Ηµέθοδος PageRank της Google και άλλα συστήµατα κατάταξης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ηµέθοδος PageRank της Google και άλλα συστήµατα κατάταξης"

Transcript

1

2 Amy N. Langville Carl D. Meyer Ηµέθοδος PageRank της Google και άλλα συστήµατα κατάταξης Ηεπιστήµητης κατάταξης στις µηχανές αναζήτησης Απόδοση στα ελληνικά: Αλέξανδρος Χορταράς Ιωάννης Παπαδόγγονας E-BOOK ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2011

3 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Ηράκλειο Κρήτης, Τ.Θ. 1527, Τηλ , , Fax: Αθήνα, Kleisovis 3, Τηλ , Fax: ΣΕΙΡΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΘΕΤΙΚΩΝΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ È ı ÓÙÂÛ ÂÈÚ Û: ˆÚÁÈÔÛ ºÚ. ˆÚÁ ÎÔappleÔ ÏÔÛ, πˆ ÓÓËÛ apple ÔÁÁÔÓ Û Τίτλος πρωτοτύπου: c 2006: c για την ελληνική γλώσσα: Απόδοση στα ελληνικά: Επιµέλεια έκδοσης: Σύµβουλος έκδοσης: Προσαρµογή L A TEX: Μακέτα εξωϕύλλου: Εκτύπωση - βιβλιοδεσία: Google s PageRank and Beyond: The Science of Search Engine Rankings Princeton University Press 2007 Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Αλέξανδρος Χορταράς Ιωάννης Παπαδόγγονας Ιωάννης Παπαδόγγονας ηµήτριος Κατσαρός David J. McClurkin Βάσω Αβραµοπούλου ΛΥΧΝΙΑ Τα σήµατα Google καιpagerankανήκουνστην Google Inc. ISBN

4

5 Περιεχόµενα Πρόλογος στην ελληνικήέκδοση Πρόλογος xi xiii Κεϕάλαιο 1. Εισαγωγή στις µηχανές ιστοαναζήτησης Σύντοµο χρονικό της ανάκτησης πληροϕοριών Επισκόπηση της παραδοσιακής ανάκτησης πληροϕοριών Ανάκτηση ιστοπληροϕοριών 11 Κεϕάλαιο 2. Ερπυσµός, ευρετηρίασηκαιεπεξεργασίαερωτηµάτων Ερπυσµός Το ευρετήριο περιεχοµένου Επεξεργασία ερωτηµάτων 27 Κεϕάλαιο 3. Κατάταξη ιστοσελίδων µε βάση τη δηµοϕιλία Η κατάσταση το Οι δύο αρχές λειτουργίας Ερωτηµατοανεξαρτησία 37 Κεϕάλαιο 4. Τα µαθηµατικά της µεθόδου PageRankτης Google Ο αρχικός τύπος άθροισης της µεθόδου PageRank Πινακική αναπαράσταση τωνεξισώσεωνάθροισης Τα προβλήµατα τηςεπαναληπτικήςδιεργασίας Λίγα στοιχεία από τη θεωρία των αλυσίδων Markov Οι αρχικές προσαρµογές στο βασικό µοντέλο Υπολογισµός του διανύσµατος PageRank Θεώρηµα και απόδειξη για το ϕάσµα του πίνακα Google 57 Κεϕάλαιο 5. Οι παράµετροι του µοντέλου PageRank Ο παράγοντας α Ο πίνακας υπερσυνδέσµων H Ο πίνακας τηλεµεταϕοράς E 62

6 viii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεϕάλαιο 6. Η ευαισθησίατουµοντέλου PageRank Ευαισθησία ως προς την παράµετρο α Ευαισθησία ως προς τον πίνακα H Ευαισθησία ως προς το διάνυσµα v T Άλλοι τρόποι ανάλυσης της ευαισθησίας Θεωρήµατα ευαισθησίας και αποδείξεις 82 Κεϕάλαιο 7. Το πρόβληµα PageRankως γραµµικόσύστηµα Ιδιότητες του πίνακα (I αs) Ιδιότητες του πίνακα (I αh) Απόδειξη για τη µορϕή αραιού γραµµικού συστήµατος του προβλήµατος PageRank 90 Κεϕάλαιο 8. Μεγάλης κλίµακας υλοποίηση της µεθόδου PageRank Αποθηκευτικός χώρος Κριτήριο σύγκλισης Ακρίβεια Εκκρεµείς κόµβοι Προσοµοίωση του κουµπιού οπισθοδρόµησης 102 Κεϕάλαιο 9. Επιτάχυνση του υπολογισµού του PageRank Προσαρµοζόµενη δυναµοµέθοδος Προέκταση Συσσωµάτωση Άλλες αριθµητικές µέθοδοι 117 Κεϕάλαιο 10. Ενηµέρωση τουδιανύσµατος PageRank Τα δύο προβλήµατα ενηµέρωσης και η ιστορία τους Επανεκκίνηση της δυναµοµεθόδου Προσεγγιστική ενηµέρωση µέσω προσεγγιστικής συσσω- µάτωσης Ακριβής συσσωµάτωση Ακριβής έναντι προσεγγιστικής συσσωµάτωσης Ενηµέρωση µέσω επαναληπτικής συσσωµάτωσης Προσδιορισµός της διαµέρισης Συµπεράσµατα 134 Κεϕάλαιο 11. Η µέθοδος κατάταξης ιστοσελίδων HITS Ο αλγόριθµος HITS Υλοποίηση του HITS Σύγκλιση της µεθόδου HITS 142

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ix 11.4 Παράδειγµα εϕαρµογής της µεθόδου HITS Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα της µεθόδου HITS Η σχέση του HITS µε τη βιβλιοµετρία Ερωτηµατοανεξάρτητη µέθοδος HITS Επιτάχυνση του HITS Η ευαισθησία του HITS 152 Κεϕάλαιο 12. Άλλες συνδεσµικές µέθοδοι κατάταξης ιστοσελίδων SALSA Υβριδικές µέθοδοι κατάταξης Κατάταξη µε βάση την κυκλοϕοριακή ροή 163 Κεϕάλαιο 13. Το µέλλον της ανάκτησης ιστοπληροϕοριών Ρυποδιαϕήµιση Εξατοµίκευση Συσταδοποίηση Νοήµονες πράκτορες Τάσεις και χρονοευαίσθητες αναζητήσεις Ιδιωτικότητα και λογοκρισία Συστήµατα ταξινόµησης για βιβλιοθήκες Σύµµιξη δεδοµένων 180 Κεϕάλαιο 14. Πηγές για την ανάκτηση ιστοπληροϕοριών Βασικές πηγές Πηγές για συστηµατικότερη µελέτη 182 Κεϕάλαιο 15. Μαθηµατικόςοδηγός Γραµµική άλγεβρα Θεωρία Perron Frobenius Αλυσίδες Markov Συµπλήρωση Perron Στοχαστική συµπλήρωση Λογοκρισία Συσσωµάτωση Αποσυσσωµάτωση 236 Κεϕάλαιο 16. Γλωσσάρι 239 Λεξικόβασικών όρων 247 Βιβλιογραϕία 255 Ευρετήριο 267

8 Πρόλογος στην ελληνική έκδοση Φανταστείτε µια βιβλιοθήκη που περιλαµβάνει µερικές δεκάδες ή ίσως και εκατοντάδες δισεκατοµµύρια έγγραϕα χωρίς κεντρική οργάνωση και χωρίς βιβλιοθηκάριους. Επιπλέον, ϕανταστείτε ότι καθένας µας είναι ελεύθερος να προσθέτει νέα έγγραϕα οποιαδήποτε χρονική στιγµή, χωρίς να ενηµερώνει κανέναν. Μπορεί να είµαστε σίγουροι ότι αυτή η τεράστια και άναρχη βάση δεδοµένων περιέχει πληροϕορίες που µας είναι χρήσιµες, τις οποίες επιθυµούµε να εντοπίσουµε µέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, αλλά πώς θα τοεπιτύχουµεαυτό; Το πρόβληµα ϕαίνεται µάλλον άλυτο. κι όµως, είναι το ίδιο ακριβώς πρόβληµα που παρουσιάζεται στον Παγκόσµιο Ιστό. Γνωρίζουµε συνεπώς ότι υπάρχει ήδη λύση: πρόκειται για τις «µηχανές αναζήτησης», που αποτελούν την πιο επιτυχηµένη και δηµοϕιλή εϕαρµογή του πεδίου της ανάκτησης ιστοπληροϕοριών. Μέχρι τα µέσατηςδεκαετίαςτου1990,οιµηχανέςαναζήτησης βαθµολογούσαν τη σπουδαιότητα του κάθε εγγράϕου, αλλά καιτησυνάϕειά του µε τοερώτηµα που υπέβαλλε ο κάθε χρήστης, µέσω της επεξεργασίας των λέξεων-κλειδιών (ή «κλειδωνυ- µίων») που περιείχε το έγγραϕο. Η τεχνική αυτή ήταν αναποτελεσµατική στη ϕύση της, και καθιστούσε τη µηχανήαναζήτησηςεύκολοθύµατωνρυποδιαϕηµιστώνιστοσελίδων. Την περίοδο εκείνη οι ιδρυτές της Google, Lawrence Page και Sergey Brin, είχαν την καινοτόµο ιδέα να ορίσουν τηνσπουδαιότηταµιας ιστοσελίδας αναδροµικά, συναρτήσει του αριθµού και της σπουδαιότητας των ιστοσελίδων οι οποίες υποδεικνύουν τη συγκεκριµένη ιστοσελίδα µέσω υπερσυνδέσµων. Αυτή η ιδέα υπήρξε η βάση του αλγορίθµουpagerank, πουείναι ηκαρδιάτηςµηχανήςαναζήτησηςτηςgoogle. Ο αλγόριθµος PageRank είναι µια πνευµατική ιδιοκτησία που έχτισε µια αυτοκρατορία, που συνεισϕέρει καθηµερινά στην ικανοποίηση εκατοµµυρίων «καταναλωτών πληρο- ϕορίας», και που έχει εµπνεύσει και συνεχίζει να εµπνέει πολλούς «εµπορικούς» ανταγωνιστές και πανεπιστηµιακούς ερευνητές. Το βιβλίο αυτό περιγράϕει κυρίως τον αλγόριθµο PageRank της Google, και εξηγεί πώς εντοπίζει σηµαντικές ιστοσελίδες µέσα από µια συλλογή δισεκατοµµυρίων ιστοσελίδων, αξιοποιώντας τη µεταξύ τους συνδεσµολογία. Περιγράϕει τη σχέση του αλγορίθµου µε τις ϕασµατικές ιδιότητες του πίνακα συνδεσµολογίας του Παγκόσµιου Ιστού, καθώς και µε τις µαρκοϕιανές αλυσίδες. Εκτός από τον PageRank, το βιβλίο περιγράϕει και άλλουςαλγορίθµουςκατάταξηςιστοσελίδων µε βάση την ανάλυση των υπερσυνδέσµων, όπως τον αλγόριθµο HITS και τον SALSA, ενώ παρέχει επίσης έναν εξαιρετικό οδηγόκαιένασχετικόγλωσσάριγιατουςµαθηµατικούςόρουςκαιταθεωρήµατα που είναι απαραίτητα για την κατανόηση των αντικειµένων του βιβλίου. Παρά τη µαθηµατική του ακρίβεια, όµως, τοβιβλίοδενπεριορίζεται στη παράθεση εννοιών

9 xii ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ γραµµικής άλγεβρας. Αν και αντικατοπτρίζει τη θεώρηση δυο µαθηµατικών των συγγραϕέων του για το τι είναι σηµαντικό στις µηχανές αναζήτησης του Παγκόσµιου Ιστού, δεν «βαλτώνει» µέσα στα µαθηµατικά. Ηελληνικήέκδοσητουβιβλίου έρχεται να καλύψει ένα κενό της ελληνικής βιβλιογραϕίας που αϕορά το ραγδαία αναπτυσσόµενο πεδίο της ανάκτησης ιστοπληροϕοριών. Είναι το πρώτο σχετικό σύγγραµµα στην ελληνική γλώσσα, και ένα πραγµατικό διαµάντι το οποίο είναι βέβαιο ότι θα αγαπηθεί ιδιαίτερα από «δασκάλους» και «µαθητές» προπτυχιακούς και µεταπτυχιακούς των σχολών Μαθηµατικών, Πληροϕορικής, και Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Η/Υ στα ελληνικά πανεπιστήµια. Οι µεταϕραστές του βιβλίου έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους ώστε να αποδώσουν ορθά στην ελληνική γλώσσα τους πολλούς τεχνικούς όρους που περιέχονται στο αρχικό αγγλικό κείµενο, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονανα είναι όροι δόκιµοι που θα επιβιώσουν στην ελληνική βιβλιογραϕία. Απολαύστε το! ηµήτριος Κατσαρός Ιούλιος 2010

10 Πρόλογος Στόχος Ως καθηγητές γραµµικής άλγεβρας η επιθυµία µας ήταν να γράψουµε ένα βιβλίο που θα βοηθήσει τους ϕοιτητές και το ευρύ κοινό να εκτιµήσουν και να κατανοήσουν µια από τις συναρπαστικότερες σύγχρονες εϕαρµογές της γραµµικής άλγεβρας: τη χρήση της συνδεσµοανάλυσης από τις µηχανές ιστοαναζήτησης. Πρόκειται για ένα εγγενώς ενδιαϕέρον, επίκαιρο καιαρκετάγνωστό θέµα. Λόγου χάριν, το βιβλίο απαντά στα ακόλουθα ενδιαϕέροντα ερωτήµατα: Πώς λειτουργούν οι µηχανές αναζήτησης; Γιατί είναι τόσο καλή η Google; Τι είναι µια βόµβα Google; Πώς µπορεί κανείς να βελτιώσει τη σειρά κατάταξης της οικοσελίδας του στην Teoma; Στόχος µας ήταν επίσης το βιβλίο αυτό να αποτελέσει µια ενιαία πηγή αναϕοράς για τις κατατάξεις τις οποίες υπολογίζουν οι µηχανές ιστοαναζήτησης. Για το συγκεκρι- µένο ζήτηµαέχουνγραϕτείπολλά, αλλάαυτήτηστιγµήτασχετικάστοιχεία βρίσκονται διεσπαρµένα σε διάϕορες τεχνικές αναϕορές, προδηµοσιεύµατα, πρακτικά συνεδρίων, άρθρα και οµιλίες. Στο βιβλίο αυτό προσπαθήσαµε να συνοψίσουµε, να αποσαϕηνίσουµε, να συµπυκνώσουµε και να οργανώσουµε θεµατικά τις πιο σύγχρονες εξελίξεις στο ζήτηµα της κατάταξης ιστοσελίδων. Σε ποιους απευθύνεται το βιβλίο Το βιβλίο έχει γραϕτεί για δύο διαϕορετικές κατηγορίες αναγνωστικού κοινού: για το ευρύτερο κοινό που ενδιαϕέρεται γενικά για επιστηµονικά ζητήµατα, και για τους τεχνικά καταρτισµένους αναγνώστες. Ο τίτλος απηχεί το τεχνικό περιεχόµενο του βιβλίου. Εκτός όµως από τις πληροϕορίες τεχνικού χαρακτήρα που περιέχει, προσπαθήσαµενα συµπεριλάβουµε και κάποια στοιχεία περισσότερο ψυχαγωγικού χαρακτήρα, καθώς και πιο προσιτά δεδοµένα σχετικά µε τις µηχανές αναζήτησης και τον τρόπο λειτουργίας τους. Τα µαθηµατικά Το βιβλίο αυτό έχει γραϕτεί µε τον ϕιλόδοξο στόχονα προσεγγίσει τόσο το ευρύ όσο και το εξειδικευµένο επιστηµονικό κοινό. Αν και η πλήρης κατανόηση της συνδεσµοανάλυσης απαιτεί εξοικείωση µε πολλές µαθηµατικές έννοιες, προσπαθήσαµε να κάνουµε το µεγαλύτερο µέρος του βιβλίου προσιτό στο ευρύ επιστηµονικό κοινό. Λόγου χάριν, το επίπεδο των µαθηµατικών εργαλείων, των τεχνικών λεπτοµερειών και των προαπαιτούµενων γνώσεων γίνεται προοδευτικά υψηλότερο από τα πρώτα προς τα επόµενα κεϕάλαια. Κατά συνέπεια, τα Κεϕάλαια 1-4, που εισάγουν τις έννοιες της

11 xiv ΠΡΟΛΟΓΟΣ ιστοαναζήτησης και της συνδεσµοανάλυσης, απευθύνονται στο ευρύτερο επιστηµονικό κοινό. Τα Κεϕάλαια 6, 9 και 10 έχουν έντονα µαθηµατικό χαρακτήρα. Το τελευταίο κεϕάλαιο, το Κεϕάλαιο 15, ο «Μαθηµατικός οδηγός», αποτελεί µια συνοπτική αλλά πλήρη πηγή αναϕοράς για όλες τις µαθηµατικές έννοιες που χρησιµοποιούνται στα προηγούµενα κεϕάλαια. Σε ολόκληρο το βιβλίο, οι βασικές µαθηµατικές έννοιες παρατίθενται σε σκιασµένα πλαίσια, ώστε να διακρίνονται ευκρινέστερα. Η συγκεντρωτική παρουσίαση των µαθηµατικών ορισµών και τύπων στο κεϕάλαιο 15 (αντί της αποσπασµατικής παράθεσής τους σε όλη την έκταση του κειµένου) µας έδωσε τη δυνατότητα να συγκροτήσουµε ένα βιβλίο που θααπολαύσουνκαι οι αναγνώστες µε υψηλή µαθηµατική κατάρτιση. Πιστεύουµε ότι χάρις στη συµβιβαστική αυτή προσέγγιση το εγχειρίδιο αυτό ανταποκρίνεται στις ανάγκες και των δύο κατηγοριών αναγνωστών, και του ευρύτερου και του εξειδικευµένου επιστηµονικού κοινού. Ένθετα Ένα ευχάριστο χαρακτηριστικό του βιβλίου είναι τα «Ένθετα», µικρά κείµενα στα οποία παρουσιάζονται διασκεδαστικές ειδήσεις, πρακτικές συµβουλές αναζήτησης, αστεία παραθέµατα και γλαϕυρές ιστορίες δικαστικών αντιπαραθέσεων. Ένθετα περιέχουν όλα τα κεϕάλαια, ακόµα καιτα πιο τεχνικά. Μετον ανάλαϕροχαρακτήρατους, τα Ένθετα αποτελούν συχνά ένα ιδανικό διάλειµµα µετά την έντονη πνευµατική προσπάθεια που απαιτεί η κατανόηση ενός µαθηµατικά απαιτητικού αποσπάσµατος του κειµένου. Τα σύντοµα Ένθετα παρατίθενται µέσα σε σκιασµένα πλαίσια, ενώ τα µακροσκελέστερα, που καταλαµβάνουν περισσότερες από µία σελίδες, οριοθετούνται µε οριζόντιες γραµµές και είναι τυπωµένα µε πλάγια στοιχεία. Ελπίζουµε ότι θα απολαύσετε αυτά τα διαλείµµατα. η συγγραϕή τους ήταν για µάς πραγµατική ευχαρίστηση. Υπολογισµοί και κώδικας Ηπλήρηςεµπέδωσηενόςγνωστικού αντικειµένου απαιτεί πειραµατισµό µε τις σχετικές έννοιες. Για αυτόν τον λόγο, θέλοντας να ενθαρρύνουµε και να διεγείρουµε τη διαδικασία του πειραµατισµού, ενσωµατώσαµε στο βιβλίο τµήµατα κώδικα MATLAB.Αν και οποιαδήποτε γλώσσα προγραµµατισµού θα ήταν κατάλληλη, επιλέξαµε τη MAT- LAB για τρεις λόγους: Πρώτον, διότι η αρχιτεκτονική αποθήκευσης πινάκων και οι «έτοιµες» εντολές της συγκεκριµένης γλώσσας προσϕέρονται ιδιαίτερα για την επεξεργασία των µεγάλων αραιών πινάκων που υπεισέρχονται στην συνδεσµοανάλυση. εύτερον, διότι, σε πανεπιστηµιακό επίπεδο, η MATLAB αποτελεί την ηγέτιδα δύναµηστηναγορά µαθηµατικού λογισµικού. Και τρίτον, διότι είναι ιδιαίτερα ϕιλική προς τον χρήστη. Τα προγράµµαταmatlab που περιέχει το βιβλίο έχουν διδακτικό χαρακτήρα, και δεν είναι κατάλληλα για πραγµατικές εϕαρµογές. Ελπίζουµε ότι ο πειρα- µατισµός µε αυτά τα προγράµµατα θα εµπνεύσει τους αναγνώστεςνακατασκευάσουν νέα µοντέλα και νέους αλγορίθµους. Ευχαριστίες Θα θέλαµε να ευχαριστήσουµε την Princeton University Press για την υποστήριξη αυτού του έργου. Η συνεργασία µας µε την αρχιεπιµελήτρια της PUP Vickie Kearn

12 ΠΡΟΛΟΓΟΣ xv ήταν ιδιαίτερα ευχάριστη. Vickie, σε ευχαριστούµε για τον άψογο συνδυασµό υποµονής και ήπιας πίεσης µε τον οποίο αντιµετώπισες την εργασία µας, και για την πρωτοϕανή εµπιστοσύνη που έδειξες σε αυτήν, δεδοµένου του επίκαιρου χαρακτήρα της. Ευχαριστούµε όλους όσους διάβασαν τα χειρόγραϕά µας και βελτίωσαν µε τις υποδείξεις τους αυτό το βιβλίο. Ευχαριστούµε επίσης τις οικογένειες και τους ϕίλους µας για την ενθάρρυνσή τους. Η περηϕάνια σας για µάς αποτελεί ισχυρή κινητήρια δύναµη. Αϕιέρωση Το βιβλίο αυτό το αϕιερώνουµε στους δασκάλους και στους µαθητές ολόκληρου του κόσµου. Η ενέργεια, ο οίστρος και η υποστήριξη που πηγάζει από τις σχέσεις αυτές µπορεί να εµπνεύσει σπουδαία έργα. Στην περίπτωσή µας δηµιούργησε όχι µόνο αυτό το βιβλίο αλλά, το σηµαντικότερο, και µια θαυµάσια συνεργασία και ϕιλία.

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στις µηχανές ιστοαναζήτησης 1.1 ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Στη σηµερινήεποχήυπάρχουνµουσείαγιαταπάντα τοµουσείοτουµπέιζµπολ, των παικτών του µπέιζµπολ, των ϕανατικών οπαδών των παικτών του µπέιζµπολ, µουσεία για τους παγκόσµιους πολέµους, για τις εθνικές συγκρούσεις, τις νοµικές διαµάχες και τις οικογενειακές βεντέτες. Παρά την πληθώρα µουσείων, όµως, δεν υπάρχει προς το παρόν κανένα µουσείο αϕιερωµένο στο αντικείµενο αυτού του βιβλίου, ένα µουσείο για την ανάκτηση πληροϕοριών και την ιστορία της. Υπάρχουν, βέβαια, συνα- ϕή µουσεία, όπως το Μουσείο Βιβλιοθηκών στο Boras της Σουηδίας, αλλά δεν υπάρχει κανένα µε αποκλειστικό θέµα την ανάκτηση πληροϕοριών. Ανάκτηση πληροϕοριών 1 είναι η διαδικασία αναζήτησης µέσα σε ένα σύνολο εγγράϕων για την κάλυψη κάποιας συγκεκριµένης πληροϕοριακής ανάγκης (που εκϕράζεται µε τη µορϕή ενός ερωτήµατος). Παρ ότι η ανάκτηση πληροϕοριών έχει συνδεθεί µε πρόσϕατες εξελίξεις οι οποίες υπήρξαν επακόλουθο της ανάπτυξης των υπολογιστών, στην πραγµατικότητα έχει µακρά και λαµπρή παράδοση. Για να τιµήσουµε αυτήν την παράδοση, προτείνουµε τη δηµιουργία ενός µουσείου αϕιερωµένου στην ιστορία της. Όπως όλα τα µουσεία, έτσι και το µουσείο της ανάκτησης πληροϕοριών περιέχει ορισµένα πολύ ενδιαϕέροντα εκθέµατα. Ας το περιηγηθούµε µαζί. Οι αρχαιότερες συλλογές εγγράϕων ήταν οι ζωγραϕικές απεικονίσεις σε τοιχώµατα σπηλαίων (σπηλαιογραϕίες). Ο κάτοικος των σπηλαίων που ενδιαϕερόταν να ψάξει σε µια συλλογή σπηλαιογραϕιών για να βρει την απάντηση σε κάποιο συγκεκριµένο πληροϕοριακό ερώτηµα έπρεπε να µετακινηθεί πεζός, να σταθεί µπροστά από κάθε εικόνα και να την παρατηρήσει. υστυχώς, δεν είναι εύκολο να βρούµε κάποια τέτοια εικόνα που να µην είναι µακάβρια, γι αυτό θα προχωρήσουµελίγοστονχρόνο. Πριν από την εϕεύρεση του χαρτιού, οι αρχαίοι Ρωµαίοι και Έλληνες κατέγραϕαν πληροϕορίες σε ρολά παπύρου. Ορισµένα ρολά από την αρχαία Ρώµη είχαν συνηµ- µένες επάνω τους ετικέτες. Οι ετικέτες αυτές ήταν µια αρχαία µορϕή των σηµερινών σηµειωµάτων τύπου Post-it και αποτελούν ένα εξαιρετικό έκθεµα για το µουσείο µας. Κάθε ετικέτα περιλάµβανε µια σύντοµη περίληψη του τυλιγµένου εγγράϕου, και επισυναπτότανγιανααπαλλάσσειτουςαναγνώστεςαπότονκόποναξετυλίγουν άσκοπα µακροσκελή άσχετα έγγραϕα. Οι περιλήψεις αυτές εµϕανίστηκαν και σε προϕορική µορϕή. Στην Ελλάδα του 5ου π.χ. αιώνα, κατά την έναρξη των θεατρικών έργων ο χορός απήγγελλε µια περίληψη των όσων θα διαδραµατίζονταν. Παρ ότι από τους 1 Οι όροι που εµϕανίζονται µε έντονα τυπογραϕικά στοιχεία παρατίθενται και ορίζονται επίσης στο Γλωσσάρι που βρίσκεται στο τέλος του βιβλίου

14 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΙΣΤΟΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ µηχανισµούς που χρησιµοποιούνταν στις ελληνικές και τις ρωµαϊκές βιβλιοθήκες δεν έχει διασωθεί κανένα συγκεκριµένο σύστηµα ταξινόµησης, είναι γνωστό ότι ένα άλλο βασικό εργαλείο ανάκτησης πληροϕοριών, οι πίνακες περιεχοµένων, εµϕανίστηκαν για πρώτη ϕορά στους ελληνικούς παπύρους τον 2ο π.χ.αιώνα.ταβιβλίαεϕευρέθηκαν πολλούς αιώνες αργότερα, όταν έγινε αναγκαία η χρήση ενός εναλλακτικού υλικού καταγραϕής. Όπως πιστεύεται, η Βιβλιοθήκη της Περγάµου (στη σηµερινή Τουρκία) απειλούσε να εκθρονίσει την ξακουστή Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας από τη θέση της καλύτερης βιβλιοθήκης του κόσµου, ισχυριζόµενη ότι διαθέτει τη µεγαλύτερη συλλογή παπύρων. Για τον λόγο αυτό οι Αιγύπτιοι διέκοψαν την προµήθεια παπύρου προς την Πέργαµο,καιέτσι οι Περγαµηνοίεϕηύραν µια εναλλακτική γραϕική ύλη, την περγαµηνή, η οποία κατασκευαζόταν από λεπτά στρώµατα δέρµατος ζώου (η λέξη περγαµηνή προέρχεται προϕανώς από τη λέξη Πέργαµος). Σε αντίθεση µε τον πάπυρο, ηπεργαµηνήδενµπορούσενατυλιχθείεύκολα, και έτσι οι αντιγραϕείς χειρογράϕων δίπλωναν τα ϕύλλα της και τα έραβαν σε βιβλία. Τα βιβλία αυτά διαρκούσαν περισσότερο από τους παπύρους και ήταν πιο εύχρηστα. Έτσι, σύντοµα αντικατέστησαν τα ρολά των παπύρων. Το υψηλό επίπεδο στο οποίοέϕτασε η συγγραϕική τέχνη,η ανθρώπινη γνώση και η τεκµηρίωση κατά την Ελληνική και τη Ρωµαϊκή περίοδο ακολουθήθηκε από τις συγκριτικά µηδαµινές επιδόσεις της εποχής του Μεσαίωνα. Την περίοδο εκείνη παράχθηκαν ελάχιστα αξιόλογα έγγραϕα, αϕού οι περισσότερες πληροϕορίες διαδίδονταν προϕορικά. Οι συλλογές εγγράϕων «καταγράϕονταν» στη µνήµη του καλύτερου αϕηγητή του χωριού. Οι προϕορικές παραδόσεις που περιέχονταν στα ποιήµατα, στα τραγούδια και στις προσευχές µεταδίδονταν από τη µια γενιά στην επόµενη. Ένα από τα πιο θρυλικά και µακροσκελήαϕηγήµατα είναιτο Beowulf,ένα έπος για τις περιπέτειες ενός Σκανδιναβού πολεµιστή του 6ου αιώνα. Εικάζεταιότι ο µύθοςαυτόςγεννήθηκε τον 7ο αιώνα και στη συνέχεια πέρασε από γενιά σε γενιά µέσα από το τραγούδι. Στο πέρασµα των αιώνων, οι τροβαδούροι τροποποίησαν και προσέθεσαν στίχους, ποιητική αδεία. Το ϕιλοπερίεργο παιδί που ήθελε να ακούσει ιστορίες για το τέρας Grendel περίµενε υποµονετικά όσο ο παραµυθάς έψαχνε µέσα στη µνήµη του για να βρει ακριβώς το σωστό µέρος της ιστορίας. Το αποτέλεσµα της αναζήτησης πληροϕοριών από το παιδί επηρεαζόταν, εποµένως, από τη σοϕία και την κρίση του µεσάζοντα παραµυθά. Ευτυχώς, η ανακάλυψη του χαρτιού, του καλύτερου µέσου καταγραϕής µέχρι και σήµερα, ανώτερου ακόµα και από την περγαµηνή, έδωσε νέα ώθηση στη γραπτή καταγραϕή των πληροϕοριών και των συλλογών εγγράϕων. Το Beowulf πέρασε από την προ- ϕορική στη γραπτή µορϕή γύρω στα 1000 µ.χ., µια ηµεροµηνία η οποία όµως µέχρι και σήµερα δεν είναι οµόϕωνα αποδεκτή από τους µελετητές. Αργότερα, οι µοναχοί, οι οποίοι διέθεταν τις δυσεύρετες ικανότητες της ανάγνωσης και της γραϕής,άρχισαν να αντιγράϕουν χειρόγραϕα σε ειδικές αίθουσες αντιγραϕής των µοναστηριών από την ανατολή µέχρι τη δύση του ηλίου. Τα έργα των αντιγραϕέων τοποθετούνταν στις µεσαιωνικές βιβλιοθήκες, οι οποίες αρχικά ήταν τόσο µικρές που δεν χρειαζόταν κανένα σύστηµα ταξινόµησης. Με τον καιρό, όµως, καθώς οι συλλογές µεγάλωσαν, καθιερώθηκε ο χωρισµός του περιεχοµένου σε τρεις οµάδες: θεολογικά έργα, κλασικοί συγγραϕείς της αρχαιότητας και σύγχρονα έργα για τις επτά τέχνες. Οι κατάλογοι αυτών των συλλογών και οι πίνακες περιεχοµένων των κλασικών έργων αποτελούν όµορϕα εκθέµατα από την εποχή του Μεσαίωνα για το µουσείο µας.

15 1.1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 3 Σταδιακά άρχισαν να δηµιουργούνται συλλογές εγγράϕων και σε διάϕορα άλλα γνωστικά πεδία. Αυτή η εξέλιξη επιταχύνθηκε δραστικά µε την εκ νέου ανακάλυψη της τυπογραϕίας από τον Johann Gutenberg το Οιπλούσιοιυπερηϕανεύονταν για τις ιδιωτικές τους βιβλιοθήκες, ενώ στις αρχές του 18ου αιώνα ιδρύθηκαν στην Αµερική δηµόσιες βιβλιοθήκες µε την παρότρυνση του Benjamin Franklin. Καθώς οι συλλογές τωνβιβλιοθηκών µεγάλωναν και γίνονταν προσβάσιµες στοκοινό, η επιθυ- µία για εστιασµένη αναζήτηση έγινε εντονότερη. Για την οµαδοποίηση εγγράϕων µε παρόµοιο θέµα χρησιµοποιήθηκαν ιεραρχικά συστήµατα ταξινόµησης. Η πρώτη χρήση ενός ιεραρχικού συστήµατος οργάνωσης αποδίδεται στον Ρωµαίο συγγραϕέα Βαλέριο Μάξιµο, ο οποίος χρησιµοποίησε το σύστηµα αυτό το 30 µ.χ. για να οργανώσει θεµατικά τα περιεχόµενα του βιβλίου του Factorum ac dictorum memorabilium libri IX («Εννέα βιβλία αξιοµνηµόνευτων πράξεων και αποϕθεγµάτων»). Παρά τα υποτυπώδη αυτά συστήµαταοργάνωσης, ο καλύτερος τρόπος για να αποκτήσει κανείς επακριβείς και ποιοτικές πληροϕορίες στο πλαίσιο κάποιας αναζήτησης παρέµενε η προϕορική ενηµέρωση και η συµβουλή του βιβλιοθηκάριου. Οι συλλογές εγγράϕων και η οργάνωσή τους ξεπέρασαν βέβαια ταόριατηςµνήµης ακόµα και του καλύτερου βιβλιοθηκάριου. Για την καταγραϕή των περιεχοµένων µιας συλλογής επινοήθηκαν συστηµατικότεροι τρόποι. Αξιοµνηµόνευτες κατασκευές που ανήκουν στο προτεινόµενο µουσείο ανάκτησης πληροϕοριών είναι κάποιοι κατάλογοι από τα περιεχόµενα προσωπικών βιβλιοθηκών ταξινοµηµένα κατά τίτλο και κατά συγγραϕέα, καθώς και παραδείγµατα του δεκαδικού συστήµατος Dewey (1872), του καταλόγου καρτών (αρχές της δεκαετίας του 1900), του µικροϕίλµ (δεκαετία του 1930)και του συστήµατος MARC (ακρωνύµιο της ϕράσης «MAchine Readable Cataloging», που σηµαίνει «µηχανικά αναγνώσιµη καταλογογράϕηση», δεκαετία του 1960). Αν και οι εϕευρέσεις αυτές αποτέλεσαν κάποια πρόοδο, η αναζήτηση πληροϕοριών δεν βρισκόταν ακόµη υπό τον πλήρη έλεγχο του ενδιαϕερόµενου. Για να προσεγγίσουµε περισσότερο αυτόν τον στόχο χρειάστηκε η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού υπολογιστή (δεκαετίες του 1940 και του 1950)και στη συνέχεια των µηχανογραϕικών συστη- µάτων αναζήτησης. Τα πρώτα µηχανογραϕικά συστήµατα αναζήτησης χρησιµοποιούσαν ειδική σύνταξη για ναανακτούναυτόµαταπληροϕορίεςγιαταβιβλίακαιταάρθρα που σχετίζονταν µε το ερώτηµα του χρήστη. υστυχώς, η µακροσκελής αυτή σύνταξη ουσιαστικά περιόριζε τη δυνατότητα αναζήτησης στον κύκλο των βιβλιοθηκάριων που ήταν ειδικά εκπαιδευµένοι στα συγκεκριµένα συστήµατα. Ένα από τα πρώτα δείγµατα αυτών των µηχανογραϕικών συστηµάτων αναζήτησης, π.χ. το σύστηµα SMART του Cornell (δεκαετία του 1960)[146], σίγουρα αξίζει µια θέση στο µουσείο της ανάκτησης πληροϕοριών. Το 1989,η εϕεύρεση που από τον επινοητή της Tim Berners-Lee ονοµάστηκε Παγκόσµιος Ιστός [79], έϕερε επανάσταση στον τρόπο αποθήκευσης,πρόσβασης καιαναζήτησης στις συλλογές εγγράϕων. Το µουσείο µας θα πρέπει ϕυσικά να περιλαµβάνει κάποια εκθέµατα και από αυτήν την επανάσταση, όπως π.χ. µια ιστοσελίδα, ένα απόσπασµα HTML και έναν-δυο υπερσυνδέσµους. Η εϕεύρεση των διασυνδεδεµένων συλλογών από έγγραϕα ήταν πραγµατικά πρωτότυπη εκείνη την εποχή, παρ ότι το 1945 οvannevarbush,οοποίοςείχεδιατελέσειδιευθυντήςτου Γραϕείου Επιστηµονικής Έρευνας και Ανάπτυξης, είχε προαναγγείλει την έλευσή τους στο περίϕηµο δοκίµιο του µε τίτλο «As We May Think» [43]. Στο δοκίµιο αυτό, ο Bush περιγράϕει το memex,

16 4 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΙΣΤΟΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ µια ϕουτουριστική µηχανή (µε εκπληκτικές οµοιότητες µε τους σηµερινούς προσωπικούς υπολογιστές και τον Ιστό) που µιµείται τις γνωστικές διεργασίες του ανθρώπου αϕήνοντας «συνειρµικάίχνη» µέσασεσυλλογέςεγγράϕων. Ύστερααπότέσσερεις δεκαετίες προόδου, τα αποµεινάρια του memex αποτέλεσαν τον σκελετό του Ιστού του Berners-Lee. Η δηµοσίευση του προϕητικού άρθρου του Bush στο περιοδικό LIFE συνοδευόταν και από ένα σχέδιο του memex (Εικόνα 1.1) κατασκευασµένο από έναν γραϕίστα και εγκεκριµένο από τον ίδιο τον Bush. Εικόνα1.1 Το σχέδιο του memex του Vannevar Bush όπως δηµοσιεύτηκε στο περιοδικό LIFE. Ηπρωτότυπηλεζάντααναϕέρει:«Τοmemex µε τη µορϕή γραϕείου εργασίας θα προσκοµίζει ακαριαία στα δάκτυλα του χειριστή του αρχεία και υλικό σχετικά µε οποιοδήποτε θέµα. Οι κεκλιµένες ηµιδιαϕανείς οθόνες προβάλλουν υπερ-µικροϕίλµ αρχειοθετηµένα κατά κωδικούςαριθµούς. Στο αριστερό µέρος υπάρχειένας µηχανισµός ο οποίος ϕωτογραϕίζειαυτόµατα σηµειώσεις, εικόνεςκαι επιστολές, καικατόπιν τις αρχειοθετεί για µελλοντική χρήση.» ΟΠαγκόσµιοςΙστόςαποτέλεσετουπέρτατοορόσηµοτηςέλευσηςτηςΕποχής της Πληροϕορίας και του τέλους της Βιοµηχανικής Εποχής. Παρά την επανάσταση, όµως, που έϕερε ο Ιστός στην αποθήκευση και την προσβασιµότητα των πληροϕοριών, οι χρήστες που επιχειρούσαν µια ιστοαναζήτηση κατέληγαν να πελαγοδροµούν. Έψαχναν την παροιµιώδη βελόνα µέσα σε έναν τεράστιο, συνεχώς διογκούµενο αχυρώνα πληροϕοριών, µε αποτέλεσµα να αισθάνονται περίπου όπως οι άνθρωποι στο διήγηµα του Χόρχε Λουίς Μπόρχες «Η Βιβλιοθήκη της Βαβέλ» (1941) [35], το οποίο περιγράϕει µια ϕανταστική, απέραντη βιβλιοθήκη. Όταν ανακοινώθηκε ότι η Βιβλιοθήκη περιείχε όλα τα βιβλία, η πρώτη αντίδραση ήταν µια εξωϕρενική ευτυχία. Όλοι οι άνθρωποι ένιωσαν κύριοι άθικτου και µυστικού θησαυρού. εν υπήρχε προσωπικό ή παγκόσµιο πρόβληµα που δε θα βρισκε την πειστική του λύση: σε κάποιο εξάγωνο.... Όπωςήτανϕυσικό,τηχαµένη ελπίδα διαδέχθηκε µια υπέρµετρη κατάθλιψη. Η βεβαιότητα πως κάπου, σε κάποιο ερµάριο κάποιου εξαγώνου, υπήρχαν ανεκτίµητα βιβλία και πως αυτά τα ανεκτίµητα βιβλία ήταν απρόσιτα, είχε καταντήσει σχεδόν αϕόρητη.

17 1.1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 5 Όπως και στη ϕανταστική Βιβλιοθήκη της Βαβέλ, µεγάλο µέρος των πληροϕοριών στη Βιβλιοθήκη του Ιστού παρέµεναν απρόσιτες. Οι πρώτες µηχανές ιστοαναζήτησης ελάχιστα µπορούσαν να αµβλύνουν την απογοήτευση των χρηστών.για να πραγµατοποιήσει ο χρήστης µια αναζήτηση, έπρεπε είτε να ταξινοµήσει διάϕορα θεµατικά ιεραρχηµένα αντικείµενα στη Yahoo, είτε να ϕιλτράρει τις πάµπολλες (συχνά χιλιάδες) ιστοσελίδες που επέστρεϕε η µηχανή αναζήτησης, επισκεπτόµενος τις σελίδες ο ίδιος ώστε να διαπιστώσει ποιες ήταν οι πιο συναϕείς µε τοερώτηµα.ορισµένοιχρήστες κατέϕευγαν στις αρχαιότερες τεχνικές αναζήτησης, την ανταλλαγή πληροϕοριών από στόµα σε στόµα και τη συµβουλή κάποιου ειδικού. Μάθαιναν για αξιόλογους ιστοτόπους από ϕίλους, και επισκέπτονταν ιστοτόπους που τους συνιστούσαν συνάδελϕοι που είχαν ήδη αϕιερώσει πολλές ώρες για αναζήτηση. Ηκατάστασηάλλαξε το 1998,ότανέκανετηνεµϕάνισήτηςστησκηνήτηςανάκτησης πληροϕοριών η συνδεσµοανάλυση [40, 106]. Οι πιο επιτυχηµένες µηχανές αναζήτησης άρχισαννα χρησιµοποιούν την συνδεσµοανάλυση, µια τεχνική που αξιοποιούσε τις επιπλέον πληροϕορίες που ενυπάρχουν στην υπερσυνδεσµοδοµή του Ιστού, για να βελτιώσουν την ποιότητα των αποτελεσµάτων των αναζητήσεων. Η ιστοαναζήτηση βελτιώθηκε δραστικά, και οι αναζητητές άρχισαν να χρησιµοποιούν και να προωθούν πλέον µε ευλάβεια την αγαπηµένη τους µηχανή αναζήτησης, όπως την Google και την AltaVista.Μάλιστα,το 2004,πολλοί«ιστοπεριηγητές» παραδέχονταν ανοιχτά το πάθος, την εξάρτηση και τον εθισµό τους στιςµηχανέςαναζήτησης. Παραθέτουµε ενδεικτικά τα σχόλια [117] ορισµένων οπαδών της Google, ώστε να αντιληϕθείτε τον ενθουσιασµό που προκάλεσε η αύξηση προσπελασιµότητας που επήλθε στη Βιβλιοθήκη του Ιστού µε τις µηχανές συνδεσµοανάλυσης. Αξίζει παρεµπιπτόντως να ανα- ϕέρουµε ότι τον Μάιο του 2004 η Google κατείχε το µεγαλύτερο µερίδιο της αγοράς αναζήτησης. συγκεκριµένα, το 37% των αναζητητών χρησιµοποιούσαν την Google, ενώ ακολουθούσε µε µερίδιο αγοράς 27%ηκοινοπραξίατηςYahoo, που περιλάµβανε την AltaVista, την AlltheWeb και την Overture. 2 «εν είναι η οικοσελίδα µου, αλλά θα µπορούσε κάλλιστα να είναι. Τη χρησιµοποιώ για να αναζητώ τις αναϕορές του ονόµατός µου στον Ιστό. Τη χρησιµοποιώ για να διαβάζω ειδήσεις. Τη χρησιµοποιώ κάθε ϕορά που θέλω να βρω κάτι.» Matt Groening, δηµιουργός και υπεύθυνος παραγωγής της σειράς κινουµένων σχεδίων The Simpsons «εν µπορώ να ϕανταστώ τη ζωή χωρίς το Google News. Χιλιάδες πηγές από ολόκληρο τον κόσµο εξασϕαλίζουν ότι οποιοσδήποτε διαθέτει σύνδεση στο ιαδίκτυο µπορεί να είναι ανά πάσα στιγµή ενηµερωµένος. Η ποικιλία των απόψεων που µπορεί να βρει κανείς είναι εκπληκτική.» Michael Powell, πρόεδρος της Οµοσπονδιακής Επιτροπής ΕπικοινωνιώντωνΗΠΑ «Η Google είναι ο βοηθός ερευνητής µου, όταν χρειάζοµαι άµεσα κάποια πληροϕορία. Όταν πλησιάζει η λήξη κάποιας προθεσµίας, µπορεί να τη χρησιµοποιήσω για να ελέγξω την ορθογραϕία ενός ξένου ονόµατος, για να αποκτήσω τη ϕωτογραϕία ενός τµήµατος κάποιου στρατιωτικού υλικού, για να βρω την ακριβή έκϕραση που χρησιµοποίησε ένα δηµόσιο πρόσωπο, για να 2 Τα ποσοστά αυτάυπολογίστηκαναπό την comscore, µια εταιρεία που µέτρησε τον αριθµό αναζητήσεων που πραγµατοποίησαν ιστοπεριηγητές στις ΗΠΑ τον Μάιο του 2004 µε τις κυριότερες µηχανές αναζήτησης. Βλ. σχετικό άρθρο στη διεύθυνση

18 6 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΙΣΤΟΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ελέγξω κάποια στατιστικά στοιχεία, για να µεταϕράσω µια ϕράση, ή για να ερευνήσω το ιστορικό µιας εταιρείας. Είναιοελβετικόςσουγιάς της ανάκτησης πληροϕοριών.» Garry Trudeau, σκιτσογράϕος και δηµιουργός του κό- µικ Doonesbury Σήµερα, σχεδόν όλες οι µηχανές αναζήτησης ευρείας χρήσης συνδυάζουν τις βαθ- µολογίες που δίνει η συνδεσµοανάλυση, οι οποίες είναι παρόµοιες µε εκείνες που χρησιµοποιεί η Google, µε τις βαθµολογίες που προκύπτουν από πιο παραδοσιακές τεχνικές ανάκτησης πληροϕοριών. Σε αυτό το βιβλίο καταγράϕουµε τηνιστορίαµιαςόψης της ανάκτησης ιστοπληροϕοριών. Πρόκειται για την όψη της συνδεσµοανάλυσης ή, διαϕορετικά, των αλγόριθµων κατάταξης στους οποίους βασίζονται αρκετές από τις πιο δηµοϕιλείς και επιτυχηµένες σύγχρονες µηχανές αναζήτησης, µεταξύ των οποίων ηgoogleκαιηteoma.μετηνευκαιρία,θαπροσθέσουµε στο µουσείο ανάκτησης πληροϕοριώντοναλγόριθµοσυνδεσµοανάλυσης PageRank [40] που χρησιµοποιεί η Google (βλ. Κεϕάλαια4-10)καιτοναλγόριθµο HITS [106] που χρησιµοποιεί η Teoma (βλ. Κεϕάλαιο 11). 1.2 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Για να προετοιµάσουµε το έδαϕος για τις συναρπαστικές εξελίξεις στον χώρο της συνδεσµοανάλυσης τις οποίες θα µελετήσουµε στα επόµενα κεϕάλαια, θα ξεκινήσουµε τηνιστορία µας διακρίνοντας την ανάκτηση ιστοπληροϕοριών από την παραδοσιακή ανάκτηση πληροϕοριών.η ανάκτηση ιστοπληροϕοριών είναι η αναζήτηση εντός της µεγαλύτερης διασυνδεδεµένης συλλογής εγγράϕων του κόσµου, ενώ η παραδοσιακή ανάκτηση πληροϕοριών είναι ηαναζήτησηστο εσωτερικό µικρότερων, πιο ελεγχόµενων, µη διασυνδεδεµένων συλλογών. Οι παραδοσιακές µη διασυνδεδεµένες συλλογές υπήρχαν πριν από τη γέννηση του Ιστού και εξακολουθούν να υπάρχουν και σήµερα. Παραδείγµατα παραδοσιακής ανάκτησης πληροϕοριών είναι η αναζήτηση στη συλλογή βιβλίων µιας πανεπιστηµιακής βιβλιοθήκης ή στο αρχείο των διαϕανειών ενός καθηγητή ιστορίας της τέχνης. Αυτές οι συλλογές εγγράϕων είναι µη διασυνδεδεµένες, ως επί το πλείστον στατικές, ενώ έχουν οργανωθεί και διαρθρωθεί θεµατικά από ειδικούς επαγγελµατίες, λόγου χάριναπό βιβλιοθηκάριους και εκδότες περιοδικών. Τα έγγραϕά τους είναι αποθηκευµένα σε ϕυσική µορϕή ως βιβλία, περιοδικά και εικόνες, αλλά και ηλεκτρονικά σε µικροδιαϕάνειες, CD και ιστοσελίδες. Στις µέρες µας, όµως, οι µηχανισµοί αναζήτησης αντικειµένων µέσα στις συλλογές είναι σχεδόν όλοι αυτοµατοποιηµένοι. Οι αυτοµατοποιηµένοι αυτοί µηχανισµοί ονοµάζονται µηχανές αναζήτησης. Πρόκειται για εικονικές µηχανές κατασκευασµένες από λογισµικό που τους επιτρέπει να διατρέχουν εικονικούς καταλόγους αρχείων και να εντοπίζουν συναϕή έγγραϕα. Υπάρχουν τρεις βασικές αυτοµατοποιηµένες τεχνικές για αναζήτηση σε συλλογές παραδοσιακής ανάκτησης πληροϕοριών: Τα λογικά µοντέλα (ή µοντέλα Boole), τα µοντέλα διανυσµατικού χώρου και τα πιθανοκρατικά µοντέλα [14]. Τα µοντέλα αυτά, τα οποία αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1960, είχανστηδιάθεσήτους αρκετές δεκαετίες για να ωριµάσουν, να αλληλεπιδράσουν και να µετεξελιχθούν σε νέα µοντέλα αναζήτησης. Τον Ιούνιο του 2000 υπήρχαν τουλάχιστον 3500 διαϕορετικές µηχανές αναζήτησης (συµπεριλαµβανοµένων των νεότερων ιστοµηχανών) [37], που σηµαίνει ότι πιθανόν να υπάρχουν

19 1.2. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ διαϕορετικές τεχνικές αναζήτησης. Επειδή όµως οι περισσότερες µηχανές αναζήτησης βασίζονται σε ένα ή περισσότερα από τα τρία βασικά µοντέλα, θα περιγράψουµε καθένα από τα µοντέλα αυτά ξεχωριστά Λογικές μηχανές αναζήτησης Το λογικό µοντέλο ανάκτησης πληροϕοριών, µια από τις παλαιότερες και απλούστερες µεθόδους ανάκτησης, βασίζεται στην ιδέα της ακριβούς ταύτισης για τον εντοπισµό εγγράϕωνπου ταιριάζουν µετο ερώτηµατουχρήστη. Οι πιο βελτιωµένες µεταγενέστερες εκδοχές του µοντέλου χρησιµοποιούνται ακόµη και σήµερα από τις περισσότερες βιβλιοθήκες. Ο όρος «λογικό» αναϕέρεται στη χρήση της λογικής άλγεβρας (ή άλγεβρας Boole), στο πλαίσιο της οποίας διάϕορες λέξεις συνδυάζονται λογικάµεταξύ τους µέσω των λογικών τελεστών (ή τελεστών Boole) Î È (and), Ë (or) και Ô È (not). Για παράδειγµα, η λογικήσύζευξη,î È,τωνλογικών προτάσεων x και y σηµαίνει ότι θα πρέπει να αληθεύει η x Î È η y,ενώηλογικήδιάζευξη, Ë,τωνδύοπροτάσεων σηµαίνει ότι θα πρέπει να αληθεύει τουλάχιστον η µία από τις δύο. Μέσω των τριών αυτών λογικών τελεστών µπορούν να συνδυαστούν µεταξύ τους οσεσδήποτε λογικές προτάσεις. Στο λογικό µοντέλο ανάκτησης πληροϕοριών εξετάζεται ποιες λέξεις-κλειδιά (ή αλλιώς «κλειδωνύµια») εµπεριέχονται σε ένα έγγραϕο ή απουσιάζουν από αυτό, και το έγγραϕο κρίνεται τελικά είτε συναϕές είτε µη συναϕές µε το ερώτηµα. Επειδή δεν υπάρχει η έννοια της µερικής συµϕωνίας µεταξύ εγγράϕων και ερωτηµάτων, η επίδοση του µοντέλου πιθανόν να είναι χαµηλή [14]. Σε κάποιες πιο προηγµένες τεχνικές που βασίζονται στη θεωρία των ασαϕών συνόλων, επιχειρείται να διορθωθεί αυτός ο«µανιχαϊστικός» χαρακτήρας του λογικού µοντέλου µε την εισαγωγή ενδιάµεσων καταστάσεων. Για παράδειγµα, εάν εκτελέσουµε σε µια λογική µηχανή µια αναζήτηση τίτλων µε τον συνδυασµό συντήρηση Î È αυτοκινήτων, η εικονική µηχανή αναζήτησης θα µας επιστρέψει όλα τα έγγραϕαπουπεριέχουνστον τίτλο τους καιτιςδύο αυτές λέξεις. Το συναϕές έγγραϕο µε τίτλο «Συντήρηση οχηµάτων» δεν θα επιστραϕεί. Οι ασαϕείς λογικές µηχανές αναζήτησης, χρησιµοποιώντας την ασαϕή λογική, χαρακτηρίζουν αυτό το έγγραϕοενµέρεισυναϕές και το συµπεριλαµβάνουν στα επιστρε- ϕόµενα αποτελέσµατα. Το παράδειγµα αυτό αποκαλύπτει τα βασικά µειονεκτήµατα των λογικών µηχανών αναζήτησης: οι µηχανές αυτές είναι ευάλωτες σε δύο από τα συνηθέστερα προβλήµατα της ανάκτησης πληροϕοριών, τη συνωνυµία και την πολυσηµία. Η συνωνυµία αϕορά περισσότερες από µία λέξεις που έχουν την ίδια σηµασία, όπως «αυτοκίνητο» και «αµάξι». Μια συνήθης λογική µηχανή αναζήτησης είναι αδύνατον να επιστρέψει σηµασιολογικά συναϕή έγγραϕα των οποίων τα κλειδωνύµια δεν συµπεριλήϕθηκαν στο αρχικό ερώτηµα. Η πολυσηµία αϕορά λέξεις µε πολλές σηµασίες. Για παράδειγµα, όταν ένας χρήστης πληκτρολογεί ως ερώτηµα τη λέξη γράµµα δεν είναι σαϕές εάν εννοεί γράµµα του αλϕαβήτου ή επιστολή αλληλογραϕίας[24]. Το πρόβληµα της πολυση- µίας µπορεί να οδηγήσει στην ανάκτηση πολλών εγγράϕων που είναι άσχετα µε το νόηµα που είχε πραγµατικά κατά νου ο χρήστης. Πολλές λογικές µηχανές αναζήτησης απαιτούν επίσης από τον χρήστη να γνωρίζει τους λογικούς τελεστές και την ιδιαίτερη σύνταξη της µηχανής. Για παράδειγµα, για να εντοπιστούν πληροϕορίες σχετικά µε τη ϕράσηιερά εξέταση πολλές µηχανές απαιτούν να τεθεί η ϕράση µέσα σε εισαγωγικά, τα οποία υποδεικνύουν στη µηχανή ότι θα πρέπει να αναζητηθεί ολόκληρη

20 8 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΙΣΤΟΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ηϕράσησαν να αποτελεί ένα ενιαίο κλειδωνύµιο. Ο χρήστης που θα λησµονήσει τη συντακτική αυτή απαίτηση θα εκπλαγεί βλέποντας να ανακτώνται έγγραϕα σχετικά µε ιερές µητροπόλεις και µε ιατρικές και πανεπιστηµιακές εξετάσεις. Παρ όλα αυτά, οι διάϕορες παραλλαγές του λογικού µοντέλου αποτελούν τη βάση πολλών µηχανών αναζήτησης. Οι λόγοι για την εξάπλωσή τους είναι διάϕοροι. Πρώτον, η κατασκευή και ο προγραµµατισµός µιας λογικής µηχανής αναζήτησης δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερες περιπλοκές. εύτερον, τα ερωτήµατα µπορούν να διεκπεραιωθούν µε µεγάλη ταχύτητα, αϕού υπάρχει η δυνατότητα να εκτελεστεί µια γρήγορη παράλληλη σάρωσητωναρχείωνπουπεριέχουν τα κλειδωνύµια των εγγράϕων. Τρίτον, τα λογικά µοντέλα έχουν καλές ιδιότητες κλιµάκωσης σε πολύ µεγάλες συλλογές εγγράϕων. Η διαχείριση µιας διογκούµενης συλλογής εγγράϕων είναι εύκολη. Οπρογραµµατισµός παραµένει απλός, και ουσιαστικά το µόνο που χρειάζεται είναι να επεκταθεί ο αποθηκευτικός χώρος και να ενισχυθούν οι δυνατότητες παράλληλης επεξεργασίας. Τα εγχειρίδια υπ αριθµ. [14, 75, 107] περιλαµβάνουν όλα κεϕάλαια µε εξαιρετικές εισαγωγές στα λογικά µοντέλα και τις επεκτάσεις τους Μηχανές αναζήτησης διανυσματικού χώρου Μια άλλη τεχνική ανάκτησης πληροϕοριών βασίζεται στο µοντέλο διανυσµατικού χώρου [147], που αναπτύχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 από τον Gerard Salton προκειµένου να αποϕευχθούν κάποια από τα προβλήµατα που αναϕέρθηκαν παραπάνω. Στα µοντέλα διανυσµατικού χώρου, τα δεδοµένα κειµενικού τύπου µετατρέπονται σε αριθµητικά διανύσµατα και πίνακες,καιεν συνεχεία εϕαρµόζονται τεχνικές της ανάλυσης πινάκων 3 για να ανακαλυϕθούνβασικάχαρακτηριστικάκαισηµαντικές συσχετίσεις µέσα στη συλλογή των εγγράϕων. Ορισµένα προηγµένα µοντέλα διανυσµατικού χώρου αντιµετωπίζουν µε επιτυχία τα συνήθη προβλήµατα της συνωνυµίας και της πολυσηµίας. Τα προηγµένα µοντέλα διανυσµατικού χώρου, όπως το σύστηµα LSI [64] (ακρωνύµιο της ϕράσης Latent Semantic Indexing, δηλ. «αριθµοδεικτοδότηση λανθάνουσας σηµασιολογίας») µπορούν να προσπελάσουν την κρυ- ϕή σηµασιολογική δοµή σε µια συλλογή εγγράϕων. Για παράδειγµα, µια µηχανή LSI που επεξεργάζεται το ερώτηµα αυτοκίνητο θα επιστρέψει έγγραϕα των οποίων τα κλειδωνύµια έχουν κάποια σηµασιολογική συνάϕεια µε το ερώτηµα, όπως είναι π.χ. το κλειδωνύµιο αµάξι. Η ικανότητά τους να αποκαλύπτουν κρυϕές σηµασιολογικές σχέσεις καθιστά τα µοντέλα διανυσµατικού χώρου, όπως το LSI, ισχυρότατα εργαλεία ανάκτησης πληροϕοριών. ύο επιπρόσθετα πλεονεκτήµατα του µοντέλου διανυσµατικού χώρου είναι η βαθ- µολογία συνάϕειας και η ανατροϕοδότηση συνάϕειας. Τοµοντέλοδιανυσµατικού χώρου επιτρέπει τη µερική συµϕωνία κάποιων εγγράϕων µε το υποβαλλόµενο ερώτηµα, αποδίδοντας σε κάθε έγγραϕο έναν αριθµό από το 0 έως το 1, οοποίος µπορεί να ερµηνευτεί ως η πιθανότητα συνάϕειας του εγγράϕου µε το ερώτηµα. Το σύνολο των ανακτηθέντων εγγράϕων µπορεί στη συνέχεια να ταξινοµηθεί µε βάση τον βαθµό συνάϕειας, µια πολυτέλεια ανέϕικτη για το απλό λογικό µοντέλο. ηλαδή, τα µοντέλα διανυσµατικού χώρου επιστρέϕουν έναν διατεταγµένο κατάλογο εγγράϕων, ταξινοµηµένων σύµϕωνα µε τη βαθµολογία συνάϕειας. Το πρώτο έγγραϕο που επι- 3 Οι µαθηµατικοί όροι ορίζονται στοκεϕάλαιο15και παρατίθενται µε πλάγια γράµµατα.

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αναζήτηση Πληροφοριών στο Διαδίκτυο

Αναζήτηση Πληροφοριών στο Διαδίκτυο Αναζήτηση Πληροφοριών στο Διαδίκτυο Πηγές Πληροφόρησης - Εργαλεία Αναζήτησης - Στρατηγικές Αναζήτησης ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας Πληροφορική Ι Μια κινέζικη παροιμία λέει «Αν σού δώσω ένα ψάρι

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Στρατηγική έρευνας κάποιος να λύσει ένα πρόβλημα, να κάνει μια εργασία για την εκπλήρωση κάποιου μαθήματος, να συγγράψει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Δημιουργία σύνδεσης... 27 5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΙΣΤΟΥ... 37. Γνωριμία με μια ιστοσελίδα:... 38

Περιεχόμενα. Δημιουργία σύνδεσης... 27 5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΙΣΤΟΥ... 37. Γνωριμία με μια ιστοσελίδα:... 38 Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ... 13 1. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ... 15 2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ INTERNET;... 16 3. ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ, ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ... 19 4. ΤΙ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αναζήτηση σε όλα τα άρθρα των επιστηµονικών περιοδικών στα οποία το Α.Π.Θ. είναι συνδροµητής. Η αναζήτηση µπορεί να γίνει µε βάση λέξεις κλειδιά σε

Αναζήτηση σε όλα τα άρθρα των επιστηµονικών περιοδικών στα οποία το Α.Π.Θ. είναι συνδροµητής. Η αναζήτηση µπορεί να γίνει µε βάση λέξεις κλειδιά σε ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Θεσσαλονίκη 2003 ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ 1. http://www.sciencedirect.com Αναζήτηση σε όλα τα άρθρα των επιστηµονικών περιοδικών

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα Ηλεκτρονική Διαφήμιση Αντωνιάδου Όλγα Διαφήμιση στο διαδίκτυο Το διαδίκτυο είναι αναμφισβήτητα ένα τεράστιο πεδίο προώθησης και διαφήμισης υπηρεσιών και προϊόντων. Η ποσότητα της πληροφορίας που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Έκδοση Εγγράφου: 1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση & ια Βίου Μάθηση» (ΕΚ. ι.βι.μ) Κενή σελίδα 2 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή... 6 1.1 ηµιουργία πρότασης...

Διαβάστε περισσότερα

enotita-b3 11/9/2006 11:42 #ϊ ΑΪ>& 145

enotita-b3 11/9/2006 11:42 #ϊ ΑΪ>& 145 enotita-b3 11/9/2006 11:42 #ϊ ΑΪ>& 145 Θ- ΚΕΦΑΛΑΊ 7 Υπηρεσίες Αναζήτησης στον Παγκόσμιο Ιστό 146 ΚΕΦΑΛΑΊ 8 Επεξεργασία Δεδομένων και Υπολογιστικά Φύλλα 151 ΚΕΦΑΛΑΊ 9 Γραφήματα και Παρουσιάσεις 159 enotita-b3

Διαβάστε περισσότερα

πληροφορίας στον παγκόσµιο ιστό. meta-search engines) και θεµατικοί κατάλογοι.

πληροφορίας στον παγκόσµιο ιστό. meta-search engines) και θεµατικοί κατάλογοι. ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΗΣΤΗΜΙΟ -ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΝΗΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΕΙ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ Μάθηµα : Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκληση Πληροφορίας. Διδάσκων Δημήτριος Κατσαρός

Ανάκληση Πληροφορίας. Διδάσκων Δημήτριος Κατσαρός Ανάκληση Πληροφορίας Διδάσκων Δημήτριος Κατσαρός Διάλεξη 13η: 28/04/2014 1 Παράμετροι του μοντέλου PageRank 2 Ηπαράμετροςα(1/2) Η παράμετρος αυτή ελέγχει στην ουσία την προτεραιότητα που δίνεται στη δομή

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικός Κατάλογος της Βιβλιοθήκης (OPAC)

Ηλεκτρονικός Κατάλογος της Βιβλιοθήκης (OPAC) Ο ηλεκτρονικός κατάλογος (OPAC) είναι το online σύστημα αναζήτησης στο αυτοματοποιημένο σύστημα της Βιβλιοθήκης (GEAC-ADVANCE), για την τοπική συλλογή της. Το περιβάλλον αλληλεπίδρασης (interface) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Συμπληρωματικό κείμενο στη θέση του Δ.Σ. της ΠΕΚαΠ για την Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Τελική έκδοση κειμένου: Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης Πλατφόρμας Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης (Moodle) του Τμήματος ΔΕΤ

Οδηγίες Χρήσης Πλατφόρμας Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης (Moodle) του Τμήματος ΔΕΤ Οδηγίες Χρήσης Πλατφόρμας Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης (Moodle) του Τμήματος ΔΕΤ -Για τους Φοιτητές- Έκδοση 1.2 Οκτώβριος 2015 Υπεύθυνος Σύνταξης: Χρήστος Λάζαρης (lazaris@aueb.gr) Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Με το κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται το ταχύρυθµο πρόγραµµα επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών, δίνοντας παραδείγµατα εφαρµογών των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αναζήτησης πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών 1 Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Κωτσογιάννη Μαριάννας Περίληψη 1. Αντικείµενο- Σκοπός Αντικείµενο της διπλωµατικής αυτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

7.5 ΑΡΑΙΕΣ ΜΗΤΡΕΣ 290 7.5.1 Κατασκευή αραιών µητρών... 290 7.5.2 Πράξεις και συναρτήσεις αραιών µητρών... 294 7.5.3 Συναρτήσεις για γραφήµατα...

7.5 ΑΡΑΙΕΣ ΜΗΤΡΕΣ 290 7.5.1 Κατασκευή αραιών µητρών... 290 7.5.2 Πράξεις και συναρτήσεις αραιών µητρών... 294 7.5.3 Συναρτήσεις για γραφήµατα... Κ. Π Α Π Α Ρ Ρ Ι Ζ Ο Σ M A T L A B 6. 5 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ............. v Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Ε Σ Τ Ο Υ M A T L A B 1 1.1 ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Lino it. Ιατροπούλου Ράνια, Νηπιαγωγός. Το Lino πραγµατοποιεί ετικέτες στο διαδίκτυο (Online Stickies)

Lino it. Ιατροπούλου Ράνια, Νηπιαγωγός. Το Lino πραγµατοποιεί ετικέτες στο διαδίκτυο (Online Stickies) Lino it Ιατροπούλου Ράνια, Νηπιαγωγός Το Lino πραγµατοποιεί ετικέτες στο διαδίκτυο (Online Stickies) Το «Lino» είναι µια νέα διαδικτυακή εφαρµογή, η οποία επιτρέπει την τοποθέτηση εικονικών σηµειώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εγγραφής και Χρήσης Εφαρμογής. Καθηγητή/Ερευνητή Ημεδαπής

Οδηγός Εγγραφής και Χρήσης Εφαρμογής. Καθηγητή/Ερευνητή Ημεδαπής Οδηγός Εγγραφής και Χρήσης Εφαρμογής Καθηγητή/Ερευνητή Ημεδαπής 1 Δημιουργία λογαριασμού και Είσοδος στο σύστημα Για να εγγραφείτε στο Γενικό Μητρώο του Πληροφοριακού Συστήματος «Απέλλα» ως Καθηγητής/Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Atlantis - Νέο user interface

Atlantis - Νέο user interface New Desktop 1 Atlantis - Νέο user interface ATLANTIS - ΝΕΟ USER INTERFACE...2 ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ...3 ΓΡΑΜΜΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ...4 ΜΠΑΡΑ ΧΡΗΣΤΗ (USER TOOLBAR)...5 ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ...6 Κεντρικό μενού

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Συντονιστή Τηλεδιασκέψεων Υπηρεσίας e:presence

Εγχειρίδιο Συντονιστή Τηλεδιασκέψεων Υπηρεσίας e:presence Εγχειρίδιο Συντονιστή Τηλεδιασκέψεων Υπηρεσίας e:presence Έκδοση 1.3 Ιούνιος 2014 Περιεχόμενα Εφαρμογή Διαχείρισης Τηλεδιασκέψεων... 2 Προβολή τηλεδιασκέψεων... 3 Προσθήκη τηλεδιάσκεψης... 4 Τροποποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διδάσκουσα Δρ Β. Καβακλή Χειμερινό Εξάμηνο 2001 1 Δοκιμή Έλεγχος Αλγορίθμου Για να

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι IEK ΟΑΕΔ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΟΦΟΡΙΚΗΣ Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι Διδάσκουσα: Κανελλοπούλου Χριστίνα ΠΕ19 Πληροφορικής 4 φάσεις διαδικτυακών εφαρμογών 1.Εφαρμογές στατικής πληροφόρησης

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας

Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία Ψηφιοποίηση Αρχειοθέτηση Παρουσίαση ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος 2.5 Σύστημα αρχειοθέτησης, έγγραφα και βάσεις δεδομένων 2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος Να είναι σε θέση να διατηρήσει ένα καθιερωμένο, ηλεκτρονικό και

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ιστορία μας είναι οι Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι Α

ιστορία μας είναι οι Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι Α Η ιστορία μας είναι οι μαθητές μας... Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι Α...η δύναμή μας οι καθηγητές μας Για να ωθήσεις ένα νέο στα µονοπάτια της γνώσης, πρέπει να είσαι κοντά του. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ - δυαδικό ΜΕ 3 ΣΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ Μία από τις πιο σηµαντικές υπηρεσίες που προσφέρει το διαδίκτυο στην επιστηµονική κοινότητα είναι η αποµακρυσµένη πρόσβαση των χρηστών σε ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5.1 Εισαγωγή στους αλγορίθμους 5.1.1 Εισαγωγή και ορισμοί Αλγόριθμος (algorithm) είναι ένα πεπερασμένο σύνολο εντολών οι οποίες εκτελούν κάποιο ιδιαίτερο έργο. Κάθε αλγόριθμος

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιωμένη Εφαρμογή. Νέες δυνατότητες. Νέα Ιστοσελίδα

Βελτιωμένη Εφαρμογή. Νέες δυνατότητες. Νέα Ιστοσελίδα Βελτιωμένη Εφαρμογή Νέες δυνατότητες Νέα Ιστοσελίδα ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ WWW.ASEP.GR 1 ΦΟΡΕΙΣ Α.Σ.Ε.Π. ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ WWW.ASEP.GR 2 Φάση Α: Α: Μελέτη Εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ και ΔΟΜΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ 2.1 Να δοθεί ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΕΠΑΛ Α Έκδοση 1.0, Ιούνιος 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΛΙΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΗΘΕΙΑ για τη χρήση του ιδρυματικού αποθετηρίου ΥΠΑΤΙΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΒΟΗΘΕΙΑ για τη χρήση του ιδρυματικού αποθετηρίου ΥΠΑΤΙΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΒΟΗΘΕΙΑ για τη χρήση του ιδρυματικού αποθετηρίου ΥΠΑΤΙΑ Το Ιδρυματικό Αποθετήριο του ΤΕΙ Αθήνας συλλέγει, τεκμηριώνει, αποθηκεύει και διατηρεί ψηφιακό περιεχόμενο έρευνας και εκπαίδευσης. Περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Το Microsoft Word 2013 έχει διαφορετική εμφάνιση από προηγούμενες εκδόσεις. Γι αυτό το λόγο, δημιουργήσαμε αυτόν τον οδηγό για να ελαχιστοποιήσουμε την καμπύλη εκμάθησης. Γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΣΑΜΟΥ. Υλοποίηση ψηφιακού κέντρου ενημέρωσης επισκεπτών Δήμος Σάμου Εγχειρίδιο Χρήσης - Παρουσίαση Portal

ΔΗΜΟΣ ΣΑΜΟΥ. Υλοποίηση ψηφιακού κέντρου ενημέρωσης επισκεπτών Δήμος Σάμου Εγχειρίδιο Χρήσης - Παρουσίαση Portal ΔΗΜΟΣ ΣΑΜΟΥ Υλοποίηση ψηφιακού κέντρου ενημέρωσης επισκεπτών Δήμος Σάμου Εγχειρίδιο Χρήσης - Παρουσίαση Portal ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΑ DOTSOFT Α.Ε. ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π.2.4.3 ΑΡΙΘΜΟΣ ΈΚΔΟΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

6 Εισαγωγή στο Wordpress 3.x

6 Εισαγωγή στο Wordpress 3.x Περιεχόμενα 1 Εγκατάσταση του WordPress... 11 Ελάχιστες απαιτήσεις... 11 Easy PHP... 12 Εγκατάσταση Easy PHP... 12 Βήματα εγκατάστασης EasyPHP με εικόνες... 13 Το EasyPHP στα Ελληνικά... 17 Κατέβασμα και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων Δημητριάδης Σάββας Πληροφορικός, MSc. Συνεργάτης Έργου Το Ιδρυματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ Β Έκδοση 1.0, Ιούνιος 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΛΙΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Λογισµικό για το µάθηµα της βιολογίας Α και Γ Γυµνασίου. Τεχνικό Εγχειρίδιο Χρήσης για τον Μαθητή

Λογισµικό για το µάθηµα της βιολογίας Α και Γ Γυµνασίου. Τεχνικό Εγχειρίδιο Χρήσης για τον Μαθητή Λογισµικό για το µάθηµα της βιολογίας Α και Γ Γυµνασίου Τεχνικό Εγχειρίδιο Χρήσης για τον Μαθητή Περιεχόµενα Πρόλογος για τον µαθητή...2 1. Το µενού πλοήγησης...3 2. Κουµπιά / εντολές πλοήγησης...4 3.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. της Πλατφόρμας Τηλεκατάρτισης

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. της Πλατφόρμας Τηλεκατάρτισης ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ της Πλατφόρμας Τηλεκατάρτισης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή...2 2. Αρχική σελίδα, Εισαγωγή & Περιβάλλον Συστήματος...3 2.1. Αρχική σελίδα εισαγωγής...3 2.2. Εισαγωγή στην Πλατφόρμα Τηλε-κατάρτισης...4

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Ιστολόγιου

Κατασκευή Ιστολόγιου Κατασκευή Ιστολόγιου Τι είναι το ιστολόγιο Τα blog είναι ιστοχώροι ή ιστοσελίδες που ανανεώνονται τακτικά συνήθως σε καθημερινή βάση. Περιέχουν πληροφορίες σχετικές με ένα θέμα και συνήθως χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογικό αρχείο κόμβου Πρόκειται για το μεγαλύτερο και πληρέστερο φορολογικό αρχείο στην Ελλάδα το οποίο περιέχει:

Φορολογικό αρχείο κόμβου Πρόκειται για το μεγαλύτερο και πληρέστερο φορολογικό αρχείο στην Ελλάδα το οποίο περιέχει: Φορολογικό αρχείο κόμβου Πρόκειται για το μεγαλύτερο και πληρέστερο φορολογικό αρχείο στην Ελλάδα το οποίο περιέχει: Πάνω από 15.000 αποφάσεις, διοικητικές λύσεις, κ.λπ. Πάνω από 4.000 αποφάσεις δικαστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης. Σταδίου 5, 10562 Σύνταγμα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης. Σταδίου 5, 10562 Σύνταγμα Σύστημα Διαχείρισης Εκπαίδευσης Εγχειρίδιο Χρήσης Εκπαιδευόμενου Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης Σταδίου 5, 10562 Σύνταγμα τηλ.: 210-3689381, 210-3689354 fax:

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διορθώσεων θεµατικών επικεφαλίδων Η περίπτωση της Βιβλιοθήκης του Ιονίου Πανεπιστηµίου Έλλη Άνθη-Καλοφωλιά Παράγοντες που επηρεάζουν την εφαρµογή Το µέγεθος του αρχείου καθιερωµένων εγγραφών και

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Βερονίκης Σπύρος Τμήμα Αρχειονομίας- Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο spver@ionio.gr Stoica Adrian Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

EBSCOhost Research Databases

EBSCOhost Research Databases Η EBSCOhost είναι ένα online σύστημα αναζήτησης σε έναν αριθμό βάσεων δεδομένων, στις οποίες είναι συμβεβλημένο κάθε φορά το ίδρυμα. Διαθέτει πολύγλωσσο περιβάλλον αλληλεπίδρασης (interface) με προεπιλεγμένη

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας - Λίλιαν Βουδούρη. Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας http://www.mmb.org.gr/

Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας - Λίλιαν Βουδούρη. Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας http://www.mmb.org.gr/ Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας - Λίλιαν Βουδούρη Όνοµα κόµβου URL Τοµέας Στοιχεία επικοινωνίας Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας http://www.mmb.org.gr/ Βιβλιοθήκη library@megaron.gr Τα κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Δομές δεδομένων. Τεχνικές σχεδίασης αλγορίθμων. Εισαγωγή στον προγραμματισμό. Υποπρογράμματα. Επαναληπτικά κριτήρια αξιολόγησης

Περιεχόμενα. Δομές δεδομένων. Τεχνικές σχεδίασης αλγορίθμων. Εισαγωγή στον προγραμματισμό. Υποπρογράμματα. Επαναληπτικά κριτήρια αξιολόγησης Περιεχόμενα Δομές δεδομένων 37. Δομές δεδομένων (θεωρητικά στοιχεία)...11 38. Εισαγωγή στους μονοδιάστατους πίνακες...16 39. Βασικές επεξεργασίες στους μονοδιάστατους πίνακες...25 40. Ασκήσεις στους μονοδιάστατους

Διαβάστε περισσότερα

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG Μια από τις πιο σηµαντικές ανάγκες που αντιµετωπίζει µια επιχείρηση κατά την εγκατάσταση ενός λογισµικού «πακέτου» (Οικονοµικής & Εµπορικής ιαχείρισης), είναι ο τρόπος µε τον οποίο πρέπει να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ιευθυντής: Κωνσταντίνος Σπυράκος ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΕΡΙ Α 5ης Νοεµβρίου 2009 Απόστολος Κωνσταντινίδης Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

SilverPlatter WebSPIRS 4.1.

SilverPlatter WebSPIRS 4.1. WebSPIRS 4.1. Η υπηρεσία WebSPIRS από τη SilverPlatter αποτελεί ένα φιλικό εργαλείο πρόσβασης και αναζήτησης σε περιεχόμενα βάσεων δεδομένων. Η Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή 1 Πίνακας Περιεχομένων 1. Εισαγωγή... 4 1.1 Περιβάλλον Moodle...4 1.2 Χρήση ονόματος χρήστη και κωδικού...4 1.3 Δημιουργία νέου μαθήματος...4 1.3.1

Διαβάστε περισσότερα

ONLINE ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ (OPAC) OPAC = Open Public Access Catalogue (Ανοιχτός ηµόσιος Κατάλογος) Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ

ONLINE ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ (OPAC) OPAC = Open Public Access Catalogue (Ανοιχτός ηµόσιος Κατάλογος) Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ONLINE ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ (OPAC) OPAC = Open Public Access Catalogue (Ανοιχτός ηµόσιος Κατάλογος) Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ (OPAC) Είναι µία ηλεκτρονική βάση δεδοµένων,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Γαβαλάς Δαμιανός dgavalas@aegean.gr

Γαβαλάς Δαμιανός dgavalas@aegean.gr Δικτυακά Πολυμέσα ΙΙ Διάλεξη #1 η : Οργάνωση & στόχοι μαθήματος, καλές αρχές σχεδιασμού στο web, τα μεγαλύτερα λάθη στον web σχεδιασμό Γαβαλάς Δαμιανός dgavalas@aegean.gr 1 Στόχοι μαθήματος Κατανόηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΗΜΟΣ Ψηφιακή Βιβλιοθήκη. Οδηγός χρήσης

ΠΑΝΔΗΜΟΣ Ψηφιακή Βιβλιοθήκη. Οδηγός χρήσης ΠΑΝΔΗΜΟΣ Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Οδηγός χρήσης Τι είναι ο ΠΑΝΔΗΜΟΣ Ο ΠΑΝΔΗΜΟΣ αποτελεί τον χώρο ηλεκτρονικής δημοσίευσης της συγγραφικής δραστηριότητας των μελών της επιστημονικής κοινότητας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Διαβάστε περισσότερα

Online Τιμολόγηση Ηλεκτρονική Αίτηση Ασφάλισης Βασικές οδηγίες λειτουργίας

Online Τιμολόγηση Ηλεκτρονική Αίτηση Ασφάλισης Βασικές οδηγίες λειτουργίας Online Τιμολόγηση Ηλεκτρονική Αίτηση Ασφάλισης Βασικές οδηγίες λειτουργίας Grand Μεσίτες Ασφαλίσεων Α.Ε. Σας καλοσωρίζουμε στο σύστημα Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης και Αποστολής Αιτήσεων (συντομ. ΗΤΑΑ) της

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

METALIB Σύστημα μετα-αναζήτησης για ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης

METALIB Σύστημα μετα-αναζήτησης για ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης METALIB Σύστημα μετα-αναζήτησης για ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης, Πανεπιστημίου Λευκωσίας E-mail: libithelp@unic.ac.cy Τηλ: 22444772 Έκδοση: Μάρτιος 2013 (ES, GC, KP)

Διαβάστε περισσότερα

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network).

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Καλαμάτα, 2015 Το Διαδίκτυο Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Vodafone Business Connect

Vodafone Business Connect Vodafone Business Connect Vodafone Business WebHosting Αναλυτικός Οδηγός Χρήσης EasySite Optimizer Αναλυτικός οδηγός χρήσης: EasySite Optimizer Vodafone Business Connect - Υπηρεσίες φιλοξενίας εταιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου

Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου Bee Group Α.Ε. [Type the company name] [Pick the date] Εγχειρίδιο λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αρχική Σελίδα... 3 2. Δημιουργία Λογαριασμού... 3 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Ενότητα 8: Search Engine Marketing Βλαχοπούλου Μάρω Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9. 92 Microsoft Access... 22

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9. 92 Microsoft Access... 22 ΕΝΟΤΗΤΑ 5 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9 92 Microsoft Access... 22 93 Το σύστημα Βοήθειας του Microsoft Office... 32 94 Σχεδιασμός βάσης δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

http://kesyp.didefth.gr/ 1

http://kesyp.didefth.gr/ 1 248_Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ηράκλειο Προπτυχιακό Πρόγραµµα Σκοπός του Τµήµατος Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών είναι η εκαπαίδευση επιστηµόνων ικανών όχι µόνο να υπηρετήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές Σκοπός του εργαστηρίου αυτού είναι η εξοικείωση με κάποιες εφαρμογές που θα μας φανούν πολύ χρήσιμες κατά τη διάρκεια του μαθήματος της Εισαγωγής στον Προγραμματισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών

Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών Αποµακρυσµένηκλήση διαδικασιών Τοπική κλήση διαδικασιών Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών Μεταβίβαση παραµέτρων Πρωτόκολλα επικοινωνίας Αντιγραφή µηνυµάτων Προδιαγραφές διαδικασιών RPC στο σύστηµα DCE Κατανεµηµένα

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων

Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων ΕΠΛ 003 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων ιάλεξη 7 (Κεφάλαιο 11 του βιβλίου) Στόχοι Κεφαλαίου Περιγραφή της έννοιας του αρχείου, συστήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή και επανάληψη. Λογική έκφραση ή συνθήκη

Επιλογή και επανάληψη. Λογική έκφραση ή συνθήκη Επιλογή και επανάληψη Η ύλη που αναπτύσσεται σε αυτό το κεφάλαιο είναι συναφής µε την ύλη που αναπτύσσεται στο 2 ο κεφάλαιο. Όπου υπάρχουν διαφορές αναφέρονται ρητά. Προσέξτε ιδιαίτερα, πάντως, ότι στο

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία Ανθρώπου Υπολογιστή

Επικοινωνία Ανθρώπου Υπολογιστή Επικοινωνία Ανθρώπου Υπολογιστή Α1. Εισαγωγή στην ΕΑΥ και γενικές πληροφορίες για το μάθημα (2015-16) Ίων Ανδρουτσόπουλος http://www.aueb.gr/users/ion/ 1 Τι θα ακούσετε Τι είναι η Επικοινωνία Ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι:

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι: Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Όνοµα κόµβου URL Τοµέας Στοιχεία επικοινωνίας Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης http://www.emst.gr/ Μουσείο protocol@emst.culture.gr Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Outlook Express-User Instructions.doc 1

Outlook Express-User Instructions.doc 1 Οδηγίες προς τους υπαλλήλους του ήµου Θεσσαλονίκης για την διαχείριση της ηλεκτρονικής τους αλληλογραφίας µε το Outlook Express (Ver 1.0 22-3-2011) (Για οποιοδήποτε πρόβληµα ή απορία επικοινωνήστε µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 17: Παιχνίδι μνήμης με εικόνες

Σενάριο 17: Παιχνίδι μνήμης με εικόνες Σενάριο 17: Παιχνίδι μνήμης με εικόνες Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Παιχνίδι μνήμης με εικόνες Γνωστικό Αντικείμενο: Εφαρμογές Πληροφορικής-Υπολογιστών Διδακτική Ενότητα: Διερευνώ - Δημιουργώ Ανακαλύπτω, Συνθετικές

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης. Δραστηριότητες και Εργαλεία για τις Βιβλιοθήκες

Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης. Δραστηριότητες και Εργαλεία για τις Βιβλιοθήκες Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης Δραστηριότητες και Εργαλεία για τις Βιβλιοθήκες Αποστολή και Στόχος του ΕΚΤ Το ΕΚΤ είναι ο Εθνικός οργανισμός για την τεκμηρίωση, την πληροφόρηση και την υποστήριξη σε θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 7.1. Ανάπτυξη Προγράµµατος Τι είναι το Πρόγραµµα; Το Πρόγραµµα: Είναι ένα σύνολο εντολών για την εκτέλεση ορισµένων λειτουργιών από τον υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα