Αξιολόγηση στην πράξη:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση στην πράξη:"

Transcript

1 Αξιολόγηση στην πράξη: Εναλλακτικές Μορφές Αξιολόγησης & Ατομικός Φάκελος νηπίου (Portfolio) Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος ης 47 Περιφέρειας Προσχολικής Αγωγής Ιανουάριος 2012

2 Οι σημειώσεις που κρατάτε στα χέρια σας είναι το αποτέλεσμα της συλλογικής προσπάθειας των εκπαιδευτικών Προσχολικής Αγωγής της Χίου, που αφιέρωσαν χρόνο και κατέβαλαν επίπονες προσπάθειες για την οργάνωση των Ατομικών Φακέλων νηπίων. Τα δείγματα εργασιών καθώς και τα φύλλα παρατήρησης προέρχονται από Νηπιαγωγεία της Χίου, ενώ πολλά από τα έντυπα και τα κριτήρια που υπάρχουν στα παραρτήματα προήλθαν από εκπαιδευτικούς τα ονόματα των οποίων αναφέρονται στις υποσημειώσεις. Ευχαριστώ θερμά όλες τις/τους νηπιαγωγούς της Χίου που τα τέσσερα τελευταία χρόνια μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους από την εφαρμογή του Ατομικού Φακέλου και που βοήθησαν στη διαμόρφωση του συγκεκριμένου υλικού.

3 Περιεχόμενα 1. Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης και Ατομικός Φάκελος νηπίου (portfolio). 2. Αξιολόγηση στην πράξη: Τεχνικές διαχείρισης & οργάνωση Ατομικού Φακέλου. 3. Παράρτημα Ι: Κριτήρια αξιολόγησης ανά τομέα. 4. Παράρτημα ΙΙ: Έντυπα παρατήρησης, συνεντεύξεων & εργασιών. 5. Παράρτημα ΙΙΙ: Έντυπα εικονογραφημένων κριτηρίων 1ου & 2ου Νηπιαγωγείου Αγίου Μηνά.

4 Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης & Ατομικός Φάκελος μαθητή (portfolio)1 Ελένη Μοσχοβάκη (Ph.D., M.Ed., CPsychol) Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Γεώργιος Καψάλης (Ph.D., M.Ed.) Σχολικός Σύμβουλος 4ης Περιφέρειας Δ.Ε. Λέσβου Περίληψη Οι εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση παρόλο που η παρακολούθηση της ανάπτυξης και εξέλιξης των παιδιών με αυτές τις τεχνικές προβλέπεται από τα Α.Π.Σ. Στο κείμενο που ακολουθεί περιγράφονται τεχνικές και μέσα για την αποτύπωση της εξελικτικής πορείας του παιδιού μέσα από καθημερινές αυθεντικές καταστάσεις και προβλήματα που έχουν νόημα για τα παιδιά. Τέλος, περιγράφονται οι διαδικασίες ανάλυσης και επεξεργασίας δεδομένων και η οργάνωσή τους σε Ατομικούς Φακέλους (portfolio). Λέξεις κλειδιά: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης, Ατομικός Φάκελος (portfolio), διαμορφωτική αξιολόγηση, Προσχολική Αγωγή, σχολική εκπαίδευση. Εισαγωγή Αξιολόγηση θεωρείται η διαδικασία συλλογής, ανάλυσης, ερμηνείας και παρουσίασης πληροφοριών που αποσκοπεί στην παρακολούθηση της ανάπτυξης και της μάθησης των παιδιών και η οποία πρέπει να πραγματοποιείται με έγκυρο και αξιόπιστο τρόπο. Στόχος αυτής της διαδικασίας είναι ο προγραμματισμός του εκπαιδευτικού έργου που πρέπει να είναι ανάλογος με τις ανάγκες των παιδιών, η αποτίμηση της ποιότητας του παρεχόμενου έργου, ο εντοπισμός εκείνων των παιδιών που χρειάζονται εξατομικευμένη παρέμβαση και η ενημέρωση των γονέων για την πρόοδο των παιδιών τους (McAfee, Leong & Bodrova, 2010). Αν όμως η αξιολόγηση θέλει να δει το παιδί στην ολότητά του δεν μπορεί να στηρίζεται στη χρήση σταθμισμένων τεστ, αλλά σε εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης που μπορούν να αντιληφθούν και να αποτυπώσουν σφαιρικά την προσωπικότητα και την εξέλιξη του παιδιού. Οι εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης περιλαμβάνουν ποικιλία τεχνικών που αξιολογούν αφενός τη διδακτική και μαθησιακή διαδικασία στο σύνολό της και αφετέρου τις γνώσεις, τις στάσεις, τις δεξιότητες και τις ικανότητες μεμονωμένων 1 Στο: Μοσχοβάκη, Ε. & Καψάλης, Γ. (2011). Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης & Ατομικός Φάκελος (portfolio) μαθητή. Στο Ε. Μέλλου (Επ.), Βιβλίο εκπαιδευτικού για το Νηπιαγωγείο. Θεωρία και Πράξη. Γνωστικά αντικείμενα στο Νηπιαγωγείο 2ος τόμος (υπό έκδοση ISBN SET: , ISBN τόμου: ).

5 παιδιών. Οι κύριες στρατηγικές αυτού του είδους αξιολόγησης είναι η παρατήρηση της αναπτυξιακής προόδου των παιδιών και η παιδαγωγική τεκμηρίωση ή καταγραφή των μαθησιακών τους εμπειριών μέσα από καθημερινές αυθεντικές καταστάσεις και προβλήματα που έχουν νόημα για τα παιδιά και όχι σε προεπιλεγμένα -από τους ενήλικες- εργαλεία ή απαντήσεις (Ντολιοπούλου & Γουργιώτου, 2008). Υπάρχουν διάφορα είδη εναλλακτικών μορφών αξιολόγησης. Αξιολογώντας την ποιότητα των πληροφοριών που μας παρέχουν σε σχέση με την ανάπτυξη του παιδιού έχουν ομαδοποιηθεί σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: Τεχνικές σχετικά με την παρατήρηση των παιδιών, τεχνικές σχετικά με τις εργασίες των νηπίων καθώς και μια σειρά συμπληρωματικών τεχνικών που μας βοηθούν να εμπλουτίσουμε ποιοτικά τους τρόπους καταγραφής και τεκμηριώνουν την ανάπτυξή τους και την εικόνα που έχουμε για αυτά (Διάγραμμα 1). ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Α. Παρατήρηση νηπίων Συστηματική παρατήρηση νηπίων Άτυπες παρατηρήσεις Ηχογραφήσεις Βιντεοσκοπήσεις Β. Εργασίες νηπίων Καλλιτεχνικές δημιουργίες Υπαγορεύσεις νηπίων Δείγματα γραφής Ανοιχτού τύπου εργασίες Γ. Συμπληρωματικές τεχνικές Φωτογραφίες Συνεντεύξεις Ερωτηματολόγια Κλίμακες Διάγραμμα 1: Κατηγορίες εναλλακτικών μορφών αξιολόγησης. Το υλικό που συλλέγεται κατά τη διάρκεια της χρονιάς από την εφαρμογή των εναλλακτικών μορφών αξιολόγησης οργανώνεται σε ειδικούς φακέλους που αποτελούν τον Ατομικό Φάκελο του νηπίου (portfolio), που δεν πρέπει να συγχέεται με το φάκελο εργασιών οι οποίοι περιέχουν το σύνολο των εργασιών των παιδιών. Α. Παρατήρηση νηπίων Η παρατήρηση των νηπίων αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές κατηγορίες εναλλακτικών μορφών αξιολόγησης. Η παρατήρηση μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους και μπορεί να αφορά την παρατήρηση ενός παιδιού ή μιας ομάδας παιδιών. Εδώ εστιάζουμε σε τέσσερις τεχνικές παρατήρησης με τις δύο τελευταίες να αφορούν την παρατήρηση με τεχνολογικά μέσα. Συγκεκριμένα θα αναφερθούμε στην: Συστηματική παρατήρηση. Άτυπη παρατήρηση. Ηχογραφήσεις. Βιντεοσκοπήσεις. Α1. Συστηματική παρατήρηση Η συστηματική παρατήρηση αναφέρεται σε κάθε μορφής παρατήρηση που γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα κατά την οποία συλλέγονται στοιχεία-δεδομένα με μεθοδικό τρόπο προκειμένου η/ο εκπαιδευτικός να κατανοήσει τον τρόπο με

6 τον οποίο το παιδί σκέφτεται, παράγει, δημιουργεί και πώς αυτό αλληλεπιδρά διανοητικά, συναισθηματικά και κοινωνικά με τους γύρω του. «κατά τη διάρκεια της παρατήρησης στον οικείο χώρο της δουλειάς μας, προσπαθούμε να κάνουμε το οικείο άγνωστο. Δηλαδή, προσπαθούμε να αποστασιοποιηθούμε από τις προσωπικές ερμηνείες που αυτόματα υιοθετούμε για τα γεγονότα και προσπαθούμε να τα προσεγγίσουμε από διαφορετικές οπτικές γωνίες» (Simpson & Tuson, 1995, σ. 3). Είναι σημαντικό λοιπόν να αποποιούμαστε προκαταλήψεις και στερεότυπα και να παρατηρούμε μεθοδικά συμπεριφορές παιδιών, ώστε να μην στηριζόμαστε στις δικές μας πεποιθήσεις για το τι γνωρίζει ή δεν γνωρίζει το παιδί. Για να μπορεί η/ο εκπαιδευτικός να ξεκινήσει τη διαδικασία της συστηματικής παρατήρησης είναι σημαντικό αρχικά να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που να ευνοεί τη διαρκή παρατήρηση. Συγκεκριμένα, να μπορεί να διαχειριστεί την τάξη της/του και να έχει εκπαιδεύσει τα παιδιά πώς θα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και πώς θα συνεργάζονται στις γωνιές της τάξης, ώστε να μπορούν να κινούνται αυτόνομα στο χώρο. Υπάρχει ποικιλία τεχνικών παρατήρησης που μπορεί να χρησιμοποιήσει η/ο εκπαιδευτικός. Ως ιδιαίτερα εύχρηστη θεωρούμε την παρατήρηση που επικεντρώνεται σε ένα παιδί (child focused observation). Στο παράδειγμα που ακολουθεί (Εικόνα 1) παρατίθεται ένα δείγμα εντύπου συστηματικής παρατήρησης παιδιού που δημιουργήθηκε από τις Sylva, Roy & Painter (1980) και το οποίο χρησιμοποιείται στα αγγλικά νηπιαγωγεία. Η/Ο νηπιαγωγός παρατηρεί ένα παιδί για 5 λεπτά. Τρία λεπτά παρατηρεί και τα υπόλοιπα δύο συμπληρώνει το έντυπο. Στην πρώτη στήλη καταγράφεται η ημερομηνία και η ώρα, στη δεύτερη στήλη (περιγραφή δραστηριότητας) καταγράφεται πού βρίσκεται το παιδί, με ποιους αλληλεπιδρά και τι κάνει, στην τρίτη στήλη (γλωσσικό πρωτόκολλο) καταγράφεται τι λέει, ενώ η τελευταία στήλη (παρατηρήσεις) συμπληρώνεται από την/τον νηπιαγωγό μετά τη λήξη του διδακτικού ωραρίου, όταν δεν βρίσκεται με τα παιδιά. Η/Ο εκπαιδευτικός με προσοχή προσπαθεί να αναλύσει αυτό που παρατήρησε σε σχέση με τη προσωπικότητα του παιδιού, τις κοινωνικές του δεξιότητες, τις άτυπες γνώσεις που φαίνεται να κατέχει, κ.ά. Αν θέλει μπορεί να συνεχίσει την παρατήρηση του συγκεκριμένου παιδιού για άλλα πέντε λεπτά οπότε συμπληρώνεται άλλη μια γραμμή του εντύπου. Αν κάθε μέρα η/ο νηπιαγωγός παρατηρεί ένα παιδί τότε σε ένα μήνα θα έχει συμπληρώσει έναν κύκλο παρατηρήσεων για μια τάξη 20 παιδιών και μπορεί πλέον να ξεκινήσει έναν καινούργιο κύκλο παρατηρήσεων προσπαθώντας όμως να παρατηρήσει το παιδί σε διαφορετικό πλαίσιο. Αν δηλαδή η πρώτη παρατήρηση γίνει στη γωνιά του οικοδομικού υλικού, η δεύτερη μπορεί να γίνει στο κουκλόσπιτο, η τρίτη στην αυλή του σχολείου κ.ο.κ.

7 Εικόνα 1. Φύλλο ατομικής συστηματικής παρατήρησης νηπίου.2 Η Εικόνα 1 (οι εικόνες που συνοδεύουν το κείμενο προέρχονται από Ατομικούς Φακέλους νηπίων που οργάνωσαν νηπιαγωγοί της Χίου) παρουσιάζει συμπληρωμένο από τη νηπιαγωγό της τάξης το έντυπο ατομικής συστηματικής παρατήρησης του Γιάννη στις 27/11 και στις 17/3. Η κάθε παρατήρηση διάρκεσε 10 λεπτά. Στην πρώτη παρατήρηση ο Γιάννης επισκέφθηκε τη βιβλιοθήκη της τάξης την ώρα των ελεύθερων δραστηριοτήτων. Ο Γιάννης αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει ένα καινούργιο βιβλίο στη βιβλιοθήκη, το φυλλομετρά και το σχολιάζει (Ένα λιοντάρι είναι κρυμμένο στα χόρτα!) και κάνει προβλέψεις (σίγουρα θα πιάσει το ελάφι!). Στις 17/3 περιγράφεται η συμπεριφορά του παιδιού την ώρα της χαλάρωσης όπου προτείνει στη νηπιαγωγό αντί να κοιμηθούν να διαβάσουν παραμύθια. Ο Γιάννης ακούει προσεκτικά και στο τέλος ζητά να το δανειστεί για να του το διαβάσουν στο σπίτι. Στη στήλη παρατηρήσεις η νηπιαγωγός αναλύει τη συμπεριφορά του παιδιού. Είναι πρόδηλο ότι το συγκεκριμένο παιδί έχει θετική στάση απέναντι στην ανάγνωση βιβλίων. Εναλλακτικά μπορεί η/ο εκπαιδευτικός να παρατηρήσει μια μικρή ομάδα παιδιών, να φωτοτυπήσει το έντυπο και να το αναλύσει για κάθε παιδί ξεχωριστά. Σε αυτή την περίπτωση παρακολουθεί για μεγαλύτερη χρονική διάρκεια το παιχνίδι των παιδιών προκειμένου να συγκεντρώσει όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες. Φύλλο Παρατήρησης που προέρχεται από το Νηπιαγωγείο Λιβαδίων. 2

8 Εικόνα 2: Φύλλο συστηματικής παρατήρησης ομάδας παιδιών. 3 Η Εικόνα 2 περιγράφει το παιχνίδι μιας ομάδας 5 αγοριών στη γωνιά του οικοδομικού υλικού την ώρα των αυθόρμητων δραστηριοτήτων. Η νηπιαγωγός αναλύει τη συμπεριφορά της ομάδας (Συνεργάζονται., βοηθάει ο ένας τον άλλο, παίρνουν αποφάσεις, δίνουν ιδέες ο ένας στον άλλον, αλληλοβοηθούνται, επιλύουν προβλήματα ακόμα και όταν υπάρχουν διαφωνίες, ολοκληρώνουν το έργο τους και είναι περήφανοι γι αυτό). Αν όμως εξετάσουμε με προσοχή τη συμπεριφορά του κάθε παιδιού μπορούμε να δούμε στοιχεία της προσωπικότητάς του. Ο Γιάννης είναι ο αρχηγός της ομάδας. Είναι εμφανές ότι διαθέτει δεξιότητες φιλίας, δίνει ιδέες στο παιχνίδι, διαθέτει φαντασία, ξέρει να επαινεί, είναι ευγενικός. Γνωρίζει τι είναι το τετράγωνο, ο κύκλος, το γύρω-γύρω, ο προφορικός του λόγος είναι πολύ καλός και διαθέτει εξειδικευμένο λεξιλόγιο (πύργος, πανοπλία). Ο Αυγουστίνος συμμετέχει στο παιχνίδι δίνοντας ιδέες (να κάνουμε πύλη, μεγάλο διάδρομο, φυλακές, κανόνια), αναγνωρίζει ωστόσο ότι ο Γιάννης είναι ο αρχηγός και ζητά την άδειά του (να κάνω κανόνια;). Ο Γιώργος προτείνει να βοηθήσει στο παιχνίδι (θέλεις και άλλο τουβλάκια) και ζητά από το Γιάννη να του πει πού θα τα βάλει. Ο Κλέιντι προτείνει ιδέες για το παιχνίδι να φτιάξουν λίμνη, την καρέκλα του βασιλιά, ενώ ο Οργέστ προτείνει να βοηθήσει φέρνοντας και άλλα τουβλάκια και να συμμετέχει και αυτός στην κατασκευή. Ο Γιώργος, ο Κλέιντι και ο Οργέστ έχουν επίσης δεξιότητες οργάνωσης για παιχνίδι και παίρνουν την πρωτοβουλία για την ενεργή συμμετοχή τους. Α2. Άτυπες παρατηρήσεις Οι άτυπες παρατηρήσεις αφορούν παρατηρήσεις που κάνει η/ο εκπαιδευτικός στη διάρκεια της ημέρας για τις οποίες κρατάει συνήθως σύντομες σημειώσεις και αφορούν συμπεριφορές παιδιών όπως: Πώς αλληλεπιδρούν με τα υλικά, πώς αλληλεπιδρούν με τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης και το χώρο, καινούργιες συμπεριφορές που φαίνεται ότι υιοθετεί ένα παιδί, κ.ά. Θα πρέπει να επισημανθεί πως αυτά που επιλέγει το παιδί με δική του πρωτοβουλία για να ασχοληθεί -κατά τη διάρφύλλο Παρατήρησης που προέρχεται από το 1ο Νηπιαγωγείο Χίου. 3

9 κεια των ελεύθερων δραστηριοτήτων- υποδεικνύουν θετικές στάσεις του παιδιού. Για παράδειγμα το παιδί που του αρέσει να βλέπει τα βιβλία της βιβλιοθήκης έχει θετική στάση απέναντι στα παιδικά βιβλία, το παιδί που συνήθως επιλέγει τη ζωγραφική έχει θετική στάση στη δημιουργική έκφραση μέσα από τα εικαστικά, κ.ά. Α3. Ηχογραφήσεις Οι ηχογραφήσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για την ηχητική καταγραφή των επαναδιηγήσεων ιστοριών από τα παιδιά καθώς και την περιγραφή σύνθετων κατασκευών που φτιάχνουν (μπορεί να συνοδεύεται από φωτογραφία). Αποτελούν δε ένα εξαιρετικό μέσο για τη συγκέντρωση στοιχείων για τη γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών Ο Πίνακας 1 παρουσιάζει τη διήγηση ενός νηπίου που χρησιμοποιεί δύο δακτυλόκουκλες, έναν παπαγάλο και έναν αγρότη, για να δημιουργήσει έναν χιουμοριστικό διάλογο ακολουθώντας αρκετές μάλιστα από τις συμβάσεις των παραμυθιών (Μια φορά και ένα καιρό ήταν ένας αγρότης και ένας παπαγάλος και στο τέλος φιληθήκανε). Πίνακας 1: Ηχογραφημένη αυθόρμητη ιστορία με δακτυλόκουκλες.4 4/3/2010 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας αγρότης και ένας παπαγάλος και πήγε ο αγρότης να κάνει μπάνιο. - Πηγαίνω να κάνω μπάνιο ααα παπαγάλος κάτσε να βγω ααα οι άνθρωποι με κοιτάνε πού να πάω; Θεέ μου, έκανα μπάνιο και η ουρά; Κάτσε να πάω να ποτίσω τα λουλούδια. Πάλι αυτός ο παπαγάλος; Βρε φύγε από κοντά μη σου δώσω καμιά και φύγεις με τις κλωτσιές! Και ο παπαγάλος έφυγε με τις κλωτσιές και μετά πέταξε ο αγρότης μ ένα αεροπλάνο και του έδινε, έδινε γιατί πήρε (γελάει). Και στο τέλος φιληθήκανε, μουά, μουά. Α4. Βιντεοσκοπήσεις Οι βιντεοσκοπήσεις αντίστοιχα μπορούν να μας δώσουν χρήσιμες πληροφορίες για τις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού, στοιχεία της προσωπικότητάς του καθώς και τις επικοινωνιακές του δεξιότητες. Μπορούμε να καταγράψουμε στιγμιότυπα από το φανταστικό - συμβολικό παιχνίδι των παιδιών, παραστάσεις κουκλοθέατρου που εκτελούνται από τα ίδια, κατασκευή και παρουσίαση ατομικών ή ομαδικών κατασκευών, κ.ά. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί πως η βιντεοσκόπηση είναι αρκετά πιθανόν να προσελκύσει το ενδιαφέρον των παιδιών και να αλλοιώσει τη συμπεριφορά τους. Επιπρόσθετα, είναι εξαιρετικά χρονοβόρα η μετέπειτα παρακολούθηση των βιντεοσκοπημένων καταγραφών προκειμένου να αναλυθούν και γι αυτό πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ. Β. Εργασίες νηπίων Οι εργασίες των νηπίων που είναι κατάλληλες για την αξιολόγηση της ανάπτυξής τους είναι: Οι εικαστικές δημιουργίες, οι υπαγορεύσεις νηπίων, τα δείγματα γραφής τους και οι ανοιχτού τύπου εργασίες από οργανωμένες δραστηριότητες. Τα έργα των παιδιών είναι σημαντικό να συνοδεύονται από το σχολιασμό των ίδιων των παιδιών, να υπάρχουν οι σημειώσεις της/του νηπιαγωγού και να καταχωρεί4 Απομαγνητοφωνημένη ιστορία από το 3ο Νηπιαγωγείο Χίου.

10 ται η ημερομηνία δημιουργίας του έργου (Shores & Grace,1998). Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η προμήθεια σφραγίδας για την καταγραφή της ημερομηνίας την οποία πολύ εύκολα χρησιμοποιούν τα παιδιά κάθε φορά που ολοκληρώνουν τις εργασίες τους. Παραθέτουμε πιθανές ερωτήσεις που μπορούν να εκμαιεύσουν το σχολιασμό του νηπίου: Περιέγραψέ μου τι ζωγράφισες. Πώς το σκέφτηκες; Πώς σου ήρθε η ιδέα να το κατασκευάσεις; Έχεις δει στην πραγματικότητα κάτι τέτοιο; Πού το έχεις δει; Σου αρέσουν οι πύραυλοι; Ήταν δύσκολο για σένα να ολοκληρώσεις το βιβλίο σου - την κατασκευή σου; Πώς αισθάνεσαι τώρα που τα κατάφερες και το βλέπεις τελειωμένο; Οι σημειώσεις της/του νηπιαγωγού μπορεί να περιέχουν: α) Τους λόγους για τους οποίους επέλεξε την εργασία: Αν αποτελεί τυπικό δείγμα της δουλειάς του παιδιού, αν εφαρμόζει νέες δεξιότητες, αν κατανόησε έννοιες, αν εκπλήρωσε κάποιους στόχους του Αναλυτικού Προγράμματος. β) Πληροφορίες για τη δραστηριότητα: Πού έγινε, αν είναι ελεύθερη ή οργανωμένη δραστηριότητα, αν την έκανε μόνη/ος της/του ή με βοήθεια, ποια/ποιος και πώς τη/το βοήθησε, τα υλικά που χρησιμοποίησε, το χρόνο και την προσπάθεια που κατέβαλε το παιδί. γ) Ανάλυση του έργου σε σχέση με το τι έχει μάθει το παιδί και συγκρίσεις με προηγούμενες εργασίες του: Αιτιολόγηση γιατί το έργο είναι σημαντικό ως δείγμα δουλειάς του. Καταγραφή σκέψεών μας σε σχέση με το παιδί. Στο διπλανό δείγμα γραφής (Εικόνα 3) συνυπάρχουν η περιγραφή της διαδικασίας που ακολούθησε το παιδί όταν έγραψε τη λέξη χαβανέζα όσο και ο σχολιασμός της νηπιαγωγού. Είναι αξιοσημείωτο ότι η πρωτοβουλία της γραφής ανήκει στο παιδί που ήθελε να γράψει τη λέξη κατά τη διάρκεια των ελεύθερων δραστηριοτήτων. Εικόνα 3: «Η χαβανέζα».5 Β1. Εικαστικές δημιουργίες Ο Ατομικός Φάκελος του νηπίου μπορεί να εμπλουτιστεί από τις εικαστικές δημιουργίες του ίδιου του παιδιού που μπορεί να περιλαμβάνουν: Ελεύθερη ζωγραφική, κολλάζ, έργα με πινέλο, αναπαραστάσεις εμπειριών, ζωγραφική από παραμύθια, ζωγραφική στον υπολογιστή. 5 Η εργασία προέρχεται από το 2ο Νηπιαγωγείο Χίου.

11 Η συγκεκριμένη εργασία (Εικόνα 4) αποτελεί αναπαράσταση της εμπειρίας του παιδιού μετά από την επίσκεψη του σχολείου σε ελαιοτριβείο. Το παιδί αναπαρέστησε με κάθε λεπτομέρεια τη μηχανή του ελαιοτριβείου την οποία και περιέγραψε στη νηπιαγωγό (αριστερά, υπήρχε το δένδρο της ελιάς το οποίο δεν φαίνεται καθαρά στην εικόνα). Εικόνα 4: «Το ελαιοτριβείο».6 Η διπλανή ζωγραφιά (Εικόνα 5) έγινε με πρωτοβουλία του ίδιου του παιδιού κατά τη διάρκεια των ελεύθερων δραστηριοτήτων το Φεβρουάριο. Όταν η νηπιαγωγός ζήτησε από το παιδί να περιγράψει τη ζωγραφιά του αυτό ανέφερε ότι «Είναι ένας ουρανοξύστης. Η γιαγιά μού έχει πει για ουρανοξύστες στην Αμερική». Σχόλια νηπιαγωγού: Ο Γιάννης στις ελεύθερες δραστηριότητες έφτιαξε ένα κτίριο και έβαλε αριθμούς στα διαμερίσματα από το 1 έως το 21 μόνος του. Το παιδί έχει συνειδητοποιήσει μια από τις χρήσεις των αριθμών. Επίσης, δείχνει ότι γνωρίζει τους αριθμούς από το 1 έως το 20, ενώ δυσκολεύεται στη γραφή του 9 και μπέρδεψε το 21 (καθρεφτική γραφή). Εικόνα 5: «Ο ουρανοξύστης». Β2. Υπαγορεύσεις νηπίων Οι υπαγορεύσεις αφορούν αφηγήσεις, περιγραφές που διηγούνται τα παιδιά και τα οποία η/ο νηπιαγωγός καταγράφει σε χαρτί παρουσία του παιδιού. Οι υπαγο6 Η 4η & 5η εργασία προέρχονται από το 1ο Νηπιαγωγείο Χίου.

12 ρεύσεις αποκαλύπτουν την ικανότητα προφορικής έκφρασης του παιδιού μέσα από τις οποίες το παιδί μοιράζεται τις σκέψεις και τα συναισθήματα του (Shores & Grace, 1998) Παρακάτω παρατίθενται ενδεικτικές ερωτήσεις που θα μπορούσε να θέσει η/ο νηπιαγωγός στα παιδιά: Θα ήθελες να μου περιγράψεις τι ζωγράφισες; Τι σου άρεσε περισσότερο από το παραμύθι; Πες μου την ιστορία με δικά σου λόγια. Τι ευχή θέλεις να γράψω στην κάρτα σου; Τι τίτλο θέλεις να δώσεις στη ζωγραφιά σου; Τι θέλεις να γράψεις στο γράμμα σου; Τι συναισθήματα σου προκάλεσε η μουσική που άκουσες; Τι σε κάνει να φοβάσαι; Περιέγραψε κάτι που σε κάνει πολύ χαρούμενη/ο. Φτιάξε μου μια ιστορία με τις εικόνες που κόλλησες. Καταγραφή εντυπώσεων από επισκέψεις (π.χ., Σου άρεσε η επίσκεψη που κάναμε; Θα ήθελες να μου πεις όλα αυτά που είδες να τα γράψω για να τα θυμόμαστε; Θέλεις να γράψουμε όλα αυτά τα υπέροχα πράγματα που είδες για να μάθει και η μαμά σου;). Τι έμαθαν από μια εκτεταμένη θεματική προσέγγιση ή ένα σχέδιο εργασίας. Συζήτηση με αφορμή το φωτογραφικό υλικό ή το ιστόγραμμα του σχεδίου εργασίας. Εικόνα 6: Δείγμα εργασίας από υπαγόρευση νηπίου στη νηπιαγωγό. 7 Στο συγκεκριμένο δείγμα (Εικόνα 6) το παιδί δημιουργεί ένα ποίημα για τη φίλη της τη Ζαφειρίνα το οποίο και καταγράφει η νηπιαγωγός. Το έργο συνοδεύεται και από ζωγραφιά της φίλης της. 7 Η εργασία προέρχονται από το 10ο Νηπιαγωγείο Χίου.

13 Β3. Δείγματα γραφής Τέτοια δείγματα μπορεί να είναι το όνομά τους, τίτλοι που δίνουν στις ζωγραφιές τους, γράμματα που γράφουν, κείμενα, λίστες, ιστορίες ή βιβλία που κατασκεύασαν ή έγραψαν μόνα του, δείγματα γραφής στον υπολογιστή. Προκειμένου να αξιολογήσουμε το δείγμα γραφής πρέπει η/ο εκπαιδευτικός να ακολουθεί μια βασική αρχή: Όλα τα δείγματα γραφής τα αντιμετωπίζουμε ως μηνύματα με νόημα, γι αυτό πάντα ζητάμε από το παιδί να μας διαβάσει αυτό που έγραψε. Τι πρέπει να προσέχουμε: Το είδος της γραφής: Σε ποιο στάδιο γραφής βρίσκεται το παιδί (π.χ., αν είναι ορνιθοσκαλίσματα, ψευδογράμματα, τυχαία παράθεση γραμμάτων, εφευρετική γραφή). Ο τρόπος που διαβάζει το κείμενο: Αν περιγράφει - διηγείται, κάνει προφορικό μονόλογο ή μονόλογο σε ύφος ανάγνωσης. Αν το αντέγραψε ή το έκανε μόνη/ος της/του: Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι μεγαλύτερη αξία έχουν για μας τα δείγματα αυτόνομης γραφής των παιδιών, ακόμα και αν αυτά είναι στο στάδιο ορνιθοσκαλίσματος, παρά η συμβατική αντιγραφή λέξεων ή κειμένων. Η αυτόνομη γραφή μας φανερώνει τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί σκέφτεται όταν γράφει. Γι αυτό είναι σημαντικό να του ζητάμε να διαβάσει τα κείμενα που έγραψε για να διαπιστώσουμε αν έχει επικοινωνιακή πρόθεση. Αν η πρωτοβουλία ανήκει στο παιδί: Τα αυθόρμητα δείγματα γραφής φανερώνουν θετική στάση απέναντι στη γραφή και μας επιβεβαιώνουν ότι υπάρχουν εσωτερικά κίνητρα στο παιδί. Εικόνα 7: «Η φρουτοσαλάτα».8 Στην 7η εικόνα η νηπιαγωγός ζήτησε από το παιδί να επιλέξει με ποια φρούτα θα φτιάξει φρουτοσαλάτα. Τα παιδιά είχαν προηγουμένως φτιάξει φρουτοσαλάτα στο Νηπιαγωγείο την οποία όλοι δοκίμασαν. Αφού κάθε παιδί ζωγράφισε τα φρούτα της δικής του φρουτοσαλάτας στη συνέχεια η νηπιαγωγός ζήτησε από το παιδί να γράψει τις αντίστοιχες λέξεις. Τις πρόφερε αργά με πρόθεση να διαγνώσει το επίπεδο φωνολογικής ενημερότητας του συγκεκριμένου παιδιού. Είναι εμφανές 8 Η εργασία προέρχονται από το 10ο Νηπιαγωγείο Χίου.

14 ότι το παιδί έχει μερική φωνολογική ενημερότητα καθώς είναι ικανό να αντιστοιχίσει αρκετούς ήχους με τα αντίστοιχα γράμματα (Μ, Α, Ν, Ρ, Ι). Β4. Ανοικτού τύπου εργασίες Οι ανοιχτού τύπου εργασίες από οργανωμένες δραστηριότητες αποτελούν πολύτιμα μέσα για την αξιολόγηση των γνώσεων των παιδιών. Στις ανοιχτού τύπου εργασίες περιλαμβάνονται όλες τις εργασίες που δεν είναι τύπου σωστό - λάθος αλλά αφήνουν περιθώρια δημιουργίας στα παιδιά. Τέτοιου τύπου εργασίες δίνουν τη δυνατότητα στα παιδιά να φανερώσουν τις πραγματικές τους δυνατότητες και αναδεικνύουν τον τρόπο σκέψης τους. Εικόνα 8: «Οι πλανήτες».9 Στο πλαίσιο της διερεύνησης του θέματος με τους πλανήτες (Εικόνα 8) η νηπιαγωγός ζήτησε από τα παιδιά να ζωγραφίσουν τους πλανήτες ανάλογα με το μέγεθός τους. Το παιδί συμβουλευόμενο εικόνες πλανητών που ήταν αναρτημένες στον πίνακα της τάξης, τους αναπαριστά και τους τοποθετεί με τη σειρά από το μικρότερο στο μεγαλύτερο. Στη συνέχεια συμβουλευόμενο τον πίνακα αναφοράς αντιγράφει τα ονόματά τους. Η εργασία αυτή επιλέχθηκε ως δείγμα της λογικομαθηματικής σκέψης του παιδιού. Γ. Συμπληρωματικές τεχνικές Η τρίτη κατηγορία αφορά διάφορες τεχνικές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όπως: Φωτογραφίες, συνεντεύξεις, ερωτηματολόγια, κλίμακες για να εμπλουτίσουμε τον Ατομικό Φάκελο του παιδιού. Γ1. Φωτογραφίες Οι φωτογραφίες αποτελούν ένα εξαιρετικά χρήσιμο μέσο καθώς μπορούμε να αποτυπώσουμε τρισδιάστατες κατασκευές με άχρηστο υλικό, κατασκευές με οικοδομικό υλικό, φανταστικό - συμβολικό παιχνίδι, δραστηριότητες στα πλαίσια διε9 Η εργασία προέρχονται από το 8ο Νηπιαγωγείο Χίου.

15 ρεύνησης ενός θέματος (π.χ., πειράματα, έρευνα πεδίου, γραφικές αναπαραστάσεις) και οργανωμένες δραστηριότητες με μικρές ομάδες. Οι φωτογραφίες τεκμηριώνουν και αναδεικνύουν μοναδικά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του παιδιού και καθιστούν τους Ατομικούς Φακέλους ιδιαίτερα ελκυστικούς (Shores & Grace,1998). Ωστόσο, το κόστος εκτύπωσης των φωτογραφιών πολλές φορές καθιστά απαγορευτική την εκτεταμένη χρήση τους. Εικόνα 9: Νήπιο στη διάρκεια οργανωμένης δραστηριότητας Γλώσσας. 10 Ο εκτεταμένος σχολιασμός της φωτογραφίας (Εικόνα 9) συνοδεύεται και από αξιολόγηση δεξιοτήτων γραμματισμού που τεκμηριώνεται από την εκτέλεση της δραστηριότητας. Γ2. Συνεντεύξεις Οι συνεντεύξεις μας βοηθούν να καταλάβουμε πώς αντιλαμβάνεται το παιδί τον κόσμο γύρω του, πώς αισθάνεται μέσα στην τάξη και τις δεξιότητες συνεργασίας που είναι σε θέση να προσφέρει. Αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο αυτοαξιολόγησης για το παιδί και προωθούν ιδιαίτερα τη στοχαστική του σκέψη (reflective thinking). Επιπρόσθετα, συμβάλουν στη συναισθηματική, κοινωνική και νοητική του ανάπτυξη. Ο Πίνακας 2 (δες Παράρτημα) περιλαμβάνει ενδεικτικές ερωτήσεις που μπορούμε να θέσουμε στα παιδιά. 10 Η εργασία προέρχονται από το Νηπιαγωγείο Λιβαδίων.

16 Γ3. Ερωτηματολόγια Τα ερωτηματολόγια συνήθως απευθύνονται στους γονείς με στόχο να πληροφορηθεί ο/η εκπαιδευτικός τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των παιδιών με τα οποία θα συνεργαστεί. Οι ερωτήσεις πρέπει να είναι απλές ώστε να μπορούν να γίνουν εύκολα κατανοητές. Στους αλλοδαπούς γονείς ωστόσο φροντίζουμε η συμπλήρωση να γίνει μετά από συνέντευξη μαζί τους. Στο Παράρτημα (Πίνακας 3) παραθέτουμε ενδεικτικό ερωτηματολόγιο πού δόθηκε στους γονείς Νηπιαγωγείου με την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Γ4. Κλίμακες Οι κλίμακες συνήθως αποτελούν κατάλογους συμπεριφορών, δεξιοτήτων, στάσεων, γνώσεων, κ.ά. που ανάλογα με τη μορφή τους τις ονομάζουμε κλίμακες ελέγχου, κλίμακες διαβάθμισης, ρουμπρίκα και διάγραμμα συμμετοχής. Κλίμακες ελέγχου. Μια κλίμακα ελέγχου είναι ουσιαστικά μια λίστα την οποία ο εκπαιδευτικός συμπληρώνει σε τακτά χρονικά διαστήματα ανάλογα με το αν το παιδί εκδηλώνει συγκεκριμένες συμπεριφορές, δεξιότητες, στάσεις, γνώσεις κλπ (δες Πίνακα 4 στο Παράρτημα). Στις παρατηρήσεις μπορεί να σημειώσει την ημερομηνία που παρατηρήθηκε η συγκεκριμένη συμπεριφορά ή σημειώσεις επεξηγηματικού χαρακτήρα (π.χ., μπορεί το παιδί να εκδηλώνει ενδιαφέρον και ενθουσιασμό μόνο για συγκεκριμένες δραστηριότητες όπως δραματοποιήσεις, ψυχοκινητικά παιχνίδια). Κλίμακες διαβάθμισης Οι κλίμακες διαβάθμισης αξιολογούν τη συχνότητα εμφάνισης συγκεκριμένων συμπεριφορών είτε σε τρίβαθμη (συχνά, μερικές φορές, ποτέ) είτε σε πεντάβαθμη κλίμακα (πάντοτε, συχνά, μερικές φορές, σπάνια, ποτέ). Ο Πίνακας 5 (δες Παράρτημα) καταγράφει τις στάσεις - γνώσεις των παιδιών για τα παιδικά βιβλία και η/ο νηπιαγωγός καλείται να αξιολογήσει τη συχνότητα εμφάνισης των συγκεκριμένων συμπεριφορών σε τρίβαθμη κλίμακα. Ρουμπρίκες Οι ρουμπρίκες αποτελούν κλίμακες κριτηρίων που συνήθως περιγράφουν μια συμπεριφορά αναλύοντάς την σε διαβαθμισμένα επίπεδα ποιότητας (Ντολιοπούλου & Γουργιώτου, 2008) όπως αυτά αναδεικνύονται από τα αποτελέσματα ερευνών από το χώρο της αναπτυξιακής και της εκπαιδευτικής ψυχολογίας. Στον Πίνακα 6 (δες Παράρτημα) παρατίθεται παράδειγμα ρουμπρίκας όπου παρουσιάζονται τα αναπτυξιακά στάδια της ικανότητας επαναδιήγησης ιστοριών όπως αυτά αναδείχτηκαν σε έρευνα της Sulzby (1985). Διάγραμμα συμμετοχής Το διάγραμμα συμμετοχής αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για μια γρήγορη καταγραφή της συμπεριφοράς μιας ομάδας παιδιών ή του συνόλου της τάξης μετά από μια οργανωμένη δραστηριότητα (π.χ., ανάγνωση, συζήτηση, ψυχοκινητική δραστηριότητα κλπ.). Στον Πίνακα 7 (δες Παράρτημα) παρουσιάζεται ένα διάγραμμα συμμετοχής για μια ψυχοκινητική δραστηριότητα. Στη πρώτη στήλη αναγράφονται τα ονόματα των παιδιών του τμήματος, ενώ στην πρώτη γραμμή αναγράφονται οι ελεγχόμενες μεταβλητές όπως: Κινείται με άνεση στο χώρο, μπορεί να τρέξει, μπορεί να πηδήξει, μπορεί να κάνει κουτσό,

17 μπορεί να σκαρφαλώσει, μπορεί να κάνει ισορροπία, κλπ. Μετά την εκτέλεση της δραστηριότητας η/ο νηπιαγωγός μπορεί να συμπληρώσει τις συγκεκριμένες δεξιότητες που επέδειξαν τα παιδιά. Για τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες φροντίζει να σχεδιάσει επιπλέον δραστηριότητες για την περαιτέρω εξάσκησή τους. Είναι σημαντικό ωστόσο να τονίσουμε ότι οι κλίμακες δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται από μόνες τους για αξιολόγηση. Πρέπει να στηρίζονται σε αυτά που έχουμε παρατηρήσει στη συμπεριφορά του παιδιού και στις εργασίες του και όχι σε αυτά που νομίζουμε ότι έχει κατακτήσει. Αν στο τμήμα υπάρχουν περισσότεροι εκπαιδευτικοί πρέπει να υπάρχει ομοφωνία ανάμεσα στο εκπαιδευτικό προσωπικό ως προς αυτά που έχει κατακτήσει το παιδί. Στη στήλη των παρατηρήσεων καταγράφουμε πότε εκδηλώνεται η συγκεκριμένη συμπεριφορά, αιτιολογούμε τις κρίσεις μας ή δίνονται επεξηγήσεις. Οι κλίμακες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για την/τον εκπαιδευτικό αλλά αγχώνουν τους γονείς όταν βλέπουν ότι αρκετές στάσεις, γνώσεις, δεξιότητες δεν έχουν κατακτηθεί από τα παιδιά τους. Γι αυτό είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται μόνο από την/τον εκπαιδευτικό και στους γονείς να παρουσιάζεται μια απλή λίστα με αυτά που έχει κατακτήσει το παιδί κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Οργάνωση Ατομικού Φακέλου μαθητή (portfolio) Η οργάνωση του Ατομικού Φακέλου μπορεί να γίνει με όποιον τρόπο εξυπηρετεί την/τον εκπαιδευτικό. Κατά τη σχολική χρονιά οι περισσότερες από τις νηπιαγωγούς της Χίου οργάνωσαν τον Ατομικό Φάκελο των νηπίων στους αναπτυξιακούς τομείς: Κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, Γλώσσα, Λογικομαθηματική σκέψη - νοητικές τάσεις και δεξιότητες, Έκφραση και δημιουργία. Η Γλώσσα συνήθως περιλαμβάνει δείγματα προφορικού λόγου, αναγνωστικών δεξιοτήτων, γραφής ενώ η Έκφραση και η Δημιουργία υλικό από ζωγραφική, κατασκευές, δραματοποιήσεις, μουσική, ψυχοκινητική ανάπτυξη. Επίσης, οι παρατηρήσεις της νηπιαγωγού μπαίνουν σε ξεχωριστές θήκες. Αντίστοιχα, ο φάκελος εργασιών ήταν οργανωμένος διαθεματικά, δηλαδή όλες οι εργασίες των νηπίων ομαδοποιούνταν ανάλογα με τις θεματικές προσεγγίσεις ή τα σχέδια εργασίας που δουλεύτηκαν κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Οι δύο φάκελοι αποτελούνταν από ντοσιέ με διαφανείς θήκες 40 περίπου σελίδων. Στον Πίνακα 8 (δες Παράρτημα) παρατίθενται ενδεικτικές εργασίες από Ατομικούς Φακέλους νηπίων. Τα έργα των παιδιών που τελικά θα τοποθετηθούν στον Ατομικό τους Φάκελο είναι επιλεγμένα έργα που στόχο έχουν να αναδείξουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους και να παρουσιάσουν την εξέλιξη της μαθησιακής τους πορείας, της ανάπτυξης και των επιτευγμάτων τους. Ο φάκελος οργανώνεται από την αρχή της σχολικής χρονιάς και παρουσιάζεται στα παιδιά ως ένας ξεχωριστός φάκελος όπου θα μπαίνουν οι εργασίες που δείχνουν πόσο έξυπνα γίνονται και πόσα διαφορετικά πράγματα μπορούν να καταφέρουν. Συμπληρώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα και γίνεται ξεχωριστή επιλογή του υλικού για κάθε παιδί. Η επιλογή των έργων ωστόσο που απαρτίζουν τον Ατομικό Φάκελο δεν πρέπει να στηρίζεται μόνο στις επιλογές που κάνει η/ο νηπιαγωγός αλλά πρέπει να δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να επιλέγει τα έργα που θα εισάγει στον φάκελο. Σε τακτά χρονικά διαστήματα το παιδί σε συνεργασία με τη/το νηπιαγωγό βλέπουν το φάκελο εργασιών του και θέτοντας κριτήρια -με βάση τα οποία το παιδί θα επιλέξει τις εργασίες του- τις τοποθετηθούν στον Ατομικό του Φάκελο. Τέτοια κριτήρια μπορεί να είναι:

18 Από όλες τις ζωγραφιές που έκανες διάλεξε αυτή που σου αρέσει περισσότερο. Γιατί σου αρέσει; Διάλεξε την εργασία που σε δυσκόλεψε περισσότερο. Τι σε δυσκόλεψε; Διάλεξε μια εργασία για την οποία συνεργάστηκες με φίλους σου. Εσύ τι έκανες; Οι φίλοι σου τι έκαναν; Διάλεξε μια εργασία για την οποία εργάστηκες πολύ προσεκτικά. Αντίστοιχα, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δείξουν φωτογραφίες από δραστηριότητές τους μέσα και έξω από την τάξη και να περιγράψουν τι έκαναν, τι έμαθαν, πώς ένοιωσαν και γιατί (Μπιρμπίλη & Καμπέρη, 2008 ενδεικτικές ερωτήσεις υπάρχουν στον Πίνακα 2). Τέτοιες διαδικασίες εξασκούν τα παιδιά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, σε νοητικές διαδικασίες υψηλής γνωστικής απαίτησης (μαθαίνουν να αιτιολογούν, να αναλύουν), αποκτούν υπευθυνότητα καθώς αποτιμούν τι κατέκτησαν, θέτουν μελλοντικούς στόχους και έτσι παρακινούνται να πετύχουν ακόμα περισσότερα. Η συμμετοχή των παιδιών στη δημιουργία του Ατομικού τους Φακέλου ενισχύει την αυτοεκτίμηση τους καθώς προβάλλονται ιδιαίτερα τα ατομικά τους επιτεύγματα και τους δίνεται η δυνατότητα να απολαύσουν την αναγνώριση της δουλειάς τους. Αντλούν δε χαρά και ικανοποίηση όταν τις μοιράζονται με άλλα άτομα, ενήλικες και φίλους (Kingore, 2010). Το υλικό που συλλέγεται (παρατηρήσεις, συνεντεύξεις, εργασίες νηπίων κλπ.) πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή καθώς η/ο εκπαιδευτικός μπορεί να καταλήξει σε αυθαίρετα συμπεράσματα. Στηρίζεται σε αυτά που έχει παρατηρήσει, τα συγκρίνει με βάση συγκεκριμένα κριτήρια (π.χ., στάδια ανάπτυξης γραφής), σε διαφορετικές χρονικές στιγμές στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς και ποτέ δεν συγκρίνει παιδιά μεταξύ τους. Τα κριτήρια συνήθως στηρίζονται σε πορίσματα από το χώρο της εκπαιδευτικής και εξελικτικής ψυχολογίας και αποτελούν πολύτιμα μέσα για την ανάλυση του υλικού που συγκεντρώνουμε για τα παιδιά. Λαμβάνει δε πάντα υπόψη της/του ότι η ανάπτυξη των παιδιών μπορεί να είναι άνιση και ότι η συμπεριφορά των παιδιών διαφοροποιείται ανάλογα με το πλαίσιο (π.χ., είδος δραστηριότητας, εξοικείωση με άτομα). Επιπρόσθετα, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να υποεκτιμήσει τις δυνατότητες ενός παιδιού εξαιτίας γλωσσικών και πολιτισμικών διαφορών ανάμεσα στην επικρατούσα σχολική κουλτούρα και την πολιτισμική γνώση και εμπειρία που φέρουν τα παιδιά από το σπίτι τους (Moschovaki, 1999 Μοσχοβάκη 2003). Αντίστοιχα, δυσκολίες υπάρχουν και για τα παιδιά με περιορισμένες γλωσσικές δεξιότητες, ιδιαίτερα αυτά με δυσκολία στη γλωσσική τους έκφραση. Σε κάθε περίπτωση, εξετάζει όλες τις πιθανές ερμηνείες τις οποίες ελέγχει συνεχώς πριν εξάγει συμπεράσματα (McAfee, Leong & Bodrova, 2010). Τέλος, είναι σημαντικό οι γονείς να ενημερώνονται για τη πρόοδο του παιδιού τους σε ατομικές συναντήσεις και να γίνεται αναλυτική ενημέρωση για την πρόοδό του με την επίδειξη και ανάλυση του περιεχομένου του αντίστοιχου Ατομικού Φακέλου. Καταληκτικές επισημάνσεις Ολοκληρώνοντας είναι σαφές πως υπάρχουν ποικίλες εναλλακτικές τεχνικές αξιολόγησης από όπου μπορεί να επιλέξει ο εκπαιδευτικός για να οργανώσει τον Ατομικό Φάκελο (portfolio) των παιδιών. Τόσο η παρατήρηση όσο και η παιδαγωγική τεκμηρίωση και καταγραφή των μαθησιακών τους εμπειριών, με τη παράλληλη εφαρμογή της αυτοαξιολόγησης από τα ίδια τα παιδιά, αποτελούν στην πράξη τα απαραίτητα συστατικά της επιτυχημένης εφαρμογής τους.

19 Είναι προφανές πως η εφαρμογή των εναλλακτικών μορφών αξιολόγησης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Θέλει ιδιαίτερη προσπάθεια που μπορεί να είναι επίπονη στην αρχή καθώς απαιτείται συστηματική οργάνωση και χρόνος για την ανάλυση και επεξεργασία του σχετικού υλικού για κάθε παιδί ξεχωριστά. Επιπροσθέτως, πολλοί εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αποδελτίωση, ανάλυση, σύνθεση και επεξεργασία των πληροφοριών και τη μετατροπή τους σε διδακτική πράξη που θα ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών της τάξης τους (διαφοροποιημένη διδασκαλία Μπιρμπίλη & Καμπέρη, 2008). Η εφαρμογή τους αποτελεί ωστόσο ένα από τα καλύτερα εργαλεία επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών καθώς συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση των διαδικασιών μάθησης και διδασκαλίας. Η ικανοποίηση επίσης που παίρνει η/ο εκπαιδευτικός δεν είναι αμελητέα καθώς προβάλλεται με απτό τρόπο το αποτέλεσμα της δουλειάς της/του στην ανάπτυξη των παιδιών. Συνειδητοποιεί ότι κάθε παιδί ακολουθεί μια μοναδική πορεία ανάπτυξης, αποτελεί μια ξεχωριστή προσωπικότητα την οποία ο εκπαιδευτικός υποστηρίζει και συχνά απολαμβάνει να παρακολουθεί ως συμμετοχικός παρατηρητής! Ελπίζουμε ότι οι εκπαιδευτικοί θα αναγνωρίσουν τις εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης ως ένα χρήσιμο μέσο διαμορφωτικής αξιολόγησης που θα συμβάλει στην παροχή αναβαθμισμένης ποιότητας εκπαίδευσης στα παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας στη χώρα μας. Βιβλιογραφικές αναφορές Kingore, B. (2010). Αξιολόγηση στο Νηπιαγωγείο. Αθήνα: Δίπτυχο. Mandel-Morrow, L. (1993). Literacy development in the early years. Boston: Allyn & Bacon. McAfee, O., Leong, D. & Bodrova, E. (2010). Βασικές αρχές της αξιολόγησης στην προσχολική αγωγή και εκπαίδευση. Αθήνα: Παπαζήσης. Moschovaki, E. (1999). Home background and young children s literacy development. Early Child Development and Care, 158, Μοσχοβάκη, Ε. (2003). Η ομιλία στο σπίτι και στο σχολείο. Μακεδνόν, 11, Μπιρμπίλη, Μ. & Καμπέρη, Ε. (2008). Χρήση των φακέλων αξιολόγησης στο Νηπιαγωγείο. Σύγχρονο Νηπιαγωγείο, 63, Ντολιοπούλου, Ε. & Γουργιώτου, Ε. (2008). Η αξιολόγηση στην εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg. Shores, E. & Grace, C. (1998). The portfolio book: A step by step guide for teachers. Beltsville, Maryland: Gryphon House. Simpson, M. & Tuson J. (1995). Using observations in small-scale research. Glasgow: SCRE. Sulzby, E. (1985). Children s emergent reading of favorite storybooks: A developmental study. Reading Research Quarterly, 20(4), Sylva, K., Roy, C. & Painter, M. (1980). Chilwatching at playgroup and nursery school. London: Grant McIntyre.

20 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Πίνακας 2: Ενδεικτικές ερωτήσεις ανά τομέα. Συναισθηματικός τομέας Τι σου αρέσει περισσότερο στο σχολείο; Τι προτιμάς να κάνεις όταν είσαι στην αυλή του σχολείου; Τι σου φάνηκε δύσκολο σε αυτή την εργασία; Ποιος σε βοήθησε να ολοκληρώσεις την κατασκευή σου. Είναι ικανοποιημένος από το τελικό αποτέλεσμα; Κοινωνικός τομέας Με ποιούς δούλεψες μαζί; Πώς βοήθησες στην κατασκευή; Τι ρόλο ανέλαβες στο παιχνίδι; Νοητικός τομέας Τι ξέρεις για τους ελέφαντες; Τι παραπάνω θα ήθελες να μάθεις; Τι έκανες πρώτα; Τι έκανες στη συνέχεια; Τι έκανες στο τέλος; Τι θα μπορούσες να κάνεις καλύτερα; Τι έμαθες από όλα αυτά που κάναμε (μετά το τέλος μια θεματικής προσέγγισης ή ενός σχεδίου εργασίας); Προσαρμογή από το Ντολιοπούλου & Γουργιώτου (2008).

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Test-Umfrage Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώσουμε το σχολείο μας. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά σημεία του σχολείου μας και που θα

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Με τη δραστηριότητα αυτή οι μαθητές, χωρισμένοι σε ομάδες εργασίας, καλούνται να μελετήσουν τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων και να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα παιδιά: [π.χ. πλήθος παιδιών, κατανομή ανά φύλο/εθνότητα, αναλογία προνήπια/νήπια, κανόνες τάξης, καθημερινές ρουτίνες]

Γνωριμία με τα παιδιά: [π.χ. πλήθος παιδιών, κατανομή ανά φύλο/εθνότητα, αναλογία προνήπια/νήπια, κανόνες τάξης, καθημερινές ρουτίνες] ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Παρατήρηση 1: κουλτούρες πρακτικής μαθηματικών Σχολείο, Τάξη, Παιδιά Γνωριμία με το σχολείο: Που βρίσκεται; Πώς θα το περιγράφατε; [π.χ. περιοχή, κοινότητα, πλήθος παιδιών (φύλο, εθνότητα), κοινωνικο-οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Σε μία κοινωνία που κατακλύζεται από πληροφορίες, το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, είναι αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστο. Καθημερινά γίνεται αποδέκτης πολυπληθών και πολυποίκιλων μηνυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Δρ Έλενα Χριστοφίδου Συντονίστρια Προγραμμάτων Επιμόρφωσης Στελεχών της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Απρίλιος 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης 1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης Στόχοι: να ενισχύσουμε στα παιδιά την καλή σχέση με την ανάγνωση η οποία είναι καθοριστικής σημασίας στην βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης να καλλιεργήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ, 2010 Λοΐζου, Ε. κ Παπαδημήτρη-Καχριμάνη, Χ. 1 ΔΟΜΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 1

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 Ο μαθητής μου σύμφωνα με συστηματική παρατήρηση διαπίστωσα ότι: είχε δυσκολία στην κοινωνική επαφή. Δεν ήξερε πώς να προσεγγίσει τα υπόλοιπα παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ»

«Η ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ» «Η ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ» ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Η ενασχόληση των κατοίκων του χωριού με το μάζεμα της ελιάς και η σημασία της χρήσης της στην καθημερινότητα μας. ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Οκτώβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 Θέμα- Φωτοσύνθεση Συγκρίνοντας τις δύο εποχές παρατηρήσαμε ότι το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη.

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη. ΝΗΠΙΑ Έχω ένα φίλο μακρινό. 2014-2015 Στο σχολείο μας χρόνια τώρα έχουμε μια «σκυτάλη» που παραδίδουμε από τάξη σε τάξη. Είναι η σκυτάλη της φιλίας, του νοιαξίματος, της φροντίδας για παιδιά λιγότερο ευνοημένα,

Διαβάστε περισσότερα

Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς

Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς Καλώς ήρθατε στο littlebridge.com HomeBook 1. Εναρμονισμένο με τα 12 κεφάλαια του online υλικού, αυτό το βιβλίο συμπληρώνει με τον καλύτερο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΕΣ v6.0 Εκπαιδευτικό λογισμικό για παιδιά με ειδικές ικανότητες και κινητικές δυσκολίες

ΑΚΤΙΝΕΣ v6.0 Εκπαιδευτικό λογισμικό για παιδιά με ειδικές ικανότητες και κινητικές δυσκολίες ΑΚΤΙΝΕΣ v6.0 Εκπαιδευτικό λογισμικό για παιδιά με ειδικές ικανότητες και κινητικές δυσκολίες Μαρία Καραβελάκη Αναλύτρια Εκπαιδευτικών Συστημάτων ΙΝΤΕ*LEARN Τεχνολογίες Αιχμής στην Εκπαιδευτική Πράξη, 4

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ ΚΑΜΟΥΤΣΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Το σενάριο αφορά τις γνωστικές περιοχές της Μελέτης Περιβάλλοντος και της Γλώσσας. 1.3. Τάξεις στις οποίες μπορεί να απευθύνεται

Το σενάριο αφορά τις γνωστικές περιοχές της Μελέτης Περιβάλλοντος και της Γλώσσας. 1.3. Τάξεις στις οποίες μπορεί να απευθύνεται ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ 1. Συνοπτική παρουσίαση του σεναρίου 1.1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου Ακολουθώντας. το λύκο και τη μέλισσα. Από τη δασκάλα: Πονηρού Άννα 1.2. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ : ΙΑ ηµοτικό Σχολείο Πάφου Συντονιστική Οµάδα 1. Τώνια Ιωαννίδου (Συντονίστρια) 2. Μιχαλίνα Κωνσταντινίδου 3. Κάκια Ανδρονίκου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT Την Πέμπτη 30 Απριλίου 2009 έκανα για 20 λεπτά περίπου μάθημα για να γνωρίσω καλύτερα τους/τις μαθητές/τριες, για να τους/τις χωρίσω σε ομάδες και για να τους γνωστοποιήσω πώς θα

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Σας ενημερώνουμε ότι οι εγγραφές του νηπιαγωγείου για το σχολικό έτος 201., - 201..

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Σας ενημερώνουμε ότι οι εγγραφές του νηπιαγωγείου για το σχολικό έτος 201., - 201.. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Σας ενημερώνουμε ότι οι εγγραφές του νηπιαγωγείου για το σχολικό έτος 201., - 201.. θα πραγματοποιούνται από την. έως τις. Ιουνίου 201. τις παρακάτω ώρες:.... Δικαίωμα εγγραφής έχουν όσα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας Πίνακας 2 Περιεχομένων Το Σχολείο μας 3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας 4 Σχολικό Έτος και Αργίες Ωράριο 6 Οι καθημερινές μας Οι Δραστηριότητες 7 εργασίες μας 9 Κατ οίκον Εργασία Οι Αξιολόγηση 10 Εγκαταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα