ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ i

2 Φυσική Α Γυμνασίου: Βιβλίο Μαθητή ΤΑΞΗ Α Συγγραφή: Συντονισμός: Ιωάννης Καρμιώτης, Φυσικός Δημήτριος Φιλίππου, Φυσικός Αχιλλέας Καπαρτζιάνης, Φυσικός Δρ Γιώργος Ασπρομάλλης, ΕΜΕ Φυσικής Επιμέλεια έκδοσης: Γλωσσική επιμέλεια: Ιωάννης Καρμιώτης, Φυσικός Δημήτριος Φιλίππου, Φυσικός Αχιλλέας Καπαρτζιάνης, Φυσικός Μαριάννα Χριστόφια, Λειτουργός Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων Ηλεκτρονική σελίδωση: Σχεδιασμός εξωφύλλου: Συντονισμός έκδοσης: Ιωάννης Καρμιώτης, Φυσικός Δημήτριος Φιλίππου, Φυσικός Αχιλλέας Καπαρτζιάνης, Φυσικός Φωτογραφία: Παρασκευάς Παπαδόπουλος Επεξεργασία: Ευάγγελος Στεργενάκης, Λειτουργός Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων Χρίστος Παρπούνας, Συντονιστής Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων Έκδοση 2012 Εκτύπωση: Όνομα Τυπογραφείου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ISBN: Στο εξώφυλλο χρησιμοποιήθηκε ανακυκλωμένο χαρτί σε ποσοστό τουλάχιστον 50%, προερχόμενο από διαχείριση απορριμμάτων χαρτιού. Το υπόλοιπο ποσοστό προέρχεται από υπεύθυνη διαχείριση δασών. ii

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ H διασφάλιση της ποιότητας ζωής στον αιώνα που διανύουμε, βασίζεται ολοένα και περισσότερο στην επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο. Η απόκτηση εκπαίδευσης και δεξιοτήτων στην επιστήμη είναι απαραίτητη για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης και εδραίωσης της πραγματικής δημοκρατίας. Με ιδιαίτερη χαρά προλογίζω την έκδοση του βιβλίου «Φυσική Α Γυμνασίου». Το βιβλίο αυτό γράφτηκε με τη σκέψη ότι εσείς, οι σημερινοί μαθητές και οι αυριανοί πολίτες, θα πρέπει να δομήσετε ένα συνεκτικό σώμα γνώσεων, να αναπτύξετε τις αναγκαίες δεξιότητες και ικανότητες για συμμετοχή σε μια κοινωνία ενεργών και κριτικά σκεπτόμενων ανθρώπων και να διαμορφώσετε θετικές στάσεις και συμπεριφορές έναντι της επιστήμης. Γι αυτό το λόγο σε αυτό το βιβλίο τα θέματα της Φυσικής συνδέονται με την καθημερινή ζωή, τη φύση και την εξέλιξη της επιστήμης. Επιθυμώ να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στους εκπαιδευτικούς της ομάδας, Ιωάννη Καρμιώτη, Δημήτριο Φιλίππου και Αχιλλέα Καπαρτζιάνη που ασχολήθηκαν με τη συγγραφή του βιβλίου. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω τον Επιθεωρητή της Φυσικής, Δρα Γιώργο Ασπρομάλλη, που είχε τον συντονισμό της ομάδας, καθώς και την Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων που είχε την ευθύνη για την έκδοση του βιβλίου αυτού. Δρ Ζήνα Πουλλή Διευθύντρια Μέσης Εκπαίδευσης iii

4 iv

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΝΕΡΟ... 1 ΕΙΔΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ... 3 Εισαγωγή... 3 Φυσικές καταστάσεις του νερού... 3 Ειδικές ιδιότητες των τριών φάσεων του νερού... 4 Συγκοινωνούντα δοχεία... 5 Αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων στην καθημερινή ζωή... 5 Συμπιεστότητα και ελαστικότητα του νερού στην αέρια φάση (υδρατμοί)... 7 ΑΛΛΑΓΗ ΦΑΣΕΩΝ ΝΕΡΟΥ... 9 Εισαγωγή... 9 Εξάτμιση του νερού... 9 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η εξάτμιση του νερού... 9 Υγροποίηση του νερού...10 Στερεοποίηση του νερού...12 ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ...14 Εισαγωγή...14 Μετεωρολογία...16 ΜΑΖΑ, ΟΓΚΟΣ KAI ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ...20 Εισαγωγή...20 Μάζα...20 Μάζα - βάρος...21 Όγκος...22 Μέτρηση όγκου υγρών...23 Μέτρηση όγκου στερεού κανονικού σχήματος...23 Μέτρηση όγκου στερεού ακανόνιστου σχήματος...23 Πυκνότητα...24 Μάζα, όγκος και πυκνότητα νερού και πάγου...26 ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΑΕΡΑΣ...31 ΑΕΡΑΣ...33 Εισαγωγή...33 Ατμοσφαιρική πίεση...34 Το πείραμα του Torricelli (Τοριτσέλι)...36 Όργανα μέτρησης της ατμοσφαιρικής πίεσης...37 Βαρομετρικά Υψηλά (Υ)...39 Βαρομετρικά χαμηλά (Χ)...40 v

6 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ...43 Δημιουργία πίεσης στα αέρια...45 Ιστορικό ένθετο...46 ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ...49 Η σωματιδιακή θεωρία για τη δομή της ύλης...50 Η ιστορία του Robert Brown...51 Μοριακή ερμηνεία των ιδιοτήτων των στερεών, υγρών και αερίων...53 ΔΙΑΧΥΣΗ...56 ΧΗΜΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ...59 ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ - ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ...61 ΕΝΕΡΓΕΙΑ...63 Πηγές ενέργειας...63 ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ...67 Θερμόμετρα...67 Είδη θερμομέτρων...69 ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ...71 Θερμοκρασία και μικρόκοσμος...72 Μεταφορά θερμότητας και μικρόκοσμος...73 ΕΝΟΤΗΤΑ 5: ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ..75 ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ...77 ΘΕΡΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ, ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ...83 ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ- ΘΕΡΜΙΚΗ ΜΟΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ...87 ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ...89 Διάδοση θερμότητας στα στερεά...89 Διάδοση θερμότητας με ρεύματα μεταφοράς...92 Διάδοση θερμότητας με ακτινοβολία...94 Θερμομόνωση κατοικίας...95 ΕΝΟΤΗΤΑ 7: ΗΧΟΣ...97 ΗΧΟΣ...99 Εισαγωγή...99 Παραγωγή του ήχου Διάδοση του ήχου Χαρακτηριστικά του ήχου Ταξινόμηση ήχων Ανάκλαση του ήχου vi

7 Εφαρμογές του ήχου Ηχορύπανση Απορρόφηση του ήχου - Ηχομόνωση ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΕΙΚΟΝΩΝ vii

8 viii

9 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ 1

10 2

11 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ ΕΙΔΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Εισαγωγή «Δεν έχει σημασία ποιοι είμαστε, πού ζούμε, τι κάνουμε, όλοι εξαρτιόμαστε από το νερό. Το χρειαζόμαστε κάθε μέρα, με πάρα πολλούς τρόπους. Το χρειαζόμαστε για να είμαστε υγιείς, το χρειαζόμαστε για να παράγουμε την τροφή μας, για τις μεταφορές, την άρδευση και τη βιομηχανία. Το χρειαζόμαστε για τα ζώα και τα φυτά, για να αλλάζουν οι εποχές και τα χρώματα. Ωστόσο, παρά τη σημασία των αποθεμάτων του νερού για τη ζωή και την ύπαρξή μας, δείχνουμε μια συνεχώς αυξανόμενη έλλειψη σεβασμού για τα αποθέματα νερού. Τα σπαταλούμε, τα λεηλατούμε, τα μολύνουμε, ξεχνώντας πόσο απαραίτητα είναι για την επιβίωσή μας». Εικόνα 1-1 Νερό: πηγή ζωής. Το πιο πάνω απόσπασμα είναι από την ανακήρυξη του 2003 ως παγκόσμιου έτους για το Νερό από τον Ο.Η.Ε. Από το 1992, η 22η Μαρτίου κάθε έτους έχει καθιερωθεί από τη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ως η παγκόσμια μέρα για το νερό. Φυσικές καταστάσεις του νερού Στην Εικόνα 1-2 διακρίνεται το νερό στις τρεις μορφές του (φάσεις του νερού): το παγόβουνο είναι η στερεή φάση του νερού, το νερό της θάλασσας είναι η υγρή φάση του νερού, οι υδρατμοί στα σύννεφα είναι η αέρια φάση του νερού. Αυτό το χαρακτηριστικό του νερού, να εμφανίζεται και στις τρεις φάσεις της ύλης στις συνθήκες του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζει ο άνθρωπος, το κάνει μοναδικό στοιχείο. Εικόνα 1-2 Παγόβουνο στη θάλασσα, με συννεφιασμένο ουρανό. 3

12 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Πίνακας 1-1 Νερό Νερό Νερό σε υγρή φάση σε στερεή φάση σε αέρια φάση Εικόνα 1-3: Η Γη όπως φαίνεται από το διάστημα. Περίπου το 98% του νερού που υπάρχει στον πλανήτη (ωκεανοί, θάλασσες, υπόγεια νερά παγετώνες). Το 2% περίπου του νερού που υπάρχει στον πλανήτη προσωρινά παγωμένο (χιόνι, πάχνη) ή μόνιμα παγωμένο (παγόβουνα). Το 0,001% του νερού που υπάρχει στον πλανήτη με μορφή υδρατμών. Το πόσο εύκολα μπορεί να αλλάξει η μορφή του νερού εξαρτάται από τη φάση στην οποία βρίσκεται. Συγκεκριμένα: Ο στερεός πάγος είναι άκαμπτος και ασυμπίεστος, αποτρέποντας την αλλαγή της μορφής ή του όγκου ενός κύβου πάγου. Το υγρό νερό είναι ένα ασυμπίεστο ρευστό, έτσι ώστε η σταγόνα του νερού να μπορεί να αλλάξει το σχήμα της κατά την πτώση της από τον ουρανό στην επιφάνεια της Γης, χωρίς να αλλάζει ο όγκος της. Το νερό στην αέριά του κατάσταση -υδρατμοί- είναι ένα συμπιεστό ρευστό που σε όταν βρίσκεται σε βραστήρες διαφορετικού μεγέθους και σχήματος, διαφέρει τόσο στο σχήμα του όσο και στον όγκο του. Ειδικές ιδιότητες των τριών φάσεων του νερού Όταν τοποθετήσουμε παγάκια σε διάφορα ποτήρια το σχήμα του πάγου δεν αλλάζει. Εικόνα 1-4: Διάφορα ποτήρια. Το νερό στη στερεά του κατάσταση διατηρεί το σχήμα και τον όγκο του. Όταν ρίξουμε νερό μέσα σε διάφορα ποτήρια τότε το νερό προσαρμόζεται στα δοχεία και παίρνει τη μορφή τους, διατηρώντας τον όγκο του. Το νερό στην υγρή του φάση έχει καθορισμένο όγκο και παίρνει το σχήμα του δοχείου που το περιέχει. Εικόνα 1-5: Ποτήρι με κρασί οριζόντια και με κλίση. Θα έχετε παρατηρήσει ότι, όταν γείρουμε λίγο ένα ποτήρι με κρασί, η επιφάνεια της ποσότητας του κρασιού παραμένει οριζόντια. Αυτό συμβαίνει ανεξαρτήτα από το πόσο μικρή ή μεγάλη είναι η κλίση του ποτηριού. 4

13 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Συγκοινωνούντα δοχεία Ποιος δεν έχει δοκιμάσει να αδειάσει νερό από μια τσαγέρα ή ένα ποτιστήρι; Το άδειασμα του νερού είναι πολύ εύκολο. Ο λόγος είναι ότι το νερό στον σωλήνα του στομίου βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με το νερό στο υπόλοιπο μέρος της τσαγέρας ή του ποτιστηριού. Όταν γέρνετε το δοχείο, η στάθμη του νερού παραμένει στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο. Έτσι, για να αδειάσετε το νερό από το δοχείο, θα πρέπει να γείρετε το δοχείο λίγο. Εικόνα 1-6: Τσαγιέρα και ποτιστήρι Αυτή η αρχή ονομάζεται «Αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων». Σε δοχεία που συγκοινωνούν, η ελεύθερη επιφάνεια του υγρού σε όλα τα δοχεία θα βρίσκεται στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο, όταν το υγρό βρίσκεται σε ισορροπία, ανεξάρτητα από το σχήμα των δοχείων ή από την κλίση των δοχείων. Δύο ή περισσότερα δοχεία που συγκοινωνούν μεταξύ τους, σαν και αυτά που φαίνονται στην Εικόνα 1-7, ονομάζονται συγκοινωνούντα δοχεία. Στο εργαστήριο Φυσικής υπάρχει η συσκευή των συγκοινωνούντων δοχείων του διπλανού σχήματος. Όταν σε ένα από τα σκέλη της συσκευής των συγκοινωνούντων δοχείων ρίξουμε νερό, το ύψος του νερού στο κάθε σκέλος της συσκευής είναι το ίδιο. Εικόνα 1-7: Συσκευή συγκοινωνούντων δοχείων. Αν κρατήσουμε τη συσκευή των συγκοινωνούντων δοχείων υπό κλίση, τότε η ελεύθερη επιφάνεια στα σκέλη της συσκευής θα βρίσκεται στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο. Η αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων ισχύει, όταν έχουμε το ίδιο υγρό στα διάφορα δοχεία που συγκοινωνούν και όταν οι επιφάνειές τους είναι ελεύθερες. Αν κάποιο δοχείο είναι από πάνω κλειστό, τότε σε αυτό η επιφάνεια του νερού δεν θα βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τις άλλες επιφάνειες. Αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων στην καθημερινή ζωή Εικόνα 1-8: Συσκευή συγκοινωνούντων δοχείων με κλίση. Οι άνθρωποι εφαρμόζουν την αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων σε διάφορες καταστάσεις της καθημερινής ζωής, όπως: Υδροδείκτης. Ο υδροδείκτης δείχνει τη στάθμη του υγρού σε κλειστά δοχεία, π.χ. σε βραστήρα νερού, ντεπόζιτα, δεξαμενές καυσίμων κ.ά.. Στο πλευρικό τοίχωμα κλειστών δοχείων υπάρχει διαφανής γυάλινος ή πλαστικός σωλήνας. Με αυτό τον τρόπο, βλέποντας τη στάθμη του υγρού στον διαφανή σωλήνα, ξέρουμε πού βρίσκεται το υγρό μέσα στο κλειστό δοχείο. Εικόνα 1-9: Υδροδείκτης σε βραστήρα νερού και ντεπόζιτο νερού. 5

14 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Αλφαδολάστιχο. Όταν θέλουμε να προσδιορίσουμε αν δύο σημεία Α και Β βρίσκονται στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο, χρησιμοποιούμε έναν διαφανή πλαστικό σωλήνα στον οποίο βάζουμε ποσότητα νερού. Ο σωλήνας αυτός ονομάζεται αλφαδολάστιχο. Μετά κάμπτουμε τον σωλήνα σε σχήμα U και κρατούμε το ένα σκέλος του σωλήνα, ώστε η ελεύθερη επιφάνεια του νερού μέσα στον σωλήνα να είναι στο Α. Η άλλη ελεύθερη επιφάνεια του νερού στο άλλο σκέλος του σωλήνα θα είναι στο Β, που βρίσκεται στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο. Εικόνα 1-10: Αλφαδολάστιχο Α Β Αρτεσιανά πηγάδια. Σε κάποιο βάθος κάτω από το έδαφος μπορεί να υπάρχει υδροφόρο στρώμα ανάμεσα σε αδιάβροχα στρώματα, δημιουργώντας έτσι μια δεξαμενή νερού. Όταν η ελεύθερη επιφάνεια στο στρώμα είναι ψηλότερα από το σημείο γεώτρησης, το νερό σχηματίζει πίδακα. Εικόνα 1-11: Χρήση αλφαδολάστιχου, για προσδιορισμό οριζόντιου επιπέδου Εικόνα 1-13: Αρτεσιανό πηγάδι Στα δίκτυα ύδρευσης: Στα δίκτυα ύδρευσης, η δεξαμενή του νερού κατασκευάζεται ψηλά, ώστε να δημιουργείται η αναγκαία πίεση, για να ανυψώσει το νερό στα διάφορα κτήρια. Εικόνα 1-12: Δίκτυο Ύδρευσης 6

15 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Συμπιεστότητα και ελαστικότητα του νερού αέρια φάση (υδρατμοί) στην Όταν πατάει το παιδί ένα στρώμα, συμπιέζει τον αέρα. Επειδή όμως ο αέρας είναι ελαστικός, το παιδί «τινάζεται» προς τα πάνω. Το ίδιο συμβαίνει όταν πάνω από ένα δοχείο με νερό που βράζει, τραβήξουμε το έμβολο μιας σύριγγας προς τα έξω και κλείσουμε το στόμιο της με το δάχτυλό μας. Μέσα στη σύριγγα εισρέουν υδρατμοί (νερό στην αέρια φάση) και αέρας. Κρατώντας το στόμιο κλειστό, αν πιέσουμε το έμβολο προς τα μέσα, τότε το έμβολο πιέζεται με δυσκολία. Όταν αφήσουμε το έμβολο ελεύθερο, αυτό τινάζεται προς τα έξω. Το έμβολο της σύριγγας, όταν αυτή είναι κλειστή και περιέχει υδρατμούς, συμπιέζεται οπότε οι υδρατμοί περιορίζονται σε μικρότερο χώρο (όγκο). Η ιδιότητα αυτή ονομάζεται συμπιεστότητα. Μετά, όταν αφεθεί ελεύθερο το έμβολο της σύριγγας, οι υδρατμοί καταλαμβάνουν όλο τον χώρο που τους διατίθεται (όγκος). Η ιδιότητα αυτή ονομάζεται ελαστικότητα. Εικόνα 1-14: Αναπήδηση παιδιού σε στρώμα αέρα. Η συμπιεστότητα και η ελαστικότητα είναι χαρακτηριστικά των υδρατμών και των αερίων γενικότερα. Η ύλη παρουσιάζεται σε τρεις φάσεις: τη στερεή, την υγρή και την αέρια. Τα χαρακτηριστικά των τριών φάσεων του νερού είναι και χαρακτηριστικά των τριών φάσεων της ύλης. Γενικά δεχόμαστε ότι, στερεά είναι τα σώματα που έχουν καθορισμένο όγκο και σχήμα, υγρά αυτά που έχουν μόνο καθορισμένο όγκο και παίρνουν το σχήμα του δοχείου που τα περιέχει και αέρια τα σώματα που δεν έχουν καθορισμένο ούτε όγκο ούτε σχήμα. Εικόνα 1-15: Συμπίεση εμβόλου σύριγγας Πίνακας 1-2 ΝΕΡΟ Κατάσταση Μακροσκοπικά Χαρακτηριστικά Σχήμα Όγκος Στερεό Νερό (Πάγος) Υγρό Νερό Αέριο Νερό (Υδρατμοί) Έχουν καθορισμένο σχήμα Δεν έχουν καθορισμένο σχήμα, αλλά παίρνουν κάθε φορά το σχήμα του δοχείου που τα περιβάλλει Δεν έχουν σταθερό σχήμα Έχουν σταθερό όγκο Έχουν σταθερό όγκο Δεν έχουν σταθερό όγκο 7

16 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Ερωτήσεις αξιολόγησης 1. Στην Εικόνα 1-16 φαίνονται τέσσερεις δεξαμενές οι οποίες συγκοινωνούν μεταξύ τους όταν είναι οι στρόφιγγες σ1, σ2 και σ3 είναι ανοικτές. Στη δεξαμενή Α υπάρχει νερό ύψους 3,6 m. Οι στρόφιγγες είναι κλειστές και οι δεξαμενές Β, Γ και Δ είναι άδειες. Να αναφέρετε το ύψος του νερού όταν: α) Μόνον η στρόφιγγα 1 είναι ανοικτή και οι 2, 3 είναι κλειστές Α Β Γ Δ β) Οι στρόφιγγες 1 και 2 είναι ανοικτές και η 3 κλειστή γ) Και οι τρεις στρόφιγγες είναι ανοικτές. σ1 σ2 σ3 Εικόνα Οι εργάτες στις οικοδομές χρησιμοποιούν διαφανές λάστιχο που περιέχει νερό, όταν θέλουν να σημαδέψουν σημεία που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Να εξηγήσετε πώς το χρησιμοποιούν. 3. Ποιο είναι το «λάθος» στην Εικόνα Στην Εικόνα 1-18 φαίνονται δύο μαθητές που προσπαθούν να βρουν εάν το κάδρο στον τοίχο είναι οριζόντιο. Παρατηρώντας την εικόνα να εξηγήσετε εάν το κάδρο είναι οριζόντιο. Εικόνα 1-17 Εικόνα 1-18 Θέματα για Project 1. Κατασκευή φίλτρου ακάθαρτου νερού. 2. Μελέτη για τα Αρχαία Υδραγωγεία. 3. Κατασκευές και μηχανισμοί με τη χρήση του νερού. 4. Το νερό ως στοιχείο δημιουργίας πολιτισμού. 5. Το νερό στις διάφορες θρησκείες. 6. Το υδατικό πρόβλημα στην Κύπρο. 7. Τα είδη και τα συστατικά των σύννεφων. Οι υπόγειες διαδρομές του νερού (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ). 8

17 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ ΑΛΛΑΓΗ ΦΑΣΕΩΝ ΝΕΡΟΥ Εισαγωγή Στη Γη, το νερό υπάρχει σε πολλές μορφές, σε διάφορα μέρη της. Στη μορφή του αλμυρού νερού, βρίσκεται στους ωκεανούς, στις θάλασσες, στις λιμνοθάλασσες και στις αλυκές. Το γλυκό νερό στη στερεά του μορφή βρίσκεται στους πολικούς πάγους, στην υγρή του μορφή βρίσκεται στους ποταμούς, στις λίμνες, στους καταρράκτες, στη βροχή και στα υπόγεια νερά ή στις υπόγειες λίμνες. Το νερό στην αέρια του φάση βρίσκεται στον αέρα και στα σύννεφα. Εικόνα 1-19: Σταγόνα νερού Εξάτμιση του νερού Θα έχετε παρατηρήσει ότι ο βρεγμένος δρόμος και τα απλωμένα ρούχα στεγνώνουν, δηλαδή η ποσότητα του υγρού νερού μειώνεται συνεχώς μέχρι να μη μείνει τίποτα. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι το νερό εξαφανίζεται. Το νερό μετατρέπεται από την υγρή του φάση στην αέρια, δηλαδή σε υδρατμούς. Με τη μετατροπή του νερού σε υδρατμούς, οι υδρατμοί γίνονται μέρος του αέρα που περιβάλλει το δοχείο. Το φαινόμενο αυτό της μετατροπής του νερού από την υγρή του φάση στην αέρια, ονομάζεται εξάτμιση. Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η εξάτμιση του νερού Εικόνα 1-20: Η Αλυκή της Λάρνακας το καλοκαίρι Βλέποντας την Αλυκή της Λάρνακας, θα έχετε παρατηρήσει ότι έχει νερό συνήθως τον χειμώνα, ενώ τους καλοκαιρινούς μήνες είναι ξερή. Το καλοκαίρι όμως, η θερμοκρασία είναι ψηλότερη από τον χειμώνα. Από αυτό οδηγούμαστε στην υπόθεση ότι: η θερμοκρασία του νερού θα παίζει κάποιο ρόλο στην εξάτμισή του. Μια άλλη παρατήρηση που κάνουμε είναι ότι τα ρούχα στεγνώνουν ευκολότερα όταν απλώνονται, δηλαδή όταν η επιφάνειά τους είναι μεγαλύτερη. Εικόνα 1-21: Η Αλυκή της Λάρνακας τον χειμώνα Μια δεύτερη υπόθεση είναι: η μάζα του νερού που εξατμίζεται θα εξαρτάται από το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος ή του δοχείου μέσα στο οποίο είναι το νερό. Συνήθως οι νοικοκυρές απλώνουν τα ρούχα κάπου που φυσά αέρας, διότι, όπως αναφέρουν, στεγνώνουν πιο γρήγορα. Εικόνα 1-22: Στέγνωμα ρούχων 9

18 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Μια τρίτη υπόθεση είναι ότι: ο αέρας, όταν πνέει, επηρεάζει την εξάτμιση. Με βάση αυτές τις υποθέσεις, πραγματοποιήθηκαν τα πειράματα στα Φύλλα Εργασίας και μετά από τη συζήτηση με τον/την καθηγητή/τρια έχετε εξαγάγει το συμπέρασμα ότι: Η εξάτμιση του νερού εξαρτάται: από τη θερμοκρασία του από το εμβαδόν της ελεύθερης επιφάνειάς του από την ταχύτητα του αέρα πάνω από ελεύθερη επιφάνειά του. την Υγροποίηση του νερού Εικόνα 1-23: Υγροποίηση υδρατμών πάνω από βραστήρα νερού. Εικόνα 1-24: Υγροποίηση υδρατμών πάνω από φλιτζάνι με ζεστό νερό. Θα έχετε παρατηρήσει, ότι, όταν στο σπίτι βράζουμε νερό για τσάι με τον βραστήρα ή μέσα σε μια κατσαρόλα για φαγητό, από το στόμιο του βραστήρα ή πάνω από την κατσαρόλα δημιουργείται ένα «λευκό σύννεφο». Αυτό το «λευκό σύννεφο» δημιουργείται από μικροσκοπικά σταγονίδια νερού. Τα σταγονίδια του νερού σχηματίζονται, όταν οι υδρατμοί (νερό στην αέριά του κατάσταση) που παράγονται κατά τον βρασμό, ψύχονται από τον περιβάλλοντα αέρα που είναι πιο κρύος. Σε αυτή την περίπτωση λέμε ότι ο ατμός υγροποιείται (συμπυκνώνεται). Στην ατμόσφαιρα με την υγροποίηση (συμπύκνωση) των υδρατμών της, σχηματίζονται η ομίχλη και τα σύννεφα. Η μετατροπή του νερού από την αέρια φάση στην υγρή φάση ονομάζεται υγροποίηση. Δεν αντιλαμβανόμαστε άμεσα αυτή τη διαδικασία, γιατί οι υδρατμοί, δηλαδή το νερό σε αέρια φάση, είναι αόρατοι. Το ίδιο συμβαίνει όταν έχουμε ένα φλιτζάνι με ζεστό τσάι. Υγροποίηση του νερού στην καθημερινή ζωή Εικόνα 1-25: Υγροποίηση υδρατμών σε ποτήρι και μπουκάλι με παγωμένο» νερό Το καλοκαίρι ένα ποτήρι ή ένα μπουκάλι με παγωμένο νερό, όταν έχει υγρασία, φαίνεται να «ιδρώνει» από τη ζέστη. Οι υδρατμοί που κυκλοφορούν και είναι αόρατοι στην ατμόσφαιρα, όταν έλθουν σε επαφή με το κρύο ποτήρι, ψύχονται, υγροποιούνται και γίνονται σταγόνες νερού πάνω στην εξωτερική πλευρά του ποτηριού. Το ίδιο συμβαίνει, όταν καταψυγμένα προϊόντα αφήνονται να αποψυχθούν. Παρόμοιο φαινόμενο παρατηρείται και στον καθρέφτη του μπάνιου, όταν γίνεται χρήση ζεστού νερού: θαμπώνει και στη συνέχεια εμφανίζονται σταγόνες νερού πάνω του. 10

19 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Θα έχετε παρατηρήσει ότι κατά το σιδέρωμα των ρούχων με το σίδερο του ατμού, δημιουργείται ένα λευκό σύννεφο. Αυτό συμβαίνει, διότι οι ζεστοί υδρατμοί έρχονται σε επαφή με τον κρύο αέρα του περιβάλλοντος. Μπορείτε να αναφέρετε και άλλα παραδείγματα από την καθημερινής σας εμπειρία; Ακόμη και κατά τη διάρκεια του χειμώνα στις πολικές περιοχές, το νερό των λιμνών και των ωκεανών εξατμίζεται και έρχεται σε επαφή με τον πιο κρύο αέρα πάνω από τις επιφάνειές τους. Οι υδρατμοί, λόγω της εξάτμισης, υγροποιούνται, δημιουργώντας ένα λευκό σύννεφο. Τις ξάστερες νύκτες που δεν υπάρχουν σύννεφα να προστατεύουν σαν κάλυμμα την επιφάνεια της Γης και δεν φυσάει αέρας, η Γη ακτινοβολεί συνεχώς θερμότητα προς την ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα να ψύχεται η επιφάνειά της. Τότε, το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας, που έρχεται σε επαφή με τη Γη, αρχίζει να ψύχεται. Οι υδρατμοί που βρίσκονται σε αυτό το πολύ χαμηλό ύψος, αγγίζοντας τις ψυχρές επιφάνειες των σωμάτων, αρχίζουν να συμπυκνώνονται. Οι υδρατμοί αυτοί κολλούν στις ψυχρές επιφάνειες, έλκοντας και άλλους υδρατμούς και σχηματίζοντας σταγόνες νερού. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται δρόσος. H δρόσος αποτελείται από σταγόνες νερού, οι οποίες σχηματίζονται πάνω στα φυτά και στην επιφάνεια διαφόρων στερεών σωμάτων, λόγω της συμπύκνωσης των υδρατμών πάνω σ' αυτά. H δρόσος έχει μεγάλη σημασία για τις περιοχές στις οποίες παρατηρούνται μεγάλες περίοδοι ξηρασίας. Αυτό συμβαίνει, γιατί αυτή είναι σχεδόν η μόνη πηγή από την οποία παίρνει νερό η βλάστηση των εν λόγω περιοχών, όταν δεν αρδεύονται. Η ομίχλη είναι ένα σύννεφο κοντά στη Γη. Ο σχηματισμός της οφείλεται στη συμπύκνωση (υγροποίηση) των υδρατμών, όχι πάνω στην επιφάνεια της Γης, όπως στην περίπτωση της δρόσου, αλλά πάνω στα αιωρούμενα σωματίδια του αέρα. Οι σταγόνες νερού που δημιουργούνται είναι τόσο μικροσκοπικές και ελαφριές, που η παραμικρή πνοή του ανέμου δεν τις αφήνει να πέσουν και έτσι αιωρούνται κοντά στην επιφάνεια της Γης. Όσες σταγόνες πέφτουν, η πτώση τους είναι πολύ αργή, τόσο που δεν γίνεται άμεσα αισθητή ως βροχή. Η ομίχλη γίνεται αντιληπτή από το αποτέλεσμα, π.χ. από τα ρούχα που υγραίνονται ή έχουν απλωθεί και δεν στεγνώνουν κ.λπ. Όλοι έχουμε παρατηρήσει αεροπλάνα να πετάνε σε μεγάλο ύψος, αφήνοντας πίσω τους μιαν άσπρη γραμμή. Τα ζεστά καυσαέρια βγαίνοντας συναντούν κρύα στρώματα αέρα και παθαίνουν συμπύκνωση. Εικόνα 1-26: Υγροποίηση υδρατμών κάτω από το σίδερο ατμού. Εικόνα 1-27: Υγροποίηση υδρατμών πάνω από λίμνη. Εικόνα 1-28: Σχηματισμός δρόσου σε φυτά το πρωί. Εικόνα 1-29: Ομίχλη σε δρόμο Εικόνα 1-30: Αεροπλάνο σε μεγάλα ύψη 11

20 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Στερεοποίηση του νερού Εικόνα 1-31: Στερεοποίηση νερού σε παγοθήκη Όταν θέλουμε να κάνουμε παγάκια στο σπίτι, γεμίζουμε νερό τις παγοθήκες και τις τοποθετούμε στον θάλαμο του ψυγείου. Μετά από κάποιες ώρες, έχουμε παγάκια. Η μετατροπή του νερού από την υγρή στη στερεή του φάση (πάγος) ονομάζεται στερεοποίηση (πήξη). Στερεοποίηση του νερού στην καθημερινή ζωή Όταν τον χειμώνα επικρατούν θερμοκρασίες γύρω στους 0 ο C, το νερό της επιφάνειας των λιμνών γίνεται πάγος. Εικόνα 1-32: Λίμνη σε ψυχρές χώρες το χειμώνα. Το χιόνι αποτελείται από κρυστάλλους πάγου που προέρχονται από συγκεκριμένες κατηγορίες σύννεφων και φθάνουν στο έδαφος χωρίς να λειώσουν. Αυτό προϋποθέτει ότι το στρώμα του αέρα κάτω από το σύννεφο και μέχρι το έδαφος έχει θερμοκρασία μικρότερη των 0 C. Οι παγοκρύσταλλοι αυτοί (νιφάδες) του χιονιού παρουσιάζουν πολύπλοκους εξαγωνικούς συνήθως σχηματισμούς, όπως φαίνεται στην Εικόνα Εικόνα 1-33: Νιφάδες χιονιού Το χαλάζι δημιουργείται πάντοτε σε νέφη της κατηγορίας κατακόρυφης ανάπτυξης. Στις ανώτερες περιοχές των νεφών αυτών, η θερμοκρασία είναι πολύ κάτω των 0 C, οπότε συμβαίνει αυτόματη πήξη των σταγονιδίων νερού του νέφους. Οι παγοκρύσταλλοι αυτοί, συγκρούονται με άλλα υδροσταγονίδια ή μεταξύ τους και αυξάνεται έτσι το μέγεθός τους. Η αύξηση του μεγέθους τους συνεχίζεται, μέχρι να μην μπορούν να συγκρατηθούν από τα ανοδικά ρεύματα που υπάρχουν σε αυτά τα νέφη. Τότε πέφτουν στην επιφάνεια του εδάφους, πριν να προφτάσουν να λειώσουν, δίνοντας έτσι το φαινόμενο του χαλαζιού. Εικόνα 1-34: Χαλάζι στο έδαφος 12

21 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Ερωτήσεις αξιολόγησης 1. Πώς θα ήταν ο κόσμος μας ή η ζωή χωρίς νερό; 2. Ποια ιδιότητα του νερού είναι μοναδική; 3. Γιατί πρέπει να καλύπτονται οι πισίνες, όταν δεν τις χρησιμοποιούμε; 4. Να συμπληρώσετε τα κενά στα βέλη της πιο κάτω Εικόνας με το όνομα του φαινομένου που συμβαίνει. Εικόνα Να αναφέρετε παραδείγματα εξάτμισης και υγροποίησης από την καθημερινή σας εμπειρία. 6. Να αναφέρετε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τα βρεγμένα ρούχα στεγνώνουν πιο γρήγορα. Να συνδέσετε καθεμιά από τις παραπάνω συνθήκες με τον αντίστοιχο παράγοντα από τον οποίο εξαρτάται η ταχύτητα εξάτμισης. 7. Αν είσαστε απομονωμένοι σε κάποιο νησί και θέλετε αλάτι για το φαγητό σας, τι θα μπορούσατε να κάνετε; 8. Να εξηγήσετε γιατί τον χειμώνα τα τζάμια των παραθύρων του αυτοκινήτου θολώνουν (υγραίνονται) από την εσωτερική τους πλευρά. 9. Να εξηγήσετε γιατί δημιουργούνται σταγόνες νερού στην εξωτερική επιφάνεια μιας βρύσης, όταν τρέχει από αυτήν κρύο νερό. Γιατί δεν συμβαίνει το ίδιο, όταν από τη βρύση τρέχει ζεστό νερό. Χρήσιμη Ιστοσελίδα 13

22 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Εισαγωγή Σχεδόν τα τρία τέταρτα της γήινης επιφάνειας καλύπτονται από νερό. Πάνω από 96% αυτού του νερού βρίσκεται στους ωκεανούς. Οι πολικοί πάγοι και οι παγετώνες συγκρατούν άλλα 2% και λιγότερο από 1% είναι διαθέσιμο για τις διαδικασίες στο έδαφος της ξηράς (Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση WWF). Το νερό της Γης είναι πάντα σε κίνηση και πάντα σε αλλαγή, από την υγρή μορφή στην αέρια (υδρατμοί) ή στη στερεή (πάγο) και αντίστροφα. Το νερό ανταλλάσσεται μεταξύ των ωκεανών, της ατμόσφαιρας και του εδάφους. Αυτή η συνεχής κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στη Γη και από τη Γη στην ατμόσφαιρα, ονομάζεται κύκλος του νερού ή υδρολογικός κύκλος. Ο κύκλος του νερού λειτουργεί εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια. Εικόνα 1-36: Υδρολογικός κύκλος. Για να καταλάβουμε καλύτερα τον κύκλο του νερού μπορούμε να ακολουθήσουμε για λίγο το ταξίδι του. Ο κύκλος του νερού δεν έχει αρχή, αλλά είναι βολικό να ξεκινήσει κανείς από τους ωκεανούς και τις θάλασσες. Ο ήλιος, κινεί τον κύκλο του νερού, θερμαίνοντας το νερό στους ωκεανούς και στις θάλασσες, το οποίο εν μέρει εξατμίζεται και ανυψώνεται με τη μορφή υδρατμών στον αέρα. Νερό εξατμίζεται ακόμα από τις λίμνες, τα ποτάμια και το έδαφος, όμως αυτό συνεισφέρει πολύ λίγο στον κύκλο του νερού. Ανοδικά ρεύματα αέρα ανεβάζουν τους υδρατμούς ψηλά στον ουρανό, όπου η θερμοκρασία είναι χαμηλή. Σε αυτές τις χαμηλές θερμοκρασίες, οι υδρατμοί συμπυκνώνονται. Για τη συμπύκνωση των υδρατμών σε σταγονίδια νερού, απαραίτητη προϋπόθεση είναι και η παρουσία μικροσκοπικών σωματιδίων, όπως σκόνης, αλατιού, γύρης και καπνού της ατμόσφαιρας, τα οποία ονομάζονται πυρήνες συμπύκνωσης. Αυτά τα σταγονίδια νερού δημιουργούνται και εξελίσσονται σε σύννεφα, τα οποία μπορούμε να δούμε. Τα σύννεφα αποτελούνται από σταγονίδια νερού (υδροσταγονίδια) ή από μικρά κομμάτια πάγου (παγοκρυστάλλια). Τα σύννεφα κατατάσσονται είτε ανάλογα με τον τρόπο σχηματισμού τους είτε σε σχέση με το ύψος τους. Το μέγιστο ύψος των νεφών δεν ξεπερνά τα 15 km. Εικόνα 1-37: Σύννεφο. 14

23 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Τα ρεύματα του αέρα κινούν τα σύννεφα γύρω από τη Γη. Παράλληλα, τα σταγονίδια νερού που σχηματίζουν τα σύννεφα συγκρούονται και συνενώνονται μεταξύ τους. Όταν γίνουν μεγάλα και αρκετά βαριά, πέφτουν από τον ουρανό ως βροχή, χαλάζι, χιόνι (κατακρημνίσματα), ανάλογα με τη θερμοκρασία που επικρατεί στην ατμόσφαιρα και την περιοχή πτώσης τους. Για να σχηματιστεί μια σταγόνα βροχής, πρέπει να συνενωθούν εκατομμύρια σταγονίδια νερού σε ένα σύννεφο. Η μεγαλύτερη ποσότητα των κατακρημνισμάτων πέφτει απευθείας στους ωκεανούς και τις θάλασσες. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ποσότητα νερού που εξατμίζεται είναι ίση με την ποσότητα του νερού που επιστρέφει στην επιφάνεια της Γης με τη μορφή κατακρημνισμάτων. Υπάρχει, δηλαδή, μια σταθερή ποσότητα νερού, που συνεχώς ανανεώνεται και «κινείται» σε έναν κλειστό κύκλο μεταξύ ωκεανών - θάλασσας, σύννεφων και Γης. Βέβαια, η κατανομή των ποσοτήτων, που εξατμίζονται και ξαναπέφτουν, μεταβάλλεται γεωγραφικά. Οι άνθρωποι, όπως και όλοι οι υπόλοιποι ζωντανοί οργανισμοί, χρησιμοποιούμε ξανά και ξανά το ίδιο νερό. Πιο κάτω φαίνεται ο κύκλος του νερού σε απλοποιημένη μορφή και σε σχηματική αναπαράσταση. Εικόνα 1-38: Σχηματική παράσταση του κύκλου του νερού 15

24 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Μετεωρολογία Μετεωρολογία είναι η επιστήμη που μελετά την ατμόσφαιρα και τα φαινόμενα που αναπτύσσονται σε αυτήν και ασχολείται με την πρόβλεψη του καιρού και το κλίμα. Τον όρο Μετεωρολογία χρησιμοποίησε στα αρχαία χρόνια ο Πλάτων, με την έννοια της έρευνας των μετεώρων, δηλαδή της ύλης που έπεφτε από τον ουρανό ή φαινόταν μέσα στην ατμόσφαιρα. Αργότερα ο Αριστοτέλης με το έργο του «Μετεωρολογικά», στο οποίο μελετά τον αέρα, το νερό και τους σεισμούς, έδωσε στον όρο τη σημερινή του έννοια. Τα «Μετεωρολογικά» του Αριστοτέλη αποτέλεσαν τη βάση της Μετεωρολογίας, μέχρι και τις αρχές του 17ου αιώνα. Στο συγκεκριμένο έργο, παρουσιαζόταν το σύνολο της γνώσης για τον καιρό και το κλίμα μέχρι εκείνη την εποχή, καθώς και στοιχεία αστρονομίας, γεωγραφίας και φυσικής. Τα φαινόμενα που ενδιαφέρουν τη Μετεωρολογία είναι εκείνα που συμβαίνουν στο κατώτερο στρώμα της ατμοσφαίρας, όπου παρατηρούνται δηλαδή ως «τροπές», ως μεταβλητές αυτού του στρώματος. Για αυτό τον λόγο, το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας ονομάσθηκε τροπόσφαιρα. Τα σημαντικότερα φαινόμενα που ενδιαφέρουν τη Μετεωρολογία είναι η ατμοσφαιρική πίεση, οι μεταβολές της θερμοκρασίας, οι μετακινήσεις αέριων μαζών, η εξάτμιση, η υγρασία, ο σχηματισμός και η εξέλιξη των νεφών, η υγροποίηση των υδρατμών, τα ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα (βροχή, χαλάζι, χιονόνερο, χιόνι). Επίσης, τη Μετεωρολογία ενδιαφέρουν τα φαινόμενα που προέρχονται από τον ατμοσφαιρικό ηλεκτρισμό (όπως π.χ. «καταιγίδες») και εκείνα που οφείλονται στην ίδια την ατμόσφαιρα, όπως διάθλαση, ανάκλαση κ.λπ. Επίσης, η μελέτη των φαινομένων πάνω από την ξηρά ή τη θάλασσα και των σχέσεών τους αποτελούν αντικείμενο της Μετεωρολογίας. Στη μελέτη των φαινομένων, η Μετεωρολογία αναζητά τις αιτίες που δημιουργούν αυτά τα φαινόμενα και τους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτά, φθάνοντας στο σημείο της σχετικής χάραξής τους σε χάρτες. Με τη χρήση αυτών των χαρτών, η Μετεωρολογία έχει φτάσει από τη μικρή χρονικά πρόβλεψη στην ασφαλή πρόβλεψη για μακρύτερο χρονικό διάστημα, που αποτελεί και τον κυριότερο στόχο της. 16

25 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΝΕΡΟ Καιρός σε έναν τόπο είναι η κατάσταση που επικρατεί στην ατμόσφαιρα σε μια δεδομένη στιγμή, όπως περιγράφεται από τη θερμοκρασία, την πίεση, την υγρασία και τα ατμοσφαιρικά φαινόμενα. Η Μετεωρολογική Υπηρεσία αποτυπώνει τον καιρό σε χάρτες, όπως στις Εικόνες 1-39 (α), (β), (γ) και (δ) ή εκδίδει δελτία καιρού, όπως στην Εικόνα (α) Χάρτης καιρού με τη νεφοκάλυψη στην περιοχή της Κύπρου. Πηγή: Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου (β) Χάρτης καιρού με τη θερμοκρασία στην περιοχή της Κύπρου Πηγή: Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου (γ) Χάρτης καιρού με την ατμοσφαιρική πίεση στην περιοχή της Κύπρου Πηγή: Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου (δ) Χάρτης καιρού με τη βροχόπτωση στην περιοχή της Κύπρου. Πηγή: Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου Εικόνα 1-39: Μετεωρολογικοί χάρτες Κλίμα ενός τόπου είναι ο μέσος όρος των καιρικών συνθηκών για μια μεγάλη χρονική περίοδο (πάνω από 30 χρόνια). Το κλίμα, δηλαδή, αντιπροσωπεύει τη στατιστική έκφραση των ημερήσιων, μηνιαίων ή εποχιακών καιρικών φαινόμενων για μεγάλες χρονικές περιόδους. 17

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα.

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. 1 Είναι η σταθερή και αδιάκοπη κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης, στο υπέδαφος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος Το νερό βράζει στο καζάνι και μετατρέπεται σε υδρατμούς. Το νερό εξατμίζεται από την επιφάνεια της λίμνης και του

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Προτεινόμενες Λύσεις θεμα - 1 (5 μον.) Στον πίνακα υπάρχουν δύο στήλες με ασυμπλήρωτες προτάσεις. Στο τετράδιο των απαντήσεών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/ 06/ Ονοματεπώνυμο Μαθητή/ τριας:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/ 06/ Ονοματεπώνυμο Μαθητή/ τριας: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/ 06/ 2015 ΧΡΟΝΟΣ: 7:45 9:15 ΦΥΣΙΚΑ ΟΛΙΚΟΣ ΒΑΘΜΟΣ: Ολογράφως: Υπογραφή:.. Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες.

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Τάξη: B Μάθημα: Φυσική Βαθμός: Ολογράφως:. Ημερομηνία: 08/06/2015 Διάρκεια: 2 Ώρες (Φυσική και Χημεία) Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10 Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Click to edit Master subtitle style Τιμπαλέξης Βασίλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΦΟΡΜΗΣΗΣ Αρχικά, επιδιώκουμε να ερευνήσουμε τις γνώσεις των παιδιών γύρω από το νερό, τον όγκο που καταλαμβάνει στη

Διαβάστε περισσότερα

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ 7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ Συμβαίνει κι αυτό: ο όγκος ενός σώματος να 'ναι μεγάλος, αλλά η μάζα του να 'ναι μικρή Από την καθημερινή μας ζωή, ξέρουμε τι σημαίνει πυκνό και αραιό: πυκνό δάσος, αραιά

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή ΕΚΦΕ Α Αν. Αττικής - Υπεύθυνος Κ. Παπαμιχάλης Εργαστηριακές ασκήσεις Φυσικής Β ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ Η εικόνα έχει ληφθεί από τον ιστότοπο: http://www.vbhelper.co/vbgptoc.ht Πώς θα μετρήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:05/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ:... /65 ΦΥΣΙΚΑ:.. /100 ΦΥΣΙΚΑ: /20 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ: ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 9 / 6 / 2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες (Φυσική / Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ: Αριθμητικώς:....

Διαβάστε περισσότερα

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία 5 ο Μάθημα 4.1 Εξάτμιση Η ατμόσφαιρα, κυρίως στο κατώτερο τμήμα της, περιέχει πάντοτε μια μεταβλητή ποσότητα νερού. Η ποσότητα αυτή παρουσιάζεται σε αέρια κατάσταση (υδρατμοί),

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Δειγματικό Εξεταστικό Δοκίμιο. ΦΥΣΙΚΗ ( 65 μονάδες )

ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Δειγματικό Εξεταστικό Δοκίμιο. ΦΥΣΙΚΗ ( 65 μονάδες ) ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Δειγματικό Εξεταστικό Δοκίμιο ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (ΦΥΣΙΚΗ+ ΧΗΜΕΙΑ) ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ:. ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ:. ΥΠ.ΚΑΘΗΓΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ:.. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

5. Τα στερεά Α και Β είναι κατασκευασμένα από ξύλο. Ποιο από τα δύο έχει:

5. Τα στερεά Α και Β είναι κατασκευασμένα από ξύλο. Ποιο από τα δύο έχει: 1. Παρατηρήστε τα δύο στερεά σώματα Α και Β. Μπορείτε αμέσως να πείτε ποιο από τα δύο έχει: a. Μεγαλύτερο όγκο; b. Μεγαλύτερη μάζα; Άσκηση 1 2. Δικαιολογήστε τις απαντήσεις σας. 3. Το υλικό του στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα.

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Τα φυσικά μεγέθη και οι μονάδες τους

1.3 Τα φυσικά μεγέθη και οι μονάδες τους ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τα φυσικά μεγέθη και οι μονάδες τους. Τι είναι μέγεθος; Μέγεθος είναι κάθε ποσότητα που μπορεί να μετρηθεί.. Τι είναι μέτρηση; Είναι η διαδικασία σύγκρισης ίδιων μεγεθών.. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΕΥΧΟΣ 2 (ΕΝΟΤΗΤΕΣ: ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΡΙΒΗ - ΠΙΕΣΗ ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ) ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α: ΔΥΝΑΜΕΙΣ - ΤΡΙΒΗ ΠΕΙΡΑΜΑ 1: Νομός του Hooke Υλικά: Ορθοστάτη και σφιγκτήρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/6/2014 Αριθμητικά ΒΑΘΜΟΣ:..... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ Πώς θα μετρήσουμε την επιφάνεια ενός θρανίου, ενός φύλλου, ή του πουκάμισου που φοράμε; Την έννοια της «επιφάνειας» τη συναντάμε στα αντικείμενα της καθημερινότητάς

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο αέρας, όπως και κάθε αέριο, ασκεί δυνάμεις, ασκεί πιέσεις Μέχρι τώρα διαπιστώσαμε ότι πιέσεις μπορεί να ασκηθούν στην επιφάνεια στερεών και υγρών σώματων. Τι συμβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ Φυσική Β Γυμνασίου Δύναμη και Πίεση Κρατάς μία πινέζα μεταξύ του δείκτη και του αντίχειρα σου, με δύναμη 10 Ν. Η μύτη της πινέζας έχει διάμετρο 0,1mm ενώ η κεφαλή της έχει διάμετρο 10mm.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑΔΙΟ 3 ο ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ

ΦΥΛΛΑΔΙΟ 3 ο ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ 1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ. ΦΥΛΛΑΔΙΟ 3 ο ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις συμπληρώστε τις λέξεις που λείπουν. 1. Η μονάδα μέτρησης του μήκους είναι το. από την Ελληνική λέξη μετρώ το οποίο παριστάνεται

Διαβάστε περισσότερα

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4 Η ΠΚΥΠΡΙ ΟΛΥΜΠΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΜΝΣΙΟΥ Κυριακή, 18 Μαΐου, 2008 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται η χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕ 07 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» 1. Γιατί ένα παγάκι νερού επιπλέει σε ένα ποτήρι νερό ενώ ένα παγάκι

ΦΕ 07 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» 1. Γιατί ένα παγάκι νερού επιπλέει σε ένα ποτήρι νερό ενώ ένα παγάκι 1. Γιατί ένα παγάκι νερού επιπλέει σε ένα ποτήρι νερό ενώ ένα παγάκι λαδιού βυθίζεται σε ένα ποτήρι λάδι; Το παγάκι νερού έχει μικρότερη πυκνότητα από το νερό άρα θα επιπλέει στην επιφάνεια του υγρού.

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμόσφαιρα και η δομή της

Η ατμόσφαιρα και η δομή της 1 Η ατμόσφαιρα και η δομή της Ατμόσφαιρα λέγεται το αεριώδες στρώμα που περιβάλλει τη γη και το οποίο την ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών της. 1.1 Έκταση της ατμόσφαιρας της γης Το ύψος στο οποίο φθάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχή διατήρησης της ύλης

Η αρχή διατήρησης της ύλης To νερό Η αρχή διατήρησης της ύλης Η ΥΛΗ ΔΙΑΤΗΡΕΙΤΑΙ: Η συνολική μάζα των διαφορετικών υλικών που παίρνουν μέρος σε φυσικές ή χημικές μεταβολές διατηρείται πάντοτε σταθερή. Τα παιδιά θεωρούν ότι υλικά

Διαβάστε περισσότερα

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I.

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I. 4.1 Η πίεση ονομάζουμε το μονόμετρο φυσικό μέγεθος που ορίζεται ως το πηλίκο του μέτρου της συνολικής δύναμης που ασκείται κάθετα σε μια επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. πίεση = κάθετη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤ Δημοτικού Πηγή:

ΣΤ Δημοτικού Πηγή: Πηγή: http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/announcments/diagonismoi_fysikon_dimotikou.htm. Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα: α. Αναγνώρισε τις μορφές ενέργειας στις περιοχές ή στα σώματα όπου υπάρχουν οι αριθμοί.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ:2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: TΜΗΜΑ: AΡ:. ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗ:.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 1 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Απριλίου, 2005 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θεµάτων. 2) Απαντήστε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ολογράφως:.. Ημερομηνία: 04/06/2013 Διάρκεια: 2 Ώρες Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία Κεφάλαιο 7 Θερμοκρασία Θερμοδυναμική Η θερμοδυναμική περιλαμβάνει περιπτώσεις όπου η θερμοκρασία ή η κατάσταση ενός συστήματος μεταβάλλονται λόγω μεταφοράς ενέργειας. Η θερμοδυναμική ερμηνεύει με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Όλη η ύλη αποτελείται από άτομα και μόρια που κινούνται συνεχώς. Με το συνδυασμό τους προκύπτουν στερεά, υγρά, αέρια ή πλάσμα, ανάλογα με κίνηση των μορίων. Το πλάσμα είναι η πλέον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

διατήρησης της μάζας.

διατήρησης της μάζας. 6. Ατομική φύση της ύλης Ο πρώτος που ισχυρίστηκε ότι η ύλη αποτελείται από δομικά στοιχεία ήταν ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος. Το πείραμα μετά από 2400 χρόνια ήρθε και επιβεβαίωσε την άποψη αυτή,

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Στην εικόνα α φαίνεται ένας «αποστακτήρας» που χρησιμοποιείται σε βιοτεχνίες για το διαχωρισμό του αλκοόλ ή

Διαβάστε περισσότερα

φυσική κεφ.4 ΠΙΕΣΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ =15 10 Προφανώς όταν είναι όρθιο αφού τότε μειώνεται το εμβαδό Α ενώ η δύναμη (το βάρος) παραμένει το ίδιο.

φυσική κεφ.4 ΠΙΕΣΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ =15 10 Προφανώς όταν είναι όρθιο αφού τότε μειώνεται το εμβαδό Α ενώ η δύναμη (το βάρος) παραμένει το ίδιο. φυσική κεφ.4 ΠΙΕΣΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1 Πόση είναι η πίεση από τα ψηλά τακούνια στο πάτωμα; Πρέπει να θέσουμε εύλογες τιμές για τα μεγέθη F κ και A: ω Α = εμβαδό επιφάνειας τακουνιού = 1cm2=0,0001μ2=10-4

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ολογράφως:.. Ημερομηνία: 05/06/2012 Διάρκεια: 2 Ώρες Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Τα μέλη της ομάδας μας:παπαδόπουλος Σάββας Σταθάτος Γιάννης Τσαπάρας Χρήστος Τριανταφύλλου Δημήτρης Χάλαρης Στέλιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Το νερό στη φύση 3. Νερό και άνθρωπος 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από επτά (7) θέματα. 2) Να απαντήσετε σε όλα τα θέματα. 3)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΟΡΙΣΜΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΟΡΙΣΜΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΟΡΙΣΜΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τα σημαντικότερα στοιχεία της επιστημονικής μεθόδου είναι η παρατήρηση, η υπόθεση, το πείραμα, η γενίκευση και η πρόβλεψη νέων φαινομένων. Για να μελετήσουμε πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

2.5 θερμική διαστολή και συστολή

2.5 θερμική διαστολή και συστολή 2.5 θερμική διαστολή και συστολή 1. Όταν ένα σώμα θερμαίνεται, ο όγκος του μεγαλώνει. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διαστολή. 2. Όταν ένα σώμα ψύχεται, ο όγκος του ελαττώνεται. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ i Φυσική Α Γυμνασίου Οδηγός Εκπαιδευτικού ΤΑΞΗ Α Συγγραφή: Ιωάννης Καρμιώτης,

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή. 1. Ποια μεγέθη λέγονται φυσικά μεγέθη; Πως γίνεται η μέτρησή τους; Οι ποσότητες που μπορούν να μετρηθούν ονομάζονται φυσικά μεγέθη. Η μέτρησή

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη Θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Γνωριμία με το εργαστήριο Μετρήσεις

1.5 Γνωριμία με το εργαστήριο Μετρήσεις 1.5 Γνωριμία με το εργαστήριο Μετρήσεις 1. Το μήκος, ο χρόνος, η μάζα, η θερμοκρασία κτλ. είναι ποσότητες που τις χρησιμοποιούμε για να περιγράφουμε τα φαινόμενα. Οι ποσότητες αυτές ονομάζονται φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ημερομηνία: 10/06/2014 Διάρκεια: 2 Ώρες Ολογράφως:.. Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας Α Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Β τετραμήνου Θέμα: Το νερό στη φύση-εξοικονόμηση νερού-προστασία υδάτινων πόρων Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις μήκους - Η μέση τιμή

Μετρήσεις μήκους - Η μέση τιμή Μετρήσεις μήκους - Η μέση τιμή Τι ονομάζουμε μέγεθος; Μέγεθος ονομάζουμε κάθε ποσότητα που μπορεί να μετρηθεί. Ποια μεγέθη ονομάζονται φυσικά μεγέθη; Φυσικά μεγέθη ονομάζονται τα μεγέθη που χρησιμοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ. Υλικά σώματα είναι όλα τα σώματα που έχουν μάζα (ποσό ύλης) και καταλαμβάνουν χώρο (όγκο).

ΟΜΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ. Υλικά σώματα είναι όλα τα σώματα που έχουν μάζα (ποσό ύλης) και καταλαμβάνουν χώρο (όγκο). ΟΜΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ Υλικά σώµατα Οτιδήποτε υπάρχει στο σύμπαν είναι ύλη. Η Γη, οι θάλασσες, ο αέρας, ο Ήλιος, τα ά- στρα -καθετί που ο άνθρωπος παρατηρεί, που μπορεί να το αγγίζει ή να το αισθανθεί- είναι ύλη.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ολογράφως:.. Ημερομηνία: 02/06/2011 Διάρκεια: 2 Ώρες Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ 17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ Μια ιδιότητα των υγρών που μας επιτρέπει να μετράμε γρήγορα και με ακρίβεια τη θερμοκρασία των σωμάτων Στην εποχή μας, τα θερμόμετρα είναι προσιτά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ . Οι Φυσικές επιστήμες και η μεθοδολογία τους. Τι ονομάζουμε φαινόμενα; Φαινόμενα ονομάζουμε τις μεταβολές που συμβαίνουν γύρω μας, π.χ. το λιώσιμο των πάγων, η βροχή, ο κεραυνός

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε στο παρακάτω ενδεικτικό γράφημα την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης από το 1870 έως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 10 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 11 Μαΐου 2014 Ώρα : 10:00-12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από έντεκα (11) θέματα και δέκα (10) σελίδες. 2) Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

5ο Μάθημα ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ

5ο Μάθημα ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ 5ο Μάθημα ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ Μετρούμε αλλά και υπολογίζουμε Στο προηγούμενο μάθημα χρησιμοποιήσαμε το μέτρο, αλλά και άλλα όργανα με τα οποία μετρούμε το μήκος. Το σχήμα που μετρούμε με το μέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Τι πρέπει να κάνουμε για να μετρήσουμε οποιοδήποτε μέγεθος; Πρέπει να ορίσουμε: 1. Μια ομοειδή ποσότητα ως μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντίνου. Τρίτη Διάλεξη ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ. Στη φύση τα σώματα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες:

Μαρία Κωνσταντίνου. Τρίτη Διάλεξη ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ. Στη φύση τα σώματα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: Τρίτη Διάλεξη ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ Στη φύση τα σώματα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ Στερεά Υγρά Αέρια ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ 1. Έχουν συγκεκριμένο όγκο 2. Έχουν

Διαβάστε περισσότερα

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Μια σπουδαία ικανότητα του νερού, η διαλυτική Ξέρουμε ότι το νερό κάνει έναν κύκλο στη φύση. Εξατμίζεται, γίνεται σύννεφο και πέφτει στη γη ως βροχή. Ένα μεγάλο μέρος από το βρόχινο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ Γυμνασίου. «Μείωση των θερμικών απωλειών από κλειστό χώρο με τη χρήση διπλών τζαμιών»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ Γυμνασίου. «Μείωση των θερμικών απωλειών από κλειστό χώρο με τη χρήση διπλών τζαμιών» 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΒΡΙΛΗΣΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 2017 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ Γυμνασίου «Μείωση των θερμικών απωλειών από κλειστό χώρο με τη χρήση διπλών τζαμιών» του μαθητή Διονύση Κλαδά Μάιος 2017 1 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 1 ο φύλλο αξιολόγησης 1. Κάντε τη διάκριση μεταξύ δύναμης και πίεσης. 2. Γιατί οι δεξαμενές που τροφοδοτούν με νερό τους οικισμούς βρίσκονται ψηλά; 3. Ποια σχέση έχει ο όγκος ενός

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού

Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού ΕΚΦΕ ωδεκανήσου Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού Β.Βελεχέρης ΕΚΦΕ ωδεκανήσου Γυμνάσιο Ιαλυσού ΣΤΑ ΙΟ Ι Εισαγωγή Τάξη Β Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του

Διαβάστε περισσότερα

V = Να εκφράσετε τον όγκο αυτό σε: i). / cm. Να βρεθεί η µάζα ενός συµπαγούς και

V = Να εκφράσετε τον όγκο αυτό σε: i). / cm. Να βρεθεί η µάζα ενός συµπαγούς και Αµυραδάκη 0, Νίκαια (10-490576) ΤΑΞΗΒ Γυµνασίου ΜΑΘΗΜΑΦΥΣΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 010 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1 α) Να συµπληρωθούν τα κενά στις ακόλουθες προτάσεις: Η πυκνότητα ενός υλικού ορίζεται ως το που έχει την

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονική µέθοδος. Πείραµα, Γαλιλαίου. Εφαρµογή: επιστηµονικής µεθόδου. Βήµα 2: Υπόθεση

Επιστηµονική µέθοδος. Πείραµα, Γαλιλαίου. Εφαρµογή: επιστηµονικής µεθόδου. Βήµα 2: Υπόθεση Επιστηµονική µέθοδος Η Φυσική για να µελετήσει ένα φαινόµενο εφαρµόζει την λεγόµενη επιστηµονική µέθοδο. Η επιστηµονική µέθοδος αποτελείται από τα εξής βήµατα: Βήµα 1: Παρατήρηση Χρησιµοποιώντας τις αισθήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΕΙΙΣΑΓΩΓΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 4) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ΚΛΙΜΑ ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Κλίµα Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γνώση του κλίµατος που επικρατεί σε κάθε περιοχή, για τη ζωή του ανθρώπου και τις καλλιέργειες. Εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του δοχείου δείχνει πίεση Ρ1 = 1,2 10 5 N / m 2 (ή Ρα).

Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του δοχείου δείχνει πίεση Ρ1 = 1,2 10 5 N / m 2 (ή Ρα). 1. Το κυβικό δοχείο του σχήματος ακμής h = 2 m είναι γεμάτο με υγρό πυκνότητας ρ = 1,1 10³ kg / m³. Το έμβολο που κλείνει το δοχείο έχει διατομή Α = 100 cm². Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ (ΠΕ) ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΕΤΗ (ΝΑΙ/ΟΧΙ) ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ (ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Αναρτώνται στις επόμενες σελίδες ενδεικτικά θέματα για τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Φυσικών «Αριστοτέλης»

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Οι άνθρωποι προσπαθούν να εκτιμήσουν κατά προσέγγιση ή να μετρήσουν με ακρίβεια τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

EÓfiÙËÙ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA

EÓfiÙËÙ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA EÓfiÙËÙ 14. ÂÚÌÔÎÚ Û Î È ıâúìfiùëù 15. ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ ÁÈ ÙË ıâúìfiùëù : H ıâúìèî ÈÛÔÚÚÔapple 16. È ÛÙÔÏ Î È Û ÛÙÔÏ ÛÙÂÚÂÒÓ ÛˆÌ ÙˆÓ 17. È ÛÙÔÏ Î È Û ÛÙÔÏ ÙˆÓ ÁÚÒÓ - ÂÚÌfiÌÂÙÚ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA 14ο Μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20. Θερμότητα

Κεφάλαιο 20. Θερμότητα Κεφάλαιο 20 Θερμότητα Εισαγωγή Για να περιγράψουμε τα θερμικά φαινόμενα, πρέπει να ορίσουμε με προσοχή τις εξής έννοιες: Θερμοκρασία Θερμότητα Θερμοκρασία Συχνά συνδέουμε την έννοια της θερμοκρασίας με

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία:

Πειραματική διαδικασία: 2 ο Γυμνάσιο Κερατσινίου Εργαστήριο Φυσικής Υπεύθυνος: Μηναΐδης Ι. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :.. Β 1 η Εργαστηριακή άσκηση ΤΜΗΜΑ : ΘΕΩΡΙΑ Μάζα (m) είναι η ποσότητα της ύλης που έχει ένα σώμα. Όγκος (V) είναι ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Θερμόμετρα και μέτρηση θερμοκρασίας

6.1 Θερμόμετρα και μέτρηση θερμοκρασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 6.1 Θερμόμετρα και μέτρηση θερμοκρασίας 1. Τι ονομάζεται θερμοκρασία; Το φυσικό μέγεθος που εκφράζει πόσο ζεστό ή κρύο είναι ένα σώμα ονομάζεται θερμοκρασία. 2. Πως μετράμε τη θερμοκρασία;

Διαβάστε περισσότερα

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL.

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL. Πυκνότητα Πυκνότητα ορίζεται το φυσικό μέγεθος που δίνεται από το πηλίκο της μάζας του σώματος προς τον αντίστοιχο όγκο που καταλαμβάνει σε σταθερές συνθήκες πίεσης (όταν πρόκειται για αέριο). Ο Συμβολισμός,

Διαβάστε περισσότερα