Η κοινωνική αναπαραγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η κοινωνική αναπαραγωγή"

Transcript

1 Επ. Κοιν. EQ.,Gr. R. So. Re Η κοινωνική αναπαραγωγή Claude Meillassoux Για να προσεγγίσουμε το πρόβλημα της κοινωνικής αναπαραγωγής, χρήσιμο είναι να ξεχωρίσουμε τα διάφορα επίπεδα όπου πραγματοποιείται και τα οποία, στις συγκεκριμένες κοινωνίες, δεν συμπίπτουν πάντοτε. Μπορούμε να θεωρήσουμε, κατά σχηματικό τρόπο, πως η αναπαραγωγή συντελείται μέσα από διάφορα κοινωνικά περιβάλλοντα που το καθένα τους ασκεί διαφορετική επιρροή. Το πρώτο από αυτά, δημογραφικής σημασίας, είναι το γενετικό περιβάλλον, που αποτελείται από το σύνολο των γυναικών σε ηλίκια τεκνοποιίας, από το οποίο προέρχεται το ανθρώπινο δυναμικό που ανασυνθέτει την εν λόγω κοινωνία.1 Για τους απογόνους αυτών των γυναικών, η κοινωνική αναπαραγωγή εκδηλώνεται μέσα στο περιβάλλον ωρίμασης όπου διαπλάθεται το παιδί, από τη γέννησή του ως τη μαθητεία ή ως την είσοδό του στην παραγωγή.2 Προεκτείνεται συγχρόνως στο περιβάλλον τοποθέτησης, όπου εισάγεται το άτομο για να ασκήσει μία κοινωνική δραστηριότητα, και στο περιβάλλον ένταξης (παράλληλο με το προηγούμενο χωρίς υποχρεωτικά να είναι δεμένο μαζί του) και το οποίο ορίζει την κοινωνική του υπόσταση. Η συνταύτιση του γενετικού περιβάλλοντος, του περιβάλλοντος ωρίμασης, του περιβάλλοντος ένταξης δεν αποτελεί τον κανόνα. Η σύμπτωσή τους, ή, αντίθετα, η διάστασή τους, είναι ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον τρόπο κοινωνικής αναπαραγωγής. 1. Αντιστοιχεί στο «δήμο» των δημογράφων. 2. Το οποίο επομένως θα ονομάσω «ωριμότητα» ή «ώριμη ηλικία» αλλά που μπορεί να είναι πολύ πρώιμο σ αυτές τις περιπτώσεις. 35

2 Claude Meillassoux Το μόνο που φιλοδοξεί η παρούσα ανακοίνωση είναι να προτείνει μια περιγραφική ανάλυση των τρόπων αναπαραγωγής που σχετίζονται με μερικούς τύπους κοινωνιών.3 Ομοιογενείς κοινωνίες4 Η οικιακή κοινωνία Η διαδικασία κοινωνικής αναπαραγωγής πραγματοποιείται λοιπόν με το πέρασμα των ατόμων από τα διάφορα περιβάλλοντα που απαριθμήσαμε προηγουμένως, σύμφωνα με κανόνες που προσιδιάζουν σε κάθε κοινωνία, κανόνες που φυσικά συνδέονται με τις γενικότερες συνθήκες παραγωγής, αλλά που η θεωρητική κατάδειξή τους δεν θα μας απασχολήσει εδώ. Για να περιγράφω και να ξεχωρίσω τους διάφορους τρόπους αναπαραγωγής, θα ξεκινήσω από ένα ομοιογενές ιστορικό πρότυπο αυτό το πρότυπο της οικιακής πατρογραμμικής κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τη σύμπτωση όλων των περιβαλλόντων της κοινωνικής αναπαραγωγής για τα αρσενικά μέλη και, ουσιαστικά, τη μη-σύμπτωσή τους για τα θηλυκά μέλη. Στην οικιακή κοινωνία, το σύνολο των γυναικών σε ηλικία τεκνοποιίας, οι οποίες προορίζονται να γεννήσουν το μελλοντικό ανθρώπινο δυναμικό της κοινωνίας, προέρχεται από ένα κοινωνικό σύνολο το οποίο συγκεντρώνει τα «σπιτικά» ή «σειριές»5 που συνδέονται μεταξύ τους με επιγαμίες (συμπεθεριάσματα). Με το γάμο τα παιδιά αυτών των γυναικών απονέμονται στο «σπιτικό» του συζύγου. Μέσα σ αυτό, μια συζυγική οικογένεια,6 που μπορεί και να μην είναι του συζύγου αλλά ενός συγγενή του εκ πλαγίου, θα ορισθεί ως το περιβάλλον ωρίμασης όπου θα ανατραφεί το παιδί. Από το περιβάλλον ωρίμασης, τα αγόρια θα ενσωματωθούν στο κύτταρο μέσα στο οποίο θα ασκούν 3. Οι θεωρητικές βάσεις γι αυτό το άρθρο προτείνονται στο Femmes: greniers et capitaux, Maspéro 1957 και στο «Modalités historiques de l exploitation du travail», Connaissance du tiers monde, C. Coquery (ed.), Cahiers de Jussieu, No4, 977; Αποκαλώ ομοιογενείς κοινωνίες αυτές των οποίων οι κοινωνικές συνιστώσες είναι δομικά όμοιες, π.χ. οι «σειριές» (ή σπιτικά) της οικιακής κοινωνίας. 5. Απόγονοι κοινού προγόνου και οι εξαρτώμενοι από αυτούς, που κατοικούν μαζί και αποτελούν ένα αυτοσυντηρούμενο κύτταρο. 6. Σύζυγος (αρσ.), οι σύζυγοί του και οι απόγονοι που τους αποδίνονται και που μπορεί να αποτελέσουν ένα κύτταρο εργασίας, μια συνιστώσα του σπιτικού. 36

3 Η κοινωνική αναπαραγωγή την παραγωγική τους δραστηριότητα, κύτταρο που βρίσκεται μέσα στο ίδιο σπιτικό και που μπορεί να συμπίπτει με μια ή περισσότερες συζυγικές οικογένειες. Για τα κορίτσια, αντίθετα, δημιουργείται μια ρήξη, καμιά φορά ήδη από τη στιγμή της γέννησής τους, μεταξύ του γενετικού περιβάλλοντος και του περιβάλλοντος ωρίμασης, όταν υιοθετούνται πολύ μικρά από την οικογένεια του μελλοντικού τους συζύγου, ή, συνηθέστερα, όταν γίνεται ο γάμος. Αντίθετα απ ό,τι συμβαίνει στους άντρες, το περιβάλλον τοποθέτησης των κοριτσιών δεν είναι οριστικό, μια και ένα διαζύγιο τα ξαναστέλνει είτε στο σπιτικό από το οποίο προήλθαν, είτε στο σπιτικό ενός καινούργιου συζύγου. Οι άντρες αντίθετα παραμένουν πάντα μέσα στο ίδιο σπιτικό και αν τύχει να μετακινηθούν αυτό συμβαίνει μόνο ανάμεσα στις οικογένειες που το αποτελούν. Η κοινωνική ένταξη ορίζεται σε σχέση με το σπιτικό. Είναι επομένως σαφέστατα καθορισμένη για τους άντρες. Για τις γυναίκες ορίζεται συγχρόνως από τη σειριά (σόι) από την οποία προέρχονται και από τη σειριά του συζύγου τους. Για όσον καιρό ωστόσο η οικιακή κοινωνία παραμείνει ομοιογενής, η κοινωνική υπόσταση των γυναικών δεν μεταβάλλεται με το πέρασμα από τη μια σειριά στην άλλη. Άρα, ένας από τους δύο θεσμούς που διέπουν την κοινωνική αναπαραγωγή της οικιακής κοινωνίας είναι ο γάμος, μια και προσδιορίζει συνάμα, και μάλιστα πριν από τη γέννηση, το περιβάλλον ωρίμασης αντρών και γυναικών, το περιβάλλον τοποθέτησης και ένταξης των αντρών και το μεταβατικό περιβάλλον τοποθέτησης των γυναικών σε ηλικία γάμου. Στην οικιακή κοινωνία επομένως δεν στρατολογείται απευθείας το ίδιο το ανθρώπινο δυναμικό, αλλά οι μέλλουσες γεννήτριέςτου, χάρη στο γάμο. Αυτό αφήνει κάποιο ποσοστό αβεβαιότητας όσον αφορά το μέγεθος και την κατανομή κατά φύλο του ανθρώπινου δυναμικού που θα τύχει σε κάθε οικογένεια. Ο δεύτερος μείζονας θεσμός της κοινωνικής αναπαραγωγής είναι η τεκνογονία (ο δεσμός του τέκνου με τους γονείς, «filiation») που εξασφαλίζει πως κάθε νέα ομοστοιχία (cohorte, η ηλικιακή κλάση) θα ανακατανεμηθεί κατά τρόπο που να εγγυάται την ανανέωση των κοινωνικών συνιστωσών σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παραγωγής και αναπαραγωγής. Με το θεσμό της τεκνογονίας, που προεκτείνει και διευθετεί τα αποτελέσματα του γάμου, το άτομο τοποθετείται στη μια ή την άλλη συστατική και λειτουργική οικογένεια έπειτα από συμφωνία μεταξύ των πρεσβυτέρων του σπιτικού και ανάλογα με τις ανάγκες για εργασία που υπάρχουν. Για να γίνει αυτό, η τεκνογονία θεωρείται πως ξεκινάει από τον 37

4 Claude Meillassoux πρεσβύτερο του σπιτιού και όχι από τον «πατέρα», ώστε η ανακατανομή αυτή να γίνει χωρίς να αλλοιώσει τις συγγενικές σχέσεις, που λειτουργούν άλλωστε ταξινομικά προς αυτή την κατεύθυνση. Ο γάμος και η τεκνογονία αποτελούν επομένως τους ακρογωνιαίους λίθους, θεσμούς της κοινωνικής αναπαραγωγής, όντας και οι δυο αντικείμενα αποφάσεων πρακτικών και πολιτικών συνάμα. Η συγγένεια δεν είναι επομένως αυστηρά επιτακτική. Η γνώση των κανόνων της έχει απλώς ενδεικτικό χαρακτήρα δεν επιτρέπει να προβλεφθεί η σύναψη των κατά περίπτωση κοινωνικών δεσμών μεταξύ των ατόμων. Όμως, από την άλλη μεριά, η συγγένεια υποβάλλει τα άτομα στην αυθεντία των πρεσβυτέρων, που γίνεται τόσο πιο καταναγκαστική όσο οφείλει συνεχώς να μεταλλάζει για λόγους πρακτικούς, δεδομένου ότι οφείλει να επικυρώνει την κατανομή των παραγωγικών και μη ατόμων μεταξύ των οικιακών κυττάρων παραγωγής (ανδρική τεκνογονία) και τη διανομή των γυναικών σε ηλικία τεκνοποιίας μεταξύ των σπιτικών (γάμος). Η οικιακή κοινωνία είναι επομένως αυτή που ασκεί τον πιο συνεχή έλεγχο επί της κοινωνικής αναπαραγωγής, συγκροτώντας τους άντρες στο ίδιο περιβάλλον για όλη τους τη ζωή. Αντιθέτως, η αναπαραγωγή όλων των άλλων κοινωνιών πραγματοποιείται με την κυκλοφορία αντρών και γυναικών από το ένα περιβάλλον στο άλλο. Ωστόσο, εδώ πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ ομοιογενών και ταξτκών κοινωνιών. Η κννηγητική κοινωνία Η οικιακή κοινωνία είναι, όπως είδαμε, ομοιογενής. Τα στοιχεία που την συνθέτουν, τα σπιτικά δηλαδή, που στην ιδανική μορφή της κοινωνίας αυτής έχουν ομόλογες δομές, θέλουν να είναι ίσα μεταξύ τους. Η κυνηγητική κοινωνία είναι κι αυτή μια ομοιογενής κοινωνία. Τα στοιχεία που κατά κύριο λόγο την συνθέτουν, οι καταυλισμοί, δεν έχουν μεταξύ τους ιεραρχική σχέση. Ο καταυλισμός είναι η στοιχειώδης μονάδα παραγωγής και αποτελείται από άντρες και γυναίκες διαφορετικής προελεύσεως, καθώς και από τους απογόνους τους, χωρίς η σχέση τεκνογονίας των τελευταίων να είναι θεσμικά ορισμένη. Κατά καιρούς, οι καταυλισμοί αυτοί συγκεντρώνονται σε μεγαλύτερες αλλά ασταθείς μονάδες, τις ορδές, για να επιδοθούν από κοινού σε διάφορες συλλογικές δραστηριότητες. Το γενετικό περιβάλλον («ο δήμος») αποτελείται από γυναίκες οι οποίες ανήκουν στις ορδές που έχουν μεταξύ τους επαφή. Το περιβάλ 38

5 Η κοινωνική αναπαραγωγή λον ωρίμασης είναι ο καταυλισμός στο σύνολό του, γιατί ακόμη και αν υπάρχει μια προνομιούχα σχέση μεταξύ των μελών ενός κύκλου που, κατά την παρατήρηση, εμφανίζεται ως πυρηνική οικογένεια, στην πράξη, το σύνολο των μελών του καταυλισμού συμμετέχει στη διατροφή και στην εκπαίδευση του συνόλου των παιδιών. Μπορεί ακόμη ο ένας γονιός (ή και οι δυο) να εγκαταλείψει τον καταυλισμό αφήνοντας τα παιδιά στη φροντίδα των άλλων μελών. Η τεκνογονία (filiation), δηλαδή η αποκλειστική απόδοση ενός παιδιού στη μητέρα ή στον πατέρα, ή και στους δυο, δεν αποτελεί ούτε τον κανόνα, ούτε τη βάση για μια θεσμοθετημένη διεκδίκηση. Για τους άνδρες, το πέρασμα από το περιβάλλον ωρίμασης στο περιβάλλον τοποθέτησης επιτελείται με την ελεύθερη ένταξη σε κάποιον από τους γνωστούς καταυλισμούς, π.χ. για να ξαναβρεί κανείς κάποιον με τον οποίο συνδέεται συναισθηματικά ή που τον θαυμάζει, ή για να «ζευγαρώσει» με μια γυναίκα του καταυλισμού που έχει επιλέξει. Σ όλες τις περιπτώσεις, το καινούργιο μέλος μοιράζεται με τους άλλους κατοίκους του καταυλισμού το προϊόν της δράστηριότητάς του. Μετά το ζευγάρωμά τους, τα άτομα και των δυο φύλων έχουν ακόμη μεγαλύτερα περιθώρια κυκλοφορίας, μαζί ή χώρια, από τον ένα καταυλισμό στον άλλο, με ή δίχως τα παιδιά τους, γιατί δεν υπάρχει κανένας θεσμικός κανόνας που να υποχρεώνει το άτομο να παραμένει στον καταυλισμό, αν και μερικά μέλη του ενδιαφέρονται να συγκρατήσουν τα άλλα ώστε να διατηρηθεί κάποιο επίπεδο εργατικής δύναμης. Η αναπαραγωγή των καταυλισμών πραγματοποιείται με βάση την έλξη που ασκούν στα άτομα του συνόλου τους. Επιτελείται ουσιαστικά με τη διαδικασία προσχώρησης των ωρίμων ανδρών και γυναικών που κυκλοφορούν μεταξύ των καταυλισμών, καμιά φορά μαζί με τα παιδιά τους. Η αύξηση ή η εξαφάνιση ενός καταυλισμού είναι ανεξάρτητες από άμεσες δημογραφικές αιτίες, όπως η γεννητικότητα, η θνησιμότητα, ή η γαμηλιότητα. Το σύστημα αυτό είναι από εκείνα που ευνοούν περισσότερο την ατομική ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. Τα περιβάλλοντα γέννησης, ωρίμασης και τοποθέτησης μπορεί να συμπίπτουν ή όχι χωρίς να αλλοιωθούν οι κοινωνικές δομές. Αντίθετα, οι πιθανότητες αναπαραγωγής του συστήματος αυξάνουν όσο αυξάνει η κινητικότητα των ανθρώπων. Ο τρόπος κοινωνικής αναπαραγωγής των κοινωνιών αυτών βρίσκεται επομένως στον αντίποδα των συστημάτων που βασίζονται στη συγγένεια και τα οποία, αντίθετα, είναι άκρως εξαναγκαστικά τόσο για τους άντρες που πρέπει να παραμείνουν εφ όρου ζωής στο ίδιο 39

6 Claude Meillassoux κοινωνικό κύτταρο, όσο και για τις γυναίκες τις οποίες εξαναγκάζουν να κυκλοφορούν και να εκπατρίζονται. Τα δυο αυτά συστήματα δεν είναι συγκρίσιμα από την άποψη της αναπαραγωγής και μπορεί κανείς να αμφιβάλλει για το κατά πόσο η συγγένεια αποτελεί κοινό θεσμό τους. Ταξικές κοινωνίες Αντίθετα από τις παραπάνω κοινωνίες που είναι ομοιογενείς, με την έννοια ότι οι συνιστώσες τους είναι δομικά όμοιες και ότι δεν διατηρούν μεταξύ τους σχέσεις κυριαρχίας ή υποταγής, οι ταξικές κοινωνίες είναι ιεραρχημένες και η αναπαραγωγή τους γίνεται με την αλληλοεπίδραση των κοινωνικών συνιστωσών τους. Οι τάξεις συνδέονται μεταξύ τους με μια οργανική σχέση παραγωγής, όπου η μια ασκεί την κυριαρχία της στις άλλες, χάρη στον έλεγχο που έχει πάνω σ ένα υλικό ή ανθρώπινο μέσο παραγωγής ή αναπαραγωγής. Δεν υπάρχει επομένως ομολογία μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Η άρχουσα τάξη επενεργεί πάνω στην ίδια της την αναπαραγωγή αλλά επίσης, και κυρίως, πάνω στην αναπαραγωγή της κοινωνίας στο σύνολό της. Από τις ταξικές κοινωνίες θα σταθούμε, για μια σύντομη περιγραφική ανάλυση, μόνο στη δουλεία, στη δουλοπαροικία, στην κεφαλαιοκρατία, και επίσης στη γραφειοκρατική κληρικοκρατία. Η δουλεία Σ αυτό το κοινωνικό σύστημα πρέπει να ξεχωρίσουμε τις άρχουσες τάξεις, είτε αποτελούνται από αριστοκράτες είτε από έμπορους, από τις υποταγμένες, είτε αποτελούνται από ελεύθερους είτε από δούλους. Αν η αναπαραγωγή του κοινωνικού συνόλου και όλων των τάξεων που το αποτελούν επηρεάζεται από τη δουλοκτητική αναπαραγωγή την οποία διαχειρίζεται η άρχουσα τάξη, οι ελεύθερες τάξεις διατηρούν για τον εαυτό τους τον δικό τους, ιδιαίτερο, τρόπο αναπαραγωγής. Η αναπαραγωγή της τάξης των δούλων πραγματοποιείται με την κτήση, δηλαδή την αιχμαλωσία ή την αγορά ατόμων που προέρχονται από ξένες κοινωνίες. Θα δεχτούμε πως η ιδιαιτερότητα της δουλείας βασίζεται πάνω σ αυτό τον τρόπο «στρατολόγησης», που αποκλείει 40

7 Η κοινωνική αναπαραγωγή την ενδογενή γενετική αναπαραγωγή. Ως εκ τούτου, το γενετικό περιβάλλον στη δουλοκτητική κοινωνία (την κοινωνία που χρησιμοποιεί δούλους) βρίσκεται έξω από αυτήν, σε κοινωνίες ξένες, καθηλωμένες σε κατάσταση αποξένωσης, η οποία μεταδίδεται οριστικά σε όσους προέρχονται από τους κόλπους της όταν φτάσουν ως αιχμάλωτοι και κατόπιν ενταχθούν ως δούλοι στην κοινωνία των κυρίων. Στη δουλοκτητική κοινωνία, το κέρδος απορρέει συγχρόνως από το σφετερισμό της δημογραφικής ανάπτυξης αυτών των ξένων κοινωνιών, από τη μεταφορά του δυναμικού εργασίας που η κοινωνία προέλευσής του ενσωματώνει στον αιχμάλωτο δούλο, και από το σύνολο του υπερπροϊόντος εργασίας του δούλου μέσα στην κοινωνία που τον χρησιμοποιεί, μια και κανένα τμήμα της δεν διατίθεται στη γενετική του αναπαραγωγή. Ακόμη κι όταν στον πληθυσμό των δούλων οι γυναίκες είναι περισσότερες από τους άντρες, δεν αντιπροσωπεύουν το γενετικό περιβάλλον αναπαραγωγής των δούλων οι οποίοι ανανεώνονται πάντοτε με τη σύλληψη αιχμαλώτων ή την αγορά από ξένες κοινωνίες, ώστε να διαιωνίζεται το κέρδος των δουλοκτητών. Αυτή η «στρατολόγηση» δούλων γίνεται κατά προτίμηση σε άτομα ηλικίας κατάλληλης για ορισμένες εργασίες: αγροτικές ή υπηρετικές, πολεμικές ή ψυχαγωγικές. Λιγοστές δούλες μπαίνουν στις ελεύθερες τάξεις ως παλλακίδες. Συνήθως, χειραφετούνται κι έτσι δεν συμμετέχουν στην αναπαραγωγή του δουλοκτητικού συστήματος. Έτσι, όπως και το γενετικό περιβάλλον, το περιβάλλον ωρίμασης των δούλων τοποθετείται λογικά στην κοινωνία προέλευσής τους. Η κοινωνική αναπαραγωγή το δουλοκτητικού συστήματος πραγματοποιείται μόνο από την άρχουσα τάξη. Ο τρόπος «στρατολόγησης» των δούλων, η σύλληψη κι η αγορά, είναι αυτός που επενεργεί αποτελεσματικότερα στην κοινωνική αναπαραγωγή. Επιτρέπει τη διαμόρφωση του πληθυσμού ανάλογα με την επιθυμία της άρχουσας τάξης, μέσω της εκλογής της ηλικίας και του φύλου των δούλων, της τοποθέτησής τους σε οποιοδήποτε λειτούργημα και της ενδεχόμενης εκκαθάρισής τους όταν δεν ανταποκρίνονται πια στις ανάγκες. Το περιβάλλον τοποθέτησης αποφασίζεται ανάλογα με τις ανάγκες της άρχουσας τάξης. Είναι πολύ εκτεταμένο και καλύπτει όλες τις εκτελεστικές και διοικητικές εργασίες, εκτός από κείνες που αφορούν στην εξουσία της λήψης πολιτικών αποφάσεων. Το περιβάλλον τοποθέτησης των δούλων δεν ορίζει το περιβάλλον ένταξης και η λειτουργική αναπαραγωγή της δουλοκτητικής κοινωνίας δεν συγχέεται με τη θεσμική αναπαραγωγή τους. 41

8 Claude Meillassoux H κατάσταση του δούλου δεν μεταβάλλεται παρά μόνο με τη χειραφέτηση ή την απελευθέρωσή του, οι οποίες αποτελούν άλλο ένα μέσο στα χέρια της άρχουσας τάξης για να επιδράσει στην κοινωνική αναπαραγωγή. Με την απελευθέρωση των γυναικών, οι δούλοι συμβάλλουν στη γενετική αναπαραγωγή των αρχουσών τάξεων εισάγοντας στους κόλπους τους κατακτημένες γυναίκες που θα γεννήσουν ελεύθερα παιδιά. Αυτό ωστόσο είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο στο δουλοκτητικό σύστημα. Αντίθετα, και αυτό αποτελεί γενικό φαινόμενο, ορισμένοι δούλοι χειραφετούνται de fedo, όταν τους δίνεται το δικαίωμα να «ζευγαρώσουν» και να διατηρήσουν μερικά εύθραστα δικαιώματα επάνω στα παιδιά τους. Από τη στιγμή που η αναπαραγωγή τους συντελείται στο οικιακό πλαίσιο και δεν βασίζεται πια σε εξωτερική «εισαγωγή», ακόμη κι αν de jure παραμένουν δούλοι, de facto έχουν πάψει να είναι. Αποτελούν μια ξεχωριστή τάξη «δουλοπαροίκων», που η διαφοροποιημένη κοινωνική τους υπόσταση τους φέρνει κοντά στους απελεύθερους. Μια τάξη δουλοπαροίκων δημιουργείται έτσι πλάι στις άλλες υποταγμένες τάξεις: τις τάξεις των δούλων και των ελεύθερων χωρικών. Σε άλλες περιπτώσεις, τέλος, οι δούλοι αποτελούν τα σώματα διοίκησης ή καταπίεσης του αριστοκρατικού κράτους, που έχουν αποστολή να πλαισιώνουν την υπο εκμετάλλευση τάξη των ελεύθερων αγροτών. Γίνονται τότε όργανο αναπαραγωγής αυτής της μη δουλοκτητικής εκμεταλλευτικής σχέσης. Χάρη στο διαχωρισμό της τοποθέτησης από την ένταξη, δηλαδή τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί η μια ανεξάρτητα από την άλλη, το δουλοκτητικό σύστημα επιτρέπει αυτές τις τροποποιήσεις της λειτουργικής αναπαραγωγής της κοινωνίας. Η εξαφάνιση αυτού του τρόπου αναπαραγωγής έρχεται αρκετά φυσικά, με την εξαφάνιση της δουλοκτητικής στρατολόγησης. Η συνεχής αφαίμαξη των ξένων ληστευμένων κοινωνιών, συντελεί στην αποστράγγισή τους και την υποβάθμιση των συνθηκών αναπαραγωγής τους. Διαπιστώνεται πως οι δουλοκτητικές κοινωνίες αναγκάζονται να ψάχνουν για αιχμαλώτους όλο και πιο μακριά και πως οι ζώνες όπου συλλαμβάνονται οι δούλοι στερεύουν αρκετά γρήγορα, είτε σαν συνέπεια αυτής της αποστράγγισης είτε διότι οι πληθυσμοί διαρρέουν ή καταφέρνουν ν αμυνθούν καλύτερα. Ο καταστρεπτικός χαρακτήρας του δουλοκτητικού συστήματος εξηγεί την αδυναμία του να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα στη βάση της εξωτερικής αναπαραγωγής με την αφαίμαξη ξένων κοινωνιών. Η εσωτερική γενετική αναπαραγωγή επιβάλλει τότε άλλους καταναγκα 42

9 Η κοινωνική αναπαραγωγή σμούς και μια κοινωνική αδράνεια που τείνει να «παγώνει» στα θεσμικά πλαίσια την κοινωνία, η οποία χάνει έτσι τις λειτουργικές της ικανότητες για μετασχηματισμό. Η δουλοπαροικία Στο σύστημα δουλοπαροικίας, η αναπαραγωγή συντελείται εντελώς στο εσωτερικό των δυο τάξεων, των αριστοκρατών και των δουλοπαροίκων, χωρίς να υπάρχουν ανταλλαγές μεταξύ τους. Τα γενετικά περιβάλλοντα της μιας και της άλλης αντιστοιχούν σε γαμικά σύνολα περιορισμένα και γενικά κλειστά μεταξύ τους. Αλλά ενώ οι δουλοπάροικοι τείνουν να αναπαράγονται μέσα στο ίδιο τιμάριο, μια και από αυτό εξαρτώνται, η τάξη των αριστοκρατών συνάπτει γάμους μεταξύ διαφόρων τιμαρίων. Η ταξική ενδογαμία είναι πολύ έντονη, γιατί η χειρωνακτική εργασία είναι που χαρακτηρίζει την τάξη των χωρικών και που αποτελεί δικό τους και μόνο καθήκον, μια και δεν οδηγεί σε κανένα από τα πολιτικά λειτουργήματα που ανήκουν αποκλειστικά στους αριστοκράτες. Το σύστημα αναπαραγωγής είναι δυναστικό για την αριστοκρατία, και οικιακού αλλά πολύ περιορισμένου τύπου για τους δουλοπαροίκους. Δεν είναι ενιαίο για το σύνολο του κοινωνικού συστήματος. Ο άρχοντας διατηρεί το δικαίωμα επέμβασης στην αναπαραγωγή των δουλοπαροίκων μέσα από ένα θεσμό όπου συχνά παρερμηνεύεται το «δικαίωμα της πρώτης νυκτός». Η απαίτηση του άρχοντα να έρθει σε συνουσία με τις δουλοπάροικες του φέουδού του την παραμονή του γάμου τους με κάποιο δουλοπάροικο, του δίνει ένα δικαίωμα προτίμησης πάνω στο πρωτότοκο παιδί αυτών των γυναικών και τη δυνατότητα να το πάρει στην υπηρεσία του. Στο μέτρο που ασκείται το δικαίωμα αυτό, που συμβολίζει κυρίως τον έλεγχο τον οποίο υποτίθεται ότι ο άρχοντας ασκεί στην αναπαραγωγή των δουλοπαροίκων του, συμβάλλει στη δημιουργία μιας κοινωνικής κατηγορίας με ιδιαίτερο τρόπο αναπαραγωγής: το γενετικό περιβάλλον αποτελείται από δουλοπάροικες ενώ το περιβάλλον ωρίμασης και τοποθέτησης βρίσκεται στην αυλή του άρχοντα. Εκτός από αυτή την περίπτωση περιορισμένης έκτασης, η δουλοπαροικία ως σύστημα δεν επιτρέπει τον έλεγχο της δημογραφικής αναπαραγωγής της τάξης των δουλοπαροίκων από την άρχουσα τάξη παρά μόνο μέσα από την ιδιοποίηση της αγροτικής παραγωγής. Η επιβίωση του δουλοπαροίκου και των παιδιών του, δηλαδή το ποσο 43

10 Claude Meillassoux στό αναπαραγωγής, εξαρτάται από το μερίδιο του υπερπροϊόντος που θα του παραχωρήσει ο άρχοντας. Όταν η αγροτική παραγωγή είναι χαμηλή, κάθε αφαίρεση που γίνεται από το προϊόν του δουλοπαροίκου μειώνει το ποσοστό δημογραφικής αναπαραγωγής αυτής της τάξης. Το κέρδος και η δημογραφική αύξηση είναι, σε συνθήκες σταθερής παραγωγικότητας, σε αντιθετική σχέση (αντίθετα απ ό,τι συμβαίνει στο δουλοκτητικό σύστημα με τη συνεργασία των ξένων εργαζομένων). Η δουλοπαροικία είναι οικονομικά δαπανηρότερη από τη δουλοκτησία μια και τη συντήρηση των δουλοπαροίκων την επωμίζεται ο άρχοντας από τη γέννηση μέχρι το θάνατό τους. Ο καπιταλισμός Το καπιταλιστικό σύστημα κοινωνικής αναπαραγωγής επιτρέπει την αποδέσμευση τόσο της παραγωγικότητας όσο και της δημογραφίας με πρωτότυπο τρόπο σε σχέση με τη δουλοπαροικία και όλα τα άλλα συστήματα κοινωνικής αναπαραγωγής. Στην καπιταλιστική κοινωνία, η κοινωνική αναπαραγωγή ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από την άρχουσα τάξη. Η οικονομική υπεροχή της μισθωτής εργασίας απέναντι στη δουλεία και τη δουλοπαροικία οφείλεται στο ότι επιτρέπει τη μείωση του κόστους της εργατικής δύναμης, με την αμοιβή του εργαζόμενου μόνο κατά την πραγματική διάρκεια της εκτελούμενης εργασίας. Για να διατηρηθεί το πλεονέκτημα αυτό που απειλείται συνεχώς από την ολοένα αυξανόμενη κοινωνική εξάρτηση των εργαζομένων από τους εργοδότες και το Κράτος, ο καπιταλισμός είχε πάντα την τάση να προμηθεύεται «έτοιμους» εργαζόμενους από τις αγροτικές οικιακές κοινωνίες που διαθέτουν ακόμη γαίες για την επιβίωσή τους και τη διατροφή των παιδιών τους, ακόμη και σε περιόδους μη απασχόλησης. Κατά αντιφατικό τρόπο, η ταυτόχρονη καταστροφή της γεωργίας που παράγει τρόφιμα για τους χωρικούς εξαιτίας της συγκέντρωσης του αγροτικού καπιταλισμού, καταργεί τις συνθήκες της στρατολόγησης αυτής στις ζώνες που βρίσκονται κοντά στις βιομηχανικές περιοχές, υποχρεώνοντας τις μεγάλες δυνάμεις να στρατολογούν εργαζόμενους όλο και πιο μακριά και έξω από τα σύνορά τους, σε περιοχές όπου η οικιακή οικονομία διατηρείται ακόμη. Η απασχόληση αυτών των εργαζομένων πραγματοποιείται είτε χάρη στη μετανάστευση από τις αγροτικές ζώνες στις ζώνες απασχό 44

11 Η κοινωνική αναπαραγωγή λησης, είτε με την εξαγωγή κεφαλαίων στις χώρες όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού παραμένει αγροτική. Σε όλες τις περιπτώσεις, το αγροτικό προλεταριάτο προέρχεται από περιβάλλον γέννησης και ωρίμασης ξένο προς την καπιταλιστική σφαίρα. Όμως, αντίθετα με τη δουλεία, αυτό το προλεταριάτο δεν το έχει αναλάβει εξ ολοκλήρου ο εργοδότης και μπορεί να σταλεί πίσω στην πατρίδα του σε περίπτωση κρίσης. Ο καπιταλισμός αυτός επιξεί επομένως σε βάρος ενός εντόπιου οικιακού τομέα, με τρόπο τέτοιο ώστε να επηρεάζει τη δημογραφία παντού όπου εγκαθίσταται. Μ αυτό τον πλάγιο δρόμο, η αναπαραγωγή της καπιταλιστικής κοινωνίας παίρνει διεθνείς διαστάσεις. Ένα μέρος των προλεταρίων αγροτικής προέλευσης που έχουν καταστραφεί σαν αγρότες, εγκαθίσταται στις βιομηχανικές ζώνες καπιταλιστικής απασχόλησης. Αυτοί οι άνθρωποι που έχουν απολέσει κάθε δεσμό με τη γη πρέπει να κατακτήσουν τρόπους για τη συνεχή επιβίωσή τους μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία, αποκτώντας συμπληρωματικά έσοδα που θα επιτρέπουν την συντήρηση και την ανατροφή μιας οικογένειας ακόμη και σε περίοδο ανεργίας. Οι εργαζόμενοι αυτοί που έχουν σταθεροποιήσει τη θέση τους συνήθως χάρη σε αιματηρούς αγώνες, αντιπροσωπεύουν ένα προλεταριάτο (με την έννοια της τάξης που δεν διαθέτει παρά μόνο την εργατική της δύναμη), που έχει αναπτυχθεί σε αντίθεση με τις απαιτήσεις του καπιταλιστικού κέρδους. Έχοντας κερδίσει το δικαίωμα της μόνιμης εγκατάστασής του, το προλεταριάτο αυτό είναι σε θέση να αναπαραχθεί ξεκινώντας από το δικό του γενετικό περιβάλλον αλλά στα πλαίσια του μονογαμικού οικογενειακού συστήματος που επιβάλλει η αστική τάξη. Όντας εξαρτημένο από το καπιταλιστικό κράτος, το τμήμα αυτό καταπιάνεται κατά προτίμηση με τις πιο σταθερές απασχολήσεις που ως τώρα υπήρξαν και οι πιο εξειδικευμένες.7 Στο οικογενειακό περιβάλλον ωρίμασης που συμβάλλει κυρίως στη σωματική ανάπτυξη των παιδιών, το καπιταλιστικό κράτος προσθέτει εκπαιδευτικούς θεσμούς κυμαινόμενης εμβέλειας ανάλογα με τον απαιτούμενο βαθμό εξειδίκευσης. Μια επιλεκτική παιδεία συμβάλλει στην αναπαραγωγή του προλεταριάτου προσαρμόζοντάς το όσο περισσότερο γίνεται στο τεχνικό επίπεδο της στιγμής. Υπάρχουν επομένως τουλάχιστον δυο τρόποι αναπαραγωγής της τάξης των προλεταρίων (δηλαδή της καπιταλιστικής κοινωνίας στο σύνολό της): ο ένας βασίζεται στη στρατολόγηση ατόμων από ένα ξένο 7. Δεδομένο που μπορεί στο άμεσο μέλλον να μεταβληθεί με τη γενική υποβάθμιση της εργατικής τάξης κάτω από την επίδραση της αυξανόμενης παραγωγικότητας. 45

12 Claude Meillassoux περιβάλλον οικιακών κοινωνιών ο άλλος στην ενδογενή αναπαραγωγή. Η αστική τάξη είναι το κοινωνικό τμήμα που ζει από τα έσοδα που αποφέρει η ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και ανταλλαγής. Σήμερα πια δεν συμπίπτει ακριβώς με τη νέα τάξη των κεφαλαιοκρατών, δηλαδή την κάτοχο μιας σημαντικότατης ποσότητας κεφαλαίου που της δίνει την εξουσία ν αποφασίζει, στο επίπεδο της οικονομικής πολιτικής, για το πως θα χρησιμοποιηθούν τα μέσα παραγωγής και ανταλλαγής, και να προσλαμβάνει το μισθωτό προσωπικό που απασχολείται σ αυτά. Η κεφαλαιοκρατική τάξη αποκλείει τα στελέχη, ακόμη και τα ανώτερα, όταν δεν είναι μέλη των διοικητικών συμβουλίων των επιχειρήσεων ή'όταν δεν είναι κύριοι μιας σημαντικής μερίδας του κεφαλαίου τους. Οι μέτοχοι, οι ομολογιούχοι, κ.ά., λόγω του συμφέροντος τους είναι συνεταίροι της τάξης των κεφαλαιοκρατών αλλά συμμετέχουν σ αυτήν μόνο στο βαθμό που τα μερίδιά τους επιτρέπουν να επεμβαίνουν στο επίπεδο των οικονομικών αποφάσεων. Είναι ωστόσο «αστοί», εάν ζουν αποκλειστικά από αυτή την κεφαλαιοκρατική ιδιοκτησία. Η κεφαλαιοκρατική-αστική τάξη, στο σύνολό της, είναι στενά συνδεδεμένη με την οικονομική υποδομή. Είναι δεμένη μ αυτήν, αυξάνεται, μειώνεται, εμφανίζεται κι εξαφανίζεται μαζί της. Η αναπαραγωγή της σαν τάξη είναι ως εκ τούτου αντιφατική. Η τάση της εδραιωμένης αστικής τάξης είναι να «κλείνεται» για να κρατάει για τον εαυτό της την αποκλειστική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και ανταλλαγής που στηρίζουν την κοινωνική της υπόσταση: αντιθέτως, οι νόμοι του κεφαλαιοκρατικού ανταγωνισμού στους οποίους στηρίζεται η οικονομική της ύπαρξη, ωθούν στην αδιάκοπη ανανέωση των επιχειρήσεων, επομένως στην αδιάκοπη «αστοποίηση» καινούργιων κοινωνικών στρωμάτων και συγχρόνως στην προλεταριοποίηση ενός τμήματος της αστικής τάξης που έχει χρεωκοπήσει. Η αστική τάξη είναι ετερογενής, όχι μόνο εξ αιτίας της ανανέωσης αυτής, αλλά και λόγω της φύσης του κεφαλαίου, των κλάδων δραστηριοτήτων, του μεγέθους των επιχειρήσεων, κτλ. Η κεφαλαιοκρατική-αστική τάξη είναι σχετικά περιορισμένη αριθμητικά. Ο τρόπος αναπαραγωγής της είναι τριπλός. Ο ένας, ο πιο «αστικός», αποτελεί κληρονομιά των οικογενειακών μορφών αναπαραγωγής που προσαρμόζονται διαδοχικά στην εμπορική, στην κτηματική, στη βιομηχανική και στη χρηματιστική ιδιοκτησία. Στον οικογενειακό αυτό καπιταλισμό, η στρατολόγηση πραγματοποιείται κατά συγγενικό τρόπο με τη μεταβίβαση του κεφαλαίου υπο μορφή οικογενειακής περιουσίας, δηλαδή με την κληρονομιά, τη δωρεά, την προί 46

13 Η κοινωνική αναπαραγωγή κα, κτλ. χωρίς τη διαμεσολάβηση των εμπορικών ή χρηματιστηριακών κυκλωμάτων. Με το γάμο και την τεκνογονία, που αποτελούν τα θεσμικά μέσα αυτής της μεταβίβασης, οι μη συγγενείς εξ αίματος ή αγχιστείας αποκλείονται από την ιδιοκτησία αυτού του κεφαλαίου. Αυτός ο συντηρητικός τρόπος αναπαραγωγής ελέγχεται στενά από την αστική τάξη. Ένας άλλος τρόπος στρατολόγησης, πιο ανοικτός, προέρχεται από την ανάπτυξη του καπιταλισμού σύμφωνα με τους νόμους του ανταγωνισμού. Λειτουργεί μόνο από τη συνεχή ίδρυση καινούργιων επιχειρήσεων με την πρωτοβουλία ατόμων που μπορεί να προέρχονται από όλες τις τάξεις. Μολονότι η εδραιωμένη αστική τάξη έχει την τάση να αποκρούει τη σύναψη σχέσεων με τους παρείσακτους αυτούς στο γαμιαίο και κοινωνικό επίπεδο, οι ίδιοι της οι οικονομικοί θεσμοί εξυπηρετούν την άνοδό τους με το δανεισμό χρημάτων και κεφαλαίων. Ένας τρίτος τρόπος στρατολόγησης γίνεται τέλος με την πρόκριση των «επίλεκτων» (élites). Αυτός είναι κυρίως ο τρόπος αναπαραγωγής που χρησιμοποιεί η τάξη των κεφαλαιοκρατών. Λειτουργεί ιδίως μέσα στις ανώνυμες εταιρείες των οποίων τα διοικητικά συμβούλια ανανεώνονται με επιλεκτική εκλογή και ανάδειξη των καλύτερων διαχειριστών. Δεν απαιτεί παρά μια μερική σύμπτωση ιδιοκτησίας κεφαλαίου και διαχείρισης. Η κεφαλαιοκρατική αυτή τάξη τείνει με τη σειρά της να αστοποιηθεί από τη στιγμή που αρχίζει, ως ιδιοκτήτρια των μέσων παραγωγής, να τα μεταδίδει κληρονομικά. Ας προσθέσουμε πως η αναπαραγωγή της κεφαλαιοκρατικής αστικής τάξης εξαρτάται επίσης, στο σύνολό της, από κοινωνικά σώματα τα οποία «εκκρίνει» η ίδια και που στρατολογεί κυρίως από άλλες τάξεις για να τα χρησιμοποιήσει σε λειτουργίες στελέχωσης, καταστολής, διαχείρισης, που δεν μπορεί να τις εκπληρώσει η ίδια, είτε γιατί τις θεωρεί υποτιμητικές είτε γιατί δεν διαθέτει αρκετούς ανθρώπους για να τις αναλάβουν: στη διαχείριση, την αστυνομία, τον επαγγελματικό στρατό, την τεχνική στελέχωση, κτλ. Η στρατολόγηση αυτή γίνεται επιλεκτικά μέσα από τους εκπαιδευτικούς θεσμούς, το κράτος και τις επιχειρήσεις. Μολονότι βοηθοί της κεφαλαιοκρατικής αστικής τάξης, καμιά φορά δε υψηλού επιπέδου, και μολονότι μερικά από αυτά τα σώματα προσπαθούν να αφομοιωθούν μέσα σ αυτήν (ανώτεροι διοικητικοί υπάλληλοι, επαγγελματίες, πολιτικοί, διαχειριστικά στελέχη επιχειρήσεων), δεν αποτελούν μέρος της άρχουσας τάξης. Αποτελούν, όσον αφορά τα ανώτερα στρώματα, ένα είδος πελατείας, και όσον αφορά τα άλλα, ένα είδος μισθοφόρων. 47

14 Claude Meillassoux Η κοινωνική αναπαραγωγή της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας παρουσιάζει ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, επειδή επηρεάζει, σε διάφορους βαθμούς, το σύνολο του πληθυσμού της γης και το σύνολο των κοινωνικών στρωμάτων στις χώρες που εξουσιάζει. Ενώ η κεφαλαιοκρατική αστική τάξη μειώνεται αναλογικά σε αριθμό, η εξουσία της αντίθετα αυξάνει με την ταυτόχρονη συγκέντρωση των μέσων παραγωγής των οποίων αναλαμβάνει τον έλεγχο. Απέναντι στις εξουσιαζόμενες τάξεις χρησιμοποιεί όλες τις επικρατούσες μορφές αναπαραγωγής των οικιακών αγροτικών κοινωνιών, την οποία συγχρόνως καταστρέφει προκαλεί τη συνεχή μετανάστευση εκατομμυρίων ατόμων σε παγκόσμια κλίμακα εμπνέει τις κοινωνικές και δημογραφικές πολιτικές που εφαρμόζονται σ ολόκληρο τον κόσμο (μονεταρισμός του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στείρωση των γυναικών του Τρίτου Κόσμου). Επιβάλλει ακόμη και την πολιτική της χρησιμοποίησης του εργατικού δυναμικού (επομένως έμμεσα και της κοινωνικής αναπαραγωγής) στις γραφειοκρατικές σοσιαλιστικές χώρες, εξασφαλίζοντάς τες με εργοστάσια που θα εξοφληθούν με τα προϊόντα που παράγουν σ αυτές οι «σοσιαλιστές» εργαζόμενοι, οι οποίοι υποβάλλονται στο ίδιο καταπιεστικό καθεστώς με των λεγομένων «υπο ανάπτυξη» χωρών, όπως π.χ. η Πολωνία του Δείξαμε αλλού8 ότι η αναπαραγωγή αυτή έχει καταστρεπτικό χαρακτήρα, ότι δεν επιτρέπει την ανάπτυξη παρά μόνο για όσο διαρκεί η αφαίμαξη της εργατικής δύναμης από τις μη καπιταλιστικές κοινωνίες, οικιακού ή γραφειοκρατικού τύπου, και ότι στο βαθμό που οι πηγές της αφαίμαξης στερεύουν, ο καταστρεπτικός και καταπιεστικός χαρακτήρας της καπιταλιστικής αναπαραγωγής αυξάνεται. Η κληρική γραφειοκρατία Δίπλα στις κληρονομικές άρχουσες τάξεις, σε συνεργασία ή σε αντίθεση μ αυτές, εμφανίζονται κοινωνικές δομές που όμως δεν ολοκληρώθηκαν παντού ή πάντοτε σαν τάξεις. Ο τρόπος στρατολόγησής τους, που είναι συγκριτικά νεώτερος, αντιπαραθέτει στη συγγένεια και τη γέννηση την επιλεκτική πρόκριση. Ο εκκλησιαστικός κλήρος αναπαράγεται συνήθως μ αυτό τον τρόπο, ιδιαίτερα ο καθολικός που, με την επιβολή της αγαμίας στα 8. «Paysans africains et travailleurs immigrés». Tricontinental, n.s. 1, 1981: Βλέπε επίσης υποσημείωση (3) στη σελίδα

15 Η κοινωνική αναπαραγωγή μέλη του, αποκλείει τη συγγενική αναπαραγωγή. Ο κλήρος των περισσότερων εκκλησιών, κι εκείνων που δέχονται τον γάμο, προκρίνει τα μέλη του με βάση το κριτήριο της γνώσης, παράλληλα ή σε αντίθεση με τις δυναστικές κοινωνίες, που είναι δέσμιες της κληρονομικής αναπαραγωγής. Είδαμε ότι και η κεφαλαιοκρατική τάξη επίσης συγκροτείται με την πρόκριση, παράλληλα και σε αντίθεση με τις δυναστειακές αστικές τάξεις. Ο τρόπος αυτός της αναπαραγωγής γίνεται εφικτός στην κεφαλαιοκρατική κοινωνία από τη σχετική κοινωνικοποίηση του κεφαλαίου που κατανέμεται ανάμεσα σε πολλούς μετόχους που εκλέγουν, κατ αρχήν, τους αντιπροσώπους τους στα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων, αντιπροσώπους που δεν τους επιτρέπεται να κρατούν, σαν σύνολο και σαν άτομα, παρά μια μεισψηφική μερίδα του κεφαλαίου. Καθώς οι εκλογές αυτές έχουν γίνει πλασματικές, μέσα από το παιχνίδι της εν λευκώ παραχώρησης εξουσίας στα μέλη που βρίσκονται ήδη εγκαταστημένα στα διοικητικά συμβούλια, τις αποφάσεις για την πολιτική της επιχείρησης τις παίρνουν αυτά τα συμβούλια τα οποία και υποδεικνύουν τα ίδια τους τα μέλη. Επίσης σε συσχετισμό με την κεφαλαιοκρατική αστική τάξη, στο παγκόσμιο επίπεδο, αναπτύχθηκαν τα λεγάμενα σοσιαλιστικά κράτη, που οι ηγέτες τους στρατολογούνται και εκεί, εξ αιτίας του εκφυλισμού του συστήματος εκλογής, με πρόκριση. Στο σύστημα της πρόκρισης, η κοινωνική αναπαραγωγή στηρίζεται σ ένα γενετικό περιβάλλον κοινωνικά αδιαφοροποίητο. Αντίθετα, παρατηρείται μια έντονη τάση αντικατάστασης του οικογενειακού περιβάλλοντος ωρίμασης από το εκπαιδευτικό περιβάλλον, το οποίο δημιουργείται ή καθιερώνεται από το κοινωνικό σώμα που προκρίνει: ο κλήρος έχει τα ιεροδιδασκαλεία του, η κεφαλαιοκρατική τάξη τις ανώτατες σχολές και τα πανεπιστήμιά της, οι σοσιαλιστικές γραφειοκρατίες τις σχολές στελεχών. Το περιβάλλον τοποθέτησης ιεραρχείται σε δύο επίπεδα. Στο πρώτο στρατολογούνται με διαγωνισμούς, εξετάσεις ή τεστ, τα βοηθητικά κοινωνικά σώματα η πρόκριση συντελείται στο ανώτερο επίπεδο και οδηγεί στην άρχουσα κοινωνική τάξη. Αυτός ο τρόπος αναπαραγωγής επιβάλλεται, όπως παρατηρείται στις περισσότερες σύγχρονες κοινωνίες, όταν η αντίθεση μεταξύ της δυναστικής μερίδας της άρχουσας τάξης υποχωρεί μπροστά στη μερίδα που στηρίζεται στην πρόκριση, η οποία είναι πιο σύγχρονη και πιο ικανή να επιλέξει τους προικισμένους. Εξ αιτίας του δικού της τρόπου στρατολόγησης, το σύστημα της 49

16 Claude Meillassoux πρόκρισης αντικαθιστά έτσι την ιδεολογία της κληρονομικής μεταβίβασης των προσόντων μέσα σε μια τάξη ή σε μια «ράτσα» (ιδεολογία που επικρατεί στις αριστοκρατικές ή αστικές δυναστειακές κοινωνίες) με το δόγμα της ανωτερότητας μιας «ελίτ» που η ανάδειξή της οφείλεται είτε στα χαρίσματα, είτε στα γονίδιά της, τα οποία εξιχνιάζονται με διάφορες δοκιμασίες (έρευνες στιγμάτων, εξετάσεις, κτλ.). Εξ ου και η επιτυχία που γνωρίζει η επιστημονική έκφραση αυτής της ιδεολογίας, η βιο-κοινωνιολογία. Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος κοινωνικής αναπαραγωγής δεν πρέπει να διαχωρίζεται, όπως το κάναμε εδώ, από τον τρόπο υλικής αναπαραγωγής των μέσων επιβίωσης ούτε από τους νόμους της δημογραφίας. Μια πολύπλοκη σχέση δημιουργείται υποχρεωτικά ανάμεσα στις διάφορες εκδηλώσεις της ίδιας πραγματικότητας, της οποίας η διαλεκτική και οι αντιθέσεις προσφέρουν αναμφισβήτητα ένα μεγάλο πεδίο για την έρευνα. Μετάφραση: Ρωξάνη Καυταντζόγλου 50

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Άντον Πάννεκουκ ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-thenews/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk ( ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Western Socialist,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 38η ιδακτική Ενότητα ΥΓΓΕΝΕΙΑ ΧΕΕΙ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις 1. υγγένεια το σηµείο αυτό χρήσιµο είναι ο µαθητής να γνωρίζει τους λόγους για τους οποίους είναι σηµαντική η γνώση

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση: Aλλαγές στην οικογένεια και στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα. Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη

Οικονομική κρίση: Aλλαγές στην οικογένεια και στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα. Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη Οικονομική κρίση: Aλλαγές στην οικογένεια και στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη Οικονομική ύφεση και οικονομική κρίση Η οικονομική ύφεση, η οικονομική κρίση είναι μια κατάσταση σε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης Η θέση της "κυκλοφορίας" στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος και στην παραγωγή υπεραξίας και κέρδουςτου Γιώργου Σταμάτη Είναι ευρέως δεδομένη η άποψη, ότι, κατά τον Μαρξ, ο τομέας της «κυκλοφορίας»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα ΕΠΟ 41 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1 ης ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 ΘΕΜΑ: «Παρουσιάστε τα βασικά σημεία των ιστορικών τρόπων παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας ΑΝΕΡΓΙΑ Κατηγορίες ανεργίας Φυσική ανεργία (υπάρχει µακροχρονίως σε µια οικονοµία) το σύνηθες ποσοστό ανεργίας [δεν παραµένει σε σταθερό ύψος και επηρεάζεται από την οικονοµική πολιτική, απλά υποδηλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 7: Η αγροτική οικογένεια & η εκμετάλλευση 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Σκοπός του προγράμματος: Η αντίληψη της έννοιας της κοινωνικοποίησης Η εξέλιξη του θεσμού της οικογένειας Με τον όρο Κοινωνικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 7: Η αγροτική οικογένεια & η εκμετάλλευση 3/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου.

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Επιβλέπων Καθηγητής: Ε. Μαυρικάκης Ομάδα Έ Χαριτάκη Χαρά Ξενάκη Μαρία Παπαδημητράκη Αρετή Πετράκη Κατερίνα Πιτσικάκη Σοφία Ο ρόλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.1 Το δουλοκτητικό σύστημα 2.1 ΤΟ ΔΟΥΛΟΚΤΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Στόχοι Οι μαθητές να: αναφέρουν και επεξηγούν ανάγκες που ικανοποιούνται μέσα από το γάμο. δικαιολογούν τη σημασία που έχει ο γάμος ως κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ 3.5 Κοινωνική διαστρωμάτωση και κοινωνική κινητικότητα. ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 7: Η αγροτική οικογένεια & η εκμετάλλευση 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 5: Οικογενειακή Εκμετάλλευση & Οικογενειακή Γεωργία (1/3) 1ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Ορο λοςτηςδιαβιόυμα θησηςστην καταπολε μηση των εκπαιδευτικω ν και κοινωνικω ν ανισοτη των. Παράλληλα Κείμενα

Ορο λοςτηςδιαβιόυμα θησηςστην καταπολε μηση των εκπαιδευτικω ν και κοινωνικω ν ανισοτη των. Παράλληλα Κείμενα Ορο λοςτηςδιαβιόυμα θησηςστην καταπολε μηση των εκπαιδευτικω ν και κοινωνικω ν ανισοτη των Παράλληλα Κείμενα Ηαντιμετώπισητωνεκπαιδευτικώνανισοτήτων: Μπορεί να μειωθεί η εκπαιδευτική ανισότητα; Το παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (FERTILITY)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (FERTILITY) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (FERTILITY) Στην ξένη δηµογραφική βιβλιογραφία ο όρος feriliy αναφέρεται στην έκταση και την ένταση των γεννήσεων ζώντων σε ένα πληθυσµό. Αφορά λοιπόν το µέρος εκείνο της δηµογραφικής

Διαβάστε περισσότερα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα 4 ο ΓυµνάσιοΗρακλείου σχολικόέτος 2012 13 Τµήµα : Α4 Επιµέλεια : Μυρτώ Παγωµενάκη, Νίκη Μαραζάκη, Ευγενία Ορφανουδάκη Φιλόλογος :Ευαγγελία Σερδάκη 1 ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 - Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης

Ενότητα 13 - Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης Ενότητα 13 - Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης Ιστορία Γ Γυμνασίου Απεικόνιση των γεγονότων στην Haymarket Square Σικάγο - Μάιος 1886 Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΑΣΙΜΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗ) Η εξέταση των πολύπλοκων δεσμών που συνδέουν τα δημογραφικά φαινόμενα με τους πληθυσμούς από τους οποίους προέρχονται και τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 παρ. 1 του Ν 3091/2002 (ΦΕΚ Α 330/24.12.2002),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Δεν παραγνωρίζουμε τη διαστρωμάτωση μέσα και γύρω από την τάξη των μισθωτών εργαζομένων, τις δυσκολίες που δημιουργεί στη συνειδητοποίηση των εργατών και τα εμπόδια

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 6.2: Ανισότητες στην εκπαίδευση. Επίδοση στο σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Είδος Επιχειρήσεων & Νοµικά Ζητήµατα

Είδος Επιχειρήσεων & Νοµικά Ζητήµατα Είδος Επιχειρήσεων & Νοµικά Ζητήµατα Το υφιστάµενο νοµικό καθεστώς προδιαγράφει σε σηµαντικό Βαθµό αρκετούς περιορισµούς ενός επιχειρηµατικού σχεδίου Βασικά Θέµατα Νοµικό Πλαίσιο Επιχειρήσεων Επιλογή Νοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Διοικητική Λογιστική Λογιστική Εταιρειών Διδάσκοντες: Νικόλαος Ηρειώτης & Δημήτριος Μπάλιος Σημειώσεις με θέμα την 1 η ομάδα του

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 3: Η αγροτική κοινότητα 2/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι να παρουσιαστεί το

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές

Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με βασικές έννοιες της οδηγίας ΔΟΕΕ 13.08.2013 ESMA/2013/611 Ημερομηνία: 13.08.2013 ESMA/2013/611 Πίνακας περιεχομένων I. Πεδίο εφαρμογής 3 II. Ορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Ενότητα 3: Διεθνοποίηση κεφαλαίου Ηλέκτρα Πιτόσκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Σύμβαση δανεισμού... 2 1.1 Γενικά... 4 1.2 Γνήσιος και μη γνήσιος δανεισμός... 5 1.3 Το νομικό πλαίσιο για τον κατ επάγγελμα δανεισμό εργαζομένων... 5 Πηγές... 9 Συντακτική ομάδα... 9 1 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ημερίδα με θέμα «Η αγορά εργασίας σε κρίση». Συνεδρία: Οι συνέπειες της κρίσης σε διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα:Trafficking Καθηγήτρια:Παυλίδου Μαρία Μαθητής:Μιχάλης Μουλάς

Θέμα:Trafficking Καθηγήτρια:Παυλίδου Μαρία Μαθητής:Μιχάλης Μουλάς ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα:Trafficking Καθηγήτρια:Παυλίδου Μαρία Μαθητής:Μιχάλης Μουλάς Περιεχόμενα Παράνομη διακίνηση και εμπορία ανθρώπων. Μορφές εκμετάλλευσης. Η παράνομη διακίνηση και εμπορία ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, Νοέμβριος 2013 ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 4: Ομάδες και Φορείς Κοινωνικοποίησης Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Η Στελέχωση 1

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Η Στελέχωση 1 Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Η Στελέχωση 1 Με τον όρο στελέχωση εννοούνται εκείνες οι λειτουργίες που διασφαλίζουν ότι η οργάνωση έχει στο παρόν, και θα έχει στο κοντινό μέλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Οικογενειακές Σχέσεις Κείμενα που μελετήθηκαν: «Του νεκρού αδελφού», «Η λυγερή στον Άδη» Ομάδα Γ : Δημήτρης Κουμαράς, Μανούρα Ελένη, Μαργαρίτης Νίκος, Μωραΐτου Έλλη Οι σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια.

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Οι διακρίσεις συνδέονται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΟΜΑΔΑ 6 η : Μηλάκης

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ : ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ

PROJECT ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ : ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ PROJECT 2013-2014 ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ : ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΜΑΡΚΟΣ ΛΕΝΤΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΡΑΤΣΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΟΛΥΖΟΣ 1 Με τον όρο επάγγελμα εννοούμε το "είδος της βιοποριστικής εργασίας", δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 2/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 20/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ)

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ) Γ. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ 1. Η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) 1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει την περίθαλψη των προσφύγων την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο:

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ο όρος μετανάστευση (migration), τόσο στις κοινωνικές επιστήμες όσο και στο Διεθνές Δίκαιο αναφέρεται στην, για διάφορους λόγους, γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των Γεωπόνων Ανωτάτων Τεχνολογικών Ιδρυμάτων Ιδιωτικών Υπαλλήλων απασχολούμενων στις βιομηχανικές επιχειρήσεις όλης της χώρας Στην Αθήνα σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ!

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Ασχοληθήκαμε με την θέση της γυναίκας: 1. στην εργασία 2. στην εκπαίδευση 3. στη θρησκεία 4. στην πολιτική Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ! 110 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ

Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat οι πληθυσμοί της Ευρώπης γερνάνε γρήγορα λόγω του χαμηλού ποσοστού γεννήσεων και του αυξανόμενου προσδόκιμου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα 17/5/2016 Ίδρυση Ιδρύονται με Νομοθετική πράξη Κανονιστική πράξη βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης Σε ορισμένες περιπτώσεις, με βάση το εταιρικό δίκαιο Όχι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ. * Να τραφούν σωστά ώστε να σκεφτούν και να ενεργήσουν κατάλληλα.

Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ. * Να τραφούν σωστά ώστε να σκεφτούν και να ενεργήσουν κατάλληλα. Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ ΑΙΤΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ Υπάρχουν πολλοί και αλληλοεμπλεκόμενοι παράγοντες που επηρεάζουν το πρόβλημα. Ωστόσο, η πείνα καθαυτή μπορεί να προκληθεί από δύο απλούς λόγους. α)ο πρώτος

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά εταιρικών μορφών και προϋποθέσεις ίδρυσής τους

Χαρακτηριστικά εταιρικών μορφών και προϋποθέσεις ίδρυσής τους Χαρακτηριστικά εταιρικών μορφών και προϋποθέσεις ίδρυσής τους 1. Γιατί να επιλέξετε να συστήσετε μια ατομική επιχείρηση; Η πιο βασική μορφή ιδιοκτησιακού καθεστώτος επιχείρησης είναι η ατομική επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

(Άρθρα 1-11) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α.

(Άρθρα 1-11) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α. ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016 / 2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις,» (ΦΕΚ 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 του νόμου 3091/2002 (ΦΕΚ, 330/24.12.2002) (Άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΕΑ Demo Νews ΕΔΚΑ Τεύχος 25 ο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33 Ο Πληθυσμός της Ελλάδας:

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια και Οικογενειακή Πολιτική»

Οικογένεια και Οικογενειακή Πολιτική» Οικογένεια και Οικογενειακή Πολιτική» ΚΥΚΛΟΣ ΠΡΩΤΟΣ: «Η Οικογένεια ως Θεσμός» Γιώργος Νικολαΐδης Ψυχίατρος, MD, MA, MSc, PhD Κέντρο για την Μελέτη και την Πρόληψη της Κακοποίησης Παραμέλησης των Παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013

Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013 Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013 «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2008-2009 (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο συνθετότητας και το εξάµηνο διδασκαλίας του κάθε µαθήµατος)

Διαβάστε περισσότερα

Πορεία του Π.Α.Α., προτάσεις του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. για το σχεδιασμό της ΚΑΠ μετά το 2020

Πορεία του Π.Α.Α., προτάσεις του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. για το σχεδιασμό της ΚΑΠ μετά το 2020 Πορεία του Π.Α.Α., προτάσεις του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. για το σχεδιασμό της ΚΑΠ μετά το 2020 Εισηγηγής: Σπυρίδων Μάμαλης, Πρόεδρος Δ.Σ. ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας έχοντας ως αρχή ότι η όποια εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το βιβλίο του Β. Κοτζαμάνη, Στοιχεία Δημογραφίας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, Βόλος, 9, σσ. 95-99. IV.5 Υποδείγματα πληθυσμού: στάσιμος και σταθερός

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαλίτσης Κων/νος 23/7/2015 Αναπληρωτής Γραμματέας Υγείας Πρόνοιας & Κοιν. Μέριμνας ΑΝΕΛ Υπεύθυνος Υπο-Γραμματείας Κοιν.

Μιχαλίτσης Κων/νος 23/7/2015 Αναπληρωτής Γραμματέας Υγείας Πρόνοιας & Κοιν. Μέριμνας ΑΝΕΛ Υπεύθυνος Υπο-Γραμματείας Κοιν. Κοινωνική Ασφάλιση Μια προσέγγιση στρατηγικής για ουσιαστική μεταρρύθμιση Περιγραφή Το ασφαλιστικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση συνεχούς κρίσης τα τελευταία τριάντα χρόνια με κυρίαρχο χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσµατα Έρευνας για τη µισθοδοσία αντρών και γυναικών στον κλάδο του ωροµίσθιου κυβερνητικού προσωπικού.

Αποτελέσµατα Έρευνας για τη µισθοδοσία αντρών και γυναικών στον κλάδο του ωροµίσθιου κυβερνητικού προσωπικού. Αποτελέσµατα Έρευνας για τη µισθοδοσία αντρών και γυναικών στον κλάδο του ωροµίσθιου κυβερνητικού προσωπικού. Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία του Υπουργείου Οικονοµικών,τα οποία όµως συµπεριλαµβάνουν και

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 16: Δημογραφικές Θεωρίες και Δημογραφική Πολιτική

Δημογραφία. Ενότητα 16: Δημογραφικές Θεωρίες και Δημογραφική Πολιτική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 16: Δημογραφικές Θεωρίες και Δημογραφική Πολιτική Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων.

Σύγχρονη Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων. Σύγχρονη Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων. 1.1.2 : Ο ρόλος των Οικονομικών Οργανισμών. (Τι είναι οι Οικονομικοί Οργανισμοί;). Οι Οικονομικοί Οργανισμοί είναι οργανωμένες μορφές δραστηριότητας οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 6.1 Κοινωνικοποίηση και πολιτικοποίηση 6.1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 1/13 Ένταξη και ενσωμάτωση στο κοινωνικό σύνολο Οριοθέτηση ορθών συμπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα