Βασικές αρχές συγγραφής ερευνητικών άρθρων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασικές αρχές συγγραφής ερευνητικών άρθρων"

Transcript

1 Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN APPLIED MEDICAL RESEARCH Βασικές αρχές συγγραφής ερευνητικών άρθρων 1. Εισαγωγή 2. Δομή των ερευνητικών άρθρων 3. Εισαγωγή των ερευνητικών άρθρων 4. Μέθοδοι των ερευνητικών άρθρων 4.1. Σχεδιασμός μελέτης 4.2. Μελετώμενος πληθυσμός 4.3. Μεταβλητές 4.4. Μέγεθος μελέτης 4.5. Στατιστική ανάλυση 4.6. Πιθανά λάθη 5. Αποτελέσματα των ερευνητικών άρθρων 6. Συζήτηση των ερευνητικών άρθρων 7. Συμπεράσματα... Π. Γαλάνης... Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας, Τμήμα Νοσηλευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Fundamental principles of writing research articles Λέξεις ευρετηρίου Αποτελέσματα Εισαγωγή Ερευνητικό άρθρο Μέθοδοι Συγγραφή Συζήτηση Abstract at the end of the article 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις επιστήμες υγείας, η δημοσιοποίηση και η διάχυση των αποτελεσμάτων των μελετών με σαφή και ευδιάκριτο τρόπο είναι πρωταρχικής σημασίας, καθώς η γνώση που προσφέρει μια μελέτη προστίθεται στην ήδη υπάρχουσα, βελτιώνοντας έτσι την ικανότητα λήψης αποφάσεων με ορθολογικό τρόπο. Το αποτέλεσμα (ή, αλλιώς, η πληροφορία) που προέρχεται από μια μελέτη γίνεται ευρέως γνωστό στην επιστημονική κοινότητα μέσω της δημοσίευσης σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Η ολοκλήρωση μιας μελέτης επιτυγχάνεται με τη δημοσίευση του αντίστοιχου ερευνητικού άρθρου. Η συγγραφή ενός ερευνητικού άρθρου (research article, research paper) δεν είναι απλή υπόθεση και δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα σε λίγες ώρες ή ακόμη και μέσα σε λίγες ημέρες. Ακόμη και έμπειροι συγγραφείς χρειάζονται αρκετό χρόνο για να ολοκληρώσουν το κείμενό τους. Προγραμματίστε ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για τη συγγραφή του άρθρου σας και προσπαθήστε να το τηρήσετε όσο το δυνατόν πιο πιστά. Είναι προτιμότερο να ασχολείστε με τη συγγραφή λιγότερες ώρες καθημερινά και πιο δημιουργικές παρά περισσότερες ώρες και λιγότερο δημιουργικές. Προσπαθήστε να γράφετε καθημερινά, έστω και μερικές γραμμές. Με τον τρόπο αυτόν βρίσκεστε σε καθημερινή επαφή με τη συγγραφή και ανατρέχετε λιγότερο συχνά σε ήδη γνωστές πληροφορίες. Επί πλέον, η συγγραφή απαιτεί ηρεμία και αυτοσυγκέντρωση. Περιορίστε τα ερεθίσματα που μπορούν να αποσπάσουν την προσοχή σας και ασχοληθείτε αποκλειστικά με τη συγγραφή του άρθρου σας. Πριν αρχίσετε τη συγγραφή του ερευνητικού σας άρθρου, επιλέξτε το επιστημονικό περιοδικό (scientific journal) στο οποίο πρόκειται να υποβάλλετε το άρθρο σας. 1 Διαβάστε προσεκτικά και ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες συγγραφής του περιοδικού. 2 Με τον τρόπο αυτόν περιορίζεται η απώλεια πολύτιμου χρόνου, καθώς μειώνονται σημαντικά οι τροποποιήσεις και οι διορθώσεις στο τελικό κείμενο που πρόκειται να υποβληθεί στο περιοδικό. Για παράδειγμα, εάν το βιβλιογραφικό σύστημα του περιοδικού στο οποίο πρόκειται να υποβάλλετε το άρθρο σας είναι το σύστημα Vancouver και εσείς γράψετε το άρθρο σας χρησιμοποιώντας το σύστημα Harvard, τότε θα πρέπει να διορθώσετε τις βιβλιογραφικές παραπομπές πριν από την τελική υποβολή του άρθρου σας, χάνοντας πολύτιμο χρόνο και αυξάνοντας την πιθανότητα λάθους. 2. ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ Σήμερα, η πλειονότητα των επιστημονικών περιοδικών έχει υιοθετήσει και εφαρμόζει μια κοινή δομή για τα ερευνητικά άρθρα, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά τους ερευνητές, τους εκδότες, τους κριτές και τους αναγνώστες.

2 98 Π. ΓΑΛΑΝΗΣ Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη δομή, τα ερευνητικά άρθρα αποτελούνται από τα εξής τμήματα: 3 13 Εισαγωγή (Introduction) Μέθοδοι (Methods) Αποτελέσματα (Results) Συζήτηση (Discussion). Για λόγους ευκολίας, προκειμένου να μη λησμονείτε τα τέσσερα βασικά τμήματα ενός ερευνητικού άρθρου, μπορείτε να χρησιμοποιείτε το αρκτικόλεξο ΕΜΑΣ που προκύπτει από τα αρχικά των λέξεων εισαγωγή, μέθοδοι, αποτελέσματα και συζήτηση. Επί πλέον, σε ένα ερευνητικό άρθρο υπάρχουν οπωσδήποτε τίτλος, συγγραφείς, περίληψη, λέξεις-κλειδιά, βιβλιογραφικές παραπομπές και πίνακες, καθώς ενδεχομένως και γραφήματα, φωτογραφίες, ευχαριστίες, αντικρουόμενα συμφέροντα και οικονομική υποστήριξη για τη διεξαγωγή της μελέτης. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται τα μέρη από τα οποία αποτελείται συνήθως ένα ερευνητικό άρθρο. Πίνακας 1. Τα τμήματα από τα οποία αποτελείται συνήθως ένα ερευνητικό άρθρο. Τίτλος (συνήθως απαιτείται και ένας σύντομος τίτλος) Συγγραφείς με τις ιδιότητές τους Συγγραφέας υπεύθυνος για την επικοινωνία Περίληψη Λέξεις-κλειδιά (ευρετηρίου) Εισαγωγή Μέθοδοι Αποτελέσματα (κείμενο, πίνακες και γραφήματα) Συζήτηση Ευχαριστίες, αντικρουόμενα συμφέροντα και οικονομική υποστήριξη Βιβλιογραφικές παραπομπές Στην εικόνα 1 παρουσιάζονται συνοπτικά τα ερωτήματα στα οποία πρέπει να απαντούν η εισαγωγή, οι μέθοδοι, τα αποτελέσματα και η συζήτηση ενός ερευνητικού άρθρου και τα οποία θα αναλυθούν στη συνέχεια. Σημειώνεται ότι σε ορισμένα περιοδικά αντί του όρου methods χρησιμοποιούνται οι όροι materials and methods (υλικά και μέθοδοι) ή patients and methods (ασθενείς και μέθοδοι), χωρίς όμως να μεταβάλλεται το περιεχόμενο του συγκεκριμένου τμήματος των ερευνητικών άρθρων. Επί πλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί του όρου introduction χρησιμοποιείται ο όρος background (φόντο, ιστορικό, προϊστορία), χωρίς και πάλι να μεταβάλλεται το περιεχόμενο του συγκεκριμένου τμήματος των ερευνητικών άρθρων. Δεν υπάρχει απόλυτος οδηγός επιτυχίας σχετικά με τη σειρά με την οποία θα πρέπει να γράφονται τα τέσσερα τμήματα (εισαγωγή, μέθοδοι, αποτελέσματα και συζήτηση) ενός ερευνητικού άρθρου. Η επιλογή εξαρτάται τόσο από το συγγραφέα όσο και από το εκάστοτε άρθρο. Είναι περισσότερο θέμα εμπειρίας και λιγότερο θέμα κανόνων. Γράφοντας, αντιλαμβάνεστε τη μέθοδο που είναι αποδοτικότερη για εσάς, οπότε και την εφαρμόζετε. Ουσιαστικά πάντως υπάρχουν δύο περιπτώσεις. Στην πρώτη περίπτωση, η συγγραφή πραγματοποιείται με την εξής σειρά: εισαγωγή, μέθοδοι, αποτελέσματα, συζήτηση και στο τέλος περίληψη. Στη δεύτερη περίπτωση, η σειρά συγγραφής είναι η εξής: Μέθοδοι, αποτελέσματα, εισαγωγή, συζήτηση και στο τέλος περίληψη. 3,4 Η δεύτερη περίπτωση εξυπηρετεί το γεγονός ότι αρκετοί θεωρούν τη συγγραφή των μεθόδων και των αποτελεσμάτων απλούστερη και ευκολότερη σε σχέση με τη συγγραφή της εισαγωγής και της συζήτησης. Δεν έχει πάντως ιδιαίτερη σημασία η σειρά με την οποία θα γράψετε το ερευνητικό σας άρθρο. Σίγουρα πάντως Εικόνα 1. Τα ερωτήματα στα οποία πρέπει να απαντούν η εισαγωγή, οι μέθοδοι, τα αποτελέσματα και η συζήτηση ενός ερευνητικού άρθρου.

3 ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 99 δημιουργεί σύγχυση να γράφετε ταυτόχρονα περισσότερα από ένα τμήματα. Για παράδειγμα, δεν πρέπει να γράφετε μια παράγραφο στα αποτελέσματα, έπειτα να σχολιάζετε τα εν λόγω αποτελέσματα, γράφοντας την αντίστοιχη παράγραφο στη συζήτηση, ακολούθως να επιστρέφετε στα αποτελέσματα για να γράψετε μια νέα παράγραφο κ.λπ. Ολοκληρώστε τη συγγραφή ενός κεφαλαίου του άρθρου σας και στη συνέχεια προχωρήστε στη συγγραφή του επόμενου. Είναι σαφές ότι η συγγραφή των αποτελεσμάτων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη συγγραφή της συζήτησης. Σημειώνεται ότι η έναρξη της συγγραφής ενός άρθρου δεν απαιτεί την ολοκλήρωση της μελέτης. Πιο συγκεκριμένα, μπορείτε να αρχίσετε να γράφετε την εισαγωγή και τις μεθόδους προτού ολοκληρωθεί η μελέτη σας, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μπορείτε να γράψετε τα αποτελέσματα και τη συζήτηση πριν από την ολοκλήρωση της μελέτης σας. Ακόμη πάντως κι αν αρχίσετε να γράφετε μετά από την ολοκλήρωση της μελέτης σας, είναι εξαιρετικά χρήσιμο κατά τη διάρκεια της μελέτης να σημειώνετε όσα θεωρείτε σημαντικά. Οι σημειώσεις αυτές θα σας είναι ιδιαίτερα χρήσιμες στη μετέπειτα συγγραφή του άρθρου σας. 3. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ Η συγγραφή της εισαγωγής είναι απλούστερη και ευκολότερη όταν γίνεται μετά από τη συγγραφή των μεθόδων και των αποτελεσμάτων του ερευνητικού άρθρου. Συνήθως, οι μέθοδοι και τα αποτελέσματα αποτελούν τα λιγότερο δύσκολα τμήματα ενός άρθρου, ενώ η εισαγωγή και η συζήτηση αποτελούν τα δυσκολότερα. Επί πλέον, γράφοντας την εισαγωγή μετά από τις μεθόδους και τα αποτελέσματα και πριν από τη συζήτηση διευκολύνεται και η συγγραφή της συζήτησης, καθώς η εισαγωγή και η συζήτηση αλληλεπικαλύπτονται έως ένα βαθμό και ιδιαίτερα αναφορικά με τις βιβλιογραφικές παραπομπές σε προγενέστερες δημοσιεύσεις. Είναι πάντως περισσότερο προσωπικό θέμα και λιγότερο ζήτημα κανόνων για το αν η εισαγωγή θα γραφεί πριν ή μετά τη συγγραφή των μεθόδων και των αποτελεσμάτων. 3 5,7 Επιλέξτε τη μεθοδολογία που σας βοηθάει περισσότερο. Στην εισαγωγή του ερευνητικού σας άρθρου πρέπει να απαντήσετε στο ερώτημα: Γιατί πραγματοποιήσατε τη μελέτη σας; Ο σκοπός της εισαγωγής είναι η παράθεση του ερευνητικού θέματος που πραγματεύεται το άρθρο και θα πρέπει να προκαλέσει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των αναγνωστών, έτσι ώστε να διαβάσουν και το υπόλοιπο άρθρο. Δεν πρέπει να κουράσετε τους αναγνώστες με την εισαγωγή του άρθρου σας και για το λόγο αυτόν περιορίστε τον αριθμό των λέξεων όσο το δυνατόν περισσότερο και μην υπεισέρχεστε σε ιδιαίτερες λεπτομέρειες αναφορικά με το ερευνητικό ερώτημα. Ο συνολικός αριθμός των λέξεων δεν πρέπει να υπερβαίνει τις , με τις 300 λέξεις να αποτελούν τον ιδανικό στόχο. Ιδανικά, η εισαγωγή πρέπει να αποτελείται από τρεις παραγράφους, μέσα από τις οποίες η γνώση κινείται από το γενικό στο ειδικό. Πιο συγκεκριμένα, η πρώτη παράγραφος πρέπει να είναι γενική αναφορικά με το ερευνητικό ερώτημα, να αναφέρει τι είναι γνωστό και να γράφεται στον ενεστώτα χρόνο. Για παράδειγμα, σε μια μελέτη «ασθενών-μαρτύρων» για τη διερεύνηση της ύπαρξης σχέσης μεταξύ της χορήγησης ανταγωνιστών Η2 και της συχνότητας εμφάνισης νεκρωτικής εντεροκολίτιδας σε πρόωρα νεογνά, η πρώτη παράγραφος της εισαγωγής του ερευνητικού άρθρου είναι η εξής: Η νεκρωτική εντεροκολίτιδα αποτελεί την πιο συχνή νόσο του γαστρεντερικού συστήματος στα πρόωρα νεογνά. Πρόκειται για μια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου που επιφέρει σημαντική νοσηρότητα και θνησιμότητα στα πρόωρα νεογνά. Η επίπτωση της νόσου είναι 1 7%, ενώ η θνησιμότητά της είναι 20 52%. Αποτελεί την πλέον επείγουσα περίπτωση χειρουργικής επέμβασης στις μονάδες εντατικής νοσηλείας νεογνών, με τη μετεγχειρητική θνητότητα να ανέρχεται στο 55%. Η δεύτερη παράγραφος της εισαγωγής κινείται από τη γενική γνώση στην ειδική, εισάγει τους αναγνώστες περισσότερο στο ερευνητικό ερώτημα του άρθρου, αναφέρει τι είναι άγνωστο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο ο ενεστώτας όσο και ο αόριστος χρόνος. Αναφορικά με το προηγούμενο παράδειγμα, η δεύτερη παράγραφος της εισαγωγής του ερευνητικού άρθρου είναι η εξής: Η παθογένεση της νόσου είναι άγνωστη. Οι περισσότεροι ερευνητές θεωρούν ότι πρόκειται για πολυπαραγοντική νόσο που σχετίζεται με την εντερική διατροφή, την ισχαιμία και τις λοιμώξεις. Η προωρότητα και το χαμηλό βάρος γέννησης είναι οι μόνοι επιβεβαιωμένοι παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης της νεκρωτικής εντεροκολίτιδας στα πρόωρα νεογνά. Πρόσφατες μελέτες με πειραματόζωα και πρόωρα νεογνά βρήκαν ότι η χορήγηση ανταγωνιστών Η2 σχετίζεται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης της νεκρωτικής εντεροκολίτιδας. Η διατήρηση του γαστρικού οξέος σε φυσιολογικές τιμές στα πρόωρα νεογνά δρα προστατευτικά, μειώνοντας τον αποικισμό με βακτήρια και κατ επέκταση την πιθανότητα λοιμώξεων. Η χορήγηση ανταγωνιστών Η2 στα πρόωρα νεογνά αναστέλλει την έκκριση γαστρικού οξέος, με αποτέλε-

4 100 Π. ΓΑΛΑΝΗΣ σμα να δημιουργείται λιγότερο όξινο περιβάλλον στο πεπτικό τους σύστημα και παράλληλα να αυξάνεται το ph. Έτσι, η χορήγηση ανταγωνιστών Η2 αυξάνει την πιθανότητα αποικισμού του εντέρου των πρόωρων νεογνών με παθογόνα βακτήρια και κατ επέκταση αυξάνει και την πιθανότητα εμφάνισης νεκρωτικής εντεροκολίτιδας, καθώς είναι γνωστή η σχέση μεταξύ παθογόνων βακτηρίων και νεκρωτικής εντεροκολίτιδας. Η τρίτη παράγραφος της εισαγωγής πρέπει να αναφέρει σαφώς το ερευνητικό ερώτημα του άρθρου ή, αλλιώς, το σκοπό της μελέτης. Αναφορικά με το προηγούμενο παράδειγμα, η τρίτη παράγραφος της εισαγωγής του ερευνητικού άρθρου είναι η εξής: Στη μελέτη μας, διερευνήσαμε τη σχέση μεταξύ της χορήγησης ανταγωνιστών Η2 και της συχνότητας εμφάνισης νεκρωτικής εντεροκολίτιδας σε πρόωρα νεογνά. Προσέξτε ότι στο παραπάνω παράδειγμα χρησιμοποιήθηκαν συνολικά μόλις 243 λέξεις και τρεις παράγραφοι. Πρόκειται βέβαια για μια συγκεκριμένη μελέτη και είναι σαφές ότι οι παραπάνω οδηγίες δεν μπορούν να εφαρμόζονται πάντοτε. Σίγουρα πάντως είναι οδηγίες που βελτιώνουν την ποιότητα των άρθρων και αυξάνουν την πιθανότητα δημοσίευσής τους. Μην ξεχνάτε ότι το ερευνητικό άρθρο δεν είναι ανασκόπηση και για το λόγο αυτόν δεν πρέπει να υπεισέρχεστε σε πολλές λεπτομέρειες στην εισαγωγή, που μπορεί να κουράσουν τους αναγνώστες. Επί πλέον, μη χρησιμοποιείτε μεγάλο αριθμό βιβλιογραφικών παραπομπών, παρά μόνο τις απαραίτητες. Τα περισσότερα περιοδικά απαιτούν <30 βιβλιογραφικές παραπομπές στα ερευνητικά άρθρα. Χρησιμοποιήστε τις πλέον πρόσφατες, ακριβείς και σχετικές με το άρθρο σας βιβλιογραφικές παραπομπές. Σε καμιά περίπτωση μην αναφέρετε μεθόδους ή αποτελέσματα της μελέτης σας. 4. ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ Στις μεθόδους του ερευνητικού σας άρθρου πρέπει να απαντήσετε στο ερώτημα: Τι πράξατε στη μελέτη σας και πώς το εφαρμόσατε; Αναλύστε λεπτομερώς τις μεθόδους που εφαρμόσατε, έτσι ώστε να είναι δυνατή η επανάληψη της μελέτης σας από άλλους ερευνητές. Οι μέθοδοι αποτελούν το πλέον σημαντικό ίσως τμήμα του ερευνητικού σας άρθρου, καθώς παρέχουν τη δυνατότητα επανάληψης της μελέτης σας, έτσι ώστε να επιβεβαιωθούν ή να διαψευστούν τα αποτελέσματα της μελέτης σας. Η μελέτη σας διενεργήθηκε σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο και περιλάμβανε μια συγκεκριμένη ομάδα συμμετεχόντων. Για το λόγο αυτόν, τα αποτελέσματα της μελέτης σας είναι πολύ δύσκολο να γενικευτούν. Για παράδειγμα, τα ευρήματα μιας μελέτης με Έλληνες συμμετέχοντες δεν μπορούν να επεκταθούν και στους Ιάπωνες ή στους Νορβηγούς, καθώς επίσης και τα ευρήματα μιας μελέτης με συμμετέχοντες ηλικίας >65 ετών δεν μπορούν να επεκταθούν και σε άτομα ηλικίας ετών. Έτσι, είναι αναγκαία η διεξαγωγή παρόμοιων μελετών με τη συμμετοχή διαφορετικών ατόμων, με σκοπό την αύξηση της πληροφορίας γύρω από ένα ερευνητικό ερώτημα. Για παράδειγμα, δεκάδες μελέτες έχουν διεξαχθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αντισυλληπτικών δισκίων και της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Σημειώνεται ότι δεν χρειάζεται εκτενής ανάλυση των μεθόδων σας μόνο στην περίπτωση που οι μέθοδοι αυτές έχουν ήδη αναλυθεί σε προηγούμενο άρθρο, είτε δικό σας είτε άλλων ερευνητών. Στην εν λόγω περίπτωση, παραπέμψτε τους αναγνώστες του άρθρου σας στο προηγούμενο άρθρο, έτσι ώστε να περιορίσετε σημαντικά την έκταση του άρθρου σας. Συνήθως, οι μέθοδοι αποτελούν το μεγαλύτερο σε έκταση τμήμα ενός ερευνητικού άρθρου και για το λόγο αυτόν σε αρκετά περιοδικά χρησιμοποιούνται υποκεφάλαια με τις αντίστοιχες κεφαλίδες. Τα υποκεφάλαια αυτά διαφέρουν μεταξύ των περιοδικών, οπότε ακολουθήστε προσεκτικά τις οδηγίες συγγραφής του περιοδικού στο οποίο πρόκειται να υποβάλλετε το άρθρο σας. Ακόμη πάντως και εάν στο περιοδικό στο οποίο πρόκειται να υποβάλλετε το άρθρο σας δεν χρησιμοποιούνται υποκεφάλαια στις μεθόδους, είναι χρήσιμο να έχετε υπ όψη σας τα υποκεφάλαια αυτά, προκειμένου να μην παραλείψετε σημαντική πληροφορία από τις μεθόδους σας. Συνήθως, τα υποκεφάλαια των μεθόδων περιλαμβάνουν τα εξής: Σχεδιασμό μελέτης (study design) Μελετώμενο πληθυσμό (study population) ή συμμετέχοντες (participants) ή δείγμα (sample) Μεταβλητές (variables) Μέγεθος μελέτης (study size) ή μέγεθος δείγματος (sample size) Στατιστική ανάλυση (statistical analysis) ή ανάλυση δεδομένων (data analysis) ή στατιστικές μεθόδους (statistical methods). Επισημαίνεται ότι τα παραπάνω υποκεφάλαια των μεθόδων αποτελούν ενδεικτικές προτάσεις, καθώς παρουσιάζουν αρκετές διαφοροποιήσεις μεταξύ των διαφόρων περιοδικών Σχεδιασμός μελέτης Στη συγγραφή του σχεδιασμού μιας μελέτης πρέπει να περιλαμβάνονται τουλάχιστον τα εξής: 14,15

5 ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 101 Το είδος της μελέτης Ο τόπος εκπόνησης της μελέτης Το χρονικό διάστημα διενέργειας της μελέτης Η διαδικασία συλλογής των δεδομένων Ηθικά ζητήματα (άδεια διεξαγωγής της μελέτης και πληροφορημένη συγκατάθεση) Ο τρόπος εφαρμογής της τυχαιοποίησης (randomization) και της «τυφλής» μεθόδου (blinding) στις κλινικές δοκιμές Μελετώμενος πληθυσμός Στη συγγραφή του μελετώμενου πληθυσμού μιας μελέτης πρέπει να περιλαμβάνονται τουλάχιστον τα εξής: 14,15 Τα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού των συμμετεχόντων Ο τρόπος επιλογής των συμμετεχόντων Η περιγραφή των μεθόδων παρακολούθησης στις μελέτες κοόρτης και στις κλινικές δοκιμές Η αναλογία που πραγματοποιήθηκε η εξομοίωση, στις μελέτες στις οποίες εφαρμόστηκε η μέθοδος της εξομοίωσης Τα διαγνωστικά κριτήρια στην περίπτωση των πασχόντων Μεταβλητές Στη συγγραφή των μεταβλητών 16 μιας μελέτης πρέπει να περιλαμβάνονται τουλάχιστον τα εξής: Ο μελετώμενος προσδιοριστής Η μελετώμενη έκβαση Οι μελετώμενοι συγχυτές Οι μελετώμενοι τροποποιητές Ο τρόπος διαχείρισης των ποσοτικών μεταβλητών. Οι ερευνητές διεξάγουν μελέτες για τη διερεύνηση της ύπαρξης σχέσεων μεταξύ των προσδιοριστών και της συχνότητας εμφάνισης των διαφόρων εκβάσεων. Σε κάθε μελέτη διερευνάται η σχέση μεταξύ ενός προσδιοριστή και μιας έκβασης, εξουδετερώνοντας τους πιθανούς συγχυτές και εκτιμώντας την ύπαρξη τροποποιητών. 14,15 Έκβαση (outcome) είναι το πέρας μιας διαδικασίας. Στις μελέτες κοόρτης, στις μελέτες «ασθενών-μαρτύρων» και στις συγχρονικές μελέτες, η έκβαση χρησιμοποιείται για να δηλώσει την εμφάνιση της πάθησης. Στις κλινικές δοκιμές, τα μελετώμενα άτομα πάσχουν ήδη από μια συγκεκριμένη πάθηση οπότε η έκβαση χρησιμοποιείται για να δηλώσει το πέρας της πάθησης (π.χ. την ίαση, το θάνατο, την εμφάνιση καταλοίπων κ.ά.). Παράγοντας κινδύνου (risk factor) ή έκθεση (exposure) ή προσδιοριστής (determinant), όπως τελικά επικράτησε να λέγεται σήμερα, είναι το χαρακτηριστικό (συγγενές, περιβαλλοντικό ή συμπεριφοράς) των ατόμων από το οποίο εξαρτάται (σχετίζεται ή συναρτάται) η συχνότητα εμφάνισης της μελετώμενης έκβασης. Η σχέση που προκύπτει σε μια μελέτη ανάμεσα στο μελετώμενο προσδιοριστή και τη συχνότητα εμφάνισης της έκβασης δεν είναι αιτιακή, καθώς οφείλεται και στη συγχυτική δράση ορισμένων χαρακτηριστικών, που καλούνται συγχυτές και οι οποίοι πρέπει να εξουδετερώνονται (ή, με άλλη διατύπωση, να ελέγχονται) είτε κατά το σχεδιασμό της μελέτης (εφαρμόζοντας την τυχαιοποίηση, την εξομοίωση ή την περιοριστική μέθοδο) είτε κατά την ανάλυση των δεδομένων (εφαρμόζοντας τη διαστρωματική ανάλυση, την προτυποποίηση ή την πολυμεταβλητή ανάλυση), εφ όσον βέβαια τα δεδομένα της μελέτης παρέχουν επαρκείς πληροφορίες για τους συγχυτές. Ένα χαρακτηριστικό θεωρείται συγχυτής (confounder) όταν (α) σχετίζεται με τη συχνότητα εμφάνισης της μελετώμενης έκβασης ή, με άλλη διατύπωση, αποτελεί (εξωγενή) προσδιοριστή της συχνότητας εμφάνισης της έκβασης, (β) σχετίζεται με το μελετώμενο προσδιοριστή ή, με άλλη διατύπωση, κατανέμεται ανισότιμα στις δύο (ή περισσότερες) κατηγορίες του μελετώμενου προσδιοριστή και (γ) είναι αποτέλεσμα του μελετώμενου προσδιοριστή, όταν δηλαδή αποτελεί ενδιάμεσο στάδιο του μηχανισμού με τον οποίο ο μελετώμενος προσδιοριστής προκαλεί την έκβαση. Η ύπαρξη τροποποίησης πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό, την ανάλυση, αλλά και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων των μελετών. Η ανακάλυψη της ύπαρξης τροποποίησης στα αποτελέσματα μιας μελέτης είναι ένα σημαντικό εύρημα της ανάλυσης των δεδομένων. Η τροποποίηση (modification) και η σύγχυση (confounding) είναι δύο έννοιες με τελείως διαφορετικό περιεχόμενο. Η σύγχυση σε μια μελέτη αποτελεί συστηματικό σφάλμα, το οποίο πρέπει να εντοπίζεται και να εξουδετερώνεται ή, με άλλη διατύπωση, να ελέγχεται, προκειμένου να εξασφαλίζεται η εγκυρότητα της μελέτης. Η τροποποίηση ωστόσο δεν αποτελεί σφάλμα, αλλά εγγενές χαρακτηριστικό της σχέσης μεταξύ του μελετώμενου προσδιοριστή και ενός εξωγενούς προσδιοριστή που πρέπει να εντοπίζεται και να αναφέρεται. Η τροποποίηση αναφέρεται στη διαφοροποίηση της σχέσης μεταξύ προσδιοριστή και συχνότητας εμφάνισης της έκβασης ανάλογα με τα επίπεδα ενός άλλου χαρακτηριστικού που καλείται τροποποιητής. Για παράδειγμα, η παχυσαρκία αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, αλλά όχι και στις προεμμηνοπαυσιακές. Έτσι, η ύπαρξη ή όχι της

6 102 Π. ΓΑΛΑΝΗΣ εμμηνόπαυσης τροποποιεί την επίδραση της παχυσαρκίας στη συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του μαστού. Επομένως, η εμμηνόπαυση είναι ένας τροποποιητής της σχέσης μεταξύ σωματικού βάρους (ενδεικτική κατηγορία αποτελούν οι παχύσαρκες γυναίκες, ενώ κατηγορία αναφοράς αποτελούν οι μη παχύσαρκες) και καρκίνου του μαστού. Τροποποιητής (modifier) είναι το χαρακτηριστικό του ατόμου, το οποίο προκαλεί αλλαγή στο αποτέλεσμα του μελετώμενου προσδιοριστή στη συχνότητα εμφάνισης της έκβασης, μεταβάλλει δηλαδή τη σχέση μεταξύ του μελετώμενου προσδιοριστή και της συχνότητας εμφάνισης της έκβασης Μέγεθος μελέτης Το μέγεθος μελέτης είναι ο ελάχιστος αριθμός παρατηρήσεων που απαιτείται σε μια μελέτη, προκειμένου να αναδειχθεί μια στατιστικά σημαντική σχέση εφ όσον βέβαια η εν λόγω σχέση υπάρχει στην πραγματικότητα. 17 Το μέγεθος μελέτης εκτιμάται πριν από την έναρξη της μελέτης, έτσι ώστε οι ερευνητές να γνωρίζουν εάν έχουν τη δυνατότητα να συλλέξουν τον απαιτούμενο αριθμό παρατηρήσεων. Για παράδειγμα, εάν σε μια κλινική δοκιμή απαιτούνται τουλάχιστον πάσχοντες, δηλαδή το μέγεθος μελέτης είναι και οι ερευνητές μπορούν να συλλέξουν δεδομένα για 100 πάσχοντες κατά τη διάρκεια ενός έτους, τότε η διάρκεια της μελέτης αυτής θα είναι τουλάχιστον 10 έτη, γεγονός που οδηγεί τους ερευνητές στην απόφαση να συνεργαστούν με άλλες κλινικές για να συγκεντρώσουν ταχύτερα τον απαιτούμενο αριθμό πασχόντων. Πριν από την έναρξη της μελέτης σας συμβουλευτείτε ένα στατιστικό για να σας βοηθήσει στην εκτίμηση του μεγέθους μελέτης. Περιγράψτε με σαφήνεια και ακρίβεια τις στατιστικές μεθόδους που εφαρμόσατε, έτσι ώστε εάν ένας ερευνητής είχε πρόσβαση στα δεδομένα της μελέτης σας και πραγματοποιούσε την ανάλυσή τους, τότε θα κατέληγε στα ίδια αποτελέσματα με εσάς. Στην περίπτωση που εφαρμόσατε στατιστικές μεθόδους οι οποίες δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές, τότε χρησιμοποιήστε τις κατάλληλες βιβλιογραφικές παραπομπές, προκειμένου να μπορούν οι αναγνώστες του άρθρου σας να αναζητήσουν περισσότερες πληροφορίες Πιθανά λάθη Για τη συγγραφή των μεθόδων του άρθρου σας χρησιμοποιήστε τον αόριστο χρόνο. Ο ενεστώτας χρόνος χρησιμοποιείται μόνο για να περιγράψετε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται τα δεδομένα της μελέτης σας. Μην περιλαμβάνετε στις μεθόδους του άρθρου σας τα αποτελέσματα της μελέτης σας, συμπεριλαμβανομένων και των αντίστοιχων πινάκων και γραφημάτων. Στις μεθόδους πρέπει να παρουσιάζετε τι κάνατε και πώς το εφαρμόσατε και όχι τα αποτελέσματα της μελέτης σας. Προσέξτε ότι αυτά που είναι γνωστά στην αρχή της μελέτης σας περιλαμβάνονται στις μεθόδους του άρθρου σας, ενώ αυτά που γίνονται γνωστά με την ολοκλήρωση της μελέτης σας, δηλαδή τα αποτελέσματά της, περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα του άρθρου σας. Αποφύγετε τις περιττές λέξεις και λεπτομέρειες, έτσι ώστε να περιορίσετε την έκταση των μεθόδων του άρθρου σας, καθώς ο συνολικός αριθμός των λέξεων των ερευνητικών άρθρων είναι περιορισμένος Στατιστική ανάλυση Στη συγγραφή της στατιστικής ανάλυσης μιας μελέτης πρέπει να περιλαμβάνονται τουλάχιστον τα εξής: Ο τρόπος παρουσίασης των δεδομένων της μελέτης Οι στατιστικές μέθοδοι που εφαρμόστηκαν, περιλαμβανομένων και των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν για την εξουδετέρωση των συγχυτών Ο τρόπος διαχείρισης των απουσών τιμών (missing values), δηλαδή των τιμών στις οποίες απουσίαζαν οι παρατηρήσεις για τις διάφορες μεταβλητές Η ανάλυση ευαισθησίας (sensitivity analysis) στις περιπτώσεις όπου πραγματοποιήθηκε Το προκαθορισμένο επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας (τιμή α) που χρησιμοποιήθηκε Το στατιστικό πρόγραμμα που εφαρμόστηκε για την ανάλυση των δεδομένων. 5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ Στα αποτελέσματα του ερευνητικού σας άρθρου πρέπει να απαντήσετε στο ερώτημα: Τι βρήκατε στη μελέτη σας; Παρουσιάστε τα αποτελέσματα της μελέτης σας με λογική σειρά, έτσι ώστε οι αναγνώστες να μπορούν να παρακολουθήσουν και να κατανοήσουν το άρθρο σας. Σχεδόν πάντα, οι πρώτοι πίνακες ενός άρθρου αφορούν στη μονομεταβλητή ανάλυση, ενώ στη συνέχεια παρατίθενται οι πίνακες που αφορούν στη διμεταβλητή ανάλυση και στο τέλος οι πίνακες που αφορούν στην πολυμεταβλητή ανάλυση. Η μονομεταβλητή ανάλυση (univariate analysis) αφορά στην ξεχωριστή παρουσίαση κάθε μεταβλητής μιας μελέτης, η διμεταβλητή ανάλυση (bivariate analysis) αφορά στη διερεύνηση της ύπαρξης σχέσης μεταξύ ενός προσδιοριστή και μιας έκβασης και η πολυμεταβλητή ανάλυση (multivariate

7 ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 103 analysis) αφορά στη διερεύνηση της ύπαρξης σχέσης μεταξύ ενός προσδιοριστή και μιας έκβασης, λαμβάνοντας όμως υπ όψη και την ύπαρξη τυχόν συγχυτών και τροποποιητών. Επί πλέον, μην ξεχνάτε ότι στα αποτελέσματα ενός άρθρου περιλαμβάνονται και αρκετοί στατιστικοί όροι, με τους οποίους οι περισσότεροι αναγνώστες δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κατανόηση. Προσπαθήστε να παρουσιάσετε τα αποτελέσματα της μελέτης σας με τον απλούστερο δυνατό τρόπο για να διευκολύνετε την κατανόησή τους. Μη σχολιάζετε τα αποτελέσματα της μελέτης σας στο εν λόγω σημείο του άρθρου. Ο σχολιασμός των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται αποκλειστικά στη συζήτηση του άρθρου. Στο σημείο αυτό, απλώς παρουσιάστε αναλυτικά και με σαφήνεια τα αποτελέσματα της μελέτης σας. Για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της μελέτης σας χρησιμοποιήστε τον αόριστο χρόνο. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στην ορθότητα των αριθμών που υπάρχουν στα αποτελέσματα του άρθρου σας, προκειμένου να περιορίσετε τα λάθη που μειώνουν την αξιοπιστία του άρθρου σας. Για το λόγο αυτόν, ελέγξτε δύο φορές την ορθότητα των αριθμών που χρησιμοποιείτε. Χρησιμοποιήστε πίνακες και γραφήματα, έτσι ώστε να περιορίσετε την έκταση του κειμένου σας και να διευκολύνετε την κατανόηση των αποτελεσμάτων. Μην επαναλαμβάνετε στο κείμενο τα αποτελέσματα που υπάρχουν στους πίνακες. Μπορείτε όμως να παρουσιάσετε συνοπτικά στο κείμενο τα πλέον σημαντικά αποτελέσματα που υπάρχουν στους πίνακες, τα αποτελέσματα δηλαδή στα οποία θέλετε να δώσετε μεγαλύτερη έμφαση. Συνήθως, το κείμενο που αφορά στα αποτελέσματα ενός άρθρου είναι περιορισμένο και παραπέμπει σε πίνακες και γραφήματα. Είναι γεγονός ότι με τους πίνακες και τα γραφήματα μπορείτε να συνοψίσετε μεγάλο μέρος των αποτελεσμάτων σας και να περιορίσετε σημαντικά την έκταση του άρθρου σας. Με τον τρόπο αυτόν, παράλληλα, παρουσιάζετε τα αποτελέσματα της μελέτης σας με μεγαλύτερη σαφήνεια και καθίστανται πιο εύκολα κατανοητά από τους αναγνώστες. Χρησιμοποιήστε τη σωστή αρίθμηση για τους πίνακες και τα γραφήματα και επιλέξτε τα κατάλληλα σημεία στο κείμενο στα οποία πρέπει να αναφέρονται, έτσι ώστε να μη δημιουργούνται παρερμηνείες. Συνήθως, η αναφορά στους πίνακες και τα γραφήματα γίνεται με τη χρήση παρενθέσεων στα κατάλληλα σημεία του άρθρου. Επί πλέον, δώστε ιδιαίτερη προσοχή στο να γράψετε σωστά τους τίτλους, τις υποσημειώσεις, τα αρκτικόλεξα και τις συντομογραφίες για τους πίνακες, καθώς επίσης και τις λεζάντες για τα γραφήματα. Οι αναγνώστες πρέπει να κατανοούν τους πίνακες και τα γραφήματα του άρθρου σας, χωρίς να χρειάζεται να ανατρέξουν στο κείμενο. Σημειώνεται ότι στα άρθρα που αφορούν σε κλινικές δοκιμές είναι απαραίτητο να περιλαμβάνεται και το διάγραμμα ροής (flow diagram). Όπως φαίνεται και στην εικόνα 2, το διάγραμμα ροής μιας κλινικής δοκιμής στην οποία συγκρίνονται δύο παρεμβάσεις περιλαμβάνει: Τους υποψήφιους πάσχοντες για συμμετοχή σε μια κλινική δοκιμή Τους πάσχοντες που τελικά συμπεριλήφθηκαν στην κλινική δοκιμή και μέσω της τυχαιοποίησης κατανεμήθηκαν στις δύο συγκρινόμενες ομάδες Τους πάσχοντες στις δύο συγκρινόμενες ομάδες Τις απώλειες παρακολούθησης (lost to follow-up) κατά τη διάρκεια διεξαγωγής της μελέτης Τους πάσχοντες που συμπεριλήφθηκαν στη στατιστική ανάλυση. 6. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ Στη συζήτηση του ερευνητικού σας άρθρου πρέπει να απαντήσετε στο ερώτημα: Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα της μελέτης σας; Η συζήτηση αποτελεί το δυσκολότερο ίσως τμήμα ενός ερευνητικού άρθρου, καθώς απαιτεί σε βάθος γνώση του αντικειμένου της μελέτης και ταυτόχρονα έμπνευση και δημιουργικότητα από τους συγγραφείς. Μην ξεχνάτε ότι στη συζήτηση πρέπει να ερμηνεύσετε τα αποτελέσματα της μελέτης σας και όχι να πραγματοποιήσετε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και να αναλύσετε με γενικό τρόπο το ερευνητικό σας ερώτημα. Αρκετοί συγγραφείς κάνουν αυτό το λάθος, με συνέπεια να απομακρύνονται από τα αποτελέσματα της μελέτης τους, καθώς επίσης και από την ερμηνεία τους. Αποφύγετε με κάθε τρόπο τις εκτεταμένες και πολύπλοκες συζητήσεις και επικεντρωθείτε στα πλέον σημαντικά σημεία της μελέτης σας. Επί πλέον, μη χρησιμοποιείτε τα αναλυτικά αποτελέσματα της μελέτης σας στη συζήτηση, παρά μόνο μια σύντομη και σαφή ερμηνεία τους. Χρησιμοποιήστε τις πιο αξιόπιστες, σαφείς και πρόσφατες βιβλιογραφικές παραπομπές, έτσι ώστε να ενισχύσετε την ποιότητα του άρθρου σας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η συγγραφή της συζήτησης ενός άρθρου έχει την παρακάτω δομή: Σύντομη περιγραφή του σημαντικότερου αποτελέσματος της μελέτης

8 104 Π. ΓΑΛΑΝΗΣ Εικόνα 2. Το διάγραμμα ροής μιας κλινικής δοκιμής στην οποία συγκρίνονται δύο παρεμβάσεις Α και Β. Σύγκριση του σημαντικότερου αποτελέσματος της μελέτης με τα αντίστοιχα αποτελέσματα παρόμοιων μελετών Σύγκριση της μελέτης του άρθρου με τις αντίστοιχες μελέτες Σύντομη περιγραφή των υπόλοιπων αποτελεσμάτων της μελέτης, αρχίζοντας με το πλέον σημαντικό Σύγκριση των υπόλοιπων αποτελεσμάτων της μελέτης με τα αντίστοιχα αποτελέσματα παρόμοιων μελετών Σύγκριση της μελέτης του άρθρου με τις αντίστοιχες μελέτες Περιγραφή των περιορισμών της μελέτης Συμπεράσματα της μελέτης. Στη συζήτηση του άρθρου σας, αρχικά περιγράψτε με σύντομο τρόπο το σημαντικότερο αποτέλεσμα της μελέτης σας, περιγράψτε δηλαδή την απάντηση στο ερευνητικό σας ερώτημα. Μη χρησιμοποιήσετε αποτελέσματα και στατιστικούς όρους, αλλά περιγράψτε με γενικό τρόπο το σημαντικότερο αποτέλεσμά σας. Αναφορικά με το παράδειγμα που χρησιμοποιείται στο παρόν άρθρο, η πρώτη παράγραφος της συζήτησης του ερευνητικού άρθρου είναι η εξής: Βρήκαμε ότι η χορήγηση ανταγωνιστών Η 2 σε πρόωρα νεογνά σχετιζόταν με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης νεκρωτικής εντεροκολίτιδας. Στη συνέχεια, συγκρίνετε το σημαντικότερο αποτέλεσμα της μελέτης σας με τα αντίστοιχα αποτελέσματα παρόμοιων μελετών. Πιο συγκεκριμένα, διαβάστε προσεκτικά παρόμοιες μελέτες με τη δική σας, δηλαδή μελέτες που εξέτασαν το ίδιο ερευνητικό ερώτημα με εσάς, και παραθέστε τα αποτελέσματά τους. Αναφορικά με το προηγούμενο παράδειγμα: Βρήκαμε ότι η χορήγηση ανταγωνιστών Η2 σε πρόωρα νεογνά σχετιζόταν με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης νεκρωτικής εντεροκολίτιδας. Με το εύρημα αυτό συμφωνούν και τα αποτελέσματα τριών παρόμοιων μελετών που διεξήχθησαν σε πρόωρα νεογνά στις ΗΠΑ και στον Καναδά. Ακολούθως, συγκρίνετε τις μεθόδους της μελέτης σας με τις μεθόδους των παρόμοιων μελετών που χρησιμοποιήσατε στο προηγούμενο βήμα της συγγραφής της συζήτησης. Πιο συγκεκριμένα, αναλύστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της μελέτης σας έναντι των παρόμοιων μελετών και προσπαθήστε να εξηγήσετε τα διαφορετικά αποτελέσματά σας, εφ όσον βέβαια καταλήξατε σε διαφορετικά αποτελέσματα. Έπειτα, περιγράψτε με σύντομο τρόπο τα υπόλοιπα αποτελέσματα της μελέτης σας, αρχίζοντας με το πλέον σημαντικό. Εάν θεωρείτε ότι στη μελέτη σας δεν υπάρχουν επί μέρους αξιομνημόνευτα αποτελέσματα που χρήζουν συζήτησης, τότε είναι σαφές ότι μπορείτε να παραβλέψετε το συγκεκριμένο βήμα συγγραφής της συζήτησης του άρθρου σας. Αναφορικά με το παράδειγμα που χρησιμοποιείται στο άρθρο αυτό:

9 ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 105 Η επίπτωση της νεκρωτικής εντεροκολίτιδας στα πρόωρα νεογνά της μελέτης μας ήταν 1,9%, ενώ το 17% των πρόωρων νεογνών με τη νόσο αντιμετωπίστηκε με χειρουργική επέμβαση. Στη συνέχεια, συγκρίνατε τα επί μέρους αποτελέσματα της μελέτης σας με τα αντίστοιχα αποτελέσματα παρόμοιων μελετών. Αναφορικά με το παράδειγμα που χρησιμοποιείται στο άρθρο αυτό: Η επίπτωση της νεκρωτικής εντεροκολίτιδας στα πρόωρα νεογνά της μελέτης μας ήταν 1,9%, ενώ το 17% των πρόωρων νεογνών με τη νόσο αντιμετωπίστηκε με χειρουργική επέμβαση. Σύμφωνα με μελέτες, που έχουν διεξαχθεί διεθνώς, η επίπτωση της νεκρωτικής εντεροκολίτιδας στα πρόωρα νεογνά που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής νοσηλείας είναι 1 6%, ενώ η επίπτωση της νόσου σε νεογνά με βάρος γέννησης <1.500 g κυμαίνεται στο 3 7%. Το ποσοστό των νεογνών με νεκρωτική εντεροκολίτιδα τα οποία αντιμετωπίστηκαν με χειρουργική επέμβαση κρίνεται εξαιρετικά ικανοποιητικό, καθώς διεθνώς το ποσοστό αυτό είναι αρκετά μεγαλύτερο και κυμαίνεται από 22 52%. Έπειτα, συγκρίνατε τις μεθόδους της μελέτης σας με τις μεθόδους των παρόμοιων μελετών που χρησιμοποιήσατε στο προηγούμενο βήμα της συγγραφής της συζήτησης. Πιο συγκεκριμένα, αναλύστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της μελέτης σας έναντι των παρόμοιων μελετών και προσπαθήστε να εξηγήσετε τα διαφορετικά αποτελέσματά σας, εφ όσον βέβαια καταλήξατε σε διαφορετικά αποτελέσματα. Μην ξεχνάτε, στην προτελευταία παράγραφο της συζήτησης, να περιγράψετε αναλυτικά τους περιορισμούς (limitations) της μελέτης σας. Οι περιορισμοί μιας μελέτης συνήθως αφορούν στα παρακάτω: Το σχεδιασμό της μελέτης Το μελετώμενο πληθυσμό Τον αριθμό των συμμετεχόντων Τις στατιστικές μεθόδους Τη γενίκευση των συμπερασμάτων. Αναφορικά με το παράδειγμα που χρησιμοποιείται στο εν λόγω άρθρο, οι περιορισμοί περιλαμβάνουν τα εξής: Σημειώνεται ότι η μελέτη μας έχει ορισμένους περιορισμούς. Αναλυτικότερα, πρόκειται για μια μελέτη «ασθενών-μαρτύρων», στην οποία δεν είναι δυνατόν να υποστηριχθούν αιτιολογικές σχέσεις, μολονότι βρέθηκε σχέση μεταξύ της χορήγησης ανταγωνιστών Η2 και της συχνότητας εμφάνισης της νεκρωτικής εντεροκολίτιδας. Πρόκειται βέβαια για ένα εγγενές μειονέκτημα των μελετών «ασθενών-μαρτύρων» και όχι μόνο της συγκεκριμένης μελέτης. Η πιθανότητα ύπαρξης συγχυτών στις μελέτες «ασθενών-μαρτύρων» είναι μεγάλη και για το λόγο αυτόν είναι απαραίτητη η εκπόνηση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων αναφορικά με τη σχέση μεταξύ ανταγωνιστών Η2 και νεκρωτικής εντεροκολίτιδας. Επί πλέον, στα αρχεία της μονάδας εντατικής νοσηλείας των προώρων νεογνών δεν ήταν διαθέσιμη η πληροφορία αναφορικά με την αιτία, την οδό και τη δοσολογία χορήγησης ανταγωνιστών Η2 στα πρόωρα νεογνά. Επισημαίνεται ότι τα δημογραφικά και τα κλινικά χαρακτηριστικά των νεογνών, καθώς και τα χαρακτηριστικά που αφορούσαν στις μητέρες καλύφθηκαν σχεδόν πλήρως. Εν τούτοις, η πληροφορία αναφορικά με τα χαρακτηριστικά που αφορούσαν στις διατροφικές συνήθειες των νεογνών ήταν σχετικά περιορισμένη. Για παράδειγμα, δεν ήταν διαθέσιμη η πληροφορία σχετικά με την καθημερινή ποσότητα γάλακτος που λάμβαναν τα πρόωρα νεογνά, καθώς και οι αιτίες διακοπής της κατανάλωσης γάλακτος. Διενεργήσαμε τη μελέτη μας στις μονάδες εντατικής νοσηλείας νεογνών πέντε κλινικών της Αθήνας, οπότε η γενίκευση των συμπερασμάτων που προέκυψαν απαιτεί ιδιαίτερη περίσκεψη. Εξαιρετικά σημαντικό είναι το γεγονός ότι η κλινική πρακτική στις διάφορες μονάδες εντατικής νοσηλείας νεογνών είναι δυνατόν να διαφέρει σημαντικά. Η τελευταία παράγραφος της συζήτησης ενός άρθρου αφορά στα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη μελέτη που διεξήχθη. Συνήθως, γίνεται σύντομη αναφορά στα σημαντικότερα αποτελέσματα της μελέτης και στις προεκτάσεις που έχουν στην κλινική πράξη και γενικότερα στη δημόσια υγεία. Επί πλέον, προτείνεται και η μελλοντική διεξαγωγή μελετών με σκοπό την περαιτέρω διερεύνηση και αποσαφήνιση του ερευνητικού ερωτήματος. Μην εξάγετε συμπεράσματα που δεν στηρίζονται επαρκώς από τα αποτελέσματα της μελέτης σας. Αναφορικά με το παράδειγμα που χρησιμοποιείται στο άρθρο αυτό, τα συμπεράσματα περιλαμβάνουν τα εξής: Συμπερασματικά, η νεκρωτική εντεροκολίτιδα αποτελεί μια σύνθετη και πολυπαραγοντική νόσο. Η προσεκτική χορήγηση ανταγωνιστών Η2 στα πρόωρα νεογνά είναι απαραίτητη για τη μείωση της συχνότητας εμφάνισης της νόσου. Αυτή πρέπει να είναι η εφαρμοζόμενη καθημερινή κλινική πρακτική, έως ότου εκπονηθούν οι κατάλληλες κλινικές δοκιμές. Επί πλέον, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες στη βασική και στην εφαρμοσμένη

10 106 Π. ΓΑΛΑΝΗΣ έρευνα, έτσι ώστε να αυξηθεί η γνώση μας τόσο για τους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης νεκρωτικής εντεροκολίτιδας στα πρόωρα νεογνά όσο και για πιθανές προληπτικές παρεμβάσεις. 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα ερευνητικά άρθρα παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς αφορούν ουσιαστικά στη δημοσίευση των μελετών που διεξάγουν οι ερευνητές. Για το λόγο αυτόν, είναι απαραίτητη η γνώση των βασικών τουλάχιστον αρχών συγγραφής τους. Στο παρόν άρθρο παρατίθενται οι βασικές αυτές αρχές συγγραφής, με σκοπό τη διευκόλυνση των ερευνητών και τη βελτίωση της ποιότητας των κειμένων τους. Η συγγραφή ερευνητικών άρθρων είναι δύσκολη αλλά όχι και αδύνατη και απαιτεί υπομονή και συστηματική προσπάθεια. Ακόμη και σε περίπτωση αρνητικής κριτικής, μην εγκαταλείπετε την προσπάθεια. Η βελτίωση της συγγραφικής ικανότητας επιτυγχάνεται μέσω της συνεχούς συγγραφής και της συστηματικής ανάγνωσης της βιβλιογραφίας και της αρθρογραφίας. ABSTRACT Fundamental principles of writing research articles P. GALANIS Center for Health Services Management and Evaluation, Department of Nursing, National and Kapodistrian University of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2014, 31(1): Research articles are the most important type of scientific publication, since they concern the reporting of studies that have been performed by researchers. Today, most scientific journals apply a common structure for research articles, which is helpful for researchers, editors, reviewers and readers. According to this structure, research articles consist of the following parts: Introduction, methods, results and discussion. In the introduction of your research article, you must answer the question: Why did you perform your study? You must make clear your research question, or in other words, the aim of your study. In the methods section you must answer the question: What did you do in your study and how? You must describe the study design, the study population, the variables, the study size and the statistical analysis. In the results section of your research article, you must answer the question: What did you find in your study? Tables and graphs facilitate substantially the presentation of results and permit the length of the article to be decreased considerably. In the discussion section, you must answer the question: what did the results of your study mean? In the discussion the limitations and conclusions of the study are also included. Usually, the limitations of a study are related to the study design, the study population, the number of participants, statistical analysis and generalization of results. Key words: Discussion, Introduction, Methods, Research article, Results Βιβλιογραφία 1. ΓΑΛΑΝΗΣ Π. Γράφοντας τον τίτλο και την περίληψη ενός ερευνητικού άρθρου. Αρχ Ελλ Ιατρ 2013, 30: ANONYMOUS. Uniform requirements for manuscripts submitted to biomedical journals. International Committee of Medical Journal Editors. Ann Intern Med 1997, 126: GUSTAVII B. How to write and illustrate a scientific paper. 2nd ed. Cambridge University Press, Cambridge, 2008: DAY RA, GASTEL B. How to write and publish a scientific paper. 6th ed. Greenwood Press, Connecticut, 2006: ALEXANDROV AV. How to write a research paper. Cerebrovasc Dis 2004, 18: BRANSON RD. Anatomy of a research paper. Respir Care 2004, 49: ΓΑΛΑΝΗΣ Π. Συγγραφή και δημοσίευση ερευνητικών άρθρων στις επιστήμες υγείας. Broken Hill Publishers Ltd & Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης, Αθήνα, ROSENFELDT FL, DOWLING JT, PEPE S, FULLERTON MJ. How to write a paper for publication. Heart Lung Circ 2000, 9: THOMPSON DR. Writing for publication. Eur J Cardiovasc Nurs 2002, 1: GLASMAN-DEAL H. Science research writing: For non-native speakers of English. Imperial College Press, London, 2010: KATZ MJ. From research to manuscript: A guide to scientific writing. Springer, Dordrecht, 2006:51 124

11 ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ MALMFORS B, GARNSWORTHY P, GROSSMAN M. Writing and presenting scientific papers. 2nd ed. Nottingham University Press, Nottingham, 2004: TAYLOR RB. The clinician s guide to medical writing. Springer, New York, 2005: ΓΑΛΑΝΗΣ ΠΑ, ΣΠΑΡΟΣ ΛΔ. Εγχειρίδιο Eπιδημιολογίας. Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ, Αθήνα, ΓΑΛΑΝΗΣ ΠΑ, ΣΠΑΡΟΣ ΛΔ. Κλινική και επιδημιολογική έρευνα. Βασικές έννοιες. Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ, Αθήνα, ΓΑΛΑΝΗΣ Π. Διαχείριση μεταβλητών και δεδομένων στις επιδημιολογικές μελέτες. Νοσηλευτική 2011, 50: ΓΑΛΑΝΗΣ Π. Αναγκαίος αριθμός πασχόντων στις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές. Αρχ Ελλ Ιατρ 2009, 26: ALTMAN DG. Statistical reviewing for medical journals. Stat Med 1998, 17: ALTMAN DG. Statistics in medical journals: Some recent trends. Stat Med 2000, 19: CURRAN-EVERETT D, BENOS DJ. Guidelines for reporting statistics in journals published by the American Physiological Society. Adv Physiol Educ 2004, 28: CURRAN-EVERETT D, TAYLOR S, KAFADAR K. Fundamental concepts in statistics: Elucidation and illustration. J Appl Physiol 1998, 85: ΓΑΛΑΝΗΣ Π. Στατιστικές μέθοδοι ανάλυσης δεδομένων. Αρχ Ελλ Ιατρ 2009, 26: ΓΑΛΑΝΗΣ Π. Αποχαιρετώντας τις τιμές p και καλωσορίζοντας τα διαστήματα εμπιστοσύνης στην ανάλυση δεδομένων. Νοσηλευτική 2010, 49: GARDENIER JS, RESNIK DB. The misuse of statistics: Concepts, tools, and a research agenda. Account Res 2002, 9: McGUIGAN SM. The use of statistics in the British Journal of Psychiatry. Br J Psychiatry 1995, 167: MURRAY GD. Statistical guidelines for the British Journal of Surgery. Br J Surg 1991, 78: MOHER D, SCHULZ KF, ALTMAN DG. The CONSORT statement: Revised recommendations for improving the quality of reports of parallel-group randomised trials. Lancet 2001, 357: SCHULZ KF, ALTMAN DG, MOHER D; CONSORT GROUP. CONSORT 2010 statement: Updated guidelines for reporting parallel group randomised trials. Trials 2010, 11: BEGG C, CHO M, EASTWOOD S, HORTON R, MOHER D, OLKIN I ET AL. Improving the quality of reporting of randomized controlled trials. The CONSORT statement. JAMA 1996, 276: Corresponding author: P. Galanis, 67 Mikras Asias street, GR Athens, Greece

Γράφοντας τον τίτλο και την περίληψη ενός ερευνητικού άρθρου

Γράφοντας τον τίτλο και την περίληψη ενός ερευνητικού άρθρου Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Γράφοντας τον τίτλο και την περίληψη ενός ερευνητικού άρθρου 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της Στατιστικής στα ερευνητικά άρθρα

Εφαρμογές της Στατιστικής στα ερευνητικά άρθρα Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Εφαρμογές της Στατιστικής στα ερευνητικά άρθρα 1. Εισαγωγή 2. Μέθοδοι 2.1.

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Η πρώτη ΜΑΜ δημοσιεύθηκε το 1920 και αφορούσε τη σχέση καπνιστικής συνήθειας και επιθηλιώματος των χειλιών (μορφή καρκίνου του δέρματος) Το 1950, δημοσιεύθηκαν οι πρώτες 4 μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μετα-ανάλυσηανάλυση. Μετα-ανάλυση

Μετα-ανάλυσηανάλυση. Μετα-ανάλυση ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Φωτεινή Κ. Κάββουρα fainiakav@gmail.com Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Συστηματική Ανασκόπηση- Μετα-ανάλυσηανάλυση 1. Διαμόρφωση του ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας

Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας Περιγραφική και ημιπειραματική έρευνα Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Σποραδικές παρατηρήσεις Σειρά παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος Καθηγητής Βιοστατιστικής Επιδημιολογίας ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΑΓΩΓΗΣ Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ. Δομή εργασιών

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ. Δομή εργασιών ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Δομή εργασιών Τίτλος Περίληψη περίληψη της εργασίας : Ο κύριος λόγος για τη μελέτη, τα αρχικά αποτελέσματα, τα κύρια συμπεράσματα Εισαγωγή--γιατί η μελέτη αναλήφθηκε Θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Έρευνα Αιφνίδιος θάνατος στα μωρά (παράγοντες που σχετίζονται) Λιπαρά ψαριά (omega 3 fats) και πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Μονομεταβλητή ανάλυση επιδημιολογικών δεδομένων

Μονομεταβλητή ανάλυση επιδημιολογικών δεδομένων Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Μονομεταβλητή ανάλυση επιδημιολογικών δεδομένων 1. Εισαγωγή 2. Μεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές δοκιμές APPLIED MEDICAL RESEARCH ... ... Π. Γαλάνης. Clinical trials

Κλινικές δοκιμές APPLIED MEDICAL RESEARCH ... ... Π. Γαλάνης. Clinical trials Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Κλινικές δοκιμές 1. Εισαγωγή 2. Πειραματικές μελέτες 3. Κλινικές δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα. Μάθημα: Επιδημιολογία και Εφαρμοσμένη Ιατρική Έρευνα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα. Μάθημα: Επιδημιολογία και Εφαρμοσμένη Ιατρική Έρευνα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας ιευθυντής: Χ. Χατζηχριστοδούλου Μάθημα: Επιδημιολογία και Εφαρμοσμένη Ιατρική Έρευνα Υπεύθυνος Μαθήματος:

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Αναλογία Λόγος Πηλίκο Αναλογία Proportion Αναλογία (Proportion) Ο αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

(Confounders) Δύο κύρια θέματα. Θα πρέπει να πιστέψω το αποτέλεσμα της μελέτης μου; Συγχυτικοί και τροποποιητικοί παράγοντες

(Confounders) Δύο κύρια θέματα. Θα πρέπει να πιστέψω το αποτέλεσμα της μελέτης μου; Συγχυτικοί και τροποποιητικοί παράγοντες Θα πρέπει να πιστέψω το αποτέλεσμα της μελέτης μου; Συγχυτικοί και τροποποιητικοί παράγοντες Κάπνισμα = 11,6 Καρκίνος παγκρέατος Πρόγραμμα εκπαίδευσης στην επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013

Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013 Κλέα Κατσουγιάννη Καθηγήτρια Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013 Μεταβλητότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και τυχαίο σφάλμα στις επιδημιολογικές μελέτες

Αιτιότητα και τυχαίο σφάλμα στις επιδημιολογικές μελέτες Αιτιότητα και τυχαίο σφάλμα στις επιδημιολογικές μελέτες Αιτιότητα Πρόγραμμα εκπαίδευσης στην επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών ΕΣΔΥ ΚΕΕΛΠΝΟ, 2007 "Ευτυχισμένος είναι αυτός που κατόρθωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες αναλυτικής επιδημιολογίας στηδιερεύνησηεπιδημιών

Μελέτες αναλυτικής επιδημιολογίας στηδιερεύνησηεπιδημιών Μελέτες αναλυτικής επιδημιολογίας στηδιερεύνησηεπιδημιών Μελέτες ασθενών-μαρτύρων (case-control studies) Πρόγραμμα εκπαίδευσης στην επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών ΕΣΔΥ ΚΕΕΛΠΝΟ, 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

STADYING CASES. Case Reports. Case Reports. Case reports Case-series studies Case-control studies. Περιγραφή ενδιαφέροντος περιστατικού

STADYING CASES. Case Reports. Case Reports. Case reports Case-series studies Case-control studies. Περιγραφή ενδιαφέροντος περιστατικού STADYING CASES Case reports Case-series studies Case-control studies Case Reports Περιγραφή ενδιαφέροντος περιστατικού Case Reports Ηλεπτοµερής παρουσίαση µιας περίπτωσης νοσήµατος η µικρής οµάδας οµοειδών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης Τεκμηρίωση η Επιστημονικών Εργασιών,, Διπλωματικών και Διδακτορικών Διατρίβων: Το σύστημα APA Δρ. Σπύρος Παπαδάκης Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σκοπός σκοπός και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία δειγματοληψίας στις επιδημιολογικές μελέτες

Μεθοδολογία δειγματοληψίας στις επιδημιολογικές μελέτες Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Μεθοδολογία δειγματοληψίας στις επιδημιολογικές μελέτες 1. Εισαγωγή 2. Απλή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η καταχώρηση βιβλιογραφικών αναφορών μέσα στο κείμενο

Η καταχώρηση βιβλιογραφικών αναφορών μέσα στο κείμενο Το σύστημα Harvard Το σύστημα Harvard, γνωστό και ως η μέθοδος του «Πανεπιστημίου Harvard» ή η μέθοδος του Αλφαβητικού βιβλιογραφικού καταλόγου, είναι ένας τρόπος βιβλιογραφικής αναφοράς και τεκμηρίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Βήματα για την εκπόνηση εργασίας 1 ο -Επιλογή του Θέματος Είτε επιλέξει κάποιος το θέμα μόνος του είτε από λίστα θεμάτων του καθηγητή,πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση

Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ APPLIED MEDICAL RESEARCH ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(6):826-841 Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 1. Εισαγωγή 2. Συστηματική ανασκόπηση 2.1. Διατύπωση επιστημονικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες κοόρτης ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ APPLIED MEDICAL RESEARCH. ... Π. Γαλάνης

Μελέτες κοόρτης ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ APPLIED MEDICAL RESEARCH. ... Π. Γαλάνης ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ APPLIED MEDICAL RESEARCH ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(1):111-126 Μελέτες κοόρτης 1. Εισαγωγή 2. Σχεδιασμός 3. Προοπτικές μελέτες κοόρτης 4. Αναδρομικές μελέτες κοόρτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο]

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] Διδάσκων: Ευστράτιος Παπάνης - Αντικείμενο του μαθήματος Ο κύριος σκοπός του μαθήματος είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μετα-αναλύσεις. αναλύσεις. Μπεττίνα Χάιδιτς. Λέκτορας Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ haidich@med.auth.gr

Οι Μετα-αναλύσεις. αναλύσεις. Μπεττίνα Χάιδιτς. Λέκτορας Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ haidich@med.auth.gr Οι Μετα-αναλύσεις αναλύσεις Μπεττίνα Χάιδιτς Λέκτορας Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ haidich@med.auth.gr Εισαγωγή Κεντρικό ρόλο στην αποδεικτική ιατρική Μέθοδος συνολικής εποπτείας των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Στατιστική

Εισαγωγή στη Στατιστική Εισαγωγή στη Στατιστική Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο στην ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δημήτρης Φουσκάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Στρατηγική έρευνας κάποιος να λύσει ένα πρόβλημα, να κάνει μια εργασία για την εκπλήρωση κάποιου μαθήματος, να συγγράψει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Στατιστική

Εισαγωγή στη Στατιστική Εισαγωγή στη Στατιστική Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο στην ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα συχνότητας στις επιδημιολογικές μελέτες

Μέτρα συχνότητας στις επιδημιολογικές μελέτες APPLIED MEDICAL RESEARCH ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2014, 31(6):735-747 Μέτρα συχνότητας στις επιδημιολογικές μελέτες 1. Εισαγωγή 2. Προσδιοριστής 3. Δημογραφικοί πληθυσμοί 4. Μέτρα συχνότητας 4.1. Εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Σεμινάρια

Νοσηλευτική Σεμινάρια Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Σεμινάρια Ενότητα 6: Τρόποι Συγγραφής της Μεθόδου και των Αποτελεσμάτων μιας επιστημονικής εργασίας Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Γιαννιτσών Καπουτζής Κ., Τσακίρης Γ., Μιχαλοπούλου Ε., Σμυρλής Χ., Παυλόπουλος Χ., Καρασακαλίδης Α.

ΣΕ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Γιαννιτσών Καπουτζής Κ., Τσακίρης Γ., Μιχαλοπούλου Ε., Σμυρλής Χ., Παυλόπουλος Χ., Καρασακαλίδης Α. Γιαννιτσών Καπουτζής Χ., Παυλόπουλος Χ., Εισαγωγή Συχνό αίτιο εισαγωγής υπερηλίκων ασθενών σε χειρουργικές κλινικές είναι ο αποφρακτικός ειλεός. Πέρα από την ηλικία, πρωταρχικοί προδιαθεσικοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2517291414* GREEK 0543/02 Paper 2 Reading and Directed Writing May/June 2013 1 hour 30 minutes

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος «Κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες: από την Ανάπτυξη έως την Εφαρμογή» Ομάδα Ανάπτυξης Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών (ΟΑΚΚΟ) Τομέα Επείγουσας και Εντατικής Νοσηλευτικής του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Τα δηµογραφικά δεδοµένα τα οποία προέρχονται από τις απογραφές πληθυσµού, τις καταγραφές της φυσικής και µεταναστευτικής κίνησης του πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Γεσθημανή Μηντζιώρη MD, MSc, PhD Μονάδα Ενδοκρινολογίας της Αναπαραγωγής, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

*2354431106* GREEK 0543/02 Paper 2 Reading and Directed Writing May/June 2009

*2354431106* GREEK 0543/02 Paper 2 Reading and Directed Writing May/June 2009 UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2354431106* GREEK 0543/02 Paper 2 Reading and Directed Writing May/June 2009 1 hour 30 minutes

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response

Advanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response Write your name here Surname Other names Edexcel GE entre Number andidate Number Greek dvanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response Thursday 16 May 2013 Morning Time: 2 hours 45 minutes

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σύμφωνα με τη διεθνώς επικρατούσα ακαδημαϊκή πρακτική, παρατίθενται οι παρακάτω συνοπτικές οδηγίες για τη συγγραφή πτυχιακής ή διπλωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1η Αναζήτηση πληροφορίας σε Βιβλιογραφικές Βάσεις εδοµένων

ΑΣΚΗΣΗ 1η Αναζήτηση πληροφορίας σε Βιβλιογραφικές Βάσεις εδοµένων ΑΣΚΗΣΗ 1η Αναζήτηση πληροφορίας σε Βιβλιογραφικές Βάσεις εδοµένων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αναζήτηση και µελέτη της επιστηµονικής βιβλιογραφίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίλυση ερευνητικών προβληµάτων. Η βιβλιογραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματική ιδιοκτησία και ιατρικά επιστημονικά έργα

Πνευματική ιδιοκτησία και ιατρικά επιστημονικά έργα 8 ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 25(1), 2008 Moreover, a letter of appreciation should be sent to all corresponding authors who decide to submit their work to the Journal, even in cases when regrettably

Διαβάστε περισσότερα