ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΙΑΣ ΜΑΝΝΑΝΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ Myceliophthora thermophila ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΤΗΣ ΛΙΓΝΙΝΟΚΥΤΤΑΡΙΝΟΥΧΑΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΙΑΣ ΜΑΝΝΑΝΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ Myceliophthora thermophila ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΤΗΣ ΛΙΓΝΙΝΟΚΥΤΤΑΡΙΝΟΥΧΑΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ"

Transcript

1 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΙΑΣ ΜΑΝΝΑΝΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ Myceliophthora thermophila ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΤΗΣ ΛΙΓΝΙΝΟΚΥΤΤΑΡΙΝΟΥΧΑΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Κ. Κατσίµπουρας, Π. Πετρόπουλος & Ε. Τόπακας Εργαστήριο Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χηµικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου, Αθήνα 15780, Ελλάδα Π. Χριστακόπουλος Biochemical I Process Engineering, Division of Chemical Engineering, Department of Civil, Environmental and Natural Resources Engineering, Luleå University of Technology, SE Luleå, Sweden ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα µελέτη µια ένδο-β-1,4-µαννανάση (MtMan26a) της οικογένειας GH26 από το θερµόφιλο µύκητα Myceliophthora thermophila εκφράστηκε επιτυχώς στη µεθυλότροφη ζύµη Pichia pastoris X33. Η ανασυνδυασµένη πρωτεΐνη, το µοριακό βάρος της οποίας προσδιορίστηκε στα 58 kda, έχει βέλτιστο ph 6.0 και βέλτιστη θερµοκρασία 60 ο C ενώ επιδεικνύει σηµαντική σταθερότητα σε ευρύ φάσµα θερµοκρασιών µέχρι 50 ο C και σε εύρος ph από 4.0 µέχρι 11.0 µετά από 24 h επώασης, καθιστώντας έτσι το ένζυµο έναν ισχυρό υποψήφιο για πολλές βιοτεχνολογικές εφαρµογές όπου απαιτείται καταλυτική σταθερότητα. Η MtMan26a δρα συνεργιστικά µε εµπορικά σκευάσµατα κυτταρινασών για την αποδοτικότερη υδρόλυση της λιγνινοκυτταρινούχου βιοµάζας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η λιγνινοκυτταρινούχα βιοµάζα αποτελεί µια οικονοµική και άφθονη πηγή για τη παραγωγή βιοαιθανόλης και άλλων ενώσεων στα πλαίσια του βιοδιυλιστηρίου. Η ενζυµική µετατροπή της σε ζυµώσιµα σάκχαρα είναι ίσως το κυριότερο εµπόδιο της διεργασίας εξαιτίας της ανθεκτικότητας και της ετερογένειας του φυτικού κυτταρικού τοιχώµατος [1]. Μέρος της παρεµπόδισης της υδρόλυσης της κυτταρίνης οφείλεται όχι µόνο στη λιγνίνη αλλά και στις ηµικυτταρίνες οι οποίες είναι κυρίως ετερογενείς πολυσακχαρίτες οι οποίοι αποτελούνται από διάφορες µονάδες σακχάρων, µε βασικότερες τις ξυλάνες και τις µαννάνες [2]. Επιπλέον, ηπιότερες συνθήκες προκατεργασίας, µε σκοπό τη µείωση του κόστους, οδηγούν σε υλικά µε υψηλότερα ποσοστά ηµικυτταρίνης καθιστώντας τα δυσκολότερους στόχους για τις κυτταρινάσες. Η στρατηγική η οποία προτείνεται περιλαµβάνει τη χρήση ηµικυτταρινασών, όπως οι ξυλανάσες και οι µαννανάσες, σε συνδυασµό µε κυτταρινάσες µε αποτέλεσµα την παρασκευή αποδοτικότερων ενζυµικών κοκτέιλ. Εποµένως, η παραγωγή θερµοάντοχων ηµικυτταρινασών από θερµόφιλους µικροοργανισµούς αποτελεί θέµα υψηλού βιοτεχνολογικού και βιοµηχανικού ενδιαφέροντος καθώς µετά τις πρωτεάσες, οι κυτταρινάσες και οι ηµικυτταρινάσες αποτελούν τα ένζυµα µε το εντονότερο βιοµηχανικό ενδιαφέρον [3]. Οι β-µαννανάσες είναι ηµικυτταρινάσες οι οποίες προσβάλλουν τους εσωτερικούς γλυκοζιτικούς δεσµούς της κύριας αλυσίδας της µαννάνης απελευθερώνοντας β-1,4-µαννοολιγοσακχαρίτες. Οι µαννάνες αποτελούν το κυριότερο συστατικό του κλάσµατος της ηµικυτταρίνης στους ξυλώδεις φυτικούς ιστούς (softwoods) και είναι σύµπλοκα βιοπολυµερή τα οποία αποτελούνται από µια κύρια αλυσίδα µονάδων β-1,4-d-µαννόζης ή έναν ετερογενή συνδυασµό µονάδων β-1,4-d-µαννόζης και β-1,4-d-γλυκόζης και η οποία µπορεί να είναι υποκατεστηµένη σε διάφορα σηµεία. Οι µικροβιακές µαννανάσες είναι κυρίως εξωκυτταρικές και δρουν σε ένα ευρύ φάσµα τιµών ph και θερµοκρασιών βρίσκοντας εφαρµογή στις βιοµηχανίες χάρτου, φαρµάκων, τροφίµων, ζωοτροφών και στην κλωστοϋφαντουργία. Επιπλέον, ενζυµικά κοκτέιλ που εµπεριέχουν κυτταρινάσες σε συνδυασµό µε ηµικυτταρινάσες, όπως ξυλανάσες και µαννανάσες, συνεισφέρουν στην αποτελεσµατική υδρόλυση λιγνινοκυτταρινούχας φυτικής βιοµάζας για την παραγωγή βιοαιθανόλης [2]. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΓΟΝΙΔΙΟΥ em26a Το γονίδιο em26a συντέθηκε αριστοποιηµένο ως προς τα κωδικόνια για έκφραση στη µεθυλότροφη ζύµη P. pastoris και κλωνοποιήθηκε στον πλασµιδιακό φορέα puc57 (Genscript, USA). Το EasySelect Pichia Expression kit και ο πλασµιδιακός φορέας ppiczαc ήταν της εταιρείας Invitrogen (Η.Π.Α.) ενώ τα περιοριστικά ένζυµα της Takara (Ιαπωνία). Η προµήθεια των GenElute gel extraction kit και GenElute plasmid mini prep kit πραγµατοποιήθηκε από την Sigma-Aldrich (Η.Π.Α.). Τα υποστρώµατα γαλακτοµαννάνη χαρουπιού, γλυκοµαννάνη, β-γλουκάνη και αραβινοξυλάνη αποκτήθηκαν από τη Megazymes (Ιρλανδία). Τα εµπορικά ενζυµικά σκευάσµατα Celluclast 1.5L και Novozyme 188 ήταν προσφορά της Novozymes (Δανία). Όλα τα υπόλοιπα αντιδραστήρια ήταν αναλυτικού βαθµού.

2 Για την κλωνοποίηση του γονιδίου της ένδο-1,4-β-µαννανάσης από τον µύκητα M. thermophila χρησιµοποιήθηκαν κύτταρα E. coli TOP10 (Invitrogen, Η.Π.Α.) και ο πλασµιδιακός φορέας ppiczαc. Το στέλεχος της P.pastoris X33 χρησιµοποιήθηκε για την πρωτεϊνική έκφραση. Τα κύτταρα E.coli αναπτύχθηκαν στους 37 ο C σε θρεπτικό µέσο Luria-Bertani µε προσθήκη του αντιβιοτικού ζεοσίνη σε συγκέντρωση 25 µg/ml για την επιλογή των µετασχηµατισµένων κλώνων. Η ζύµη P.pastoris αναπτύχθηκε σε φιάλες στους 30 ο C και υπό ανάδευση σε θρεπτικό µέσο BMGY ή σε BMMY µε προσθήκη 0.5% (v/v) µεθανόλης σύµφωνα µε τις οδηγίες του EasySelect Pichia Expression kit. Τα στερεά θρεπτικά µέσα που χρησιµοποιήθηκαν ήταν YPD και YPD µε προσθήκη 1 Μ σορβιτόλης (YPDS) και 100 µg/ml ζεοσίνης σε τελική συγκέντρωση για την επιλογή των µετασχηµατισµένων κλώνων. Προκειµένου να επιτευχθεί η έκκριση της ανασυνδυασµένης πρωτεΐνης MtMan26a στον εξωκυττάριο χώρο χρησιµοποιήθηκε ο πλασµιδιακός φορέας ppiczαc ο οποίος περιέχει τον υποκινητή της αλκοολικής οξειδάσης (AOX1) και τη σηµατοδοτική αλληλουχία a-factor από τη ζύµη Saccharomyces cerevisae. Η σύνθεση του γονιδίου για την έκφραση της ανασυνδυασµένης πρωτεΐνης MtMan26a (protein ID: 99077, chromosome_1: ) πραγµατοποιήθηκε µε αριστοποίηση κωδικονίων για έκφραση σε P.pastoris και κλωνοποιήθηκε σε πλασµιδιακό φορέα puc57 από την Genscript (Η.Π.Α.). Ακολούθησε πλήρης πέψη του πλασµιδίου puc57 µε τα περιοριστικά ένζυµα Cla1 και Xba1και έλεγχος του κατατετµηµένου τµήµατος em26a σε ηλεκτροφόρηση πηκτώµατος αγαρόζης. Ο καθαρισµός του επιθυµητού τµήµατος DNA πραγµατοποιήθηκε µε απευθείας αποκοπή του τµήµατος της αγαρόζης που το περιείχε. Τα µονόκλωνα κολώδη άκρα που δηµιουργήθηκαν στο em26a από τη δράση των περιοριστικών ενδονουκλεασών, ενώθηκαν µε τον πλασµιδιακό φορέα ppiczαc και το ανασυνδυασµένο πλασµίδιο ppiczαc/em26a πολλαπλασιάστηκε µε τη χρήση επιδεκτικών κυττάρων E.coli TOP10. Τα µετασχηµατισµένα κύτταρα επιλέχθηκαν µε βάση την αντίστασή τους στη ζεοσίνη (25 µg/ml). Η ύπαρξη του ανασυνδυασµένου πλασµιδίου ppiczαc/em26a επιβεβαιώθηκε, επίσης, µε περιοριστική πέψη και η νουκλεοτιδική του αλληλουχία προσδιορίσθηκε από την VBC-Biotech services (Αυστρία). ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ P.pastoris ΚΑΙ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥΣ Το ανασυνδυασµένο πλασµίδιο ppiczαc/em26a γραµµικοποιήθηκε µε πέψη από την περιοριστική ενδονουκλεάση Sac1 σε µοναδική θέση αναγνώρισης στην αλληλουχία 5ΆΟΧ1 του πλασµιδίου. Ακολούθησε µετασχηµατισµός επιδεκτικών κυττάρων P.pastoris µε ηλεκτροδιάτρηση και καλλιέργεια των θετικά µετασχηµατισµένων αποικιών σε κωνικές φιάλες υπό ανάδευση σύµφωνα µε το πρωτόκολλο EasySelect Pichia Expression kit. Οι µετασχηµατισµένες αποικίες ελέγχθηκαν για την έκφραση της επιθυµητής ενδοµαννανάσης. Ειδικότερα, 32 αποικίες µεταφέρθηκαν σε δύο τρυβλία µε θρεπτικό υλικό παρουσία µεθανόλης (ΜΜ), 1.34% (w/v) ΥΝΒ, 4x10-5 % (w/v) βιοτίνης, 0.5% (v/v) µεθανόλης και 1% γαλακτοµαννάνης σε πυκνότητα 1 αποικία/cm 2. Έπειτα από 24 h επώασης σε θερµοκρασία 30 ο C, τα τρυβλία επιστρώθηκαν µε διάλυµα βαφής 1% Congo Red σε ρυθµιστικό διάλυµα κιτρικών-φωσφορικών 100 mm ph 5.0. Μετά το πέρας 30 min, η βαφή αποχύθηκε και ακολούθησαν διαδοχικές εκπλύσεις µε απιονισµένο νερό και διάλυµα 1 Μ NaOH προκειµένου να εµφανιστούν άχρωµες κυκλικές ζώνες σε κόκκινο υπόβαθρο οι οποίες µαρτυρούν ενζυµική ενεργότητα και είναι ενδεικτικές της υδρόλυσης της γαλακτοµαννάνης. Από τις αποικίες που παρουσίασαν ενζυµική ενεργότητα, επιλέχθηκε αυτή που επέδειξε την υψηλότερη και χρησιµοποιήθηκε για υγρές καλλιέργειες µεγάλης κλίµακας σύµφωνα µε τους Topakas et al. (2012). Το υπερκείµενο των καλλιεργειών µετά από φυγοκέντριση συλλέχθηκε, προκειµένου να συµπυκνωθεί και να αποµονωθεί η ανασυνδυασµένη πρωτεΐνη MtMan26a από τις υπόλοιπες εκκρινόµενες πρωτεΐνες της ζύµης. Αρχικά, το φυγοκεντρηµένο υπερκείµενο διηθήθηκε υπό κενό ώστε να αποµακρυνθούν τυχόν κυτταρικά θραύσµατα και στη συνέχεια συµπυκνώθηκε µε χρήση της συσκευής υπερδιήθησης Stirred Cell Model 8400 και µεµβράνες PM-10 (Amicon, Millipore, Η.Π.Α.). Η αποµόνωση της ανασυνδυασµένης πρωτεΐνης πραγµατοποιήθηκε µε τη χρήση στήλης χρωµατογραφίας συγγένειας ακινητοποιηµένου µετάλλου (Clontech) σύµφωνα µε τους Karnaouri et al. [4]. Το µοριακό βάρος της πρωτεΐνης, καθώς και ο βαθµός καθαρότητας που προέκυψε από την διαδικασία αποµόνωσής της, προσδιορίστηκαν µε ηλεκτροφόρηση πηκτής πολυακρυλαµιδίου (SDS-PAGE), ενώ για την εµφάνιση των πρωτεϊνικών µορίων χρησιµοποιήθηκε η χρωστική Coomassie Brilliant Blue G-250. Ο προσδιορισµός του ισοηλεκτρικού σηµείου της ανασυνδυασµένης πρωτεΐνης MtMan26a πραγµατοποιήθηκε µε τη µέθοδο της ισοηλεκτρικής εστίασης σε πήκτωµα πολυακρυλαµιδίου (IEF-PAGE) για εύρος τιµών ph από 3.0 έως ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΝΖΥΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΟΤΗΤΑΣ Η ενεργότητα της ενδοµαννανάσης προσδιορίστηκε µετά από επώαση του ενζύµου µε 0.5% γαλακτοµαννάνη για 15 min σε ρυθµιστικό διάλυµα κιτρικών-φωσφορικών 0.1 Μ και ph 6.0. Η συγκέντρωση των αναγωγικών σακχάρων, τα οποία απελευθερώθηκαν από το υπόστρωµα γαλακτοµαννάνης, προσδιορίστηκαν µε τη µέθοδο του 3,5-δινιτροσαλικυλικού οξέος (DNS) [5]. Η µαννόζη χρησιµοποιήθηκε για την κατασκευή της καµπύλης αναφοράς. Ως µονάδα ενζυµικής δραστικότητας (Unit, U) ορίζεται η ποσότητα του ενζύµου που απαιτείται για την απελευθέρωση 1 µmol προϊόντος ανά min, σε θερµοκρασία 60 ο C. Η συγκέντρωση της ανασυνδυασµένης

3 πρωτεΐνης προσδιορίστηκε µετρώντας την απορρόφηση του ενζυµικού διαλύµατος στα 280 nm χρησιµοποιώντας µοριακό συντελεστή απορροφητικότητας Μ -1 cm. Ο συντελεστής απορρόφητικότητας υπολογίζεται µε το υπολογιστικό εργαλείο ProtParam (ExPASy, SIB Bioinformatics Resource Portal). ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ Η µελέτη της βέλτιστης θερµοκρασίας δράσης για την ανασυνδυασµένη µαννανάση έγινε µετρώντας την ενεργότητά της σε ένα εύρος θερµοκρασιών από 30 έως 90 ο C για 15 min σε ρυθµιστικό διάλυµα κιτρικώνφωσφορικών 0.1 Μ ph 5.0 χρησιµοποιώντας ως υπόστρωµα τη γαλακτοµαννάνη. Η σταθερότητα του ενζύµου σε διαφορετικές τιµές θερµοκρασίας, υπολογίστηκε µετρώντας την εναποµένουσα ενεργότητα µετά από επώαση του ενζυµικού διαλύµατος για διαφορετικά χρονικά διαστήµατα σε ένα εύρος θερµοκρασιών από 30 έως 70 ο C σε ph 8.0 (Tris-HCl 0.1 M) απουσία υποστρώµατος. Το βέλτιστο ph της ενζυµικής δράσης εξετάστηκε µετρώντας την ενεργότητα της µαννανάσης σε εύρος τιµών ph από 3.0 έως 11.0 για 15 min σε θερµοκρασία 60 ο C χρησιµοποιώντας ρυθµιστικά διαλύµατα κιτρικών-φωσφορικών για ph , Tris-HCl για ph και γλυκίνης- NaOH για ph Η σταθερότητα του ενζύµου σε διαφορετικές τιµές ph, µελετήθηκε µετά από επώασή του σε θερµοκρασία 4 ο C για 24 h. Ακολούθησε µέτρηση της εναποµένουσας ενεργότητας της µαννανάσης για 15 min στους 60 ο C και ph 6.0. Η επίδραση διαφόρων ιόντων µετάλλων και άλλων χηµικών ενώσεων (Ca 2+, Co 2+, Ni 2+, Zn 2+, Na +, Cu 2+, Ag +, Mg 2+, Mn 2+, EDTA, Ουρία, Triton X-100) στην ενεργότητα του ανασυνδυασµένου ενζύµου προσδιορίστηκε µετά από επώαση του ενζυµικού διαλύµατος σε διαλύµατα συγκέντρωσης 5 mm από κάθε ένωση και 1% από το τασιενεργό Triton X-100 για 2 h σε θερµοκρασία δωµατίου και ph 8.0 (Tris-HCl 0.1 M). Η εναποµένουσα ενεργότητα προσδιορίστηκε στις γνωστές συνθήκες παρουσία των µεταλλικών ιόντων και άλλων ενώσεων. ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ MtMan26a ΜΕ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΝΖΥΜΙΚΟ ΣΚΕΥΑΣΜΑ Εξετάστηκε η δράση του ενζύµου πάνω σε φυσικό υπόστρωµα προκατεργασµένης βιοµάζας µε ταυτόχρονη παρουσία εµπορικών ενζύµων που χρησιµοποιούνται για την υδρόλυση της λιγνινοκυτταρινούχου βιοµάζας. Πραγµατοποιήθηκαν αντιδράσεις µε διαφορετικές συγκεντρώσεις εµπορικών ενζύµων και MtMan26a, καθώς και αντιδράσεις ελέγχου µε Αλβουµίνη Βόειου Ορού (BSA, Bovine Serum Albumin). Οι αντιδράσεις πραγµατοποιήθηκαν σε τελικό όγκο 1.5 ml µε 6% (β/β) ξηρής βιοµάζας. Τα εµπορικά ένζυµα που χρησιµοποιήθηκαν ήταν τα Celluclast 1.5L και Novozyme 188 σε αναλογία 5:1 (ο/ο). Το υπόστρωµα Lignocel ήταν ευγενική χορηγία του Δρ. Άγγελου Λάππα του Ινστιτούτου Χηµικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων. Οι αντιδράσεις πραγµατοποιήθηκαν σε ph 5 και θερµοκρασία 50 C. Ο έλεγχος της προόδου της αντίδρασης πραγµατοποιήθηκε µε λήψη οµοιογενών δειγµάτων ανά τακτά χρονικά διαστήµατα. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ο Myceliophthora thermophila (γνωστός και ως Sporotrichum thermophile) είναι ένας θερµόφιλος µονοκύτταρος ασκοµύκητας, ο οποίος απαντάται στο χώµα και ιδιαίτερα σε σωρούς αποσυντιθέµενης οργανικής ύλης. Αναπτύσσεται βέλτιστα σε θερµοκρασίες C και είναι ανθεκτικός σε όξινα περιβάλλοντα, χαρακτηριστικά τα οποία τον καθιστούν ενδιαφέρον για βιοτεχνολογικές εφαρµογές σχετικές µε την αποδόµηση της λιγνινοκυτταρινούχας βιοµάζας. O M. thermophila διαθέτει µια µεγάλη γκάµα ενζύµων που αποδοµούν διάφορα κλάσµατα φυτικής οργανικής ύλης, τα οποία ενδιαφέρουν ιδιαίτερα την βιοµηχανία παραγωγής βιοκαυσίµων. Το ενδιαφέρον αυτό πηγάζει από το γεγονός ότι, λόγω των αντίξοων συνθηκών ανάπτυξής του, τα ένζυµά του παρουσιάζουν ενεργότητα, αλλά και σταθερότητα, σε υψηλές θερµοκρασίες και χαµηλά ph. Το γονιδίωµα του M. thermophila έχει πλήρως προσδιοριστεί από το DOE Joint Genome Institute το 2012 και περιλαµβάνει 9099 γονίδια σε 7 χρωµοσώµατα. Το γονίδιο που εκφράζει την µελετώµενη µαννανάση εντοπίστηκε µε τεχνικές βιοπληροφορικής ανάλυσης από τους Berka et al. [6] στα πλαίσια µια γενοµικής σύγκρισης των δυο θερµόφιλων µυκήτων M. thermophila και Thielavia terrestris. Το γονίδιο βρίσκεται στο χρωµόσωµα 1 στις θέσεις µε και περιέχει 4 εξώνια. Η ανάλυση οµοιότητας (BLASTP του National Center for Biotechnology Information) της παραγόµενης πολυπεπτιδικής αλυσίδας, υποδεικνύει την ύπαρξη των εξής γνωστών δοµών: ενός πολυπεπτιδίου σήµατος (signal peptide) της M. thermophila στις θέσεις 1-21 της πρωτεΐνης, µιας περιοχής µε χαρακτηριστικά της µονάδας πρόσδεσης σε υδατάνθρακες (CBM, carbohydrate binding molecule) οικογένειας 6 και οικογένειας 35 στις θέσεις και µιας περιοχής µε λειτουργία γλυκοζιτικής υδρολάσης της οικογένειας 26 στις θέσεις Η στοίχιση της ακολουθίας της πρωτεΐνης µε άλλες ακολουθίες της βάσης δεδοµένων οδήγησε σε εντοπισµό

4 10ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, µεγάλου βαθµού οµολογίας (75%), µεταξύ άλλων και, µε µια χαρακτηρισµένη β-1,4-µανναναση του Podospora Anserina (PaMan26a), της οποίας είναι γνωστή και η δοµή (PDB ID: 3ZM8, [6]) (Σχήµα 1). Σχήµα 1. Στοίχιση ακολουθιών µεταξύ αυτής της ενδοµαννανάσης MtMan26a (ένζυµο της παρούσας µελέτης) του M.thermophila και της PaMan26a του P.anserina (75% οµοιότητα). ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ MtMan26a Μετά τον πολλαπλασιαµό και την αποµόνωση του πλασµιδίου puc57/mtman26a πραγµατοποιείται πέψη µε τα περιοριστικά ένζυµα ClaI, XbaI, ώστε να αποµονωθεί το επιθυµητό γονίδιο. Παρατηρούνται λωρίδες DNA µεγέθους 2710bp (puc57) και 1398 bp (MtMan26a) (Σχήµα 2). Η λωρίδα που περιέχει το γονίδιο αποµονώνεται µε χρήση κιτ. Στη συνέχεια µε χρήση του πλασµιδιακού φορέα ppiczac και αφού συνδεθεί σε αυτόν το γονίδιο της ενδοµαννανάσης, ακολουθεί ο µετασχηµατισµός κυττάρων P.pastoris X-33 και τα επιτυχώς µετασχηµατισµένα κύτταρα ελέγχονται µε χρήση δοκιµής τρυβλίου µε υπόστρωµα γαλακτοµαννάνης 1% (β/ο). Η βαφή του τρυβλίου µε Congo Red (1% β/ο) υπέδειξε τις αποικίες που εµφανίζουν ενεργότητα στο Σχήµα 2. Ηλεκτροφόρηση πηκτής υπόστρωµα αυτό (Σχήµα 3). αγαρόζης στην αντίδραση πέψης του Επιλέχθηκαν 32 αποικίες για τη δοκιµή τρυβλίου (καθώς και 4 αποικίες puc57/mtman26a µε Cla1/Xba1. µη-µετασχηµατισµένων κυττάρων P.pastoris X-33, ως δείγµατα αναφοράς) οι οποίες παρουσίασαν όλες ενεργότητα στο υπόστρωµα γαλακτοµαννάνης. Από τις αποικίες πραγµατοποιήθηκε ανακαλλιέργεια αυτών µε την υψηλότερη ενεργότητα για αποθήκευση και χρήση στις καλλιέργειες µεγάλης κλίµακας. Σχήµα 3. Έλεγχος ενεργότητας µετασχηµατισµένων κυττάρων P.pastoris µε δοκιµή τρυβλίου και βαφή Congo Red 1% (β/ο) σε υπόστρωµα γαλακτοµαννάνης 1% (β/ο) Προσδιορίστηκε η ανάπτυξη της βιοµάζας στην καλλιέργεια διάρκειας 7 ηµερών (µετρούµενη ως οπτική πυκνότητα στα 600nm) καθώς και η ενεργότητα του υγρού της καλλιέργειας µε χρήση της γνωστής δοκιµής ενεργότητας (Σχήµα 4).

5 10ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, Σχήµα 4. Ενεργότητα ενδοµαννανάσης (µπάρες) και βιοµάζα (σηµεία) σε σχέση µε το χρόνο από την καλλιέργεια των µετασχηµατισµένων κυττάρων P.pastoris. Το µοριακό βάρος της πρωτεΐνης, καθώς και ο βαθµός καθαρότητας που προέκυψε από τη διαδικασία αποµόνωσής της, προσδιορίστηκαν µε τη µέθοδο της ηλεκτροφόρησης σε πήκτωµα πολυακρυλαµιδίου (SDSPAGE). Το µοριακό βάρος της ανασυνδυασµένης πρωτεΐνης προσδιορίστηκε στα 60 kda περίπου, µετά από σύγκριση µε διάλυµα πρωτεϊνών γνωστού µοριακού βάρους. Για τον προσδιορισµό του ισοηλεκτρικού σηµείου της ενδοµαννανάσης χρησιµοποιήθηκε η µέθοδος της ισοηλεκτρικής εστίασης (IEF-PAGE) για εύρος τιµών ph 3-9 και προσδιορίστηκε στο 3.6 (Σχήµα 5). (A) 1 2 (B) Σχήµα 5. (Α) SDS-PAGE και (Β) IEF της ανασυνδυασµένης MtMan26a. Στήλη 1, πρότυπο διάλυµα πρωτεϊνών γνωστού µοριακού βάρους, στήλη 2, δείγµα MtMan26a. Στήλη 3, πρότυπο διάλυµα πρωτεϊνών εύρους pi 3-9, στήλη 4, δείγµα MtMan26a ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ Η επίδραση του ph και της θερµοκρασίας στην δράση και τη σταθερότητα της ανασυνδυασµένης πρωτεΐνης MtMan26a µελετήθηκε χρησιµοποιώντας γαλακτοµαννάνη χαρουπιού ως υπόστρωµα. Το ένζυµο παρουσίασε µια σχετικά ευρεία περιοχή τιµών ph από 5.0 έως 7.0 διατηρώντας πάνω από το 90% της µέγιστης ενεργότητάς του µε βέλτιστη την τιµή ph 6.0, ενώ η δραστικότητα του ενζύµου µειώθηκε δραστικά για τιµές ph µικρότερες του 4.0 και µεγαλύτερες του 9.0. Επιπλέον, η πρωτεΐνη παρουσίασε επαρκή ευστάθεια σε εύρος τιµών ph από 4.0 έως 10.0 µετά από 24 h επώαση, διατηρώντας πάνω από το 88% της αρχικής της ενεργότητας. Η βέλτιστη θερµοκρασία δράσης της MtMan26a προσδιορίστηκε στους 60 C, ενώ το ένζυµο έχασε γρήγορα την ενεργότητά του για θερµοκρασίες µεγαλύτερες των 65 C. Η σταθερότητα της ενδοµαννανάσης ήταν σηµαντική σε θερµοκρασίες έως και 50 C για 24 h (Σχήµα 6). Επιπροσθέτως, πραγµατοποιήθηκε µελέτη της επίδραση ιόντων µετάλλων και άλλων χηµικών ενώσεων στην ενεργότητα της MtMan26a. Η ενζυµική δραστικότητα παρεµποδίστηκε ολοκληρωτικά από Ag2+, παρεµποδίστηκε µερικώς Zn2+ και ενισχύθηκε από τα Co2+, Ni2+ και Cu2+ κατά 18.4, 12.7 και 17.2% αντίστοιχα. Η παρουσία άλλων ενώσεων και ιόντων (Ca2+, Na+, Mg2+, Mn2+, Urea, και EDTA) παρουσίασε µικρή επίδραση ή και καθόλου στην ενεργότητα του ενζύµου.

6 Σχήµα 6. Επίδραση του ph και της θερµοκρασίας στην ενεργότητα ( ) και στη σταθερότητα (, ) της MtMan26a. Η επώαση ήταν 24 και 4 h για τις δοκιµές σταθερότητας του ph και της θερµοκρασίας αντίστοιχα. Συνεργιστική δράση µε εµπορικά ενζυµικά σκευάσµατα σε λιγνινοκυτταρινούχα βιοµάζα Η συνεργιστική δράση της MtMan26a µε το µίγµα των εµπορικών σκευασµάτων Celluclast 1.5L και Novozyme 188 µελετήθηκε σε φυσικό ξυλώδες λιγνινοκυτταρινούχο υπόστρωµα Lignocel το οποίο έχει προηγουµένως υποστεί προκατεργασία (wet oxidation). Οι αντιδράσεις της ενζυµικής υδρόλυσης πραγµατοποιηθήκαν σε συγκέντρωση στερεών 6% (β/β) και συνολικό ενζυµικό φορτίο 12 mg/g (6 mg/g Ξ.Β. εµπορικά ένζυµα + 6 mg/g Ξ.Β. MtMan26a) ξηρής βιοµάζας (Ξ.Β.) στους 50 C για 24 h. Η προσθήκη της ανασυνδυασµένης ενδοµαννανάσης αύξησε την απελευθέρωση γλυκόζης κατά 10% (Σχήµα 7). Σχήµα 7. Απελευθέρωση γλυκόζης και ολικών αναγωγικών σακχάρων (ΟΑΣ) σε σχέση µε το χρόνο για τις ενζυµικές υδρολύσεις µε (γκρι µπάρες) και χωρίς (µαύρες µπάρες) την προσθήκη του ανασυνδυασµένου ενζύµου MtMan26a. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Στην παρούσα µελέτη πραγµατοποιήθηκε επιτυχώς η ετερόλογη έκφραση µιας ενδοµαννανάσης της οικογένειας 26 από το θερµόφιλο µύκητα Myceliophthora thermophila στη µεθυλότροφη ζύµη Pichia pastoris. Το µοριακό της βάρος προσδιορίστηκε στα 60 kda ενώ επέδειξε µέγιστη δραστικότητα σε θερµοκρασία 60 C και ph 6.0. Ο βιοχηµικός χαρακτηρισµός του ανασυνδυασµένου ενζύµου αποδεικνύει την δυνατότητα χρήσης του σε βιοτεχνολογικές εφαρµογές βιοµηχανικού ενδιαφέροντος όπως στη διαδικασία παραγωγής βιοκαυσίµων από ξυλώδη λιγνινοκυτταρινούχα βιοµάζα. Η συνεργιστική δράση της MtMan26a µε το εµπορικά διαθέσιµο ενζυµικό µίγµα Celluclast 1.5L και Novozyme 188 αύξησε την απελευθέρωση ζυµώσιµων σακχάρων κατά 10% δείχνοντας το ρόλο που παίζουν οι µαννανάσες, ως ηµικυτταρινάσες, στην ενζυµική υδρόλυση της λιγνινοκυτταρινούχας βιοµάζας. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η παρούσα µελέτη χρηµατοδοτήθηκε από τη Γενική Γραµµατεία Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) Ελλάδα- ΕΣΠΑ (πρόγραµµα SIMPLE, ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 2011, 11ΣΥΝ_7_1579). Τα εµπορικά ένζυµα Celluclast 1.5L και Novozyme 188 ήταν προσφορά της εταιρείας Novozymes A/S (Δανία). Το προκατεργασµένο υπόστρωµα Lignocel ήταν ευγενική χορηγία του Ινστιτούτου Χηµικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων (ΙΔΕΠ).

7 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1]. Couturier M., Haon M., Coutinho P.M., Henrissat B., Lesage-Meesen L., Berrin J.G., App Env Microbiol. 77: (2011) [2]. Varnai A., Huikko L., Pere J., Siika-aho M., Viikari L., Biores Technol. 102: (2011) [3]. Dhawan S., Kaur J., Crit Rev Biotechnol. 27(4): (2007) [4]. Karnaouri A., Topakas E., Christakopoulos P., Appl Microbiol Biotechnol. 98: [5]. Miller G.L., Anal Chem. 31: [6]. Berka et al., Nature Biotechnol 10:

Βιοαιθανόλη από γεωργικά υπολείμματα

Βιοαιθανόλη από γεωργικά υπολείμματα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Βιοτεχνολογίας Βιοαιθανόλη από γεωργικά υπολείμματα Ευάγγελος Τόπακας Λέκτορας ΕΜΠ Bioenergy Conference 2013 Βιομηχανική Βιοτεχνολογία Ορισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παραδόσεις του μαθήματος ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο Αρχές και μεθοδολογία της βιοτεχνολογίας 3 Εισαγωγή Η Βιοτεχνολογία αποτελεί συνδυασμό Επιστήμης

Διαβάστε περισσότερα

6. Διεργασίες παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά

6. Διεργασίες παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά 6. Διεργασίες παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά Κατά τη διεργασία παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά, η ενζυμική υδρόλυση και η ζύμωση της γλυκόζης μπορεί να διεξαχθούν ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ Θέµα Α ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις προτάσεις Α1 και Α2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και, δίπλα,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αντλία Στήλη Υγρό Έκλουσης Συλλέκτης κλασμάτων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1,2,4,9 ΚΕΦΑΛΑΙΑ. Εξεταζόμενο μάθημα. Συκούδη Κωνσταντίνα. Διδάσκων/επιβλέπων καθηγήτρια

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1,2,4,9 ΚΕΦΑΛΑΙΑ. Εξεταζόμενο μάθημα. Συκούδη Κωνσταντίνα. Διδάσκων/επιβλέπων καθηγήτρια EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1,2,4,9 ΚΕΦΑΛΑΙΑ Εξεταζόμενο μάθημα Συκούδη Κωνσταντίνα Διδάσκων/επιβλέπων καθηγήτρια 3:00 ώρες Διάρκεια εξέτασης Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου Όνομα:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Φώτης Καρβέλης Ιστορική αναδρομή Ανακάλυψη του DNA Μελέτη αντιγραφής Απομόνωση ενζύμων Μελέτη της δράσης τους Αποκάλυψη των περιοριστικών ενδονουκλεασών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1.Τα παρακάτω στοιχεία να μπουν στην κατάλληλη στήλη ( ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1 και Α2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών

Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών Φυσιολογικές (Μη- µετουσιωτικές) Συνθήκες Μέγεθος Σχήµα Φορτίο Μετουσιωτικές Συνθήκες Μέγεθος Αρχή της Μεθόδου Κάλυµµα από µόρια SDS Πολυπεπτιδική Αλυσίδα ιάλυµα πρωτεϊνών σε SDS

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ.3. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. 1. Τι ονομάζεται ανασυνδυασμένο DNA και τι τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. Ποιά η σημασία της.

Κεφ.3. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. 1. Τι ονομάζεται ανασυνδυασμένο DNA και τι τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. Ποιά η σημασία της. 1 Κεφ.3. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA 1. Τι ονομάζεται ανασυνδυασμένο DNA και τι τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. Ποιά η σημασία της. Ανασυνδυασμένο DNA: είναι αυτό που προκύπτει από την συνένωση 2 τμημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της συνθετικής ικανότητας των εστερασών του γλυκουρονικού οξέος σε μη συμβατικά συστήματα

Διερεύνηση της συνθετικής ικανότητας των εστερασών του γλυκουρονικού οξέος σε μη συμβατικά συστήματα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας IV: Σύνθεσης & Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διαδικασιών Εργαστήριο Βιοτεχνολογίας Διπλωματική Εργασία Διερεύνηση της συνθετικής ικανότητας των εστερασών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο) 1 ΦΟΡΕΙΣ πλασµίδια βακτηρίων βακτηριοφάγοι ιοί συνδυασµός πλασµιδίου βακτηριοφάγου (κοσµίδια) 2 ΦΟΡΕΙΣ Βακτηριοφάγοι Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. 1. β 2. β 3. γ 4. β Β. Ζύμωση: Διαδικασία ανάπτυξης μικροοργανισμών σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες Υβριδοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής Κατεύθυνσης

Βιολογία. Θετικής Κατεύθυνσης Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 4ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΈΝΟΥ DNA Γενετική Μηχανική 3 Είναι ο κλάδος της Βιολογίας που περιλαμβάνει τις τεχνικές με τις οποίες ο άνθρωπος επεμβαίνει στο γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus EXPRESSION SYSTEMS 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris 3. Fungi Trichoderma Aspergillus 4. Insect cells ΙΑΡΡΗΞΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Οι τεχνικές διάρρηξης κυττάρων διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Ένζυµα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Ένζυµα ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Ένζυµα Τα ένζυµα είναι πρωτεϊνικά µόρια που έχουν την ικανότητα να καταλύουν αντιδράσεις. Οι αντιδράσεις αυτές µπορούν να πραγµατοποιηθούν και χωρίς την παρουσία των ενζύµων. Όµως µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροφορητικές Μέθοδοι Διαχωρισμού. Πηκτώματα αγαρόζης / ακρυλαμιδίου

Ηλεκτροφορητικές Μέθοδοι Διαχωρισμού. Πηκτώματα αγαρόζης / ακρυλαμιδίου Ηλεκτροφορητικές Μέθοδοι Διαχωρισμού Πηκτώματα αγαρόζης / ακρυλαμιδίου Ηλεκτροφόρηση Μέθοδος διαχωρισμού και ανάλυσης μορίων DNA, RNA και πρωτεϊνών σύμφωνα με το μέγεθος και το φορτίο τους Η ιδέα να χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 28 Απριλίου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο. 1.2 Όξινο είναι το υδατικό διάλυμα του α. ΝaCl. β. ΝΗ 4 Cl. γ. CH 3 COONa. δ. KOH. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΘΕΜΑ 1 ο. 1.2 Όξινο είναι το υδατικό διάλυμα του α. ΝaCl. β. ΝΗ 4 Cl. γ. CH 3 COONa. δ. KOH. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1. Η μεταφορά ανθρώπινου γονιδίου σε βακτήριο δίνει διαφορετικό προϊόν μεταγραφής και μετάφρασης, ενώ σε μύκητες μεταγράφεται κανονικά αλλά το προϊόν μετάφρασης εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Με την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας το DNA που ήταν τόσο δύσκολο να µελετηθεί έγινε «παιχνίδι» στα ανθρώπινα χέρια

Με την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας το DNA που ήταν τόσο δύσκολο να µελετηθεί έγινε «παιχνίδι» στα ανθρώπινα χέρια ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο: Η τεχνολογία του ανασυνδυασµένου DNA έδωσε στον άνθρωπο την ικανότητα όχι µόνο να ερευνά αλλά και να τροποποιεί το γενετικό υλικό των οργανισµών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA Η τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΥΤΙΝΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ FUSARIUM OXYSPORUM

ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΥΤΙΝΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ FUSARIUM OXYSPORUM ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΥΤΙΝΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ FUSARIUM OXYSPORUM Μ.Χ. Κανελλή, Ε. Νικολάιβιτς, Π. Χριστακόπουλος, Ε. Τόπακας Εργαστήριο Βιοτεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέμα 1 ο : Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1. Το σύμπλοκο έναρξης της πρωτεϊνοσύνθεσης δεν περιλαμβάνει α. το mrna β. τη μεγάλη ριβοσωμική υπομονάδα γ.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές Ασκήσεις Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας

Εργαστηριακές Ασκήσεις Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές Ασκήσεις Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας Λάρισα 2013 Δημήτριος Καρπούζας Εργαστηριακή Άσκηση 4 Προσδιορισμός της δραστικότητας των φωσφατασών στο έδαφος Εισαγωγικά Στοιχεία Οι φωσφατάσες είναι

Διαβάστε περισσότερα

θέσεις που κόβουν οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες, στον αριθμό των πλασμιδίων που θα χρειαστούν κλπ

θέσεις που κόβουν οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες, στον αριθμό των πλασμιδίων που θα χρειαστούν κλπ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΣΤΟ 4 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Προβλήματα που αναφέρονται στα κομμάτια που θα κοπεί το DNA, στις θέσεις που κόβουν οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες, στον αριθμό των πλασμιδίων που θα χρειαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Δεοξυριβονουκλεοτίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 3 ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΚΑΙ ANIXNEΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΡΙΝΟΜΕΝΗΣ ΦΩΣΦΟΛΙΠΑΣΗΣ Α 2

ΑΣΚΗΣΗ 3 ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΚΑΙ ANIXNEΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΡΙΝΟΜΕΝΗΣ ΦΩΣΦΟΛΙΠΑΣΗΣ Α 2 ΑΣΚΗΣΗ 3 ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΚΑΙ ANIXNEΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΡΙΝΟΜΕΝΗΣ ΦΩΣΦΟΛΙΠΑΣΗΣ Α 2 1. Ηλεκτρομεταφορά και ακινητοποίηση των διαχωρισμένων πρωτεϊνών σε μεμβράνη. 2. Ανοσοαποτύπωση - υβριδισμός με αντισώματα. 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΙΚΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΙΚΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΙΚΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ Σ. Καλαντζή, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας 1 ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΒΑΣΕΙ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΦΟΡΤΙΟΥ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΜΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Μοριακής Βιολογίας Βιολογία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης

Σημειώσεις Μοριακής Βιολογίας Βιολογία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης 1 Προαπαιτούμενες Γνώσεις για την κατανόηση της Κλωνοποίησης 1. Περιοριστικές ενδονουκλεάσες α. Είναι ένζυμα που σπάνε (υδρολύουν) 3-5 φωσφοδιεστερικούς δεσμούς ενδιάμεσα στο μόριο του DNA, και όχι στα

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Εσπερινών Γενικών Λυκείων.

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Εσπερινών Γενικών Λυκείων. Αθήνα, 27/05/2016 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Εσπερινών Γενικών Λυκείων. Η Επιτροπή Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΝΖΥΜΩΝ ΣΕ ΔΙΑΛΥΜΑ ΕΠΕΝΕΡΓΟΥΝΤΩΝ ΣΕ ΑΔΙΑΛΥΤΑ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΑ το υπόστρωμα σε στερεά (αδιάλυτη) μορφή κλασσική περίπτωση: η υδρόλυση αδιάλυτων πολυμερών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΥ ΓΕΝΙΚΥ ΛΥΚΕΙΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΜΕΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΛΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΣ ΤΕΧΝΛΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΛ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Δεοξυριβονουκλεοτίδια

Διαβάστε περισσότερα

B.3 Σχολικό βιβλίο, σελίδες : «Θεραπευτικά. χημειοθεραπείας.»

B.3 Σχολικό βιβλίο, σελίδες : «Θεραπευτικά. χημειοθεραπείας.» 23 Ιουνίου 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1 γ Α.2 β Α.3 β Α.4 δ Α.5 α ΘΕΜΑ Β B.1 Σχολικό βιβλίο, σελίδα 34: «Η αλληλουχία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Αντιµεταλλαξιγόνο δράση ανίχνευση ουσιών που προστατεύουν το DNA από µεταλλαξιγόνα που προκαλούν µεταλλάξεις

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος Ετσι αρχισε η Ζωη? To δεντρο της Ζωης Και τι µας νοιαζει αν υπαρχουν µικροοργανισµοι η οχι? H ανυπολόγιστη αξία της Mικροβιολογίας για τη Βιολογια Το

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1o 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο καθαρό νερό β. σε οποιοδήποτε υδατικό διάλυµα γ. µόνο σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 7. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 7. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 7. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Ανόργανα συστατικά Ανόργανα συστατικά % ξηρού βάρους ξύλου C 49-50 H 6 O 44-45 N 0,1-1,0 Τέφρα* 0,2-1,0 (σε ορισμένα τροπικά είδη μέχρι 5) * διάφορα μεταλλικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ Άννα-Μαρία Ψαρρά ΤΒΒ, Παν/μιο Θεσσαλίας Λάρισα 2015 ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ Αναλυτικός τρόπος διαχωρισμού πρωτεϊνών και άλλων μακρομορίων όπως πρωτεϊνών DNA, RNA Αρχή της μεθόδου Μόρια που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1. Από τα παρακάτω σχήματα: - Το (i) παριστάνει τμήμα DNA προκαρυωτικού κυττάρου, στο οποίο περιέχεται ένα γονίδιο και ο υποκινητής του (Υ) - Το (ii) παριστάνει το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΙΑΤΡ ΓΘΕΤ 2 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 20/03/2016 ΘΕΜΑ Α

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΙΑΤΡ ΓΘΕΤ 2 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 20/03/2016 ΘΕΜΑ Α ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΙΑΤΡ ΓΘΕΤ 2 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 20/03/2016 ΘΕΜΑ Α 1. α 2. δ 3. γ 4. δ 5. γ. ΘΕΜΑ Β 1. Τα αντισώματα αποτελούν το πιο αποτελεσματικό φυσικό φάρμακο για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Εισαγωγή Η μαγιά που χρησιμοποιούμε για την παραγωγή ψωμιού, αποτελείται από μικροοργανισμούς (ζυμομήκυτες, Saccharomyces

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας Άσκηση 3η Μέθοδοι Διαχωρισμού 1 2 Θεωρητικό μέρος Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν σε ορισμένες θερμοκρασίες, αλλάζοντας έτσι μορφή από στερεή σε υγρή ή από υγρή

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΥΚΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΓΟΝΙ ΙΩΝ ΑΠΟ ΑΝΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΥΚΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΓΟΝΙ ΙΩΝ ΑΠΟ ΑΝΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΥΚΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΓΟΝΙ ΙΩΝ ΑΠΟ ΑΝΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Β. Σοφιανοπούλου Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ Βιολογικά συστήµατα µελέτης διαµεµβρανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1.

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ.. Υδατικό διάλυµα οξέος ΗΑ συγκέντρωσης 0, Μ έχει pη = στους 5 C, Αν το διάλυµα ΗΑ αραιωθεί σε δεκαπλάσιο όγκο το pη του θα είναι

Διαβάστε περισσότερα

B4-Ασκήσεις για το Κεφάλαιο 4: Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

B4-Ασκήσεις για το Κεφάλαιο 4: Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA A) Ερωτήσεις με πολλές πιθανές απαντήσεις Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα ή τα γράμματα που αντιστοιχούν στη σωστή φράση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση, αν υπάρχει. 1. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες

Διαβάστε περισσότερα

H διαδικασία της κλωνοποίησης από σωματική μεταφορά κυττάρων

H διαδικασία της κλωνοποίησης από σωματική μεταφορά κυττάρων H διαδικασία της κλωνοποίησης από σωματική μεταφορά κυττάρων Σε αυτή την διαδικασία, ο πυρήνας από ένα κύτταρο που προέρχεται από ένα έμβρυο, ή ιστό ενηλίκου εισάγεται σε ένα ωάριο από το οποίο έχει αφαιρεθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 B ΦΑΣΗ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Μαΐου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 B ΦΑΣΗ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Μαΐου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Μαΐου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: / /2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Η ποσότητα του DNA είναι α. διπλάσια στα νευρικά κύτταρα σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές Ασκήσεις Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας

Εργαστηριακές Ασκήσεις Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές Ασκήσεις Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας Δημήτρης Καρπούζας Λάρισα 2013 Εργαστηριακή Άσκηση 3 Προσδιορισμός της δραστικότητας του ενζύμου β-γλυκοσίδαση στο έδαφος Εισαγωγικά στοιχεία Οι μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Ζήτηµα 1ο Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

σύγχρονο προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. & Group µαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ

σύγχρονο προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. & Group µαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ σύγχρονο Φάσµα & Group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. µαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 210 50 51 557 210 50 56 296 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 210 50 20 990 210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. 1.α, 2.β, 3.δ, 4.γ, 5.α ΜΟΝΑ ΕΣ 10 (2 ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΣΩΣΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ) Β. i) λήξης ii) αµινικό iii) τροποποιήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΟ 3 ΝΗ 3 Η 2 Ο Μονάδες 3 β) Ποιο από τα παραπάνω ζεύγη, στο ίδιο υδατικό διάλυµα, µπορεί να αποτελέσει ρυθµιστικό διάλυµα; Μονάδες 2 ΑΠ.

ΗΝΟ 3 ΝΗ 3 Η 2 Ο Μονάδες 3 β) Ποιο από τα παραπάνω ζεύγη, στο ίδιο υδατικό διάλυµα, µπορεί να αποτελέσει ρυθµιστικό διάλυµα; Μονάδες 2 ΑΠ. ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΕΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ Αποφευχθέν CO 2 (Kg / εκτάριο / έτος) Προϊόντα: Υψηλό κόστος σακχαρούχων και αμυλούχων προϊόντων (τεύτλα, καλαμπόκι, κ.ά.) που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1 και Α2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό και οι ιδιότητές του Οι µοναδικές φυσικοχηµικές ιδιότητες του νερού οφείλονται στο ότι:

Το νερό και οι ιδιότητές του Οι µοναδικές φυσικοχηµικές ιδιότητες του νερού οφείλονται στο ότι: Το νερό και οι ιδιότητές του Οι µοναδικές φυσικοχηµικές ιδιότητες του νερού οφείλονται στο ότι: το µόριο του είναι πολύ µικρό, είναι πολικό και µεταξύ των µορίων του σχηµατίζονται δεσµοί υδρογόνου. Οι

Διαβάστε περισσότερα

NH 2. Μονάδες Ένα υδατικό διάλυµα έχει ph=7 στους 25 ο C. Το διάλυµα αυτό µπορεί να περιέχει: β. NaC. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

NH 2. Μονάδες Ένα υδατικό διάλυµα έχει ph=7 στους 25 ο C. Το διάλυµα αυτό µπορεί να περιέχει: β. NaC. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΜΕΡΑ: ΤΡΙΤΗ 11-11-2014 ΩΡΑ: 11:00-14:00 OMADA 3 Name: Celia Koutrafouri ΆΣΚΗΣΗ 10 (p.107-114) Εργαστηριακές Σημειώσεις Τίτλος Άσκησης: Φασματοφωτομετρικός Προσδιορισμός Σορβικού

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 o ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το DNA ενός ανθρώπινου κυττάρου αποτελείται από 6 10 9

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα