ΠΑΥΛΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. «Κριτική Σκέψη» 1.ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΥΛΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. «Κριτική Σκέψη» 1.ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ;"

Transcript

1 ΠΑΥΛΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων «Κριτική Σκέψη» 1.ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ; Η νοημοσύνη και η λογική που διαθέτει ο άνθρωπος δεν είναι αρκετά για να αγωνιστεί στη ζωή, αν δεν καλλιεργήσει και την κριτική του σκέψη. Κριτική σκέψη ονομάζεται η διανοητική ικανότητα του ανθρώπου, η λειτουργία της οποίας; του επιτρέπει να κρίνει κάθε πληροφορία που του προσφέρεται ως προς την αλήθεια, τη γνησιότητα και την ορθότητα ή το αντίθετο. Ένας πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος δεν μπορεί να δέχεται κάθε πληροφορία και να την αποδέχεται χωρίς μία λογική επεξεργασία και κριτική. Δεν υπάρχει στιγμή στη ζωή μας κατά την οποία δεν κρίνουμε πρόσωπα, ιδέες, αντικείμενα, καταστάσεις, γεγονότα. Κρίνουμε το παρελθόν και το παρόν και διερωτώμαστε για το μέλλον. Ο άνθρωπος που δέχεται χωρίς κριτική σκέψη πληροφορίες, θεωρίες και καταστάσεις, γίνεται συνήθως θύμα και παγιδεύεται από αυτές στη ζωή του. Μόνον όποιος κρίνει και δέχεται με σχετική επιφύλαξη και κριτική διάθεση κάθε τι το νέο, κάθε ιδέα, πρόταση, άποψη, πληροφορία μπορεί να μείνει αδέσμευτος. Τί είναι λοιπόν κριτική σκέψη; «Η κριτική σκέψη, αντίθετα με την απλή σκέψη, συνεπάγεται ότι το άτομο έχει την ικανότητα και την βούληση να αποστασιοποιηθεί προς στιγμήν από τις προσωπικές του πεποιθήσεις, τις κοινωνιογνωστικές του προκαταλήψεις και τα συμφέροντά του και να εξετάσει τα πραγματικά και λογικά στοιχεία, τα οποία στηρίζουν και ερμηνεύουν έννοιες, πληροφορίες, σχέσεις, κρίσεις, συλλογισμούς, φαινόμενα, στάσεις και σκόπιμες πράξεις, καθώς επίσης να αναζητήσει τις παραδοχές και τις συνεπαγωγές κάθε άποψης και τους δυνατούς τρόπους θεώρησης των πραγμάτων από διαφορετική σκοπιά» 1. Η κριτική σκέψη είναι εγγενής στον άνθρωπο, αλλά καταπνίγεται από πάθη, ανάγκες, συμφέροντα, εμπειρίες, προκαταλήψεις κ.ά. Η νοητική λειτουργία του ανθρώπου τον βοηθάει να εξετάζει τα πάντα με εναλλακτικούς τρόπους σκέψης και να μη περιορίζεται στα φαινόμενα πληροφοριών αλλά να αναζητά τα βαθύτερα αίτια, τους στόχους και τους σκοπούς της προσφοράς των πληροφοριών. 2.Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Η κριτική σκέψη είναι χαρακτηριστικό όλων των ελεύθερα σκεπτόμενων. Και ενώ αυτή είναι τόσο σημαντική, σπάνια γίνεται σοβαρή προσπάθεια να την αποκτήσουν όλοι οι μαθητές μας. Είναι αλήθεια ότι η ικανότητα της κριτικής σκέψης είναι και θέμα νοημοσύνης, αλλά και καλλιέργειας. Στο σχολείο γίνεται μια προγύμναση για την απόκτηση κριτικής σκέψης. Η κριτική σκέψη είναι χαρακτηριστικό όλων των ελεύθερα σκεπτόμενων, και το σχολείο, το οποίο είναι εργαστήρι που ετοιμάζει ελεύθερα σκεπτόμενους πολίτες, έχει χρέος να ISSN:

2 καλλιεργήσει και την κριτική ικανότητα των μαθητών. Δυστυχώς, το εκπαιδευτικό μας σύστημα. δεν δίνει σ αυτή τόση βαρύτητα, ώστε να την αποκτήσουν όλοι οι μαθητές μας. Η κριτική σκέψη διακρίνει την αλήθεια από την αληθοφάνεια. Ο κριτικά σκεπτόμενος θέτει ερωτήματα για τα οποία απαιτεί λογικές απαντήσεις. Αναζητεί τα πιθανά ενδεχόμενα, ερευνά, συγκρίνει, διακρίνει, προκρίνει, επιλέγει και τελικά εξάγει τα συμπεράσματά του. Τελικός σκοπός είναι η εύρεση της αλήθειας, της γνησιότητας. Απαιτεί για καθετί μια λογική τεκμηρίωση, η οποία είναι σε θέση να απαντά σε μια σειρά ερωτήσεων με σαφήνεια και ακρίβεια, χωρίς κενά, διφορούμενα και υπονοούμενα.η κριτική σκέψη και ικανότητα είναι το κλειδί και η προϋπόθεση για την εξέλιξη σε όλους τους τομείς της ζωής. Επιστήμη, Τέχνη, Τεχνική, Λογοτεχνία, καθημερινή πρακτική δεν μπορούν να προαχθούν χωρίς την κριτική ικανότητα και σκέψη. Ο άνθρωπος που έχει κριτική σκέψη, κάνει ένα βήμα πιο πέρα απ ό,τι έχει, βλέπει, ακούει, του προτείνουν. Δεν σταματά στα φαινόμενα και στα γνωστά. Η ίδια η ζωή απαιτεί την κριτική σκέψη και την αναζήτηση διαφόρων εκδοχών στις αποφάσεις που παίρνουμε και στις επιλογές που κάνουμε. Χωρίς να το γνωρίζουμε και χωρίς να το συνειδητοποιούμε κάθε στιγμή αποφασίζουμε για κάτι. Αποφασίζουμε αν θα κάνουμε αυτό ή εκείνο, ποιο θα προτιμήσουμε και τι θα παραλείψουμε. Συγκρίνουμε αγαθά, τιμές, ποιότητες, ιδέες, πρόσωπα, κρίνουμε και συγκρίνουμε τα πάντα. Μόνον με την κριτική ικανότητα μπορούμε να προάγουμε τη γνώση και την έρευνα και γενικά τον πολιτισμό. Καθημερινά μαθαίνομε για τον πολιτισμό και τον τρόπο ζωής φυλών και λαών και μας εντυπωσιάζει η διαφορετική αντιμετώπιση της ζωής. Όμως, η πολιτιστική κατάσταση και νοοτροπία των διαφόρων λαών μας υποχρεώνει να λαβαίνουμε υπόψη μας τις ιδιαιτερότητες ως προς τον τρόπο σκέψης και δράσης 2. Οι πρώτες εμπειρίες και πληροφορίες που αποκτά ο άνθρωπος βασικά από την οικογένεια λειτουργούν ως διηθητικός μηχανισμός για την αποδοχή ή απόρριψη πολλών πληροφοριών. Με την είσοδο στην εφηβική ηλικία αρχίζει να ελέγχει ο ίδιος τις πληροφορίες ανάλογα με τον κύκλο των φίλων και συνομηλίκων του και τον βαθμό επίδρασης που ασκούν επάνω του τα πρόσωπα που τον περιβάλλουν. Η αγωγή που δέχεται από την οικογένεια, η επιρροή που ασκούν επάνω του οι συνομήλικοι και προπαντός οι σχολικές βαθμίδες τις οποίες περνά, είναι καθοριστικές δυνάμεις όχι μόνον γνώσης αλλά και διαμόρφωσης κριτικής σκέψης. Βασικό στοιχείο για τη διαμόρφωση της κριτικής σκέψης είναι ο λόγος, η λογική. Ενώ τα έμβια όντα της γης περιορίζονται και οδηγούνται στα πλαίσια που καθορίζονται από τα ένστικτα, ο άνθρωπος έχει τη λογική. Τα πάντα περνούν από τον έλεγχο αυτής της λογικής, αν βέβαια δεν υπάρχουν εμπόδια για τη φυσιολογική λειτουργία της. Μέσα στην ιστορία της ανθρώπινης διανόησης διακρίνουμε τους πρωτοπόρους, τα μεγάλα πνεύματα, τους μεγάλους διανοητές, οι οποίοι ξεφεύγουν από την πεπατημένη οδό και πορεύονται σε νέες περιοχές, ανοίγοντας νέα μονοπάτια για τους κοινούς θνητούς. Η κριτική θεώρηση των πραγμάτων, των γεγονότων και των προσώπων είναι η βάση της επιστημονικής γνώσης. Χωρίς την κριτική σκέψη δεν μπορεί να πετύχει κανείς κάτι σημαντικό αλλά ούτε στην καθημερινή του ζωή να είναι αποτελεσματικός. Ιδιαίτερα αναγκαία είναι η κριτική σκέψη στους Νέους, ISSN:

3 που μπαίνουν στη ζωή γεμάτοι διάθεση για γνώση, δημιουργία, πρόοδο, μεγαλεπήβολα όνειρα. Γι αυτό είναι ανάγκη να μάθουν ότι η ευπιστία οδηγεί στην πλάνη. Η παρουσία του ατόμου μέσα στην ομάδα παίζει αποφασιστικό ρόλο για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του αρχικά στην οικογένεια ύστερα στις ομάδες συνομηλίκων και στη σχολική τάξη και αργότερα στην κοινωνική ζωή, κάτι που είναι πολύ σημαντικό για την ψυχική του υγεία και τη συμμετοχή του σε ομαδική-συλλογική ζωή. Η οικογένεια και το σχολείο δεν επιμένουν για τη διαμόρφωση κριτικής σκέψης, επειδή σήμερα η άνοδος στις κλίμακες του σχολείου και μέσω αυτής η επαγγελματική άνοδος, εξαρτάται από το ποσό της απομνημονευθείσης ύλης, η οποία θα ζητηθεί από τα εξεταστικά κέντρα και σπανιότερα από την κριτική του ικανότητα. Τα τελευταία χρόνια δίνεται μεγάλη σημασία η ψυχοθεραπεία μέσα στην ομάδα, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη αντικειμενικής τοποθέτησης του ατόμου μέσα στις διάφορες ομάδες, στοιχείο που το βοηθάει να απαλλαγεί από λανθασμένη αυτοεκτιμήση. Είναι ανάγκη να υπογραμμισθεί στο σημείο αυτό ότι ο μαθητής μπορεί και αργότερα να αποκτήσει γνώσεις, όμως από τώρα είναι ανάγκη να οπλιστεί με κριτική ικανότητα, για την καλύτερη αντιμετώπιση της καθημερινής ζωής και να αποφύγει τις παγίδες που του στήνουν (ναρκωτικά, ύποπτες ομάδες) και προπαντός να μη χάσει την ελευθερία και την αξιοπρέπειά του. Πάντοτε ήταν αναγκαία η κριτική σκέψη. Σήμερα όμως καθίσταται περισσότερο απαραίτητη αφού κάθε στιγμή βομβαρδιζόμαστε από μια πληθώρα πληροφοριών, έντυπων και ηλεκτρονικών, οπτικών και ακουστικών όπως βιβλία, περιοδικά, διαφημιστικό υλικό, γιγαντιαίες έντυπες και φωτεινές διαφημίσεις, προπαγανδιστικές προτάσεις, για συμμετοχή σε Συνέδρια, Σεμινάρια με προφανείς και αδιαφανείς σκοπούς και στόχους. Κάθε μέρα μας πλησιάζουν έμποροι ιδεών και υλικών, πλασιέ κάθε ειδικότητας, «σωτήρες» και καλοθελητές ποικίλων προθέσεων, ομιλητές διαφόρων βημάτων και πάνελ, μας προτείνουν «προσφορές» δήθεν μοναδικές, ευκαιρίες δελεαστικές και ανεπανάληπτες, προτάσεις για συμμετοχή σε άπειρες εκδηλώσεις, γιορτές για «βραβεύσεις», ημέρες αφιερωμένες για πραγματικούς ή πλασματικούς σκοπούς, προσκλήσεις σε συνεστιάσεις θεμιτές αλλά όχι πάντοτε, ένδειξη ενδιαφέροντος για μας ειλικρινούς αλλά καμιά φορά με το αζημίωτο κ.ά. Ποιος μπορεί να είναι σίγουρος για τους σκοπούς και τις προθέσεις όλων αυτών; Κανείς! Ανάγκη, λοιπόν η αντιμετώπισή τους να γίνεται με κριτικό πνεύμα, καλή διάθεση, όμως ποτέ με αφέλεια, με απόλυτη εμπιστοσύνη, άκριτα, αφού η εντιμότητα και η αγνή πρόθεση δεν είναι χαρακτηριστικό όλων των ανθρώπων, ενώ η υστεροβουλία και η σκοπιμότητα, το άμεσο ή έμμεσο συμφέρον μπορεί να κρύβονται πίσω από τα ωραία λόγια και τις δελεαστικές προτάσεις και τις δήθεν προσφορές. Αναμφίβολα η υπέρμετρη καχυποψία και η άρνηση δεν χαρακτηρίζουν έναν κοινωνικό, προοδευτικό, έναν με «ανοιχτό μυαλό» άνθρωπο, όμως ο έλεγχος και η πιθανή ύπαρξη άλλων εκδοχών και σκοπών, η εξέταση και άλλων παρασιωπωμένων σκοπών είναι επιβεβλημένη. Άλλωστε πώς ερμηνεύεται η καθημερινή παγίδευση τόσων ανθρώπων για εύκολο πλουτισμό, γρήγορη εύρεση θεραπείας ή εργασίας, για συμμετοχή σε ISSN:

4 «πυραμίδες» που θα κάνουν πλούσιους τόσο πολλούς, σε τόσο μικρό χρόνο, για γρήγορα δάνεια-«ευκαιρίες» που αφήνουν τόσους αφελείς στο δρόμο, για «οπαδούς» που έμπλεξαν και νιώθουν εγκλωβισμένοι και αδύναμοι να απελευθερωθούν, για χρηματιστήρια «φούσκες», για «τυχερούς» τηλεφωνικά, για συμμετοχή σε εταιρείες που θα επενδύσουν και θα κάνουν πλούσιους όσους πληρώσουν τώρα σε πρόσωπα χωρίς καμιά φερεγγυότητα κ.ά., κ.ά.; Ο κριτικά σκεπτόμενος άνθρωπος δεν είναι «άθυρμα» στα χέρια καμιάς πλάνης ή ψευδαίσθησης ότι μπορεί να γίνει πλούσιος εν μια νυκτί. Εργάζεται με γνώμονα τις ηθικές αξίες, τις οποίες έχει ως ύψιστα κριτήρια στην καθημερινή πρακτική, όπως είναι η εντιμότητα, η αλήθεια και η αγάπη στον άνθρωπο όπου γης. 3. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Η κριτική σκέψη και γενικά η πνευματική δραστηριότητα σχετίζονται σημαντικά με την βιολογική-ψυχολογική και κοινωνική ωριμότητα και τη νοημοσύνη του ατόμου. Σίγουρα πολλοί άνθρωποι έχουν την ξεχωριστή ικανότητα να είναι κριτικοί στη σκέψη τους, όμως το σχολείο είναι αυτό που θα οξύνει την ικανότητα αυτή. Αλλά και αυτοί που έχουν το φυσικό χάρισμα της κριτικής σκέψης γιατί να μη το καλλιεργήσουν; 3 Παρατηρούμε πολλές φορές άλλοτε να υποτιμάται και άλλοτε να υπερεκτιμάται το έργο του σχολείου γενικά. Μερικοί προσγράφουν στα σχολεία μια «παντοδυναμία» σε σχέση με την αγωγή και περιμένουν από αυτό να καλύψει ό,τι παραλείπουν ή διαστρέφουν άλλοι όπως λ.χ. οι γονείς, νομοθέτες, Εκκλησία, Πολιτεία 4. Είναι αλήθεια ότι ορισμένοι έχουν υπερβολικά μεγάλες απαιτήσεις και προσδοκίες από το σχολείο, ενώ οι περισσότεροι έχουν λογικές και ρεαλιστικές προσδοκίες 5. Ο χώρος του σχολείου, όπου διδάσκεται ποικιλία αντικειμένων, μπορεί να καταρρίψει λανθασμένες θέσεις απόψεις των παιδιών-μαθητών. Όλα ή σχεδόν όλα τα αντικείμενα που διδάσκονται οι μαθητές στο σχολείο βασίζονται στη λογική-κριτική σκέψη. Το γεγονός αυτό είναι αποφασιστικής σημασίας, αρκεί οι ίδιοι οι διδάσκοντες να είναι ελεύθεροι από προκαταλήψεις και ανορθολογικές δεσμεύσεις. Πολλοί γονείς αγνοούν ότι η εκπαίδευση και αγωγή είναι κάτι πολύ περισσότερο από την συσσώρευση γνώσεων. Η καθημερινή πρακτική δείχνει ότι ο εκπαιδευόμενος είναι ανάγκη να ασκηθεί και στην ικανότητα κριτικής σκέψης με απώτερο σκοπό, βάση των πληροφοριών που απέκτησε και τις μεθόδους αναζήτησης νέας γνώσης, να είναι σε θέση ο ίδιος αργότερα να συμβάλλει με τον δικό του τρόπο στη δημιουργία του πολιτισμού του καιρού του. Με τον τρόπο αυτό να μη μείνει απλός καταναλωτής πολιτιστικών αγαθών αλλά να γίνει και ο ίδιος παραγωγός για την προαγωγή του πολιτισμού. Στην εποχή μας ιδιαίτερα η αγωγή οφείλει να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη, αφού καμιά γνώση δεν είναι επαρκής και η συνεχής ενημέρωση είναι κανόνας επιβίώσης, προόδου αλλά και τρόπος αντίστασης στη μαζοποίηση και την παραπληροφόρηση 6. ISSN:

5 Ο άνθρωπος είναι «ζώον σκεπτόμενον», όμως αυτό δεν είναι αρκετό. «Με την αγωγή οδηγείται στην κριτική σκέψη, αφού η ικανότητα της σκέψης είναι κάτι φυσικό. Η ικανότητα αυτή βοηθάει τον άνθρωπο να ενεργεί με στόχο το μέλλον και πράγματα που απουσιάζουν» 7.Το σχολείο μιας ελεύθερης και δημοκρατικής κοινωνίας, στο οποίο ο μαθητής ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση των γονιών και τις μεταξύ τους σχέσεις, έχει χρέος να προάγει και στον τομέα αυτόν τις φυσικές ικανότητες των μαθητών. Η άσκηση των μαθητών στην κριτική σκέψη δεν είναι ανάγκη να ενταχθεί στα πλαίσια ενός συγκεκριμένου μαθήματος μόνον, αλλά να διαποτίζει ολόκληρο το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα του Δημοτικού Σχολείου (Π.Δ.583/1982 ΦΕΚ 107 Α) η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης είναι μέσα στους σκοπούς του σχολείου. «Η κριτική σκέψη αναπτύσσεται, όταν η απόκτηση της γνώσης πραγματώνεται μέσα από (α) τον σχηματισμό εννοιών και γενικεύσεων, (β) την κατανόηση των δομών της οργανωμένης γνώσης, (γ) την απόκτηση βασικών δεξιοτήτων που τελειοποιούν την διαδικαστική γνώση και (δ) την ανάπτυξη στρατηγικών επίλυσης γνωστικών και ηθικοκοινωνικών προβλημάτων» 8. Τα μαθηματικά είναι το μάθημα το οποίο κυρίως συμβάλλει στη διαμόρφωση κριτικού πνεύματος. Όμως και τα άλλα μαθήματα, όταν ο δάσκαλος ή ο καθηγητής ενδιαφέρεται πραγματικά για το μαθητή, προσφέρονται για τη δημιουργία κριτικής σκέψης. Η Γεωγραφία λ.χ. που μας δίνει πληροφορίες για ένα σημείο του πλανήτη, όπως οι συντεταγμένες, το κλίμα η σύσταση του εδάφους κ.ά., μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του πολιτισμού του συγκεκριμένου χώρου σε συνδυασμό με την ιστορία του σημείου αυτού. Αλλά και δια του μαθήματος της Ιστορίας μπορεί να καλλιεργηθεί το κριτικό πνεύμα. Η πληροφορία ενός ιστορικού γεγονότος είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον χώρο, τον χρόνο, τις κοινωνικές συνθήκες, τη γνώση της Τεχνολογίας, τις θρησκευτικές και ιδεολογικές απόψεις, την πολιτική κατάσταση κλπ., τα οποία, όταν ιδωθούν με κριτικό πνεύμα, θα βοηθήσουν στην καλύτερη ερμηνεία του γεγονότος και θα δώσουν στο μαθητή την ευκαιρία όχι μόνον να πληροφορηθεί για ένα συγκεκριμένο γεγονός αλλά και να οξύνει την κριτική του ικανότητα. Έτσι θα μάθει ότι όλες οι μονιστικές θεωρίες (κατά τις οποίες μία είναι η σημαντική οπτική λ.χ. η οικονομία) είναι ελλιπείς και ότι όλα σχεδόν τα θέματα απαιτούν διαθεματική προσέγγιση και θεώρηση. Ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένας ευσυνείδητος εκπαιδευτικός είναι ακριβώς αυτό: η δημιουργία κριτικής σκέψης στους μαθητές του. Η προσκόλληση πολλών εκπαιδευτικών στο σχολικό εγχειρίδιο περιορίζει τα όρια σκέψης του μαθητή και όχι σπάνια τον αναγκάζει να αποστηθίζει κομμάτια του κειμένου, των οποίων η παρουσίαση στην τάξη προφορικά ή γραπτά, καθησυχάζει τον καθηγητή. Όμως ο καλός εκπαιδευτικός δραστηριοποιεί τους μαθητές και τους προτρέπει να εκφράζουν τις ιδέες τους μέσα στην Τάξη. Είναι φυσικό πολλές από αυτές να δείχνουν την ανωριμότητά, όμως άλλες μπορεί να είναι αξιόλογες και να τονίζονται, να προβάλλονται, να τίθενται σε συζήτηση-κρίση μέσα στην τάξη. Στο σημείο αυτό είναι ανάγκη να τονισθεί πως η συνεργασία μαθητών Εκπαιδευτικού μπορεί να επιτευχθεί μόνον όταν η σχέση του με τους μαθητές είναι θετική και το κλίμα κατάλληλο. Ενώ η αποδοχή του ISSN:

6 παιδαγωγού από μέρους των μαθητών του είναι πρωταρχικής σημασίας, αντίθετα η ψυχολογική απόρριψή του λειτουργεί ως τροχοπέδη και ανασταλτικό στοιχείο επικοινωνίας και αναζήτησης της αλήθειας. Βέβαια τόσο τα όρια του κάθε εκπαιδευτικού όσο και του σχολείου για τη δημιουργία κριτικής σκέψης δεν είναι απέραντα και οι ευθύνες τους είναι σχετικά περιορισμένες. Παρά ταύτα ένας ευσυνείδητος Εκπαιδευτικός μπορεί να επιτελέσει μεγάλο έργο και στον τομέα αυτόν. Θεωρείται δεδομένο ότι η σχολική μάθηση δεν μπορεί να αποσυνδέει την προσφορά της νέας γνώσης από την διαδικασία πρόσκησής της. Το περιεχόμενο και η έκταση του νέου υλικού μάθησης συνδέεται με το προϋπάρχον εννοιολογικό πλέγμα, και σε κάποιο βαθμό εδράζεται πάνω σ αυτό. Καμιά μέθοδος και κανένα διδακτικό μοντέλο δεν είναι αποτελεσματικό χωρίς προηγούμενη συστηματική προεργασία από μέρους του διδάσκοντα. Η ύλη που θα προσφέρει, ο τρόπος που θα την επεξεργασθεί με τους μαθητές του, οι τελικοί σκοποί όλης της διαδικασίας προετοιμάζονται με προσοχή ώστε να εμπεδωθεί το νέο υλικό και να καταχωρηθεί στη μνήμη των μαθητών αφού περάσει από κριτική ανάλυση και επεξεργασία. Καμιά συζήτηση για καλλιέργεια κριτικής σκέψης δεν έχει νόημα χωρίς την παροχή πρωταρχικά πλούσιου γνωσιολογικού υλικού με όλα τα μέσα που διαθέτει η εκπαιδευτική οργάνωση και τεχνολογία (σχολικό και εξωσχολικό βιβλίο, εικόνες, πίνακες,, διαφάνειες, στατιστικά στοιχεία, εποπτικόακουστικό υλικό κάθε είδους, πείραμα, αρχειακά γραπτά κείμενα, επισκέψεις σε εξειδικευμένους χώρους, κ.ά.). Αναμφίβολα και η απομνημόνευση ενταγμένη στην παιδαγωγική διαδικασία, ανήκει στο παιδαγωγικό έργο του σχολείου, όταν είναι ενεργητική και δεν καταντά απλή παπαγαλία και συσσώρευση γνώσεων που δεν έχουν λειτουργικό χαρακτήρα και καταπονούν τον μαθητή. Μετά τη συλλογή των δεδομένων, την κατηγοριοποίηση, την ταξινόμηση και αποθήκευση-καταχώρηση στη μνήμη ακολουθεί η ανάκληση και ανάλυση των δεδομένων και κυρίως η σύγκριση νεοτέρων πληροφοριών με τις παλαιότερες για συναγωγή συμπερασμάτων και νέα αξιολόγηση και μόρφωση στάσης απέναντι στα διάφορα θέματα. «Βασικά στοιχεία για την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης είναι η ανάλυση, η σύγκριση, η αφαίρεση, η γενίκευση και η σύνθεση» 9. Για να συγκρίνουμε δύο ή περισσότερα αντικείμενα, να τα αντιπαραβάλουμε και να εξετάσουμε κάθε εκδοχή, πτυχή, άποψη, θέση, ενδεχόμενο είναι ανάγκη να τα γνωρίσουμε, να τα μελετήσουμε, να τα εξετάσουμε με κάθε λεπτομέρεια. Το γεγονός ότι είμαστε ανοιχτοί και έτοιμοι χωρίς προκαταλήψεις να δεχθούμε καθετί νέο, δεν σημαίνει ότι μας απαλλάσσει από την προσεκτική μελέτη και έρευνα. Αντίθετα μάλιστα μας υποχρεώνει σε ενδελεχή εξέταση, συλλογή δηλαδή κάθε σχετικής πληροφορίας που έχει σχέση με το θέμα. Ο σχηματισμός αντικειμενικού κριτηρίου και η θεώρηση των πάντων με κριτικό πνεύμα καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τον κοινωνικό περίγυρο του ατόμου. Η κοινωνία μέσα στην οποία ζει κανείς, παίζει αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κριτικής σκέψης. Το πολιτισμικό κλίμα μέσα στο οποίο κινείται, καλλιεργεί την οξύτητα της σκέψης ή λειτουργεί ανασταλτικά. Φυσικά τα σχολεία όλων των βαθμίδων παίζουν τον κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση της κριτικής θεώρησης των ISSN:

7 πραγμάτων, αλλά και αυτά αντανακλούν την περιρρέουσα ιδεολογία της συγκεκριμένης κοινωνίας. Το πνεύμα της εποχής τόσο πάνω σε σύγχρονα κοινωνικά θέματα όσο και σε ιστορικά δεν μπορεί να αγνοείται σε καμιά περίπτωση. Ποτέ δε θα είναι ορθή η ερμηνεία και η κατανόηση μίας ανθρώπινης δραστηριότητας χωρίς την γνώση της επικρατούσας νοοτροπίας. Θέματα Επιστήμης, διοίκησης, πολιτικής, ηθών-εθίμων, κοινωνικών συγκρούσεων, ανθρώπινων σχέσεων, οικογενειακής, οικονομικής και θρησκευτικής ζωής κ.ά. μένουν ανεξήγητα χωρίς την εξέτασή τους σε συνδυασμό με τα ιδεολογικά, θρησκευτικά και φιλοσοφικά ρεύμάτα της συγκεκριμένης εποχής. Συμπεριφορές και στάσεις ζωής των ανθρώπων μίας χρονικής περιόδου ή μίας περιοχής φαίνονται σε άλλους ανθρώπους ως περίεργες και παράλογες ακριβώς επειδή υπάρχει άγνοια της επικρατούσας νοοτροπίας στον συγκεκριμένο χώρο-χρόνο. H κριτική σκέψη λαβαίνει υπόψη της όχι το μερικό, αλλά το όλον. Μόνον η προκατάληψη υπερτονίζει πτυχή ή πτυχές ενός θέματος παραθεωρώντας άλλες. Το σχολείο -δηλαδή οι διδάσκοντες- οφείλει να δίνει μάχες εναντίον των προκαταλήψεων, των λανθασμένων θέσεων, της μη ορθολογικής συμπεριφοράς και των κακών προτύπων. Αυτό μπορεί να συντελέσει στη διαμόρφωση ατόμων με προσωπικότητα 10, που σκέπτονται και κρίνουν αντικειμενικά, άτομα που είναι πραγματικά ελεύθερα και αυτόνομα, που δεν παρασύρονται από ανεύθυνες φήμες και προπαγάνδες, αλλά χρησιμοποιούν στη δημόσια και ιδιωτική ζωή τους το επιχείρημα, το ντοκουμέντο, την απόδειξη και είναι αντίθετα στις αοριστολογίες, στις ανεξέλεγκτες απόψεις και τους ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς. Ένα σημαντικό μέσο αναζήτησης της αλήθειας είναι και ο ειλικρινής διάλογος, η συζήτηση. Η ίδια η λέξη «συζήτηση» σημαίνει ότι αναζητούμε δύο ή περισσότεροι άνθρωποι την αλήθεια, το δίκαιο, το λογικά και κοινά παραδεκτό. Σημαίνει από κοινού προσπάθεια για την εύρεση αυτού που εμείς αγνoούμε και το οποίο ενδέχεται να το γνωρίζει κάποιος άλλος ή άλλοι ή και το αντίθετο. Σημαίνει προσφορά δικών μας πληροφοριών, θέσεων, απόψεων τις οποίες ενδεχομένως άλλοι αγνoούν. Ένας έντιμος συζητητής δεν μπορεί να αγνοεί τις θέσεις των άλλων, ενώ έχει χρέος να παρουσιάσει τις δικές του. Η ανταλλαγή αυτή είναι ο διάλογος. Διάλογος δεν γίνεται αν εμείς δεν έχουμε συγκεκριμένες πληροφορίες, καθαρές απόψεις και διάθεση ειλικρινούς συζήτησης. Δεν μπορεί να υπάρξει διάλογος με την προσπάθεια επιβολής των θέσεών ή των απόψεών μας. Τέτοιες «συζητήσεις» διεξάγονται σε διπλωματικό επίπεδο. Είναι γεγονός ότι ορισμένα θέματα είναι δύσκολο να τα κρίνει κανείς, επειδή δεν έχει τα στοιχεία εκείνα που θα τον βοηθήσουν να βγάλει ακριβή συμπεράσματα. Το βασικό στις περιπτώσεις αυτές είναι να μην αποδέχεται τα πάντα ως αλήθειες, χωρίς να τα περάσει από διανοητικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς και να μην είναι εύπιστος, διότι η ευπιστία οδηγεί στην πλάνη. Σπάνια πράγματα είναι τόσο απλά ώστε να αποφασίζει κανείς χωρίς κριτική σκέψη. Βεβιασμένη και χωρίς βάσανο απόφαση σίγουρα θα οδηγήσει σε αποτυχία. H αμφιβολία και η έρευνα που την ακολουθεί, αποτελούν ουσιώδη στοιχεία για τη λειτουργία της κριτικής σκέψης. 4. ΕΜΠΟΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ISSN:

8 Η καλλιέργεια κριτικού πνεύματος δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτεί τη συλλογή πολλών πληροφοριών, συγκρίσεις, έλεγχο, ερωτήματα, απάντηση σε διάφορες εκδοχές και υποθέσεις καθώς επίσης καλή Ανθρωπογνωσία. Η αναζήτηση της αλήθειας πίσω από φαινόμενα δεν είναι αυτονόητη για πολλούς. Δεν απαιτεί μόνον σκέψη, κόπο, χρόνο, έρευνα αλλά κάποτε θυσία και τόλμη. Τα εμπόδια μπορεί να προέρχονται από το ίδιο το άτομο αλλά και από το περιβάλλον του. Άγνοια, συναισθηματική φόρτιση, τραυματικές εμπειρίες, προκατάληψη, νοσηρό ανορθολογικό περιβάλλον ή ακόμα και εξαθλιωμένο κ.ά. εμποδίζουν συνήθως τον άνθρωπο να διαμορφώσει κριτική σκέψη. Πολλές φορές πιεστικές ανάγκες επιβίωσης αναγκάζουν κάποιον να συμμορφωθεί με σκέψεις και συμπεριφορές μη ορθολογικές. Άμεσος και έμμεσος εξαναγκασμός σε τρόπο ζωής καθόλου λογικό αλλά αναγκαίο να επιζήσει κάποιος, τον υποχρεώνουν να μη χρησιμοποιεί τα νοητικά εργαλεία που θα μπορούσαν ίσως να αλλάξουν τη ζωή του. Όχι μόνον η ωμή βία εξαναγκάζει τον άνθρωπο να ακολουθήσει τακτική καθόλου ορθολογική, αλλά και παγιωμένη κοινωνική πλάνη βαθιά ριζωμένη στην κοινή συνείδηση (Νομιμοποίηση της δουλείας!) τον καθηλώνουν έτσι ώστε να μη τολμά να αμφισβητήσει κοινωνικές πλάνες ευρύτατα αποδεκτές. Η αμφισβήτηση της πορείας της μάζας δεν είναι καθόλου εύκολη (μόδα, «πυραμίδες», καζίνο κλπ.). Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν την υπομονή και την πολυτέλεια της αναζήτησης της αλήθειας, ενδέχεται μάλιστα να έχουν λόγους να μη επιζητούν το αληθινό πίσω από το επιφανειακό. Το σύνηθες είναι οι άνθρωποι να προτιμούν την εύκολη διαδικασία, την άνεση, το κοινά παραδεκτό, αφού θεωρείται «αιρετικός» όποιος κρίνει και αμφισβητεί μια άποψη, που την αποδέχεται η ευρύτερη κοινωνία. Όμως ο χρόνος δικαίωσε αυτούς τους «αιρετικούς», αυτούς τους επαναστάτες της σκέψης (Σωκράτης, Κοπέρνικος, Λίνκολν), που δεν συμφωνούσαν με τα κακώς κείμενα της εποχής τους. Σε προσωπικό επίπεδο εμπόδιο κριτικού πνεύματος μπορεί να αποτελέσει η άγνοια, ο φόβος, η προσκόλληση σε μια ιδέα, σε μια άποψη, η υποδούλωση σε κάποιο πάθος, κυρίως όμως το τυφλό προσωπικό συμφέρον. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στο σχολείο. Η συνεργασία του εκπαιδευτικού με τους μαθητές του για την καλλιέργεια κριτικής σκέψης απαιτεί ξεχωριστό κόπο και κατάλληλη κοπιαστική προετοιμασία, στοιχεία καθόλου ευχάριστα. Το εγκεκριμένο «εγχειρίδιο»-βιβλίο «τυφλοσούρτης»- θεωρείται αρκετό για να «εκτελέσει» ένας εκπαιδευτικός το καθήκον του. Άλλωστε η αποθηκευμένη ύλη (παπαγαλίααπομνημόνευση) είναι προσφορότερη ως εύκολα μετρήσιμη, για να βαθμολογηθεί ο μαθητής, ενώ η καλλιέργεια και μέτρηση της κριτικής ικανότητας είναι δύσκολα μετρήσιμη και απαιτεί χρονοβόρα προετοιμασία από μέρους του διδάσκοντος-εξεταστή. Εμπόδια για την καλλιέργεια κριτικής σκέψης μπορεί να είναι η μη βιολογική ωρίμανση, γι αυτό ο εκπαιδευτικός κάθε βαθμίδας προσαρμόζει το προσφερόμενο υλικό με τον προσφορότερο τρόπο ανάλογα με την ηλικία και την ψυχοσωματική ωρίμανση του μαθητή. Είναι κοινώς παραδεκτό ότι άτομα με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης δύσκολα μπορούν να παρακολουθήσουν μια διαδικασία με πολύπλοκους συλλογισμούς δηλαδή νοητικές λειτουργίες, ιδιαίτερα αυξημένες. Επίσης, ψυχολόγοι και ISSN:

9 παιδαγωγοί τονίζουν την τεράστια σημασία που έχουν οι πρώιμες δυσάρεστες εμπειρίες του ανθρώπου, οι οποίες παγιώνουν μια μονολιθική αντίληψη για πολλά θέματα και λειτουργούν ως τροχοπέδη στον σχηματισμό κριτικής σκέψης 11. Αναμφίβολα η ζωή ενός παιδιού μέσα στην οικογένεια είναι θεμελιακής σημασίας για την καλλιέργεια της κριτικής του σκέψης. Όταν οι γονείς με πνεύμα συνεργασίας, με επιχειρήματα και κατανόηση συζητούν και επιλύουν τα αναφυόμενα προβλήματα της οικογενειακής συμβίωσης, είναι πολύ φυσικό ο τρόπος αυτός να μεταφέρεται και στη σκέψη του παιδιούμαθητή. Ο Εκπαιδευτικός όμως έχει ευθύνη και για τους μαθητές, που δεν ευτύχησαν να έχουν συνεργαζόμενους γονείς (ενδεχομένως έχουν έναν γονέα, ή κανέναν φυσικό γονέα). Άλλωστε η Πολιτεία του ανέθεσε και αυτό το καθήκον, μέσα από το αναλυτικό Πρόγραμμα να καλλιεργεί και να οξύνει το κριτικό πνεύμα όλων των μαθητών του χωρίς εξαιρέσεις και διαχωρισμούς. Σοβαρό εμπόδιο καλλιέργειας κριτικού πνεύματος αντιμετωπίζει ο άνθρωπος, όταν η δομή και η οργάνωση της κοινωνίας στην οποία ζει, κατέχεται από ανορθολογικό πνεύμα και έλλειψη κριτικής διάθεσης. Κατά κανόνα στις κοινωνίες αυτές υπάρχει μικρή και μονομερής πληροφόρηση, επικρατεί δογματισμός και προκατάληψη και μια γενικότερη αδιαφορία για κάθε τι το νέο και διαφορετικό. Συνήθως οι εξουσίες παρουσιάζουν μια εξωραϊσμένη εικόνα της πραγματικότητας, για τον απλούστατο λόγο, επειδή αυτές είναι υπεύθυνες σε μεγάλο βαθμό για την κατάσταση που επικρατεί λ.χ. στην οικονομία, στη διοίκηση και στη δομή της κοινωνίας γενικότερα. Αυτό το φαινόμενο είναι παγκόσμιο. Λαμβανομένου υπόψη ότι η εφαρμογή των δημοκρατικών διαδικασιών και της αντικειμενικής πληροφόρησης είναι κοινωνικό έλλειμμα ακόμα και της εποχής μας, γι αυτό επιβάλλεται κριτική αντιμετώπιση και εξέταση κάθε πολιτιστικού πληροφοριακού στοιχείου. Προσφιλής μέθοδος των ανελεύθερων καθεστώτων είναι και η παραποίηση των πληροφοριών και όχι σπάνια η διαστρέβλωση, αφού η πολυφωνία είναι «ενοχλητική». Πολλά απλά γεγονότα παρουσιάζονται ως πολύπλοκα με μόνο στόχο την απόκρυψη της αλήθειας 12. Σε άλλες περιπτώσεις (Δίκες) παρουσιάζονται γεγονότα και πληροφορίες με σχετικά σχόλια, με ρητορικό ύφος, με καλλιέπεια λόγου, κατά τέτοιον τρόπο ώστε έωλα επιχειρήματα να παρουσιάζονται ως αδιάσειστα ντοκουμέντα. Όχι μόνον στα ανελεύθερα καθεστώτα και στις παραδοσιακές κοινωνίες αλλά και στις θεωρούμενες εξελιγμένες η παραποίηση και η απόκρυψη πληροφοριών είναι σύνηθες φαινόμενο. Δεν χρειάζεται πολλή σκέψη για να διαπιστώσει κανείς πως ό,τι γράφεται στις εφημερίδες και τα περιοδικά της εποχής μας δεν είναι πάντα αντικειμενικό και αληθινό. Η προπαγάνδα, η προκατάληψη, τα συμφέροντα, τα ειδικά ενδιαφέροντα, οι προσωπικές αδυναμίες και οι σκοπιμότητες συχνά παρουσιάζουν μια κατάσταση, ένα γεγονός κλπ. πολύ διαφορετικά απ ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Το ίδιο συνέβαινε μέσα στην Ιστορία όλων των ανθρώπων, όλων των εποχών. Όλοι θέλουν να μας πείσουν για τις σωστές απόψεις τους, το εκλεκτό εμπόρευμά τους, την αγνότητα των προθέσεών τους, για τον «άριστο» τρόπο χειρισμού των υποθέσεών μας. Όμως η καθημερινή πρακτική βοά για το αντίθετο. Η κριτική σκέψη προϋποθέτει μια ουδετερότητα στην αντιμετώπιση προσώπων, γεγονότων και πληροφοριών. Οι υποκειμενικές ISSN:

10 κρίσεις και θέσεις δημιουργούν αμφισβητήσεις, διχογνωμίες και οδηγούν στην πλάνη και αδικία, ενώ είναι και τροχοπέδη και της προόδου, αντίθετα η πρόοδος της Επιστήμης και της Κοινωνίας γενικότερα είναι απόρροια της χρήσης της λογικής. Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι υπάρχουν πράγματα και θέματα τα οποία ούτε να αποδειχθούν μπορούν αλλά ούτε και να απορριφθούν (πίστεις, προτιμήσεις, ιδιαίτερα γούστα κ.ά.). 5. Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ Παντού και πάντοτε ο άνθρωπος χρειαζόταν την κριτική σκέψη. Όμως ειδικά σήμερα, εποχή ανταγωνισμού και επιστημονικής οργάνωσης της διαφήμισης των πάντων, είναι ανάγκη κριτικής αντιμετώπισης όλων των εκφάνσεων της ζωής. Παρατράπεζες, πολιτική προπαγάνδα, υποσχέσεις εύκολου και γρήγορου πλουτισμού, «προσφορές»-παγίδες, έμποροι υλικών και ιδεών, περιφερόμενοι τσαρλατάνοι, άνθρωποι που εκμεταλλεύονται την ανάγκη αλλά κυρίως την αφέλεια των άλλων καθιστούν την μόρφωση κριτικής ικανότητας εντελώς απαραίτητο εργαλείο κάθε ανθρώπου. Η εποχή μας παρουσιάζει μια τεράστια πολυπλοκότητα, αντιφατικότητα, ανομία και ποικίλη παρανομία, γεγονός που μας αναγκάζει να βρισκόμαστε σε διαρκή επιφυλακή και εγρήγορση και ένα ιδιαίτερα καλλιεργημένο κριτικό πνεύμα. Κοινή «γλώσσα» και κοινό εργαλείο των επιστημόνων όλου του κόσμου είναι η λογική ερευνητική εργασία και μέθοδος. Το πρώτο στοιχείο που προσέχουν οι ερευνητές είναι το μεθοδολογικό εργαλείο, ο τρόπος εργασίας (πείραμα, στατιστική, εγκυρότητα και αξιοπιστία της όλης διαδικασίας) και στη συνέχεια δίνεται βαρύτητα στα ευρήματα. Αυστηρά λογική-κριτική σκέψη απαιτείται να έχουν άνθρωποι που ασκούν ορισμένα επαγγέλματα όπως γιατροί, δικαστές, δημοσιογράφοι, διαφημιστές, διαιτητές, μέλη διαφόρων επιτροπών, σύμβουλοι κάθε ειδικότητας, κυβερνητικά στελέχη, αξιωματικοί του Στρατού και της αστυνομίας, στελέχη του ναυτικού, πολιτικοί αναλυτές, κριτικοί της Τέχνης, συγγραφείς, κυρίως όμως οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων. Πολλά οικογενειακά δράματα θα είχαν αποφευχθεί, αν τα ζευγάρια, που ξεκινούν μια τόσο σημαντική περιπέτεια της ζωής, σκέπτονταν με καθαρότερο κριτικό πνεύμα και δεν θα ήταν έρμαια μίας συναρπαστικής στιγμής ή εώλων αξιολογήσεων. Αλλά και αυτή η ίδια η λειτουργία της οικογενειακής ζωής συχνότατα απαιτεί κατά τη λήψη αποφάσεων ικανότητα κριτικής σκέψης. Πολλές φορές στην καθημερινή ζωή παρουσιάζονται περιπτώσεις κατά τις οποίες επείγει η λήψη σπουδαίων αποφάσεων χωρίς καθυστέρηση. Τότε επιστρατεύει κανείς ολόκληρο το γνωστικό του οπλοστάσιο και δίνει μάχη με την συναισθηματική φόρτιση, για να μείνει ανεπηρέαστος στην απόφασή του, που μπορεί να αφορά τον ίδιο ή και άλλους. Οι διλημματικές αυτές καταστάσεις δείχνουν τον βαθμό της κριτικής ικανότητας του ανθρώπου.«η κριτική σκέψη και η χρήση της στην αναζήτηση της αλήθειας ή της προσφορότερης λύσης συχνά μας υποχρεώνει να παραδεχθούμε λάθη και αδυναμίες μας. Η άρνηση ή παρασιώπηση της αντικειμενικής πραγματικότητας εμπεριέχει σκόπιμη ISSN:

11 παραθεώρηση κάποιας αλήθειας και ανέντιμη προσπέλαση στα πράγματα. Φαίνεται καθαρά ότι η χρήση της λογικής κριτικής σκέψης είναι και θέμα εντιμότητας» 13. Η αναζήτηση της αλήθειας όχι σπάνια φέρει τους ανθρώπους σε αντιπαράθεση. Μπορεί κάποιος να προσκομίσει άφθονο πληροφοριακό υλικό για να πείσει και όμως με το υλικό αυτό να τονίζει μια πτυχή του θέματος για λόγους σκοπιμότητας. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις κατά τις οποίες παραμένει καθένας στις θέσεις του και κανένα λογικό επιχείρημα δεν μπορεί να ανατρέψει την άποψή του. Στις περιπτώσεις αυτές δεν διερωτόμαστε αν η λογική είναι μία αλλά τι κρύβεται πίσω από αυτήν την εμμονή. Τελειώνοντας αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ η κριτική σκέψη, παρά την αποφασιστική της σημασία για την έρευνα, την Επιστήμη και τη ζωή γενικά, εν τούτοις δεν μπορεί να εφαρμοσθεί απόλυτα στην περιοχή της Τέχνης, της Ηθικής και γενικά της αισθητικής απόλαυσης. Υπάρχουν όρια στην αμφισβήτηση και στην κριτική διάθεση, όπως υπάρχουν θέματα και αξίες που βρίσκονται πέρα από κάθε κριτική και αμφιβολία. Μπορούμε να είμαστε επιφυλακτικοί για μια επιστημονική θεωρία και άποψη ή για την ορθότητα ενός ιδεολογικού συστήματος, όμως η κριτική και η αμφισβήτηση δεν μπορούν να αγγίξουν αξίες όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η αγάπη της μάνας, η εντιμότητα, η αναζήτηση της αλήθειας, η αναζήτηση ενός υπερβατικού όντος, του Θεού, η αγάπη που τρέφει το πνεύμα της θυσίας, όπως δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε την αξία του οξυγόνου για τη ζωή μας. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Ματσαγγούρας, Ηλίας: Θεωρία και πράξη της διδασκαλίας, Στρατηγικές διδασκαλίας: Από την πληροφόρηση στην κριτική σκέψη, Τόμ. Β Αθήνα 1994,σελ Criclow, Ellen,-Goodwin, Susan,-Shake, Gaya,-Swartz, Ellen: Multicultural Ways of Knowing: Implication for practice. Journal of Education, Vol.172, n p Hostetler, Karl: Community and Neutrality in Critical Thought: A Nonobjectivist View on the Contact and teaching of Critical Thinking. Educational Theory, Win.1991 Vol. 41, N 1,p Kυριακίδης, Παύλος: Η οικογενειακή σχέση, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000,σελ Fischer, Wolfgang: Ueber den Mangel an Skepsis in der Paedagogik. Zeitschrift fuer Paedagogik Bd 36 Jg. 1990, Nr 5, S Κυριακίδης, Παύλος: Κοινωνική Ψυχολογία, Εκδοση Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2000, σελ Dewey, John: Πως σκεπτόμεθα. Μετ. Γ. Κατσάμα, Εκδ.Α.Κατσάμα, Αθήναι (χ.χ.),σελ Ματσαγγούρας, Η.: ό.π. σελ Ματσαγγούρας, Η.: ό.π. σελ Κυριακίδης, Παύλος: Κοινωνία και Προσωπικότητα, Τμήμα Δημοσιευμάτων Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2001, σελ.177. ISSN:

12 11. Dewey, John: Εμπειρία και Εκπαίδευση, Εκδόσεις. Γλάρος, 1980, σελ Κυριακίδης, Παύλος: Κοινωνιολογία, Τμήμα Δημοσιευμάτων Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ιωάννινα η έκδ. σελ Hostetler, Karl: ό.π. Σελ.10. ISSN:

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο.

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Να καταγράψετε τις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις που υπάρχουν στις εικόνες 5 και 6, να τις αναγνωρίσετε και να βρείτε το συντακτικό τους ρόλο. να λέω: δευτερεύουσα βουλητική πρόταση,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc)

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc) 1 Αξιολόγηση Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών/τριών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει κατακτήσει

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλευτική κι Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Προετοιμασία των Μαθητών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση

Συμβουλευτική κι Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Προετοιμασία των Μαθητών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση Συμβουλευτική κι Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Προετοιμασία των Μαθητών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση Συμβουλευτική είναι η οργανωμένη και επιτρεπτική σχέση που δίνει τη δυνατότητα στον συμβουλευόμενο

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις

Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις NDI Training & Consulting 1 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στον σημερινό πολύπλοκο και γεμάτο προκλήσεις κόσμο στον οποίο ζούμε, οι εταιρίες δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι περιγραφή της δράσης Χρήστος Γκοτζαρίδης Φυσικός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν μία ιστορία, για την εξέλιξη των

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Ικανότητες. Μηδέν είναι μήτε τέχνην άνευ μελέτης μήτε μελέτην άνευ τέχνης ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ

Ικανότητες. Μηδέν είναι μήτε τέχνην άνευ μελέτης μήτε μελέτην άνευ τέχνης ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Ικανότητες Υπολογιστική ικανότητα Μαθηματική ικανότητα Μηχανική ικανότητα Ικανότητα αντίληψης χώρου Γλωσσική ικανότητα Ικανότητα για δουλειές γραφείου Επιδεξιότητα Εικαστική ικανότητα Επαγγελματικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα