Θεραπευτικές προτάσεις για την αντιμετώπιση του ηπατικού και χολοστατικού κνησμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεραπευτικές προτάσεις για την αντιμετώπιση του ηπατικού και χολοστατικού κνησμού"

Transcript

1 Θεραπευτική Θεραπευτικές προτάσεις για την αντιμετώπιση του ηπατικού και χολοστατικού κνησμού Γεροχρήστου Μ. Σταυρόπουλος Π. Κρατική Κλινική, Νοσ/μείο Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων Α. Συγγρός, Αθήνα Πανεπιστημιακή Κλινική, Νοσ/μείο Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων Α. Συγγρός, Αθήνα Ðå ñß ëç øç Ο κνησμός προέρχεται από το ρήμα «κνάω» (ξύνω- ξύνομαι), κατατάσσεται είτε ως οξύς ή χρόνιος και μπορεί να προκαλέσει έντονο στρες, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα της ζωής. Η επίπτωση του στον γενικό πληθυσμό δεν έχει επιτυχώς καταγραφεί, ωστόσο το 75% των ασθενών με νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια εμφανίζουν κνησμό. 1 Σε αυτή την ανασκόπηση θα αναφερθούμε εκτενώς στον χολοστατικό και νεφρικό κνησμό. Management of Pruritus in Patients with Liver and Cholestatic Diseases Summa ry Gerochristou M., Stavropoulos P. Itch is defined as the unpleasant sensation of the skin resulting in a desire to scratch and it can be extremely distressing symptom that dramatically affects the quality of life. The incidence of pruritus in the general population is poorly documented. However chronic renal failure and liver failure are associated with pruritus in up to 75% of patients. Thus the authors review current mechanisms and new innovative therapies to treat intractable pruritus of selected systemic diseases. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Xολοστατικός κνησμός, νεφρικός κνησμός, παθογένεια, αντιμετώπιση KEY WORDS Cholostatic pruritus, renal pruritus, pathogenesis, management ΧΟΛΟΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΝΗΣΜΟΣ Η μείωση της εκροής της χολής μέσα από το ηπατικό χοληφόρο σύστημα αναφέρεται ως χολόσταση. Σε μερικές ηπατοπάθειες ο κνησμός μπορεί να είναι πρώιμο σύμπτωμα. Μπορεί να σχετίζεται με ποικιλία παθήσεων χοληφόρων-ήπατος όπως ηπατίτιδα, πρωτοπαθή σκληρυντική χολαγγειίτιδα, πρωτοπαθή χολική κίρρωση (ΠΧΚ), όγκους, χοληδοχολιθίαση, συγγενείς δυσπλασίες και φάρμακα. 2 Ο κνησμός είναι ένα σύνηθες σύμπτωμα στη χολόσταση, και συνήθως απαντάται σε ενδο-ηπατική, παρά εξω-ηπατική απόφραξη. 3 Σε μία μελέτη, 69% των ασθενών με ΠΧΚ ανέφεραν κνησμό. Παρόμοια αποτελέσματα έχουν αναφερθεί στη βιβλιογραφία, συνοδευόμενα από κατάθλιψη και έκπτωση της ποιότητας ζωής. Η παθοφυσιολογία του κνησμού στην χολόσταση παραμένει βασικά άγνωστη. Υποθετικοί μηχανισμοί που έχουν προταθεί είναι διαταραχές στην παραγωγή και αποβολή των χολικών αλάτων, προγεστερόνης, ισταμίνης, ουσίας Ρ και ενδογενών οπιοειδών. Ολιγάριθμες τυχαιοποιημένες συγκριτικές μελέτες Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 24: , 2013

2 258 M. Γεροχρήστου, Π. Σταυρόπουλος (RCT) αξιολογούν τις μορφές θεραπείας σε χολοστατικό κνησμό. Από αυτές, ακόμη λιγότερες έχουν περιλάβει ομάδα ελέγχου. Ως εκ τούτου, οι πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία του χολοστατικού κνησμού είναι βασισμένες συνήθως σε περιγραφικές μη συγκριτικές μελέτες. 4 Μελέτες που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα της τοπικής θεραπείας σε χολοστατικό κνησμό, έχουν καταδείξει διφορούμενα αποτελέσματα. Αντισταμινικά δίνονται παραδοσιακά για την ανακούφιση του κνησμού, χωρίς ωστόσο ικανοποιητικά αποτελέσματα, και οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων επιδεινώνουν συχνά τα συμπτώματα. 5 Η παρατήρηση ότι ο κνησμός μπορεί να ανακουφιστεί στους ασθενείς με μερική χολική απόφραξη από διαλείπουσα διαδερμική παροχέτευση χολικών αλάτων, παρακίνησε τους Datta και Sherlock 6 να θεραπεύσουν 10 ασθενείς με χοληστεραμίνη (p.o.), με ύφεση των συμπτωμάτων σε 8 συμμετέχοντες ασθενείς. Από τότε η χοληστεραμίνη μαζί με άλλες μη απορροφήσιμες ρητίνες ανταλλαγής ανιόντων έχουν γίνει πρωταρχική θεραπεία του χολοστατικού κνησμού. 7 Ωστόσο η χοληστεραμίνη δεν είναι πολύ εύγευστη, δεν πρέπει να προηγείται λήψη τροφής ή να χορηγείται μέσα σε 4 ώρες από την λήψη άλλων φαρμάκων; Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα καθιστούν δύσκολη τη χορήγηση στους ασθενείς. Η θεραπευτική αγωγή ξεκινά με δόση 4 gr ημερησίως και μπορεί να αυξηθεί σε μία μέγιστη δόση 16 gr. 3 Η ριφαμπικίνη έχει επίσης βρεθεί ότι είναι αποτελεσματική σε δόσεις 300 έως 600 mg (δύο φορές ημερησίως), όπως ανέδειξαν RCTs και μία μετανάλυση. 7-9 Ο μηχανισμός της αντικνησμώδους δράσης της ριφαμπικίνης είναι άγνωστος, αλλά μία παλαιότερη έκθεση έδειξε ότι μπορεί να τροποποιήσει τη ενδοκυττάρια σύνθεση των χολικών οξέων. 10 Υψηλότερα επίπεδα ενδογενών οπιούχων είναι παρόντα σε ζωικά και ανθρώπινα μοντέλα χολόστασης, εντούτοις είναι ασαφές εάν αυτό συσχετίζεται με τον κνησμό. 11,12 Μετά από μία αρχική μελέτη το 1979 που περιγράφει την ύφεση του κνησμού με τη χορήγηση ναλοξόνης, 13 οι ανταγωνιστές των μ-οπιούχων έχουν παρουσιαστεί σε διάφορες κλινικές μελέτες ως αποτελεσματική θεραπεία του χολοστατικού κνησμού. 7,10,14,15 Οι κοινές θεραπευτικές αγωγές περιλαμβάνουν p.o. ναλτρεξόνη ( mg/ημέρα) ή ναλμεφένη ( mg/ημέρα), και ενδοφλέβια ναλοξόνη (IV bolus 0,4 μg και 0,2 mg/kg/λεπτό εφεξής). Για να μειώσει τα στερητικά συμπτώματα που εμφανίζονται συνήθως στις πρώτες ημέρες της αγωγής, μπορεί να δοθεί IV ναλοξόνη (0,002 μg/kg/λεπτό) βαθμιαία αυξανόμενη ή p.o κλονιδίνη (100 mg x 3) πριν τη μετάβαση σε ναλτρεξόνη p.ο. (τιτλοδοτούμενη βαθμιαία από 25 mg καθημερινά κάθε 3 ημέρες). 16 Στις προκαταρκτικές μελέτες, οι αγωνιστές των κ-οπιοειδών υποδοχέων, (π.χ. butorphanol 1 mg ενδορρινικά ή nalfurafine 5 μg IV μετά από διάλυση 3 φορές εβδομαδιαίως) έχουν αποδειχθεί να είναι αποτελεσματικοί για την θεραπεία του χολοστατικού και ουραιμικού κνησμού. 17 Τα ψυχοτροπικά φάρμακα έχουν χρησιμοποιηθεί επίσης στους ασθενείς με χολοστατικό κνησμό, συμπεριλαμβανομένου του αναστολέα της σεροτονίνης 5-HT3 ονδασετρόνη και των εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), σερτραλίνης και παροξετίνης. Τα SSRIs είναι αποτελεσματικά έναντι του κνησμού (p.o. σερτραλίνη mg και παροξετίνης 20 mg) σε συγκριτικές μελέτες, 18,19 ενώ για την ονδασετρόνη δεν έχει τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητα του (σε p.o. δόσεις 4-24 mg). 3 Και σε αυτές τις κατηγορίες φαρμάκων, δεν γνωρίζουμε επακριβώς τον μηχανισμό δράσης τους. Το ουρσοδεοξυχολικό οξύ (UDCA), που ανήκει στα τριτογενή χολικά οξέα, χρησιμοποιείται ως αντικνησμώδης παράγων σε ΠΧΚ. Αν και το UDCA θεωρήθηκε αρχικά ότι μπορεί να μειώσει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα στην ΠΧΚ και να βελτιώσει τον κνησμό (δόσεις mg/kg/ημέρα), μία πρόσφατη Cochrane ανάλυση δεν θεμελίωσε αυτά τα αρχικά ευρήματα. 20 Άλλες φαρμακευτικές ουσίες που έχουν παρουσιάσει αποτελεσματικότητα έναντι του κνησμού σε μικρές κλινικές σειρές, περιλαμβάνουν τη φαινοβαρβιτάλη (2-5 mg/kg/ημέρα p.o.), τη δροναβινόλη (δρα επί των κανναβινοειδών υποδοχέων σε δόσεις 5 mg 3 φορές καθημερινώς p.o.), τη θαλιδομίδη ( mg/ημέρα p.o.), την προποφόλη (bolus mg IV και έπειτα 1 mg/kg/ώρα) και τη λιδοκαΐνη (100 mg/ημέρα IV). 3 Η γκαμπαμπεντίνη δεν επέδειξε να υπερέχει έναντι του εικονικού φαρμάκου (placebo) σε μία διπλή τυφλή τυχαιοποιημένη μελέτη για την θεραπεία του χολοστατικού κνησμού. 21 Επίσης έχει μελετηθεί η μη φαρμακευτική θεραπεία. Ο χολοστατικός κνησμός είναι διαλείπων και κυκλικής φύσης, και σε μοντέλα ποντικιών, διαταραχή του κιρκαδιανού κύκλου οδηγεί σε απορρύθμιση της ομοιόστασης των χολικών αλάτων, η οποία μιμείται τη χολοστατική νόσο. Υπό αυτό το πρίσμα, η φωτοθεραπεία βρέθηκε να μειώνει τα επίπεδα του κνησμού (σε ωριαία κλίμακα) σε 7 στους 8 ασθενείς σε μια μελέτη. 22 Η χρήση φωτοθεραπείας (είτε UV-A είτε UV-B) έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε μη συγκριτικές μελέτες αλλά όχι σε RCTs. 23,24 Εναλλα- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

3 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΗΠΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ 259 κτικές προσεγγίσεις στη θεραπεία του χολοστατικού κνησμού, συμπεριλαμβάνουν τον χωρισμό πλάσματος και την απορρόφηση ανιόντων, την πλασμαφαίρεση, την παράκαμψη του ειλεού, και την εξωσωματική υποστήριξη της ηπατικής λειτουργίας. 3 Τέλος η μεταμόσχευση ήπατος μπορεί να έχει θέση σε περιπτώσεις μη υφέσιμου κνησμού, ακόμη και χωρίς αντικειμενικά στοιχεία διαταραχής ήπατος-χοληφόρου συστήματος. 4 ΝΕΦΡΙΚΟΣ ΚΝΗΣΜΟΣ Ο κνησμός είναι συχνό σύμπτωμα στα τελικά στάδια της νεφρικής νόσου και απαντάται στο 22-90% των ασθενών (οι περισσότερες αναφορές είναι της τάξεως του 50-40%). Η μεγάλη διακύμανση έγκειται στο ότι άλλες μελέτες αναφέρονται στον επιπολασμό και άλλες στην επίπτωση του κνησμού σε ποικίλα χρονικά διαστήματα Δεδομένου ότι η τεχνολογία στην αιμοκάθαρση έχει βελτιωθεί κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, η επίπτωση του κνησμού έχει επίσης μειωθεί. 30 Συχνά, ο κνησμός της νεφρικής νόσου είναι βασανιστικός και ανθεκτικός στη θεραπεία. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο κνησμός 1 έχει δειχθεί ότι υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής, συμβάλλει στην αϋπνία, 2 είναι ένας προγνωστικός παράγοντας αυξημένης θνησιμότητας, ενώ συχνά υποεκτιμάται από τους νεφρολόγους Ο μηχανισμός του νεφρικού κνησμού είναι πολυπαραγοντικός και προκαλείται από τους ακόλουθους παράγοντες που σχετίζονται με την ουραιμία: ουραιμική ξηροδερμία, δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, ανώμαλη ομοιοστασία ασβεστίου-φωσφόρου, αλλαγές στους κ- και μ- υποδοχείς οπιοειδών, αλλαγή στη νευροδιαβίβαση των επιδερμικών νευρικών ινών, υπερβιταμίνωση Α, περιφερική νευροπάθεια, σιδηροπενική αναιμία και αλλαγή των επιπέδων ενδιαμέσων φλεγμονωδών παραγόντων. 33,35-37 Κατά συνέπεια, ο όρος «νεφρικός» κνησμός υπερέχει του όρου «ουραιμικός» επειδή ο συσχετισμός μεταξύ των επιπέδων της ουρίας του αίματος και του κνησμού είναι φτωχός. Αυτήν την περίοδο, υπάρχει μεγάλη συζήτηση ως προς τη σχέση των προαναφερθέντων παραγόντων με το νεφρικό κνησμό. Αν και μερικοί υποστηρίζουν ότι η ένταση του κνησμού συσχετίζεται με το βαθμό της ουραιμικής ξηροδερμίας, 36,38 λείπουν τα πειραματικά στοιχεία για να αποδείξουν αυτή την άποψη. 39 Η σχέση μεταξύ ουραιμικού κνησμού και ορολογικών δεικτών είναι επίσης αμφισβητήσιμη. Μερικές μελέτες εμπλέκουν χαμηλότερα επίπεδα τρανσφερίνης, αυξημένη CRP και αυξημένη άλφα-1 γλυκοπρωτεΐνη στους ασθενείς που κάνουν αιμοδιάλυση και παρουσιάζουν κνησμό συγκριτικά με ασθενείς χωρίς κνησμό. 29 Πρόσφατα, συζητιέται η σημασία μεσαίων/μεγαλομοριακών τοξινών και κυτταροκινών στα πλαίσια χρόνιου φλεγμονώδους περιβάλλοντος με αυξημένη ενεργοποίηση ευοδωτικών της φλεγμονής κυτταροκινών. 40,41 Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, πολυάριθμες προσεγγίσεις έχουν επιχειρηθεί για την ανακούφιση του νεφρικού κνησμού. Όπως τονίστηκε και στον χολοστατικό κνησμό, δεν υπάρχει εύκολη και καθολική λύση, η δε θεραπεία συχνά απαιτεί τη συμμετοχή πολλών ειδικοτήτων και δέον να εξατομικεύεται για τον κάθε ασθενή. Οι θεραπευτικές επιλογές μπορούν να χωριστούν ανάλογα με την οδό χορήγησης. Οι τοπικές θεραπείες αντιμετωπίζουν την ξηροδερμία και τις αλλαγές στην λειτουργία της κερατίνης στιβάδος (με την αυξανόμενη διαδερμική απώλεια νερού), η οποία πιθανόν να συμβάλλει στον κνησμό του τελικού σταδίου της νεφρικής νόσου. 35,38,42 Μαλακτικές ουσίες έχουν χρησιμοποιηθεί για πολλά έτη, χωρίς όμως βιβλιογραφική τεκμηρίωση. Αυτό μπορεί να οφείλεται και στην ποικιλία στη σύνθεση των μαλακτικών. Σε μία ανοικτή μη συγκριτική μελέτη εξετάστηκε μια υδατική κρέμα, που εφαρμόστηκε τοπικά δύο φορές καθημερινά, και υπήρξε σημαντική βελτίωση στου κνησμού σε 9 από τους 21 ασθενείς. 38 Η καψαισίνη έχει αναφερθεί ότι μειώνει την ουσία Ρ στους νευρώνες και είναι αποτελεσματική στη θεραπεία του κνησμού σε πολλές κλινικές μελέτες. 43 Η τοπική εφαρμογή λοσιόν πραμοξίνης 1%, δύο φορές καθημερινά για 4 εβδομάδες, έδειξε καλή αποτελεσματικότητα και σε μία διπλή τυφλή RCT: παρατηρήθηκε μείωση κατά 61% της έντασης του κνησμού, έναντι μείωσης 12% στην ομάδα ελέγχου. 34 Σε μια άλλη διπλή τυφλή RCT, το γάμμα-λινολενικό οξύ (κρέμα 2,2% που εφαρμόζεται μία φορά καθημερινά σε ολόκληρο το σώμα και 3 φορές καθημερινά στις κνησμώδεις περιοχές) μείωσε τα μέσα επίπεδα πόνου και κνησμού, σε 17 αιμοδιαλυόμενους ασθενείς. 44 Σχετικά με την κρέμα τακρόλιμους 0,03%, αν και μία πρώιμη κλινική μελέτη έδειξε ευνοϊκά αποτελέσματα, 45 μία πρόσφατη RTC δεν στήριξε αυτή την παρατήρηση. 46 Τοπικά στεροειδή έχουν χρησιμοποιηθεί σε ανέκδοτες σειρές ή μεμονωμένα δημοσιευμένα περιστατικά, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν οποιεσδήποτε συγκριτικές μελέτες, που να στοιχειοθετούν την αποτελεσματικότητά τους. Ôüìïò 24, Ôåý ïò 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2013

4 260 M. Γεροχρήστου, Π. Σταυρόπουλος Αν και πολυάριθμα συστηματικώς χορηγούμενα φάρμακα έχουν χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία του κνησμού, θα περιοριστούμε στα φάρμακα εκείνα που έχουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Τα p.o. αντισταμινικά χρησιμοποιούνται συχνά στη θεραπεία πολλών τύπων κνησμού, αλλά έχουν ελάχιστη αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση του νεφρικού κνησμού. 47 Υπάρχουν μερικές αξιοσημείωτες εξαιρέσεις: το κετοτιφαίνιο, (αντισταμινικό και σταθεροποιητής μαστοκυττάρων), μείωσε τον κνησμό (χωρίς αλλαγή των επιπέδων ισταμίνης πλάσματος) και στους 5 ασθενείς που πήραν το φάρμακο για 8 εβδομάδες σε μία μελέτη. 48 Ομοίως, η τερφενιδίνη, που απαγορεύθηκε από το FDA το 1997, ήταν επίσης αποτελεσματική. 49 Η γκαμπαμπεντίνη (κλασσικό αντιεπιληπτικό φάρμακο), έχει χρησιμοποιηθεί στην αντιμετώπιση νευροπαθητικών συνδρόμων πόνου και κνησμού, όπως η μεθερπητική νευραλγία, η διαβητική νευροπάθεια, η HIV νευροπάθεια, και ο βραχιονοκερκιδικός κνησμός Μια διπλή τυφλή RCT έδειξε ότι η χρήση 300 mg γκαμπαπετίνης μετά από αιμοδιάλυση 3 φορές εβδομαδιαίως επί τουλάχιστον 4 εβδομάδες, προκαλούσε σημαντική μείωση στα επίπεδα κνησμού, με πολλούς ασθενείς να αναφέρουν πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων, 56 ενώ μεταγενέστερες RCT έχουν τεκμηριώσει αυτά τα συμπεράσματα και προτείνουν ότι μία δόση 100 mg p.o. μετά από κάθε συνεδρία αιμοδιάλυσης είναι επαρκής να ελέγξει τα συμπτώματα και μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο νευροτοξικότητας Η δοξεπίνη (τρικυκλικό αντικαταθλιπτικό και αντι-h1 ισταμινικός αναστολέας), πέτυχε πλήρη ύφεση του κνησμού σε περίπου 50% των ασθενών (έναντι 10% στην ομάδα placebo) και βελτίωσης σε ένα πρόσθετο 30% όταν εφαρμοζόταν σε δόσεις 10 mg p.o. δύο φορές καθημερινώς για 1 εβδομάδα σε μια διπλή τυφλή RCT. 61 Η δοξεπίνη μπορεί επίσης να θεωρηθεί καλή επιλογή στους ασθενείς με νόσο τελικού σταδίου, δεδομένου ότι μπορεί ταυτόχρονα να ανακουφίσει άλλα κοινά συμπτώματα σε αυτή την ομάδα ασθενών (κατάθλιψη και αγχώδη διαταραχή). 62 Τα επίπεδα αίματος της δοξεπίνης πρέπει να παρακολουθούνται. Όπως στο χολοστατικό κνησμό, τα ψυχοτροπικά φάρμακα έχουν εξεταστεί για την αποτελεσματικότητα τους και στον νεφρικό κνησμό. Διάφορες μελέτες αναφέρουν διαφορετικές τιμές στα επίπεδα σεροτονίνης στους αιμοδιαλυόμενους ασθενείς και για αυτό, οι ανταγωνιστές υποδοχέων σεροτονίνης έχουν να επιδείξουν μεικτά αποτελέσματα στη θεραπεία του κνησμού. Η ονδασετρόνη (αναστολέας υποδοχέα σεροτονίνης τύπου 3 [5-HT3]) που δόθηκε p.o. 8 mg 3 φορές ημερησίως για 2 εβδομάδες σε μία RCT, δεν έδειξε καλύτερη αποτελεσματικότητα από το placebo, 66 αλλά ένας άλλος υπερεκλεκτικός 5-HT3 αναστολέας (γρανισετρόνη), όταν χορηγήθηκε p.o. 1 mg δύο φορές την ημέρα για 1 μήνα, έδειξε σημαντική μείωση στα μέσα επίπεδα κνησμού. 67 Η παρατήρηση στη Βραζιλία ότι η θαλιδομίδη μείωσε τον κνησμό σε αιμοδιαλυόμενους ασθενείς, οδήγησε σε μία διπλή τυφλή RCT που έδειξε ότι περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς που έλαβαν 100 mg θαλιδομίδης κάθε νύχτα για 1 εβδομάδα, ανέφεραν σημαντική μείωση των επιπέδων κνησμού (περίπου 75%- 80%). 68 Σε 2 ανεξάρτητες RCT, ο ενεργοποιημένος ξυλάνθρακας που δόθηκε σε 6 gr καθημερινά οδήγησε σε πλήρη ή μερική μείωση των συμπτωμάτων στους περισσοτέρους ασθενείς. 69,70 Το Primrose oil επίσης προκάλεσε μείωση στα υποκειμενικά επίπεδα κνησμού μετά από 6 εβδομάδες 2 g/ημ p.o. 71 Άλλοι ενδοφλέβιοι παράγοντες που έχουν δοκιμαστεί με ποικίλη επιτυχία περιλαμβάνουν IV λιδοκαΐνη (200 mg/ημ), την ηπαρίνη ( mg δύο φορές καθημερινά), και την ερυθροποιητίνη (36 units/kg 3 φορές εβδομαδιαίως). 72 Ήδη από το 1977, οι Gilchrest et al πρότειναν ότι η υπεριώδης φωτοθεραπεία είναι μία αποτελεσματική και ασφαλής θεραπευτική πρόταση έναντι του ουραιμικού κνησμού. 73 Από τότε, έχουν υπάρξει διάφορες μελέτες και πολλά μεμονωμένα δημοσιευμένα περιστατικά που υποστηρίζουν αυτήν τη θεωρία και που διευκρινίζουν ότι η ακτινοβολία UV-B, και όχι UV-A, είναι πολύτιμη στη θεραπεία του κνησμού Δέον να σημειωθεί, ότι έχουν υπάρξει ποικίλα αποτελέσματα με τη χρήση του στενού φάσματος UV-Β στην θεραπεία του ουρεμικού κνησμού. 77, 78 Οι εναλλακτικές μέθοδοι θεραπείας που περιλαμβάνουν την σάουνα, τον βελονισμό, και τα ομοιοπαθητικά φάρμακα, έχουν βρεθεί να βελτιώνουν τα συμπτώματα του κνησμού στη νεφρική ανεπάρκεια. 35,79-82 Τέλος, η νεφρική μεταμόσχευση μπορεί να είναι η έσχατη λύση σε περιπτώσεις εμμένοντος βασανιστικού κνησμού σε αυτή την κατηγορία ασθενών. 37,83 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Savin, J.A., How should we define itching? J Am Acad Dermatol, 1998; 39(2 Pt 1): Zollner, G., M. Trauner, Mechanisms of cholestasis. Clin Liver Dis, 2008; 12:1-26, vii. 3. Kremer, A.E., et al., Pathogenesis and treatment of pruritus in cholestasis. Drugs, 2008; 68(15): ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

5 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΗΠΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ Heathcote, E.J., Management of primary biliary cirrhosis. The American Association for the Study of Liver Diseases practice guidelines. Hepatology, 2000; 31(4): Bergasa, N.V., Pruritus in primary biliary cirrhosis: pathogenesis and therapy. Clin Liver Dis, 2008;12(2): ; x. 6. Datta DV and S. Sherlock, Cholestyramine for long term relief of the pruritus complicating intrahepatic cholestasis. Gastroenterology, 1966; 50(3): Tandon P, et al. The efficacy and safety of bile Acid binding agents, opioid antagonists, or rifampin in the treatment of cholestasis-associated pruritus. Am J Gastroenterol, 2007; 102: Ghent C.N., S.G. Carruthers, Treatment of pruritus in primary biliary cirrhosis with rifampin. Results of a doubleblind, crossover, randomized trial. Gastroenterology, 1988; 94(2): Khurana S., P. Singh. Rifampin is safe for treatment of pruritus due to chronic cholestasis: a meta-analysis of prospective randomized-controlled trials. Liver Int, 2006; 26(8): Ghent C.N. Pruritus of cholestasis is related to effects of bile salts on the liver, not the skin. Am J Gastroenterol, 1987; 82(2): Terg R, et al. Efficacy and safety of oral naltrexone treatment for pruritus of cholestasis, a crossover, double blind, placebo-controlled study. J Hepatol, 2002; 37(6): Spivey JR, et al. Methionine-enkephalin concentrations correlate with stage of disease but not pruritus in patients with primary biliary cirrhosis. Am J Gastroenterol, 1994; 89(11): Bernstein J.E. and R. Swift, Relief of intractable pruritus with naloxone. Arch Dermatol, 1979; 115(11): Bergasa N.V. et al. Effects of naloxone infusions in patients with the pruritus of cholestasis. A double-blind, randomized, controlled trial. Ann Intern Med, 1995; 123(3): Wolfhagen F.H. et al. Oral naltrexone treatment for cholestatic pruritus: a double-blind, placebo-controlled study. Gastroenterology, 1997; 113(4): Jones EA, J. Neuberger and N.V. Bergasa, Opiate antagonist therapy for the pruritus of cholestasis: the avoidance of opioid withdrawal-like reactions. QJM, 2002; 95(8): Wikstrom B. et al. Kappa-opioid system in uremic pruritus: multicenter, randomized, double-blind, placebo-controlled clinical studies. J Am Soc Nephrol, 2005; 16(12): Browning J., B. Combes and M.J. Mayo. Long-term efficacy of sertraline as a treatment for cholestatic pruritus in patients with primary biliary cirrhosis. Am J Gastroenterol, 2003; 98(12): Zylicz Z. et al. Paroxetine in the treatment of severe nondermatological pruritus: a randomized, controlled trial. J Pain Symptom Manage, 2003; 26(6): Gong Y., et al. Ursodeoxycholic acid for primary biliary cirrhosis. Cochrane Database Syst Rev, 2008;3:CD Bergasa N.V., et al. Gabapentin in patients with the pruritus of cholestasis: a double-blind, randomized, placebocontrolled trial. Hepatology, 2006; 44(5): Bergasa N.V. et al. Pilot study of bright-light therapy reflected toward the eyes for the pruritus of chronic liver disease. Am J Gastroenterol, 2001; 96(5): Hanid M.A. and A.J. Levi. Phototherapy for pruritus in primary biliary cirrhosis. Lancet, 1980; 2(8193): Cerio R., et al. A combination of phototherapy and cholestyramine for the relief of pruritus in primary biliary cirrhosis. Br J Dermatol, 1987; 116(2): Robinson-Bostom L. and J.J. DiGiovanna. Cutaneous manifestations of end-stage renal disease. J Am Acad Dermatol, 2000; 43(6):975-86;quiz Udayakumar P., et al. Cutaneous manifestations in patients with chronic renal failure on hemodialysis. Indian J Dermatol Venereol Leprol, 2006; 72(2): Hajheydari Z. and A. Makhlough. Cutaneous and mucosal manifestations in patients on maintenance hemodialysis: a study of 101 patients in Sari, Iran. Iran J Kidney Dis, 2008; 2(2): Zucker I., et al. Prevalence and characterization of uremic pruritus in patients undergoing hemodialysis: uremic pruritus is still a major problem for patients with end-stage renal disease. J Am Acad Dermatol, 2003; 49(5): Melo N.C., et al. Pruritus in hemodialysis patients: the problem remains. Hemodial Int, 2009; 13(1): Patel T.S., B.I. Freedman and G. Yosipovitch. An update on pruritus associated with CKD. Am J Kidney Dis, 2007; 50(1): Weisshaar E., U. Matterne and T. Mettang. How do nephrologists in haemodialysis units consider the symptom of itch? Results of a survey in Germany. Nephrol Dial Transplant, 2009; 24(4): Tessari G., et al. The impact of pruritus on the quality of life of patients undergoing dialysis: a single centre cohort study. J Nephrol, 2009; 22(2): Narita I., et al. Etiology and prognostic significance of severe uremic pruritus in chronic hemodialysis patients. Kidney Int, 2006; 69(9): Young T.A., et al. A pramoxine-based anti-itch lotion is more effective than a control lotion for the treatment of uremic pruritus in adult hemodialysis patients. J Dermatolog Treat, 2009; 20(2): Lugon J.R. Uremic pruritus: a review. Hemodial Int, 2005; 9(2): Khopkar U. and S. Pande. Etiopathogenesis of pruritus due to systemic causes: Implications for treatment. Indian J Dermatol Venereol Leprol, 2007; 73(4): Chou F.F. et al. A study on pruritus after parathyroidectomy for secondary hyperparathyroidism. J Am Coll Surg, 2000; 190(1): Morton C.A., et al. Pruritus and skin hydration during dialysis. Nephrol Dial Transplant, 1996; 11(10): Kato A. et al. Pruritus and hydration state of stratum corneum in hemodialysis patients. Am J Nephrol, 2000; 20(6): Ôüìïò 24, Ôåý ïò 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2013

6 262 M. Γεροχρήστου, Π. Σταυρόπουλος 40. Stam F., et al. Impaired renal function is associated with markers of endothelial dysfunction and increased inflammatory activity. Nephrol Dial Transplant, 2003; 18(5): Kimmel M., et al. The role of micro-inflammation in the pathogenesis of uraemic pruritus in haemodialysis patients. Nephrol Dial Transplant, 2006; 21(3): Nielsen T., K.E. Andersen and J. Kristiansen. Pruritus and xerosis in patients with chronic renal failure. Dan Med Bull, 1980; 27(6): Tarng D.C., et al. Hemodialysis-related pruritus: a doubleblind, placebo-controlled, crossover study of capsaicin 0.025% cream. Nephron, 1996; 72(4): Chen Y.C., W.T. Chiu and M.S. Wu. Therapeutic effect of topical gamma-linolenic acid on refractory uremic pruritus. Am J Kidney Dis, 2006; 48(1): Pauli-Magnus C., et al. Short-term efficacy of tacrolimus ointment in severe uremic pruritus. Perit Dial Int, 2000; 20(6): Duque M.I. et al. Lack of efficacy of tacrolimus ointment 0.1% for treatment of hemodialysis-related pruritus: a randomized, double-blind, vehicle-controlled study. J Am Acad Dermatol, 2005; 52(3 Pt 1): Manenti L, P. Tansinda and A. Vaglio. Uraemic pruritus: clinical characteristics, pathophysiology and treatment. Drugs, 2009; 69(3): Francos G.C., et al. Elevated plasma histamine in chronic uremia. Effects of ketotifen on pruritus. Int J Dermatol, 1991; 30(12): Russo G.E. et al. [Pruritus in chronic uremic patients in periodic hemodialysis. Treatment with terfenadine (an antagonist of histamine H1 receptors)]. Minerva Urol Nefrol, 1986; 38(4): Mizoguchi H. et al. New therapy for neuropathic pain. Int Rev Neurobiol, 2009; 85: Sandercock D. et al. Gabapentin extended release for the treatment of painful diabetic peripheral neuropathy: efficacy and tolerability in a double-blind, randomized, controlled clinical trial. Diabetes Care, 2009; 32(2):e Hahn K., et al. A placebo-controlled trial of gabapentin for painful HIV-associated sensory neuropathies. J Neurol, 2004; 251(10): Winhoven S.M., I.H. Coulson and W.W. Bottomley. Brachioradial pruritus: response to treatment with gabapentin. Br J Dermatol, 2004; 150(4): Gilron I., et al. Nortriptyline and gabapentin, alone and in combination for neuropathic pain: a double-blind, randomised controlled crossover trial. Lancet, 2009; 374(9697): Irving G., et al. Efficacy and tolerability of gastric-retentive gabapentin for the treatment of postherpetic neuralgia: results of a double-blind, randomized, placebo-controlled clinical trial. Clin J Pain, 2009; 25(3): Gunal A.I. et al. Gabapentin therapy for pruritus in haemodialysis patients: a randomized, placebo-controlled, double-blind trial. Nephrol Dial Transplant, 2004; 19(12): Manenti L., A. Vaglio and P.P. Borgatti Gabapentin as a therapeutic option in uremic pruritus. Kidney Int, 2008; 73(4):512; author reply Naini A.E. et al. Gabapentin: a promising drug for the treatment of uremic pruritus. Saudi J Kidney Dis Transpl, 2007; 18(3): Manenti L., et al. Gabapentin in the treatment of uremic itch: an index case and a pilot evaluation. J Nephrol, 2005; 18(1): Razeghi E., et al. Gabapentin and uremic pruritus in hemodialysis patients. Ren Fail, 2009; 31(2): Pour-Reza-Gholi F., et al. Low-dose doxepin for treatment of pruritus in patients on hemodialysis. Iran J Kidney Dis, 2007; 1(1): Feighner J., et al. Double-blind comparison of doxepin versus bupropion in outpatients with a major depressive disorder. J Clin Psychopharmacol, 1986; 6(1): Weisshaar E., et al. Plasma serotonin and histamine levels in hemodialysis-related pruritus are not significantly influenced by 5-HT3 receptor blocker and antihistaminic therapy. Clin Nephrol, 2003; 59(2): Weisshaar E. et al., Antipruritic effects of two different 5-HT3 receptor antagonists and an antihistamine in haemodialysis patients. Exp Dermatol, 2004; 13(5): Balaskas E.V. et al. Histamine and serotonin in uremic pruritus: effect of ondansetron in CAPD-pruritic patients. Nephron, 1998; 78(4): Murphy M. et al. A randomized, placebo-controlled, double-blind trial of ondansetron in renal itch. Br J Dermatol, 2003; 148(2): Layegh P. et al. Effect of oral granisetron in uremic pruritus. Indian J Dermatol Venereol Leprol, 2007; 73(4): Silva S.R. et al. Thalidomide for the treatment of uremic pruritus: a crossover randomized double-blind trial. Nephron, 1994; 67(3): Pederson J.A. et al. Relief of idiopathic generalized pruritus in dialysis patients treated with activated oral charcoal. Ann Intern Med, 1980; 93(3): Giovannetti S. et al. Oral activated charcoal in patients with uremic pruritus. Nephron, 1995; 70(2): Yoshimoto-Furuie K. et al. Effects of oral supplementation with evening primrose oil for six weeks on plasma essential fatty acids and uremic skin symptoms in hemodialysis patients. Nephron, 1999; 81(2): De Marchi S. et al. Relief of pruritus and decreases in plasma histamine concentrations during erythropoietin therapy in patients with uremia. N Engl J Med, 1992; 326(15): Gilchrest B.A. et al. Relief of uremic pruritus with ultraviolet phototherapy. N Engl J Med, 1977; 297(3): Rivard J. and H.W. Lim. Ultraviolet phototherapy for pruritus. Dermatol Ther, 2005; 18(4): Gilchrest B.A. et al. Ultraviolet phototherapy of uremic pruritus. Long-term results and possible mechanism of action. Ann Intern Med, 1979; 91(1): Blachley J.D. et al. Uremic pruritus: skin divalent ion con- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

7 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΗΠΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ 263 tent and response to ultraviolet phototherapy. Am J Kidney Dis, 1985; 5(5): Ada S. et al. Treatment of uremic pruritus with narrowband ultraviolet B phototherapy: an open pilot study. J Am Acad Dermatol, 2005; 53(1): Hsu M.M. and C.C. Yang. Uraemic pruritus responsive to broadband ultraviolet (UV) B therapy does not readily respond to narrowband UVB therapy. Br J Dermatol, 2003; 149(4): Gao H., W. Zhang and Y. Wang. Acupuncture treatment for 34 cases of uremic cutaneous pruritus. J Tradit Chin Med, 2002; 22(1): Duo LJ. Electrical needle therapy of uremic pruritus. Nephron, 1987; 47(3): Cavalcanti A.M. et al. Effects of homeopathic treatment on pruritus of haemodialysis patients: a randomised placebo-controlled double-blind trial. Homeopathy, 2003; 92(4): Snyder D. and J.P. Merrill. Sauna baths in the treatment of chronic renal failure. Trans Am Soc Artif Intern Organs, 1966; 12: Altmeyer P. et al. [Normalization of uremic skin changes following kidney transplantation]. Hautarzt, 1986; 37(4): Áë ëç ëï ãñá ößá: M. Γεροχρήστου Κρατική Κλινική, Íï óï êï ìåßï Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Á. Óõã ãñüò, Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ, Αθήνα Ôüìïò 24, Ôåý ïò 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2013

8

9 Eνδιαφέρουσα Περίπτωση Νόσος Darier Πολίτου Μ. Μπαγεώργου Φ. Σταματάκης X. Αυγερινού Γ. A Πανεπιστημιακή Κλινική, Νοσ/μείο Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων Α. Συγγρός, Αθήνα Ðå ñß ëç øç Pαρουσιάζεται μια ιδιαίτερη περίπτωση νόσου Darier στην οποία εκτός από τις χαρακτηριστικές για τη νόσο υπερκερατωσικές βλατίδες και πλάκες εμφανίζονται φυσσαλίδες και πομφόλυγες. Πρόκειται δηλαδή για τη φυσαλιδοπομφολυγώδη κλινική παραλλαγή της νόσου Darier, που είναι εξαιρετικά σπάνια και επομένως ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Summa ry Darier Disease Politou M., Bageorgou F., Stamatakis Ch., Avgerinou G. We present an interesting case of Darier disease that except for the typical hyperkeratotic follicular papules and plaques expected to be seen in such a patient, she also appeared with scattered blisters and bullae all over her body. Vesiculo-bulllous Darier disease is really rear and thus interesting. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Nόσος Darier, νόσος Darier-White, θυλακική υπερκεράτωση, θυλακική δυσκεράτωση, φυσαλιδοπομφολυγώδης νόσος Darier. KEY WORDS Darier disease, Darier-White disease, follicular hyperkeratosis, follicular dyskeratosis, vesiculobullous Darier disease. EΙΣΑΓΩΓH Η νόσος Darier ή θυλακική δυσκεράτωση ή θυλακική υπερκεράτωση (dyskeratosis follicularis, keratosis follicularis) πρωτοπεριγράφηκε από τους Darier και White ανεξάρτητα το Πρόκειται για μια σπάνια γενοδερματοπάθεια που κληρονομείται με τον αυτοσωμικό επικρατούντα χαρακτήρα και χαρακτηρίζεται κλινικά από θυλακικές υπερκερατωσικές βλατίδες και πλάκες με σμηγματορροϊκή κατανομή και, ιστολογικά, από απώλεια της συνοχής των κυττάρων της επιδερμίδας (ακανθόλυση) και δυσκεράτωση. 1,2 Ο επιπολασμός της νόσου υπολογίζεται σε 1: στην Σκωτία έως 1: στη Γερμανία. 2,3 Οι ασθενείς εμφανίζουν φυσιολογικό προσδόκιμο επιβίωσης και δεν επηρεάζεται από την πορεία της νόσου η οποία είναι βραδεία και με προοδευτική εξέλιξη, ενώ οι άντρες φαίνεται ότι έχουν πιο βαριά προσβολή από τις γυναίκες. 2,4 Αποτελεσματική θεραπεία αποτελούν τα παράγωγα της βιταμίνης Α και η τοπική χρήση κερατολυτικών και/ή κορτικοστερεοειδών. 6,7 Υπερτροφικές βλάβες έχουν επίσης αντιμετωπιστεί επιτυχώς με χειρουργική εκτομή αλλά και με laser, ακτινοθεραπεία, Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 24: , 2013

10 266 Μ. Πολίτου, Φ. Μπαγεώργου, Χ. Σταματάκης, Γ. Αυγερινού υπεριώδη ακτινοβολία, με μικρότερη όμως αποτελεσματικότητα. 7,8,9,10 ΠΑΡΟΥΣIΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟY Ασθενής γυναίκα, 62 ετών, με νόσο Darier από ηλικία 8 ετών προσήλθε στα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου Ανδρέας Συγγρός αιτιώμενη έξαρση της νόσου της από δεκαημέρου. Πράγματι, η ασθενής εισήχθη στην πανεπιστημιακή κλινική του νοσοκομείου μας και κατά την κλινική εξέταση παρατηρήθηκαν τα εξής: Υπερκερατωσικές καστανοκίτρινες ή στο χρώμα του δέρματος στερεές κνησμώδεις βλατίδες, μεγέθους κεφαλής καρφίδος μέχρι φακής κατά τόπους συρρέουσες σε πλάκες. Ορισμένες εκ των πλακών καλύπτονται από κιτρινόφαιη εφελκίδα και είναι δύσοσμες ιδιαιτέρως αυτές που εντοπίζονται στις παρατριμματικές περιοχές. Αναγνωρίζονται πολλαπλές δρυφάδες καθώς και ερύθημα. Οι βλάβες παρουσιάζουν τυπική σμηγματορροϊκή κατανομή και συγκεκριμένα καταλαμβάνουν την αριστερή και δεξιά ωμική ζώνη, τον τράχηλο, τις μηροβουβωνικές πτυχές, την πρόσθια επιφάνεια των μηρών και των κνημών άμφω και τους ιγνυακούς βόθρους (Εικόνες 1-9). Το δέρμα των άκρων χειρών είναι ελεύθερο βλαβών ενώ οι όνυχες φέρουν λευκωπές και ερυθρές γραμμώσεις, υπονύχια υπερκεράτωση, καθώς και την παθογνωμονική για τη νόσο σφηνοειδή εντομή σχήματος V στο ελεύθερο άκρο της ονυχιαίας πλάκας. Είναι δε εύθρυπτοι. Δεν παρατηρήθηκαν βλάβες στους βλεννογόνους ή το τριχωτό της κεφαλής. Åé êü íá 2 - Πολλαπλές υπερκερατωσικές βλατίδες και προκλητές λόγω του κνησμού εκδορές στο δεξί βραχίονα. Åé êü íá 1 - Διάσπαρτες υπερκερατωσικές βλατίδες και φυσαλίδες στον τράχηλο, την πρόσθια θωρακική χώρα και την ωμική ζώνη άμφω. Åé êü íá 3 - Πολλαπλές συρρέουσες βλατίδες αριστερής μασχαλιαίας χώρας. Χαρακτηριστικά προσβεβλημένοι όνυχες. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

11 ΝΌΣΟΣ DARIER 267 Åé êü íá 6 - Βλάβες κνημών. Åé êü íá 4 - Βλατίδες και φυσαλίδες στη δεξιά μασχαλιαία χώρα. Αυτό που κάνει όμως το συγκεκριμένο περιστατικό εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι η ύπαρξη, ευμεγεθών φυσαλίδων και τεταμένων μικρών πομφολύγων καθώς επίσης και διαβρώσεων που υποδηλώνουν την ύπαρξη πομφολύγων στις θέσεις αυτές. Η νόσος αναφέρεται ότι διαδράμει από την προεφηβική ηλικία (8 ετών) με σποραδικές εξάρσεις και υφέσεις και ήπια κλινική συμπτωματολογία. Ιστολογικά η διάγνωση τεκμηριώθηκε πολύ αργότερα σε ηλικία 29 ετών. Ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι ενώ η νόσος επί χρόνια εκδηλωνόταν μόνο με τις τυπικές υπερκερατωσικές κνησμώδεις βλατίδες με σμηγματορροϊκή κατανομή, τα τελευταία 5 χρόνια η νόσος έχει αλλάξει μορφή καθώς στις τυπικές βλάβες έχουν προστεθεί φυσαλίδες και πομφόλυγες. Η ασθενής είχε ακολουθήσει διάφορες φαρμακευτικές αγωγές όπως πρεδνιζολόνη και ασιτρετίνη σε χαμη- Åé êü íá 5 - Πολλαπλές βλατίδες συρρέουσες σε πλάκες και χαρακτηριστικές ευμεγέθεις φυσαλίδες και διαβρώσεις στις θέσεις προϋπαρχόντων πομφολύγων στην οπίσθια επιφάνεια των κνημών. Åé êü íá 7 - Πομφόλυγες και διαβρώσεις στην έξω επιφάνεια της δεξιάς κνήμης. Ôüìïò 24, Ôåý ïò 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2013

12 268 Μ. Πολίτου, Φ. Μπαγεώργου, Χ. Σταματάκης, Γ. Αυγερινού Åé êü íá 8 - Διαβρώσεις πομφόλυγες δεξιάς κνήμης κατά τόπους αιμορραγικές. Åé êü íá 9 - Χαρακτηριστική τεταμένη πομφόλυγα και διαβρώσεις αριστερής κνήμης. λές δόσεις (10 mg/ημερησίως) καθώς και τοπική χρήση μαλακτικών και κερατολυτικών. Εκ του ατομικού αναμνηστικού η ασθενής πάσχει επίσης από σκλήρυνση κατά πλάκας και συγκεκριμένα από τη νόσο de vick από το 1992 και βρίσκεται υπό αγωγή με γ σφαιρίνη μία φορά το μήνα από πενταετίας. Επίσης εμφανίζει αρτηριακή υπέρταση από 7ετίας, υπό αγωγή με λοσαρτάνη 100 mg/ημερησίως. Έχει υποβληθεί σε σκωληκοειδεκτομή σε ηλικία 12 ετών. Τέλος, από το ατομικό της μαιευτικό ιστορικό αναφέρει τρεις φυσιολογικούς τοκετούς (1970, 1972, 1983). Εκ του οικογενειακού ιστορικού δεν αναφέρεται η ύπαρξη κάποιας δερματοπάθειας. Κατά την εισαγωγή της στην κλινική έγινε ο απαραίτητος κλινικοεργαστηριακός έλεγχος ο οποίος ανέδειξε τα εξής: Εργαστηριακός έλεγχος Γεν. Αίματος: κφ Βιοχημικές εξετάσεις ορού Γλυκόζη: 83 mg/dl, Ουρία: 42 mg/dl, Κρεατινίνη: 0,9 mg/dl, Ουρικό οξύ: 3,8 mg/dl, Χολερυθρίνη Ολική: 0,80 mg/dl, Χολερυθρίνη άμεση: 0,20 mg/dl, Χολερυθρίνη έμμεση: 0,60 mg/dl, Λευκώματα ολικά (ΤP): 7,6 g/dl, Λευκωματίνες: 3,9 g/dl, Σφαιρίνες: 3,7 g/dl, Λευκωματικό πηλίκο: 1,05, Αλκαλική φωσφατάση: 83 U/I, SGOT: 27 U/I, SGPT: 38 U/I, γ GT:23 U/I, LDH: 222 U/I, CK: 259 U/I, Ασβέστιο: 9,5 mg/dl, Φώσφορος: 4,9 mg/dl, Νάτριο: 138 mmol/i, Κάλιο: 4,6 mmol/i, Χλωριούχα: 104 mmol/i, Ολικά πεπτίδια: 530 mg/dl. Τριγλυκερίδια 82 mg/dl Χοληστερόλη 224 mg/dl LDL χοληστερόλη 134 mg/dl HDL 7 χοληστερόλη 4 mg/dl Αθηρωματικός δείκτης 3,0 ΤΚΕ 40, CRP (-) Ορολογικός Έλεγχος: VDRL (-), HIV 1 EIA (-), HIV 2 EIA (-), HBsAg (-), Anti HCV (-). Άμεση αναζήτηση αντιγόνου απλού έρπητα από δερματική βλάβη: (-) προς αποκλεισμό ευλογιοειδούς εξανθήματος του Kaposi. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

13 ΝΌΣΟΣ DARIER 269 Åé êü íá 10 - Βλατίδες, φυσαλίδες και πομφόλυγες στην οπίσθια επιφάνεια του αριστερού βραχίονα της 40χρονης κόρης της ασθενούς. Ακτινογραφία θώρακος: Ινώδη στοιχεία πνευμόνων με επίταση των πυλών και του βρογχοαγγειακού δικτύου κυρίως κατά τα άνω πνευμονικά πεδία. Καρδιοθωρακικός δείκτης εντός φυσιολογικών ορίων Ιστολογική εξέταση: Υφή τεμαχίου δέρματος με υπερκεράτωση και παρουσία παραδόξων κερατινοκυττάρων με τάση αποκόλλησης σε λίγες θέσεις, ελάχιστες θέσεις σπογγίωσης σε φάση μετάπτωσης προς ακανθόλυση στις κατώτερες στιβάδες της επιδερμίδας. Μικρού βαθμού φλεγμονώδης διήθηση του άνω χορίου από λεμφοϊστιοκύτταρα με περιαγγειακή κυρίως κατανομή. Συμπέρασμα: Παρέχονται υπόνοιες προς όλως αρχόμενο πεμφιγοειδές νόσημα π.χ. Νόσος Darier. Θεραπευτική προσέγγιση: Η ασθενής ακολούθησε αγωγή με tb Neotigason σε δόση 35 mg/ημέρα για το πρώτο δεκαήμερο της νοσηλείας της καθώς και τοπική εφαρμογή μαλακτικών και κερατολυτικών. Το ίδιο διάστημα έλαβε αντιβιοτική αγωγή με κλαριθρομυκίνη σε δόση 500 mg δύο φορές ημερησίως λόγω δευτεροπαθούς βακτηριακής επιμόλυνσης των βλαβών. Για την αντιμετώπιση του κνησμού χορηγήθηκαν από του στόματος υδροξυζίνη και λεβοσετιριζίνη μία φορά ημερησίως. Μετά το πρώτο δεκαήμερο προστέθηκε στην αγωγή επικουρικά μεθυλπρεδνιζολόνη και συγκεκριμένα tb Medrol 16 mg/ημέρα. Λόγω μη καλής ανταπόκρισης στον προαναφερθείσα αντιϊσταμινική αγωγή και λόγω εμφάνισης παρενεργειών από το κεντρικό νευρικό σύστημα (διέγερση) αντικαταστάθηκαν στην πορεία από υδροχλωρική δοξεπίνη, tb Sinequan πρωί και βράδυ. Η ασθενής εμφάνισε σημαντική κλινική βελτίωση με ύφεση του κνησμού και μερική αποδρομή των βλαβών. Η δόση της μεθυλπρεδνιζολόνης σταδιακά μειώθηκε μέχρι την έξοδο της ασθενούς από το νοσοκομείο ενώ η ασιτρετίνη συνεχίστηκε στην ίδια δοσολογία καθόλη τη διάρκεια της νοσηλείας της και για περαιτέρω 5 μήνες με μηνιαία κλινικοεργαστηριακή παρακολούθηση. Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας της η ασθενής παραπονέθηκε μόνο για ξηρότητα άκρων χειρών, ημιβλεννογόνων και βλεννογόνων, στα πλαίσια της θεραπείας με ασιτρετίνη. Το λιπιδαιμικό της προφίλ δεν επηρεάστηκε σημαντικά και δεν είχαμε σημαντική μεταβολή σε καμία άλλη βιοχημική η αιματολογική παράμετρο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ασθενής έχει κόρη 40 ετών, η οποία πάσχει επίσης από τη φυσαλιδοπομφολυγώδη μορφή της νόσου Darier (Εικόνες 10 & 11). Αναφέρεται δε χαρακτηριστικά ότι και στην κόρη η έναρξη της νόσου έγινε σε σχετικά μικρή ηλικία (9 ετών) και όπως και στη μητέρα στην αρχή η νόσος είχε την κλασσική κλινική μορφή. Δεν μπορεί η ασθενής να προσδιορίσει πόσα χρόνια εμφανίζει τη φυσαλιδοπομφολυγώδη μορφή της νόσου. Η δεύτερη ασθενής δεν ακολουθεί κάποια θεραπευτική αγωγή παρόλο που η παρουσία των βλαβών είναι εμφανής και ενοχλητική. Με πρωτοβουλία μας συστήθηκε στην κόρη έναρξη αγωγής με ισοτρετινοΐνη 0,5 mg/kgr σωματικού βάρους (ΒΣ) λόγω του ότι βρίσκεται σε αναπαραγωγική ηλικία καθώς και παρακολούθηση αυτής από την κλινική μας. Έγινε σύσταση για αυστηρά μέτρα αντισύλληψης καθόλη τη διάρκεια της θεραπείας της καθώς και για ένα μήνα μετά το τέλος αυτής. Συστήθηκε επίσης και στις δύο Åé êü íá 11 - Φυσαλίδες και μικρές δυσκερατωσικές βλατίδες στη μεσοστερνική χώρα της 40χρονης κόρης της ασθενούς. Ôüìïò 24, Ôåý ïò 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2013

14 270 Μ. Πολίτου, Φ. Μπαγεώργου, Χ. Σταματάκης, Γ. Αυγερινού ασθενείς αυστηρή αποφυγή έκθεσης στον ήλιο ή άλλων εκλυτικών παραγόντων της νόσου. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η νόσος Darier είναι μια σπάνια γενοδερματοπάθεια που οφείλεται σε μετάλλαξη του γονιδίου ATP2A2 στο χρωμοσώμα 12q23-12q24 που κωδικοποιεί την αντλία ATPάσης του ασβεστίου (SERCA2) στο σαρκο/ενδοπλασματικό δίκτυο. 11 Η μετάλλαξη μπορεί να κληρονομηθεί κατά τον επικρατούντα αυτοσωμικό χαρακτήρα μπορεί όμως και να επισυμβεί κατά την διάρκεια της ζωής ατόμων με ελεύθερο οικογενειακό ιστορικό (47%), όπως άλλωστε συνέβη και στην ασθενή μας. Ωστόσο θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι το ποσοστό των πραγματικών αυτόματων μεταλλάξεων μπορεί να υπερεκτιμάται καθώς η νόσος εμφανίζει ποικίλη διεισδυτικότητα. 12 Όχι σπάνια οι αρχικές βλάβες άλλοτε υποεκτιμούνται και άλλοτε διαγιγνώσκονται λαθεμένα. 13 Πολλώ δε μάλλον όταν η νόσος εκδηλώνεται με μία από τις σπάνιες κλινικές παραλλαγές και δεν υπάρχει αντίστοιχο οικογενειακό ιστορικό στον ασθενή. Το περιστατικό μας θεωρούμε ότι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και παρουσιάζεται λόγω της σπάνιας κλινικής παραλλαγής με την οποία εκδηλώνεται (φυσσαλιδοπομφολυγώδης μορφή) σε ασθενή με ελεύθερο οικογενειακό ιστορικό κάτι που δυσκολεύει περαιτέρω τη διάγνωση. Επιπλέον, θεωρούμε ιδιαίτερα ενδιαφέρον το ότι η θυγατέρα εμφανίζει την ίδια σπάνια κλινική παραλλαγή παρότι δε βρήκαμε αναφορά στη βιβλιογραφία για οικογενή εμφάνιση κάποιας από τις κλινικές παραλλαγές της νόσου. Αιτιολογία και παθογένεια Η ανακάλυψη ενός σημαντικού ενζύμου που συμμετέχει στο μεταβολισμό του ασβεστίου κατά την διαδικασία της ανώμαλης κερατινοποίησης αποδεικνύει τη σημασία των μετάλλων στην ομοιόσταση της επιδερμίδας. 14 H νόσος οφείλεται ακριβώς σε μετάλλαξη του γονιδίου ΑΤΡ2Α2 (χρωμόσωμα12q ) που κωδικοποιεί την αντλία ασβεστίου του ενδοπλασματικού δικτύου. Το αποτέλεσμα είναι, προβληματικά δεσμοσωμάτια και ανώμαλα συμπλέγματα τονοϊνιδίων-δεσμοσωματίων, οπότε έχουμε ακανθόλυση και ανώμαλη κερατινοποίηση. Η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αποτελεί καλά τεκμηριωμένο εκλυτικό παράγοντα. 15 Άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες αποτελούν το θερμό υγρό περιβάλλον, η εφίδρωση, το τραύμα, η τριβή το λίθιο. 1,2,7 Κλινικά ευρήματα Η νόσος ξεκινά αιφνίδια ήδη από την εφηβεία ή τη νεαρή ενήλικη ζωή (μέση ηλικία εμφάνισης 6 έως 20 έτη). Οι τυπικές βλάβες αποτελούνται από μικρές στέρεες υπερκερατωσικές βλατίδες που ποικίλλουν σε διάμετρο και καλύπτονται από ξηρές και σκληρές, καλά προσφυόμενες κεράτινες εφελκίδες καστανόχροες ή στο χρώμα του δέρματος. Οι δυσκερατωσικές αυτές βλατίδες μπορεί να συρρέουν σε πλάκες, έχουν δε, χαρακτηριστική σμηγματορροϊκή κατανομή. Αν αποκολλήσουμε την εφελκίδα καταλείπει μια διαύγαση με λέπι η και όχι. Οι βλατίδες γίνονται παχύτερες και πιο ευδιακριτές, ενώ παίρνουν μια πιο ρυπαρή εμφάνιση και χαρακτηριστική οσμή. Οι επιμολύνσεις δεν είναι σπάνιες. Στο 95% των περιπτώσεων προσβάλλονται οι άκρες χείρες. 1,4,16 Σε ότι αφορά στο τριχωτό της κεφαλής παρατηρούνται μεγάλες εφελκίδες, που μπορεί να οδηγήσουν και σε μικρή απώλεια τριχών, αν και όχι τόσο συχνά. Εκτός από το δέρμα η νόσος Darier προσβάλλει κυρίως το στοματικό βλεννογόνο (15%) και τους όνυχες. 17 Οι όνυχες εμφανίζουν ξηρότητα και ευθρυπτότητα, γραμμώσεις λευκού και ερυθρού χρώματος καθώς και υπονύχια υπερκεράτωση. Σφηνοειδής εντομή σχήματος V στο ελεύθερο άκρο της ονυχιαίας πλάκας αποτελεί παθογνωμικό σημείο της νόσου. Στο στοματικό βλεννογόνο μπορεί να παρατηρηθούν συρρέουσες λευκές βλατίδες στην υπερώα με κεντρική εμβάθυνση, αλλά και αλλού στο βλεννογόνο οι οποίες μπορεί να επεκταθούν. Αντίστοιχη εικόνα μπορεί να δούμε και στο βλεννογόνο του κόλπου χωρίς όμως να επηρεάζεται η κυτταρολογική εξέταση κολπικού επιχρίσματος κατά Παπανικολάου. Εκτός από τις προαναφερθείσες τυπικές εκδηλώσεις της νόσου σημειώνονται και οι εξής κλινικές παραλλαγές: φυσαλιδοπομφολυγώδης υπερτροφική συστηματική τμηματική μορφή 18,19 H τελευταία οφείλεται σε γενετικό μωσαϊκισμό και υποδιαιρείται σε δύο τύπους. Στον τύπο 1 όπου παρατηρείται ετερόπλευρη εμφάνιση βλαβών σε κάποιο σημείο του σώματος κατά μήκος των γραμμών του Blashke. 18,19 Ο τύπος 2, πρόκειται κατ ουσία για γενικευμένη μορφή η οποία όμως εμφανίζει χαρακτηριστική γραμμική επίταση των βλαβών σε κάποιο σημείο του σώματος. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

15 ΝΌΣΟΣ DARIER 271 Διαφορική διάγνωση Η κλασική μορφή θα πρέπει να διαφοροδιαγνωστεί από σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, ακμή και καντιντίαση. Η διαβρωτική-πομφολυγώδης μορφή από μολυσματικό κηρίο, καντιντίαση, κοινή πέμφιγα, καλοήθη οικογενή πέμφιγα (νόσος Hailey-Hailey) και ιστιοκυττάρωση από κύτταρα του Langerhans. Η μορφή των άκρων από μυρμηκιώδη ακροκεράτωση του Hopf (Acrokeratosis verruciformis του Hopf) και ομαλές μυρμηγκιές. Επί προσβολής του τριχωτού της κεφαλής η διαφορική διάγνωση της νόσου Darier θα πρέπει να γίνει από τον άχωρα ή την αμιαντώδη πιτυρίαση (pitiriasis amiantacea). Ιστολογική εικόνα Δεν είναι παθογνωμονική. Παρατηρείται ακανθόλυση, με σχάση της επιδερμίδας πάνω από τη βασική στιβάδα και ανώμαλη κερατινοποήηση (παρακεράτωση, υπερκεράτωση). Στην κοκκώδη και ακανθωτή στιβάδα εντοπίζονται «στρογγυλά σωμάτια» (μεγάλα κύτταρα με διαυγές κενοτοπιώδες κυτταρόπλασμα και σκουρόχρωμους-ανώμαλους πυρήνες) και «κόκκοι» (συρρίκνωση του κυτταροπλάσματος των ανωτέρω κυττάρων), που αποτελούν κατ' ουσία δυσκερατωσικά κερατινοκύτταρα. 11 Στην κερατίνη στιβάδα παρατηρείται ποικιλία ανώμαλων κερατινοποιημένων κυττάρων. Ο άμεσος ανοσοφθορισμός αποβαίνει αρνητικός. Διάγνωση Η διάγνωση γίνεται βάσει της κλινικής εικόνας, του ιστορικού (ατομικού και οικογενειακού), της ιστολογικής εικόνας καθώς και της μοριακής ανάλυσης της μετάλλαξης στο γονίδιο ΑΤΡ2Α2. Θεραπεία Το δέρμα σε ασθενείς που πάσχουν από τη συγκεκριμένη νόσο είναι πολύ ευαίσθητο και αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά το σχεδιασμό του θεραπευτικού σχήματος. Ήπια κερατολυτικά και τοπικά ρετινοειδη 20 χαμηλής συγκέντρωσης προτείνονται. Η τοπική χρήση 5-FU καθώς και τοπικών αναστολέων καλσινευρίνης (primecrolimus) έχει δώσει καλά αποτελέσματα. 21,22 Σε κάποιους δε ασθενείς οι τοπικές εγχύσεις βοτουλινικής τοξίνης Α, οδήγησε σε υποστροφή των εντοπισμένων στην υπομαζική περιοχή βλαβών. 23 Η φωτοδυναμική θεραπεία (PDT) με 5-αμινολεβουλενικό οξύ (5-ALA) είναι υποσχόμενη. 24 Αν απαιτείται χορήγηση ασιτρετίνης από το στόμα πρέπει να προτιμηθούν χαμηλές δόσεις διότι οι παρενέργειες υψηλών δόσεων ( π.χ. ξηρότητα) μπορεί να επιδεινώσουν την νόσο. Προτείνεται έναρξη με 10 έως 25 mg ημερησίως και προοδευτική αύξηση έως 0,6 mg/kg ΒΣ. Εναλλακτικώς, μπορεί να χορηγηθεί ισοτρετινοΐνη σε δόση 0,5 έως 1 mg/kgr ΒΣ. Επειδή οι επιμολύνσεις δεν είναι σπάνιες θα πρέπει να δίνονται προληπτικά τοπικά αντισηπτικά, ενώ και η από του στόματος λήψη αντιβιοτικών είναι συχνά απαραίτητη. Μικρή δόση συστηματικών κορτικοστεροειδών μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να είναι χρήσιμη. Αντιική θεραπεία επί λοιμώξεως με HSV θεωρείται απαραίτητη για την πρόληψη εμφάνισης ευλογιοειδούς εξανθήματος του Kaposi. Οι εντοπισμένες έντονα υπερκερατωσικές βλάβες μπορεί να αντιμετωπιστούν με δερμοαπόξεση ή θεραπεία με laser, καθώς και χειρουργικά με συμβατική τεχνική ή τεχνική Mohs. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Sehgal VN, Srivastava G. Darier s (Darier- White) disease/ keratosis follicularis. Int J Dermatol 2005; 44: Cooper SM, Burge SM. Darier s disease: Epidemiology, pathophysiology and management. Am J Clin Dermatol 2003; 4: Tavadia S, Mortimer E, Munro CS. Genetic epidemiology of Darier's disease: a population study in the west of Scotland. Brit J Dermatol 2003;146(1):DOI: /j x 4. Woo SM, Won CH, Cho S. Darier's disease: variable clinical presentation and a fatal outcome. Clin Exp Dermatol 2009; 34(5): Kassar S, Tounsi-Kettiti H, Charfeddine C, et al. Histological characterization of Darier's disease in Tunisian families. J Eur Acad Dermatol Venereol 2009; 23(10): Eimer L, Lagodin C, Bonavia P, et al. Darier-White disease treated with oral isotretinoin. Arch Argent Pediatr 2011; 109(4):e Klausegger A, Laimer M, Bauer JW. Darier disease. Hautarzt 2013; 64(1): Ahcan U, Dolenc-Voljc M, Zivec K, Zorman P. The surgical treatment of hypertrophic intertriginous Darier's disease. J Plast Reconstr Aesthet Surg 2009;62(11):e Minsue Chen T, Wanitphakdeedecha R, Nguyen TH. Carbon dioxide laser ablation and adjunctive destruction for Darier-White disease (keratosis follicularis). Dermatol Surg 2008; 34(10): Kittridge A, Wahlgren C, Fuhrer R, et al. Treatment of recalcitrant Darier's disease with electron beam therapy. Dermatol Ther 2010;23(3): Kassar S, Tounsi-Kettiti H, Charfeddine C, et al. Histologi- Ôüìïò 24, Ôåý ïò 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2013

16 272 Μ. Πολίτου, Φ. Μπαγεώργου, Χ. Σταματάκης, Γ. Αυγερινού cal characterization of Darier's disease in Tunisian families. J Eur Acad Dermatol Venereol 2009; 23(10): Ferris T, Lamey PJ, and Rennie JS. Darier's disease: oral features and genetic aspects. Bri Dent J 1990; 168(2): Chacon GR, Wolfson DJ, Palacio C, et al. Darier's disease: a commonly misdiagnosed cutaneous disorder. J Drugs Dermatol 2008;7(4): Wang Y, Bruce AT, Tu C, et al. Protein aggregation of SER- CA2 mutants associated with Darier disease elicits ER stress and apoptosis in keratinocytes. J Cell Sci 2011; 124: Otley CC, Momtaz K. Induction of Darier-White disease with UVB radiation in a clinically photo-insensitive patient. J Am Acad Dermatol 1996;34(5 Pt 2): Mahboob A, Yaqub F, Shahzad Z, et al. Classical presentation of Darier's disease: a rare disorder of keratinisation. J Ayub Med Coll Abbottabad 2010;22(3): Bernabe DG, Kawata LT, Beneti IM, et al. Multiple white papules in the palate: oral manifestation of Darier's disease. Clin Exp Dermatol 2009;34:e270-e Uche-Holub E, Ritter M, Helbig D, et al. Segmental type 1 manifestation of Darier disease. An example of cutaneous mosaicism. Hautarz 2012;63(10): Yusuf SM, Mohammed AZ, Uloko AE: Type 2 segmental Darier's disease in a twelve-year-old Nigerian male--a case report. Niger J Med 2009;18(4): Perez-Carmona L, Fleta-Asin B, Moreno-Garcia-Del-Real C, et al. Successful treatment of Darier's disease with topical pimecrolimus. Eur J Dermatol 2011;21: Schmidt H, Ochsendorf FR, Wolter M, et al. Topical 5- fluorouracil in Darier disease. Br J Dermatol 2008; 158(6): Perez-Carmona L, Fleta-Asin B, Moreno-Garcia-Del-Real C, et al. Successful treatment of Darier's disease with topical pimecrolimus. Eur J Dermatol 2011;21: Kontochristopoulos G, Katsavou AN, Kalogirou O, et al. Botulinum toxin type A: an alternative symptomatic management of Darier's disease. Dermatol Surg 2007; 33(7): Exadaktylou D, Kurwa HA, Calonje E, et al. Treatment of Darier's disease with photodynamic therapy. Br J Dermatol 2003;149(3): Dicken CH, Bauer EA, Hazen PG, et al. Isotretinoin treatment of Darier's disease. J Am Acad Dermatol 1982;6(4 Pt 2 Suppl): Áë ëç ëï ãñá ößá: M. Πολίτου Íï óï êï ìåßï Á. Óõã ãñüò, Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ, Αθήνα ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

17

18

19 Aνασκόπηση H κρέμα πιμεκρόλιμους στην αντιμετώπιση δύσκολων δερματολογικών νοσημάτων εκτός της ατοπικής δερματίτιδας Κοντοχριστόπουλος Γ. Κουρής Α. Δερματολογική Κλινική ΕΣΥ, Νοσ/μείο Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Η πιμεκρόλιμους είναι μια μακρολακτάμη, παράγωγο της ασκομυκίνης με αντιφλεγμονώδη και ανοσοτροποποιητική δράση που ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων της καλσινευρίνης. Η χρήση της αναπτύχθηκε κατά την προσπάθεια να ανακαλυφθούν εναλλακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση δερματοπαθειών που δεν ανταποκρίνονταν στις συμβατικές θεραπείες. Σημαντικό της πλεονέκτημα είναι η αποφυγή των ανεπιθύμητων ενεργειών από την χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών. Η κρέμα πιμεκρόλιμους 1% έχει ως κύρια ένδειξη την ατοπική δερματίτιδα, παρουσιάζει όμως ισχυρή δράση και σε άλλες μορφές δερματίτιδας ή φλεγμονώδεις δερματοπάθειες. Summa ry Pimecrolimus Cream for the Management of Diffucult Skin Diseases Except Atopic Dermatitis Κontochristopoulos G., Kouris A. Pimecrolimus is an ascomycin macrolactam derivative with immunomodulatory and anti-inflammatory activity that belongs to the class of calcineurin inhibitors. It was developed in the attempt to discover alternatives for dealing with skin diseases who did not respond to conventional therapies. An important advantage is the avoidance of adverse effects from the use of topical corticosteroids. Pimecrolimus 1% cream is approved for atopic dermatitis, and also has a great potential in other types of dermatitis or inflammatory skin diseases. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Πιμεκρόλιμους, άλλες δερματοπάθειες KEY WORDS Pimecrolimus, inflammatory skin diseases ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πιμεκρόλιμους είναι ημισυνθετικό παράγωγο της ασκομυκίνης. Αποτελεί ειδικό αναστολέα της καλσινευρίνης που του επιτρέπει τοπική εφαρμογή. Ο μοριακός της τύπος είναι C 43 H 68 CINO 11 και το μοριακό της βάρος g/mol. 1 Αναστέλλει την ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων, την παραγωγή προφλεγμονωδών κυτταροκινών (IL-2, IL-3, IL-4, IL- 5, IL-10, IFN-γ, TNF-α) και ασκεί αντιφλεγμονώδη και ανοσορυθμιστική δράση. 2 Η πιμεκρόλιμους δεν στοχεύει μόνο τα Τ-λεμφοκύτταρα αλλά και τα μαστοκύτταρα αναστέλλοντας την μεταγραφή και απελευθέρωση των κυτταροκινών, καθώς και την απελευθέρωση σεροτονίνης και β-εξοζαμινιδάσης. Η πιμεκρόλιμους είναι είκοσι φορές πιο λιπόφιλη από τη τακρόλιμους, ένα άλλο αναστολέα της καλσινευρίνης που ανήκει στην οικογένεια των παραγώγων της ασκομυκίνης. Η ισχυρή λιπόφιλη φύση της πιμεκρόλιμους επιτρέπει χαμηλή διείσδυση μέσω του δέρματος, με Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 24: , 2013

20 276 Γ. Κοντοχριστόπουλος, Α. Κουρής ελάχιστο κίνδυνο συστηματικής απορρόφησης. Σε αντίθεση με τα τοπικά κορτικοστεροειδή, η τοπική χρήση αναστολέων της καλσινευρίνης δεν παρουσιάζει κανένα κίνδυνο εμφάνισης ατροφίας του δέρματος ακόμα και σε ευαίσθητες περιοχές όπως το πρόσωπο, ο λαιμός και τα γεννητικά όργανα. 1 Η τοπική χρήση της κρέμας πιμεκρόλιμους παρότι έχει ένδειξη χορήγησης στην ατοπική δερματίτιδα, μπορεί να παρουσιάσει δυνητικά οφέλη και σε διάφορες άλλες δερματοπάθειες. 3 Στο παρόν άρθρο γίνεται συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας στις θεραπευτικές εφαρμογές της κρέμας πιμεκρόλιμους 1% σε φλεγμονώδεις παθήσεις του δέρματος πέρα από την ατοπική δερματίτιδα. ΣΜΗΓΜΑΤΟΡΡOΪΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα δερματοπάθεια που χαρακτηρίζεται από ερύθημα, απολέπιση και κνησμό. Εντοπίζεται σε περιοχές πλούσιες σε σμηγματογόνους αδένες, όπως το πρόσωπο, ο θώρακας και το τριχωτό της κεφαλής. Η αιτιολογία της δεν έχει απόλυτα διευκρινιστεί. Εμπλέκεται ανοσολογικός μηχανισμός καθώς και ο μύκητας Malassezia furfur (Pityrosporum ovale). Συνήθως αντιμετωπίζεται με αντιμυκητιασικά και τοπικά κορτικοστεροειδή, όμως η παρατεταμένη χρήση των κορτικοστεροειδών στο πρόσωπο μπορεί να οδηγήσει σε τηλεαγγειεκτασίες, ατροφία και περιστοματική δερματίτιδα. Η χρήση της κρέμας πιμεκρόλιμους 1% σε ασθενείς με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα έχει άριστη αποτελεσματικότητα (>90%) στον κνησμό, την απολέπιση και το ερύθημα, ταχεία ανταπόκριση, και ανοχή συγκρίσιμη με εκείνη των τοπικών κορτικοστεροειδών. 4-6 Επιτρέπει μεγάλα διαστήματα ύφεσης της νόσου και παρουσιάζει ηπιότερες υποτροπές συγκριτικά με τα τοπικά κορτικοστεροειδή. 7-9 Σε μια τυχαιοποιημένη διπλή-τυφλή μελέτη σε δείγμα 96 ασθενών με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, παρατηρήθηκε ύφεση συμπτωμάτων, όπως το ερύθημα και η απολέπιση από την δεύτερη εβδομάδα χορήγησης. 10 Επίσης, σε τυχαιοποιημένη διπλή-τυφλή μελέτη 40 ασθενών με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα δεν σημειώθηκε σημαντική διαφορά μεταξύ της κρέμας πιμεκρόλιμους 1% και της κρέμας υδροκορτιζόνης 1% σχετικά με την ανταπόκριση στη θεραπεία και τη συχνότητα των υποτροπών της νόσου. 11 Σε ανοιχτή μελέτη 19 ασθενών με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα στο πρόσωπο και στο στέρνο υπό αγωγή με πιμεκρόλιμους παρατηρήθηκε πλήρης κάθαρση σε ποσοστό 63%, 100%, 47% και 52% των ασθενών στο τέλος της 1, 3, 6, και 9 εβδομάδας αντίστοιχα. 12 Σε ανοιχτή μελέτη 5 αφροαμερικανών ασθενών με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα στο πρόσωπο και συνοδό υποχρωμία, η τοπική εφαρμογή κρέμας πιμεκρόλιμους 1% δυο φορές την ημέρα για 16 εβδομάδες, απέδωσε σημαντική μείωση της βαρύτητας της νόσου σε όλους τους ασθενείς. 13 Σε ανοιχτή μελέτη 20 ασθενών με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, η κρέμα πιμεκρόλιμους 1% και η κρέμα βαλεριανικής βηταμεθαζόνης είχαν εξίσου υψηλή αποτελεσματικότητα. 14 Αξίζει να σημειωθεί ότι η πιμεκρόλιμους πλην των άλλων μηχανισμών δράσης εμφανίζει και αντιμυκητιασική δράση με αναστολή πολλαπλασιασμού του μύκητα Malassezia furfur. 15 ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΕΘΙΣΤΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΕΠΑΦΗ Η αλλεργική και η ερεθιστική δερματίτιδα από επαφή είναι συχνές δερματοπάθειες που επηρεάζουν σημαντικά την επαγγελματική και προσωπική ζωή των ασθενών. Τα τοπικά κορτικοστεροειδή αποτελούν τη βάση της θεραπείας. Θεραπεία με 0,1% βαλεριανική βηταμεθαζόνη και πιμεκρόλιμους 0,6% σε 66 ασθενείς με αλλεργία στο νικέλιο είχαν εξίσου καλά αποτελέσματα. 16 Τυχαιοποιημένη συγκριτική με placebo μελέτη σε 294 ασθενείς με δερματίτιδα χειρών, έδειξε σημαντικά μεγαλύτερη βελτίωση με πιμεκρόλιμους, ενώ σημειώθηκε καλή ανοχή με ήπιο κνησμό στο 0,76% των ασθενών. Η εφαρμογή γινόταν με κλειστή περίδεση πρωί-βράδυ για δυο εβδομάδες. 17 Σε άλλη τυχαιοποιημένη διπλή-τυφλή μελέτη 48 ασθενών με ερεθιστική δερματίτιδα χειρών και εφαρμογή πιμεκρόλιμους 1% δύο φορές την ημέρα για 6 εβδομάδες παρατηρήθηκε καλή ανταπόκριση και ύφεση των συμπτωμάτων. 18 Επίσης, σε ανοιχτή μελέτη 13 ασθενών με ερεθιστική δερματίτιδα χειρών και εφαρμογή με κλειστή περίδεση πρωίβράδυ της κρέμας πιμεκρόλιμους διαπιστώθηκε σημαντική βελτίωση της κλινικής τους εικόνας. 19 Σε πρόσφατη τυχαιοποιημένη διπλή-τυφλή μελέτη συγκριτική με placebo σε 652 ενήλικες ασθενείς με ήπια-μέτρια δερματίτιδα χειρών χορηγήθηκε η κρέμα πιμεκρόλιμους 1% πρωί-βράδυ για 6 εβδομάδες. Σημειώθηκε σημαντική μείωση του κνησμού στην ομάδα που ελάμβανε πιμεκρόλιμους, χωρίς να αναφερθούν ανεπιθύμητες ενέργειες. 20 Η χρήση πιμεκρόλιμους στην αλλεργική και την ερεθιστική δερματίτιδα από επαφή φαίνεται ότι αποτελεί μια πολύ ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.)

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Πέννυ Εμμανουήλ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Η ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα είναι μια χρόνια κνησμώδης δερματοπάθεια κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Παπαδοπούλου Δ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Παπαδοπούλου Δ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Παπαδοπούλου Δ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άρρεν ενήλικας 49 ετών παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ Κοινή δερματική νόσος που οδηγεί σε αποχρωματισμό Σημαντική η ψυχολογική υποστήριξη. Γνώση προγνωστικών παραγόντων. ΑΡΝΗΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΟΥ Οξύς δερματικός λύκος Υποξύς δερματικός λύκος Χρόνιος δερματικός λύκος Δισκοειδής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφική Ενημέρωση

Βιβλιογραφική Ενημέρωση Βιβλιογραφική Ενημέρωση Bιβλιογραφική Ενημέρωση Ιωαννίδης Δ. Bακιρλής Ε. Καθηγητής Δερματολογίας, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Λέκτορας Δερματολογίας, Νοσοκομείο Αφροδισίων και

Διαβάστε περισσότερα

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α' Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Θυλακίτιδα -Περιθυλακίτιδα Ορισμός Θυλακίτιδα Παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ Μιχάλης Κακέπης Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ουλωτική αλωπεκία, εννοούμε μία ομάδα σπανίων διαταραχών, που καταστρέφουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Στόγιου Π. Πετανίδης Σ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Στόγιου Π. Πετανίδης Σ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Στόγιου Π. Πετανίδης Σ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Α Παν/κή Δερματολογική Κλινική, ΝΟσ. Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων Α. Συγγρός ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ Click to edit Master subtitle style Η αλλεργικότερη ατοπική νόσος Τι είναι; Το έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα διαταραχή της ανώτερης στιβάδας

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα Πολυξένη Ι. Αγοραστού ΙgG4 χολαγγειίτιδα (IAC) Η συνδυαζόμενη με ΙgG4 χολαγγειίτιδα (ΙΑC) είναι ένας όρος που προτάθηκε το 2007 από τους Bjornsson και συν. για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP Aσθενείς με ήπια συμπτώματα που δεν δημιουργούν πρόβλημα στις καθημερινές δραστηριότητες δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

'' Παιδο-δερματολογίας''

'' Παιδο-δερματολογίας'' ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Α. ΣΥΓΓΡΟΣ» Διευθύντρια: Καθηγήτρια Χ.Αντωνίου ΠΑΙΔΟ-ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Υπεύθυνη: Καθηγήτρια Α. Κατσαρού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δρ Δημήτρης Καπετάνος Γαστρεντερολογική Κλινική Γ.Ν. «Γεώργιος Παπανικολάου» Είναι απαραίτητη η πρόληψη; Κίνδυνος υποτροπής 60% σε 2 χρόνια Υψηλότερος τις

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ Ως χρόνιος κνησμός, ορίζεται ένας κνησμός ο οποίος διαρκεί περισσότερο από 6 εβδομάδες. Ο επιπολασμός του χρονίου κνησμού στο γενικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ HIV ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ AIDS: Σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας ρετροιός RNA (Lentivirus)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 7 1.1 Γενικά 8 1.2 Στιβάδες του Δέρματος 10 1.2.1 Επιδερμίδα 10 1.2.2 Χόριο 14 1.2.3 Υπόδερμα ή Υποδόριο Λίπος 17 1.3 Εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER Β ΚΛΙΝΙΚΗ, ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΚΑΤ, 1 Η οξεία γαγγραινώδης φλεγμονή του οσχέου με επέκταση στο περίνεο (σύνδρομο FOURNIER) αποτελεί μια σπάνια νόσο που εμφανίζεται συχνότερα σε

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαβητική Νεφροπάθεια Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Ο ΣΔ αποτελεί τη συχνότερη αιτία ΧΝΝ τελικού σταδίου Seminars in Dialysis 23: 129 133, 2010 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2013

ρ Έλενα Κουλλαπή 2013 ρ Έλενα Κουλλαπή 2013 Ορµονικά αίτια. Στην νόσο του Addison παρατηρείται µία βαθµιαία αύξηση τη µελάγχρωση που γίνεται εµφανή στι πτυχέ του δέρµατο των παλαµών και πελµάτων και στι πτυχέ του σώµατο, στι

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Μοριακή Βάση Γενετικών Ασθενειών Σύνδρομο Lesch-Nyhan Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Εισαγωγή Σπάνια (συνδεδεμένη με

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Τι είναι κοινό και τι όχι κατά την κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του ήπατος στο σκύλο και στη γάτα Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Η γάτα δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής 94 ετών Ίκτερική χροιά δέρματος-επιπεφυκότων με

Διαβάστε περισσότερα

M.D.Maria A. Kardasi

M.D.Maria A. Kardasi Πρόκειται για φλεγμονώδη δερματοπάθεια η οποία χαρακτηρίζεται από δέρμα με σμηγματόρροια, φαγέσορες κλειστούς & ανοικτούς φλύκταινες, κύστες, βλατίδες και πιθανότατα ουλές. Αφορά το πρόσωπο, το λαιμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή. ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης

Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή. ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Αιτία Προσέλευσης Ασθενής 45 ετών παραπέμπεται από το

Διαβάστε περισσότερα

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Αντώνης Βαρελιζίδης Ομοτ. Καθηγητής Δερματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Δ εν υπάρχει πιο πολυπρόσωπη δερματοπάθεια από την ψωρίαση.

Διαβάστε περισσότερα

Φυματίωση με νέα «πρόσωπα»

Φυματίωση με νέα «πρόσωπα» Φυματίωση με νέα «πρόσωπα» Φιλίππου Δ., Τιτόπουλος Ηρ., Κωνσταντίνου Ελ., Οικονόμου Δ. Πνευμονολογική & Θωρακοχειρουργική Κλινική Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο, Θεσσαλονίκη περιστατικό 1 στοιχεία ασθενούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Καρτερίδου Α. Παπαγεωργίου Μ. Κοτέλη Χ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Καρτερίδου Α. Παπαγεωργίου Μ. Κοτέλη Χ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Καρτερίδου Α. Παπαγεωργίου Μ. Κοτέλη Χ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άρρεν βρέφος ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα;

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, φλεγμονώδης κατάσταση του δέρματος με υφέσεις και εξάρσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα