Εφαρμοσμένη Παιδαγωγική, Περιοδική Ηλεκτρονική Έκδοση του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εφαρμοσμένη Παιδαγωγική, Περιοδική Ηλεκτρονική Έκδοση του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ."

Transcript

1 Παιδαγωγική αξιοποίηση δραστηριοτήτων με ή χωρίς Εκπαιδευτικό Λογισμικό για τη Διδασκαλία Γραπτού Λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες: Μια συγκριτική μελέτη Ξάνθη Στυλιανή, Δρ., Εκπαιδευτικός ΠΕ70 Ξάνθη Στυλιανή, Δασκάλα Ειδικής Αγωγής σε τμήμα ένταξης στο 1 ο Δημ. Σχ. Καισαριανής Μεταπτυχιακό & Διδακτορικό στη Γνωσιακή Επιστήμη Περίληψη Στο παρόν άρθρο αξιοποιούνται παιδαγωγικά δραστηριότητες με ή χωρίς εκπαιδευτικό λογισμικό και ενισχύονται δεξιότητες ελέγχου και ρύθμισης του γραπτού λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες. Λαμβάνονται υπόψη ερευνητικά πορίσματα και θεωρήσεις που προέρχονται από το χώρο της Διδακτικής της Γλώσσας και της Γνωσιακής Επιστήμης, καθώς και έρευνες που έχουν γίνει πάνω στο πως μαθαίνουν τα παιδιά μέσα από την αλληλεπίδραση με υπολογιστικά περιβάλλοντα. Το μαθησιακό περιβάλλον διαφοροποιείται σε τέσσερις εμπειρικές έρευνες με τη χρήση δραστηριοτήτων σε λογισμικά, είτε ως εποπτικών μέσων είτε ως γνωστικών εργαλείων και τη χρήση αντίστοιχων με τα λογισμικά δραστηριοτήτων σε χαρτί. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι τα μαθησιακά περιβάλλοντα που υποστηρίζονται από λογισμικά που χρησιμοποιούν την τεχνολογία των πολυμέσων, η οποία επιτρέπει την αλληλεπίδραση της γραπτής και της προφορικής γλώσσας με οπτικοακουστικά μέσα, παρέχουν στους μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες εναλλακτικές οδούς προς τη γνώση, ευνοούν τη μάθηση και προσελκύουν το ενδιαφέρον και την προσοχή τους. Λέξεις-κλειδιά: εκπαιδευτικό λογισμικό, μαθησιακό περιβάλλον, γραπτός λόγος, Μαθησιακές Δυσκολίες 1. Εισαγωγή Στο χώρο της ειδικής αγωγής η εξιχνίαση των προβλημάτων που συναντούν τα παιδιά με Μαθησιακές Δυσκολίες κατά την παραγωγή του γραπτού λόγου έχει αποτελέσει το επίκεντρο πολλών μελετών (Σπαντιδάκης, 2004 Παντελιάδου & Μπότσας, 2007). Σύμφωνα με αυτά τα ερευνητικά δεδομένα οι μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες συχνά εμφανίζουν αδυναμία κατά τη γραφή παρά την ηλικία και το νοητικό τους δυναμικό (Παντελιάδου & Μπότσας, 2007). Τα κείμενά τους συνήθως είναι μικρά σε μέγεθος, με ατελές περιεχόμενο, με προβλήματα στην ορθογραφία και στη στίξη, ενώ είναι φανερή η έλλειψη στην οργάνωσή τους. Το λεξιλόγιο είναι περιορισμένο, η προτασιακή συντακτική δομή φτωχή, και ο έλεγχος του γραπτού τους σε ό,τι αφορά στα ορθογραφικά λάθη, σχεδόν ανύπαρκτος. Έχουν περιορισμένες μεταγνωστικές δεξιότητες και αντιμετωπίζουν προβλήματα στην επιλογή και εφαρμογή των στρατηγικών που αφορούν στην παραγωγή κειμένου και υποτιμούν τη σημασία τους. Δε γνωρίζουν ποια στρατηγική να εφαρμόσουν, πότε και πώς να τη χρησιμοποιήσουν, και βεβαίως πώς να την αξιολογήσουν (Σπαντιδάκης, 2004). Εκτός όμως από την εξιχνίαση αυτών των προβλημάτων, γίνεται προσπάθεια να βρεθούν τρόποι αντιμετώπισης αυτών των δυσκολιών και προτείνονται συγκεκριμένες διδακτικές μέθοδοι και πρακτικές (Means & Knapp, 1991 Παντελιάδου & Μπότσας, 2007). Αυτό που κυρίως τονίζεται είναι η δημιουργία του κατάλληλου μαθησιακού περιβάλλοντος για το μαθητή με Μαθησιακές Δυσκολίες μέσα από ένα υποστηρικτικό πλαίσιο, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει χρήση λογισμικού, διαδικαστική υποστήριξη, παραγωγική διαδικασία, χρήση εικονιδίων, χρήση παραγλωσσικών σημείων και διαγραμμάτων και παροχή οδηγιών σε ατομική βάση. Πορίσματα και θεωρήσεις που προέρχονται από το χώρο της Γνωσιακής Επιστήμης, καθώς και έρευνες που έχουν γίνει πάνω στο πώς μαθαίνουν τα παιδιά μέσα από την αλληλεπίδραση με τα υπολογιστικά περιβάλλοντα έχουν αναδείξει ότι οι υπολογιστές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως γνωστικά εργαλεία και να επηρεάσουν άμεσα τη διδακτική πράξη (Vosniadou et al., 2006). Θεωρείται ότι μερικά από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νέων τεχνολογιών, όπως η οπτικοποίηση της πληροφορίας και η δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών αναπαραστάσεων, δημιουργούν ένα καινούργιο εκπαιδευτικό πλαίσιο (Βοσνιάδου, 2006). ISSN

2 Στο παρόν άρθρο συγκρίνονται προγράμματα διδακτικής παρέμβασης με ή χωρίς εκπαιδευτικό λογισμικό και μελετάται η σημασία του διδακτικού πλαισίου στο οποίο διεξάγεται η διδασκαλία πέρα από το τρίγωνο: δάσκαλος μαθητής αντικείμενο διδασκαλίας. Διερευνάται εάν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νέων τεχνολογιών, όπως η οπτικοποίηση της πληροφορίας και η δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών αναπαραστάσεων, δημιουργούν ένα καινούργιο εκπαιδευτικό πλαίσιο που ευνοεί τη δυναμική διαδικασία της γραφής. Αξιοποιούνται παιδαγωγικά δραστηριότητες είτε με τη χρήση των υπολογιστών είτε με τη χρήση κλασικών μεθόδων, το χαρτί, και ενισχύονται στους μαθητές δεξιότητες ελέγχου και ρύθμισης του γραπτού λόγου. Ο υπολογιστής χρησιμοποιείται είτε ως εποπτικό μέσο είτε ως γνωστικό εργαλείο, δηλαδή ως διανοητικός συνεργάτης του μαθητή που υποστηρίζει και ενισχύει την κριτική σκέψη, καθώς και δεξιότητες συνεργασίας και από κοινού προσέγγισης και επίλυσης προβλημάτων. Το μαθησιακό περιβάλλον υποστηρίζεται από τα εκπαιδευτικά λογισμικά: «Ιδεοκατασκευές» και «MicroWorlds Pro». Τα συγκεκριμένα λογισμικά κινούνται πέρα από τα παραδοσιακά αναλυτικά προγράμματα και χρησιμοποιούν την τεχνολογία των πολυμέσων, η οποία επιτρέπει την αλληλεπίδραση της γραπτής και της προφορικής γλώσσας με οπτικοακουστικά μέσα και παρέχει στους μαθητές εναλλακτικές οδούς προς τη γνώση. Βασίζονται σε σύγχρονες θεωρίες μάθησης και παρέχουν στους μαθητές γνωστικά εργαλεία υποστήριξης της σκέψης και της επικοινωνίας. Επιπλέον, δίνουν τη δυνατότητα τόσο για ατομική οικοδόμηση όσο και για χρήση της γλώσσας στα πλαίσια κοινωνικοπολιτισμικής αλληλεπίδρασης και συνεργατικών δραστηριοτήτων. Για να διασφαλιστεί τόσο η διευκόλυνση της μάθησης, όσο και νέα μαθησιακά περιβάλλοντα που παρουσιάζουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τα παραδοσιακά διδακτικά μέσα υιοθετούνται σύγχρονες προσεγγίσεις για τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος ως μια δυναμική διαδικασία, στα πλαίσια της οποίας η γλώσσα κατακτάται μέσα από τη χρήση, από την ίδια τη γλωσσική πράξη. Η μάθηση θεωρείται ως επικοινωνιακή, κοινωνική και διανοητική διαδικασία. Επιπλέον, λαμβάνονται υπόψη ουσιαστικές αλλαγές που έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη μάθηση. Σύμφωνα, λοιπόν, μ αυτές τις αντιλήψεις οι μαθητές θα πρέπει να εμπλέκονται σε δραστηριότητες με νόημα και με στόχους. Να δίνεται σημασία στην κοινωνική αλληλεπίδραση και τη συνεργατική μάθηση και να λαμβάνεται υπόψη η διαλεκτική ανάλυση της σχέσης ανάμεσα στα άτομα και τον πολιτισμό στον οποίο μετέχουν. Ακόμη, προτείνεται η επικέντρωση σε σύγχρονες απόψεις για τις γνωστικές και μεταγνωστικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα κατά την παραγωγή του γραπτού λόγου όπως: ο προσδιορισμός του προβλήματος, η εικασία για το αποτέλεσμα, ο πειραματισμός με τη βοήθεια παραδειγμάτων, η σύνθεση ενός συλλογισμού, η διατύπωση μιας λύσης, ο έλεγχος του αποτελέσματος και η αξιολόγηση της ορθότητάς του. Τέλος, λαμβάνονται υπόψη εναλλακτικές προτάσεις για τη διδασκαλία των μαθητών που κινδυνεύουν να αποτύχουν στο σχολείο όπως: η εκτίμηση των νοητικών ικανοτήτων των μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες, η έμφαση στην επαύξηση των δυνατοτήτων και γνώσεών τους παρά στην αναπλήρωση των ελλείψεων και το πολιτισμικό τους υπόβαθρο. 2. Ο σχεδιασμός του προγράμματος της διδακτικής παρέμβασης 2.1. Το σημείο αφετηρίας του σχεδιασμού Σύμφωνα με σύγχρονες απόψεις σκοπός της γλωσσικής διδασκαλίας είναι να αναπτύξει στους μαθητές την ικανότητα να επικοινωνούν αποτελεσματικά και να διευρύνουν το γλωσσικό τους ρεπερτόριο με τη χρησιμοποίηση της γλώσσας σε όσο γίνεται περισσότερες περιστάσεις επικοινωνίας στα πλαίσια της κοινωνικής δραστηριοποίησής τους (Χαραλαμπόπουλος & Χατζησαββίδης, 1997). Επίσης, η «ολιστική προσέγγιση της γλώσσας» δημιουργεί θετικές στάσεις απέναντι στο γραπτό λόγο και βοηθάει τους μαθητές να κατακτήσουν το λειτουργικό αλφαβητισμό (Newman, 1985). Με βάση, λοιπόν, αυτές τις απόψεις θεωρήθηκε απαραίτητος ο προσανατολισμός σε διδακτικές πρακτικές, οι οποίες αντιμετωπίζουν τη γλώσσα ως ένα πλήρες σύστημα του οποίου όλοι οι τομείς, σημασιολογικός, γραφοφωνητικός και συντακτικός διδάσκονται ως ένα αδιαίρετο «όλον». Η βαρύτητα δίνεται στη μετάδοση του νοήματος, αλλά ευκαιριακά γίνονται και αναφορές στα γραμματικά στοιχεία της γλώσσας (γραμματική, ορθογραφία, σύνταξη). Επιπλέον, δίνονται ευκαιρίες για χρήση τόσο διαδικασιών παραγωγής και κατανόησης του λόγου όσο και διαδικασιών επεξεργασίας και σχολιασμού μέσα σε πλαίσια επικοινωνιακής πρακτικής. Υιοθετώντας σύγχρονες απόψεις για τη μάθηση ως επικοινωνιακή, κοινωνική και διανοητική διαδικασία (Piaget, 1954 Bruner, 1986 Vygotsky, 1978), θεωρήθηκε ότι οι μαθητές χρειάζονται ένα περιβάλλον στο οποίο να αφθονεί ο γραπτός λόγος και να παρέχονται πολλές ευκαιρίες για τη χρήση της γλώσσας για ISSN

3 πραγματικούς σκοπούς. Κάθε παιδί δημιουργεί, «κτίζει» την προσωπική του γνώση μέσα από μια ποικιλία εμπειριών με πρόσωπα και πράγματα αναπτύσσοντας τις δυνατότητές του. Με βάση, λοιπόν, αυτές τις απόψεις θεωρήθηκε απαραίτητος ο προσανατολισμός στο σχεδιασμό ενός μαθησιακού περιβάλλοντος, στο οποίο ο μαθητής έχει ενεργητικό ρόλο, διερευνά, κάνει υποθέσεις, παράγει γραπτό και προφορικό λόγο και ελέγχει ο ίδιος αυτά που γράφει ή λέει. Τα γραπτά των μαθητών γίνονται αποδεκτά με τα λάθη τους, γιατί τα λάθη αυτά αντικατοπτρίζουν κάποιο στάδιο εξέλιξης της μάθησης. Διευκολύνονται συνεργατικές μαθησιακές διαδικασίες και γεφυρώνεται το χάσμα που υπάρχει μεταξύ των δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα στο σχολείο και αυτών που συνιστούν αυθεντικές πολιτισμικές δραστηριότητες. Επίσης, διευκολύνεται ο μαθητής στον έλεγχο της ποιότητας του κειμένου και καθοδηγείται στη βελτίωση αυτού του κειμένου μέσα από τη «διαδικαστική υποστήριξη» ή αλλιώς τη λεγόμενη «σκαλωσιά» (scaffolding) (Scardamalia & Bereiter, 1987 Σπαντιδάκης, 2004 Βοσνιάδου, 2006). Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη σύγχρονες απόψεις για τις γνωστικές και μεταγνωστικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα κατά την παραγωγή του γραπτού λόγου (Scardamalia & Bereiter, 1987), θεωρήθηκε απαραίτητος ο προσανατολισμός στο σχεδιασμό ενός μαθησιακού περιβάλλοντος, στο οποίο διασφαλίζονται υποστηρίξεις που αφορούν αυτές τις διαδικασίες. Συγκεκριμένα οι μαθητές σχεδιάζουν, γράφουν και βελτιώνουν τα κείμενά τους με τη βοήθεια υποστηρίξεων που αφορούν τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, με μεταγνωστικές οδηγίες για υψηλότερου επιπέδου αξιολόγηση, επανεξέταση και κατανόηση του κειμένου και της διαδικασίας της γραφής και με μεταγνωστικές οδηγίες για τις δομές και το είδος του κειμένου, τους στόχους του «συγγραφέα» και το ακροατήριο για το οποίο γράφεται το κείμενο (Scardamalia & Bereiter, 1987 Σπαντιδάκης, 2004 Βοσνιάδου, 2006). Επιπλέον, προσανατολίζονται σε ποικίλα είδη κειμένων μέσα από τη διδασκαλία μεταγλωσσικών γνώσεων, οι οποίες αφορούν τα είδη, τη δομή, το ύφος, το λεξιλόγιο και τα λοιπά στοιχεία που απαρτίζουν κείμενα πρόσφορα για την καθημερινή επικοινωνία, αλλά και κείμενα που χρησιμοποιούνται σε τομείς του επιστημονικού, επαγγελματικού και διοικητικού χώρου. Θα ήταν παράλειψη να μη ληφθούν υπόψη οι εναλλακτικές προτάσεις για τη διδασκαλία των μαθητών που κινδυνεύουν να αποτύχουν στο σχολείο των Means και Knapp (1991). Θεωρήθηκε, λοιπόν, αναγκαίο στο μαθησιακό περιβάλλον για τη διδασκαλία του γραπτού λόγου να εκτιμώνται οι νοητικές ικανότητες των μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες και να δίνεται έμφαση στην επαύξηση των δυνατοτήτων και γνώσεων των μαθητών παρά στην αναπλήρωση των ελλείψεων (Cognition and Technology Group at Vanderbilt, 2006 in Vosniadou, et al., 2006:83-84). Να λαμβάνεται υπόψη το πολιτισμικό υπόβαθρο των μαθητών, ώστε να αποφευχθεί η κατά λάθος θεώρηση των πολιτισμικών διαφορών ως ελλείψεων. Να εστιάζει στα αυθεντικά προβλήματα που έχουν νόημα για τους μαθητές και να ενσωματώνει τη διδασκαλία βασικών δεξιοτήτων, όπως οι δεξιότητες μηχανισμού της γραφής, στο πλαίσιο πιο σφαιρικών εργασιών. Να δημιουργεί σύνδεση με την εξωσχολική εμπειρία και κουλτούρα των μαθητών και να μοντελοποιεί ισχυρές στρατηγικές σκέψης. Να ενθαρρύνει τις πολλαπλές προσεγγίσεις στις δραστηριότητες των μαθητών και να παρέχει υποστήριξη, για να μπορέσουν οι μαθητές να ολοκληρώσουν αυτές τις δραστηριότητες. Τέλος, να αναγνωρίζει το διάλογο ως το κεντρικό μέσο για τη διδασκαλία και τη μάθηση. 2.2 Παιδαγωγικές αρχές Για την οργάνωση της διδασκαλίας αξιοποιούνται έννοιες της κοινωνικο-πολιτισμικής προσέγγισης, όπως η έννοια της συμμετοχής, η έννοια της ζώνης επικείμενης ανάπτυξης και η έννοια της υποστήριξης. Σύμφωνα με την έννοια της συμμετοχής οι δεξιότητες τις οποίες θα αποκτήσει ένας μαθητής σε μια διδακτική αλληλεπίδραση είναι εκείνες που απαιτεί ο ρόλος του μαθητή στην ομαδική γνωστική διαδικασία (Bereiter & Scardamalia, 1989:383). Η έννοια της ζώνης επικείμενης ανάπτυξης διαφοροποιεί την ικανότητα του παιδιού να λύνει ένα πρόβλημα από μόνο του από την ικανότητά του να το λύνει υπό την καθοδήγηση ενός ενηλίκου ή σε συνεργασία με έναν ικανότερο συμμαθητή του (Dillenbourg, 2006 in Vosniadou, et al., 2006:232). Τέλος, η έννοια της υποστήριξης παρέχει στο μαθητή βοήθεια και καθοδήγηση (μια «σκαλωσιά») αναγκαία για την επίλυση προβλημάτων που είναι λίγο πέραν αυτών που θα μπορούσε να καταφέρει αυτόνομα (Bereiter & Scardamalia, 1987 στο Βοσνιάδου, 2006:87). Σε διδακτικό επίπεδο η έννοια της επικείμενης ανάπτυξης σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει πρώτα να προσδιορίζει το επίπεδο των ατομικών ικανοτήτων του παιδιού και κατόπιν να εντοπίζει το επίπεδο των γνωστικών ικανοτήτων που μπορεί να αναπτύξει το παιδί με τη βοήθεια νύξεων, επιδείξεων και ερωτημάτων από την πλευρά του εκπαιδευτικού (Ματσαγγούρας, 1997). Αξιοποιώντας αυτήν την έννοια, κατά την οργάνωση της διδακτικής παρέμβασης, αρχικά προσδιορίζεται τόσο το επίπεδο των δεξιοτήτων μηχανισμού της γραφής των μαθητών όσο και των γνωστικών - μεταγνωστικών δεξιοτήτων, ελέγχοντας αυτές τις δεξιότητες μέσω άτυπης παιδαγωγικής αξιολόγησης με δύο δοκιμασίες παραγωγής γραπτού λόγου. Διαπιστώθηκαν χαμηλές ISSN

4 επιδόσεις σε συγκεκριμένες δεξιότητες, αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές παρουσιάζουν αδυναμία να λύσουν τα προβλήματα που συναντούν κατά την εκτέλεση αυτών των δοκιμασιών και χρειάζονται την καθοδήγησή μας. Κατόπιν, εντοπίζεται το επίπεδο των γνωστικών ικανοτήτων που μπορεί να αναπτύξουν οι μαθητές με τη βοήθεια νύξεων, επιδείξεων και ερωτημάτων. Αυτή τη βοήθεια και καθοδήγηση την παρέχουν οι δραστηριότητες των λογισμικών «Ιδεοκατασκευές» και «MicroWorlds Pro» με τη διαμεσολάβηση του υπολογιστή και του δασκάλου ή οι αντίστοιχες δραστηριότητες σε χαρτί με τη διαμεσολάβηση του δασκάλου. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αλληλεπίδραση του μαθητή καθ όλη τη διάρκεια της γραπτής διαδικασίας. Τα δεδομένα του μαθητή λαμβάνονται υπόψη και παρέχεται εμπειρική βοήθεια με βάση αυτά τα εισαγόμενα στοιχεία. Έτσι ο υπολογιστής και ο δάσκαλος λειτουργούν ως ο περισσότερο έμπειρος κοινωνικός άλλος στη ζώνη της εγγύτερης ανάπτυξης παρέχοντας π.χ. μεταγνωστική βοήθεια και ρυθμίζοντας το υπό εκτέλεση έργο. Επίσης, παίζουν έναν διδακτικό-καθοδηγητικό ρόλο παρέχοντας έξυπνη ανατροφοδότηση και βοήθεια. Ακόμη προσδιορίζεται η σχέση των αλληλεπιδράσεων ενήλικαπαιδιού (δασκάλου - μαθητή και λογισμικού που παρέχει την υποστήριξη - μαθητή), τα οφέλη αυτών των αλληλεπιδράσεων στην ανάπτυξη των ικανοτήτων και η διαφορά στα οφέλη στις περιπτώσεις που οι στρατηγικές συγγραφής κειμένου επιδεικνύονται από το λογισμικό, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα της επίδοσης των μαθητών στον μεταέλεγχο σε συγκεκριμένες δεξιότητες που έγινε προσπάθεια να αναπτυχθούν. Μέσα από τη διαφοροποίηση των συνθηκών διδασκαλίας σε: ομαδική-ατομική, τη χρήση των υπολογιστών ως εποπτικών μέσων ή γνωστικών εργαλείων, τη χρήση κλασσικών μεθόδων το χαρτί, γίνεται προσπάθεια να διευκρινιστεί η συμβολή του υπολογιστή στην κοινή επίτευξη ενός έργου και να διαπιστωθεί η επιρροή του στο ενδιαφέρον του μαθητή για τη συνεργασία. Η έννοια του πλαισίου στήριξης (scaffolding) περιέχει όλα αυτά τα οποία ο εκπαιδευτικός προσφέρει στο μαθητή για να τον στηρίξει και να τον «οπλίσει» με τρόπο τέτοιο που αυτός να καταστεί ικανός να προχωρήσει με σιγουριά πέρα από το σημείο στο οποίο βρίσκεται. Ο δάσκαλος δεν είναι αυτός που απλά παρέχει στο μαθητή πλούσιο μαθησιακό περιβάλλον βοηθώντας τον να αυτοαναπτυχθεί (Piaget), αλλά ενεργός διαμεσολαβητής των κοινωνικών και πολιτισμικών νοημάτων που διαπραγματεύεται με το μαθητή του και τον βοηθά να εσωτερικεύσει όλα αυτά που τον βοηθούν να αναπτυχθεί (Ράπτης & Ράπτη, 2007). Κατά την οργάνωση της διδακτικής παρέμβασης, ως ενεργοί διαμεσολαβητές των κοινωνικών και πολιτισμικών νοημάτων που διαπραγματευόμαστε με τους μαθητές μας τους βοηθήσαμε να εσωτερικεύσουν όλα αυτά που τους βοηθούν να αναπτυχθούν μέσα από την κατάλληλη υποστήριξη. Αρχικά διασφαλίστηκε ότι η «διαδικαστική υποστήριξη» που παρέχεται ανταποκρίνεται στις γνωστικές ικανότητες που μπορεί να αναπτύξει ο μαθητής και τον διευκολύνει να λύσει τα προβλήματα που συναντά. Τόσο οι δραστηριότητες των λογισμικών όσο και οι αντίστοιχες δραστηριότητες σε χαρτί ικανοποιούν αυτή την παράμετρο γιατί: είναι συμβατές με τη διδακτέα ύλη των μαθητών, παρέχουν ένα πολύ συγκροτημένο θεωρητικό πλαίσιο για τη διδακτική εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρουν και είναι σχεδιασμένες να παίξουν έναν διδακτικό-καθοδηγητικό ρόλο παρέχοντας έξυπνη ανατροφοδότηση και βοήθεια. Είναι έτσι σχεδιασμένες, ώστε να διευκολύνουν τους μαθητές στον έλεγχο της ποιότητας του κειμένου. Τους καθοδηγούν στη βελτίωση αυτού του κειμένου με τη βοήθεια υποστηρίξεων που αφορούν τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, με μεταγνωστικές οδηγίες για υψηλότερου επιπέδου αξιολόγηση, επανεξέταση και κατανόηση του κειμένου και της διαδικασίας της γραφής και με μεταγνωστικές οδηγίες για τις δομές και το είδος του κειμένου, τους στόχους του «συγγραφέα» και το ακροατήριο για το οποίο γράφεται το κείμενο. Τέλος, διασφαλίστηκε η ποσοτική διακύμανση των μέσων, ώστε να ατονίσει η υποστήριξη και οι μαθητές να μπορέσουν από μόνοι τους να λύσουν τα προβλήματα που συναντούν κατά την παραγωγή του γραπτού λόγου. Η έννοια της συμμετοχής ευνοεί την κοινωνική αλληλεπίδραση και τη συνεργατική, ομαδική μάθηση. Επομένως ένα μαθησιακό περιβάλλον οργανωμένο έτσι ώστε να λαμβάνει υπόψη του την έννοια της συμμετοχής, πρέπει να είναι προσεκτικά σχεδιασμένο και να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των μαθητών και γενικότερα την κοινωνική αλληλεπίδραση. Οι δραστηριότητες των λογισμικών όσο και οι αντίστοιχες δραστηριότητες σε χαρτί ενσωματώνουν ένα πλήθος δυνατοτήτων αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας των μαθητών και επιπλέον παρέχουν ένα πολύ συγκροτημένο θεωρητικό πλαίσιο για τη διδακτική εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρουν. Συγκεκριμένα, προσφέρουν πολλές δυνατότητες για επικοινωνία και συνεργασία: άμεση, σύγχρονη επικοινωνία (με ήχο, εικόνα, γραπτό κείμενο), συνεπεξεργασία κειμένων, εικόνων και ντοκουμέντων πάσης φύσεως, από κοινού επίλυση προβλημάτων, παιχνίδια ρόλων και συλλογικών κατασκευών. Εντάσσονται στη διδασκαλία, καθώς ευνοούν ISSN

5 το μοντέλο του μαθητών που συνεργάζονται με τη βοήθεια των Τ.Π.Ε. (με πολλαπλούς τρόπους), αντί να προσπαθούν ατομικά να επιλύσουν τα προτεινόμενα προβλήματα. Οι εργασίες των μαθητών που αποσκοπούν στην παραγωγή ενός τελικού προϊόντος, το οποίο και αξιολογείται από τα μέλη της ομάδας, εκτελούνται σε σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα (για την ακρίβεια μεγαλύτερο από μια διδακτική ώρα αλλά η ολοκλήρωσή τους κρατά και μήνες). Δίνεται έτσι στο μαθητή η ευκαιρία να χρησιμοποιήσει ένα ευρύ σύνολο γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Του δίνει επίσης την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει ανώτερες μορφές μάθησης και νοητικών δεξιοτήτων, όπως δημιουργικότητα, πλάγια σκέψη, ανάλυση, σύνθεση, αξιολόγηση και τον ασκεί στην αυτοπειθαρχία. Τονίζεται έτσι η σημασία που έχει η ομαδική εργασία και η συνεργασία, η διαδικασία της μάθησης και όχι το αποτέλεσμα. Επίσης, οι μαθητές βοηθιούνται και μαθαίνουν να θέτουν στόχους. Τα βήματα που ακολουθούν οι μαθητές για να ολοκληρώσουν την εργασία και να εκτελέσουν ένα σχέδιο συνεργατικής συγγραφής κειμένου είναι: η επιλογή του θέματος, η συγκεκριμενοποίηση των στόχων, ο συνεργατικός σχεδιασμός, η αναζήτηση πηγών, η εκτέλεση, η παρουσίαση του τελικού προϊόντος και η αξιολόγηση. Επιπλέον, εφαρμόζεται μια «από κοινού διαδικασία σκέψης» κατανέμοντας υποδιαδικασίες στους συνεργαζόμενους. Το όριο για την κατάτμηση ορίζεται με βάση το παιδαγωγικό κριτήριο: οι μαθητές πρέπει να είναι σε θέση να μιλήσουν για το τι κάνει ένας δράστης. Ο κάθε μαθητής ενσωματώνει στη συλλογιστική του κάθε νέο στοιχείο που φέρει ο συνεργάτης του. Η σχεδίαση των δραστηριοτήτων είναι μια σειρά από οδηγίες που οδηγούν τους μαθητές σε αλλαγή της συλλογιστικής τους. Έτσι διευκολύνονται οι μαθητές να βελτιώσουν και να συντονίσουν τις ενέργειές τους Οι στόχοι και σκοποί Λαμβάνοντας υπόψη τους διδακτικούς στόχους των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών για μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ), σκοπός μας είναι η ταυτόχρονη αρμονική ανάπτυξη όλων των επιμέρους γλωσσικών δεξιοτήτων, δηλαδή της ακρόασης, της ομιλίας, της ανάγνωσης και της γραφής. Καθοδηγούμενοι από το γλωσσικό επίπεδο, τις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις επιθυμίες των μαθητών, βασικός στόχος είναι να προκληθεί αναστοχασμός στον εκπαιδευόμενο και να οδηγηθεί σε αλλαγή της συλλογιστικής του, ώστε να αναπτύξει δεξιότητες μηχανισμού της γραφής, αλλά κυρίως γνωστικές και μεταγνωστικές δεξιότητες παραγωγής γραπτού λόγου και χρήσης της γλώσσας γενικότερα και να μεταβεί από το μοντέλο παράθεσης των πληροφοριών στο μοντέλο μετασχηματισμού των πληροφοριών. Ειδικότερα τίθενται οι εξής στόχοι: α) Να αναπτύξουν οι μαθητές αναστοχαστικές διαδικασίες. Οι μαθητές ενθαρρύνονται να αναπτύξουν τις απόψεις τους, να αξιολογήσουν τα επιχειρήματά τους, να οργανώσουν τις σκέψεις τους, να θέσουν ερωτήματα, να αναπτύξουν ρεαλιστικές απόψεις για τον εαυτό τους και για τις ικανότητές τους ως μαθητών. β) Να τους δοθεί η ευκαιρία τόσο για ατομική οικοδόμηση, όσο και για χρήση της γλώσσας στα πλαίσια κοινωνικοπολιτισμικής αλληλεπίδρασης και συνεργατικών δραστηριοτήτων. Δηλαδή οι μαθητές να μπορούν να σκέπτονται και να ενεργούν από μόνοι τους ή σε συνεργασία με άλλους μαθητές και η ανατροφοδότηση να παρέχεται από το λογισμικό, από τη συζήτηση της ομάδας ή από τις πράξεις του ίδιου του μαθητή. γ) Να ενδυναμώσουν στρατηγικές αυτορρύθμισης. Οι μαθητές να γίνουν ικανοί να προγραμματίζουν, να καθοδηγούν, να ελέγχουν και να αξιολογούν τόσο τη διαδικασία όσο και το αποτέλεσμα της επεξεργασίας των δεδομένων που έχουν στη διάθεσή τους κάθε φορά. δ) Να αναπτύξουν μεταγνωστικές δεξιότητες. Οι μαθητές ενθαρρύνονται να εξετάσουν: τι κάνουν όταν γράφουν ή εκφράζονται, πότε και πώς θα εφαρμόσουν τις φάσεις που είναι απαραίτητες για την ολοκλήρωση της γραπτής δραστηριότητας σχεδιασμός, οργάνωση, καταγραφή, βελτίωση / έκδοση, πότε και πώς θα εφαρμόσουν διαφόρους τρόπους έκφρασης που είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση της επικοινωνίας σε διάφορες καταστάσεις της καθημερινής ζωής. ε) Να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες. Οι μαθητές καλούνται να εφαρμόσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους σε πραγματικά γεγονότα, φαινόμενα, καταστάσεις και σενάρια. Βοηθιούνται να αναπτύξουν αυτές τις δεξιότητες με αυθεντικά έργα υποστηριζόμενα από αυθεντικά πλαίσια Ο μαθητής και το αντικείμενο διδασκαλίας Όπως επισημαίνουν οι Means και Knapp (1991), στα προγράμματα για Μαθησιακές Δυσκολίες η έμφαση δίνεται στις ελλείψεις των μαθητών και όχι σε ότι γνωρίζουν, η δε διδασκαλία στοχεύει να διορθώσει αυτές τις ελλείψεις. Μια υπόθεση-κλειδί που έχει επηρεάσει πολύ την ανάπτυξη των αναλυτικών προγραμμάτων είναι ότι υπάρχει μια αυστηρή ιεραρχία στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων, η οποία πρέπει να προχωρήσει από ISSN

6 τα «βασικά» στην «υψηλότερου επιπέδου σκέψη». Στην περιοχή του γραπτού λόγου, αυτή η υπόθεση έχει συχνά οδηγήσει σε μια έμφαση στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων μηχανισμού της γραφής, οι οποίες επικεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά σε προβλήματα γραφής με το χέρι ή πληκτρολόγιο, σε προβλήματα ορθογραφίας, σε προβλήματα λεξιλογίου και σε προβλήματα στίξης, σύνταξης, τονισμού και χρήσης πεζώνκεφαλαίων, παρά στη συναγωγή συμπερασμάτων και προβλέψεων για το πώς θα εξάγουμε, θα καθορίσουμε, θα αξιολογήσουμε και θα αναθεωρήσουμε τους στόχους και τις απαιτήσεις του κειμένου. Στην παρούσα εργασία αποφεύγονται διδακτικές προσεγγίσεις αυστηρής ιεραρχίας στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων και δίνεται έμφαση σε δεξιότητες κριτικής σκέψης, μεταγνώσης, γνωστικής επίγνωσης, καθώς και δεξιότητες συνεργασίας και από κοινού προσέγγισης και επίλυσης προβλημάτων. Η διδασκαλία οργανώνεται γύρω από οπτικά πλούσια, αυθεντικά υπολογιστικά εργαλεία, στα οποία τόσο οι μαθητές όσο και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να συμμετέχουν και να τα εξερευνούν. Οι δραστηριότητες που προτείνονται υποστηρίζουν μια ευρεία ποικιλία ατομικών διαφορών στη γλωσσική και εννοιολογική ανάπτυξη. Προσανατολιζόμενοι προς μια μαθητοκεντρική προσέγγιση, δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να εργαστούν σ αυτές τις δραστηριότητες μέσα από μια διδασκαλία διαρθρωμένη γύρω από ευρετικές διαδικασίες, όπως ο προσδιορισμός του προβλήματος, η εικασία για το αποτέλεσμα, ο πειραματισμός με τη βοήθεια παραδειγμάτων, η σύνθεση ενός συλλογισμού, η διατύπωση μιας λύσης, ο έλεγχος του αποτελέσματος και η αξιολόγηση της ορθότητάς του. Παρέχεται κάθε φορά το απαιτούμενο ποσό πληροφορίας έτσι ώστε το ενδιαφέρον των μαθητών να στρέφεται σε σημεία που ενδεχομένως δεν είχαν εντοπίσει, θέτοντας κατάλληλα ερωτήματα ή ακόμα και νέα ενδιάμεσα προβλήματα. Η κύρια πηγή γνώσης δεν είναι το τελικό προϊόν που παράγουν οι μαθητές αυτό καθεαυτό, αλλά η πορεία προς αυτό. Η γνώση δε συντελείται επιφανειακά και τα αποτελέσματα της διδακτικής διαδικασίας είναι ουσιαστικά. Σύμφωνα με τα ευρήματά μας τα μαθησιακά περιβάλλοντα που υποστηρίζονται από τα συγκεκριμένα λογισμικά προκαλούν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και κίνητρα για μάθηση (Ξάνθη, 2010 Ξάνθη & Βοσνιάδου, 2010). Επίσης, δημιουργούν ένα καινούργιο εκπαιδευτικό πλαίσιο, ενθαρρύνουν τη λεκτική επικοινωνία των μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες και βελτιώνουν σημαντικά τις επιδόσεις τους (Ξάνθη, 2011 Ξάνθη & Βοσνιάδου, 2010). 3. Η έρευνα και η μεθοδολογία της Στις εμπειρικές έρευνες εφαρμόζονται διδακτικές παρεμβάσεις μέσα από υποστηρικτικά περιβάλλοντα με την αξιοποίηση λογισμικών χρησιμοποιώντας τους υπολογιστές είτε ως εποπτικά μέσα είτε ως γνωστικά εργαλεία και τη χρήση κλασσικών μεθόδων διδασκαλίας, το χαρτί. Αυτά τα προγράμματα διδακτικής παρέμβασης συγκρίνονται και διερευνώνται οι ιδανικότερες συνθήκες διδασκαλίας και τα καλύτερα υποστηρικτικά πλαίσια. Επιπλέον, μελετώνται τα πλεονεκτήματα που δίνει η διδασκαλία σε μικρές ομάδες, καθώς και η εξατομικευμένη διδασκαλία Συμμετέχοντες Στην έρευνα συμμετείχαν 49 μαθητές των τριών τελευταίων τάξεων του Δημοτικού (ηλικίας 9-12 ετών) με διαγνωσμένες Μαθησιακές Δυσκολίες Εργαλεία Το μαθησιακό περιβάλλον για το μαθητή υποστηρίχτηκε από τα εκπαιδευτικά λογισμικά: «Ιδεοκατασκευές» και «MicroWorlds Pro» (Εικόνα 1). Tο λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» χρησιμοποιήθηκε αυτούσιο για τη συγγραφή κειμένου ακολουθώντας τη δομή του προγράμματος σχεδιασμός / οργάνωση / καταγραφή / βελτίωση. Στο λογισμικό «Microworlds Pro» αναπτύχθηκαν αντίστοιχες δραστηριότητες με το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές». Επίσης, αναπτύχθηκαν αντίστοιχες δραστηριότητες σε χαρτί είτε τυπωμένες αυτούσιες από τα λογισμικά είτε διαμορφωμένες σε PowerPoint (Εικόνα 2). ISSN

7 Εικόνα 1. Τα λογισμικά «Ιδεοκατασκευές» και «MicroWorlds Pro». Εικόνα 2. Αντίστοιχες δραστηριότητες σε χαρτί. 1η ιδέα:... 2η ιδέα: 3η ιδέα: 4η ιδέα: 5η ιδέα: Οι «Ιδεοκατασκευές» είναι εκπαιδευτικό πρόγραμμα που βοηθά το μαθητή να μάθει να γράφει αφηγηματικές και περιγραφικές εκθέσεις, να οργανώνει τις ιδέες του και να τις εκφράζει συγκροτημένα μέσα από κείμενα που έχουν ροή κι ενδιαφέρον (Ιnte*Learn ΕΠΕ, 1998). Το πρόγραμμα στηρίζεται στην ιδέα της «διαδικαστικής υποστήριξης» ή αλλιώς τη λεγόμενη «σκαλωσιά» (scaffolding) για την υποστήριξη της σύνταξης ενός κειμένου ή μιας έκθεσης (Σπαντιδάκης, 2004 Βοσνιάδου, 2006). Η βοήθεια δίνεται με τρεις τρόπους: με υποστηρίξεις που αφορούν τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, με μεταγνωστικές οδηγίες για υψηλότερου επιπέδου αξιολόγηση, επανεξέταση και κατανόηση του κειμένου και της διαδικασίας της γραφής και με μεταγνωστικές οδηγίες για τις δομές (παράγραφοι, προτάσεις, ορθογραφία) και το είδος του κειμένου, τους στόχους του «συγγραφέα» και το ακροατήριο για το οποίο γράφεται το κείμενο. Το λογισμικό αξιολογήθηκε το 2006 από το ΕΑ.ΙΤΥ στα πλαίσια του έργου ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΙΙ και επιλέχθηκε για ένταξη στα δημοτικά σχολεία. ISSN

8 Το «Microworlds Pro» αποτελεί ένα ισχυρό, ευέλικτο και πλούσιο προγραμματιστικό πολυμεσικό περιβάλλον (Logo Computers Systems Inc. & Κέντρο Πληροφόρησης Οδύσσειας, 2002). Συνιστά εργαλείο συγγραφής και περιβάλλον εφαρμογής για την ανάπτυξη, διαχείριση και διερεύνηση Μικρόκοσμων. Είναι ανοιχτό λογισμικό, το οποίο διαθέτει ως γλώσσα προγραμματισμού τη γνωστή Logo. Ο εξελληνισμός και η προσαρμογή του Microworlds Pro στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό σύστημα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της Κίρκης, έργο της Δράσης ΙΙ: «Εκπαιδευτικό λογισμικό» της Οδύσσειας. Αξιοποιώντας παιδαγωγικά το εκπαιδευτικό λογισμικό «MicroWorlds Pro» αναπτύχθηκε ένα υποστηρικτικό εκπαιδευτικό πλαίσιο, στο οποίο αναπτύσσονται αρμονικά όλες οι επιμέρους γλωσσικές δεξιότητες, δηλαδή η ακρόαση, η ομιλία, η ανάγνωση και η γραφή (Ξάνθη & Βοσνιάδου, 2010). Αυτό το Πολυμεσικό αλληλεπιδραστικό Εκπαιδευτικό περιβάλλον άλλοτε διευκολύνει το μαθητή να διαβάζει σιωπηρά, αυτόνομα, με ρυθμό, μεγαλόφωνα και εκφραστικά διάφορα σχετικά κείμενα με τη συγκεκριμένη θεματική ενότητα κάνοντας ταυτόχρονη ανάγνωση με τη φωνή που ακούγεται στις δραστηριότητες, να ακροάται και να συμπεραίνει το περιεχόμενο ενός κειμένου από τον τίτλο και τις εικόνες. Άλλοτε τον καθοδηγεί να διαβάζει ιστορίες όπου ο ήρωας είναι λυπημένος, χαρούμενος ή θυμωμένος και να αναγνωρίζει το συναίσθημα, να κατανοεί τις λέξεις, προτάσεις και τα κείμενα που έχει διαβάσει απαντώντας σε ανάλογες ερωτήσεις κατανόησης και να διαπιστώνει αν ένα κείμενο έχει ανακρίβειες ή ανακολουθίες. Άλλοτε τον βοηθά να γράφει ορθογραφημένα και να εφαρμόζει όταν γράφει, τους κύριους κανόνες της σωστής γραφής (τονισμός, στην αρχή της πρότασης με κεφαλαίο, στο τέλος τελεία και την καταληκτική ορθογραφία). Άλλοτε τον βοηθά και τον καθοδηγεί να ελέγχει την ορθότητα των λέξεων, προτάσεων και του κειμένου που έχει γράψει, να αναγνωρίζει τη σημασία των λέξεων που βρίσκει σε γραπτό κείμενο ή ακούει σε ιστορίες και συζητήσεις, να αναγνωρίζει τις άγνωστες λέξεις, να κατανοεί την έννοια των άγνωστων λέξεων από τα συμφραζόμενα, να μπορεί να ξεχωρίζει και στη συνέχεια να κάνει χρήση συνώνυμων και αντίθετων λέξεων, να κατηγοριοποιεί τις λέξεις σε οικογένειες λέξεων, εμπλουτίζοντας έτσι το λεξιλόγιό του, με τη χρήση τράπεζας λέξεων (οικογένειες λέξεων) και λεξικού, καθώς επίσης και να βρίσκει και να διορθώνει τα λάθη του στις καταλήξεις και τον τονισμό και να εφαρμόζει απλούς γραμματικούς κανόνες στην έκφραση, καθώς και στη σύνταξη. Άλλοτε τον οδηγεί σταδιακά στο να διατυπώνει τις σκέψεις του και να επικοινωνεί με τους άλλους όχι μόνο προφορικά αλλά και γραπτά συμμετέχοντας με την ομάδα του στην αναζήτηση σχετικών πληροφοριών με το συγκεκριμένο θέμα, στην ανάγνωση και καταγραφή τους και στη δημιουργία μιας σχετικής ιστορίας, να περιγράφει γραπτά γεγονότα στα οποία δεν ήταν συμμετέχων και να ολοκληρώνει διάφορα είδη κειμένου όπως ιστορία, παραμύθι, διαφήμιση, ποίημα και περιγραφή ακολουθώντας τις φάσεις του σχεδιασμού, της οργάνωσης, της καταγραφής και της βελτίωσης-έκδοσης. Άλλοτε τον βοηθά και τον καθοδηγεί να βελτιώνει τα κείμενά του σχολιάζοντάς τα (σύνταξη, δομή, λεξιλόγιο), ελέγχοντας την προσωπική του θέση (περιγραφή γεγονότων, σκέψεων, αντικειμένων, προσώπων), ελέγχοντας τη ροή των κειμένων και χρησιμοποιώντας τελείες, ερωτηματικό και θαυμαστικό. Για την αξιολόγηση του γραπτού λόγου των μαθητών χρησιμοποιήθηκαν δύο δοκιμασίες συγγραφής κειμένου κατ απαίτηση, οι οποίες είναι αυτούσιες δραστηριότητες από τα σχολικά εγχειρίδια (Γλώσσα - Τετράδιο Εργασιών ΣΤ τάξη, ενότητα 1, σ. 14, τεύχος Α και Γλώσσα-Τετράδιο Εργασιών Ε τάξη, ενότητα 4, σ.30, τεύχος Α ). Με τις συγκεκριμένες δοκιμασίες ανιχνεύεται εάν το παιδί είναι σε θέση να εκτελεί μια σειρά δυναμικών λειτουργιών οι οποίες σχετίζονται με το περιεχόμενο, τον καθορισμό, την αξιολόγηση και την αναθεώρηση των στόχων και των απαιτήσεων ενός κειμένου. Το παιδί καλείται να ολοκληρώσει μια ιστορία χρησιμοποιώντας τις φράσεις που του δίνονται ή να φτιάξει μια ιστορία με βάση τις εικόνες και την αρχή που του δίνεται. Αξιολογείται το προϊόν που παράγει ο μαθητής σε επίπεδο λέξης, πρότασης, παραγράφου και συνολικής δομής του κειμένου (Ματσαγγούρας, 2000) με τις κλείδες ελέγχου του προϊόντος από τον εκπαιδευτικό (Κυριαζή & Σπαντιδάκης, 2001 στο Σπαντιδάκης, 2004, σ ). Η αξιολόγηση του περιεχομένου γίνεται με βάση τρία στοιχεία που αφορούν τον πλούτο των ιδεών, τον τρόπο οργάνωσης και την ακρίβεια της έκφρασής τους. Η δομή αξιολογείται ανάλογα με το αν το κείμενο περιέχει τα δομικά στοιχεία του είδους του. Στην ορθογραφία του κειμένου ελέγχονται ορθογραφικά λάθη, στίξης, σύνταξης, ακριβολογίας, καταληκτικά και θεματικά Διαδικασία Η εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2007 και ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο του Περιελάμβανε από 12 έως 20 συνεδρίες διάρκειας 40 με συχνότητα 2 φορές την εβδομάδα. Ήταν εξατομικευμένο κατά τη χορήγηση των δοκιμασιών τόσο στον προέλεγχο όσο και στον μεταέλεγχο, ενώ στη διδακτική παρέμβαση ήταν είτε εξατομικευμένο είτε ομαδικό και ο αριθμός των ομάδων ποίκιλε από 2 έως τέσσερις μαθητές. Αρχικά με τη χορήγηση των δύο δοκιμασιών αξιολογήθηκε το προϊόν που παράγουν οι μαθητές σε επίπεδο ISSN

9 λέξης, πρότασης, παραγράφου και συνολικής δομής του κειμένου. Μετά την ολοκλήρωση της διδακτικής παρέμβασης με την επαναχορήγηση των συγκεκριμένων δοκιμασιών έγινε επανέλεγχος της επίδοσης των μαθητών και του προϊόντος που παράγουν σε επίπεδο λέξης, πρότασης, παραγράφου και συνολικής δομής του κειμένου. Και στις τέσσερις εμπειρικές έρευνες οι μαθητές διδάχτηκαν στρατηγικές παρακολούθησης και ελέγχου των αναγκαίων και απαραίτητων δεξιοτήτων για τη συγγραφή επικοινωνιακών κειμένων, στρατηγικές σχεδιασμού και βελτίωσης. Στην πρώτη εμπειρική έρευνα συμμετείχαν 15 μαθητές και χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» ως εποπτικό μέσο. Στη δεύτερη εμπειρική έρευνα συμμετείχαν 19 μαθητές και χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» ως γνωστικό εργαλείο. Η τρίτη εμπειρική έρευνα αποτέλεσε την έρευνα ελέγχου, συμμετείχαν 15 μαθητές και χρησιμοποιήθηκε ως υλικό διδακτικής παρέμβασης το υλικό του λογισμικού «Ιδεοκατασκευές» σχεδιασμένο σε χαρτί. Τέλος, η τέταρτη εμπειρική έρευνα αποτέλεσε την προέκταση των προηγούμενων ερευνών και συμμετείχαν 9 μαθητές. Αξιολογήθηκαν οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στο «MicroWorlds Pro» με τρεις ομάδες μαθητών, μία που κάποιοι μαθητές είχαν δουλέψει με το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» στη δεύτερη εμπειρική έρευνα και κάποιοι με χαρτί στην τρίτη εμπειρική έρευνα και δύο που οι μαθητές είχαν δουλέψει με χαρτί στην τρίτη εμπειρική έρευνα. Οι ομάδες αποτελούνταν από τέσσερις, τρεις και δύο μαθητές αντίστοιχα. Το πρόγραμμα διδασκαλίας με τις «Ιδεοκατασκευές» στις δύο πρώτες εμπειρικές έρευνες και με τις αντίστοιχες δραστηριότητες σε χαρτί στην τρίτη χωρίστηκε σε πέντε στάδια. Σε κάθε στάδιο διαφοροποιήθηκαν οι στόχοι, οι προτεραιότητες της παιδαγωγικής παρέμβασης και το υλικό. Ειδικότερα, στο Α στάδιο οι μαθητές γνώρισαν το λογισμικό και κατέγραψαν πέντε ιδέες ή ήρθαν σε επαφή με αντίστοιχες τυπωμένες δραστηριότητες και κατέγραψαν πέντε ιδέες σε χαρτί. Στόχος ήταν: να αναγνωρίσουν το πλαίσιο στο οποίο θα εργαστούν και την αναγκαιότητα του σχεδιασμού. Στο Β στάδιο οι μαθητές οργάνωσαν τις ιδέες τους και έγραψαν το αρχικό κείμενο γι αυτές είτε στο λογισμικό είτε σε χαρτί. Στόχος ήταν: να αξιοποιήσουν τα στοιχεία του σχεδιασμού, ώστε να καταλήξουν σε επεξεργασμένες λύσεις και να αφηγηθούν ή να περιγράψουν αυτά που σχεδίασαν. Στο Γ στάδιο οι μαθητές βελτίωσαν τη δομή, το ενδιαφέρον, το περιεχόμενο και την εικόνα του κειμένου τους. Στόχος ήταν: να αναπτύξουν μεθόδους ελέγχου και αξιολόγησης των ιδεών και του περιεχομένου του κειμένου τους με άξονα τη δομή του είδους του κειμένου που επέλεξαν να γράψουν. Στο Δ στάδιο οι μαθητές έγραψαν νέο κείμενο επιλέγοντας το θέμα, το ακροατήριο, τη διάθεση, κατέγραψαν τα κύρια σημεία, τις ιδέες τους, οργάνωσαν τις ιδέες και έγραψαν χειρόγραφα το κείμενό τους παρουσία του λογισμικού ή παρουσία των αντίστοιχων δραστηριοτήτων σε χαρτί. Τέλος, στο Ε στάδιο διόρθωσαν τα λάθη τους και βελτίωσαν τη δομή, το ενδιαφέρον και την εικόνα του κειμένου τους. Αυτά τα δύο στάδια αποτέλεσαν την αξιολόγηση της διαφοροποίησης της διδακτικής παρέμβασης, καθώς και την αξιολόγηση των επιδόσεων των μαθητών στην παραγωγή γραπτού κειμένου παρουσία ή όχι του λογισμικού ή των αντίστοιχων δραστηριοτήτων σε χαρτί. Στο πρόγραμμα αξιολόγησης των δραστηριοτήτων που αναπτύχθηκαν στο «MicroWorlds Pro» οι μαθητές σε δύο στάδια ήρθαν σε επαφή με τα εργαλεία του λογισμικού, τον τρόπο λειτουργίας και πλοήγησης σ αυτό και το περιεχόμενό του, γνώρισαν διάφορα είδη κειμένου και μέσα από το διάλογο εντόπισαν τα χαρακτηριστικά του καθενός και τα ιδιαίτερα στοιχεία και τις διαδικασίες συγγραφής τους. Στα επόμενα πέντε στάδια εμβάθυναν σε όλα τα είδη κειμένων που περιλαμβάνει το Πολυμεσικό αλληλεπιδραστικό Εκπαιδευτικό περιβάλλον ιστορίες, παραμύθια, περιγραφές, ποιήματα και άλλα είδη κειμένου. Τέλος, στα επόμενα πέντε στάδια οι μαθητές επέλεξαν το είδος του κειμένου που θα γράψουν, έδωσαν τον τίτλο, επέλεξαν το ακροατήριό τους, τη διάθεση που θα δώσουν στο κείμενό τους, κατέγραψαν τα κύρια σημεία, τις ιδέες τους και τις οργάνωσαν, κατέγραψαν το αρχικό τους κείμενο για τις πέντε ιδέες, αξιολόγησαν το κείμενό τους και βελτίωσαν τη δομή και το ενδιαφέρον του, τη ροή και την εικόνα του κειμένου τους. 4. Ευρήματα - Σχολιασμός Οι επιδόσεις σε ποσοτικά και περιγραφικά κριτήρια σε κείμενα των μαθητών στις δοκιμασίες συγγραφής κειμένου κατ απαίτηση στον προέλεγχο και μεταέλεγχο, καθώς και σε κείμενα των μαθητών κατά τη διδακτική παρέμβαση, ομαδικά κατά τη διάρκεια της παρέμβασης και ατομικά κατά την αξιολόγηση, υποβλήθηκαν σε διπλή μικτή ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) για έναν μη συσχετισμένο παράγοντα Είδος Διδακτικής Παρέμβασης (3) μεταξύ των συμμετεχόντων και έναν συσχετισμένο Χρόνος Ελέγχου (2) ως ενδοϋποκειμενικό. ISSN

10 Όπως φαίνεται στον Πίνακα 1, στον οποίο παρουσιάζονται οι μέσοι όροι και οι τυπικές αποκλίσεις σε ποσοτικά κριτήρια, οι αρχικές επιδόσεις των μαθητών ήταν αισθητά χαμηλές και στις τρεις εμπειρικές έρευνες. Στο ομαδικό κείμενο που έγραψαν οι μαθητές κατά τη διδακτική παρέμβαση οι επιδόσεις ήταν αισθητά υψηλότερες και στις τρεις έρευνες. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων σε κανένα κριτήριο, εκτός από τον αριθμό των λαθών στα κείμενα της διδακτικής παρέμβασης. Οι μαθητές της πρώτης εμπειρικής έρευνας έκαναν αισθητά λιγότερα λάθη σε σχέση με τους μαθητές των άλλων εμπειρικών ερευνών. λέξεων) λέξεων) λέξεων) προτάσεων) προτάσεων) προτάσεων) λέξεων ανά πρόταση) λέξεων ανά πρόταση) λέξεων ανά πρόταση) λαθών)* λαθών) Πρώτη Εμπειρική 237,13 (78,15) 92,60 (32,13) 54,80 (23,81) 21,65 (3,42) 9,86 (3,06) 6,20 (2,30) 11,66 (3,55) 9,80 (2,11) 9,26 (3,84) 22,0 (11,28) Δεύτερη Εμπειρική Έρευνα (Ν=19) 251,42 (62,95) 89,10 (22,41) 53,05 (20,84) 21,95 (2,22) 10,47 (3,28) 5,68 (1,79) 11,36 (1,89) 8,52 (1,46) 9,36 (2,33) 33,30 (13,39) Τρίτη Εμπειρική 227,53 (37,36) 97,86 (54,50) 61,60 (30,10) 20,06 (1,98) 10,06 (4,65) 6,13 (2,74) 11,33 (2,02) 9,40 (2,29) 10,20 (2,75) 45,00 (17,54) 24,20 (14,46) 30,10 (13,81) 30,33 (23,40) 18,93 16,31 21,46 λαθών) (10,30) (10,34) (15,69) Πίνακας 1. Διπλή μικτή ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) πριν την παρέμβαση σε ποσοτικά κριτήρια κειμένων των μαθητών στις τρεις εμπειρικές έρευνες. Μετά τη διδακτική παρέμβαση οι επιδόσεις των μαθητών στα ίδια κριτήρια ήταν υψηλότερες και στις τρεις εμπειρικές έρευνες (Πίνακας 2). Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων σε κανένα κριτήριο στις δοκιμασίες συγγραφής κειμένου κατ απαίτηση, ενώ στην αξιολόγηση που έγινε παρουσία του λογισμικού ή παρουσία των αντίστοιχων δραστηριοτήτων σε χαρτί παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στον αριθμό των λέξεων, στον αριθμό των προτάσεων και στον αριθμό των λαθών. Οι ομάδες της δεύτερης και τρίτης εμπειρικής έρευνας παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις από τους μαθητές της πρώτης, εκτός από τον αριθμό των λαθών. λέξεων) * Πρώτη Εμπειρική 87,06 (41,74) Δεύτερη Εμπειρική Έρευνα (Ν=19) 177,94 (36,86) Τρίτη Εμπειρική 167,26 (55,64) ISSN

11 λέξεων) 108,66 (50,00) 97,73 (29,33) 98,13 (33,72) λέξεων) 75,86 (32,86) 84,47 (27,67) 84,00 (49,72) 9,40 (4,65) 18,05 (4,07) 16,33 (4,27) προτάσεων) * προτάσεων) 11,60 (5,02) 17,21 (27,97) 10,73 (3,65) προτάσεων) 7,53 (2,87) 8,26 (2,76) 8,66 (4,53) 9,40 (2,35) 10,15 (2,33) 10,20 (2,48) λέξεων ανά πρόταση) λέξεων ανά πρόταση) 9,60 (2,41) 9,05 (1,77) 9,26 (1,94) λέξεων ανά πρόταση) 10,26 (3,21) 10,52 (2,65) 9,66 (2,05) 24,0 (12,82) 60,63 (31,58) 51,26 (22,60) λαθών) * λαθών) 27,73 (19,70) 32,94 (16,20) 27,40 (17,30) λαθών) 20,13 (15,83) 25,52 (16,80) 23,00 (12,77) Πίνακας 2. Διπλή μικτή ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) μετά την παρέμβαση σε ποσοτικά κριτήρια κειμένων των μαθητών στις τρεις εμπειρικές έρευνες. Όπως φαίνεται στον Πίνακα 3, στον οποίο παρουσιάζονται οι μέσοι όροι και οι τυπικές αποκλίσεις σε περιγραφικά κριτήρια, οι αρχικές επιδόσεις των μαθητών ήταν αισθητά χαμηλές και στις τρεις εμπειρικές έρευνες. Στο ομαδικό κείμενο που έγραψαν οι μαθητές κατά τη διδακτική παρέμβαση οι επιδόσεις ήταν αισθητά υψηλότερες και στις τρεις έρευνες. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων σε κανένα κριτήριο, εκτός από το γλωσσικό ύφος και τη συνάφεια στην πρώτη δοκιμασία. Οι μαθητές της πρώτης και δεύτερης εμπειρικής έρευνας παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις από τους μαθητές της τρίτης. Πρώτη Εμπειρική 104,90 Παρέμβασης (δομή) (5,90) 1 η Δοκιμασία (δομή) 50,50 (21,08) 2 η Δοκιμασία (δομή) 32,85 (12,95) 9,64 Παρέμβασης (γλωσσικό (0,29) ύφος) 1 η Δοκιμασία (γλωσσικό 7,73 ύφος) * (1,70) 2 η Δοκιμασία (γλωσσικό 6,15 ύφος) (2,73) 9,52 Παρέμβασης (γνησιότητα) (0,80) 1 η Δοκιμασία (γνησιότητα) 8,33 (1,67) Δεύτερη Εμπειρική Έρευνα (Ν=19) 103,00 (8,66) 53,92 (20,61) 30,99 (11,06) 9,50 (0,40) 7,63 (1,74) 6,02 (2,52) 9,81 (0,48) 8,63 (1,57) Τρίτη Εμπειρική 98,48 (9,97) 45,80 (19,48) 30,21 (15,19) 9,80 (0,48) 5,73 (2,08) 6,23 (2,19) 9,88 (0,32) 7,93 (2,46) ISSN

12 2 η Δοκιμασία (γνησιότητα) 6,15 (2,58) 6,22 (2,65) 7,25 (2,12) Παρέμβασης (συνάφεια) 8,90 (1,88) 9,87 (0,31) 9,37 (1,64) 1 η Δοκιμασία (συνάφεια) * 8,20 (1,65) 8,42 (1,74) 7,06 (2,40) 2 η Δοκιμασία (συνάφεια) 6,15 (2,51) 6,16 (2,60) 7,01 (1,91) Πίνακας 3. Διπλή μικτή ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) πριν την παρέμβαση σε περιγραφικά κριτήρια κειμένων των μαθητών στις τρεις εμπειρικές έρευνες. Μετά τη διδακτική παρέμβαση οι επιδόσεις των μαθητών στα ίδια κριτήρια ήταν υψηλότερες και στις τρεις εμπειρικές έρευνες (Πίνακας 4). Στο κείμενο αξιολόγησης που έγραψαν οι μαθητές κατά τη διδακτική παρέμβαση οι επιδόσεις ήταν αισθητά υψηλότερες και στις τρεις έρευνες σε σχέση με τις επιδόσεις στις δοκιμασίες συγγραφής κειμένου κατ απαίτηση στον μεταέλεγχο. Παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων σε όλα τα κριτήρια στα κείμενα αξιολόγησης και στο γλωσσικό ύφος στην πρώτη δοκιμασία. Οι μαθητές της δεύτερης και τρίτης εμπειρικής έρευνας παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις από τους μαθητές της πρώτης. Πρώτη Εμπειρική 47,74 Παρέμβασης (δομή) * (26,63) 1 η Δοκιμασία (δομή) 52,85 (22,81) 2 η Δοκιμασία (δομή) 37,38 (11,52) 5,88 Παρέμβασης (γλωσσικό ύφος) (2,58) * 1 η Δοκιμασία (γλωσσικό ύφος) 8,40 * (1,59) 2 η Δοκιμασία (γλωσσικό ύφος) 7,45 (1,67) 6,50 Παρέμβασης (γνησιότητα) * (2,46) 1 η Δοκιμασία (γνησιότητα) 8,93 (1,79) 2 η Δοκιμασία (γνησιότητα) 7,60 (1,78) 6,47 Παρέμβασης (συνάφεια) * (2,43) 1 η Δοκιμασία (συνάφεια) 9,06 (1,75) 2 η Δοκιμασία (συνάφεια) 7,80 ISSN Δεύτερη Εμπειρική Έρευνα (Ν=19) 82,95 (21,84) 45,65 (12,44) 38,66 (18,67) 8,20 (1,20) Τρίτη Εμπειρική 65,22 (22,46) 51,66 (22,59) 45,28 (27,63) 8,31 (1,53) 7,47 (1,57) 6,73 (1,01) 8,17 7,45 (1,32) (2,19) 9,25 8,82 (1,14) (1,66) 9,05 8,93 (1,54) (1,16) 8,51 8,11 (1,57) (1,76) 8,91 8,62 (1,40) (2,21) 8,52 8,13 (1,89) (1,64) 8,29 8,03 (1,81) (1,43) (1,70) Πίνακας 4. Διπλή μικτή ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) μετά την παρέμβαση σε περιγραφικά κριτήρια κειμένων των μαθητών στις τρεις εμπειρικές έρευνες. Διαπιστώνεται, λοιπόν, ότι η παιδαγωγική πρακτική στη διδασκαλία του γραπτού λόγου που ακολουθήθηκε βελτίωσε αισθητά τη γλωσσική και επικοινωνιακή ικανότητα των μαθητών στο γραπτό λόγο και στις τρεις εμπειρικές έρευνες. Τα κείμενα που έγραψαν οι μαθητές ομαδικά με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού στο λογισμικό ή στο χαρτί είναι ποιοτικότερα από τα κείμενα που έγραψαν οι μαθητές ατομικά στο στάδιο της αξιολόγησης, υποδηλώνοντας ότι οι μαθητές ωφελούνται από τη διαδικαστική υποστήριξη τόσο του λογισμικού όσο και του δασκάλου. Επίσης, τα κείμενα της αξιολόγησης είναι

13 ποιοτικότερα σε σχέση με τα κείμενα των δύο δοκιμασιών στον μεταέλεγχο, υποδηλώνοντας ότι οι μαθητές χρειάζονται ακόμη την υποστήριξη. Η βελτίωση ήταν μεγαλύτερη στους μαθητές της δεύτερης εμπειρικής έρευνας, στην οποία το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» χρησιμοποιήθηκε ως γνωστικό εργαλείο και όχι ως εποπτικό μέσο. Παρόλο που χρησιμοποιήθηκε το ίδιο ηλεκτρονικό περιβάλλον και στην πρώτη εμπειρική έρευνα, η διαφοροποίηση στον τρόπο χρήσης του δεν έδωσε το ίδιο καλά αποτελέσματα. Οι μαθητές σημείωσαν μικρότερες επιδόσεις σε σχέση με τους μαθητές της δεύτερης εμπειρικής έρευνας και σχετικά μεγαλύτερες σε σχέση με τους μαθητές της τρίτης εμπειρικής έρευνας, στους οποίους εφαρμόστηκαν κλασσικές μέθοδοι και δεν υπήρχε παρουσία ηλεκτρονικού περιβάλλοντος. Επιμέρους αναλύσεις έδειξαν ότι ευνοούνται περισσότερο οι μαθητές που δουλεύουν σε μικρές ομάδες των δύο και των τριών ατόμων. Από όσα προαναφέρθηκαν φαίνεται να υπάρχουν αρκετές ενδείξεις θετικής επιρροής του ηλεκτρονικού περιβάλλοντος στην ποιότητα του γραπτού λόγου, ανάλογα με τον τρόπο χρήσης του και ανάλογα με τις διδακτικές πρακτικές που υιοθετούνται. Συγκρίνοντας τα κείμενα που έγραψαν οι μαθητές στην προηγούμενη διδακτική παρέμβαση είτε στο λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» είτε σε χαρτί με τα κείμενα που έγραψαν οι μαθητές στο Πολυμεσικό αλληλεπιδραστικό Εκπαιδευτικό περιβάλλον, οι επιδόσεις των μαθητών ήταν εφάμιλλες και στις δύο διδακτικές παρεμβάσεις. Η ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) για συσχετισμένες ή επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, στην οποία ανεξάρτητη μεταβλητή είναι η Ομάδα Μαθητών και εξαρτημένες μεταβλητές η επίδοση των μαθητών σε κάθε κριτήριο στις διδακτικές παρεμβάσεις (2) ως ενδοϋποκειμενικός παράγοντας, δεν έδειξε στατιστικά σημαντικές διαφορές στις επιδόσεις των μαθητών μεταξύ των δύο διδακτικών παρεμβάσεων. Οι ομάδες των τριών και ειδικά των δύο ατόμων έγραψαν ποιοτικότερα κείμενα στο Πολυμεσικό αλληλεπιδραστικό Εκπαιδευτικό περιβάλλον σε σχέση με τα κείμενα της προηγούμενης παρέμβασης σε χαρτί. Αντίθετα η ομάδα των τεσσάρων ατόμων δεν παρουσίασε ιδιαίτερη διαφοροποίηση και τα κείμενα της προηγούμενης διδακτικής παρέμβασης είτε στο λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» είτε σε χαρτί ήταν σχετικά καλύτερα. Επιμέρους αναλύσεις με το κριτήριο t για συσχετισμένες ομάδες έδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στον αριθμό των λαθών στις ομάδες των δύο και τεσσάρων ατόμων (t=16,00, df=1, p=0,04 και t=4,51, df=3, p=0,02 αντίστοιχα). Η ομάδα των τριών ατόμων χρησιμοποίησε ελάχιστα τον ορθογράφο του προγράμματος και δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική διαφορά στον αριθμό των λαθών (t=0,07, df=2, p=0,94). Παρουσίασε όμως στατιστικά σημαντικές διαφορές στον αριθμό των λέξεων (t=6,57, df=2, p=0,02) και στον αριθμό των προτάσεων (t=5,50, df=2, p=0,03). 5. Συμπεράσματα Τα αποτελέσματα σαφώς καταδεικνύουν ότι τα περιβάλλοντα μάθησης που υποστηρίζονται από τις Τεχνολογίες της Πληροφορικής και της Επικοινωνίας προκαλούν ενδιαφέρον και κίνητρα για μάθηση, δημιουργούν ένα καινούργιο εκπαιδευτικό πλαίσιο με τη βοήθεια των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, όπως η οπτικοποίηση της πληροφορίας και η δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών αναπαραστάσεων και ενθαρρύνουν τη λεκτική επικοινωνία, ιδιαίτερα στα παιδιά που έχουν χαμηλές επιδόσεις στο σχολείο (Βοσνιάδου, 2006 Vosniadou, et. al., 2006). Το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» και η χρήση των υπολογιστών ως γνωστικών εργαλείων ευνόησε περισσότερο τη μαθησιακή διαδικασία και είχε καλύτερα αποτελέσματα στη διδακτική πράξη. Τους βοήθησε να γράψουν ποιοτικότερα κείμενα, να αναπτύξουν τις απαραίτητες μεταγνωστικές δεξιότητες και να κάνουν περισσότερες και ουσιαστικότερες βελτιώσεις στα κείμενά τους. Αυτά τα ευρήματα συνάδουν με αντίστοιχη μελέτη της Zhang, από την οποία διαφαίνεται ότι όταν οι μαθητές µε Μαθησιακές Δυσκολίες χρησιμοποίησαν αποκλειστικά το πρόγραμμα ROBO-Writer σε μικρή ομάδα διευκολύνθηκαν όταν έγραφαν µε Η/Υ και μάλιστα έδειξαν μια ικανοποίηση και πιο ενεργή συμμετοχή στο πρόγραμμα (Zhang, 2000). Το σημαντικότερο από τα ευρήματα αυτής της εργασίας είναι ότι οι υπολογιστές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ισόβαθμα με κλασσικές μεθόδους ως γνωστικά εργαλεία, δηλαδή ως διανοητικοί συνεργάτες του μαθητή που υποστηρίζουν και ενισχύουν την κριτική σκέψη και τη μεταγνώση, και να επηρεάσουν άμεσα τη διδακτική πράξη. Αυτό το εύρημα συνάδει με πορίσματα και θεωρήσεις που προέρχονται από το χώρο της Γνωσιακής Επιστήμης, καθώς και έρευνες που έχουν γίνει πάνω στο πώς μαθαίνουν τα παιδιά μέσα από την αλληλεπίδραση με τα υπολογιστικά περιβάλλοντα, οι οποίες έχουν αναδείξει ότι οι υπολογιστές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως γνωστικά εργαλεία και να επηρεάσουν άμεσα τη διδακτική πράξη (Zhang, 2000 Σπαντιδάκης, 2004 Vosniadou et al., 2006). Η άποψη αυτή προσφέρει στην Ειδική Αγωγή ένα σημαντικό διδακτικό όπλο για τη δημιουργία ενός μαθησιακού περιβάλλοντος, το οποίο θα υποστηρίζεται από τις Τεχνολογίες της Πληροφορικής και της ISSN

14 Επικοινωνίας και θα προκαλεί μεγαλύτερο ενδιαφέρον και κίνητρα για μάθηση σε σύγκριση με τα παραδοσιακά περιβάλλοντα μάθησης. Και βέβαια αποδεικνύεται ότι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον μαθητή και από το δάσκαλο, χωρίς συγκεκριμένο λογισμικό ειδικής αγωγής, αρκεί να σκεφτεί κανείς να το εντάξει μέσα στα διδακτικά υλικά. Προϋπόθεση είναι η αναγνώριση και η σκέψη της αιτιώδους σχέσης με το στόχο, και ο προγραμματισμός της ένταξής του στον κατάλληλο χρόνο και χώρο. Βιβλιογραφικές παραπομπές: Ξενόγλωσση Bereiter, C. & Scardamalia, M. (1989). Intentional learning as a goal of instruction. In L. B. Resnick (Ed.), Cognition and instruction: Issues and agendas (pp ). Hillsdale NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Bruner, J. (1986). Actual Minds, Possible Worlds. Cambridge M.A.: Harvard University Press. Means, B. & Knapp, M. S. (1991). Introduction: Rethinking teaching for disadvantaged students. In B. Means, C. Chelemer & M. S. Knapp (Eds), Teaching advanced skills to at-risk students (pp. 1-26). San Francisco: Jossey-Bass. Newman, J. (1985). Whole Language: Theory and use. Portsmouth, N.H.: Heinemann. Piaget, J. (1954). The Language and Thought of the Child. London: Routledge and Kegan Paul, Ltd. Scardamalia, M., & Bereiter, C. (1987). Knowledge telling and knowledge transforming in written composition. In S. Rosenberg (Ed.), Advances in Applied. Psycholinguistics: Vol. 2, Reading, Writing, and Language Learning, (pp ). Cambridge, UK: Cambridge University Press. Vygotsky, L. (1978). Mind in society. In M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner & E. Souberman (Eds.), The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press. Zhang, Y. (2000). Technology and the writing skills of students with learning disabilities. Journal of Research on Computing in Education, 32(4), Ελληνόγλωσση Βοσνιάδου, Στ. (2006). Παιδιά, σχολεία και υπολογιστές: Προοπτικές, προβλήματα και προτάσεις για τη αποτελεσματικότερη χρήση των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg, σειρά «Ψυχολογία». Ιnte*Learn ΕΠΕ (1998). Ιδεοκατασκευές [εκπαιδευτικό λογισμικό]. Αθήνα. Logo Computers Systems Inc. & Κέντρο Πληροφόρησης Οδύσσειας (2002). Microworlds Pro [εκπαιδευτικό λογισμικό]. Αθήνα. Ματσαγγούρας, Η. (1997). Θεωρία και Πράξη της Διδασκαλίας. Τομ Β. Στρατηγικές Διδασκαλίας: Από την πληροφόρηση στην κριτική σκέψη. 3 η έκδοση. Εκδ.: Gutenberg. Αθήνα: Ματσαγγούρας, Η. Γ. (2000). Η σχολική τάξη. Κειμενοκεντρική προσέγγιση του γραπτού λόγου (τόμ. Β ). Αθήνα: Αυτοέκδοση. Ξάνθη, Σ. (2010). Παρεμβάσεις στην παραγωγή γραπτού λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες με ή χωρίς εκπαιδευτικό λογισμικό: Μια συγκριτική μελέτη. Στο βιβλίο πρακτικών του 7 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου ΕΕΕΠ ΔΤΠΕ: Το μέλλον της μάθησης, (σ ), Οκτωβρίου, Πειραιάς. Ξάνθη, Σ. & Βοσνιάδου, Σ. (2010). Η γραφή ως μια Δυναμική Διαδικασία και ο Υπολογιστής ως το Ιδανικό Μέσο Υλοποίησης: Μύθος ή Πραγματικότητα;. Πρακτικά του 2 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Γνωσιακής Επιστήμης, 3-6 Ιουνίου, Πάρος. Ξάνθη, Σ. & Βοσνιάδου, Σ. (2010). Ο Σκουντούφλης και η Γραφούλα: Ανάπτυξη ενός εκπαιδευτικού λογισμικού για την παραγωγή γραπτού λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες. Στο βιβλίο πρακτικών του 2 ου Πανελλήνιου Εκπαιδευτικού Συνεδρίου Ημαθίας: Ψηφιακές και Διαδικτυακές εφαρμογές στην Εκπαίδευση, (σ ), Απριλίου, Νάουσα. Ξάνθη, Σ. (2011). Η Διδασκαλία Γραπτού Λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες με ή χωρίς εκπαιδευτικό λογισμικό. Στο βιβλίο πρακτικών του 8 ου Συνεδρίου ΕΕΕΠ ΔΤΠΕ: Το ψηφιακό σχολείο, (σ ), Οκτωβρίου, Πειραιάς. ISSN

15 Παιδαγωγικό Ινστιτούτο - Τμήμα Ειδικής Αγωγής (2004). Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών για τις μαθησιακές δυσκολίες. Ανακτήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2004, από την ηλεκτρονική διεύθυνση: Παντελιάδου, Σ. & Μπότσας, Γ. (2007). Μαθησιακές Δυσκολίες Βασικές Έννοιες και Χαρακτηριστικά. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2009, από την ηλεκτρονική διεύθυνση: Ράπτης, Α. & Ράπτη, Α. (2007). Μάθηση και Διδασκαλία στην Εποχή της Πληροφορίας. Ολική Προσέγγιση. Αθήνα. Σπαντιδάκης, Ι. (2004). Προβλήματα παραγωγής γραπτού λόγου παιδιών σχολικής ηλικίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Vosniadou, S., De Corte, E., Glaser, H., Mandl, H. (Επιμ.) (2006). Σχεδιάζοντας περιβάλλοντα μάθησης υποστηριζόμενα από τις σύγχρονες τεχνολογίες (μτφρ. Σελίμης Στ., Κουκουτσάκης, Αντ., επιμ. μτφρ. Βοσνιάδου, Στ.). Αθήνα: Gutenberg, σειρά «Ψυχολογία». ΥΠΕΠΘ ΠΙ. (2008). Αναλυτικά Προγράμματα Μαθησιακών Δυσκολιών-Ενημέρωση-Ευαισθητοποίηση, Υπουργείο Παιδείας δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων - Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2008, από την ηλεκτρονική διεύθυνση: Χαραλαμπόπουλος Α. & Χατζηασαββίδης Σ. (1997). «Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας: Θεωρία και πρακτική εφαρμογή». Κώδικας, Θεσσαλονίκη. The pedagogic exploitation of activities with or without Educational Software for the Teaching of written language in pupils with learning disabilities: A comparative study Janthi Stiliani, Ph.D., Teacher of Primary Education Summary In this paper are exploited activities with or without educational software pedagogically and are strengthened skills of control and organizing writing in pupils with learning disabilities. Are taken into consideration conclusions of researches and opinions from the space of the Instructive Language and the Cognitive Science, as well as researches for how the pupils learn through the interaction with the computer. The learning environment is differentiated in four empiric researches, in which are used the activities in software as supervisory teaching aids or as cognitive tools and are used the corresponding software s activities in paper. The results indicate that the learning environments that are supported by software that use the technology of multimedia, which allows the interaction of written and oral language with audiovisual means, provide in the pupils with Learning Disabilities alternative roads to the knowledge, encourage the learning and attract the interest and their attention. Key words: educational software, learning environment, written language, learning disabilities ISSN

Παιδαγωγική αξιοποίηση δραστηριοτήτων με Εκπαιδευτικά Λογισμικά για τη Διδασκαλία Γραπτού Λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες

Παιδαγωγική αξιοποίηση δραστηριοτήτων με Εκπαιδευτικά Λογισμικά για τη Διδασκαλία Γραπτού Λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες Παιδαγωγική αξιοποίηση δραστηριοτήτων με Εκπαιδευτικά Λογισμικά για τη Διδασκαλία Γραπτού Λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες Ξάνθη Στυλιανή, Δρ., Εκπαιδευτικός ΠΕ70 Περίληψη: Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Δεξιοτήτων Γραπτού Λόγου με το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες

Ανάπτυξη Δεξιοτήτων Γραπτού Λόγου με το λογισμικό «Ιδεοκατασκευές» σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ειδικής Αγωγής «Η Ειδική Αγωγή ΑΦΕΤΗΡΙΑ εξελίξεων στην Επιστήμη και στην Πράξη» Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών 15-18 Απριλίου 2010 Ανάπτυξη Δεξιοτήτων Γραπτού Λόγου με το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012 Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012 Μάθηση Γενικότερος όρος από την «εκπαίδευση» Την εκπαίδευση την αντιλαμβανόμαστε σαν διαδικασία μέσα στην τάξη «Μάθηση» παντού και συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σκουντούφλης και η Γραφούλα: Ανάπτυξη ενός εκπαιδευτικού λογισμικού για την παραγωγή γραπτού λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες»

«Ο Σκουντούφλης και η Γραφούλα: Ανάπτυξη ενός εκπαιδευτικού λογισμικού για την παραγωγή γραπτού λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες» «Ψηφιακές και Διαδικτυακές εφαρμογές στην Εκπαίδευση» «Ο Σκουντούφλης και η Γραφούλα: Ανάπτυξη ενός εκπαιδευτικού λογισμικού για την παραγωγή γραπτού λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες» Στυλιανή

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΠΕ 19 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Ενότητα Προγραµµατισµός στο ηµοτικό (Ε και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Α. Βρακόπουλος 1, Θ.Καρτσιώτης 2 1 Καθηγητής Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Vraa8@sch.gr 2 Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΞΑΝΘΗ 2013, 2 ο ΣΕΚ ΞΑΝΘΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΟΡΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch»

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Εργαστηριακή Εισήγηση «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Σαρημπαλίδης Ιωάννης Καθηγητής Πληροφορικής, Γενικό Λύκειο Πεντάπολης johnsaribalidis@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ To προτεινόμενο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση Διαδραστικού Πίνακα στη. Συναρτήσεων - Γραφικών παραστάσεων

Αξιοποίηση Διαδραστικού Πίνακα στη. Συναρτήσεων - Γραφικών παραστάσεων 2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1283 Αξιοποίηση Διαδραστικού πίνακα στη διδασκαλία Συναρτήσεων - Γραφικών παραστάσεων Σ. Παπαδημητρίου Διεύθυνση Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης, ΥΠΔΒΜΘ, sofipapadi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καθηγητής Αθανάσιος Τζιμογιάννης Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015 με θέμα «Science in Technology»

Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015 με θέμα «Science in Technology» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τις ΤΠΕ στην υποχρεωτική εκπαίδευση

Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τις ΤΠΕ στην υποχρεωτική εκπαίδευση «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τις ΤΠΕ στην υποχρεωτική εκπαίδευση Αθανάσιος Τζιμογιάννης Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΜΕ ΤΙΣ «Ι ΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ»

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΜΕ ΤΙΣ «Ι ΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ» ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΜΕ ΤΙΣ «Ι ΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ» ΘΕΜΑ: «ΘΕΛΩ ΝΑ ΣΑΣ ΓΝΩΡΙΣΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΣΑ» ΕΝΤΥΠΟ Β ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΜΕ ΤΙΣ «Ι ΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ» 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14 ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργασία στο Μαθήμα Σχεδίαση Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ (Β ΕΠΙΠΕΔΟΥ) ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕ60/70

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ (Β ΕΠΙΠΕΔΟΥ) ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕ60/70 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ (Β ΕΠΙΠΕΔΟΥ) ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕ60/70 1. Έστω τα ακόλουθα τρία µοντέλα ένταξης των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Ε Δημοτικού

Μαθηματικά Ε Δημοτικού Μαθηματικά Ε Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης 2014 Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα