θα διαπιστώσουμε ότι, ανεξάρτητα από περιοχές, τα οικιστικά μοντέλα παρέμεναν σχεδόν αναλλοίωτα έως τα τέλη του 5ου αιώνα με κυριότερα χαρακτηριστικά έναν κατά το δυνατόν κανονικό κάναβο με decumani και cardines που τέμνονται κάθετα και σαφή μέριμνα * Ευχαριστώ τους καθηγητές Jean-Pierre Sodini και Νίκο Γκιολέ για τις πολύτιμες παρατηρήσεις τους στο χειρόγραφο. 1 J.-P. Sodini, «Habitat de l'antiquité tardive (2)», Topoi 7 (1997), (στο εξής: «Habitat»). 2 Όπως οι «επαύλεις» στην Αργολίδα (F. J. Frost, «Phourkari. A Villa Complex in the Argolid (Greece)», UNA 6 (1977), ) ή έξω από την Κόρινθο (R. Μ. Rothaus, «Urban Space, Agricultural Space and Villas in Late Roman Corinth» στο P. N. Doukellis - L. G. Mendoni (επιμ.), Structures rurales et sociétés antiques, Paris 1994, Τ. E. Gregory, «An Early Byzantine Complex at Akra Sophia near Corinth», Hesperia 54 (1985), ). Δύσκολα ερμηνεύεται η χρήση της τελευταίας (κατοικία, villa rustica ή εγκατάσταση που συνδέεται με θαλάσσια δραστηριότητα;). Βλ. σχετικά Sodini, «Habitat», Sodini, «Habitat», 519. Βλ. επίσης C. Morrisson - J.-P. Sodini «The Sixth-Century Economy» στο A. E. Laiou (επιμ.), The Economic History of Byzantium. From the Seventh through the Fifteenth Century, Washington, D.C. 2002, και ειδικότερα 177 και Για τη μελέτη των πόλεων κατά την ύστερη αρχαιότητα η βιβλιογραφία είναι πλούσια. Ένα σημαντικό μέρος της υπάρχει στο L. Lavan, «The Late Antique City: a Bibliographic Essay» στο L. Lavan (επιμ.), Recent Research in Late-Antique Urbanism, JRA Suppl. 42, Portsmouth (RI), 2001,9-26. Για τον ελλαδικό χώρο η βιβλιογραφία που παρατίθεται αφορά τη Νικόπολη, τη Θεσσαλονίκη, τους Δελφούς, την Αθήνα και την Κόρινθο. Σε αυτή προστίθενται τα παρακάτω: J.-P. Sodini, «La ville de Thasos à l'époque protobyzantine : les lacunes de la topographie», Congrès international sur la Macédoine byzantine, Thessalonique 1992, Θεσσαλονίκη 1995, M. Sève, «Philippes : une ville romaine en Grèce», L'espace grec : 150 ans de fouilles de l'école française d'athènes, Παρίσι 1996, Γ. Βελένης, «Πολεοδομικά Θεσσαλονίκης», ΑΕΜΘ 10Β (1996), Μ. Καζανάκη-Λάππα, «Η Αθήνα από την ύστερη αρχαιότητα ως την τουρκική κατάκτηση», Αθήναι. Από την κλασική εποχή έως σήμερα (5ος αι. π.χ μ.χ.), Αθήνα 2000, και ειδικότερα Ν. Γκιολές, Η Αθήνα στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Πολεοδομική εξέλιξη, Αθήνα Ο. Karagiorgou, «Demetrias and Thebes: the Fortunes and Misfortunes of two Thessalian Port Cities in Late Antiquity», στο Lavan (επιμ.) ό.π., S. Provost - M. Boyd, «To πολεοδομικό σχέδιο των Φιλίππων. Τα πρώτα αποτελέσματα και οι προοπτικές ερευνών», ΑΕΜΘ 16 (2002), Π. Γ. Θέμελης - Β. Κόντη (επιμ.), Πρωτοβυζαντινή Μεσσήνη και Ολυμπία. Αστικός και αγροτικός χώρος στη δυτική Πελοπόννησο. Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου, Αθήνα, Μαΐου 1998, Αθήνα Α. Oikonomou-Laniado, Argos paléochrétienne : contribution à l'étude du Péloponnèse byzantin, Οξφόρδη Π. Γ. Θέμελης, «Eleutherna. The Protobyzantine City», Mélanges Jean- Pierre Sodini, TM 15, Παρίσι 2005, Π. Πετρίδης, «Από την Πυθία στην Αθανασία: οι Δελφοί της ύστερης αρχαιότητας υπό το φως των νέων ανασκαφικών δεδομένων», Αρχαιολογικό Έργο Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας. Πρακτικά επιστημονικής συνάντησης, Βόλος , Βόλος 2006, Για την πόλη του 6ου αιώνα ειδικότερα, εντός και εκτός ελλαδικού χώρου, βλ. Η. G. Saradi, The Byzantine City in the Sixth Century. Literary Images and Historical Reality, Αθήνα

3 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ Εικ. 1. Το forum των Φιλίππων στα μέσα τον 2ον αι. μ.χ. για αυστηρή διευθέτηση και περιχαράκωση, τόσο των χώρων «κοινής ωφελείας», όσο και των ατομικών ενδιαιτημάτων. Στον κεντρικό αστικό πυρήνα, κυρίαρχο ρόλο, τουλάχιστον έως την εμφάνιση και τον πολλαπλασιασμό των χριστιανικών οικοδομημάτων, κρατούσαν δημόσιοι χώροι και κτήρια, όπως τα fora, οι κεντρικές εμπορικές αγορές 5, τα γυμνάσια-παλαίστρες, οι χώροι υγιεινής (λουτρά και βεσπασιανές) και αναψυχής (θέατρα, ωδεία, αρένες). Τα λατρευτικά κτήρια -κυρίως των «παλαιών» θρησκειών και της αυτοκρατορικής λατρείας- βρίσκονταν, και αυτά, σε κεντρικά σημεία, άλλοτε εντεταγμένα στα fora και άλλοτε σε γειτνίαση με αυτά. Ταυτόχρονα, οι ιδιωτικές κατοικίες, όσο πλούσιες και σημαντικές και αν ήταν, μετακινούνταν στην περίμετρο του κέντρου, συνήθως οργανωμένες σε νησίδες 6. Ήδη πριν από το ξεκίνημα του 6ου αιώνα τα δεδομένα στην οργάνωση του αστικού χώρου άλλαξαν καθώς αποδυναμώθηκαν οι τοπικές κουρίες που φρόντιζαν τους χώρους κοινής ωφελείας 7 και παράλληλα αυξήθηκε ραγδαία η δύναμη της Εκκλησίας 8. Η τελευταία πα- 5 Δεν αποκλείεται βέβαια η ύπαρξη καταστημάτων ή εργαστηρίων και σε λιγότερο κεντρικά σημεία της πόλης (βλ. για παράδειγμα: Γ. Γούναρης - Γ. Βελένης, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων », ΑΕΜΘ 10Β (1996), και ειδικότερα 730σχέδ.11). 6 Το σχήμα αυτό δεν εφαρμόζεται ακριβώς στην Κωνσταντινούπολη όπου η πολυπλοκότητα του σχεδιασμού της και το μέγεθος της επιτρέπουν την εναλλαγή ιδιωτικών οικιών με δημόσιους χώρους ακόμη και στις πολύ «κεντρικές» περιοχές. Και εδώ όμως, τα περισσότερα του ενός «κέντρα» της πόλης, τα fora, συνδέονται μεταξύ τους με τη Μέση οδό και τα σημαντικότερα δημόσια κτήρια (διοικητικά, λατρευτικά ή αναψυχής) βρίσκονται γύρω από τα fora. 7 Οι Morrisson και Sodini (ό.π. (υποσημ. 3), 219) θεωρούν δεδομένη τη βαθμιαία αντικατάσταση των κουριών από τους επισκόπους συνεπικουρούμενους από μεγαλοϊδιοκτήτες γης, τραπεζίτες και εκπροσώπους της κεντρικής εξουσίας. Η άποψη αυτή δεν τυγχάνει καθολικής αποδοχής. Μια καλή βιβλιογραφική ενημέρωση γύρω από το θέμα παρέχεται στο Lavan, ό.π. (υποσημ. 4), Για την κρίση της αστικής άρχουσας τάξης βλ. και Saradi, ό.π. (υποσημ. 4), Για τον «εκχριστιανισμό» του αστικού τοπίου κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο βλ. G. Dagron, «Le christianisme dans la ville 248

4 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ Εικ. 2. Το κέντρο των Φιλίππων στα μέσα τον 6ου αι. μ.χ. ρενέβαινε πλέον δυναμικά στη διαμόρφωση του αστικού τοπίου: οι χριστιανικοί ναοί μεγάλων διαστάσεων κτίζονταν συχνά χωρίς να λαμβάνουν υπόψη προϋπάρχοντα κτήρια ή δρόμους και στα αίθρια τους ή γύρω από τις εισόδους τους μεταφέρθηκε πλέον ο σφυγμός της πόλης. Συγχρόνως, με τη βαθμιαία μείωση της συμμετοχής των πολιτών στις πολιτικές δραστηριότητες υποβαθμίστηκε η σημασία που είχαν τα fora. Από τις μέχρι σήμερα ανασκαμμένες πόλεις της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο, οι Φίλιπποι, πόλη χωρίς οικιστική συνέχεια μετά τον 7ο αι. μ.χ., εικονογραφούν με το γλαφυρότερο τρόπο τις αλλαγές που συντελούνται στον πολεοδομικό ιστό, αλλαγές που καθρεφτίζουν βαθύτερες τομές στη φυσιογνωμία και τις δομές των πόλεων. Η σύγκριση ανάμεσα στην κατάσταση του κέντρου της πόλης κατά το 2ο αι. μ.χ. και αυτή του 6ου αι. μ.χ. 9 είναι δηλωτική όλων αυτών των μετασχηματισμών στο τοπίο και των προτεραιοτήτων κάθε εποχής. Το 2ο αι. μ.χ. (Εικ. 1) το forum οργανώνεται εκ βάθρων ως ένα κλειστό μνημειακό σύνολο με ενότητα ως προς την αρχιτεκτονική σύλληψη και την αισθητική των προσόψεων αλλά και σαφή διαίρεση των μερών του. Σε αυτό τον κατεξοχήν δημόσιο χώρο, όπου συγκεντρώνονται οι κάτοικοι κυρίως για την άσκηση των πολιτικών τους δραστηριοτήτων, οι χώροι λατρείας βρίσκονται στο ανώτερο άνδηρο, ενώ οι εμπορικές δραστηριότητες εκτοπίζονται στην εξωτερική περίμετρο του forum και νοτιότερα από αυτό. byzantine», DOP 31 (1977), Βλ. επίσης Γ. Λάββας, «Η πολεοδομία στο Βυζάντιο» στο Δ. Παπανικόλα-Μπακιρτζή (επιμ.), Καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο, κατάλογος έκθεσης, Αθήνα 2002, Για τις μετασκευές ή αντικαταστάσεις των αρχαίων ναών από χριστιανικούς βλ. J.-M. Spieser, «La christianisation des sanctuaires païens en Grèce», στο U. Jantzen (επιμ.), Neue Forschungen in griechischen Heiligtümern. Internationales Symposium in Olympia vom 1 Ο. Π. Oktober 1974, Tübingen 1976, , και πιο πρόσφατα L. Foschia, «La réutilisation des sanctuaires païens par les chrétiens en Grèce Continentale (IVe-VIIe s.)», REG 113 (2000), με βιβλιογραφία για τις σχετικές με το θέμα μελέτες, 415 υποσημ. 2. Βλ. επίσης Γκιολές, ό.π. (υποσημ. 4), και ειδικότερα 51 υποσημ Βλ. M. Sève, «Le forum de Philippes», L'espace grec (υποσημ. 4), Λάββας, ό.π. (υποσημ. 8), Saradi, ό.π. (υποσημ. 4),

5 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ Συγκρίνοντας την εικόνα που θα παρουσίαζε το forum το 2ο αι. μ.χ. με την αντίστοιχη των μέσων του 6ου αι. μ.χ. (Εικ. 2), παρατηρούμε ότι το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά εξαιτίας της ανέγερσης των επιβλητικών χριστιανικών κτισμάτων (Βασιλικές Α και Β, Οκτάγωνο και Επισκοπείο) που παρεμβαίνουν δραστικά στον πολεοδομικό ιστό μετασχηματίζοντας τον και καταργώντας την κανονική ρυμοτομία της ρωμαϊκής πόλης: για παράδειγμα, η Βασιλική Β κτίζεται πάνω στην Παλαίστρα (όπως έχει συμβεί και στους Δελφούς με τη Βασιλική του Γυμνασίου) καταργώντας δύο δρόμους, ενώ η ανέγερση του Οκταγώνου εμπόδισε την κανονική ροή γύρω από το forum. Εστιάζοντας τώρα, από το σύνολο του δομημένου αστικού χώρου, σε ένα από τα πιο βασικά του κύτταρα, την αστική κατοικία, πριν από οποιαδήποτε τυπολογική κατάταξη, πρέπει να εξεταστούν η μορφή που παίρνουν οι οικίες από τον 4ο έως τον 6ο-7ο αι. μ.χ., τα μεθοδολογικά προβλήματα που προκύπτουν από τη μελέτη των οικιστικών καταλοίπων και οι δυσχέρειες που παρουσιάζει η έρευνα της αστικής κατοικίας της ύστερης αρχαιότητας. Η έρευνα θα περιοριστεί στον ελλαδικό χώρο και συγκεκριμένα στις ιδιωτικές κατοικίες των ευπορότερων τάξεων, γιατί ουσιαστικά μόνο αυτά τα ενδιαιτήματα μπορούμε να αναγνωρίσουμε και να μελετήσουμε με σχετική ασφάλεια 10. ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ 1. Η μορφή Σε γενικές γραμμές οι κατόψεις υιοθετούν το σχήμα που κληροδοτήθηκε από την ελληνιστική εποχή σε ολόκληρο το ρωμαϊκό κόσμο, με κεντρική είσοδο, εσωτερική αυλή και ανδρώνα σε περίοπτη θέση. Ο ανδρώνας, ο κυριότερος χώρος υποδοχής και εστίασης του σπιτιού, τώρα ονομάζεται τρίκλινος ή τρικλίνιον 11 και μια πλούσια οικία μπορεί να διαθέτει περισσότερους από έναν. Σε αυτή την περίπτωση η χρήση τους μάλλον εξαρτάται από το φύλο (π.χ. triclinium matronalis για τις γυναίκες) ή τον προσανατολισμό τους, αφού οι ανάγκες είναι διαφορετικές σε κάθε εποχή του έτους (π.χ. triclinium hiemale για το χειμώνα). Το τρικλίνιο διακρίνεται σαφώς από τα υπόλοιπα δωμάτια εξαιτίας του μεγέθους του και του διακοσμητικού του πλούτου. Συνήθως απολήγει στη μία στενή πλευρά του σε αψίδα 12 που προσδίδει μνημειακότητα και εξαίρει τη θέση των υψηλών προσκεκλημένων και του οικοδεσπότη. Οι αψίδες φέρουν συχνά κόγχες, μάλλον διακοσμητικής παρά πρακτικής φύσης 13. Κόγχες διέθεταν και μικρότερα δωμάτια του σπιτιού 14. Άμεση εξάρτηση από το τρικλίνιο είχαν μικρά δωμάτια (συνήθως δύο έως έξι) που διατάσσονταν γύρω του 15 και επικοινωνούσαν με αυτό και μεταξύ τους και των οποίων 10 Κατάλοιπα οικιών των ασθενέστερων οικονομικά τάξεων έχουν έρθει επίσης στο φως, αλλά οι δαιδαλώδεις κατόψεις κάθε νησίδας ή γειτονιάς, σε συνδυασμό με την κακή διατήρηση των ερειπίων λόγω προχειρότερης κατασκευής, στερούν τη δυνατότητα να διακρίνουμε σαφώς τα όρια της κάθε κατοικίας από τη γειτονική της καινά προβούμε στην τυπολογική κατάταξη τους. 11 Για τα τρικλίνια της Μακεδονίας βλ. Α.Π. Πλιώτα, «Οι χώροι υποδοχής (τρικλίνια) των οικιών του Ανατολικού Ιλλυρικού κατά την ύστερη αρχαιότητα. Οι επαρχίες της Μακεδονίας», 24ο Συμπόσιο ΧΑΕ, Αθήνα 2004, Ειδικά για τα τρικλίνια της Θεσσαλονίκης βλ. Ν. Καρύδας, «Παλαιοχριστιανικές οικίες με τρικλίνιο στη Θεσσαλονίκη», ΑΕΜΘ 10Β (1996), Ο ίδιος, «Η εξέλιξη της παλαιοχριστιανικής οικίας στη Θεσσαλονίκη», 24ο Συμπόσιο ΧΑΕ, Αθήνα 2004, Η ύπαρξη αψίδας οδήγησε ανασκαφείς περασμένων δεκαετιών να ταυτίζουν την αίθουσα με εκκλησία (π.χ. P. De la Coste- Messelière,5C//49 (1925), 80. G. Daux,ßC//86 (1962), 912). Σε ορισμένες περιπτώσεις οι αψίδες προστέθηκαν σε ορθογώνια δωμάτια σε μεταγενέστερη φάση, συνήθως του 6ου αιώνα, όπως στους Δελφούς («Νοτιοανατολική Έπαυλη»: P. Pétridis, «Un exemple d'architecture civile en Grèce : les maisons protobyzantines de Delphes (IVe-VIIe s.)», Mélanges Jean-Pierre Sodini (υποσημ. 4), , ειδικ. 198) αλλά και εκτός ελλαδικού κορμού, όπως στην Ξάνθο («Edifice 250 nord-est», Α.-Μ. Manière-Lévêque, «Les maisons de l'acropole lycienne», Dossiers d'archéologie 239, Δεκ. 1998,70). 13 Ο αριθμός τους κυμαίνεται συνήθως από επτά (χαρακτηριστικό παράδειγμα η αψίδα του τρικλινίου της λεγόμενης «Οικίας Πρόκλου» με επτά κόγχες, βλ. Ι. Μηλιάδης, ΠΑΕ 1955, πίν. 3β) έως τρεις, όπως στην οικία Β του Αρείου Πάγου (Η. Α. Thompson, Hesperìa 28 (1959), 104 εικ. 1). Σε οικία που ανασκάφηκε στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας βρέθηκαν πεσμένα στο έδαφος τα αγάλματα που κοσμούσαν τις κόγχες της αψίδας του τρικλινίου (Sodini, «Habitat», 465). 14 Βλ. V. Déroche - P. Pétridis, BCH119 (1995), 650 εικ Τα παραδείγματα είναι πολλά γιατί όλα σχεδόν τα τρικλίνια διαθέτουν παρόμοια «δορυφορικά» δωμάτια. Βλ. π.χ. το τρικλίνιο της οικίας του Γερακάρη στο Άργος με δύο (G. Akerstom-Hougen, The Calendar and Hunting Mosaics of the Villa of the Falconer in Argos, Στοκχόλμη 1974,18 εικ. 5) και το τρικλίνιο της οικίας της οδού Ιουλιανού 18 στη Θεσσαλονίκη (Θ. Παπαζώτος, «Το αστικό βυζαντινό σπίτι», Αρχαιολογία 2, Φεβ. 1982,38, εικ. 1 -αξονομετρικό, και Καρύδας, «Παλαιοχριστιανικές οικίες», ό.π. (υποσημ. 11), , σχέδ. 2) με έξι δωμάτια στα δυτικά και τρία στα ανατολικά. Ο συνήθης αριθμός των δωματίων αυτών είναι τέσσερα. Για το σχήμα του κεντρικού χώρου που δορυφορείται από τέσσερις μικρότερους, τόσο στην εκκλησιαστική όσο και στην κοσμική αρχιτεκτοι

6 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ">^ ^ ^ ^ El ιβ> Zu*. 3. Δελφοί, Νοτιοανατολική Έπαυλη. Οργάνωση της οικίας σε τρία κύρια επίπεδα και ένα ενδιάμεσο για τις θέρμες. η χρήση δεν έχει ακόμη ερμηνευθεί επαρκώς. Θα πρέπει να φυλάσσονταν εκεί σκεύη σερβιρίσματος, πτυσσόμενα έπιπλα 16 και σκεπάσματα, ίσως και τρόφιμα (cella penaria), ενώ η ύπαρξη δεξαμενών 17 μαρτυρεί τη χρήση τους για τον καθαρισμό ή άλλες λειτουργίες που σχετίζονταν με το τρικλίνιο ως χώρο υποδοχής και εστίασης. Σημαντικός αριθμός άλλων δωματίων στο ισόγειο και στον όροφο, ή τους ορόφους, όπως στην περίπτωση της πολυεπίπεδης Νοτιοανατολικής Έπαυλης των Δελφών (Εικ. 3) 18, συμπληρώνει την εικόνα αυτών των πολυτελών ιδιωτικών οικιών, πολλές από τις οποίες διέθεταν και θέρμες 19. Ιδιαίτερη εντύπωση στα σπίτια αυτά προνική, βλ. S. Curcic, «House or House of God? Planning Ambiguities in Byzantine Architecture», Εικοστό Τέταρτο Συμπόσιο XAE, Αθήνα 2004, Τα στιβάδια, στα οποία ξάπλωναν οι συνδαιτυμόνες την ώρα του φαγητού, ήταν συνήθως φορητά χωρίς να αποκλείεται η ύπαρξη κτιστών βάσεων, όπως πιθανώς συμβαίνει στην περίπτωση οικίας στο Λαδοχώρι Ηγουμενίτσας (βλ. Γ. Ρήγινος, «Οικία Φ. Προκοπή», ΑΔ 53 (1998), Χρονικά, και E. Akrivopoulou - Κ. Lazari, «Urban Organization of a Late Roman Settlement at Ladochori, Igoumenitsa» στο P. Cabanes - J. L. Lamboley (επιμ.), L'Illyrie méridionale et l'épire dans l'antiquité, Clermont Ferrand 1987, και ειδικότερα εικ. 16) όπου, σε εσοχή ενός μεγάλου χώρου με ψηφιδωτό δάπεδο (μάλλον τρικλινίου), βρέθηκε κτιστή σιγμοειδής κατασκευή. 17 Ένα τέτοιο παράδειγμα έχουμε στη Νοτιοανατολική Έπαυλη στους Δελφούς (V. Déroche - P. Pétridis, BCH116 (1992), 711). 18 Τα ανασκαφικά δεδομένα μιλούν συνήθως για ύπαρξη ισογείου και ενός ορόφου, σπανιότερα δύο ή τριών (όπως στη Νοτιοανατολική Έπαυλη των Δελφών). Πρωτοβυζαντινές πηγές κάνουν λόγο και για πολυώροφα οικοδομήματα, προφανώς στην Κωνσταντινούπολη (βλ. Φ. Κουκούλες, Βυζαντινών βίος καί πολιτισμός, τ. Δ, εν Αθήναις 1951,262). 19 Αντίθετα από τις περιπτώσεις όπου οι ιδιωτικές θέρμες προστίθενται κατά τους ανασκαφείς στον 6ο αιώνα, όπως στην περίπτωση του «DOM5» της Θάσου (Μ. Σγουρού - F. Blonde - Α. Muller - Ν. Beaudry - Μ. Kohl - T. Kozelj - Γ. Σανίδας, «Παλαιοχριστιανική οικία στον Λιμένα Θάσου στις βόρειες παρυφές του Αρτεμισίου. Ανασκαφή στο οικόπεδο Η. Κόκκινου 2004», ΑΕΜΘ 18 (2004), 43-53), αλλά και αλλού (J.-P. Sodini, «L'habitat urbain en Grèce à la veille des invasions», Villes et peuplement dans l'illyricum protobyzantin. Actes du colloque organisé par l'école française de Rome, Rome, mai 1982, Ρώμη 1984, (στο εξής: «Habitat urbain»). Oikonomou- Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), 71), στη Νοτιοανατολική Έπαυλη των Δελφών οι θέρμες υπάρχουν ήδη από τον αρχικό σχεδιασμό της οικίας στα τέλη του 4ου ή στις αρχές του 5ου αιώνα. Πάντως, η πιθα- 251

7 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ σπασματικά σωζόμενες οικίες, που μπορεί να σταχυολογήσει κανείς από την αποδελτίωση ανασκαφικών εκθέσεων αλλά και δημοσιεύσεων, όπως το Συντάγματα παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων 28, είναι πολλές. Πολύτιμοι βοηθοί στην έρευνα της κατοικίας της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο είναι δύο άρθρα του Jean-Pierre Sodini 29 (του 1984 και του 1997), θεμελιώδη για τη μελέτη των οικιών αυτών. Στις οικίες που παρουσιάζονται αναλυτικά από τον Jean-Pierre Sodini μπορούμε να προσθέσουμε ορισμένες που έχουν δημοσιευθεί τα τελευταία χρόνια από την Αθήνα (ανασκαφές για το Νέο Μουσείο Ακροπόλεως 30 και για το Μητροπολιτικό Σιδηρόδρομο Αθηνών 31 ), τη Θήβα 32, την Αντίκυρα 33, το Άργος 34, τους Δελφούς 35, τη Θεσσαλονίκη 36, τη Θάσο 37. ξενεί η έντονη παρουσία του νερού 20, η ύπαρξη ζωηρών χρωμάτων στους τοίχους με τα κονιάματα, τις ορθομαρμαρώσεις ή τις απομιμήσεις τους και κυρίως η ζωντάνια που δίνουν τα ψηφοθετημένα δάπεδα 21. Σε όλες τις περιπτώσεις πάντως, τα σπίτια χαρακτηρίζονται από εσωστρέφεια 22, τα ανοίγματα προς τα έξω -εκτός της κεντρικής εισόδου- είναι σπάνια και ο φωτισμός γίνεται μέσω των εσωτερικών αυλών Ανασκαφικά δεδομένα Οι συστηματικά ανασκαμμένες οικίες, των οποίων γνωρίζουμε τα όρια, είναι αναλογικά λίγες με σημαντικότερα παραδείγματα αυτά των Φιλίππων 24, των Δελφών 25, των Αθηνών 26 και της Μεσσήνης 27. Αντίθετα, οι άπονη αύξηση τους σε μεταγενέστερη φάση δεν θα πρέπει να αντικατοπτρίζει αλλαγές στα ήθη, που θα μπορούσε να έχει επιβάλει ο χριστιανισμός, αλλά τη σταδιακή εγκατάλειψη των πολυδάπανων δημόσιων λουτρών λόγω αδυναμίας της πόλης να τα συντηρήσει. 20 Sodini, «Habitat urbain», Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι περιπτώσεις αψίδων με δεξαμενές νερού στο εσωτερικό τους (βλ. Ε. Morvilliez, «La fontaine du seigneur Julius à Carthage», στο C. Balmelle - P. Chevalier - G. Ripoll (επιμ.), Studiola in honorem νη», στο Θέμελης - Κόντη (επιμ.), ό.π. (υποσημ. 4), 32-33, εικ. 14 και 35-37, εικ Στ. Πελεκανίδης - Π. Ατζακά-Ασημακοπούλου, Σύνταγμα των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδος, 1. Νησιωτική Ελλάς, Βυζαντινά μνημεία 1. Θεσσαλονίκη Π. Ασημακοπούλου-Ατζακά, Σύνταγμα των παλαιοχριστιανικών ψηφι Noël Duval, Mélanges d'antiquité tardive, Turnhout 2004,5,47-55, όπου γίνεται αναφορά και σε οικίες των Αθηνών). δωτών δαπέδων της Ελλάδος, 2. Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα, 21 S. Curcic, «Η οικία στο βυζαντινό κόσμο», στο Παπανικόλα- Βυζαντινά μνημεία 7, Θεσσαλονίκη Η ίδια, Σύνταγμα των Μπακιρτζή, ό.π. (υποσημ. 8), και ειδικότερα 233 και εικ. 6. Ό. Ζαχαριάδου, «Φρέαρ Ηρώδου Αττικού», στο Λ. Παρλαμά - Ν. Χ. Σταμπολίδης (επιμ.), Η πόλη κάτω από την πόλη. Ευρήματα από τις ανασκαφές τον Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου των Αθηνών, κατάλογος έκθεσης, Αθήνα 2000, εικ. 4-5 σ Curcic, ό.π., Στους Φιλίππους, στην οικία της νησίδας 4 αποκαθίστανται εξωτερικά παράθυρα αλλά μόνο στον όροφο (βλ. μακέτα της οικίας στο Παπανικόλα-Μπακιρτζή, ό.π. (υποσημ. 8), 263). 24 Οικία στη νησίδα 4: Γ. Γούναρης, «Τα ευρήματα της πανεπιστημιακής ανασκαφής Φιλίππων κατά το 1988», ΑΕΜΘ 2 (1988), Γ. Γούναρης - Γ. Βελένης, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων 1989», ΑΕΜΘ 3 (1989), Οι ίδιοι, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων 1991», ΑΕΜΘ 5 (1991), Οι ίδιοι, «Ανασκαφή Φιλίππων », ΑΕΜΘ 6 (1992), και Εγνατία 3 ( ), Οι ίδιοι, «Πανεπιστημιακή ανασκαφή Φιλίππων 1993», ΑΕΜΘ 7 (1993), Οι ίδιοι, ό.π. (υποσημ. 5). Για την «οικία των άγριων ζώων» βλ. S. Provost - L. Foschia, «Η «οικία των αγρίων ζώων» στους Φιλίππους. Οι νέες ανασκαφές ( )», ΑΕΜΘ 16 (2002), Στοιχεία για τα σπίτια της ύστερης αρχαιότητας που εντοπίζονται στους Δελφούς παρατίθενται στο Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), Αναφορές για το μόνο συστηματικά ανεσκαμμένο οικιστικό σύνολο των Δελφών, τη λεγόμενη «Νοτιοανατολική Έπαυλη» ή «Maison C», βλ. στο ίδιο, 194 υποσημ. 5 και 6 (ανασκαφικές εκθέσεις που δημοσιεύονται στο BCH και στα Χρονικά του ΑΔ). 26 Α. Frantz, Late Antiquity AD , The Athenian Agora 24, Π.Γ. Θέμελης, «Υστερορωμαϊκή και πρωτοβυζαντινή Μεσσή παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδος, III. Μακεδονία-Θράκη, 1. Τα ψηφιδωτά δάπεδα της Θεσσαλονίκης, Βυζαντινά μνημεία 9, Θεσσαλονίκη Sodini, «Habitat urbain», ίδιος, «Habitat», και ειδικότερα Το τελευταίο αποτελεί συνέχεια προγενέστερου άρθρου του ιδίου που αφορά τις δυτικές επαρχίες της αυτοκρατορίας, βλ. «Habitat de l'antiquité tardive», Topoi 5 (1995), Στ. Ελευθεράτου (επιμ.), Το Μουσείο και η ανασκαφή. Ευρήματα από το χώρο ανέγερσης του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, Αθήνα 2006, Π. Καλλιγάς, «Σταθμός Ακρόπολις», στο Παρλαμά - Σταμπολίδης (επιμ.), ό.π. (υποσημ. 21), Ζαχαριάδου, ό.π. (υποσημ. 21), Η ίδια, ΑΔ 50 (1995), Χρονικά, 34, πίν. 16ε και 17α. 32 Χ. Κοιλάκου, ΑΔ 50 (1995), Χρονικά, 77, σχέδ. 6, σ. 79, πίν. 35δ. 33 Α. Κουρέντα-Ραπτάκη, ΑΔ 49 (1994), Χρονικά, Oikonomou-Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12). 36 Ν. Καρύδας, «Ανασκαφές βόρεια της παλαιοχριστιανικής οικίας με το τρικλίνιο στην οδό Σοφοκλέους 18-20», ΑΕΜΘ 14 (2000), Σγουρού κ.ά., ό.π. (υποσημ. 19). Πρόκειται για επέκταση παλαιότερης ανασκαφής (του οικοπέδου Βαλμά, βλ. παρακάτω υποσημ. 80) με στόχο την αποκάλυψη όσο το δυνατό μεγαλύτερης έκτασης της οικίας και τη δημοσίευση της. 252

8 / ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3. Οι δυσχέρειες της έρευνας Η αποσπασματικότητα των καταλοίπων Η μελέτη των οικιστικών καταλοίπων παρουσιάζει πολλές δυσχέρειες με σημαντικότερη την αποσπασματικότητα των πληροφοριών που έχουμε στη διάθεση μας. Οι ανασκαφές αποκαλύπτουν σχεδόν καθημερινά μικρότερα ή μεγαλύτερα τμήματα κτηρίων αυτής της περιόδου, τα περισσότερα από τα οποία πρέπει να είχαν ιδιωτικό χαρακτήρα. Η ίδια η φύση των ανασκαφών όμως -στην πλειονότητα τους σωστικών- προδιαγράφει και το μέλλον των κτηρίων αυτών, ειδικά όταν βρεθούν μέσα στο κέλυφος των σημερινών, συνεχώς διογκούμενων πόλεων: τα ευρήματα αυτά σχεδόν πάντοτε καταχώνονται και δύσκολα αξιολογούνται, εξαιτίας της αποσπασματικότητας τους και της απουσίας συγκεκριμένης πολιτικής για τη διατήρηση και την επιστημονική τους εκμετάλλευση. Επίσης, οι κατόψεις των κτηρίων αυτών είναι αδύνατο να συμπληρωθούν, επειδή μικρότερα ή μεγαλύτερα τμήματα τους βρίσκονται μέσα σε, ήδη οικοδομημένα, όμορα οικόπεδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο, τα ψηφιδωτά που κοσμούσαν τα δάπεδα των πλούσιων οικιών αποκολλώνται και μεταφέρονται στις αποθήκες των μουσείων 38. Και όταν όμως οι σωστικές ανασκαφές ολοκληρώνονται, σπανίως διαθέτουμε κάτι περισσότερο από μια γρήγορη ανασκαφική έκθεση, δηλαδή αναλυτική μελέτη της στρωματογραφίας και κατάλογο των κινητών ευρημάτων. Η ταύτιση των χώρων Ένα μεγάλο πρόβλημα που τίθεται από την πλευρά της μεθοδολογίας είναι η ασφαλής ταύτιση μιας πολυτελούς οικίας αποκλειστικά με ιδιωτικό ενδιαίτημα και όχι με δημόσιο κτήριο ή κατοικία αξιωματούχων (κατοικία τοπικού άρχοντα ή επισκόπου με παράλληλες δημόσιες και ιδιωτικές λειτουργίες στους χώρους της). Ειδικά στην περίπτωση μερικής αποκάλυψης ενός κοσμικού κτηρίου, είναι δύσκολη η απόδοση του σε ιδιωτική ή δημόσια χρήση. Μόνο η ύπαρξη επιγραφών ή συγκεκριμένων κινητών ευρημάτων (π.χ. σφραγίδων) θα μπορούσε να προσδιορίσει το χαρακτήρα τους, αλλά, τις περισσότερες φορές, λείπουν τα στοιχεία που θα διέκριναν σαφώς ένα κτήριο με αποκλειστικά ιδιωτική χρήση από ένα δημόσιο ή από ένα που συνδυάζει δημόσια και ιδιωτική. Προβληματική είναι συχνά και η ταύτιση των εσωτερικών χώρων μόνο από τα μορφολογικά χαρακτηριστικά τους με εξαίρεση τα τρικλίνια, ειδικά αυτά που απολήγουν στη μία πλευρά σε αψίδα, τις θέρμες και τα αποχωρητήρια. Χώροι, όπως τα μαγειρεία και οι αποθήκες, ταυτίζονται κυρίως από τα κινητά ευρήματα 39 και ειδικότερα από την κεραμική: μαγειρικά σκεύη στην πρώτη περίπτωση, πίθοι, αμφορείς και άλλα αποθηκευτικά αγγεία στη δεύτερη. Η παρουσία συγκεντρωμένων υφαντικών βαρών προδίδει επίσης την ύπαρξη υφαντουργικής δραστηριότητας σε ένα χώρο 40, ενώ η εύρεση κυψελών σε υπαίθριους ή ημιυπαίθριους χώρους υποδηλώνει την ενασχόληση των ενοίκων με τη μελισσοκομία. Δεν αποκλείεται βέβαια η συχνή αλλαγή χρήσης ή και η αχρήστευση ορισμένων δωματίων κατά τη διάρκεια ζωής μιας οικίας, όπως και η συγκέντρωση και απόθεση των χρησιμοποιημένων κεραμικών αντικειμένων σε συγκεκριμένους χώρους πριν από την επαναχρησιμοποίηση μιας κατοικίας 41, γεγονός που συσκοτίζει την εικόνα της πρωταρχικής λειτουργίας των χώρων αυτών. 38 Στην καλύτερη περίπτωση, τα ψηφιδωτά ή οι ελάχιστες τοιχογραφίες που σώζονται, μετατρέπονται σε μουσειακά εκθέματα, όπως το ψηφιδωτό δάπεδο και οι τοίχοι του τρικλινίου της οικίας από την οδό Λαπιθών 7 της Θεσσαλονίκης, που εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Ωστόσο, ελάχιστες από τις κατοικίες της ύστερης αρχαιότητας είναι επισκέψιμες. Ακόμη και οι πολύ γνωστές αθηναϊκές οικίες στη βόρεια κλιτύ του Αρείου Πάγου βρίσκονται εκτός του επισκέψιμου χώρου της Αρχαίας Αγοράς. Αν το πιλοτικό πρόγραμμα επίσκεψης των πρωτοβυζαντινών καταλοίπων των Δελφών με ηλεκτρονικά μέσα, που εκπονήθηκε με τη βοήθεια της αρχιτέκτονος Κ. Δήμου και παρουσιάστηκε πρόσφατα στο 21ο Διεθνές Βυζαντινολογικό Συνέδριο στο Λονδίνο (βλ. P. Petridis, «Promoting a Little Known Period of a Well Known Archaeological Site: the Case of Early Byzantine Delphi», Proceedings of the 21st International Congress of Byzantine Studies. London, κώς, τουλάχιστον στο χώρο της Νοτιοανατολικής Έπαυλης, ευελπιστούμε ότι θα λειτουργήσει ως πρότυπο για την ανάδειξη και άλλων κοσμικών μνημείων της περιόδου. 39 Χρειάζεται βεβαίως μεγάλη προσοχή στη μελέτη των κινητών ευρημάτων που βρέθηκαν σε ένα χώρο: για παράδειγμα, η ερμηνεία των σιγμοειδών ή κυκλικών τραπεζών με λοβούς ως αντικειμένων αποκλειστικά λατρευτικής χρήσης («τράπεζες αγαπών») έχει οδηγήσει σε σοβαρές παρερμηνείες, όπως στην περίπτωση της επιχειρηματολογίας για τη χριστιανική πίστη των νέων ιδιοκτητών της οικίας Ω (ή «οικίας των γλυπτών») στην Αθήνα. Βλ. σχετικά Sodini, «Habitat», 349 υποσημ Ο Σιδώνιος Απολλινάριος (Epistulae Π, 2, 9) αναφέρει ότι στην έπαυλη του στο Avitacum, κοντά στο τρικλίνιο των γυναικών (triclinium matronalis) βρισκόταν το εργαστήριο υφαντικής (textrino). 41 Μία τέτοια περίπτωση έχουμε στη Νοτιοανατολική Έπαυλη August 2006, II. Abstracts of Panel Papers, 282), υλοποιηθεί τελι- στους Δελφούς, όπου οι βιοτέχνες κατά την εγκατάσταση τους 253

9 ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ Εικ. 4. Οικία στο Διμηνιό. Εκείνα όμως που είναι αδύνατο να ταυτιστούν με ασφάλεια είναι τα πολλά δωμάτια πολύ διαφορετικών μεγεθών που συναντά κανείς σε παράταξη κατά μήκος ενός διαδρόμου ή γύρω από μια αυλή ή, ακόμη, και να επικοινωνούν μεταξύ τους με ανοίγματα. Αν για όσα βρίσκονται στον όροφο μπορούμε να υποθέσουμε ότι ήταν υπνοδωμάτια και χώροι διημέρευσης γυναικών και παιδιών, τα δωμάτια του ισογείου υποθέτουμε, χωρίς αυτό να τεκμηριώνεται πάντοτε με βεβαιότητα, ότι θα χρησίμευαν ως χώροι αποθήκευσης, παρασκευής τροφής, σταβλισμού ζώων, διαμονής των υπηρετών, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά όταν βρίσκονται πάνω σε κεντρικό δρόμο και έχουν πρόσβαση προς αυτόν, θα μπορούσαν να έχουν και εμπορική χρήση 42. Δεν πρέπει να παραβλέπουμε επίσης τη μεγάλη πιθανότητα ύπαρξης βιβλιοθηκών και χώρων μελέτης 43 που θα υπήρχαν στον όροφο, μακριά από τους θορύβους του ισογείου και του δρόμου. Η ταύτιση των τελευταίων δεν έχει απασχολήσει μέχρι τώρα την έρευνα, αλλά είναι λογικό να υποθέσουμε ότι οι ιδιοκτήτες τέτοιων σπιτιών θα διέθεταν προσωπική βιβλιοθήκη και χώρο μελέτης, ειδικά αν ήταν καλλιεργημένοι ή ακόμη περισσότερο αν επρόκειτο για επαγγελματίες συγγραφείς ή φιλοσόφους, στους οποίους η έρευνα έχει αποδώσει με μεγάλη ευκολία την ιδιοκτησία συγκεκριμένων οικιών στην Αθήνα 44, ακόμη και αν τίποτε δεν τις ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα πλούσια σπίτια της πόλης. Τέλος, μια άλλη κατηγορία δυσερμήνευτων δωματίων είναι όσα έχουν τρίβηλο άνοιγμα, που δεν είναι όμως τα μεγαλύτερα της οικίας: τέτοια συναντούμε σε οικίες στο Διμηνιό 45 (Εικ. 4), τις Φθιώτιδες Θήβες 46 (Εικ. 5) και τη Θεσσαλονίκη 47 (Εικ. 6).Τρίβηλα διαθέτουν μερικές φορές και τα τρικλίνια 48 αλλά η περίπτωση αυτή δεν αφορά παραδείγματα που αναφέρθηκαν γιατί τα τρικλίνια τους ξεχωρίζουν σαφώς, το ένα από την αψίδα του και το άλλο από το μέγεθος του. Η σχετικά κεντρική θέση των δωματίων αυτών, που γειτνιάζουν με τα τρικλίνια και διαθέτουν είσοδο από την κεντρική αυλή ή τον κεντρικό διάδρομο και η μνημειακότητα της εισόδου τους με το τρίβηλο είναι δηλωτικές της σημασίας τους και ίσως μιας κοινής χρήσης από διαφορετικές κατηγορίες στους χώρους της εγκαταλελειμμένης οικίας συγκέντρωσαν και πέταξαν σε συγκεκριμένα σημεία την κεραμική που είχε χρησιμοποιηθεί από τους τελευταίους ενοίκους. 42 Morrisson - Sodini, ό.π. (υποσημ. 3), 179 υποσημ. 53. Sodini, «Habitat urbain», 387. Την ίδια χρήση πιθανώς είχαν και τα ανατολικότερα από τα δωμάτια της οικίας που αποκαλύφθηκε ανατολικά της βιβλιοθήκης του Πανταίνου (βλ. κάτοψη στο T.L. Shear, Hesperia 44 (1975), 334, εικ. 1). 43 Ο Σιδώνιος Απολλινάριος και πάλι, αυτή η τόσο πολύτιμη πηγή για τη ζωή στο δυτικό ρωμαϊκό κράτος του 5ου αιώνα μ.χ., αναφέρει την ύπαρξη πλούσιας βιβλιοθήκης στην οικία εύπορης οικογένειας της Γαλατίας (Epistulae Π, 9.4 : «hue libri adfatim in promptu»). 44 Όπως π.χ. την οικία της οδού Μακρυγιάννη (J. Travlos, Hesperia 43 (1974), 506 εικ. 2). Για την ανασκαφή της οικίας βλ. Ό. Αλεξανδρή, ΑΔ 23 (1968), Χρονικά, Η ίδια, Azi 24 (1969), Χρονικά, 56, σχέδ. 23. Για μία ενδιαφέρουσα και εμπεριστατωμένη επιχειρηματολογία εναντίον της ερμηνείας όλων αυτών των οικιών ως φιλοσοφικών σχολών, βλ. Sodini, «Habitat», Η μόνη που θα μπορούσε να ταυτιστεί με σχετική ασφάλεια με σπίτι φιλοσόφου είναι η οικία του Πρόκλου, βλ. Α. Karivieri, «The "House of Proclus" on the Southern Slope of the Acropolis: A Contribution» στο P. Castren (επιμ.), Post-Herulian Athens: Aspects of Life and Culture in Athens AD , Helsinki 1994, A. K. Orlandos, «Les monuments paléochrétiens découverts ou étudiés en Grèce de 1938 à 1954», Actes du Ve Congrès International darchéologie chrétienne. Aix-en-Provence, septembre 1954, StACr 22, Πόλη του Βατικανού - Παρίσι 1957, Γ. Α. Σωτηρίου, «Άνασκαφαί èv Νέα Αγχιάλω», ΠΑΕ 1939, Καρύδας, ό.π. (υποσημ. 36), 261 σχέδ Άλλοτε στην είσοδο τους, όπως στην οικία του Γερακάρη στο Άργος (Akerstrom-Hougen, ό.π. (υποσημ. 15), 18 εικ. 5), σε μια οικία στα Μέγαρα (Ι. Θρεψιάδης -1. Τραυλός, «Ανασκαφικαί έρευναι εν Μεγάροις» ΠΑΕ 1934,40 εικ. 1) ή σε οικίες της Θεσσαλονίκης (Καρύδας, «Παλαιοχριστιανικές οικίες», ό.π. (υποσημ. 11), 578 σχέδ. 6), και άλλοτε στο ύψος της χορδής της αψίδας, όπως στο τρικλίνιο του ορόφου της οικίας ανατολικά της βιβλιοθήκης του Πανταίνου στην Αθήνα (Shear, ό.π. (υποσημ. 42). 254

10 / ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ατόμων που διαβιούν στην οικία ή και επισκέπτες. Μια γοητευτική υπόθεση θα ήταν η ύπαρξη εδώ χώρων ιδιωτικής λατρείας που πιθανότατα θα διέθεταν τα μεγάλα αυτά σπίτια 49, όπως έχει άλλωστε υποτεθεί για ένα χώρο με σαφή διαμόρφωση παρεκκλησίου στο «Παλάτι του Δουκός» στην Απολλωνία της Λιβύης 50. Στην οικία των Φθιώτιδων Θηβών μάλιστα το δωμάτιο διέθετε «τετράγωνον βάθρον διά κουρασανίου καλώς έκτισμένον» 51 «περιβαλλόμενον δι' οχετού» 52 μπροστά ακριβώς από το τρίβηλο. Μήπως σε αυτό το βάθρο από κονίαμα είχε πακτωθεί μαρμάρινη τράπεζα, όπως εικάζεται για ανάλογη κατασκευή στο κέντρο τρικλινίου στα Μέγαρα 53 ; Σε αυτή την περίπτωση, αν δεν πρόκειται για τράπεζα φαγητού, μήπως η χρήση της ήταν λατρευτική; 4. Η τυπολογία της αστικής οικίας Ο Sodini, με βάση τις κατόψεις, εξετάζει χωριστά τα πολυτελέστερα από αυτά τα οικοδομήματα (constructions d'ampleur exceptionelle) και τις φτωχικές κατοικίες (habitat pauvre, sans circulation cohérente) και κατατάσσει τις υπόλοιπες (αυτές που κυρίως εξετάζουμε εδώ) σε: α) οικίες με δωμάτια που διατάσσονται γύρω από μια περίστυλη αυλή και β) σε οικίες με πολλά δωμάτια χωρίς κεντρική αυλή 54. Ακολουθώντας την ίδια συλλογιστική κατηγοριοποίησης, σε σχέση όχι μόνο με τον τύπο αλλά και με τον αριθμό των αύλειων χώρων που αναγνωρίζουμε στην κάτοψη 55, θα μπορούσαμε να διακρίνουμε τις αστικές οικίες που έχουν ως τώρα αποκαλυφθεί στον ελλαδικό χώρο (εξαιρούνται τα «παλάτια» ή τα φτωχικά σπίτια) σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: 1. Οικίες που διαθέτουν περισσότερες από μία αυλές, όπως οι οικίες Β και Ω στην Αθήνα 56, η έπαυλη βόρεια του Γυμνασίου στη Μεσσήνη 57, η οικία της νησίδας 4 στους Φιλίππους 58 ή η Νοτιοανατολική Έπαυλη και η οικία Η στους Δελφούς 59. Πρόκειται για την κατηγορία με τα μεγαλύτερα σε εμβαδόν κτήρια. Στις μνημειακό- Εικ. 5. Οικία στις Φθιώτιδες Θήβες. 49 Ο Ορλάνδος άλλωστε, ό.π. (υποσημ. 45), ονομάζει το χώρο αυτό «οίκο». 50 S. Ellis, «The Palace of the Dux at Apollonia and Related Houses», στο G. Barker - J. Lloyd - J. Reynolds (επιμ.), Cyrenaica in Antiquity; Οξφόρδη 1983, Curcic, ό.π. (υποσημ. 21), 230 και εικ Γ. Α. Σωτηρίου, «Άνασκαφαί Νέας Αγχιάλου», ΠΑΕ1937, Ο ίδιος, ό.π. (υποσημ. 46), Sodini, «Habitat urbain», Στο ίδιο, 343 κ.ε., 370 κ.ε., 344 κ.ε. και 359 κ.ε. αντίστοιχα. 55 Συχνά βέβαια, η διάκριση σε στεγασμένους ή υπαίθριους χώ- τερες και πολυτελέστερες περιπτώσεις, μία τουλάχιστον από τις αυλές αυτές είναι περίστυλη και παίζει το ρόλο του κεντρικού αιθρίου που συνδέεται απευθείας με την είσοδο. 2. Οικίες με μία περίστυλη αυλή, όπως η οικία στα ανατολικά της βιβλιοθήκης του Πανταίνου 60, η οικία Α 61, η οικία της οδού Κέκροπος 62, καθώς και οι οικίες Γ, Η και ΣΤ στο χώρο ανέγερσης του Νέου Μουσείου Ακρορους καθίσταται δυσχερής από την κατάσταση των οικοδομικών λειψάνων και από τις (υποθετικές;) αποκαταστάσεις. 56 Frantz, ό.π. (υποσημ. 26), πίν. 26b και 27a αντίστοιχα. 57 Θέμελης, ό.π. (υποσημ. 26), εικ Γ. Γούναρης, «Παλαιοχριστιανικές κατοικίες στους Φιλίππους», 24ο Συμπόσιο ΧΑΕ, Αθήνα 2004, Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), Frantz, ό.π. (υποσημ. 26), πίν. 48β Στο ίδιο, πίν. 26α. 62 Αλεξανδρή, ό.π. (υποσημ. 44), (1969), 51-52, σχέδ

11 / ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ κία της οδού Ιουλιανού στη θεσσαλονίκη 73 και πιθανότατα την οικία στο οικόπεδο του Ο.Τ.Ε. στο Άργος 74. Το τέλος των οικιών της ύστερης αρχαιότητας Εικ. 6. Οικία στη Θεσσαλονίκη (οδός Σοφοκλέους 18-20). πόλεως 63 στην Αθήνα, η οικία των «άγριων ζώων» στους Φιλίππους 64, η οικία του Γερακάρη, η οικία στα οικόπεδα Αθανασοπούλου-Κουτρουμπή-Πασσά και η οικία στην Παλιόπυργα στο Άργος 65, η οικία D στους Δελφούς 66, η οικία της οδού Ολυμπιάδος και η οικία των οδών Αγίας Σοφίας και Σοφοκλέους στη θεσσαλονίκη Οικίες με απλή αυλή χωρίς περιστύλιο, όπως μια οικία στις Φθιώτιδες Θήβες 68, οι οικίες Ε, F και G στους Δελφούς 69, η οικία στην περιοχή του Ασκληπιείου στη Μεσσήνη 70 και οικία στην Αντίκυρα Οικίες χωρίς κεντρική ή περιφερειακή αυλή, με δωμάτια που συνήθως αυλίζονται από ένα διάδρομο, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την οικία στο Διμηνιό 72, την οι- Οι οικίες που κατατάξαμε παραπάνω, γνωρίζουν αρκετές μετατροπές στις κατόψεις τους έως τα μέσα του 6ου αιώνα. Η ασάφεια γύρω από τη χρονολόγηση των διαδοχικών φάσεων στις περισσότερες από αυτές μας στερεί τη δυνατότητα οποιωνδήποτε γενικότερων παρατηρήσεων ως προς τις αλλαγές που υπέστησαν και του εντοπισμού χρονολογικών ή τοπικών κριτηρίων για τις αλλαγές αυτές. Αλλωστε, οι παραλλαγές στις κατόψεις μοιάζουν να οφείλονται περισσότερο στην ανάγκη προσαρμογής στη διαμόρφωση του οικοπέδου ή στις επιθυμίες των ιδιοκτητών, παρά στην ύπαρξη τοπικών ή εποχικών συνηθειών. Ριζικές αλλαγές στη μορφή και τη χρήση των αστικών οικιών στον ελλαδικό χώρο συναντούμε από το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα. Τα βαθύτερα αίτια πρέπει να αναζητηθούν σε σύνθετα φαινόμενα, όπως η οικονομική κρίση, οι πολιτισμικές και δημογραφικές αλλαγές και φυσικά στον αντίκτυπο όλων αυτών στην τοπική αριστοκρατία. Σε όλη την έκταση της αυτοκρατορίας διαπιστώνεται μια σταδιακή εγκατάλειψη των αστικών επαύλεων ή η συστηματική διαίρεση των ευρύχωρων δωματίων τους σε μικρότερα, για τη στέγαση προφανώς περισσοτέρων οικογενειών 75. Συχνή είναι και η αλλαγή χρήσης από χώρων κατοίκησης σε χώρους βιοτεχνικών δραστηριοτήτων 76. Μια μικρή επαρχιακή πόλη, όπως οι Δελφοί, προσφέρουν αρκετά παραδείγματα τέτοιων οικιών 77 : προς το τέλος του 6ου αιώνα, σε κακή κατάσταση ήδη και με τα περισσότερα ανοίγματα πρό- 63 Ελευθεράτου (επιμ.), ό.π. (υποσημ. 30), Provost - Foschia, ό.π. (υποσημ. 24). 65 Oikonomou-Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), 59-60,62-63,67, Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), 199, σχέδ. στη σ Καρύδας, ό.π. (υποσημ. 11), , σχέδ. 6 στη σ Ο ίδιος, ό.π. (υποσημ. 36). 68 Σωτηρίου, ό.π. (υποσημ. 46). Η οικία, που σχολιάστηκε και σχετικά με το τρίβηλό της (βλ. παραπάνω), ανήκει μάλλον σε αυτή την κατηγορία παρά σε εκείνη χωρίς αυλή (Sodini, «Habitat urbain», 367, εικ. 21 στη σ. 368) δεδομένου ότι η μαρμαροστρωμένη αίθουσα με τη φιάλη στο εσωτερικό της είναι μάλλον η κεντρική αυλή, ενώ η υπόστυλη αίθουσα στα δυτικά της είναι ασφαλώς ένα μη αψιδωτό τρικλίνιο, όπως μαρτυρούν οι διαστάσεις της και οι τέσσερις αίθουσες που την πλαισιώνουν από τις δύο πλευρές, όπως ακριβώς και σε άλλα παραδείγματα που προαναφέραμε (βλ. υποσημ. 15). 69 Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), , σχέδ. στη σ Θέμελης, ό.π. (υποσημ. 27), 35-37, εικ. 17 αριθ Κουρέντα-Ραπτάκη, ό.π. (υποσημ. 33), , σχέδ Orlandos, ό.π. (υποσημ. 45), Παπαζώτος, ό.π. (υποσημ. 15). Καρύδας, ό.π. (υποσημ. 15). Στην αρχική του μορφή ο διάδρομος της οικίας ίσως αποτελούσε τη βόρεια πλευρά ενός αίθριου. 74 Oikonomou-Laniado, ό.π. (υποσημ. 4), 67-68, εικ Για τις ερμηνείες της διαίρεσης των χώρων ή την αλλαγή χρήσης των πλούσιων οικιών βλ. Saradi, ό.π. (υποσημ. 4), 168, J.-P. Sodini, «Résidences de l'antiquité tardive : quelques remarques sur leur évolution (IVe-VIIe s.)», 24ο Συμπόσιο XAE, Αθήνα 2004, Pétridis, ό.π. (υποσημ. 12), 198,200,

12 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ χείρα φραγμένα, οι αστικές οικίες των Δελφών είτε στεγάζουν στους χώρους τους βιοτεχνικές εγκαταστάσεις (αγγειοπλαστεία, μεταλλουργεία, βαφεία ή βυρσοδεψεία) είτε αποδίδονται σε περισσότερους ιδιοκτήτες που διαιρούν τα ευρύχωρα δωμάτια σε μικρότερους χώρους, καταστρέφοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα ψηφιδωτά που κάλυπταν τα δάπεδα. Παρόμοιες μετασκευές πιστοποιούνται και σε οικίες της Θεσσαλονίκης 78. Στους Φιλίππους, στο τελευταίο τέταρτο του 6ου αιώνα, μια πολυτελέστατη κατοικία καταλαμβάνεται από αγροτικές εγκαταστάσεις και αποθήκες 79. Στη Θάσο, μια αστική έπαυλη επαναχρησιμοποιείται μερικώς στο τελευταίο τέταρτο του 6ου και στις δύο πρώτες δεκαετίες του 7ου αιώνα - αφαιρούνται οι μαρμάρινες επενδύσεις, φράσσονται πολλά ανοίγματα και προστίθενται αμελείς κατασκευές 80. Στην Αθήνα, στο τρικλίνιο της οικίας της οδού Μακρυγιάννη εγκαθίσταται κεραμεικό εργαστήριο 81 που δηλώνει, και σε αυτή την περίπτωση, την επαναχρησιμοποίηση του χώρου για σκοπούς βιοτεχνικούς μετά την εγκατάλειψη του κτηρίου ως κατοικίας. Παρά την αποσπασματικότητα του και τις δυσκολίες στην ερμηνεία του, που τονίστηκαν παραπάνω, το υλικό αυτό αποτελεί έναν από τους πιο εύγλωττους μάρτυρες της ιστορίας των πόλεων κατά την ύστερη αρχαιότητα. Καθρεφτίζει τις αισθητικές επιλογές και την οικονομική κατάσταση των ιδιοκτητών, τις αρχιτεκτονικές λύσεις και τα υλικά που επέλεγαν σε κάθε εποχή και κυρίως βοηθά, περισσότερο από την εκκλησιαστική αρχιτεκτονική την οποία διακρίνει μια συνέχεια, στη διαλεύκανση φαινομένων του τέλους της ύστερης αρχαιότητας, όπως η εγκατάλειψη συνοικιών ή ολόκληρων πόλεων. Η απόκρυψη θησαυρών, η εγκατάσταση βιοτεχνών ή η διάσπαση μεγάλων χώρων σε μικρότερες ενότητες, η ύπαρξη ή η απουσία ιχνών βίαιης καταστροφής, όταν εντοπίζονται στις οικίες με προσεκτική μελέτη της στρωματογραφίας, βοηθούν την καλύτερη κατανόηση και στην ασφαλέστερη χρονολόγηση της τελευταίας φάσης των πόλεων κατά την ύστερη αρχαιότητα. Επίσης, παρά το ότι τα ελλαδικά σπίτια υστερούν σημαντικά ως προς την πολυτέλεια των συγχρόνων τους στη Μικρά Ασία, τη Βόρεια Αφρική ή τη Ιταλία, η γενικότερη τυπολογική συγγένεια επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά τον κοινό τρόπο ζωής των ευπορότερων τάξεων σε όλη την έκταση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. 78 Καρύδας, «Η εξέλιξη της παλαιοχριστιανικής οικίας στη Θεσσαλονίκη», ό.π. (υποσημ. 11), Γούναρης - Βελένης, ό.π. (υποσημ. 5), 726. Sodini, «Habitat urbain», 461. Οι ανασκαφείς χρονολογούν τη μετατροπή στο β' μισό του αιώνα, ο Sodini στο τελευταίο τέταρτο. 80 F. Blonde - Α. Muller - D. Mulliez, BCH108 (1984), 876. Σγουρού κ.ά., ό.π. (υποσημ. 19), 46, Αλεξανδρή, ό.π. (υποσημ. 44) (1968), 74. Προέλευση φωτογραφιών Εικ. 1 και 2: M. Sève, «Le forum de Philippes», L'espace grec: 150 ans de fouilles de l'école française d'athènes, εικ. στις σ. 124 και 129 αντιστοίχως. Εικ. 3: Σχέδιο Α. Badie - Κ. Δήμου. Εικ. 4: Α. Κ. Orlandos, «Les monuments paléochrétiens découverts ou étudiés en Grèce de 1938 à 1954», Actes du Ve Congrès International d'archéologie chrétienne, StACr 22, Πόλη του Βατικανού-Παρίσι 1957,116. Εικ. 5: Γ. Α. Σωτηρίου, «Άνασκαφαί εν Νέα Άγχιάλω», ΠΑΕ 1939, εικ. 1. Εικ. 6: Ν. Καρύδας, «Ανασκαφές βόρεια της παλαιοχριστιανικής οικίας με το τρικλίνιο στην οδό Σοφοκλέους 18-20», ΑΕΜΘ 14 (2000), 261 σχέδ

13 Platon Petridis OBSERVATIONS SUR LES VILLES ET LES VILLAS URBAINES DE LA GRÈCE PENDANT L'ANTIQUITÉ TARDIVE J usqu'au Ve siècle, les modèles d'organisation du tissu urbain restent inchangés : les lieux d'utilité publique occupent le cœur de la ville et sont nettement distingués des lieux d'habitation qui se limitent au périmètre du centre et sont souvent organisés en îlots. Les données changent avant le début du Vie siècle avec l'affaiblissement des aristocraties locales et la montée du pouvoir de l'église. Cette dernière intervient désormais de manière radicale à la physionomie de l'espace urbain avec la fondation de lieux de culte de grandes dimensions qui occupent souvent l'espace d'anciens bâtiments désaffectés sans se soucier trop de la circulation antérieure. La ville de Philippes (Fig. 1 et 2) constitue un bon exemple des changements qui ont lieu sur le tissu urbain au Vie siècle avec la désaffection du Forum, la construction de bâtiments chrétiens comme la Basilique Β sur l'ancienne Palestre ou la condamnation par la construction de l'octogone de certains passages qui permettaient la circulation autour du Forum. Si, de l'ensemble du tissu urbain nous passons à sa cellule de base, l'habitat urbain, nous réalisons qu'en gros, les plans des grandes villas urbaines adoptent le modèle hérité de l'époque hellénistique avec une entrée principale, une grande cour intérieure et une pièce de réception de position centrale. Cette pièce, l'ancien andrôn, s'appelle désormais triclinium et une riche villa peut en posséder plusieurs. Elle aboutit sur un des côtés étroits en abside, souvent ornée de niches ; elle est entourée de pièces plus petites utilisées probablement comme pièces de service. Une série d'autres espaces, ouverts ou fermés, se développent sur un ou plusieurs niveaux couvrant des besoins diverses et variés de la vie quotidienne (Fig. 3). Pour l'interprétation de certaines pièces les critères morphologiques ne suffisent pas : nous devons examiner les objets découverts ou consulter les textes qui sont parfois très éloquents sur les habitudes des gens et la présence ou la séparation des espaces dans une villa selon, par exemple, le sexe. Certaines pièces pourraient même être interprétées comme des lieux de culte privé (Fig. 4,5 et 6). Les données archéologiques sur les riches maisons de la Grèce pendant l'antiquité Tardive sont plutôt fragmentaires, provenant essentiellement de fouilles de sauvetage. La nature de ces fouilles et le manque d'intérêt pour l'architecture non religieuse prescrit leur sort : ces villas sont le plus souvent rebouchées ou démolies sans possibilité de découverte de leur plan et d'une étude comparative. Les villas dont nous possédons actuellement un plan complet sont peu nombreuses : les exemplaires recensés proviennent de Philippes, de Delphes, d'athènes et de Messene. Deux articles de J.-P. Sodini font le point sur le sujet jusqu'en À ce recensement, nous ajoutons dans cet article des exemplaires découverts ou étudiés ces dix dernières années à Athènes, Thèbes, Antikyra, Argos, Delphes, Thessalonique et Thasos. Toutes ces villas peuvent être classées en quatre catégories selon l'existence ou non de cours intérieures, selon le nombre et selon la forme des cours. Les riches maisons connaissent des modifications dans leurs plans au courant du Vie siècle. Vers la fin de ce siècle, les transformation deviennent plus radicales : séparation des grands espaces en plus petits, bouchage des passages, changement d'usage qui présuppose l'abandon par les anciens propriétaires. Les causes, politiques, économiques, démographiques ou autres sont très complexes. Le sort de ces villas semble refléter celui des villes de l'antiquité Tardive, tandis que certaines parentés typologiques avec leurs homologues de l'asie Mineure, de l'italie ou de l'afrique prouvent une forte ressemblance dans le mode de vie des classes aisées dans l'empire. 258

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Τομ. 47, 2008 Παρατηρήσεις στις πόλεις και τις αστικές οικίες της ύστερης αρχαιότητας στον ελλαδικό χώρο ΠΕΤΡΙΔΗΣ Πλάτων 10.12681/dchae.624 Copyright 2008 To

Διαβάστε περισσότερα

After Antiquity: Athènes médiévale entre le IVe et le XIIIe s.

After Antiquity: Athènes médiévale entre le IVe et le XIIIe s. After Antiquity: Athènes médiévale entre le IVe et le XIIIe s. Platon PETRIDIS Université d Athènes Changements dans la physionomie de la ville pendant la période protobyzantine (IVe VIIe s.) Abandon

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1 Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο Οπως και στη παραδοσιακή αρχιτεκτονική, κάποιοι χώροι του

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Χαρακτηριστικό Παράδειγµα της Πολιτιστικής Πολιτικής της Ελλάδας Γενικές Αρχές: Α. Η πολιτιστική πολιτική της χώρας µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ. Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου...

ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ. Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου... ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου... Ας ξεκινήσουμε με το Ωδείο... Το ρωμαϊκό Ωδείο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Αγίας Παρασκευής Λίγο μετά το γραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ Νέες Πολιτείες ΙΙΙ : Λαχανόκηποι Μενεμένης Στα ενδιάμεσα όρια της πόλης Στην περιοχή Λαχανόκηποι, που ανήκει στα διοικητικά όρια του Δήμου Μενεμένης, εντοπίστηκε ένας τρίτος, εντελώς νέος για τα δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Το ανάκτορο της Ζάκρου Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου Το ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου βρίσκεται στο ΝΑ άκρο της Κρήτης στον ομώνυμο ευρύχωρο όρμο. Η θέση ήταν γνωστή από τον 19 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΕΣΣΑΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Το αρχαίο θέατρο Φθιωτίδων Θηβών

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Εισαγωγή Οι εργασίες πεδίου στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά, στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι, Ιεράπετρα), διήρκεσαν 6 εβδομάδες, ενώ ακολούθησε

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

«Υιοθετώντας ένα μνημείο της γειτονιάς μου»

«Υιοθετώντας ένα μνημείο της γειτονιάς μου» «Υιοθετώντας ένα μνημείο της γειτονιάς μου» Σχολικό έτος 2014-2015 Ερευνητική εργασία σε αρχαιολογικά μνημεία της Παροικιάς από ομάδες μαθητών της Γ τάξης του Γυμνασίου Πάρου στο μάθημα της τοπικής ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΧΑΜΕΝΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ NAIF ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ. Ι ΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΑΝ ΘΕΜΑ ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Αθηνά Παπαδάκη Αρχαιολόγος Εφορείας Αρχαιοτήτων Βοιωτίας Επιμορφωτικό Σεμινάριο Θήβα 8 Σεπτεμβρίου 2016 Διαχρονικά ο πολιτισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Τα αρχαία της Κατοχής

Τα αρχαία της Κατοχής Τα αρχαία της Κατοχής Σπερχειάδα 7 Απριλίου 2016 Σαράντος Θεοδωρόπουλος ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΚΑΗΣ Ο ΠΟΘΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΩΣ ΤΟΥΣ 1939 Ο Δρ. Γκαίμπελς επισκέπτεται την Αρχαιότητες στην Αθήνα 1940 ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πηγές και μέθοδοι (συνέχεια) Ο κλασικός αρχαιολόγος ταξινομεί το υλικό του: Κατά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγειο δίκτυο πρόσβασης Ένα νέο έδαφος

Υπόγειο δίκτυο πρόσβασης Ένα νέο έδαφος Ένα νέο έδαφος Το ελληνικό τοπίο υπομένει για περισσότερα από 40 χρόνια μια παρατεταμένη διαδικασία «προ-αστικοποίησης». Στην ανάπτυξη των παραθεριστικών οικισμών κυριαρχούν τα γνώριμα μοντέλα της πανταχόθεν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

majestic insight in living

majestic insight in living Ψυχικό Πρεσβεία ή Ιδιωτική Κατοικία ή Συγκρότημα Κατοικιών (Υπό κατασκευή) Κτίσμα 1800 μ2 σε οικόπεδο 1300μ2 Μοναδική θέση στην καλύτερη περιοχή του Ψυχικού Κορυφαία Αρχιτεκτονική Σχεδίαση από τον Αλέξανδρο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακρωτήρι Το Ακρωτήρι της Θήρας είναι ο σημαντικότερος προϊστορικός οικισμός των Κυκλάδων. Διατηρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ Όνομα συντάκτη: Δρ. Αντώνιος Κώστας Στοιχεία επικοινωνίας: (τηλέφωνο, e-mail)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΥΠΟΟΜΑΔΑ:ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΒΙΚΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΗΛΙΑΝΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΤΩ ΑΓΑΠΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΥΠΟΟΜΑΔΑ:ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΒΙΚΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΗΛΙΑΝΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΤΩ ΑΓΑΠΙΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΥΠΟΟΜΑΔΑ:ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΒΙΚΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΗΛΙΑΝΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΤΩ ΑΓΑΠΙΟΥ Αρχαία Αγορά Η λέξη αγορά παράγεται από το ρήμα αγείρω (συναθροίζω,

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

Από τότε ως σήμερα, όμως,

Από τότε ως σήμερα, όμως, Παράδοση και καινοτομία στις οικίες της ρωμαϊκής Αθήνας Δρ Paolo Bonini Καθηγητής Ιστορίας Αρχαίας Τέχνης, Ακαδημία Καλών Τεχνών «Santa Giulia», Μπρέσα, Ιταλία Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 τα έγκυρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ. Ήπειρος (Ελλάδα)

ΤΕΧΝΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ. Ήπειρος (Ελλάδα) Ονοματεπώνυμο ΚΑΛΑΜΠΟΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1969 Μιχαλίτσι (Ήπειρος) Έτη δραστηριότητας ως τεχνίτης Δουλεύει από 15 ετών Ήπειρος (Ελλάδα) Οργανώνει το συνεργείο κατά περίπτωση Έμαθε την τέχνη από τον πατέρα και

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΟ ΧΩΡΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΟ ΧΩΡΟ Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Σύγχρονο περιεχόμενο Α Πρόταση: Ø Διεπιστημονική έρευνα και τεκμηρίωση προσαρμοσμένη στο είδος και τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ Πόλη: Οικισμός μόνιμου χαρακτήρα με μικρό ή μεγάλο πληθυσμιακό μέγεθος, δομημένος έτσι ώστε να εξυπηρετεί τη ζωή των κατοίκων της. Οικισμός: Κατοικημένη περιοχή, οριοθετημένη

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης»

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» «Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» Μαρία Μπαλάσκα & Ιωάννα Ραβάνη, μέλη της Π.Ο. του ΚΠΕ Καλαμάτας Οι περιβαλλοντικές συνθήκες, επηρεάζουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Χαρκιολάκης. Αρχιτέκτων Μηχανικός Δ/ντης Δ.Α.Ν.Σ.Μ.- ΥΠ.ΠΟ

Ν. Χαρκιολάκης. Αρχιτέκτων Μηχανικός Δ/ντης Δ.Α.Ν.Σ.Μ.- ΥΠ.ΠΟ Ν. Χαρκιολάκης Αρχιτέκτων Μηχανικός Δ/ντης Δ.Α.Ν.Σ.Μ.- ΥΠ.ΠΟ Αναστήλωση, ανάδειξη και βελτίωση της επισκεψιμότητας τωνμνημείωνκαιτων Μνημειακών Συνόλων της Περιοχής της Πλάκας Το σχέδιο του Κλεάνθη και

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος ΑΠΛΟΤΗΤΑ και ΜΕΓΑΛΕΙΟ... Στο θέατρο τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συνδυάζονται με τον καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. (Σχολείο).

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. (Σχολείο). ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών των Ξένων Γλωσσών Πιλοτική Εφαρμογή 2011-12 Εξετάσεις Γυμνασίου Δείγμα εξέτασης στη Γαλλική ΕΠΙΠΕΔΟ Α1+ στην 6βαθμη κλίμακα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φωνές νερού μυριάδες Ιερό Άμμωνα ία, Καλλιθέα Χαλκιδικής. Φυλλάδιο δράσης

Φωνές νερού μυριάδες Ιερό Άμμωνα ία, Καλλιθέα Χαλκιδικής. Φυλλάδιο δράσης Φωνές νερού μυριάδες 2010 Ιερό Άμμωνα ία, Καλλιθέα Χαλκιδικής Φυλλάδιο δράσης Το κείμενο του φυλλαδίου της δράσης ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΜΜΩΝΑ ΔΙΑ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Το ιερό του Διονύσου και του Άμμωνα

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΠΕΝΑΚΗ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΠΕΝΑΚΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Σάββατο 9 Ιανουαρίου, ώρα 10.30 π.μ. ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΑΙΟΛΟΥ Σημείο συγκέντρωσης: Ιερός Ναός Αγ. Ειρήνης, επί της οδού Αιόλου ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΠΕΝΑΚΗ Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση.

Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Το ανάκτορο των Μαλίων βρίσκεται στην άκρη μιας μικρής αλλά εύφορης πεδιάδας, κοντά σε λιμάνι στο βόρειο τμήμα της κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ Ο ΑΓΩΓΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Η Αρχαία Αγορά του Άργους ιδρύθηκε στους πρόποδες του λόφου της Λάρισας σε µία φυσική λεκάνη, όπου συνέρρεαν τα όµβρια ύδατα. Απαραίτητη προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Το ανάκτορο των Μαλίων βρίσκεται στην άκρη μιας μικρής αλλά εύφορης πεδιάδας, κοντά σε λιμάνι στο βόρειο τμήμα της κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Στη στήλη αυτή σας παρουσιάζουμε μνημεία και χώρους, ευρισκόμενα στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή, τα οποία η Πολιτεία επισήμως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ. Ε.:ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΕΛΠ 42 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ. Ε.:ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΕΛΠ 42 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ. Ε.:ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΕΛΠ 42 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 Θέμα: Αναζητείστε ομοιότητες και διαφορές στη μορφή των πόλεων της Παλαιοχριστιανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 89-1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. Η πρόσοψη του οικοπέδου βρίσκεται επί της οδού Κρουσόβου, ενώ το οικόπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Φθινοπωρινή Κρήτη: Ηράκλειο-Κνωσός ΗΡΑΚΛΕΙΟ-ΚΝΩΣΟΣ

Φθινοπωρινή Κρήτη: Ηράκλειο-Κνωσός ΗΡΑΚΛΕΙΟ-ΚΝΩΣΟΣ Φθινοπωρινή Κρήτη: Ηράκλειο-Κνωσός ΗΡΑΚΛΕΙΟ-ΚΝΩΣΟΣ Ένας από τους ωραιότερους αρχαιλογικούς χώρους της Ελλάδας, βρίσκεται στα περίχωρα της Κρητικής μεγαλούπουλης. Είναι ο αγαπημένος μας γιατί πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 99 - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ 1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : To τοπογραφικό διάγραμμα της δεύτερης αρχιτεκτονικής μελέτης ταυτίζεται με αυτό της πρώτης αρχιτεκτονικής μελέτης εφόσον και οι δυο μελέτες εχουν γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 04 Νοέμβριος :10 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 04 Φεβρουάριος :32

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 04 Νοέμβριος :10 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 04 Φεβρουάριος :32 Το πρώτο ανάκτορο της Κνωσού κτίστηκε γύρω στο 2000 π.χ. στο νότιο άκρο της μεσομινωικής πόλης και καταστράφηκε από σεισμό στο 1900 π.χ. {tab=το ανάκτορο} Στη θέση του κτίστηκε σχεδόν αμέσως ένα νέο, λαμπρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ.

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ. Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/1600 1100/1050 π.χ. Υστεροκυπριακή Ι: 1650/1600-1450 π.χ. (ΥΚ ΙΑ:1650/1600-1500 π.χ. και ΥΚΙΒ: 1500-1450 π.χ.) Υστεροκυπριακή ΙΙ: 1450-1200 π.χ. (ΥΚΙΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας Βασιλική Σαμπάνη 2013 Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας 200 Διαγλωσσικές Θεωρήσεις μεταφρασεολογικός η-τόμος Interlingual Perspectives translation e-volume ΜΑΝΤΑΜ ΜΠΟΒΑΡΥ: ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρήματα της ανασκαφής Στέλλα Χρυσουλάκη και Γιώργος Πέππας

Ευρήματα της ανασκαφής Στέλλα Χρυσουλάκη και Γιώργος Πέππας Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση Ευρήματα της ανασκαφής Στέλλα Χρυσουλάκη και Γιώργος Πέππας 1 Πρώιμη φάση της πόλης Λουτροφόρος

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ 8 Raimon Novell ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ Η ΜΑΡΙΑΝΉ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 1.- ΑΠΟΣΤΟΛΗ, ΧΑΡΙΣΜΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Project ΑΝΝΑ ΑΝΕΜΟΓΙΑΝΝΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΑΝΕΜΟΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΙΑ ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΤΑΒΙΘΑ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΝΟΤΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΝΟΤΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Η νότια πλαγιά της Ακρόπολης

Διαβάστε περισσότερα

m pi-*. κείμενο: Τόνια Κατερίνη, Μαρία Καζολέα, αρχιτέκτονες μηχανικοί φωτογράφηση: Αθηνά Καζολέα, Πάτροκλος Στελλάκης

m pi-*. κείμενο: Τόνια Κατερίνη, Μαρία Καζολέα, αρχιτέκτονες μηχανικοί φωτογράφηση: Αθηνά Καζολέα, Πάτροκλος Στελλάκης m pi-*. To Πόρτο Ράφτη μετατρέπεται σταθερά σε τόπο μόνιμηξ διαμονιη αλλά ταυτόχρονα παραμένει ένα από τα γοητευτικότερα δείγματα του Αττικού τοπίου. Η παρέμβαση σε αυτό το τοπίο θέτει κατ' αρχήν πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking

Αστική πλατφόρμα Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking ΠΤ-ΑΜ 2007 ΒΑΛ Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΤΑΞΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Τµήµα Α1 και Α2) Méthode : Action.fr-gr1, σελ. 8-105 (Ενότητες 0, 1, 2, 3 µε το λεξιλόγιο και τη γραµµατική που περιλαµβάνουν) Οι διάλογοι και οι ερωτήσεις κατανόησης (pages 26-27, 46-47,

Διαβάστε περισσότερα