Ο Υδρολογικός Κύκλος. Υδρολογικός κύκλος Υδατικό ισοζύγιο της γης

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Υδρολογικός Κύκλος. Υδρολογικός κύκλος Υδατικό ισοζύγιο της γης"

Transcript

1 Ο Υδρολογικός Κύκλος Νίκος Μαµάσης, Λέκτορας ΕΜΠ Αθήνα 2009 Το µεγαλύτερο µέρος του υλικού προέρχεται από την εργασία: Perlman, H., Χ. Μακρόπουλος, και. Κουτσογιάννης, Ο υδρολογικός κύκλος, 19 σελίδες, United States Geological Survey, Υδρολογικός κύκλος Υδατικό ισοζύγιο της γης Μεταφορά από ανέµους: 39.5 Επιφανειακή απορροή ιήθηση Κατακρηµνίσµατα στην ξηρά: 100 Εξάτµιση Εξατµοδιαπνοή απ την ξηρά: 60.5 ιαπνοή Εξάτµιση Εξάτµιση απ τη θάλασσα: Κατακρηµνίσµατα στη θάλασσα: 385 Αδιαπέρατοι γεωλογικοί σχηµατισµοί Επαναφόρτιση υδροφορέων Φρεάτιος ορίζοντας Υδροφορέας Υπόγεια απορροή Επιφανειακή εκροή: 37.5 Υπόγεια εκροή: 2 Πηγή: Κουτσογιάννης και Ξανθόπουλος (1999) 1

2 ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) έχει διακρίνει 16 συνιστώσες του υδρολογικού κύκλου: Αποθήκευση νερού στη θάλασσα Εξάτµιση Εξατµοδιαπνοή Εξάχνωση Νερό στην ατµόσφαιρα Συµπύκνωση Κατακρηµνίσµατα Αποθήκευση νερού σε πάγους και χιόνια Απορροή από λιώσιµο τουχιονιού Επιφανειακή απορροή Ροή σε υδατορεύµατα Αποθήκευση γλυκού νερού ιήθηση Αποθήκευση υπόγειου νερού Εκφόρτιση υπόγειου νερού Πηγές

3 1. Αποθήκευση νερού στη θάλασσα Πολύ περισσότερο νερό από αυτό που βρίσκεται σε κίνηση στον υδρολογικό κύκλο είναι αποθηκευµένο στη θάλασσα, κυρίως στους ωκεανούς. Από τα km 3 του νερού στη Γη, περίπου το 96,5% είναι αποθηκευµένα στους ωκεανούς. Οι ωκεανοί παρέχουν περίπου το 88% του εξατµιζόµενου νερού που µπαίνει στον υδρολογικό κύκλο. Η ποσότητα του νερού στους ωκεανούς αλλάζει κατά τη διάρκεια µεγάλων χρονικών περιόδων. Κατά τη διάρκεια πιο ψυχρών κλιµατικών περιόδων, σχηµατίζονται περισσότερα παγόβουνα και παγετώνες µε αποτέλεσµα να υπάρχει λιγότερο νερό στους ωκεανούς. Το αντίθετο συµβαίνει στις θερµές κλιµατικές περιόδους. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εποχής των παγετώνων, η στάθµη των ωκεανών ήταν περίπου 122 µέτρα χαµηλότερη της σηµερινής. Πριν από περίπου τρία εκατοµµύρια χρόνια, όταν η Γη ήταν πιο θερµή, ηστάθµη των ωκεανών µπορεί να ήταν µέχρι και 50 µέτρα πιο ψηλά από ό,τι σήµερα. Στους ωκεανούς υπάρχουν ρεύµατα που µετακινούν τεράστιες ποσότητες νερού από το ένα µέρος της Γης στο άλλο. Αυτές οι µετακινήσεις επηρεάζουν σηµαντικά τον κύκλο του νερού και τον καιρό. Το Ρεύµα του Κόλπου είναι ένα γνωστό ρεύµα ζεστού νερού που διασχίζει τον Ατλαντικό µετακινώντας νερό από τον κόλπο του Μεξικού προς τη Μεγάλη Βρετανία. Με µια ταχύτητα 100 χιλιοµέτρων την ηµέρα, το Ρεύµα του Κόλπου µετακινεί 100 φορές περισσότερο νερό από όλα τα ποτάµια της Γης. Χάρη στο Ρεύµα τουκόλπουπουµεταφέρει νερό από θερµότερα κλίµατα, ο καιρόςτηςμεγάλης Βρετανίας είναι πιο ήπιος από τον καιρό άλλων χωρών του ίδιου γεωγραφικού πλάτους. 2. Εξάτµιση: Το νερό µετατρέπεται από υγρό σε αέριο Εξάτµιση είναι η διεργασία µέσω της οποίας το νερό γίνεται από υγρό αέριο, ήαλλιώς υδρατµός, και αποτελεί το βασικό τρόπο µε τον οποίο το νερό από υγρό ξαναµπαίνει στην ατµόσφαιρα και µαζί στον υδρολογικό κύκλο. Οι ωκεανοί, οι θάλασσες, οι λίµνες και τα ποτάµια παρέχουν περίπου το 90% της υγρασίας της ατµόσφαιρας, ενώ τα φυτά, µέσω της διαπνοής παρέχουν το υπόλοιπο 10%. Ηενέργεια, που παρέχει ο ήλιος είναι απαραίτητη για την εξάτµιση. Η ενέργεια χρησιµοποιείται για να σπάσουν οι δεσµοί που κρατούν ενωµένα τα µόρια του νερού και γι αυτό το νερό εξατµίζεται εύκολα στο σηµείο βρασµού του (100 C), και εξατµίζεται πιο δύσκολα κοντά στο σηµείο πήξης. Όταν η σχετική υγρασία του αέρα είναι 100% δεν µπορεί να πραγµατοποιηθεί εξάτµιση. Η εξάτµιση αφαιρεί θερµότητα από το περιβάλλον, γεγονός που εξηγεί γιατί όταν εξατµίζεται νερό (ιδρώτας) από την επιδερµίδα µας δροσιζόµαστε. Ηεξάτµιση από τη θάλασσα είναι ο κύριος τρόπος µε τον οποίο το νερό περνά στην ατµόσφαιραστηθάλασσαηεξάτµιση υπερτερεί της βροχής ενώ στη στεριά συµβαίνει το αντίθετο. Το περισσότερο νερό που εξατµίζεται από τη θάλασσα, ξαναπέφτει σε αυτή και µόνο περίπου το 10% του νερού αυτού µεταφέρεται πάνω από τη στεριά και πέφτει µε τηµορφή κατακρηµνισµάτων. Από τη στιγµή πουεξατµίζεται, ένα µόριο νερού µένει στην ατµόσφαιρα για 10 περίπου ηµέρες κατά µέσο όρο. 3

4 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΦΑΣΗΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ Απορρόφηση 80 θερµίδων (calories) Λανθάνουσα θερµότητα τήξης Απορρόφηση 100 θερµίδων (calories) Απορρόφηση 540 θερµίδων (calories) Λανθάνουσα θερµότητα εξάτµισης Πάγος 1 gr 0 o C Νερό 1 gr 0 o C Νερό 1 gr 100 o C Υδρατµοί 1 gr 100 o C Απελευθέρωση 80 θερµίδων (calories) Λανθάνουσα θερµότητα πήξης Απελευθέρωση 100 θερµίδων (calories) Απελευθέρωση 540 θερµίδων (calories) Λανθάνουσα θερµότητα συµπύκνωσης Ηλιακή ακτινοβολία ΜΕΣΗ ΕΤΗΣΙΑ ΚΑΘΑΡΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ (W/m 2 ) ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΕΞΑΤΜΙΣΗΣ (W/m 2 ) 4

5 3. Εξατµοδιαπνοή: Η µεταφορά νερού στην ατµόσφαιρα ως αποτέλεσµατηςεξάτµισης απότοέδαφοςκαιτηςδιαπνοήςαπόταφύλλατωνφυτών Ηεξατµοδιαπνοή ορίζεται ως το νερό που διαφεύγει στην ατµόσφαιρα ως εξάτµιση από την επιφάνεια του εδάφους και ως διαπνοή από τα φύλλα των φυτών. Το νερό αυτό µπορεί να είναι υπόγειο που φτάνει στην επιφάνεια του εδάφους µέσω τριχοειδών εδαφικών σωληνίσκων και στα φύλλα των φυτών µέσω του τριχοειδούς αγγειακού συστήµατος των φυτών. ιαπνοή είναι η διεργασία µέσω της οποίας η υγρασία µεταφέρεται από τις ρίζες των φυτών µέχρι τους µικρούς πόρους που βρίσκονται στο κάτω µέροςτωνφύλλωνόπουκαι µετατρέπεται σε υδρατµό και απελευθερώνεται στην ατµόσφαιρα. Εκτιµάται ότι περίπου 10% της υγρασίας στην ατµόσφαιρα προέρχεται από τη διαπνοή των φυτών. Ηδιαπνοή είναι συνήθως µια αθέατη διαδικασία δεν είναι εύκολο να παρατηρήσουµε τα φύλλα να "ιδρώνουν" καθώς το νερό εξατµίζεται από την επιφάνεια τους. Κατά τη διάρκεια µιας εποχής ανάπτυξης ένα φύλλο µπορεί να διακινήσει µέσω διαπνοής νερό πολλαπλάσιο του βάρους του, ενώ µια µεγάλη βελανιδιά µπορεί να διαπνεύσει λίτρανερότοχρόνο. Η ποσότητα νερού που τα φυτά διαπνέουν µεταβάλλεται γεωγραφικά και χρονικά. Η διαπνοή εξαρτάται από τη θερµοκρασία (οι ρυθµοί της ανεβαίνουν όσο ανεβαίνει η θερµοκρασία ειδικά στις εποχές ανάπτυξης των φυτών, όταν ο αέρας είναι ζεστός) τη σχετική υγρασία (οι ρυθµοί της πέφτουν όσο αυξάνει η σχετική υγρασία του αέρα που περιβάλλει άρα είναι πιο εύκολο να εξατµιστείνερόσεξηρόπαράσευγρόαέρατην ταχύτητα ανέµου (αυξάνεται µε τον άνεµο κοντάστοφυτό) και τον τύπο φυτού (διαφορετικά φυτά έχουν διαφορετικούς ρυθµούς διαπνοής και φυτά που µεγαλώνουν σε ξηρά κλίµατα, όπως οι κάκτοι, διαπνέουν λιγότερο από τα άλλα φυτά) 4. Εξάχνωση: Η µετατροπή του χιονιού ή του πάγου σε υδρατµό χωρίς λιώσιµο Ηεξάχνωσηείναιηµετατροπή του νερού από τη στερεά µορφή του χιονιού ή του πάγου σε υδρατµό χωρίςναµεσολαβήσει η υγρή µορφή, χωρίς δηλαδή να λιώσει προηγουµένως. Η παρατήρηση της εξάχνωσης είναι δύσκολη. Ένα εύκολο πείραµα γιαναδούµε τα αποτελέσµατάτηςείναινακρατήσουµε έναβρεγµένο ύφασµα στο ύπαιθρο σε µια µέρα που η θερµοκρασία είναι κάτω από 0 C. Ο πάγοςπουθασχηµατιστεί στο ύφασµα τελικώς θα εξαφανιστεί. Πιο εύκολα µπορεί να παρατηρηθεί το φαινόµενο της εξάχνωσης µεπαγωµένο διοξείδιο του άνθρακα, ή αλλιώς ξηρό πάγο, αντί νερού. Ηεξάχνωσηπραγµατοποιείται πιο εύκολα όταν υπάρχουν συγκεκριµένες καιρικές συνθήκες, όπως ξηρή ατµόσφαιρα και άνεµος. Περισσότερο συµβαίνει σε µεγάλα υψόµετρα, όπου η ατµοσφαιρική πίεση είναι σχετικά µικρή. Γιανασυµβεί εξάχνωση χρειάζεται να απορροφηθεί ενέργεια, όπως συµβαίνει και µετηνεξάτµιση, και έτσι το φαινόµενο ευνοείται από την ηλιακή ακτινοβολία. Έτσι, θεωρείται ότι η νότια πλευρά του Έβερεστ, στην οποία κυριαρχούν η χαµηλή θερµοκρασία, οι ισχυροί άνεµοι και η χαµηλή πίεση είναι ιδανικό µέρος για την εκδήλωση του φαινοµένου σε µια ηλιόλουστη µέρα. 5

6 5. Αποθήκευση του νερού στην ατµόσφαιρα: ατµοί, σύννεφα και υγρασία Μπορεί η ατµόσφαιρα να µην είναι η µεγαλύτερη αποθήκη για το νερό, αλλά είναι η "υπερταχεία λεωφόρος" µέσω της οποίας το νερό µετακινείται σε παγκόσµια κλίµακα. Υπάρχει πάντα νερό στην ατµόσφαιρα. Τα σύννεφα είναι η πιο ορατή µορφή ατµοσφαιρικού νερού αλλά ακόµα και ο καθαρός αέρας περιέχει νερό µετηµορφή υδρατµών που δεν είναι ορατοί. Ανόλοτονερότηςατµόσφαιρας ήταν σε υγρή µορφή τότε ο όγκος του στο σύνολο της ατµόσφαιρας, ανά πάσα στιγµή, θα ήταν περίπου κυβικά χιλιόµετρα. Ανόλοτονερότηςατµόσφαιρας έπεφτε την ίδια στιγµή θακάλυπτε το έδαφος µε νερόσεύψος2,5 εκατοστών. 6. Συµπύκνωση: Νερό που µεταβάλλεται από αέρια σε υγρή µορφή Ησυµπύκνωση είναι η διεργασία της µετατροπής του νερού από την αέρια στην υγρή µορφή. Η συµπύκνωση είναι σηµαντική για τον κύκλο του νερού, διότι επιτρέπει τον σχηµατισµό των σύννεφων. Τα σύννεφα, παράγουν κατακρηµνίσµατα (βροχή, χιόνι, χαλάζι) τα οποία είναι και ο βασικός τρόπος µε τον οποίο το νερό ξαναγυρίζει στην επιφάνεια της Γης. Η συµπύκνωση είναι το αντίθετο της εξάτµισης. Ησυµπύκνωση, είναι επίσης υπεύθυνη για την οµίχλη, για το θάµπωµα τωντζαµιών κατά τη διάρκεια µιας κρύας µέρας, για το νερό που στάζει από το εξωτερικό ενός ποτηριού µε κρύονερόκ.ά. Ακόµα και στον πιο καθαρό γαλανό ουρανό το νερό είναι πάντα εκεί µε τηµορφή υδρατµών. Η περιεκτικότητα της ατµόσφαιρας σε νερό σε αέρια µορφή έχει ένα ανώτατο όριο, το όριο κορεσµού, το οποίο αυξάνεται µετηθερµοκρασία. Έτσι, αν προστεθούν υδρατµοίπάνωαπότοόριοκορεσµού, αλλά κυρίως αν ψυχθεί µια αέρια µάζα και µειωθεί το όριο κορεσµού (αυτό γίνεται συνήθως µε την ανύψωση και εκτόνωση της µάζας σε µεγαλύτερα υψόµετρα όπου επικρατούν µικρότερες πιέσεις), τότε οι πλεονάζοντες υδρατµοί υγροποιούνται σχηµατίζοντας σε µικροσκοπικό επίπεδο σταγονίδια ή παγοκρυστάλλους και σε µακροσκοπικό επίπεδο σύννεφα. Το σχηµατισµό των σταγονιδίων ευνοεί η παρουσία στην ατµόσφαιρα στερεών µικροσκοπικών σωµατιδίων σκόνης, αλάτων και καπνού, µε τα οποία συνδέονται τα µόρια του νερού. Καθώς τα σταγονίδια ενώνονται µεταξύ τους και µεγαλώνουν σε µάζα, µπορεί να βαρύνουν τόσο που τελικά να πέσουν. 6

7 7. Κατακρηµνίσµατα: Η απελευθέρωση του νερού από τα σύννεφα Τα κατακρηµνίσµατα είναι η πτώση του νερού από τα σύννεφα, µε τηµορφή βροχής, χιονόνερου, χιονιού ή χαλαζιού. Αποτελεί τον κύριο τρόπο µε τον οποίο το νερό της ατµόσφαιρας επιστρέφει στην επιφάνεια της Γης. Η συχνότερηµορφή κατακρηµνισµάτων είναι η βροχή. Τα σύννεφα περιέχουν υδρατµούς και σταγονίδια τα οποία είναι πολύ µικράγιαναπέσουνως κατακρηµνίσµατα αλλά ταυτόχρονα είναι αρκετά µεγάλαώστενασχηµατίζουν ορατά σύννεφα. Το νερό συνεχώς εξατµίζεται και συµπυκνώνεται στον αέρα. Το περισσότερο νερό που συµπυκνώνεται στα σύννεφα δεν πέφτει διότι υποστηρίζεται από ανοδικά ρεύµατα αέρα. Γιαναπροκληθούνκατακρηµνίσµατα, τα µικροσκοπικάσταγονίδιαπρέπεινασυνενωθούν για να σχηµατίσουν σταγόνες αρκετά µεγάλες και βαριές ώστε να πέσουν υπό την επίδραση βαρύτητας. Για να σχηµατιστεί µια σταγόνα βροχής πρέπει να συνενωθούν εκατοµµύρια σταγονίδια ενός σύννεφου. εν πέφτουν οι ίδιες ποσότητες κατακρηµνισµάτων παντού στο κόσµο, ούτε καν µέσα σε µια χώρα ή ακόµα καισεµια πόλη. Στην Αθήνα, για παράδειγµα, οι καλοκαιρινές καταιγίδες µπορεί να προκαλέσουν περισσότερο από 50 χιλιοστά βροχής σε κάποιες περιοχές και να αφήσουν τελείως ξηρές κάποιες άλλες, µερικά χιλιόµετρα πιο πέρα. Μερικές περιοχές στην Ήπειρο (Βορειοδυτική Ελλάδα) δέχονται περισσότερη βροχή κατά τη διάρκεια ενός µήνα από ότιηαθήνασεένανολόκληροχρόνο. Το παγκόσµιο ρεκόρ της µέσης ετήσιας βροχόπτωσης ανήκει στο όρος Waialeale της Χαβάης, όπου πέφτουν χιλιοστά (11,4 µέτρα) βροχής κατά µέσο όρο το χρόνο. Αντίθετα, στο Arica της Χιλής, µέχρι πρόσφατα, είχε να βρέξει για 14 χρόνια. 7. Κατακρηµνίσµατα: Η απελευθέρωση του νερού από τα σύννεφα Ο παρακάτω χάρτης δείχνει το µέσο ετήσιο ύψος κατακρηµνισµάτων παγκοσµίως (mm). Το ανοιχτό πράσινο χρώµα µπορεί να θεωρηθεί "έρηµος". 7

8 ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ Απεικόνιση της επιφάνειας µέσης ετήσιας βροχόπτωσης, µε την µέθοδο της ψηφιδωτής διαµέρισης. Ηεπιφάνεια καταρτίστηκε µεβάσητις ισοϋέτιες καµπύλες της ΕΗ για την περίοδο Τοµέας Υδατικών Πόρων 8. Αποθήκευση νερού σε πάγο, παγετώνες και χιόνι Πάγοι ανά τον κόσµο 8

9 8. Αποθήκευση νερού σε πάγο, παγετώνες και χιόνι Το νερό που βρίσκεται αποθηκευµένο για µεγάλες χρονικές περιόδους στον πάγο, το χιόνι και τους παγετώνες, αποτελεί και αυτό µέρος του υδρολογικού κύκλου. Το µεγαλύτερο µέρος της µάζας του πάγου στη Γη, περίπου το 90%, βρίσκεται στην Ανταρκτική, ενώ οι πάγοι της Γροιλανδίας περιέχουν το υπόλοιπο 10% της παγκόσµιας µάζας πάγου. Στη Γροιλανδία το µέσο πάχος πάγου είναι µέτρα, αλλά µπορεί να µπορείναφτάσεικαιτα4.300 µέτρα. Το κλίµα τηςγηςµεταβάλλεται συνέχεια αν και συνήθως η µεταβολή δεν είναι αρκετά γρήγορη ώστε να γίνεται αντιληπτή. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας της Γης έχουν περάσει πολλές θερµές περίοδοι, όπως η περίοδος των δεινοσαύρων πριν από 100 εκατοµµύρια χρόνια, αλλά και πολλές ψυχρές περίοδοι, όπως η τελευταία εποχή των παγετώνων πριν από περίπου χρόνια. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εποχής των παγετώνων, µεγάλο τµήµα τουβόρειουηµισφαιρίου, ήταν σκεπασµένο µε παγετώνες. Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 10-11% της στεριάς της Γης. Αν όλοι οι παγετώνες έλιωναν σήµερα, η στάθµη της θάλασσας θα ανέβαινε κατά 70 µέτρα. Κατά τη διάρκεια τηςτελευταίαςεποχήςτωνπαγετώνωνηστάθµη της θάλασσας ήταν κατά 122 µέτρα χαµηλότερη της σηµερινής και οι παγετώνες κάλυπταν το ένα τρίτο περίπου της στεριάς. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας θερµής εποχής, χρόνια πρίν, οι θάλασσες ήταν 5,5 µέτρα ψηλότερες από σήµερα. Πριν από τρία εκατοµµύρια χρόνια, οι θάλασσες µπορεί να ήταν και µέχρι 50 µέτρα ψηλότερες από σήµερα. 9. Απορροή από λιώσιµο του χιονιού Παγκοσµίως, η απορροή από το λιώσιµο του χιονιού προς τα υδατορεύµατα αποτελεί σηµαντική συνιστώσα της κίνησης του νερού. Σε κρύα κλίµατα µεγάλο µέρος της ανοιξιάτικης απορροής και της παροχής των ποταµών προέρχεται από το λιώσιµο χιονιού και πάγου. Το γρήγορο λιώσιµο του χιονιού προκαλεί πολλές φορές, εκτός από πληµµύρες, κατολισθήσεις και πτώσεις κατακερµατισµένων βράχων. Η απορροή από το λιώσιµο του χιονιού µεταβάλλεται από εποχή σε εποχή αλλά και από χρόνο σε χρόνο. Η έλλειψη νερού αποθηκευµένου µε τηµορφή χιονιού το χειµώνα µπορείναλιγοστέψειτοδιαθέσιµο νερό για όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Αυτό µπορεί να επηρεάσει τη ποσότητα διαθέσιµου νερού στους κατάντη ταµιευτήρες, πράγµα πουµε τη σειρά του µπορεί να επηρεάσει το διαθέσιµο νερό για άρδευση και ύδρευση. 9

10 10. Επιφανειακή απορροή Επιφανειακή απορροή είναι η απορροή κατακρηµνισµάτων πάνω από το εδαφικό ανάγλυφο. Μέρος των κατακρηµνισµάτων που πέφτουν πάνω στο έδαφος, κυλούν επιφανειακά προς τα ποτάµια, σχηµατίζοντας την επιφανειακή απορροή. Στην πραγµατικότηταταπράγµατα είναι πιο περίπλοκα, καθώς τα ποτάµια κερδίζουν και χάνουν νερό µέσω του εδάφους. Συνήθως, τµήµα της βροχής που πέφτει, ποτίζει το έδαφος, αλλά όταν το έδαφος είναι κορεσµένο ή αδιαπέρατο, όπως πχ. ένας δρόµος ή ένα πάρκινγκ, τονερόαρχίζειναρέειπροςταχαµηλά µε τηµορφή απορροής. Το νερό στην πορεία του προς τα ποτάµια, κυλά µέσω αυλακιών στο έδαφος και συµπαρασύρει φερτά µέσα στο ποτάµι. Το νερό που µπαίνει στο ρυάκι ξεκινά το ταξίδι του πίσω προς τη θάλασσα. Όπως συµβαίνει µε όλαταµέρη του υδρολογικού κύκλου, η σχέσηµεταξύ των κατακρηµνισµάτων και της επιφανειακής απορροής µεταβάλλεται στο χρόνο και το χώρο. Παρόµοιες καταιγίδες σε µια ζούγκλα και σε µια έρηµο προκαλούν διαφορετικές µορφές επιφανειακής απορροής. Η απορροή εξαρτάται τόσο από µετεωρολογικούς παράγοντες, όσο και από τη γεωλογία και το ανάγλυφο της περιοχής. Μόνο το ένα τρίτο περίπου του όγκου των κατακρηµνισµάτων που πέφτει πάνω στο έδαφος, απορρέει σε υδατορεύµατα και γυρίζει στη θάλασσα. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα, εξατµίζονται, ή διηθούνται προς τα υπόγεια νερά. Τµήµα της επιφανειακής απορροής χρησιµοποιείται επίσης από τον άνθρωπο για δικές του χρήσεις. Γεωγραφική κατανοµή επιφανειακής απορροής (mm) 10

11 11. Ροή σε υδατορεύµατα: Η κίνηση του νερού µέσα στα ποτάµια Τα ποτάµια δεν είναι σηµαντικά µόνο για τους ανθρώπους, αλλά και για τη ζωή παντού. εν είναι µόνο θαυµάσιοι τόποι αναψυχής, αλλά µπορούν να χρησιµοποιηθούν επίσης ως πηγή πόσιµου νερού και νερού για άρδευση, για τη παραγωγή ηλεκτρισµού, τη µετακίνηση εµπορευµάτων αλλά και ως πηγή τροφής. Χρησιµοποιούνται µερικές φορές αναγκαστικά και για την απόρριψη λυµάτων, ταοποίαθαπρέπειναείναιεπεξεργασµένα για την αποφυγή ρύπανσης και καταστροφής των πολλών ειδών οργανισµών, φυτών και ζώων, που ζουν στα ποτάµια. Τα ποτάµια βοηθούν στην τροφοδοσία των υπόγειων υδροφορέων µέσω της διήθησης νερού από τη κοίτη τους προς τα κατώτερα υπεδάφια στρώµατα. Και φυσικά επιστρέφουν στη θάλασσα το µεγαλύτερο τµήµα του νερό που εισέρχεται σε αυτά. Η ροή στα υδατορεύµατα αλλάζει συνεχώς, από µέρα σε µέρα, ήακόµα από λεπτό σε λεπτό. Φυσικά, ο βασικός παράγοντας που επηρεάζει την παροχή του νερού είναι η απορροή των κατακρηµνισµάτων από τη λεκάνη. Η βροχήαυξάνειτηστάθµη του νερού των ποταµών, ακόµα και αν έχει βρέξει πολύ ψηλά στη λεκάνη απορροής, µακριά από τη θέση που παρατηρούµε τηροή. Το µέγεθος ενός ποταµού εξαρτάται από το µέγεθος της λεκάνης απορροής του. Μεγάλο ποτάµι είναι αυτό που έχει µεγάλη λεκάνη απορροής. Οµοίως, ποτάµια διαφορετικών µεγεθών, αντιδρούν διαφορετικά σε καταιγίδες και βροχές. Η στάθµη τωνµεγάλων ποταµών αλλάζει πιο αργά από τη στάθµη τωνµικρών. Σε µια µικρή λεκάνη, η στάθµη του ποταµού θα ανυψωθεί και θα πέσει µέσα σε µερικά λεπτά ή ώρες. Στα µεγάλα ποτάµια κάτι τέτοιο µπορεί να πάρει µέρεςκαιοιπληµµύρες µπορεί να διαρκέσουν πολύ. 11. Ροή σε υδατορεύµατα: Η κίνηση του νερού µέσα στα ποτάµια Για την κατανόηση της λειτουργίας του υδρολογικού κύκλου είναι σηµαντική η έννοια των λεκανών απορροής των ποταµιών. Η λεκάνη απορροής είναι εδαφική έκταση που φιλοξενεί το ποτάµι και όλους τους παραποτάµους του, ακόµη καιταµικρά ρυάκια που καταλήγουν σε αυτό. Ακριβέστερα, λεκάνη απορροής σε µια δεδοµένη θέση ενός υδατορεύµατος είναι η γεωγραφική περιοχή που τα νερά της συνεισφέρουν στην απορροή που περνά από τη θέση αυτή του υδατορεύµατος. Οι λεκάνες απορροής µπορεί να είναι από τόσο µικρές όσο µια πατηµασιά στη λάσπη, µέχρι τόσο µεγάλες όσο όλη η έκταση που στραγγίζει στον ποταµό Αµαζόνιο στο σηµείο που εκβάλλει στον Ατλαντικό Ωκεανό. Η τελευταία, που είναι και η µεγαλύτερη από τις λεκάνες όλων των ποταµών της υφηλίου, φτάνει τα τετραγωνικά χιλιόµετρα. Κάθε µεγάλη λεκάνη απορροής µπορεί να χωριστεί σε µικρότερες επιµέρους υπο-λεκάνες (π.χ. µια για κάθε παραπόταµο). Οι λεκάνες απορροής είναι πολύ σηµαντικές διότι η ποσότητα και η ποιότητα του νερού στα ποτάµια εξαρτώνται από ό,τι συµβαίνει µέσα στις λεκάνες, είτε το έχει προκαλέσει ο άνθρωπος είτε όχι. ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟΣ Υ ΡΟΚΡΙΤΗΣ ΥΠΟΓΕΙΟΣ Υ ΡΟΚΡΙΤΗΣ Φρεάτιος ορίζοντας Photo by Sandra Baki 11

12 Ποταµός Ήπειρος Οι µεγαλύτεροι ποταµοί της γης Μέσος ετήσιος Έκταση, Μήκος, Μέση παροχή, m 3 όγκος απορ km 2 km /s ροής, km 3 Μέσο ετήσιο ύψος απορροής, mm Συντελεστής απορροής 1. Amazon N. Αµ Congo Αφρική Yangtzekiang Ασία Orinoco Ν. Αµ Brahmaputra Ασία La Plata Ν. Αµ Yenesei Ασία Mississippi Β. Αµ Lena Ασία Mekong Ασία Ganges Ασία Irrawaddy Ασία Ob Ασία Siking Ασία Amur Ασία St. Lawrence Β. Αµ Σύνολο ή µέση τιµή Αχελώος Σηµείωση: ΟΝείλος(που δεν περιλαµβάνεται στους 16 µεγαλύτερους σε παροχή ποταµούς) έχει µήκος 6521 km. 12. Αποθήκευση γλυκού νερού: ΓλυκόνερόστηνεπιφάνειατηςΓης Ένα µέρος του υδρολογικού κύκλου, που είναι προφανώς ζωτικής σηµασίας για τη ζωή πάνω στη Γη, είναι το γλυκό νερό που βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους. Το επιφανειακό νερό περιλαµβάνει υδατορεύµατα, λίµνες, ταµιευτήρες (τεχνητές λίµνες) και υγρότοπους γλυκού νερού. Η ποσότητα του νερού στα ποτάµια και τις λίµνες αλλάζει συνεχώς λόγω της µεταβολής των εισροών (π.χ κατακρήµνισης και παροχής των πηγών) και των εκροών (π.χεξάτµισης και της διήθησης προς τους υπόγειους υδροφορείς). Η ποσότητα και η θέση του επιφανειακού νερού, αλλάζει στο χρόνο και το χώρο, ως αποτέλεσµα είτε φυσικών είτε ανθρωπογενών διεργασιών. Το γλυκό νερό είναι σχετικά σπάνιο στην επιφάνεια της Γης. Μόνο το 3% του νερού του πλανήτη είναι γλυκό ενώ όλες οι λίµνες και τα έλη µαζί περιέχουν µόνο το 0,29% τουγλυκούαυτούνερού. Το 20% του συνολικού γλυκού νερού των λιµνών και ελών βρίσκεται σε µία λίµνη, τη λίµνη Βαϊκάλη στην Ασία. Άλλο ένα 20% βρίσκεται αποθηκευµένο στις Μεγάλες Λίµνες (Huron, Michigan, και Superior) στις ΗΠΑ. Τα ποτάµια περιέχουν µόνο το 0.006% του συνολικού γλυκού νερού του πλανήτη. 12

13 13. ιήθηση: Η προς τα κάτω κίνηση του νερού από την επιφάνεια προς τα εδαφικά στρώµατα και τα πετρώµατα Τµήµα του νερού που πέφτει ως βροχή ή χιόνι, διηθείται µέσα στο έδαφος. Η ποσότητα του νερού που διηθείται εξαρτάται από έναν αριθµό παραγόντων. Η διήθηση των κατακρηµνισµάτων που πέφτουν πάνω στους πάγους της Γροιλανδίας µπορεί να είναι πολύ µικρή, ενώ αντίθετα, σε κάποιες περιπτώσεις όλο το νερό γίνεται κατευθείαν υπόγειο νερό. Τµήµα του νερού που διηθείται µένει κοντά στην επιφάνεια του εδάφους και µπορεί να καταλήξει τελικά σε ένα υδατόρευµα. Ένα άλλο τµήµα του νερού, µπορεί να διηθηθεί πιο βαθιά και να τροφοδοτήσει υπόγειους υδροφορείς. Αν οι υδροφορείς είναι κοντά στην επιφάνεια και αρκετά πορώδεις, ώστε να επιτρέπουν τη γρήγορη κίνηση του νερού, µπορεί να φτιαχτούν πηγάδια και να αντληθεί νερό για διάφορες ανάγκες. Το νερό µπορεί να ταξιδέψει µεγάλες αποστάσεις ή να µείνει αποθηκευµένο υπόγεια για µεγάλα χρονικά διαστήµατα πριν επανέλθει στην επιφάνεια µπαίνοντας σε ποτάµιαήτηθάλασσα. 13. ιήθηση: Η προς τα κάτω κίνηση του νερού από την επιφάνεια προς τα εδαφικά στρώµατα και τα πετρώµατα Καθώς το νερό διηθείται προς το υπέδαφος, σχηµατίζει συνήθως µια ακόρεστη και µια κορεσµένη ζώνη. Στην ακόρεστη ζώνη υπάρχει νερό αλλά και αέρας στα κενά (πόρους) του εδαφικού σχηµατισµού, δηλαδή τα κενά αυτά δεν είναι τελείως γεµάτα µε νερό. Το άνω µέρος της ακόρεστης ζώνης είναι η εδαφική ζώνη. Η εδαφική ζώνη έχει κενά που δηµιουργούνται από τις ρίζες των φυτών, τα οποία επιτρέπουν στο νερό να διηθηθεί. Το νερό στην ανώτερη αυτή ζώνη µπορεί να χρησιµοποιηθεί από τα φυτά. Κάτω από την ακόρεστη ζώνη βρίσκεται η κορεσµένη, στην οποία το νερό γεµίζει όλους τους πόρους του εδάφους. 13

14 14. Αποθήκευση υπόγειου νερού: Νερό που βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια της Γης για µεγάλα χρονικά διαστήµατα Εκτός από τις καθηµερινά ορατές ποσότητες νερού, υπάρχουν και τεράστιες µη ορατές ποσότητες νερού νερού που βρίσκεται και κινείται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Οι άνθρωποι χρησιµοποιούν το νερό αυτό εδώ και χιλιάδες χρόνια και συνεχίζουν και σήµερανατοχρησιµοποιούν κυρίως για ύδρευση και άρδευση. Η ζωήστηγηβασίζεται στο υπόγειο νερό όπως και στο επιφανειακό. Μεγάλες ποσότητες νερού βρίσκονται αποθηκευµένες κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Το νερό αυτό συνεχίζει να κινείται, αν και συνήθως µε πολύ µικρή ταχύτητα, και συνεχίζει να αποτελεί µέρος του υδρολογικού κύκλου. Το περισσότερο υπόγειο νερό προέρχεται από διήθηση κατακρηµνισµάτων. Τα ανώτερα στρώµατα αποτελούν την ακόρεστη ζώνη όπου η ποσότητα του νερού αλλάζει µετοχρόνοαλλάδενγεµίζει πλήρως τους πόρους του εδάφους. Κάτωαπότηζώνηαυτήυπάρχειηκορεσµένηζώνηόπουόλοι οι πόροι και οι ρωγµές των πετρωµάτων είναι γεµάτα νερό. Οόροςυπόγειονερό χρησιµοποιείται για να περιγράψει αυτή τη ζώνη. Ο χώρος αποθήκευσης του υπόγειου νερό αποδίδεται µε τον όρο "υδροφορέας". Οι υδροφορείς ή τα υδροφόρα στρώµατα, είναι τεράστιες αποθήκες νερού της Γης και η ζωή εκατοµµυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσµο εξαρτάται καθηµερινά από αυτούς. 15. Εκφόρτιση υπόγειου νερού: η έξοδος του νερού από το υπέδαφος Όπως προαναφέρθηκε, τµήµατωνκατακρηµνισµάτων διηθείται και µετατρέπεται σε υπόγειο νερό. Απότονερόπουεισχωρείστοέδαφος, ένα µέρος κινείται κοντά στην επιφάνεια και ξαναβγαίνει γρήγορα µε τηµορφή απορροής προς τα υδατορεύµατα, υπό την επίδραση της βαρύτητας. Όµως ένα άλλο µεγάλο µέρος συνεχίζει τη πορεία του προς βαθύτερα στρώµατα. Όπως δείχνει το διάγραµµα, η κατεύθυνσηκαιηταχύτητατου υπόγειου νερού καθορίζεται από τα χαρακτηριστικά των υδροφορέων και των στρωµάτων περιορισµού (υπεδάφια στρώµατα, τα οποία διαπερνά το νερό πολύ δύσκολα ή σχεδόν καθόλου). Η υπόγεια κίνηση του νερού εξαρτάται από τη διαπερατότητα (πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι στο νερό να κινηθεί) καιαπότοπορώδες(την ποσότητα των κενών µέσα στο υλικό) των στρώσεων. Αν το υπεδάφιο στρώµα επιτρέπει στο νερό να κινείται σχετικά γρήγορα, αυτό µπορεί να διανύσει µεγάλες αποστάσεις στη διάρκεια µερικών ηµερών. Μπορεί όµως επίσης να βυθιστεί προς βαθιούς υδροφορείς και να κάνει χιλιάδες χρόνια µέχρι να ξαναβγεί στην επιφάνεια. 14

15 ΦΡΕΑΤΙΟΣ Υ ΡΟΦΟΡΕΑΣ Κορεσµένο την υγρή περίοδο Ποτάµι Βάλτος Ζώνη αερισµού Ζώνη κορεσµού Κορεσµένο όλο το χρόνο Στρώµα εδαφικής υγρασίας Ζώνη αερισµού Φρεάτιος ορίζοντας υγρής περιόδου Ζώνη κορεσµού Φρεάτιος ορίζοντας υγρής περιόδου Φρεάτιος ορίζοντας ξηρής περιόδου Περιοχή τροφοδοσίας ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΣ Other Aquifer Υ ΡΟΦΟΡΕΑΣ Features υνητικός Μη αναβλύζον φρεάτιος αρτεσιανό Επίπεδο που ορίζοντας πηγάδι µπορεί να ανέβει το νερό Αρτεσιανές πηγές Αδιαπέρατα Αρτεσιανό πηγάδι Περιορισµένος υδροφορέας Αδιαπέρατα Ρήγµα 16. Πηγές: Σηµεία όπου το υπόγειο νερό βγαίνει στην επιφάνεια Όταν ένας υδροφορέας γεµίζει τόσο ώστε το νερό να υπερχειλίσει προς την επιφάνεια του εδάφους, δηµιουργούνται πηγές. Το µέγεθος τους κυµαίνεται από µικρές πηγές που ενεργοποιούνται µόνο µετά από δυνατές βροχές, µέχρι τεράστιες πηγές που λειτουργούν σε µόνιµη βάση και βγάζουν χιλιάδες κυβικά µέτρα νερού ανά ηµέρα. Πηγές µπορούν να δηµιουργηθούν σε κάθε τύπου πέτρωµα, αλλά είναι συνηθέστερες σε ασβεστόλιθο και δολοµίτη οι οποίοι διαλύονται από το νερό, ιδιαίτερα όταν έχουν ρωγµές. Αυτά τα πετρώµατα έχουν µεγάλη διαπερατότητα και απορροφούν µεγάλες ποσότητες κατακρηµνισµάτων, οπότε αυξάνεται η πιθανότητα εµφάνισης πηγών, µέσω των οποίων εξέρχεται στην επιφάνεια το νερό που είχε εισχωρήσει στα πετρώµατα. Το νερό των πηγών είναι συνήθως διαυγές. Υπάρχουν όµως πηγές, των οποίων το νερό έχει χρώµα που προκαλείται από το γεγονός ότι το υπόγειο νερό έρχεται σε επαφή µε ορυκτά, όπως ο σίδηρος. Η παρουσίαχρώµατοςστονερότωνπηγώνµπορεί να δείχνει ότι το νερό περνά γρήγορα µέσα από µεγάλες υπόγειες διόδους, χωρίς να φιλτράρεται αρκετά από τα πετρώµαταώστεναφύγειτοχρώµα. Οι θερµές πηγές είναι κανονικές πηγές, το νερό των οποίων είναι όµως ζεστό, ή σε ορισµένες περιπτώσεις ακόµα και καυτό. Πολλές θερµές πηγές βρίσκονται σε περιοχές µε πρόσφατη ηφαιστειακή δραστηριότητα, όπου το νερό ζεσταίνεται ερχόµενοσεεπαφήµε θερµάπετρώµατα πολύ κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Τα πετρώµατα γίνονται θερµότερα όσο το βάθος µεγαλώνει και σε περίπτωση που το βαθύ υπόγειο νερό βρει κάποια δίοδο προς την επιφάνεια, µπορεί να σχηµατιστεί θερµή πηγή. Θερµές πηγές υπάρχουν σε πολλά µέρη και µπορούν κάλλιστα να συνυπάρχουν µε παγόβουνα. 15

16 Ωκεανοί, Θάλασσες & Κόλποι Υπόγειο Νερό Έλη Γλυκό Αλµυρό Εδαφική Υγρασία Λίµνες Γλυκές Αλµυρές Ατµόσφαιρα Ποταµοί Βιολογικό Νερό Σύνολο Εκτίµηση της παγκόσµιας κατανοµής νερού Μορφή Νερού Παγόβουνα, Παγετώνες, Μόνιµο χιόνι Εδαφικός πάγος-μόνιµα παγωµένο έδαφος Όγκος νερού σε (km 3 ) Πηγή: Gleick, P. H., 1996: Water resources. In Encyclopedia of Climate and Weather (%) γλυκού νερού -- 68, ,1 -- 0,05 0, , ,04 0,03 0,006 0, (%) συνολικού νερού 96,5 1,74 1,7 0,76 0,94 0,001 0,022 0,013 0,007 0,006 0,001 0,0008 0,0002 0, Εκτίµηση των µέσων ετήσιων φυσικών διακινήσεων του νερού της Γης (συνιστωσών του υδρολογικού κύκλου) Επιφάνεια αναφοράς Έκταση (km 2 *10 9 ) ιακίνηση Μέσος ετήσιος όγκος (km 3 ) Ποσοστό επί των κατακρηµνισµάτων Σύνολο επιφάνειας Γης 510,0 Κατακρηµνίσµατα = Εξατµοδιαπνοή ,0 Ωκεανοί 361,1 Κατακρηµνίσµατα ,0 Εξάτµιση ,3 Ξηρά 148,9 Κατακρηµνίσµατα ,0 Εξατµοδιαπνοή ,5 Συνολική απορροή ,5 Επιφανειακή συνιστώσα απορροής ,6 Υπόγεια συνιστώσα απορροής ,9 Πηγή:. Κουτσογιάννης και Θ. Ξανθόπουλος, Τεχνική Υδρολογία, Έκδοση 3, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, Η επιφανειακή και η υπόγεια συνιστώσα απορροής αναφέρονται στην έξοδο προς τη θάλασσα. 16

17 99.65 % ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΓΛΥΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΓΗ 10 3 km ΕΤΗΣΙΑ KΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΝΕΡΟΥΣΤΗΝΞΗΡΑ10 3 km Παγετώνες, µόνιµα χιόνια Υπόγεια νερά και εδαφική υγρασία Λίµνες και έλη 2,12 1, % Ατµοσφαιρικό νερό Ποταµοί Βιολογικό νερό 12,9 Επιφανειακή απορροή 2.12 km 3 /44.7 km 3 ανά έτος = 17 ηµέρες Εξατµισοδιαπ νοή Επιφανειακή απορροή Υπόγεια απ ορροή ΜΕΣΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΣΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΥΠΟΓΕΙΟΥΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΕΣ Υπόγεια απορροή km 3 /2.3 km 3 ανά έτος = 4585 έτη Όµως το 25-50% του επιφανειακού νερού έχει προέλθει από εκροή υπογείων νερών άρα: Υπόγεια απορροή km 3 /25 km 3 ανά έτος = 420 έτη 17

Ο κύκλος του νερού στη φύση

Ο κύκλος του νερού στη φύση Ο κύκλος του νερού στη φύση O κύκλος του νερού γνωστός και ως υδρολογικός κύκλος είναι η συνεχής ανακύκλωση του νερού της Γης μέσα στην υδρόσφαιρα και στην ατμόσφαιρα. H συνεχής κυκλική κίνηση του νερού

Διαβάστε περισσότερα

Ο υδρολογικός κύκλος Γεωλογική Υπηρεσία ΗΠΑ

Ο υδρολογικός κύκλος Γεωλογική Υπηρεσία ΗΠΑ Ο υδρολογικός κύκλος Γεωλογική Υπηρεσία ΗΠΑ Howard Perlman (United Stated Geological Survey, hperlman@usgs.gov), Χρήστος Μακρόπουλος (Imperial College, c.makropoulos@imperial.ac.uk) και ηµήτρης Κουτσογιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ. Εισαγωγή στην Υδρολογία. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων

ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ. Εισαγωγή στην Υδρολογία. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή στην Υδρολογία Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων ιάρθρωση του µαθήµατος Εισαγωγή στην Υδρολογία Κατακρηµνίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα.

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. 1 Είναι η σταθερή και αδιάκοπη κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης, στο υπέδαφος

Διαβάστε περισσότερα

επιλογές και τις οικονοµικές, περιφερειακές, χωροταξικές και κοινωνικές πολιτικές, οι οποίες τις καθορίζουν.

επιλογές και τις οικονοµικές, περιφερειακές, χωροταξικές και κοινωνικές πολιτικές, οι οποίες τις καθορίζουν. Υδατικοί πόροι και αειφορία Σε ένα διεθνές φυσικό, κοινωνικό, οικονοµικό και επιχειρηµατικό περιβάλλον που αλλάζει διαρκώς, η πρόσβαση και η διαχείριση των φυσικών πόρων προσελκύουν ένα διαρκώς αυξανόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Τα μέλη της ομάδας μας:παπαδόπουλος Σάββας Σταθάτος Γιάννης Τσαπάρας Χρήστος Τριανταφύλλου Δημήτρης Χάλαρης Στέλιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Το νερό στη φύση 3. Νερό και άνθρωπος 4.

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ. Εισαγωγή στην Υδρολογία (1η Άσκηση)

ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ. Εισαγωγή στην Υδρολογία (1η Άσκηση) ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή στην Υδρολογία (1η Άσκηση) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων ιάρθρωση του µαθήµατος Εισαγωγή στην Υδρολογία

Διαβάστε περισσότερα

ιηµερίδα αφιερωµένη στην Παγκόσµια Ηµέρα Νερού Ο Υδρολογικός Κύκλος

ιηµερίδα αφιερωµένη στην Παγκόσµια Ηµέρα Νερού Ο Υδρολογικός Κύκλος ιηµερίδα αφιερωµένη στην Παγκόσµια Ηµέρα Νερού ιοργάνωση: Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λασιθίου Πολιτιστικός Οργανισµός ΑΝ Ένωση ΕΥΑ, Λάρισα ΕΥΑ Αγίου Νικολάου Ο Υδρολογικός Κύκλος Νίκος Μαµάσης, Λέκτορας ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί και Περιβαλλοντικοί Κίνδυνοι (Εργαστήριο) Ενότητα 6 Πλημμύρες - εισαγωγή ρ. Θεοχάρης Μενέλαος

Φυσικοί και Περιβαλλοντικοί Κίνδυνοι (Εργαστήριο) Ενότητα 6 Πλημμύρες - εισαγωγή ρ. Θεοχάρης Μενέλαος Φυσικοί και Περιβαλλοντικοί Κίνδυνοι (Εργαστήριο) Ενότητα 6 Πλημμύρες - εισαγωγή ρ. Θεοχάρης Μενέλαος 3. ΟΙ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ 3.1 Εισαγωγή Η Υδρολογία, μία επιστήμη της γης προσπαθεί να περιγράψει πώς το νερό

Διαβάστε περισσότερα

ιήθηση Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 ΚΑΤΑΚΡΑΤΗΣΗ- ΙΗΘΗΣΗ-ΑΠΟΡΡΟΗ Κατακράτηση βροχής Παρεµπόδιση από χλωρίδα

ιήθηση Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 ΚΑΤΑΚΡΑΤΗΣΗ- ΙΗΘΗΣΗ-ΑΠΟΡΡΟΗ Κατακράτηση βροχής Παρεµπόδιση από χλωρίδα Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 ΚΑΤΑΚΡΑΤΗΣΗ- ΙΗΘΗΣΗ-ΑΠΟΡΡΟΗ Κατακράτηση χιονιού ιαπνοή Κατακράτηση βροχής Παρεµπόδιση από χλωρίδα Παγίδευση σε επιφανειακές κοιλότητες Εξάτµιση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3: Εξατμισοδιαπνοή

Άσκηση 3: Εξατμισοδιαπνοή Άσκηση 3: Εξατμισοδιαπνοή Ο υδρολογικός κύκλος ξεκινά με την προσφορά νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης υπό τη μορφή υδρομετεώρων που καταλήγουν μέσω της επιφανειακής απορροής και της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Υδρολογία - Αντιπλημμυρικά Έργα

Τεχνική Υδρολογία - Αντιπλημμυρικά Έργα ΤΕΙ-Αθήνας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ & Μηχανικών Τοπογραφίας και Γεωπληροφορικής ΤΕ Τεχνική Υδρολογία - Αντιπλημμυρικά Έργα Διδάσκων: Ιωάννης Συμπέθερος Καθηγητής Εαρινό Εξάμηνο Σχ. Έτους 2013-14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη και Ερωτήσεις 5ου Μαθήματος

Σύνοψη και Ερωτήσεις 5ου Μαθήματος Σύνοψη και Ερωτήσεις 5ου Μαθήματος - ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΝΕΡΟΥ Ιδιότητα Θερμοχωρητικότητα Θερμική Αγωγιμότητα Λανθάνουσα Θερμότητα εξάτμισης Λανθάνουσα Θερμότητα Τήξης Διαλυτική Ικανότητα Επιφανειακή Τάση Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΗΘΗΣΗ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΗΘΗΣΗ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τομέας Υδατικών Πόρων ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΗΘΗΣΗ Νίκος Μαμάσης, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Υδρολογία - Υδρογραφία. Υδρολογικός Κύκλος. Κατείσδυση. Επιφανειακή Απορροή. Εξατµισιδιαπνοή. κύκλος. Κατανοµή του νερού του πλανήτη

Υδρολογία - Υδρογραφία. Υδρολογικός Κύκλος. Κατείσδυση. Επιφανειακή Απορροή. Εξατµισιδιαπνοή. κύκλος. Κατανοµή του νερού του πλανήτη Υδρολογία - Υδρογραφία Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε το τµήµα του υδρολογικού κύκλου που σχετίζεται µε την υπόγεια και επιφανειακή απορροή του γλυκού νερού της γης. Η επιστήµη που ασχολείται µε την

Διαβάστε περισσότερα

Υγρασία Θερμοκρασία Άνεμος Ηλιακή Ακτινοβολία. Κατακρημνίσματα

Υγρασία Θερμοκρασία Άνεμος Ηλιακή Ακτινοβολία. Κατακρημνίσματα Ζαΐμης Γεώργιος Υγρασία Θερμοκρασία Άνεμος Ηλιακή Ακτινοβολία Κατακρημνίσματα ΝΕΡΟ - Τρεις μορφές Υγρασία στην Ατμόσφαιρα Εξάτμιση και Διαπνοή Ελλάδα που περισσότερες βροχοπτώσεις και γιατί; Υγρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ Υδρολογικός Κύκλος

ΛΥΣΕΙΣ Υδρολογικός Κύκλος ΛΥΣΕΙΣ Υδρολογικός Κύκλος Κατακρημνίσματα: Στερεή Μορφή ΧΙΟΝΙ και Υγρή Βροχή ΣΥΓΡΑΤΗΣΗ: πάνω σε φυτά και επιφάνεια εδάφους - ΧΙΟΝΙ ΔΙΗΘΗΣΗ: Βροχή είναι υγρό. Περισσότερο στην αρχή. ΧΙΟΝΙ Παγωμένο έδαφος.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10 Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Click to edit Master subtitle style Τιμπαλέξης Βασίλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΦΟΡΜΗΣΗΣ Αρχικά, επιδιώκουμε να ερευνήσουμε τις γνώσεις των παιδιών γύρω από το νερό, τον όγκο που καταλαμβάνει στη

Διαβάστε περισσότερα

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία 5 ο Μάθημα 4.1 Εξάτμιση Η ατμόσφαιρα, κυρίως στο κατώτερο τμήμα της, περιέχει πάντοτε μια μεταβλητή ποσότητα νερού. Η ποσότητα αυτή παρουσιάζεται σε αέρια κατάσταση (υδρατμοί),

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

ΥδροδυναµικέςΜηχανές

ΥδροδυναµικέςΜηχανές ΥδροδυναµικέςΜηχανές Υδραυλική ενέργεια Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Υδραυλικήενέργεια Υδραυλική ενέργεια ονοµάζεται η ενέργεια που προέρχεται απότονερό: καθώςτονερόπέφτειαπόκάποιούψος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4 : Υδρολογικός κύκλος Ευαγγελίδης Χρήστος Τμήμα Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και κατανόηση των διαφόρων φάσεων του υδρολογικού κύκλου.

Μελέτη και κατανόηση των διαφόρων φάσεων του υδρολογικού κύκλου. Ζαΐμης Γεώργιος Κλάδος της Υδρολογίας. Μελέτη και κατανόηση των διαφόρων φάσεων του υδρολογικού κύκλου. Η απόκτηση βασικών γνώσεων της ατμόσφαιρας και των μετεωρολογικών παραμέτρων που διαμορφώνουν το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ (ΠΕ) ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΕΤΗ (ΝΑΙ/ΟΧΙ) ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ (ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Υδρολογία. Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή. Φώτιος Π. ΜΑΡΗΣ

Τεχνική Υδρολογία. Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή. Φώτιος Π. ΜΑΡΗΣ Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Τεχνική Υδρολογία Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή Φώτιος

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο της διαπνοής

Το φαινόμενο της διαπνοής Το φαινόμενο της διαπνοής Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 3 Ενότητα 3.2 Σελ. 61 Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο 1 Ενότητα 1.1 Σελ. 18 1 Εισαγωγή Επιστροφή του Η2Ο στην ατμόσφαιρα Μέσω των φυτών: Διαπνοή είναι η διεργασία μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 1: Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή

Φύλλο Εργασίας 1: Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή Φύλλο Εργασίας 1: Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή Φυσικά μεγέθη: Ονομάζονται τα μετρήσιμα μεγέθη που χρησιμοποιούμε για την περιγραφή ενός φυσικού φαινομένου. Τέτοια μεγέθη είναι το μήκος, το εμβαδόν, ο όγκος,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Το νερό των κατακρημνισμάτων ακολουθεί διάφορες διαδρομές στη πορεία του προς την επιφάνεια της γης. Αρχικά συναντά επιφάνειες που αναχαιτίζουν την πορεία του όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις υδρολογικές διεργασίες. Καθ. Αθανάσιος Λουκάς. Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων

ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις υδρολογικές διεργασίες. Καθ. Αθανάσιος Λουκάς. Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Πολυτεχνική Σχολή ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ (ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία. Διαφάνειες 4 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π.

Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία. Διαφάνειες 4 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π. Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία Διαφάνειες 4 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π. ΝΕΡΟ Δομή και ιδιότητες Η πιο σημαντική ουσία στη γη Χωρίς νερό δεν υπάρχει ζωή Μοναδικές οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ.. Όλα όσα πρέπει να μάθετε για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, πως δημιουργείται το πρόβλημα και τα συμπεράσματα που βγαίνουν από όλο αυτό. Διαβάστε Και Μάθετε!!! ~ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόμενα...Σελ.1 Προλογικό Σημείωμα. Σελ.4 Abstract..Σελ. 5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόμενα...Σελ.1 Προλογικό Σημείωμα. Σελ.4 Abstract..Σελ. 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόμενα...Σελ.1 Προλογικό Σημείωμα. Σελ.4 Abstract..Σελ. 5 Κεφάλαιο 1 ο 1.1 Εισαγωγή..Σελ. 6 1.2 Ο κύκλος του νερού.. Σελ. 7 1.2.1 Μέρη του υδρολογικού κύκλου.....σελ. 8 α) Αποθήκευση νερού

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Πόρων

Εργασία Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Πόρων Εργασία Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Πόρων Αλμπάνη Βάλια Καραμήτρου Ασημίνα Π.Π.Σ.Π.Α. Υπεύθυνος Καθηγητής: Δημήτριος Μανωλάς Αθήνα 2013 1 Πίνακας περιεχομένων ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ...2 Εξαντλούμενοι φυσικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ «ΟΙ ΡΟΜΟΙ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ» ΠΑΤΡΑ ΣΧ. ΕΤΟΣ : 2013-14 ΕΛΕΝΗ Λ. ΚΟΛΛΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΠΕ02 8 ο ΓΕΛ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΤΡΑ, 2013-14 1 Νερό :ακροστιχίδα

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Υδατικού Ισοζυγίου

Μοντέλο Υδατικού Ισοζυγίου Μοντέλο Υδατικού Ισοζυγίου ΥΔΡΟΚΡΙΤΗΣ Η νοητή γραμμή που συνδέει τα ψηλότερα σημεία των υψωμάτων της επιφάνειας του εδάφους και διαχωρίζει τη ροή των όμβριων υδάτων. ΥΔΡΟΚΡΙΤΗΣ Κουτσογιάννης και Μαμάσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ΚΛΙΜΑ ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Κλίµα Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γνώση του κλίµατος που επικρατεί σε κάθε περιοχή, για τη ζωή του ανθρώπου και τις καλλιέργειες. Εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

4η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΡΑΣΙΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑΣΙΑΣ

4η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΡΑΣΙΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑΣΙΑΣ 4η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΡΑΣΙΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΤΙ EIΝΑΙ ΥΓΡΑΣΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥΠΟΒΑΘΡΟ Είναι το μέτρο της ποσότητας των υδρατμών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Όλη η ύλη αποτελείται από άτομα και μόρια που κινούνται συνεχώς. Με το συνδυασμό τους προκύπτουν στερεά, υγρά, αέρια ή πλάσμα, ανάλογα με κίνηση των μορίων. Το πλάσμα είναι η πλέον

Διαβάστε περισσότερα

Υδροµετεωρολογία. Υδροµετρία. Νίκος Μαµάσης, Αθήνα 2009 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Υδροµετεωρολογία. Υδροµετρία. Νίκος Μαµάσης, Αθήνα 2009 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Υδροµετεωρολογία Υδροµετρία Νίκος Μαµάσης, Αθήνα 2009 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παροχή των υδατορευµάτων που προκύπτει από την υδροµετρία είναι η κύρια συνιστώσα του υδρολογικού κύκλου και αποτελεί το κύριο αντικείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Τα υδρολογικά µοντέλα του Υδροσκοπίου

Τα υδρολογικά µοντέλα του Υδροσκοπίου Προς µια ορθολογική αντιµετώπιση των σύγχρονων υδατικών προβληµάτων: Αξιοποιώντας την Πληροφορία και την Πληροφορική για την Πληροφόρηση Υδροσκόπιο: Εθνική Τράπεζα Υδρολογικής & Μετεωρολογικής Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 10 ο (σελ ) Οι κλιµατικές ζώνες της Γης

Kεφάλαιο 10 ο (σελ ) Οι κλιµατικές ζώνες της Γης Γεωγραφία ΣΤ τάξης - Β Ενότητα «Το Φυσικό Περιβάλλον» 1 Kεφάλαιο 10 ο (σελ. 39 42) Οι κλιµατικές ζώνες της Γης ιδακτικοί στόχοι: - να κατανοούµε την έννοια του κλίµατος - να γνωρίζουµε τους βασικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ελλάδας. Λάγιος Βασίλειος, Εκπαιδευτικός

Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ελλάδας. Λάγιος Βασίλειος, Εκπαιδευτικός Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ελλάδας Λάγιος Βασίλειος, Εκπαιδευτικός Ποτάμι είναι το ρεύμα γλυκού νερού που κινείται από τα ψηλότερα (πηγές) προς τα χαμηλότερα μέρη της επιφάνειας της Γης (πεδινά) και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ - ΚΛΙΜΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ και ΚΛΙΜΑ ΕΛΛΑ ΟΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ - ΚΛΙΜΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ και ΚΛΙΜΑ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ - ΚΛΙΜΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ και ΚΛΙΜΑ ΕΛΛΑ ΟΣ ύο Μέρη Γενική Κλιµατολογία-Κλίµα Μεσογείου Κλίµα Ελλάδος ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ & ΚΛΙΜΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ιδάσκων Χρήστος Μπαλαφούτης Καθηγητής Τοµέα Μετεωρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Η σπορά νεφών για τη δηµιουργία τεχνητής βροχής έχει στόχο: 2. Το κρίσιµο βήµα για τη δηµιουργία βροχής είναι:

1. Η σπορά νεφών για τη δηµιουργία τεχνητής βροχής έχει στόχο: 2. Το κρίσιµο βήµα για τη δηµιουργία βροχής είναι: 1. Η σπορά νεφών για τη δηµιουργία τεχνητής βροχής έχει στόχο: Τον τεχνητό εµπλουτισµό της ατµόσφαιρας σε υδρατµούς. Την τεχνητή µείωση της θερµοκρασίας για την ψύξη των υδρατµών. Τον τεχνητό εµπλουτισµό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 9ο (σελ ) Η ατµόσφαιρα

Kεφάλαιο 9ο (σελ ) Η ατµόσφαιρα 1 Kεφάλαιο 9ο (σελ. 35 38) Η ατµόσφαιρα Στόχοι: - να γνωρίζουµε τι είναι η ατµόσφαιρα - να γνωρίζουµε τη σύσταση της ατµόσφαιρας - να περιγράφουµε τη δοµή της ατµόσφαιρας - να αξιολογούµε το ρόλο της ατµόσφαιρας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος Το νερό βράζει στο καζάνι και μετατρέπεται σε υδρατμούς. Το νερό εξατμίζεται από την επιφάνεια της λίμνης και του

Διαβάστε περισσότερα

Η κατανάλωση του νερού. Κατανομή του νερού στη Γη

Η κατανάλωση του νερού. Κατανομή του νερού στη Γη 1 Η κατανάλωση του νερού Το νερό που χρησιμοποιείται σε κάθε χώρα διατίθεται κυρίως στη γεωργία, τη βιομηχανία και για αστική χρήση. Η κατανομή του νερού στις τρεις αυτές χρήσεις εξαρτάται από το βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται:

Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται: Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται: την τροπική ζώνη, που περιλαμβάνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό. Το κλίμα σε αυτές τις περιοχές είναι θερμό και υγρό, η θερμοκρασία είναι συνήθως πάνω από 20 βαθμούς

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Υδατικού Ισοζυγίου

Μοντέλο Υδατικού Ισοζυγίου Μοντέλο Υδατικού Ισοζυγίου ΥΔΡΟΚΡΙΤΗΣ Η νοητή γραμμή που συνδέει τα ψηλότερα σημεία των υψωμάτων της επιφάνειας του εδάφους και διαχωρίζει τη ροή των όμβριων υδάτων. ΥΔΡΟΚΡΙΤΗΣ Κουτσογιάννης και Μαμάσης,

Διαβάστε περισσότερα

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων :

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : ΚΛΙΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : Κατηγορία Α : Τροπικά κλίματα Στην πρώτη κατηγορία, που συμβολίζεται με το κεφαλαίο Α, εντάσσονται όλοι οι τύποι του Τροπικού κλίματος. Κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε στο παρακάτω ενδεικτικό γράφημα την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης από το 1870 έως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ. Πυκνότητα και πορώδες χιονιού. Ποια είναι η σχέση των δυο; Αρνητική ή Θετική; Δείξτε τη σχέση γραφικά, χ άξονας πυκνότητα, ψ άξονας πορώδες

ΑΣΚΗΣΗ. Πυκνότητα και πορώδες χιονιού. Ποια είναι η σχέση των δυο; Αρνητική ή Θετική; Δείξτε τη σχέση γραφικά, χ άξονας πυκνότητα, ψ άξονας πορώδες ΑΣΚΗΣΗ Πυκνότητα και πορώδες χιονιού. Ποια είναι η σχέση των δυο; Αρνητική ή Θετική; Δείξτε τη σχέση γραφικά, χ άξονας πυκνότητα, ψ άξονας πορώδες Για πιο λόγο είναι η σχέση είναι Θετική ή Αρνητική (δικαιολογήστε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Η ηλιακή ακτινοβολία που πέφτει στην επιφάνεια της Γης απορροφάται κατά ένα μέρος από αυτήν, ενώ κατά ένα άλλο μέρος εκπέμπεται πίσω στην ατμόσφαιρα με την μορφή υπέρυθρης

Διαβάστε περισσότερα

«Κλιματική ή Αλλαγή: Δείκτες και Γεγονότα»

«Κλιματική ή Αλλαγή: Δείκτες και Γεγονότα» «Κλιματική ή Αλλαγή: Δείκτες και Γεγονότα» του Δημήτρη Κοσμά, icsd07055@icsd.aegean.gr d και της Γεωργίας Πολυζώη, icsd07105@icsd.aegean.gr 1 Δείκτης: Επιφανειακή Θερμοκρασία Ως μέση επιφανειακή θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

Νερό. Απλή χημική ουσία πολύτιμες ιδιότητες πηγή ζωής.

Νερό. Απλή χημική ουσία πολύτιμες ιδιότητες πηγή ζωής. Νερό Απλή χημική ουσία πολύτιμες ιδιότητες πηγή ζωής. 1)Το νερό ως χημικό μόριο. -Θεοχάρη Άννα-Μαρία -Κατσάμπουλα Χρυσόφη -Μανώλη Φωτεινή -Μπανάκου Παναγιώτα -Μητσιώνη Ναταλία 2) Ο Κύκλος του νερού. -

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ (1/9) Το φαινόμενο του θερμοκηπίου, είναι ένα φυσικό φαινόμενο που είναι σημαντικό για να διατηρεί θερμή την επιφάνεια της γης. Τα αέρια των θερμοκηπίων

Διαβάστε περισσότερα

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας Α Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Β τετραμήνου Θέμα: Το νερό στη φύση-εξοικονόμηση νερού-προστασία υδάτινων πόρων Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμόσφαιρα και η δομή της

Η ατμόσφαιρα και η δομή της 1 Η ατμόσφαιρα και η δομή της Ατμόσφαιρα λέγεται το αεριώδες στρώμα που περιβάλλει τη γη και το οποίο την ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών της. 1.1 Έκταση της ατμόσφαιρας της γης Το ύψος στο οποίο φθάνει

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες Ωκεανοί Το νερό καλύπτει τα δύο τρίτα της γης και το 97% όλου του κόσµου υ και είναι κατοικία εκατοµµυρίων γοητευτικών πλασµάτων. Οι ωκεανοί δηµιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Εξωγενείς. παράγοντες ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ

Εξωγενείς. παράγοντες ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Κεφάλαιο 3 ο : Αποσάθρωση Εξωγενείς παράγοντες Ονοµάζονται εκείνοι οι παράγοντες που συντελούν στην καταστροφή του αναγλύφου Ο φυσικός τους χώρος είναι η επιφάνεια της γης. Έχουν σαν έδρα τους την ατµόσφαιρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2 Στην έξοδο λεκάνης απορροής µετρήθηκε το παρακάτω καθαρό πληµµυρογράφηµα (έχει αφαιρεθεί η βασική ροή):

ΑΣΚΗΣΗ 2 Στην έξοδο λεκάνης απορροής µετρήθηκε το παρακάτω καθαρό πληµµυρογράφηµα (έχει αφαιρεθεί η βασική ροή): ΑΣΚΗΣΗ 1 Αρδευτικός ταµιευτήρας τροφοδοτείται κυρίως από την απορροή ποταµού που µε βάση δεδοµένα 30 ετών έχει µέση τιµή 10 m 3 /s και τυπική απόκλιση 4 m 3 /s. Ο ταµιευτήρας στην αρχή του υδρολογικού

Διαβάστε περισσότερα

7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου -Αθανασιάδου

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ (7 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ (7 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ) ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ (7 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ) Νίκος Μ. Κατσουλάκος Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π., PhD, Msc ΜΑΘΗΜΑ 4-1 Ο ΨΥΚΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ, ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ν έφη ονοµάζονται οι αιωρούµενοι ατµοσφαιρικοί σχηµατισµοί οι οποίοι αποτελούνται από υδροσταγόνες, παγοκρυστάλλους ή και από συνδυασµό υδροσταγόνων και παγοκρυστάλλων. Ουσιαστικά πρόκειται για το αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχή διατήρησης της ύλης

Η αρχή διατήρησης της ύλης To νερό Η αρχή διατήρησης της ύλης Η ΥΛΗ ΔΙΑΤΗΡΕΙΤΑΙ: Η συνολική μάζα των διαφορετικών υλικών που παίρνουν μέρος σε φυσικές ή χημικές μεταβολές διατηρείται πάντοτε σταθερή. Τα παιδιά θεωρούν ότι υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα υδρογραφήµατα

Εισαγωγή στα υδρογραφήµατα Εισαγωγή στα υδρογραφήµατα Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 009 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ Υ ΡΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΕΚΑΝΗΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ Υ ΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟ ΟΣΕΩΣ ΤΩΝ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ

ΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟ ΟΣΕΩΣ ΤΩΝ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ ΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟ ΟΣΕΩΣ ΤΩΝ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ταµιευτήρες είναι υδραυλικά έργα που κατασκευάζονται µε σκοπό τον έλεγχο και την ρύθµιση της παροχής των υδατορρευµάτων. Ανάλογα µε το µέγεθός

Διαβάστε περισσότερα

Το µοντέλο Ζυγός. Α. Ευστρατιάδης & Ν. Μαµάσης. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος

Το µοντέλο Ζυγός. Α. Ευστρατιάδης & Ν. Μαµάσης. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. Το µοντέλο Ζυγός Α. Ευστρατιάδης & Ν. Μαµάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

2.6 Αλλαγές κατάστασης

2.6 Αλλαγές κατάστασης 2.6 Αλλαγές κατάστασης 1. Όταν ένα στερεό θερμαίνεται, σε μια ορισμένη θερμοκρασία μετατρέπεται σε υγρό. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται τήξη. Η σταθερή θερμοκρασία στην οποία τήκεται το στερεό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα.

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Χίονι. ΙΑΡΘΡΩΣΗ Χιόνι

Χίονι. ΙΑΡΘΡΩΣΗ Χιόνι Χίονι Νίκος Μαµάσης* Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 * Μέρος του υλικού προέρχεται από την παρακάτω πηγή: Ναλµπάντης, Ι., Σηµειώσεις Προχωρηµένης Υδρολογίας - Μέρος Γ, 58

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ 2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT 2014-15 ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ Κατανομή του νερού στη φύση Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό.

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η και αξίες των υγροτόπω 03/12/10 Εαρινό 2010 2011 Εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων Ρόλο παίζουν οι φυσικές ιδιότητες του εδάφους και του γεωλογικού

Διαβάστε περισσότερα

Επιφανειακή άρδευση (τείνει να εκλείψει) Άρδευση με καταιονισμό ή τεχνητή βροχή (επικρατεί παγκόσμια)

Επιφανειακή άρδευση (τείνει να εκλείψει) Άρδευση με καταιονισμό ή τεχνητή βροχή (επικρατεί παγκόσμια) Επιφανειακή άρδευση (τείνει να εκλείψει) Υπάρδευση ή υπόγεια άρδευση (καταργήθηκε στην Ελλάδα) Άρδευση με καταιονισμό ή τεχνητή βροχή (επικρατεί παγκόσμια) Άρδευση με σταγόνες ή στάγδην άρδευση (εξελίσσεται)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠ Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τεχνική Υδρολογία Διαγώνισμα κανονικής εξέτασης

ΕΜΠ Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τεχνική Υδρολογία Διαγώνισμα κανονικής εξέτασης ΕΜΠ Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τεχνική Υδρολογία Διαγώνισμα κανονικής εξέτασης 2012-2013 1 ΠΡΩΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ-ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 30 ΛΕΠΤΑ ΜΟΝΑΔΕΣ: 3 ΚΛΕΙΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ Α Θέμα 1 (μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί μας ενδιαφέρει; Αντιπλημμυρική προστασία. Παροχή νερού ύδρευση άρδευση

Γιατί μας ενδιαφέρει; Αντιπλημμυρική προστασία. Παροχή νερού ύδρευση άρδευση Ζαΐμης Γεώργιος Γιατί μας ενδιαφέρει; Αντιπλημμυρική προστασία Παροχή νερού ύδρευση άρδευση Πλημμύρες Ζημίες σε αγαθά Απώλειες ανθρώπινης ζωής Αρχικά εμπειρικοί μέθοδοι Μοναδιαίο υδρογράφημα Συνθετικά

Διαβάστε περισσότερα

Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες;

Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; ΧΗΜΕΙΑ: Εισαγωγή στην Χημεία - από το νερό στο άτομο- από το μακρόκοσμο στον μικρόκοσμο 41 Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; α. Το νερό χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες Χωμάτινα Φράγματα Κατασκευάζονται με γαιώδη υλικά που διατηρούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους Αντλούν την αντοχή τους από την τοποθέτηση, το συντελεστή εσωτερικής τριβής και τη συνάφειά τους. Παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

1. Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΥΓΡΑΣΙΑ

1. Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΥΓΡΑΣΙΑ 1. Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΥΓΡΑΣΙΑ Το νερό είναι το ουσιαστικότερο συστατικό της γης για την ύπαρξη της ζωής Η ατµοσφαιρική υγρασία παρουσιάζει µεγάλες διακυµάνσεις µεταβαλλόµενη από 0.2% στα ξηρά και στα ψυχρά

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Εισαγωγή. Μετεωρολογικός κλωβός

4.1 Εισαγωγή. Μετεωρολογικός κλωβός 4 Θερμοκρασία 4.1 Εισαγωγή Η θερμοκρασία αποτελεί ένα μέτρο της θερμικής κατάστασης ενός σώματος, δηλ. η θερμοκρασία εκφράζει το πόσο ψυχρό ή θερμό είναι το σώμα. Η θερμοκρασία του αέρα μετράται διεθνώς

Διαβάστε περισσότερα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα Ταµιευτήρας Πλαστήρα Σύντοµο ιστορικό Ηλίµνη δηµιουργήθηκε µετηνκατασκευήτουφράγµατος Πλαστήρα στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Η πλήρωση του ταµιευτήρα ξεκίνησε το 1959. Ο ποταµός στον οποίοκατασκευάστηκετοφράγµα

Διαβάστε περισσότερα

Πλημμύρες & αντιπλημμυρικά έργα

Πλημμύρες & αντιπλημμυρικά έργα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος Πλημμύρες & αντιπλημμυρικά έργα Υδρολογικές εφαρμογές με τη χρήση GIS Νίκος Μαμάσης, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ Σχολή Πολιτικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα