2Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΡΜΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΑ : ΜΙΧΑΛΕΝΤΖΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΡΜΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΔΑΣΚΑΛΑ : ΜΙΧΑΛΕΝΤΖΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ"

Transcript

1 2Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΡΜΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΑ : ΜΙΧΑΛΕΝΤΖΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

2 ΘΕΜΑ: ΕΛΙΑ - ΤΟ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΔΕΝΤΡΟ Η επιλογή του θέματος έγινε με αφορμή το μάζεμα της ελιάς. Στην περιοχή μας υπάρχουν πολλά ελαιόδεντρα και τα παιδιά είναι εξοικειωμένα με την καλλιέργεια και το μάζεμα της ελιάς. Σκοπός Να γνωρίσουν οι μαθητές περισσότερα για την ελιά, ωφέλειες-μάζεμα-λάδι και ότι είναι οικονομικός παράγοντας της περιοχής. Στόχοι Να μάθουν τα παιδιά: Ιστορικά στοιχεία Ελληνική Μυθολογία. Χρήση του ελαιόλαδου στη χριστιανική θρησκεία. Τι χρειάζεται για να ευδοκιμήσει η ελιά. Σε ποιες περιοχές της Ελλάδας καλλιεργείται.

3 Σύνδεση με μαθήματα 1. Ελιά Λάδι και Θρησκευτικά (Η ζωή του Χριστού νηστεία) 2. Ελιά και Μουσική (ποιήματα και τραγούδια) 3. Ελιά Λάδι και Γεωγραφία (Περιοχές της Ελλάδας που ευδοκιμεί η ελιά) 4. Ελιά και Ιστορία (Ιστορικά και Μυθολογικά στοιχεία) 5. Ελιά και Αισθητική Αγωγή (Κατασκευή δέντρου ελιάς σε χαρτόνι) 6. Κολλάζ 7. Αινίγματα

4 Δραστηριότητες για την ελιά Παρουσίαση των χώρων και των δραστηριοτήτων σε ελαιοτριβείο. Αναλυτική παρουσίαση της μετατροπής του καρπού της ελιάς σε λάδι. Κατασκευή ελιάς πάνω σε χαρτόνι. Ζωγραφική και κατασκευή κότινου σε χαρτόνι. Συγκέντρωση συνταγών που περιέχουν λάδι ή ελιές. Δημιουργία λεξιλογίου που έχουν σχέση με την ελιά. Ποιήματα Τραγούδια Αινίγματα.

5 ΕΛΙΑ ΤΟ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΔΕΝΤΡΟ

6 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΡΜΗΣ Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1. Ιστορία της Ελιάς Κλάδο του φυτού κατά την Παλαιά Διαθήκη έφερε το περιστέρι στο Νώε για να του αναγγείλει ότι πέρασε ο κίνδυνος του κατακλυσμού. Φαίνεται ότι ο άνθρωπος κατόρθωσε από τα περίπου π.χ. να εξημερώσει την άγρια ελιά και να την καλλιεργήσει. Αρχικά κοιτίδα της σχετικής καλλιέργειας πίστευαν ότι ήταν η Μ.Ασία. Η ελληνική όμως παράδοση θέλει την ελιά ως φυτό ιθαγενές, ελληνικής καταγωγής.

7 Κατά την ελληνική μυθολογία, πατρίδα της ελιάς είναι η Αθήνα. Στην πόλη των Αθηνών την πρόσφερε ως σύμβολο ειρήνης και ευημερίας η θέα Αθηνά.

8 Η ιερή ελιά υπήρξε κατά τις αρχαίες ελληνικές παραδόσεις η πρώτη ελιά. Από τα σπέρματα της φύτρωσαν πολλές άλλες με αποτέλεσμα να καλλιεργηθεί από αυτό το ιερό δέντρο ο ιερός βράχος Υπάρχουν όμως και αντίθετες παραδόσεις,που υποστηρίζουν ότι η ελιά μεταφέρθηκε στην Ελλάδα από το Δούναβη την έφερε ο Ηρακλής στην Ολυμπία.

9 Θεωρούσαν την ελιά ως δέντρο ιερό, σύμβολο της ειρήνης, της φιλίας τιμητικών διακρίσεων. Οι αρχαίοι παρασκευάζουν από τους καρπούς της λάδι, αλλά από την ομηρική εποχή ακόμη το χρησιμοποιούσαν για την περιποίηση του σώματος.

10 Ο Αχιλλέας έδωσε εντολή στους συντρόφους του να λούσουν και να αλείψουν με λάδι το σώμα του νεκρού Πάτροκλου. Ο Οδυσσέας καθαρίστηκε με έλαιο που το έφεραν οι Θεραπαινίδες της Ναυσικάς. Η Μυθολογία λέει: Στην όμορφη πόλη που αγάπησαν ο Ποσειδώνας και η Αθηνά υπάρχει ένας βράχος. Είναι ο βράχος της ακρόπολης. Πάνω εκεί ανέβηκαν για να αγωνιστούν. Ο Ποσειδώνας χτύπησε με την τρίαινα το βράχο κι αμέσως ανάβλυσε νερό. Όλοι θαμπώθηκαν. Γιατί πιο μεγάλο δώρο για μια πόλη είναι το νερό.

11 Έσκυψε ο Κέκροπας, το δοκίμασε, και ήταν αρμυρό, θαλασσινό. Η Αθηνά γονάτισε και φύτεψε ένα δέντρο. Ήταν η πρώτη ελιά. Η Αθηνά κρίθηκε νικήτρια Από τότε η πόλη ονομάστηκε Αθήνα και γέμισε ελιές κι αυτή και η Ελλάδα. Στις μέρες μας η πόλη έγινε όλο σπίτια και που χώρος για δέντρα. Όμως κάθε σπίτι, κάθε κουζίνα έχει το λάδι του και τις ελιές.

12 ΕΛΙΑ ΤΟ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΔΕΝΤΡΟ

13 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 3. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Καλλιεργείται μόνο στα εύκρατα κλίματα. Γένος αειθαλών δέντρων της οικογένειας των ォ ελαιολάδων サ. Διακρίνεται σε δύο τύπους στην άγρια και στην ήμερη. Η άγρια ελιά ή αγριελιά φτάνει τα 3.5, 5 μέτρα. Οι ρίζες της ελιάς εισχωρούν βαθιά μέσα στο έδαφος και διακλαδίζονται για να τη συγκρατούν γερά και παράλληλα να βρίσκουν νερό και θρεπτικές ουσίες από το χώμα. Ο κορμός τους είναι ψηλός και χοντρός και στο πάνω μέρος του έχει πολλά κλαδιά

14 Όταν το φυτό είναι μικρής ηλικίας έχει κορμό σταχτοπράσινο, λείο και στιλπνό, ενώ όταν πια μεγαλώσει πολύ ο κορμός γίνεται σκουρόχρωμος και σχηματίζει κουφάλες και σκισμές. Τα φύλλα της ελιάς είναι λογχοειδή και έχουν σκούρο πράσινο χρώμα στην πάνω επιφάνια και ασημί κάτω η οποία μάλιστα καλύπτεται από χνούδι. Τα άνθη βγαίνουν τον Απρίλιο και το Μάιο και φυτρώνουν πολλά μαζί. Η μεταφορά γύρης από τους στήμονες στον ύπερο για να γίνει η γονιμοποίηση, γίνεται με τη βοήθεια του ανέμου. Ο καρπός που λέγεται επίσης ελιά έχει αρχικά χρώμα πράσινο, αλλά όταν ωριμάσει γίνεται μαύρος. Η ωρίμανση των καρπών της ελιάς γίνεται κατά των Οκτώβριο αλλά μάζεμα αρχίζει τονοέμβριο.

15 ΦΥΤΕΜΑ Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην εγκατάσταση του ελαιώνα. Κάθε σφάλμα που θα γίνει σε αυτό το στάδιο είναι πολύ δύσκολο αν όχι αδύνατο να επανορθωθεί. Η επιλογή του τόπου που θα εγκατασταθεί ο ελαιώνας γίνεται με βάση την ποικιλία τις κλιματικές συνθήκες και το έδαφος. Η ελιά είναι ευαίσθητη όταν έχει παγετό. Μάλιστα μερικές πρώιμες ποικιλίες, παθαίνουν μεγάλες ζημιές. Άλλος παράγοντας που θα ληφθεί υπόψη είναι το ύψος των βροχοπτώσεων που θα πρέπει να εναρμονίζεται με τις ανάγκες της ποικιλίας.

16 . ΠΟΤΙΣΜΑ Το νερό είναι απαραίτητο στα φυτά για να απορροφήσουν να μεταφέρουν και να αξιοποιήσουν τα θρεπτικά στοιχεία του εδάφους. Για να ζήσει το φυτό θα πρέπει να υπάρχει μια συνεχής ροή νερού από το έδαφος στις ρίζες από εκεί στον κορμό στους βλαστούς στα φύλλα. Από τα στόματα των φύλλων το νερό εξατμίζεται στην ατμόσφαιρα και επανέρχεται στο φυτό με τη βροχή ή με το νερό του ποτίσματος.

17 ΛΙΠΑΣΜΑ Με τη λίπανση επιχειρούμε να προσθέσουμε στο έδαφος απαραίτητα συστατικά για τη θρέψη του φυτού που δεν είναι διαθέσιμα τη στιγμή που τα έχει ανάγκη για να ολοκληρώσει τον ετήσιο κύκλο του. Μια ορθολογική λοιπόν λίπανση προϋποθέτει καταρχήν προσδιορισμό των συστατικών του εδάφους και γνώση της επίδρασης που θα έχει η συγκεκριμένη λίπανση στην παραγωγικότητα του δέντρου.

18 ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ

19 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΡΜΗΣ Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Ποικοιλίες της ελιάς Οι ποικιλίες χωρίζονται σε τρεις ομάδες: 1. ποικιλίες για ελαιοποίηση. 2. Επιτραπέζιες ποικιλίες 3. Μεικτές ποικιλίες. Τέλος, θα αναφέρουμε και τις κυριότερες ξένες ποικιλίες που καλλιεργούνται στη χώρα μας και οι οποίες δίνουν λάδι και επιτραπέζια ελιά. Τύποι και ονομασίες της ελιάς στην Ελλάδα. Πελοπόννησος: ψιλoελιά, νερολιά, ματσολιά, κορυδολιά, αερονύχη, κορωναίικη, καλαματιανή. Στερεά Ελλάδα: κολυμπάδα, μεγαρίτικη, δαμασκηνάτη, σαλωνίτικη, καρυδολιά Θεσσαλία: βολιώτικη.

20 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. To Λιομάζωμα. Το μάζεμα της επιτραπέζιας ελιάς Αρχίζει από τέλη Σεπτεμβρίου, ανάλογα με το κλίμα, το αν θέλουμε πράσινη ελιά και την ποικιλία. Ο καλύτερος τρόπος μαζέματος των πράσινων επιτραπέζιων ποικιλιών είναι με το χέρι, και μάλιστα πολύ προσεκτικά. Με αυτόν τον τρόπο θα αποφύγουμε τους τραυματισμούς, που μειώνουν την εμπορική αξία της επιτραπέζιας ελιάς.

21 Το μάζεμα της ελιάς που προορίζεται για λάδι αρχίζει από μέσα Νοεμβρίου και σε μερικές περιοχές μπορεί να φτάσει μέχρι και το Μάρτιο, με τις ανάλογες όμως επιπτώσεις στην ποιότητα του ελαιόλαδου που παράγεται. Υπάρχουν αρκετοί τρόποι μαζέματος της ελαιοποιήσιμης ελιάς, ανάλογα με το σχήμα και το ύψος των δέντρων, τη μορφολογία του εδάφους και τις συνήθειες της κάθε περιοχής.

22 Μηχανικό μάζεμα Μπορούμε όμως να προκαλέσουμε εμείς την πτώση του καρπού με διάφορους τρόπους μηχανικούς ή χημικούς. Μάζεμα από το έδαφος Οι ελιές πέφτουν στο έδαφος, όπου υπάρχουν απλωμένα δίχτυα, που στην περίπτωση επικλινούς εδάφους θα πρέπει να διατάσσονται οριζόντια για, να μη διασκορπίζονται.

23

24 ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

25 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 5 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Aσθένειες της ελιάς Ο Δάκος είναι το βλαβερότερο έντομο για το ελαιόδεντρο.ο Δάκος υπάρχει όπου υπάρχειελιά ήμερη ή άγρια. Το έντομο είναι μικρό, έχει καστανό χρώμα και δύο διαφανή φτερά με σκούρα στίγματα. Το Μάρτιο και Απρίλιο τα έντομα που βγήκαν από τις νύμφες και αυτά που επέζησαν από το χειμώνα, αν βρουν ελιές που έχουν μείνει στα δέντρα από την προηγούμενη χρονιά, τοποθετούν σ αυτές τα αβγά τους, εξασφαλίζοντας μία ή δύο γενεές επιπλέον. Ζευζέρα Κόσσος. Το τέλειο της Ζευζέρας είναι μια άσπρη πεταλούδα, με άνοιγμα φτερών 5-7 εκατοστά. Τα θηλυκά αφήνουν τα αβγά τους στα τραύματα ή στις ρωγμές του δέντρου.

26 ΘΡΙΠΑΣ Είναι ένα μαύρο θυσανόπτερό μήκους 2-3 χιλιοστών. Ο θρίπας προκαλεί ζημιές σε όλα τα στάδια της ανάπτυξής του, από προνύμφη ως τέλειο έντομο. Οι προσβλημένοι βλαστοί μαραίνονται και τα φύλλα ατροφούν και παθαίνουν δυσμορφίες, προκαλείται ανθόρροια, παραμόρφωση και πέσιμο των καρπών. Μαργαρόνια Οι προνύμφες του προσβάλλουν τα φύλλα των νεαρών βλαστών, κυρίως από τον Ιούλιο μέχρι τον Οκτώβριο και τους καρπούς. Το έντομο έχει 4-5 γενιές το χρόνο. Η προνύμφη της Μαργαρόνιας έχει εχθρούς πολλές αράχνες, προνύμφες δίπτερων εντόμων και το υμενόπτερο.

27 Ακάρια Στο ελαιόδεντρο μπορεί να υπάρχουν ακάρεα, που προκαλούν παραμορφώσεις στα (φύλλα) στίγματα και παραμορφώσεις στους καρπούς. Ρυγχίτης Τα τέλεια έντομα τον Απρίλιο, Μάιο τρέφονται από τρυφερά φύλα και τους καρπούς

28 Πυρηνοτρίτης Το μικρό αυτό λεπιδόπτερο έχει γκρίζο χρώμα με μερικές μαυριδερές κηλίδες στα φτερά. Οι προνύμφες της κάθε γενιάς τρέφονται με τα φύλλα και τους καρπούς τουελαιόδεντρου.το θηλυκό εισάγει τα αβγά του στις ελιές και η προνύμφη που βγαίνει φτάνει στο σπέρμα του κουκουτσιού, του οποίου τρώει το μεγαλύτερο μέρος. ΤΖΙΤΖΙΚΙ Αυτό το μικρό τζιτζίκι μήκους 4 χιλιοστών αποθέτει τα αβγά του το καλοκαίρι στους βλαστούς της ελιάς προκαλώντας χαραγματιές

29 ΕΛΑΙΩΝΑΣ

30 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1. ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΩΝ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΩΝ Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην εγκατάσταση του ελαιώνα. Κάθε σφάλμα που θα γίνει σε αυτό. Το στάδιο είναι πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να επανορθωθεί. Η επιλογή του τόπου που θα εγκατασταθεί ο ελαιώνας γίνεται με βάση την ποικιλία, τις κλιματικές συνθήκες και το έδαφος. Η ελιά είναι ευαίσθητη στο παγετό, μάλιστα μερικές πρώιμες παθαίνουν μεγάλες ζημιές.

31 Πότισμα Το νερό είναι απαραίτητο στα φυτά για να απορροφήσουν, να μεταφέρουν και να αξιοποιήσουν τα θρεπτικά στοιχεία του εδάφους. Για να ζήσει το φυτό, θα πρέπει να υπάρχει μια συνεχής ροή νερού από το έδαφος στις ρίζες, από εκεί στον κορμό, στους βλαστούς, στα φύλλα. Από τα στόματα των φύλλων το νερό εξατμίζεται στην ατμόσφαιρα και επανέρχεται στο φυτό με τη βροχή ή με το νερό ποτίσματος.

32 Κλάδεμα Το κλάδεμα είναι μία από τις σπουδαιότερες καλλιεργητικές φροντίδες της ελιάς, όπως άλλωστε και για όλα σχεδόν τα φυτά. Ο σκοπός του κλαδέματος είναι η διαμόρφωση ελαιοδέντρων που έχουν ισορροπία βλάστησης και καρποφορίας, ώστε να εξασφαλίζεται η μεγάλη παραγωγικότητα. Λαμβάνονται υπόψη και οι άλλοι παράγοντες π.χ. ο τρόπος μαζέματος του καρπού ώστε να διευκολύνεται το μάζεμα και

33 Λίπανση Με τη λίπανση επιχειρούμε να προσθέσουμε στο έδαφος απαραίτητα συστατικά για τη θρέψη του φυτού που δεν είναι διαθέσιμα τη στιγμή που τα έχει ανάγκη για να ολοκληρώσει τον ετήσιο κύκλο του. Μια ορθολογική λοιπόν λίπανση προϋποθέτει καταρχήν προσδιορισμό των συστατικών του εδάφους και γνώση της επίδρασης που θα έχει η συγκεκριμένη λίπανση στην παραγωγικότητα του δέντρου.

34 ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ

35 7.Πώς λειτουργεί το ελαιοτριβείο; Ποια είναι τα στάδια παραγωγής λαδιού; Το ελαιοτριβείο λειτουργεί με τον φυγοκεντρικό τρόπο. Σήμερα η διαφορά στην ποιότητα των ελαιόλαδων εντοπίζεται στα είδη των ελαιοτριβείων και στους τρόπους σύνθλιψης του καρπού. Στην αρχή γίνεται μεταφορά του ελαιοκάρπου στο ελαιοτριβείο και καθαρισμός του από τα φύλλα και κλαδιά πάνω σε ειδικούς ιμάντες. Γίνεται πλύσιμο και απομάκρυνση σκόνης και χώματος. Μετά συνθλίβεται ο ελαιόκαρπος με ειδικούς μεταλλικούς σπαστήρες. Η μάλαξη της ζύμης των ελιών που προκύπτει από τη σύνθλιψη είναι μια πολύ σημαντική διαδικασία.

36 Η μάλαξη γίνεται σε ειδικούς μαλακτήρες που ανάμεσα του κυκλοφορεί ζεστό νερό. Η θέρμανση της ελαιοζύμης διευκολύνει την έξοδο του ελαιολάδου. Ο διαχωρισμός του ελαιολάδου από την ελαιοζύμη γίνεται με του ακόλουθους τρόπους. Πίεση Φυγοκέντριση Εκλεκτική διήθηση

37 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ

38 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 7β Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1. Παραδοσιακό ελαιοτριβείο Στο παρελθόν, παλαιότερα, το σπάσιμο του καρπού γινόταν είτε χειροκίνητα με μεγάλους πέτρινους κυλίνδρους, είτε με κυλινδρικές ή κωνικές πέτρες από γρανίτη, οι οποίες γύριζαν γύρω από ξύλινο ή μεταλλικό άξονα, με τη βοήθεια είτε ζώων είτε ανθρώπων, είτε του νερού ή του ατμού. Στην αρχαιότητα, στην περιοχή της Βοιωτίας χρησιμοποιούσαν τις ォ κρούπεζες サ, ξύλινα, ψηλά και βαριά τσόκαρα κατάλληλα για το πάτημα του αλεσμένου καρπού των ελιών.

39 Σύμφωνα με τις περιγραφές του Ησίοδου, οι καρποί, οι οποίοι προορίζονταν για ελαιοποίηση συνθλίβονταν μέσα σε ξύλινο γουδί, με ξύλινο γουδοχέρι. Οι αρχαίοι έβαζαν τις λιωμένες ελιές σε τρίχινα τσουβάλια, τα οποία και τοποθετούσαν ανάμεσα σε ένα είδος μικρού κάδου με στόμιο και σε ένα σωρό βαριά μαδέρια, που χρησίμευαν για πρέσα Στη συνέχεια αύξαναν την πίεση βάζοντας πάνω στα μαδέρια έναν πελώριο βραχίονα ενός μοχλού, που τη μιαν άκρη του στερέωναν μέσα στον τοίχο και την άλλη τη λύγιζαν με τη δύναμη των ανθρώπινων χεριών και των σάκων με τις πέτρες που κρεμούσαν

40 Αυτό το πρώτο ψυχρής απόσταξης ελαιόλαδο ήταν εξαιρετικής ποιότητας. Ήταν αυτό που σήμερα ορίζεται ως ελαιόλαδο : φυσικός χυμός που βγαίνει από τον καρπό της ελιάς Ωστόσο μέσα στους πυρήνες είχε μείνει σίγουρα μεγάλη ποσότητα από το πολύτιμο υγρό. Γι αυτό ζέσταιναν τους πυρήνες χαμηλή θερμοκρασία για ήμερες και επαναλάμβαναν την παραπάνω διαδικασία.tη φορά το λάδι ήταν περισσότερο αλλά δεύτερης ποιότητας. Όπως φαίνεται από τα πήλινα δοχεία που βρέθηκαν στα Γουρνιά, το Βαθύπετρο και τα Μάλια., και τα οποία μοιάζουν πολύ με διαχωριστήρα λαδιού μούλιαζαν τους πυρήνες σε ζεστό νερό, με αποτέλεσμα οι τελευταίες λιπαρές ουσίες να ανεβαίνουν στην επιφάνεια.

41 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

42 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 8 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1. Η σημασία του ελαιόλαδου στη Μεσογειακή διατροφή Το ελαιόλαδο είναι ένα προϊόν πολλαπλών χρήσεων. Εδώ και πολλές γενεές θεωρείται στη Μεσόγειο ως σημαντικό για την υγεία και τη διατροφή και τώρα εκτιμάται πολύ στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο για τις διατροφικές υγιεινές και τις οργανοληπτικές του ιδιότητες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο κυριότερος παραγωγός σε παγκόσμια κλίμακα, αφού παράγει το 80% και καταναλώνει το 70% του ελαιόλαδου σε ολόκληρο τον.κόσμο.

43 Παρθένο είναι το λάδι που παίρνουμε από την πρώτη μηχανική πίεση έτσι ώστε να μην αλλοιώνεται η ποιότητά του, που εξαρτάται από την οξύτητα, το χρώμα, την οσμή και τη γεύση του. Το παρθένο ελαιόλαδο δεν πρέπει να έχει οξύτητα πάνω από 3,3% ενώ το έξτρα παρθένο πάνω από 1%. Ραφινέ: είναι το λάδι που παίρνουμε με φυσική ή και χημική διαδικασία. Ο τρόπος αυτός χρησιμοποιείται συστηματικά σε όλα τα άλλα φυτικά λάδια και δίνει ένα προϊόν σχεδόν άχρωμο και άοσμο. Αγνό: είναι το λάδι που αποτελείται από μίγματα παρθένου και ραφινέ ελαιόλαδου

44 ΠΗΓΗ ΥΓΕΙΑΣ Το ελαιόλαδο ανήκει στη μεγάλη χημική κατηγορία Λίπη και Έλαια ή αλλιώς Λιπίδια. Ιατρικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι στις χώρες τις Μεσογείου, όπου η κατανάλωση ελαιόλαδου είναι μεγάλη η συχνότητα που παρουσιάζονται καρδιαγγειακά προβλήματα είναι μικρή απ ότι στις χώρες του Βορρά, όπου είναι αυξημένη η κατανάλωση ζωικού λίπους. Γι αυτό ένας από τους στόχους της Ε.Ε. είναι να προσανατολίσει τους βόρειους Ευρωπαίους περισσότερο προς το ελαιόλαδο. Είναι ένα αποτελεσματικό όπλο κατά της οστεοπόρωσης και ακόμα, χάρη στη βιταμίνη Ε, που είναι φυσικό αντιοξειδωτικό, το ελαιόλαδο επιβραδύνει τις αλλοιώσεις των κυτταρικών μεταβολών που οδηγούν στο φυσικό γήρας.

45 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

46 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 9 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Βιολογική Καλλιέργεια Η ελπίδα της διατροφής μας Διεκδικούν το όνομά της πολλοί, όχι όμως και τη χάρη της. Η σχέση μαζί της συναρπαστική, αλλά η συμβίωση απαιτεί μεγαλύτερο κόπο και μόχθο, περισσότερες θυσίες, προσήλωση, υπομονή και σταθερότητα στις αξίες της. Η οικολογική γεωργία, αν και ανήλικη ακόμα στη χώρα μας, θεωρείται η πολύφερνη νύφη, ή πολλά υποσχόμενη στον τομέα της διατροφής και της φιλικής συμπεριφοράς απέναντι στη φύση. Να υπενθυμίσουμε ότι οικολογική γεωργία και συνεπώς οικολογικό προϊόν στο πιάτο μας, επί της ουσίας: ποιότητα ζωής και συνάμα, συνείδηση ότι η φύση, το περιβάλλον δεν είναι ένας κόσμος έξω από μας, αλλά ένα σύστημα στο οποίο ανήκουμε απόλυτα- αν και αποκομμένοι.

47 Με άλλα λόγια δεν αγοράζουμε βιολογικά για να τρώμε υγιεινά και την ίδια στιγμή στον κήπο μας, στο μπαλκόνι μας ォ σπέρνουμε サ χημικά για να μεγαλώσει το γρασίδι, για να γίνουν ωραιότατα - πλην άοσματα λουλούδια μας. Η πιστοποίηση των βιολογικών προϊόντων από τους νόμιμους οργανισμούς είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να ξέρετε τι τρώτε. Είναι η μόνη μέχρι στιγμής εγγύηση για τα προϊόντα αυτά.

48 Βιολογικό ελαιόλαδο Τα βιολογικά ελαιόλαδα όπως και οι άλλες βιολογικές καλλιέργειες ( φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ) κερδίζουν συνεχώς έδαφος τα τελευταία χρόνια στην ελληνική αγορά, κατακτώντας τις προτιμήσεις των καταναλωτών. Ας δούμε όμως σε τι συνίσταται η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς. Η βιοκαλλιέργεια της ελιάς ξεκινάει πρώτον και κύριο με τη σωστή εγκατάσταση των ελαιώνων: κανονική πυκνότητα φύτευσης, αναβαθμίδες σε επικλινή εδάφη, βελτίωση των μειονεκτικών εδαφών με τη χρήση κοπριάς, δημιουργία κατάλληλου μικροκλίματος για τα ελαιόδεντρα, φύτευση από Ανατολή προς Δύση. Όλα αυτά εξασφαλίζουν καλύτερο αερισμό και μεγαλύτερη ηλιοφάνεια.

49 Δεύτερο στάδιο είναι η σωστή διαμόρφωση των ελαιόδεντρων, τα οποία είναι προτιμότερο να έχουν κορμό με κανονικό ύψος ( εξαρτάται από την τοποθεσία και την ποικιλία ), καθώς και συστηματικό κλάδεμα από τη μικρή τους ηλικία, ώστε να παράγεται χρονιά παρά χρονιά ικανοποιητική σοδειά και να αποτρέπονται εχθροί και ασθένειες. Τρίτο στάδιο και πολύ σημαντικό, είναι η αποφυγή αγροχημικών προϊόντων, η φυσική λίπανση και η χρήση συμβατικών μέσων για την καταπολέμηση του δάκου κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας. Τέλος η μεταφορά, η επεξεργασία, η αποθήκευση και η συσκευασία του ελαιόλαδου, στη βιοκαλλιέργεια, απαιτούν ειδικές διαδικασίες

50 Η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς στη χώρα μας ξεκίνησε συστηματικά το 1988, με την πρώτη οργανωμένη βιοκαλλιέργεια στη Μάνη. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς έφτασε στα στρέμματα με πολύ ευνοϊκές προοπτικές αφού υπολογίζεται ότι σύντομα θα ξεπεράσει τα στρέμματα. Χαρακτηριστικό της τάσης που υπάρχει για την εγκατάσταση ή τη μετατροπή των συμβατικών ελαιώνων σε βιολογικούς είναι ο αριθμός των βιοκαλλιεργητών στην Κρήτη, ο οποίος σήμερα ξεπερνά τους 210.

51 Συνήθως, τα βιολογικά ελαιόλαδα που κυκλοφορούν στην αγορά είναι άριστης ποιότητας, σε ελκυστικές συσκευασίες. Ένα βιολογικό ελαιόλαδο κατά κανόνα είναι ακριβότερο από τα ελαιόλαδα συμβατικής καλλιέργειας ακόμη και από εκείνα που συγκεντρώνουν όλες τις αρετές ενός πραγματικά άριστης ποιότητας λαδιού. Τα βιολογικά ελαιόλαδα πωλούνται συνήθως σε εξειδικευμένα καταστήματα

52 ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

53 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 10 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Η σημασία του ελαιόδεντρου και του ελαιόλαδου στην ορθόδοξη χριστιανική Θρησκεία Ο Ιησούς πριν σταυρωθεί πήγε σε ένα μέρος που ήταν ελαιώνας. Παράλληλα το έλαιο χρησιμοποιούνταν για φωτιστικούς σκοπούς. Αλλά και στη θάλασσα το λάδι πίστευαν ότι έπαιζε ρόλο κατευνασμού της τρικυμίας. Οι ναυτικοί έχουν το έθιμο να χύνουν στη θάλασσα σε στιγμές κινδύνου, το λάδι από το καντήλι του Αγίου Νικολάου που πάντα διατηρούν αναμμένο στο καράβι τους. Από εκεί βγήκε και η έκφραση ォ Η θάλασσα είναι λάδι. サ

54 ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΒΑΠΤΙΣΗΣ Το Άγιο Μύρο χρησιμοποιείται κυρίως στην τέλεση του μυστηρίου του χρίσματος, συμβολίζοντας τα ποικίλα και ευώδη χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, ενώ δι αυτού και με το σημείο του σταυρού συντελείται η είσοδος στην ォ εν Χριστώ ζωή> サ των νεοφώτιστων κατά το μυστήριο της βάπτισης. Παλαιότερα, η βάπτιση γινόταν αμέσως μετά τη γέννηση του παιδιού, με την ολοκληρωτική καταβύθιση του σε νερό. Το νερό και το λάδι από την αρχαιότητα συμβόλιζαν τον καθαρμό, αλλά και την αναγέννηση.

55 Άγιο Μύρο και ελαιόλαδο Έλαιο απλό στην αρχή, που αγιαζόταν στην Αγία Τράπεζα και ονομαζόταν άγιο έλαιο. Με τη σύνθεση και άλλων ευωδών υλών και αρωματικών ελαίων, συμβολίζονταν τα ποικίλα και ευώδη χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Ο αρχαιότερος καθαγιασμός του μύρου,, σύμφωνα με τον 20ό κανόνα τις συνόδου του Τολέδο, το 398, έγινε προνομιακός από επίσκοπο στους πρεσβύτερους απαγορεύτηκε να παρασκευάζουν μύρο, και τούτο γιατί δια του Αγίου Μύρου χρήση αντικατέστησε την επίθεση των χειρών, τας οποίας κατά τους αποστολικούς χρόνους μεταδίδονταν στους νεοφώτιστους τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.

56 Ωστόσο, και στην Παλαιά Διαθήκη ( Πεντάτευχος ) απαντώνται κάποιες αναφορές παρασκευής ォ μύρου ィ καθώς και των υλικών που το συνθέτουν.. Επίσης αναφέρεται ότι παρασκευάζεται από ειδικό ォ μυρεψό ォ ( αρωματοποιό ) όπως ακριβώς και στην αρχαιότητα. Η σύνθεση του Αγίου Μύρου ( ォ Τύπου Θείου ελέους έχει το έλαιον サ ィ) Οι πρώτες μαρτυρίες για τη σύνθεση του Αγίου Μύρου Βρίσκονται στην ォ ォ Πεντάτευχο サ όπως ήδη αναφέραμε. Σε κώδικα του 8ου αιώνα, που βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του Βατικανού και είναι γνωστός ως Βαρβερινός Κώδιξ ォ τα συστατικάπου αναφέρονται είναι 12 στις οποίες προστίθεται και το αγνό ελαιόλαδο

57 Το ελαιόλαδο στο ευχέλαιο Στο μυστήριο του ευχελαίου χρησιμοποιούνται το αλεύρι (ο σίτος),το έλαιο και το κρασί. Συχνά το κρασί και το λάδι τοποθετούνται στο ίδιο ποτήρι, το ελαιόλαδο,μάλιστα, αναφέρεται επανειλημμένα στις ευχές που λέει ο ιερέας για τον καθαρμό και την ίαση της ψυχής και του σώματος των παρευρισκόμενων: ォ Σύμβολο της άνωθεν ροπής και ιλαρότητας. Έλαιον, θείον ημίν τοις διαγραφούσι Δέσποτα サ. ォ Υπέρ του ευλογηθήναι το έλαιον τούτο, τη επιφοίτηση, και δυνάμει, και ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, του Κυρίου δεηθώμεν サ.

58 Η ελιά της Κυριακής των Βαΐων. Κυρίαρχη είναι η ελιά και κατά τον εορτασμό της Κυριακής των Βαΐων. Στην Κύπρο για παράδειγμα με δύο φύλλα ελιάς οι πιστοί σχηματίζουν σταυρό τον οποίο κρεμούν πάνω τους. Κάθε οικογένεια δε φέρνει στην εκκλησία το δικό της κλάδο, που μένει εκεί για 40 ημέρες πριν μεταφερθεί στο σπίτι. Στην Κρήτη γινόταν πλειστηριασμός κι ο χωρικός που κέρδιζε αυτός είχε την ευλογία να μεταφέρει στην εκκλησία την ημέρα των Βαΐων το κλαδί της ελιάς από το δικό του λιόφυτο!

59 Σε πολλά μέρη το κλαδί της ελιάς μεταφέρεται το <<αποσπερνό>> του Σαββάτου του Λαζάρου στην εκκλησία. Την επόμενη όταν αρχίζει η περιφορά της εικόνας γύρω από την εκκλησία παραλαμβάνουν το κλαδί δύο νέοι άνθρωποι κατά προτίμηση έφηβοι προπορεύονται της πομπής Δίπλα στους νέους ο ιερέας διαβάζει το ευαγγέλιο και όταν ακουστεί η φράση <<άλλοι δ έκοπταν κλάδους από των δέντρων.>>οι πιστοί κόβουν κλαδάκια από την ελιά. Τα κλαδιά αυτά κατά τη λαϊκή αντίληψη έχουν ιαματικές ιδιότητες και φυλάσσονται στο εικονοστάσι μαζί με τα <<καλορίζικα>>.

60 Και πάλι στην Κύπρο την Παραμονή Χριστουγέννων σε μερικές περιοχές κόβουν κλαδιά ελιάς και τα βάζουν στις πόρτες, στα παράθυρα και σ όλα τα δωμάτια του σπιτιού για να μη περάσουν οι ォ καλικάντζαροι サ. Τα Χριστούγεννα στην Κεφαλονιά ρίχνουν στη φωτιά κρασί και λάδι μέσα από την τρύπα της χριστουγεννιάτικης κουλούρας. Την ημέρα των Θεοφανίων ραντίζουν μα αγιασμό τις ελιές για να είναι ευλογημένες και να καρποφορούν. Στην Κέρκυρα και στην Κεφαλονιά τα βάγια, που μοιράζονται στο εκκλησίασμα την Κυριακή των Βαΐων περιέχουν κλαδάκια ελιάς. Στην Αμοργό στη λιτανεία της εικόνας του Βαϊοφόρου προπορεύεται άνδρας που κρατά στολισμένο ένα μεγάλο κλαδί ελιάς και ακολουθείται από νέους με κλώνους από φοινικιές, σε ανάμνηση του μετά Βαΐων και κλάδων Δεν πρέπει μάλιστα να αγνοείται η ανοιξιάτικη εποχή της λιτανείας και το ενδεχόμενο στην συνύπαρξης αναμνήσεων τελετουργιών για την άνοιξη με κλαδιά ελιάς ή άλλα σύμβολα γονιμότητας

61 Την Πρωτοχρονιά οι Πόντιοι βάζουν ένα κλωνάρι ελιάς στο εικονοστάσιο με την ευχή : ォ Ήρθε η καλοχρονιά, ας πάει η κακοχρονιά. サ Στην Ερμούπολη Σύρου γυναίκες θυμιάζουν καίγοντας μαζί με το λιβάνι και φύλλα ελιάς. Αυτή είναι μια πολλή παλιά συνήθεια. Όπως μας πληροφορεί ο Παυσανίας οι Ηλείοι είχαν μια παράξενη συνήθεια. Μια φορά το μήνα οι Ηλείοι θυσιάζουν σε όλους τους βωμούς. Θυσιάζουν δε με ένα αρχαίο τρόπο : θυμιάζουν τους βωμούς με λιβάνι ανακατεμένο με σιτάρι και μέλι, βάζουν και κλώνους ελιάς και κάνουν σπονδή με κρασί.

62

63 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 11 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Ποιήματα και τραγούδια Η ελιά Είμαι του ήλιου θυγατέρα, η πιο απ όλες χαϊδευτή χρόνια η αγάπη του πατέρα σ αυτόν τον κόσμο με κρατεί. Όσο να γείρω νεκρωμένη, αυτόν το μάτι μου ζητεί. Είμαι η ελιά η τιμημένη! Όπου κι αν λάχω κατοικία Δεν μ απολείπουν οι καρποί Ως τα βαθιά μου γηρατειά Δεν βρίσκω στη δουλειά ντροπή. Μ έχει ο Θεός ευλογημένη κι είμαι γεμάτη προκοπή. Είμαι η ελιά η τιμημένη! Φρίκη, ερημιά, νερό, σκοτάδι Τη γη τη θάψαν μια φορά. Εμέ ζωής φέρε σημάδι

64 Στο Νώε η περιστερά. Όλης της γης είχα γραμμένη την ομορφάδα και χαρά. Είμαι η ελιά η τιμημένη! Εδώ στον ίσκιο μου αποκάτου ήλθ ο Χριστός ν αναπαυθεί, κι ακούσθηκε η γλυκιά λαλιά του λίγο προτού να σταυρωθεί. Το δάκρυ του, δροσιά αγιασμένη, Έχει στη ρίζα μου χυθεί. Είμαι η ελιά η τιμημένη! Και φως πραότατο χαρίζω εγώ στην άγρια τη νύχτα. Τον πλούτο πια δεν το φωτίζω, συ μ ευλογείς, φτωχολογιά. Κι αν απ τον άνθρωπο διωγμένη, θα φέγγω μπρος στην Παναγιά. Είμαι η ελιά η τιμημένη! Κωστής Παλαμάς

65 ΚΟΥΒΕΝΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΙΑ Ελιά μου ασημοπράσινη, θαλασσοματούσα, στον κάμπο μοιάζεις πέλαγος και στην πλαγιά σαν κάστρο με αρχοντική κορμοστασιά και με πολλά στολίδια Η γη σ έθρεψε πλούσια κι ο χρόνος πελεκούσε κι εσκάλιζε τη ρίζα σου κι έγραφε ιστορία που διηγείται τις πληγές που εκείνος δε γιατρεύει κι όσες χαρές περάσαμε κι εκείνες τις κατέχεις τις κουβεντιάζεις σιγανά με τις γειτόνισσες σου. α, ελιά ευλογημένη, πες μου και με τον ταπεινό, περαστικό διαβάτη, τι είδες εις τη ζήση σου, εδώ εις την αυλή σου τι λένε τ αυλακώματα που ζώνουν το κορμί σου.

66 Είδα καιρούς ανεμικούς, είδα καιρούς μ αντάρες μ αστροπελέκια και βροντές, νερά σαν καταρράκτες τη Βενετιά να προσπερνά και την Τουρκιά να φεύγει αδέρφια να μαλώνουνε, εχθρούς να αντεκδικούνται. Εγώ αν έθρεψα γενιές, πολέμησα την πείνα έχτισα σπίτια κι εκκλησίες, κάστρα και μοναστήρια το λάδι μου εφώτισε όλη την οικουμένη και οι ελιές μου γίναν καύχημα σε καθενός τραπέζι.

67 Καπεταναίοι κάθισαν στου ίσκιου μου από κάτω και κλέφτες κουβαλήσανε ξένο βίος να μοιράζουν πα στα κλαδιά μου φώλιασαν χιλιάδες λιανοπούλια και σμάρια οι αγριομέλισσες κουρνιάζουν στα ριζά μου. Και κάποιες μέρες γίνονταν χορεύτρα η αυλή μου στο πανηγύρι τ ΑηΓεωργίου, της Παναγιάς τη χάρη και ξεφαντώναμε οι νιοι κι οι γέροι καμαρώναν και οι τουφεκιές τους μου ριχναν στη γη λίγα κλαδάκια.

68 Δημοτικά τραγούδια 1. Το τραγούδι, μας πληροφορεί ότι δεν μπορεί να υπάρχει Μοναστήρι χωρίς τον ελαιώνα του και ότι το λάδι είναι απαραίτητο για το άναμμα των καντηλιών: Πέρα στους πέρα κάμπους Όπου ναι οι ελιές ειν ένα μοναστηράκι που πάνε οι κοπελιές * Το τραγούδι αυτό διδάχτηκε στα παιδιά από τη μουσικό του σχολείου Κα Τανούρη Αλεξία. 3. Η κρητική μαντινάδα εκφράζει πολλές φορές τον θαυμασμό των ανθρώπων για το δέντρο: Είναι δέντρα πολλά στη γης, σαν την ελιά δεν είναι, βρέχει, χιονίζει, λιάζεται, μα πάντα δροσερή είναι.

69 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 11α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Παροιμίες Γύρω από την καλλιέργεια και τις περιποιήσεις του δέντρου πλήθους παροιμιών υπενθυμίζουν πόσο βαθιά είναι δεμένο με τη ζωή των ανθρώπων της υπαίθρου. ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ Από το θέρος ως τις ελιές δεν απολείπουν οι δουλειές Βάλε ελιά για το παιδί σου και σύκα για τη ζωή σου, λένε στην Κεφαλονιά, για να έχουν ένα εισόδημα από τις ελιές. Την ελιά τα χνώτα του ανθρώπου τήνε θρέφουνε, συχνή δηλαδή ενασχόληση με το δέντρο.

70 ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

71 Ξεφόρτωσέ τη την ελιά να σε φορτώσει λάδι, η γρήγορη συγκομιδή δίνει τη δυνατότητα στο δέντρο να αναλάβει δυνάμεις και να δώσει πάλι καρπό την επόμενη χρονιά. Άκουσες λάδι τρέχα, άκουσες στεφάνι φεύγα, συμβουλεύει ο τσιγκούνης και υπολογιστής, γιατί στα βαφτίσια δεν πρόσφεραν δώρα. Η ελιά θέλει ζουρλό νοικοκύρη, να μη τη λυπάται, δηλαδή, στο κλάδεμα. Η ελιά πίνει το κρασί, λένε στην Κεφαλονιά, για να αποτρέψουν τη φύτευση αμπελιών μέσα σε ελαιώνες. Τρεις το λάδι, τρεις το ξύδι κι έξι το λαδόξιδο, λέμε για τους κακούς και

72 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 12 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Ζωγραφίζω την ελιά

73 ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ Γ2 ΣΧΟΛ. ΕΤΟΥΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΤΗΣ Κας Β. ΜΠΟΥΚΩΝΗ

74

75 ΣΥΝΤΑΓΕΣ

76 Χαλβάς λαδερός του κουταλιού 1 ス φλιτζάνι κοινό παρθένο ελαιόλαδο 1 πακέτο σιμιγδάλι ψιλό 1 φλιτζάνι αλεύρι για όλες τις χρήσεις Για το σιρόπι: 3 φλιτζάνια ζάχαρη 6 φλιτζάνια νερό 1 κουταλάκι ξύσμα λεμονιού κανέλα τριμμένη Εκτέλεση Αδειάζετε το ελαιόλαδο σε μια κατσαρόλα με βαρύ πάτο και το αφήνετε να ζεσταθεί τόσο όσο να αρχίσει να εμφανίζεται ο πρώτος καπνός. Ρίχνετε αμέσως το σιμιγδάλι και αρχίζετε με γρήγορες κινήσεις να ανακατεύετε με μια ξύλινη κουτάλα μέχρι να σκουρύνει. Τότε προσθέτετε το αλεύρι και ανακατεύετε καλά. Ετοιμάζεται το σιρόπι ρίχνοντας τη ζάχαρη σε έξι ποτήρια καυτό νερό. Το ανακατεύετε καλά με ένα κουτάλι έτσι ώστε η ζάχαρη να διαλυθεί εντελώς και προσθέτετε το ξύσμα λεμονιού.

77 ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

78 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 13 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1. Έθιμα και παραδόσεις Η ελιά και το λάδι κυριαρχούν τόσο έντονα και αποφασιστικά στον αγώνα μας για επιβίωση ώστε πήραν στη λαϊκή φαντασία μυθικές διαστάσεις, χάραξαν ανεξίτηλα τη ζωή και τη μοίρα μας και συνδέθηκαν με αρχετυπικές μορφές της ομαδικής μαςσύνδεσης. Τους αποδόθηκαν μαγικές δυνάμεις και επηρέασαν πολυποίκιλα τη θρησκευτικότητα μας. Η πίστη, ότι το λάδι μπορεί να ηρεμήσει τα μανιασμένα κύματα, έρχεται από την αρχαιότητα.

79 Σήμερα το λάδι από το καντήλι του Αι-Νικόλα,του προστάτη των ναυτικών, πιστεύεται ότι καταπραΰνει τη θαλασσοταραχή. Ο Πλούταρχος μας πληροφορεί ότι στην τελετή του γάμου στεφάνωναν με κλαδιά ελιάς και δάφνης την πόρτα της νύφης και του γαμπρού. Η παρουσία των κλαδιών της ελιάς στη χαρμόσυνη τελετή του γάμου διασώζονταν μέχρι πρότινος στην ελληνική ύπαιθρο, όπου στον δίσκο με τα στέφανα τοποθετούσαν κι ένα κλαδάκι ελιάς. Κατά την γέννηση έβαζαν στην πόρτα του σπιτιού ένα κλαδί ελιάς, αν ήταν αγόρι, ως σύμβολο μελλοντικής νίκης ή ακμής περί τη γεωργία για την οποία προορίζονταν. Αν ήταν κορίτσι έβαζαν μια μάλλινη κορδέλα, δείγμα των γυναικείων ενασχολήσεων.

80 Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, μόλις τελειώσει μια οικοδομή, τοποθετούν στη στέγη ένα μεγάλο κλαδί ελιάς, δείγμα ότι το ουσιαστικό μέρος του έργου έχει αποπερατωθεί. Σε πολλά χωριά της Κρήτης, την Πρωτομαγιά, κρεμούν στις πόρτες των σπιτιών ένα κλαδί ελιάς, που την εποχή εκείνη είναι ανθισμένη, μαζί με ένα κλαδάκι μολόχας κι ένα στάχυ από σιτάρι ή κριθάρι. Η φλόγα του καντηλιού που καίει με τη βοήθεια του λαδιού συμβολίζει το θείο φως πηγή της υπέρτατης αλήθειας και της ύψιστης δύναμης.

81 Το ελαιόλαδο δίνει δύναμη και φως στην ψυχή. Σε κάθε γωνία της Ελλάδας μέσα σεμικρά εικονοστάσια, μέρα και νύχτα ανάβει ένα καντήλι με ελαιόλαδο για την ψυχή που έφυγε ή ως ォ αντίδωρο サ για την ψυχή που σώθηκε. Καθαρό ελαιόλαδο και μόνο έκαιγε στα καντήλια των εβραϊκών ναών και τωνθυσιαστηρίων συνήθεια που υιοθετήθηκε αργότερα από όλες τις ορθόδοξες εκκλησίας. Σε κείμενα περιηγητών των 17ου και 18ου αιώνων διαβάζουμε ότι παρότι οι Έλληνες συχνά δεν είχαν να φάνε, πήγαιναν ωστόσο στην εκκλησία ως προσφορά μεγάλες ποσότητες εκλεκτού ελαιόλαδου. Το δέξιμο δε της αποστολής του λαδιού στην εκκλησία συνοδευόταν από την ευχή του

82 Ως σήμερα από το πρώτο λάδι της παραγωγής τους, οι Έλληνες αγρότες στέλνουν δώρο στην εκκλησία για το άναμμα των καντηλιών, ενώ με αυτό ανάβουν και το μικρό καντήλι στο εικονοστάσι του σπιτιού τους. Οι αγρότες μας ποτέ δεν ξεχνούν αυτή τους την προσφορά ακόμη και σε δύσκολες εποχές, πάντα ξεχωρίζουν την πιο γερή και παραγωγική ελιά τους και την δωρίζουν στην εκκλησία.

83 Σύμφωνα με πολλά ναυτικά χρονικά, προκειμένου οι ναυτικοί να αποκρούσουν και να αμβλύνουν τη δύναμη των κυμάτων, τα οποία χτυπούσαν ォ κατάπρυμα サ το πλοιάριο, σε περιόδους σφοδρής θαλασσοταραχής, κρεμούσαν μικρά σακιά γεμάτα ελαιόλαδο,τρυπημένα με χοντρική βελόνα, έτσι ώστε να στάζει το λάδι αργά μπροστά στην πρύμη του καραβιού. Στη Σύμη, σύμφωνα με περιγραφή ενός περιηγητή οι σφουγγαράδες χρησιμοποιούσαν το λάδι για να εμποδίζουν την κατάποση νερού την ώρα που βουτούσαν στα βαθιά για σφουγγάρια.

84 ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟ ΞΥΛΟ ΕΛΙΑΣ

85 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 14 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Η Ελιά στην υπηρεσία του ανθρώπου Στις μεσογειακές χώρες που ο ήλιος είναι τόσο ανελέητος το καλοκαίρι όσο ευεργητικός το χειμώνα η ελιά προσφέρει την απλόχερη σκιά της στον περαστικό, στον γεωργό, στο βοσκό. Για πολλές χιλιετίες το ξύλο της ελιάς θέρμαινε τον άνθρωπο τις κρύες νύχτες του χειμώνα, άκουσε αναρίθμητες ιστορίες και παραμύθια, πύρωσε στη Θράκα του την ψυχή και το σώμα του. Πρόσφερε με την ίδια καλόκαρδη διάθεση τη φωτιά του στον πλούσιο και στο φτωχό, στο γεμάτο και άδειο σπίτι. Η βραδυφλεγής καύση του έχεις ως αποτέλεσμα τη δημιουργία των ξυλοκάρβουνων.

86 Το ξύλο της ελιάς είναι σκληρό, ανθεκτικό, χρώματος κίτρινου έως καφέ, με σκούρες γραμμώσεις και ελαιώδη αφή. Χρησιμοποιήθηκε στην επιπλοποιία τους περασμένους αιώνες. Οι μαραγκοί στο Αιγαίο χρησιμοποιούσαν σε κατασκευές οδοντωτών τροχών, αλλά εξαρτημάτων των ελαιοτριβείων και των αργαλειών. Από το σκληρότερο ξύλο της αγριελιάς έφτιαχναν μπαστούνια και κατασκευές αντοχής εκτεθειμένες στη βροχή, στον ήλιο και στον αέρα. Κι ας μη ξεχνάμε τα οικιακά σκεύη, τη σανίδα του ψωμιού, του κρεμμυδιού, τις σαλατιέρες, τα γουδιά, τις φρουτιέρες που καθημερινά, μας εξυπηρετούν στην κουζίνα μας.

87 Το λάδι της ελιάς αποτέλεσε τη βάση για κατασκευή του σαπουνιού. Η πρώτη γραπτή μαρτυρία για χρήση υποτυπώδους σαπουνιού έρχεται από πήλινη πινακίδα των Σουμερίων το 2500 π.χ. Τον 9ο αιώνα στη Μασσαλία παρασκεύασαν ένα σαπούνι σκληρό με βάση το ελαιόλαδο. Το 18ο αιώνα οι Μασσαλιώτες βρήκαν επιτέλους, το μυστικό του περίφημου σαπουνιού Μασσαλίας, που συντέλεσε στη δόξα της πόλης και βρήκε αρκετούς μιμητές και στη χώρα μας. Ακόμη και τώρα στα χωριά μας με το κατακάθι του λαδιού, την αμόργη, παρασκευάζουν πλάκες σαπουνιού, που χαρίζουν στα ρούχα <<μοσκοβολιά>> και ασπράδα μοναδική.

88 Τα μεγαλύτερα κέντρα σαπωνοποιίας στη Ελλάδα αναπτύχθηκαν από το 17ο αιώνα στις κατ εξοχής ελαιοπαραγωγικές περιοχές, όπως είναι τα Επτάνησα, η Πελοπόννησος, η Αττική, ο Βόλος, η Μυτιλήνη, η Κρήτη. Η Λέσβος λόγω των απέραντων ελαιώνων με τα 11 εκατομμύρια ελαιόδεντρα ήταν φυσικό, παράλληλα με την αύξηση των εργοστασίων του λαδιού ν αναπτυχθεί και σαπουνοποιία. Παρ όλο που το άλειμμα και το κερί εξελίχτηκαν στο Μεσαίωνα δεν κατάφεραν να παραγκωνίσουν το λύχνο.

89 Μέχρι πρότινος το λάδι αποτελούσε το βασικό φωτιστικό υλικό για το μεγαλύτερο μέρος του αγροτικού πληθυσμού της χώρας μας. Ο λύχνος στην ελληνική ύπαιθρο αντιστάθηκε γενναία στις εξελίξεις και μόλις πρόσφατα εκτοπίστηκε διαδοχικά από τη λάμπα πετρελαίου, το <<λουξ>> και τον ηλεκτρισμό. Το ήρεμο και το γλυκό φως του λύχνου πέρασε εύκολα από την καθημερινότητα στον συμβολισμό. Το άναμμα της λυχνίας φανέρωνε την πορεία από μια κατάσταση σε μια άλλη, το φως, που δείχνει το δρόμο: γέννηση, γάμος, ακμή, θάνατος.

90 Το λάδι της ελιάς αποτέλεσε επίσης, το κύριο συστατικό της παρασκευής αρωμάτων. Οι μαρτυρίες για αρωματισμένο έλαιο μας έρχονται από τις πινακίδες της Γραμμικής Α. Γραφής, Στο αρχείο της Πύλου παρέχονται πληροφορίες για τις ποικιλίες και τα είδη των αρωματικών ελαίων. Τα πρώτα αρώματα δεν ήταν τίποτε άλλο από λάδι ελιάς μέσα στο οποίο είχαν βουτήξει λουλούδια ή φυτά αρωματικά, γιατί το λάδι έχει την ιδιότητα να επηρεάζεται εύκολα από οσμές. Οι Έλληνες μυρεψοί διάλεγαν ένα λάδι πολύ διάφανο από ελιές ακόμη πράσινες, ελαφρά συμπιεσμένες, για να μη θραύσει ο πυρήνας. Μέσα σε αυτό εμβάπτιζαν πέταλα ρόδων ή ολόκληρα ρόδα, φασκόμηλο, κορίανδρο, κύπερο, κάρδαμο, μάραθο, κύμινο, σχίνο. Το ροδόεν, κυπερόεν κ.λ.π. Αργότερα, έμαθαν να βγάζουν ειδικά αποστάγματα από φύλλα και άνθη, τα αιθέρια έλαια.

91 Το αρωματισμένο λάδι δεν χρησιμοποιείται μόνο για την επάλειψη του σώματος των ζωντανών ή των νεκρών, αλλά και για τα μαλλιά. Ο Αριστοφάνης στις Εκκλησιάζουσες παρουσιάζει μια γυναίκα να ζητά από μια άλλη να μυρίσει τα μαλλιά της, που μόλις τα είχε αλείψει με αρωματισμένο λάδι. Στις περιοχές της Βόρειας Αφρικής Τυνησία, Μαρόκο, Αλγερία το λάδι θεωρείται αυτούσιο ως καλλυντικό. Οι γυναίκες έχουν τη συνήθεια πριν χτενιστούν, ν αλείφουν τα μαλλιά τους με το λάδι ελιάς. Υποστηρίζουν ότι δυναμώνει το τριχωτό μέρος του δέρματος, καταργεί και προσδίδει στα μαλλιά ένα γυαλιστερό χρώμα.

92 Οι Μινωίτες χρησιμοποιούσαν το λάδι εκτός της διατροφής και για το άναμμα των πολύμιξων λυχνιών των ανακτόρων. Την εποχή του Περικλή οι Αθηναίοι εκμεταλλεύονταν το φως της ημέρας αρχίζοντας την εργασία τους πολύ πρωί κι έτσι εξοικονομούσαν το λάδι αφού λύχνος χρειαζόταν να ανάψει μόνο την τελευταία ώρα της ημέρας για λίγο.

93 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

94 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 14 Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. Βασικό Λεξιλόγιο Αιωνόβια ελιά:ελιά που έχει ξεπεράσει τα 100 χρόνια ζωής. Ζει επί αιώνες. Βρώσιμη ελιά:αυτή που μπορεί να καταναλωθεί ως τροφή.. Ελαιοδοχεία:το δοχείο για τη φύλαξη του λαδιού. Ελαιόκαρπος:ο καρπός του ελαιόδεντρου. Ελαιόλαδο:Το λάδι που προέρχεται από τον καρπό της ελιάς. Ελαιοπαραγωγός:πρόσωπο που ασχολείται επαγγελματικά με την παραγωγή της ελιάς. Ελαιοπολτός:Το προϊών της συμπίεσης των ελιών σε ελαιοπιεστήριο. Ελαιοπυρήνας:Ο πυρήνας της ελιάς. Τα στερεά υπολείμματα που απομένουν μετά την έκθλιψη του ελαιοκάρπου για την παραγωγή λαδιού.

95 Ελαιοτριβείο:Το σύνολο των εγκαταστάσεων για την εξαγωγή του ελαιολάδου με έκθλιψη από τον ελαιόκαρπο. Ελαιουργία: κλάδος της τεχνολογίας τροφίμων που ασχολείται με τη διαδικασία διαχωρισμού του ελαιολάδου από τον ελαιόκαρπο καθώς και με την επεξεργασία και την παραγωγή του λαδιού. Ελαιουργός:Ο ιδιοκτήτης του ελαιουργείου. Αυτός που ασχολείται με τη Ελαιουργία. Ελαιώδης:Αυτός που μοιάζει στη σύστασή του με λάδι. Ελαιώνας:Η έκταση κατάφυτη από ελαιόδεντρα.

96 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

97 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 14. Ελιά Το Ευλογημένο δένδρο. 1.Κότινος Όταν ο Ξέρξης στην Ελλάδα, το 480 π.χ., πληροφορήθηκε από φυγάδες Αρκάδες ότι οι Έλληνες γιόρταζαν τους 75ους Ολυμπιακούς Αγώνες, τότε όπως περιγράφει ο Ηρόδοτος κάποιος στρατηγός τον ρώτησε ποια είναι η αμοιβή των νικητών. Η απάντηση είναι : ォ Ένα στεφάνι από ελιά. サ.Έκανε τον Μαρδόνιο να διαφωνήσει : ォ Ποιο λαό ήρθαμε να νικήσουμε, αυτόν που αγωνίζεται μόνο για τη δόξα; サ

98 Πράγματι το μοναδικό βραβείο ( ォ άθλων サ ) για τους νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν φτιαγμένο από τον ォ Κότινο サ, δηλαδή την άγρια ελιά. Οι άγριες ελιές ήταν εκείνες που κατά το μύθο φύτεψε ο Ηρακλής στην άνυδρη και ζεστή γη της Ολυμπίας όταν γύρισε από τη χώρα των Υπερβορείων, όπου πήγε για να κυνηγήσει τη χρυσοκέρατη ελαφίνα της Άρτεμης

99 Ο κότινος καθιερώθηκε, ως έπαθλο, από τον Ίφιτο, ύστερα από χρησμό του Μαντείου των Δελφών, την έκοβε πάντα δε από την << Καλιστέφανο>> ελιά ένα μικρό αγόρι ( του οποίου ζούσαν και οι δύο γονείς του ).Το παιδί αυτό πήγαινε στην ελιά και έκοβε με χρυσό ψαλίδι τόσα ακριβώς κλαδιά όσα και τα αγωνίσματα των Ολυμπιακών. Έπειτά τα πήγαινε στο ναό της θεάς Ήρας, όπου και τα τοποθετούσε πάνω σε χρυσελεφάντινη τράπεζα. Οι ελλανοδίκες έπαιρναν από εκεί τα κλαδιά, έφτιαχναν στεφάνια και τα πρόσφεραν ως έπαθλο στους αθλητές.

100 Οι νικητές θεωρούνταν πρόσωπα σεβαστά, τα οποία η θεία χάρη και η εύνοια των θεών τους βοήθησε να κερδίσουν, δια του στεφανιού της ελιάς δε μεταβιβάζονταν σε αυτούς όλες οι θεϊκές δυνάμεις. Τον ίδιο ακριβώς συμβολισμό είχαν και οι κόκκινες μάλλινες κορδέλες που στόλιζαν το μέτωπο ή τα μπράτσα των αθλητών. Το στεφάνι της ελιάς ήταν η μεγαλύτερη διάκριση για κάθε αθλητή αλλά και για κάθε απλό πολίτη (το ρήμα ォ στέφω サ ήταν συνώνυμο του αμείβω). Έτσι, όταν στον Επιμενίδη, η πόλη της Αθήνας του πρόσφερε πολλά χρυσά νομίσματα και μια τριήρη, εκείνος τ αρνήθηκε όλα και κράτησε μόνο ένα στεφάνι ελιάς.

101 Παναθηναϊκοί αγώνες-έπαθλο 2,5 τόνοι-ελαιόλαδο Κατά του Παναθηναϊκούς αγώνες, που γίνονταν στη διάρκεια των Παναθηναίων και προς τιμή της θεάς Αθηνάς, οι νικητές λαμβάνουν ως έπαθλο σημαντικές ποσότητες ελαιόλαδου. Επιγραφή του 380 π.χ. από την ακρόπολη μας πληροφορεί για τον ακριβή αριθμό των γεμάτων λάδι αγγείων που προσφέρονταν στον πρώτο και το δεύτερο νικητή. Έτσι, στο αγώνισμα της ιππασίας, τα έπαθλα έφταναν μέχρι και τους 140 παναθηναϊκούς αμφορείς για τον πρώτο νικητή της αρματοδρομίας.

102 Ο νικητής του δρόμου ταχύτητας λάμβανε ως έπαθλο 70 αμφορείς, οι οποίοι σύμφωνα με τους υπολογισμούς περιείχαν γύρω στους 2,5 τόνους ελαιόλαδο, ενώ ο πρώτος νικητής στο αγώνισμα της αρματοδρομίας λάμβανε ως έπαθλο περίπου 5 τόνους λάδι εξαιρετικής ποιότητας. Όλων αυτών, εύλογα γεννάται η απορία πώς αξιοποιούσαν οι αθλητές τόσο μεγάλες ποσότητες, που υπερκάλυπταν ασφαλώς τις προσωπικές τους ανάγκες διατροφής, καλλωπισμού και φωτισμού. Τις περισσότερες φορές οι αθλητές το πουλούσαν εκτός Αθηνών.

103 Η ΔΑΣΚΑΛΑ ΜΙΧΑΛΕΝΤΖΑΚΗ ΕΥΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΑ 2Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΡΜΗΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ

104 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ελληνική Μυθολογία, Τόμοι 3,5, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε. Αθήνα 1986 ォ Παράθυρο στην εκπαίδευση του παιδιού サ, Διμηνιαίο Παιδαγωγικό περιοδικό. CDROM, ΚΠΕ Στυλίδας, ォ Τα προϊόντα της ελιάς, Ιανουάριος ΚΠΕ Καλαμάτας, ォ Η ελιά μέσα στους αιώνες サ, Μάρτιος ォ Η ιστορία μιας γέρικης ελιάς サ, Πολιτιστικό ίδρυμα ομίλου Πειραιώς. ΚΠΕ Ζακύνθου, ォ Ο ελαιώνας σαν οικοσύστημα サ.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΕΛΙΚΤΗΣ ΖΩΝΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΕΛΙΚΤΗΣ ΖΩΝΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΝ/ΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΑΜΩΝΑ Δ ΤΑΞΗ ΤΗΛ -ΦΑΞ 2352041314 E-MAIL : mail@dim-platam.pie.sch.gr. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΕΛΙΚΤΗΣ ΖΩΝΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙ & ΓΛΩΣΣΑ. Προφορική επικοινωνία

ΠΑΙΔΙ & ΓΛΩΣΣΑ. Προφορική επικοινωνία Η ελιά ένα κομμάτι από τους πολιτισμούς που αναπτύχθηκαν στη Μεσόγειο, παγκόσμιο σύμβολο ειρήνης και φιλίας των λαών μας συντροφεύει, μας θρέφει, μας διδάσκει μας ευεργετεί! Στους χονδρούς ροζιασμένους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 Ο ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΦΙΛΙΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009

ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 Ο ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΦΙΛΙΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 Ο ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΦΙΛΙΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 Στο πρόγραμμα εργάστηκαν οι νηπιαγωγοί: ΠΑΝΤΕΛΑΚΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ και ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ ΑΝΤΩΝΙΑ και

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

4o Γυμνάσιο Πύργου Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα 2014-201 «Mας βγήκε το λάδι!»

4o Γυμνάσιο Πύργου Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα 2014-201 «Mας βγήκε το λάδι!» 4o Γυμνάσιο Πύργου Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα 2014-201 «Mας βγήκε το λάδι!» Το πρόγραμμά μας είναι ενταγμένο στο Εθνικό Θεματικό Δίκτυο «Τα τοπικά προϊόντα σε μια κοινωνία αειφορίας», που συντονίζει το Κ.Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΘΥΜΗ ΜΑΡΙΝΑΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗΣ

ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΘΥΜΗ ΜΑΡΙΝΑΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗΣ ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗΣ ΤΑΞΗΣ ΘΥΜΗ ΜΑΡΙΝΑΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗΣ Η ελιά, δέντρο ευλογημένο, σύμβολο της

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια

Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια του R. Gucci Πανεπιστήμιο Πίζας, Τομέας καλλιέργειας και προστασίας της δενδροκομίας Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια Η καλλιέργεια της ελιάς, του ελαιόδεντρου συσχετίζεται συνήθως με την παράδοση. Συναντάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

3000 B.C. Organic Extra Virgin Olive Oil

3000 B.C. Organic Extra Virgin Olive Oil Το Κτήµα Κοτσώνη βρίσκεται στη Βορειοανατολική Πελοπόννησο, στην περιφέρεια των Αρχαίων Μυκηνών και του Άργους. Μια λοφώδης περιοχή που από την αρχαιότητα φηµίζεται για το φυσικό της κάλλος αλλά και την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

3 η ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΛΚΑΤΩΑΧΑΪΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΙΟ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Η ΟΜΑ Α ΜΑΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ ΣΙΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΟΥΧΕΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 1ου Γυμνασίου ΧΑΛΚΗΔΟΝΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 1ου Γυμνασίου ΧΑΛΚΗΔΟΝΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 1ου Γυμνασίου ΧΑΛΚΗΔΟΝΑΣ Στην περιβαλλοντική ομάδα συμμετέχουν Οι μαθητές Αθανασιάδου Κωνσταντίνα Βασιλικός Δημήτρης Γεωργάκης Θοδωρής Γιαννακίδης Γ. Γιάννης Γιαννακίδης Χ. Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΑΝΟΙΞΗ οθξξ ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΓΛΥΚΟ ΑΡΧΙΖΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΠΕΦΤΟΥΝ ΤΑ ΦΥΛΛΑΡΑΚΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΜΟΡΦΑ ΚΛΑΔΙΑΚΙΑ ΠΑΜΕ ΘΑΛΑΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Corfu ACORDO - Corfu Specialty Foods Artisan + natural

Διαβάστε περισσότερα

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Ιστορικό Η Οινοποιία Δαρεμά αποτελεί τη φυσική συνέχεια μιας οικογενειακής παράδοσης γενεών στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας Αττικής που ξεκινά πριν από πολλές δεκαετίες.

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η ελιά στη σύγχρονη εποχή Η Ελαιοκαλλιέργεια στην σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

Κάνε την τροφή σου το φάρμακό σου. Ιπποκράτης. 460π.χ. - 377π.χ.

Κάνε την τροφή σου το φάρμακό σου. Ιπποκράτης. 460π.χ. - 377π.χ. 1 2 Κάνε την τροφή σου το φάρμακό σου. Ιπποκράτης 460π.χ. - 377π.χ. 3 ΑΕΝΑΟΝ. Η ιστορία της Ελιάς και του Λαδιού χάνεται στα βάθη των αιώνων και αντανακλά χιλιάδες χρόνια ελληνικής ιστορίας και παράδοσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ

ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ Πρόλογος Σε διάφορες περιοχές της χώρας μας γίνονται κατα καιρούς εκδηλώσεις με αποκλειστικό θέμα το πολύτιμο ελαιόλαδο και την ελιά. Έτσι και το έτος 2011 στην Ερμιονίδα

Διαβάστε περισσότερα

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες της περιοχής. Τοποθεσίες µε περιορισµένη ηλιοφάνεια,

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Τιτίνα: µελοµακάρονα. εκέµβριος 2010, τεύχος 5. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν, την Ελένη Κοτζάµπαση και την Αλεξία Ντε Πιάν

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Τιτίνα: µελοµακάρονα. εκέµβριος 2010, τεύχος 5. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν, την Ελένη Κοτζάµπαση και την Αλεξία Ντε Πιάν εκέµβριος 2010, τεύχος 5 ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα Χριστούγεννα! ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΙΑΦΗΜΙΣΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Τιτίνα: µελοµακάρονα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν, την Ελένη Κοτζάµπαση και την Αλεξία Ντε Πιάν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Χριστούγεννα...η

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Φοιτητές: Ηλιάνα Γκοβίνα Κατερίνα Κάμπα Δημήτρης Φραγκούλης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά!

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Αυτές τις γιορτές βλέπουμε τη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση με πολλή δημιουργικότητα και λιγότερα έξοδα! Το Sofan Handmade και η ομάδα του Ftiaxto.gr μοιράζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ3 Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΣΥΝΤΑΓΗ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ3 Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΣΥΝΤΑΓΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟ3 Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΣΥΝΤΑΓΗ Ένα παιδικό θεατρικό μιούζικαλ για παιδιά Διαμορφώνουμε κατάλληλα την τάξη μας, σε μια γωνιά έχουμε βάλει ένα τραπέζι και πάνω σ αυτό κατσαρόλες, ένα ξύλο κοπής, κουτάλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα.

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ελιά Ελιά Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ

Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ ΜΑΘΗΤΕΣ : ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΚΟΥΡΛΑΥΤΗ ΝΙΚΗ ΜΕΛΕΑΣ ΗΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αμπέλι : Το αμπέλι είναι πολυετές φυτό και αναπτύσσεται γρήγορα. Ο κορμός του έχει πολλαπλές διακλαδώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διατολογίας-Διατροφής, Αθήνα 2 Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος,Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος Σεµινάριο Οικολογικό περιβόλι & ανθόκηποι ταράτσας Το σεµινάριο αποτελείται από 20 µαθήµατα των 10 συναντήσεων Σύνολο: 35 εκπαιδευτικές ώρες 1 η Συνάντηση (1 ο µάθηµα) 1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχολικό Δίκτυο Γεωργία και Περιβάλλον 10ο Νηπ/γείο Νάουσας Υπεύθυνη νηπιαγωγός Μπούζδη Αλεξάνδρα Σχολικό Ετος 2007-08

Εθνικό Σχολικό Δίκτυο Γεωργία και Περιβάλλον 10ο Νηπ/γείο Νάουσας Υπεύθυνη νηπιαγωγός Μπούζδη Αλεξάνδρα Σχολικό Ετος 2007-08 Εθνικό Σχολικό Δίκτυο Γεωργία και Περιβάλλον 10ο Νηπ/γείο Νάουσας Υπεύθυνη νηπιαγωγός Μπούζδη Αλεξάνδρα Σχολικό Ετος 2007-08 Τα νήπια ΟΙ ΜΗΛΙΤΣΕΣ Δάϊου Εμμανουέλα Παπαγεωργίου Αριάδνη Μπιτέρνα Ελένη Ιτσκάρα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΘΕΜΑ: ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ-ΠΑΡΕΛΘΟΝ,ΠΑΡΟΝ & ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

1 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΘΕΜΑ: ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ-ΠΑΡΕΛΘΟΝ,ΠΑΡΟΝ & ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΘΕΜΑ: ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ-ΠΑΡΕΛΘΟΝ,ΠΑΡΟΝ & ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευαγγελοπούλου Αλεξάνδρα Κεπέογλου Τριανταφυλλιά, Φωτσεινού Αικατερίνη ΠΟΤΟΠΟΙΪΑ ΝΑΟΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA Εισηγητής: Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος Ελληνικού Οργανισμού Εξωτερικού Εμπορίου ΟΠΕ Βρυξέλλες,

Διαβάστε περισσότερα

άλλων μη εδώδιμων καταναλωτικών προϊόντων π.δ.κ.α. εκτός άλλων προϊόντων τροφίμων, ποτών και καπνού εκτός καταστημάτων,

άλλων μη εδώδιμων καταναλωτικών προϊόντων π.δ.κ.α. εκτός άλλων προϊόντων τροφίμων, ποτών και καπνού εκτός καταστημάτων, 188 αβγών πάγκων ή αγορών, άλλο 47.99.19 αβγών, με αλληλογραφία ή μέσω διαδίκτυου 47.91.19 αγαθών μη εξειδικευμένων εκτός αγορών, άλλο 47.99.99 αγαθών μη εξειδικευμένων, με αλληλογραφία ή μέσω διαδίκτυου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 41: Δημόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα ΙΙ: Οι Νεότεροι Χρόνοι Ακ. Έτος: 2007-8. ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3 ης

ΕΛΠ 41: Δημόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα ΙΙ: Οι Νεότεροι Χρόνοι Ακ. Έτος: 2007-8. ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3 ης ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 41: Δημόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα ΙΙ: Οι Νεότεροι Χρόνοι Ακ. Έτος: 2007-8 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η μεσογειακή διατροφική τριάδα: το σιτάρι, το κρασί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΑΦΙ ΚΡΙΘΑΡΑΚΙ Υλικά: 1 ½ ποτήρι κριθαράκι 4 ποτήρια νερό 2 ντοµάτες τριµµένες αλάτι 1 φλιτζανάκι του καφέ ελαιόλαδο λίγο χαλούµι Βάζετε το νερό να βράσει µαζί µε το λάδι και ρίχνετε τις τριµµένες ντοµάτες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Επιτραπέζιας Ελιάς Ιστορικά Η Ελιά (Olea europea) είναι από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην χώρα µας όπως και στην Μεσόγειο γενικότερα. Τα ελαιόδεντρα

Διαβάστε περισσότερα

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ νηπιαγωγοί: Αγγελική Ντέρτη Γιώτα Σταυροπούλου Αριθμός νηπίων: 17 Το περιβάλλον είναι υπόθεση όλων μας και οφείλουμε να το προστατέψουμε. Στο νηπιαγωγείο μας κάναμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΩΣΙΜΕΣ ΕΛΙΕΣ Π Ο Ι Κ Ι Λ Ι Ε Σ - Π Α Ρ Α Σ Κ Ε Υ Η - Σ Υ Ν Τ Η Ρ Η Σ Η

ΒΡΩΣΙΜΕΣ ΕΛΙΕΣ Π Ο Ι Κ Ι Λ Ι Ε Σ - Π Α Ρ Α Σ Κ Ε Υ Η - Σ Υ Ν Τ Η Ρ Η Σ Η ΒΡΩΣΙΜΕΣ ΕΛΙΕΣ Π Ο Ι Κ Ι Λ Ι Ε Σ - Π Α Ρ Α Σ Κ Ε Υ Η - Σ Υ Ν Τ Η Ρ Η Σ Η Σύμβολο της ειρήνης, της σοφίας και της νίκης. Mε κλάδο ελιάς (με κότινο ελαίας) στεφάνωναν τους αθλητές και τους Oλυμπιονίκες στην

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς Υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων Φεστιβάλ Ελαιολάδου & Ελιάς Συνέδριο Ελαιοκομίας Το μεγάλο ετήσιο ραντεβού της ελαιοκομίας 12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο

Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο άνθρωπος. Στους αιγυπτιακούς παπύρους, πριν από 3.500 χρόνια,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστροφήστηνκουζίνα καιστοσπιτικόφαγητό Μεοδηγότοβιβλίο 20 σεφ, 11 µαµάδεςκιεγώ 111 συνταγές και ιδέες διατροφής για παιδιά ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ Ιανουάριος 2011 Μαγειρεύοντας για τα παιδιά καιγιαόλητην οικογένεια!

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα