Ελένη Σελλά - Μάζη. 1. Η έρευνα σχετικά με τους Κειμενικούς παράγοντες και τη Διερμηνεία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελένη Σελλά - Μάζη. 1. Η έρευνα σχετικά με τους Κειμενικούς παράγοντες και τη Διερμηνεία"

Transcript

1 1 «Μετάφραση και Διερμηνεία: Κειμενογλωσσολογικές διαστάσεις της θεωρίας και της διδακτικής της Διερμηνείας», στο Γλώσσης Χάριν, αφιερωματικός τόμος στον καθηγητή Γεώργιο Μπαμπινιώτη, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2008, σσ Ελένη Σελλά - Μάζη Abstract This paper investigates Interpreting under the light of Text linguistics and textual factors with regard to the theory as well as the praxis of interpreting, aiming at making the best possible use of its findings in teaching interpreting. Based on studies articulated around Translation and purporting that the process of Interpreting differs greatly from Translation, this paper compares oral to written speech i.e. interpreting to translation as well as simultaneous and consecutive interpreting to translation investigating throughout the role played by textual factors, namely cohesion and coherence, in the successful or not completion of the praxis of interpreting. To better serve our purpose, we shall look into various studies during the last fifteen years that combine the factors of textuality with interpretation theory. Our focus is on studying the way the researchers of the praxis of interpreting deal with the findings of Text linguistics. Moreover, this paper takes into account certain approaches that refer to issues of textuality only indirectly, in order to elaborate exhaustively all possible, even untold, utilisation of the findings of Text linguistics in Interpreting. Our effort aims at outlining the possibilities to apply Text linguistics to Interpreting and at suggesting reasons for the researchers indifference or negative stance towards the approach in question. 1. Η έρευνα σχετικά με τους Κειμενικούς παράγοντες και τη Διερμηνεία Κατωτέρω θα διατρέξουμε τις μελέτες που συζευγνύουν παράγοντες κειμενικότητας με διερμηνευτική πράξη, με σκοπό να εντοπίσουμε τη συμβολή της κειμενογλωσσολογικής προσέγγισης τόσο στη θεωρία όσο και τη διδακτική της

2 2 Διερμηνείας. Μέλημά μας, η εξέταση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουν οι ερευνητές της διερμηνευτικής διαδικασίας τα πορίσματα της κειμενογλωσσολογίας από το 1990 οπότε πρωτοδημοσιεύεται σχετική μελέτη από την Bühler μέχρι σήμερα, και συγκεκριμένα μέχρι το 2005, οπότε το περιοδικό ΜΕΤΑ, στον 50 ο τεύχος του, αριθμ, 2, Απρίλιος 2005, περιλαμβάνει ειδικό αφιέρωμα στη διερμηνεία με τίτλο «Processus et cheminements en traduction et interprétation». Στην εξέτασή μας συγκαταλέγουμε και τις προσεγγίσεις εκείνες οι οποίες εμμέσως αναφέρονται σε θέματα κειμενικότητας, και τούτο προκειμένου να εξαντλήσουμε κάθε πιθανή, έστω και μη ομολογούμενη, αξιοποίηση των πορισμάτων της κειμενογλωσσολογίας στη διερμηνεία, προσπαθώντας αφενός μεν να περιχαρακώσουμε τις δυνατότητες εφαρμογής της κειμενογλωσσολογικής προσέγγισης στη διερμηνεία και αφετέρου να ερμηνεύσουμε την αδιάφορη έως αρνητική στάση των ερευνητών έναντι της εν λόγω προσέγγισης. Παρότι από τα μέσα της δεκαετίας του 80 και εξής 1 δόθηκε μεγάλη βαρύτητα στη συνάρτηση διερμηνείας και προφορικού λόγου (ως «discourse/discourse»), οι «δυτικές» (με πρωτοπόρο τη Θεωρία του Νοήματος των Seleskovitch και Lederer, 1 η εκδ.1984/1986) αντιμετωπίζουν τον προφορικό λόγο ως αντίποδα του γραπτού, 2 προσδίδοντας «θετικό πρόσημο» στον προφορικό λόγο ως κατάλληλο προς απολεξικοποίηση και «αρνητικό» στον γραπτό ως επιρρεπή στη μετακωδικοποίηση. 3 Η Bühler (1988 κ.ε.) συσχετίζει, για πρώτη φορά, κατά τη γνώμη μας, το σύνολο των παραγόντων κειμενικότητας με τη διερμηνευτική διαδικασία, αφενός 1 Πρώτη η Seleskovitch (1968 κ.ε.), βασιζόμενη στην εξαιρετική εμπειρία της ως διερμηνέας συνεδρίων, προτείνει μια (δι)ερμηνευτικού τύπου θεωρητική προσέγγιση της διερμηνείας, τη Θεωρία του Νοήματος (la théorie du Sens), η οποία αντιδιαστέλλεται επιμόνως από τις τότε προσεγγίσεις της μετάφρασης τις βασιζόμενες στη συγκριτική μελέτη των γλωσσών (discours έναντι langue ). 2 Η C. Wadensjö (1998) Interpreting as Interaction, Longman, London, παρέχει μια συνοπτική αναδρομή στις ερευνητικές τάσεις της Θεωρίας της Διερμηνείας από τη δεκαετία του 80 και εξής αποδεικνύοντας ότι και η Διερμηνεία, όπως και η Μετάφραση, απαιτούν διεπιστημονική θεώρηση (ibid: 32-33). Σύμφωνα με τη συγγραφέα, η θεωρία του Νοήματος είναι μια «μονοδιάστατη» θεώρηση της διερμηνείας δεδομένου ότι αντικατοπτρίζει τις απαιτήσεις, τις αρχές και τη στρατηγική αποκλειστικά και μόνον της διερμηνείας συνεδρίων, και όχι όλων των ειδών διερμηνείας, όπως, λ.χ., της επάλληλης. Στην εν λόγω θεωρία οι «ομιλητές» είναι εξειδικευμένοι επιστήμονες συνήθως, που εκφωνούν λόγους σε γραπτή επεξεργασμένη μορφή, οι, δε, «ακροατές» άνθρωποι με κοινά ενδιαφέροντα και γνώσεις οι οποίοι έχουν τη θέληση να κατανοήσουν αλλήλους, στον ανώτερο δυνατό βαθμό. Τα δεδομένα, όμως, αυτά δεν ισχύουν για άλλες μορφές διερμηνείας, όπως αυτής των δικαστηρίων ή των νοσοκομείων ή άλλων υβριδικών μορφών επικοινωνίας, όπου ο διερμηνέας λειτουργεί τόσο σε διαδραστικό όσο και κοινωνιογλωσσολογικό επίπεδο, επίπεδα τα οποία φέρουν στο φως διαπολιτισμικά ζητήματα σχετικά με τις εκάστοτε επικοινωνιακές συνθήκες οι οποίες, με τη σειρά τους, ποικίλλουν ανάλογα με την επαγγελματική, γλωσσική, εθνική ή άλλη κοινότητα στην οποία ανήκουν οι εμπλεκόμενοι συνομιλητές (Wadensjö, 1998: XV). 3 Έτσι εξηγείται και η τάση των θεωρητικών της Θεωρίας του Νοήματος να παρεμβαίνουν στην προσέγγιση της Μετάφρασης με όρους διερμηνευτικούς.

3 3 εξετάζοντας σε αντιπαράθεση προφορικό με γραπτό λόγο 4, και αφετέρου, περιχαρακώνοντας τα όρια της προφορικότητας δίνοντάς της ταυτόχρονα την απαραίτητη θεωρητική υπόσταση ούτως ώστε να είναι εφικτή, πάνω στον ίδιο άξονα, η περαιτέρω ενδελεχής εξέταση της διαδικασίας της διερμηνείας. Κατά, δε, τον Pöchhacker, 2005, 685, ήδη από τη δεκαετία του 80 κ. η κειμενογλωσσολογική προσέγγιση των Dressler και de Beaugrande, και συγκεκριμένα οι έννοιες συνοχή, συνεκτικότητα και διακειμενικότητα, επηρέασαν την έρευνα σχετικά με τη φύση της διερμηνευτικής διαδικασίας (interpreting process), χωρίς, όμως, δεσμευτικά μέχρι στιγμής αποτελέσματα Η έννοια, πάντως, του κειμένου ως «επικοινωνιακού γεγονότος» (discourse) έδρασε θετικά προς την εξέταση της διερμηνείας ως επικοινωνιακής διαδικασίας. Απόδειξη αυτού, οι Hatim και Mason οι οποίοι, μερικά χρόνια αργότερα (1997), πραγματεύονται σε βάθος τη σχέση συγκεκριμένων κειμενικών παραγόντων και διερμηνευτικής διαδικασίας, πράξης και διδακτικής (αφού, προηγουμένως (1990, 1997) εφαρμόσουν τα πορίσματα της κειμενογλωσσολογικής ανάλυσης στα μεταφραστικά πράγματα). Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο και στις γνωσιακού τύπου προσεγγίσεις της διερμηνευτικής διαδικασίας, όπως του Gile (2005: 716), ο οποίος, μεταξύ των διεπιστημονικών προσεγγίσεων συγκαταλέγει την πραγματολογία, όχι, όμως, και την κειμενογλωσσολογία/ανάλυση συνομιλίας. Επιπλέον, στις μελέτες του Gile (1995, 2005), και κυρίως στην περιγραφή των τακτικών κατανόησης ενός κειμένου, αναφέρονται μεν, ζητήματα απορρέοντα από την ανάλυση συνομιλίας, όπως ζητήματα διαδοχικότητας του λόγου και περικειμένου (context, με την ευρεία έννοια του όρου ως συνδυασμού καταστασιακού περιβάλλοντος και γνωστικού περικειμένου), 5 χωρίς, όμως, να αναφέρεται ο συγγραφέας ρητώς σε αυτήν την προσέγγιση και χωρίς να αξιοποιεί τα πορίσματά της. Μάλιστα, φαίνεται ότι η βάσει περικειμενικής ανάλυσης (context, από στενά κειμενική άποψη -συμφραζόμενα-) προσέγγιση του προς διερμηνεία κειμένου θεωρείται ότι μάλλον παρακωλύει τη διερμηνευτική διαδικασία παρά την διευκολύνει., και τούτο διότι αναμένοντας ο διερμηνέας το επόμενο φραστικό περιβάλλον ώστε να διαμορφώσει νόημα σε σχέση με τα προηγούμενα κινδυνεύει να «υπερφορτίσει» τη βραχυπρόθεσμη μνήμη του και 4 Όσον αφορά τη συσχέτιση Ανάλυσης του λόγου (Discourse Analysis) και Μετάφρασης (υπό την έννοια της Linguistique de la Parole και όχι υπό της Κειμενογλωσσολογίας των Beaugrande και Dressler), πρώτος, κατά τη γνώμη μας, ασχολείται ο Wilss αφιερώνοντας ειδικό κεφάλαιο (1982: ). 5 Για τα διαφορετικά περιεχόμενα του όρου «περικείμενο» βλ. Γεωργακοπούλου, Α. και Γούτσος, Δ., 1999, Κείμενο και Επικοινωνία, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σελ. 57 κ.ε.

4 4 να καταλήξει σε αποτυχημένη διερμηνεία. 6 Μόνον στην περίπτωση που οι δύο εμπλεκόμενες γλώσσες διίστανται κατά πολύ τυπολογικώς και κινδυνεύει, ως εκ τούτου, ο διερμηνέας να μην προλάβει το επερχόμενο μήνυμα, αναγνωρίζει ο Gile (1995: 196) τη χρησιμότητα της νοηματικής κατάτμησης του λόγου - με τη βοήθεια δεικτών συνοχής και συνεκτικότητας-, η οποία θα τον βοηθήσει, ως τακτική πρόληψης, να επαναδιατυπώσει το νόημα στηριζόμενος στη λογική συνέχεια και συνέπεια της διασύνδεσης των ιδεών του κειμένου. Επίσης, στη φάση της επαναδιατύπωσης κατά τη διαδοχική διερμηνεία ο Gile (1995: 205) θεωρεί ότι θα μπορούσε ο διερμηνέας να βοηθηθεί από τη σημείωση των δεικτών λογικής διασύνδεσης των ιδεών (logical links), αν και ακόμη και αυτή καθαυτή τη λήψη σημειώσεων θεωρείται επίφοβη, στην περίπτωση που ο διερμηνέας αφοσιώνεται περισσότερο στο τι θα συγκρατήσει στις σημειώσεις του από το τι προσλαμβάνει και κατανοεί. Ενδιαφέρον, τέλος, έχει η άποψη του Gile για τις σχέσεις Διερμηνείας και Μετάφρασης, δεδομένου ότι θεωρεί πως όλες οι τακτικές που χρησιμοποιεί ο διερμηνέας, και κυρίως η τακτική της αναδόμησης των πληροφοριών του κειμένου με τη βοήθεια του περικειμένου, εφαρμόζονται και στη μετάφραση με τη διαφορά ότι στη διερμηνεία παρεμβάλλεται η χρονική πίεση η οποία έχει επιπτώσεις στην ικανότητα επεξεργασίας του διερμηνέα. 7 Επιστρέφοντας στην Bühler (1990), διαπιστώνουμε ότι η εφαρμογή των παραγόντων οι οποίοι καθορίζουν την κειμενικότητα ενός κειμένου μπορούν κάλλιστα να διαφωτίσουν τον τρόπο με τον οποίο επεξεργάζεται το κείμενό του ένας διερμηνέας, καθώς και ότι η ανάλυση διερμηνευμάτων (επαγγελματιών εκπαιδευόμενων διερμηνέων) με σημείο αναφοράς τους κειμενικούς παράγοντες θα μπορούσε να συνδράμει στην εκπαίδευση των διερμηνέων. Η πυκνότητα στην παρουσίαση της πληροφορίας συνιστά την οφθαλμοφανέστερη διαφορά μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου, και ως, εκ τούτου, μεταξύ μετάφρασης και διερμηνείας, αντιστοίχως. Αυτή ακριβώς η πυκνότητα στην πληροφόρηση μας οδηγεί στην έννοια της πληροφορητικότητας (informativity), έναν από τους επτά παράγοντες κειμενικότητας των de Beaugrande 6 Reconstruction from the context can therefore not be considered a high-priority tactic, Gile, 1995, Να σημειώσουμε, εδώ, με τη σειρά μας, ότι ο Gile (1995: 207), σε αντιδιαστολή με τη θεωρία του Νοήματος, και παρά την επιχειρούμενη στο έργο του ταύτιση τακτικών μετάφρασης και διερμηνείας, εφιστά την προσοχή μας στην παιδαγωγική χρησιμότητα όλων αυτών των τακτικών που αποβλέπουν στη διαμόρφωση ενός «αποτελεσματικού» διερμηνέα, οι οποίες, όμως, εάν διδαχθούν από νωρίς στους εκπαιδευόμενους μεταφραστές μπορεί να τους εγκλωβίσουν στο νόμο της Ήσσονος Προσπαθείας.

5 5 και Dressler, ο οποίος φαίνεται να έχει μεγάλη βαρύτητα στην πρόσληψη των προς διερμηνεία κειμένων, γι αυτό και προτάσσεται από την Bühler. Η πληροφορητικότητα, ποιοτικός δείκτης της δόμησης του κειμένου, εξετάζει το βαθμό που τα κειμενικά στοιχεία είναι αναμενόμενα ή όχι, γνωστά ή άγνωστα (Beaugrande και Dressler, 1981: 8-9). Δεδομένου ότι τα υψηλής πληροφορητικότητας κείμενα, πλούσια σε μη αναμενόμενα στοιχεία, είναι και περισσότερο απαιτητικά, θα πρέπει ο ομιλητής να είναι προσεκτικός ώστε να μην εξαντλείται η αναλυτική ικανότητα του δέκτη/διερμηνέα, πράγμα που συμβαίνει με τα κείμενα τα οποία είναι γραπτώς προετοιμασμένα και αναγιγνώσκονται με καταπληκτική ταχύτητα στη συνεδριακή αίθουσα, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η επικοινωνία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, μεταξύ διερμηνέα και ομιλητή. Η πληροφορητικότητα, ως παράγοντας κειμενικότητας, αφορά, ως εκ τούτου, και τον διερμηνέα ο οποίος πρέπει, ως αποδέκτης κειμένων, να είναι προετοιμασμένος και εξοικειωμένος με τη θεματολογία του συνεδρίου και τη σχετική ορολογία ώστε να είναι σε θέση να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις αυτής. 8 Επιπλέον, τα κείμενα των συνεδρίων διαφέρουν μεταξύ τους -αντιμετωπίζει κανείς ποικιλία κειμένων, από απροετοίμαστα, αυθόρμητα, προφορικά κείμενα έως γραπτά, επεξεργασμένα, προς ανάγνωση κείμενα. Συνεπάγεται, ως εκ τούτου, ότι ο διερμηνέας οφείλει να μεταπηδά από τον έναν τρόπο δόμησης κειμένου στον άλλον, και εκεί, κυρίως, δημιουργούνται τα μεγαλύτερα προβλήματα, διότι αναγκάζεται, λόγω της προφορικής φύσης της δραστηριότητάς του, να έλθει σε ρήξη με τις δομές του πρωτοτύπου, όταν αυτό χαρακτηρίζεται από στοιχεία του γραπτού, επεξεργασμένου λόγου. Προκειμένου να υπερπηδηθούν τα εμπόδια αυτά ο διερμηνέας αναπτύσσει διάφορες στρατηγικές αποσύνθεσης του κειμένου, όπως η 8 Εξαιρετικά σημαντική είναι η συμβολή της «ανατολικής» σχολής διερμηνευτικής προσέγγισης (που αναπτύχθηκε στην πρώην Σοβιετική Ένωση), με εκπρόσωπο τον Chernov (1973, 1985) καθώς και της Kirchhoff (1976) από το πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης (Stenzl 1989: 25). Η εν λόγω προσέγγιση συνδυάζει, κατά την Stenzl (1989) πορίσματα της ψυχογλωσσολογίας και της θεωρίας κατανόησης και παραγωγής κειμένων των Kintsch και van Dijk (1978 στο Stenzl 1989) και βασίζεται στην προϋποτιθέμενη για την κατανόηση ενός κειμένου ενεργό συμμετοχή του αποδέκτη αυτού. Βασιζόμενοι στο γεγονός, λοιπόν, ότι ο διερμηνέας λειτουργεί πρωτίστως ως αποδέκτης του κειμένου του ομιλητή του, ανέπτυξαν ο μεν Chernov την αρχή της «υποκειμενικής περισσολογίας» πληροφόρησης ενός κειμένου (subjective redundancy) δίνοντας βαρύτητα στην έννοια της πρoβλεψιμότητας (prediction) και της πρόληψης (anticipation) του προς διερμηνεία μηνύματος, η δε Kirchhoff την αρχή του «υποκειμενικού πληροφοριακού περιεχομένου» ενός κειμένου (subjective information content), έννοιες οι οποίες παραπέμπουν σαφώς στο σημερινή έννοια της «πληροφορητικότητας».

6 6 παράφραση, η περίληψη, η απαλοιφή, η προσθήκη, συντακτική απλοποίηση (Ine Mary Van Dam, 1989: 171, Taylor, 1989: 181, Riccardi, 2005: 765), πράγμα που σημαίνει ότι το διερμήνευμα διαφέρει κατά πολύ, ως προς τον τρόπο δόμησής του, από το γραπτό πρωτότυπο. 9 Γενικότερα, όμως, κάτι το οποίο, σημείωσε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 90 η Bühler (1990: 538) και το οποίο σχετίζεται και με τον τρόπο δόμησης των κειμένων είναι η απουσία τυπολογικής συγκέντρωσης και ταξινόμησης των κειμένων με τα οποία συνήθως ασχολείται ο διερμηνέας συνεδρίων. Μία τέτοια μελέτη θα κατέληγε στην τυπολογία των προς διερμηνεία κειμένων, πράγμα που θα έδινε περιεχόμενο στον παράγοντα διακειμενικότητα (intertextuallity), βάσει της οποίας ο δέκτης είναι σε θέση να προσλάβει κείμενα για την κατανόηση των οποίων χρησιμοποιεί την ήδη κατακτημένη γνώση συναφών κειμένων (Beaugrande και Dressler, 1981: 10). Παρά την ανωτέρω σημειωθείσα έλλειψη, η οποία δεν έχει, σύμφωνα με όσα γνωρίζω, ακόμη πληρωθεί, οι Hatim και Mason (1997: 40) αναφέρονται εκτενώς στον παράγοντα διακειμενικότητα, θεωρώντας τα κείμενα ως σημεία (Signs) και τα διαφορετικά είδη και γένη κειμένων ως διαφορετικούς τρόπους σημείωσης της πραγματικότητας. Σημειωτέον ότι τα συμπεράσματα τα οποία εξάγουμε βάσει της διακειμενικότητας βασίζονται τόσο στα κοινωνικοπολιτιστικά δεδομένα μιας συγκεκριμένης γλωσσικής κοινότητας όσο και στις κοινωνικοκειμενικές πρακτικές των μελών της (και χρηστών των κειμένων) (ibid: 18). Το περιεχόμενο, δε, ενός εκάστου είδους κειμένου ερμηνεύεται ανάλογα με την προθετικότητά του (ibid: 57). Ακόμη, σημαντική είναι η συμβολή της Bühler στη διασύνδεση χαρακτηριστικών -μη ρηματικών- γνωρισμάτων του προφορικού λόγου με τον κειμενικό παράγοντα συνοχή. Είναι γεγονός ότι η συνοχή, υπό την επήρεια του γραπτού λόγου, σχετίζεται μόνον με τις επιφανειακές συντακτικές δομές του λόγου, τις συνδεόμενες αμοιβαίως σε μια ακολουθία, στην περίπτωση, όμως, της Διερμηνείας, χάρις στις επικοινωνιακές συνθήκες εντός των οποίων λαμβάνει χώρα αυτό το επικοινωνιακού γεγονός, η έννοια της συνοχής προσλαμβάνει ευρύτερο περιεχόμενο. 9 Επίσης, όσον αφορά την κατηγοριοποίηση των πληροφοριών ενός κειμένου σε «πρωτεύουσες» (Primary Information) και «δευτερεύουσες» πληροφορίες (Secondary Information), καθώς και για τη διαφορετική επεξεργασία αυτών -σε θέματα «πιστότητας»- τόσο από τους μεταφραστές όσο και από τους διερμηνείς, βλ. την γνωσιακού προσανατολισμού προσέγγιση του D. Gile, 1995: 57, 65.

7 7 Μη ρηματικά και παραγλωσσικά (μη φωνητικά) στοιχεία, χαρακτηριστικά αποκλειστικώς του προφορικού λόγου αντικαθιστούν περίπλοκες συντακτικές σχέσεις του γραπτού λόγου και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αναγνωριστικά στοιχεία για την πρόσληψη του μηνύματος (για την περίπτωση, βεβαίως, αβίαστου προφορικού λόγου και όχι ανάγνωσης γραπτών κειμένων, περίπτωση που σήμερα συνιστά και την πλειοψηφία των προς διερμηνεία κειμένων). Ο ρυθμός, η επιτόνιση, η αυξομείωση στην ένταση της φωνής, οι εναλλαγές στη χροιά της φωνής, οι παύσεις, ο χρονικός συσχετισμός περιεχομένου του μηνύματος και εκφώνησης αυτού και άλλα συναφή υπερτεμαχιακά στοιχεία εξυπηρετούν, εκτός από την αποσαφήνιση καθαρά συντακτικών σχέσεων και άλλους επικοινωνιακούς στόχους. Θεωρείται, δε, ότι ο διερμηνέας αξιοποιεί αυτόν το ρυθμικό χαρακτήρα του προφορικού λόγου ακολουθώντας τον ομιλητή του στην οργάνωση του λόγου του και, έτσι, είναι σε θέση να εξαγάγει νοηματικές μονάδες οι οποίες μπορεί να θεωρηθούν διερμηνευτικές μονάδες (Bühler, 1990: 539). Επιπροσθέτως, οι διερμηνείς χρησιμοποιούν και παραγλωσσικά στοιχεία, σημεία, δηλαδή, που προσλαμβάνουν μέσω του οπτικού, όχι του ακουστικού, επικοινωνιακού διαύλου, όπως οι εκφράσεις του προσώπου, οι κινήσεις των χεριών και των δακτύλων, της κεφαλής, η κατεύθυνση του βλέμματος και γενικότερα η συνολική παρουσία, τα οποία αναιρούν ή επιβεβαιώνουν τα λεγόμενα του ομιλητή, εμπλουτίζοντας, έτσι, την πρόσληψη του μηνύματος. Σημειωτέον ότι του αυτού τύπου στοιχεία, προερχόμενα, όμως, αυτή τη φορά από το κοινό του διερμηνέα είναι ενδεικτικά και του διερμηνευτικού αποτελέσματος, καθώς καθιστούν δυνατή την επικοινωνία μεταξύ διερμηνέα και αποδεκτών αυτού. 10 Όσον αφορά την «κλασική» έννοια της συνοχής σε επίπεδο φράσης/πρότασης ή σε μεγαλύτερα τεμάχια λόγου, πρέπει να πούμε ότι μεταξύ των πολυάριθμων μελετών σχετικά με τη διερμηνεία, ελάχιστες είναι αυτές που ασχολούνται με θέματα συνοχής, και όταν γίνεται αναφορά στους συνοχικούς δείκτες, αυτό γίνεται ή σε συνδυασμό με τον παράγοντα της συνεκτικότητας ή σε συνδυασμό με συγκεκριμένο ζεύγος γλωσσών -παρά το ότι τα θεωρητικά μοντέλα όπως αυτό των Seleskovitch και Lederer αρνούνται την ανάγκη εξειδίκευσης της έρευνας ανά ζεύγος γλωσσών- (Ιn- Kioung Ahn, 2005, Gerzymisch-Arbogast, 2000, Pöchhacker, 1993, Schlesinger, 1995, Kusztor 2000) ή συγκαταλέγονται - ως εξαίρεση- μεταξύ των 10 Η σχέση μεταξύ μη ρηματικής επικοινωνίας και διερμηνείας έχει μελετηθεί εκτενώς από την Βühler (1990: 540).

8 8 χρησιμοποιούμενων από τον διερμηνέα τακτικών επαναδιατύπωσης, και συγκεκριμένα της τακτικής της «προσθήκης/addition» (Riccardi, 2005:765). Να συμπληρώσουμε, επίσης, ότι το γραπτό όσο και το προφορικό κείμενο, αμφότερα ως μορφές κοινωνικής σύμβασης, χρησιμοποιούνται σε διαφορετικές συνθήκες επικοινωνίας και για διαφορετικούς σκοπούς. Εκτός αυτού, το επίπεδο λόγου ή καταστασιακό ιδίωμα (register) και το ύφος ενός προφορικού κειμένου ποικίλλουν ανάλογα με το είδος κειμένου και τις συνθήκες πραγμάτωσής του και συσχετίζονται με ιδιαίτερους πολιτιστικούς παράγοντες οι οποίοι καθορίζονται από μία έκαστη γλωσσική κοινότητα (βλ. και κατωτέρω περί προθετικότητας). Η επικοινωνιακή, τώρα, λειτουργία ενός κειμένου υπηρετείται κυρίως από τους κειμενικούς παράγοντες της συνεκτικότητας (coherence), της καταστασιακότητας (situationality), της προθετικότητας (intentionality) και της αποδεκτότητας (acceptability). Η συνεκτικότητα αφορά τον ή τους τρόπους με τους οποίους τα στοιχεία του κειμενικού κόσμου, τα σχήματα, δηλαδή, των εννοιών και των σχέσεων που υπόκεινται του επιφανειακού κειμένου, συναρμόζονται μεταξύ τους (Beaugrande και Dressler,1981: 4). Η συνεκτικότητα του κειμένου-αφίξεως συνιστά το κυριότερο, θα λέγαμε, μέλημα του διερμηνέα και το σημαντικότερο χάρισμα ενός επιτυχούς διερμηνεύματος (Bühler, 1990: 540). Αξίζει να σημειώσει κανείς, δε, ότι οι σχέσεις που διέπουν τις έννοιες ενός κειμένου δεν είναι πάντα σαφείς και έκδηλες και ότι οι αποδέκτες αναλαμβάνουν να τις αποκαταστήσουν βασιζόμενοι στις γνώσεις που αποκομίζουν από το ίδιο το κείμενο, στις αποθηκευμένες εγκυκλοπαιδικές τους γνώσεις καθώς και στη γνώση της θεματολογίας και του είδους του κειμένου (Lederer, 1994: 32-42), πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και μια απλή παράθεση γεγονότων ή καταστάσεων μπορεί να ενεργοποιήσει νοητικές διεργασίας οι οποίες είτε δημιουργούν είτε αποκαθιστούν τις μεταξύ των κειμενικών στοιχείων σχέσεις. Η δυνατότητα αυτή είναι κεφαλαιώδους σημασίας τόσο για τον διερμηνέα όσο και για τον ακροατή του, δεδομένου ότι και ο ίδιος, ως ακροατής του ομιλητή του, βρίσκεται πολλάκις στην ανάγκη να θέσει σε λειτουργία τον ανωτέρω μηχανισμό, αλλά και οι ακροατές του ενεργούν παρομοίως όταν ο ίδιος αναγκάζεται, λόγω έλλειψης χρόνου, να παραγάγει ασύνδετα μεταξύ τους τεμάχια πληροφοριών (βλ. κατωτέρω περί προθετικότητας και αποδεκτότητας) Άλλωστε, ένα κείμενο αποκτά νόημα μόνον εφόσον διαδράσουν οι ανωτέρω γνώσεις. Επειδή, όμως, ένας έκαστος χρήστης

9 9 διαφοροποιείται ως προς την νοητική επεξεργασία του κειμένου, συνεπάγεται ότι έχουμε και ελαφρώς διαφοροποιημένα νοήματα. Σημειωτέον ότι οι έννοιες συνοχή και συνεκτικότητα, δεν διαφοροποιούνταν σαφώς στο παρελθόν, ορισμένοι, δε, μελετητές συνεχίζουν να «ανθίστανται» στη διαφοροποίηση αυτή θεωρώντας ότι οι δύο έννοιες θα μπορούσαν να συγχωνευθούν στην οντότητα «συνεκτικότητα» (In-Kioung-Ahn 2005: 698 κ.ε.), με το αιτιολογικό ότι υπάρχει εξαιρετικά στενή σχέση μεταξύ εξωτερικευμένων (μορφολογικών/ συντακτικών) και εσωτερικευμένων/υπονοουμένων (σημασιολογικών/γνωσιακών) μορφών συνεκτικότητας. 11 Φαίνεται ότι η αντίληψη αυτή έχει βρει απόλυτη δικαίωση στη διερμηνεία. δεδομένου ότι κατά τη διερμηνευτική προσπάθεια τόσο η καταδηλούμενη όσο και η υποδηλούμενη συνεκτικότητα αλληλοτροφοδοτούνται και παίζουν πρωταρχικό ρόλο όχι τόσο στην κατανόηση του πρωτοτύπου όσο στην απόδοση ενός συνεκτικού διερμηνεύματος 12. Παρά το ενδιαφέρον, όμως, που έχει η συνεκτικότητα για τη διερμηνεία, λίγες στον αριθμό έρευνες αφιερώνονται στο ζήτημα αυτό (Gerzymisch-Arbogast 2000, In-Kyoung-Ahn 2005: 699), όταν, δε, αυτό συμβαίνει, η συνεκτικότητα συνδέεται άμεσα με το «περικείμενο/context» και τις αντίστοιχες ικανότητες «περικειμενοποίησης» (contextualization abilities) που πρέπει να αναπτύξουν οι εκπαιδευόμενοι διερμηνείς (Kremer 2005: 787). Σημειωτέον ότι ακόμη και στις γνωσιακού τύπου προσεγγίσεις της Διερμηνείας, όπως αυτή του Gile (1995, 2005), λαμβάνεται σοβαρά υπόψη το περιεχόμενο της «συνεκτικότητας». Στην περίπτωση, όμως, αυτή, αφενός μεν δεν κατονομάζεται ως παράγων κειμενικότητας, αφετέρου, δε, όπως και στις προηγούμενες έρευνες, υπερτονίζεται η μία από τις τρεις συνιστώσες της συνεκτικότητας, η εξωγλωσσική γνώση (extralinguistic knowledge), η αποθηκευμένη, δηλαδή, εγκυκλοπαιδική γνώση του κόσμου, η οποία, επιπλέον, σε θέματα κατανόησης του προς διερμηνεία κειμένου συναρτάται άμεσα με την έννοια της καταστασιακότητας (Gile 1995: 85). Αποτέλεσμα της αντιμετώπισης αυτής συνοχής και συνεκτικότητας είναι να βασίζεται η μεθοδολογία της εκπαίδευσης των διερμηνέων μάλλον στα πορίσματα της γνωσιακής ψυχολογίας παρά σε εκείνα της κειμενογλωσσολογίας Για το ίδιο θέμα βλ. και Κουτσουλέλου - Μίχου, Σ., Η γλώσσα της διαφήμισης: Αθήνα: Gutenberg, σελ Από σχετικές, δε, μελέτες αποδεικνύεται ότι το διερμήνευμα μπορεί να είναι συνεκτικότερο από το κείμενο-πηγή, εφόσον συνδέει πολύ σαφέστερα τις έννοιες του κειμένου μεταξύ τους (Kusztor 2000). 13 Σύμφωνα με τον In-Kyoung-Ahn (2005: 700) αιτία της στάσης αυτής δεν είναι μόνον το ότι η γνωσιακή ψυχολογία έχει το προβάδισμα στη θεωρία της διερμηνείας, αλλά επίσης το γεγονός ότι η έννοια της συνεκτικότητας αντιστέκεται, θα λέγαμε, σε μια αναλυτική και συστηματική προσέγγι.ση.

10 10 Στο ίδιο μήκος κύματος κινούμενοι με την Bühler, και παρά την ανωτέρω περιγραφείσα αρνητική «περιρρέουσα ατμόσφαιρα», οι Hatim και Mason (1997: 42, 54-57, 61-77, Hatim, 2001, 111 κ.ε.), αφιερώνουν ειδικά κεφάλαια στις έρευνές τους σχετικά με την πράξη και τη διδακτική της διερμηνείας σε θέματα κειμενικότητας. Διακρίνουν μεταξύ των ειδικών απαιτήσεων ταυτόχρονης, διαδοχικής και επάλληλης (liaison) διερμηνείας και επισημαίνουν το ειδικό βάρος που έχει για τη διεργασία της ταυτόχρονης διερμηνείας η κειμενική υφή (text texture), και συγκεκριμένα, οι μηχανισμοί συνοχής του κειμένου και η λειτουργική προοπτική της πρότασης, η οργάνωσή της, δηλαδή, σε θέμα (thème) και ρήμα (rhème), όπου το ρήμα, ως φορέας της άγνωστης πληροφορίας επιβαρύνει τη βραχυπρόθεσμη μνήμη του διερμηνέα, εν αντιθέσει προς το θέμα, τον φορέα της γνωστής πληροφορίας, το οποίο λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ προηγούμενων και επόμενων νοημάτων. Όσον, δε, αφορά τη διαδοχική διερμηνεία, εστιάζουν στην έννοια της κειμενικής δόμησης (text structure), στον τρόπο διασύνδεσης, συγκεκριμένα, της κειμενικής υφής και του περικειμένου (context) ώστε να μπορεί να συνάγει τη συνεκτικότητα αυτού, ενώ για την επάλληλη διερμηνεία (liaison) 14 θεωρούν ως κύριους παράγοντες επιτυχίας τη γνώση των ποικίλων πλευρών του περικειμένου (context) και της διάδρασης σε επίπεδο κειμένων, συνομιλιών, τυπολογίας κειμένων, καθώς και κοινωνιοπολιτισμικών και πραγματολογικών δεδομένων, των σημειακών, δηλαδή, συστημάτων καταστασιακότητας τα οποία θα πρέπει να γνωρίζει ο διερμηνέας. Η προσέγγιση των Hatim και Mason δίνει ενδιαφέρουσες προοπτικές στη διδακτική της διερμηνείας. Με γνώμονα την κειμενικότητα των προς διερμηνεία κειμένων, εφιστούν την προσοχή στους διδάσκοντες αφενός μεν στη διαφορετικότητα των συνθηκών επικοινωνίας των διαφόρων μορφών διερμηνείας, και ως εκ τούτου στη διαφορετική κειμενολογική-διερμηνευτική αντιμετώπισή τους, αφετέρου δε στην ποιότητα κειμενικής οργάνωσης των προς διερμηνεία κειμένων. Θεωρούν δε, ότι επειδή ακριβώς όλοι οι ομιλητές δεν εκφωνούν πάντοτε άρτια από πλευράς συνοχής και συνεκτικότητας κείμενα, προβάλλει η αναγκαιότητα μιας κειμενογλωσσολογικής παιδαγωγικής προσέγγισης της διερμηνείας, ώστε οι εκπαιδευόμενοι από μία πλευρά να είναι μεν εξασκημένοι σε συνοχικά και συνεκτικά κείμενα, και από την άλλη να είναι προετοιμασμένοι, χάρις σε αυτή την εξάσκηση, να αντιμετωπίσουν και ελλιπή από πλευράς κειμενικότητας κείμενα (Hatim και Mason, 1997: 54). 14 Επάλληλη διερμηνεία (liaison): μορφή διερμηνείας κατά την οποία δύο αλλόγλωσσοι συνομιλητές επικοινωνούν μέσω διερμηνέως, σε συνθήκες, συνήθως, αβίαστης προφορικής συνομιλίας (διαλόγου, για την ακρίβεια).

11 11 Η καταστασιακότητα αφορά τον παράγοντα εκείνον ο οποίος καθιστά ένα κείμενο συναφές με την επικοινωνιακή κατάσταση (Beaugrande και Dressler,1981, 13), και διευκολύνει τον ακροατή στην απόφασή του για το πιθανότερο δυνατό νόημα. Σε συνθήκες διερμηνείας ο παράγων αυτός είναι εξαιρετικά σημαντικός δεδομένου ότι τα σχήματα που χρησιμοποιεί ο ομιλητής συνδέουν το κείμενό του με τη συγκεκριμένη στιγμή και το συγκεκριμένο περιβάλλον. Εξ ου και η ανάγκη, σύμφωνα με την Bühler (1990: 541), προσομοίωσης καταστάσεων διερμηνείας, ώστε οι εκπαιδευόμενοι να εργάζονται σε πραγματικές ή οιονεί πραγματικές συνθήκες επικοινωνίας, οι οποίες στη διερμηνεία είναι όχι μόνον ιδιαίτερες αλλά και δύσκολες. Είναι γεγονός, δε, ότι στις πλέον πρόσφατες έρευνες η καταστασιακότητα τυγχάνει μεγάλης προσοχής και αποδοχής ως ρυθμιστικού παράγοντα διαμόρφωσης της διερμηνευτικής διαδικασίας και πράξης. Θα έλεγε κανείς ότι έχει υπερκαλύψει τους παράγοντες «συνοχή» και «συνεκτικότητα» καθόσον οι σχετικές δυσκολίες κατά τη διερμηνεία ερμηνεύονται με όρους καταστασιακότητας. Φαίνεται, μάλιστα, ότι κατά την επικοινωνιακή αυτή πράξη καταλύεται αυτή ταύτη η αντικειμενική φύση της κατάστασης (situation), εφόσον, σύμφωνα με τον Pöchhacker (2005: 687), η κατάσταση εξαρτάται από την προοπτική (perspective) των συμμμετεχόντων στην επικοινωνιακή διαδικασία, η οποία προοπτική διαμορφώνεται από το πώς αξιολογείται η συγκεκριμένη επικοινωνία από τους μετέχοντες σε αυτήν. 15 Υπ αυτήν την έννοια, η διερμηνεία (αλλά και η μετάφραση) θεωρείται διαδραστική διαδικασία (process of (inter)action) η οποία εξελίσσεται σε δεδομένο καταστασιακό και κοινωνιοπολιτισμικό περιβάλλον. Κλείνοντας τον κύκλο της συσχέτισης παραγόντων κειμενικότητας και διερμηνευτικής πράξης φθάνουμε στους κύριους πρωταγωνιστές αυτής, στον ομιλητή/πομπό και τον ακροατή/αποδέκτη, με τους οποίους συναρτώνται, αντιστοίχως, οι παράγοντες προθετικότητα και αποδεκτότητα, δύο παράγοντες οι οποίοι ούτε καν εμμέσως, όπως οι προηγούμενοι, έχουν αρκούντως μελετηθεί σε θέματα διερμηνείας. 16 Το κατ εξοχήν μέλημα του ομιλητή στον προφορικό λόγο, το οποίο και εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους, είναι η ανάγκη του να γίνει κατανοητός. Αυτή η ανάγκη εξυπηρετείται κυρίως από δυο άμεσα 15 Κατά τον Pöchhacker οι ομιλητές αξιολογούν την εκάστοτε περίσταση επικοινωνίας αφενός μεν ανάλογα με τη συναισθηματική τους στάση έναντι αυτής, αφετέρου δε ανάλογα με την κοινωνιοπολισμική ταυτότητα αυτών η οποία διαμορφώνει και το γνωσιακό υπόβαθρό τους. 16 Για τις σχέσεις προθετικότητας και αποδεκτότητας στη Μετάφραση, σε συνδυασμό με την Αρχή της Συνεργασιμότητας, βλ. Κωστοπούλου, Γ. και Σαριδάκης Ι. (2003).

12 12 αλληλεξαρτώμενους κειμενικούς παράγοντες: την προθετικότητα, η οποία αφορά την επιδίωξη του δημιουργού ώστε το κείμενό του να χαρακτηρίζεται από συνοχή και συνεκτικότητα και να πληροί τους στόχους του, και την αποδεκτότητα, η οποία αφορά τη στάση του αποδέκτη του κειμένου ώστε τα στοιχεία του κειμένου να συνιστούν ένα συνοχικό και συνεκτικό κείμενο τέτοιο που να είναι σχετικό με αυτόν ή/και χρήσιμο. Εφόσον, λοιπόν, ενδιαφέρεται και ο αποδέκτης για τη σαφήνεια και την προσληψιμότητα του κειμένου, συνεπάγεται ότι μπορεί, όταν το κρίνει απαραίτητο, να επιτρέψει διαταραχές και πλεονασμούς κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας. Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, εάν το καθεστώς αυτό ισχύει για την ενδογλωσσική επικοινωνία, πολλώ μάλλον ισχύει για τη διαγλωσσική. Οι Hatim και Mason (1997: 57) και ο Mason (2001:117), αναφέρονται σε θέματα προθετικότητας, συνδέοντας τη λειτουργία του κειμένου, το ρητορικό σκοπό του (rhetorical purpose) δηλαδή, με τους αποδέκτες (αναγνώστες/ακροατές). Ανάλογα με το ρητορικό σκοπό του κειμένου (να διηγηθεί κάτι, να πείσει για κάτι ή άλλο τι), και σε συνδυασμό με τους διακειμενικούς δείκτες του κειμένου, παραλλάσσει και η διερμηνευτική επιλογή. 17 Όσον αφορά, δε, συγκεκριμένα την επάλληλη διερμηνεία, λόγω της ιδιάζουσας καταστασιακότητας που παρουσιάζει αυτό το είδος διερμηνείας, οι Hatim και Mason (1997: 51) εφιστούν την προσοχή μας στην άμεσα συνυφασμένη με την προθετικότητα του κειμένου έννοια του καταστασιακού ιδιώματος (register) και των συνιστωσών αυτού -πεδίο (field), τόνος (tenor) και τρόπος (mode)-, δεδομένου ότι στην επάλληλη διερμηνεία τα ανωτέρω στοιχεία παίζουν σημαντικό ρόλο στην αποκρυπτογράφηση των διαπροσωπικών σχέσεων των συμμετεχόντων στη συνομιλία-διερμηνεία καθώς και στην αναγνώριση του κοινωνικο-σημειωτικού πλαισίου εντός του οποίου λαμβάνει χώρα το είδος αυτό συνομιλίας-διερμηνείας. Σε συνθήκες διερμηνείας, παρατηρούμε, επίσης, σύμφωνα με την Bühler (1990) όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω περί συνεκτικότητας, ότι οι ακροατές του διερμηνέα είναι αρκετά επιεικείς ως προς το διερμηνευτικό αποτέλεσμα του οποίου οι συνθήκες παραγωγής χαρακτηρίζονται από εγγενείς δυσχέρειες. Αλλά και ο διερμηνέας ως 17 Η διαφάνεια η μη της προθετικότητας επηρεάζει, σύμφωνα με τους συγγραφείς, και το είδος του κειμένου που θα διδαχθεί προς διερμηνεία: σε αρχικό στάδιο διδάσκονται στατικά κείμενα με σαφή προθετικότητα δεδομένου ότι τέτοιου είδους κείμενα εμπεριέχουν σαφώς εκπεφρασμένους τους λοιπούς κειμενικούς παράγοντες. «Στατικού» ή «δυναμικού» τύπου κείμενο, ανάλογα με τη διαβάθμιση της δυσκολίας των κειμένων: τα στατικού τύπου κείμενα είναι έτσι δομημένα ώστε οι προσδοκίες των αποδεκτών λίγο έως πολύ να εκπληρώνονται, ενώ το αντίθετο συμβαίνει με τα «δυναμικά» κείμενα.

13 13 ακροατής αντιμετωπίζει πρώτος έναν ομιλητή, ο οποίος βασιζόμενος στην ανωτέρω θέση, παράγει κείμενα τα οποία χρήζουν μεγάλης βοήθειας από μέρους του ακροατή του, δηλαδή του διερμηνέα: ατέλειες στη φωνητική παραγωγή του λόγου, αβλεψίες ή και λάθη μορφολογικού, συντακτικού και σημασιολογικού τύπου, παρά την ύπαρξη των οποίων ο διερμηνέας οφείλει να διασφαλίσει την επικοινωνία μεταξύ ομιλητή και κοινού 18. Σύμφωνα με την Βühler (1990: 541), αυτή η ιδιάζουσα συμπεριφορά, χαρακτηριστική των συνθηκών επικοινωνίας της διερμηνείας, η οποία διέπεται από τη λεγόμενη «αρχή της χάριτος» (charity principle) τόσο εκ μέρους του διερμηνέα προς τον ομιλητή του όσο και εκ μέρους του ακροατηρίου προς τον διερμηνέα του, θα προσθέταμε. Σημειωτέον ότι η λεγόμενη «αρχή της χάριτος» καθιστά την ικανότητα αυτόματης διόρθωσης (του κειμένου-αφετηρίας) προαπαιτούμενο προσόν για το επάγγελμα του διερμηνέα, και, ως εκ τούτου, πρέπει να διερευνηθεί εις βάθος ώστε να αποτελέσει αντικείμενο της διδακτικής της διερμηνείας. 2. Συμπεράσματα και προοπτικές Ολοκληρώνοντας την επισκόπηση των ερευνών των σχετικών με την κειμενογλωσσολογική προσέγγιση της Διερμηνείας, καταλήγουμε στις εξής διαπιστώσεις: - η κειμενογλωσσολογική προσέγγιση της διερμηνείας αποδεικνύει, από μια διαφορετική οπτική γωνία, ότι η διερμηνευτική διαδικασία αφίσταται της μεταφραστικής. Η ανάλυση ενός κειμένου σε παράγοντες κειμενικότητας μπορεί να είναι η αυτή είτε το κείμενο προορίζεται για διερμηνεία είτε για μετάφραση, στην πράξη, όμως, οι παράγοντες που επηρεάζουν την πρόσληψη και την επαναδιατύπωση των μηνυμάτων του (προς διερμηνεία) κειμένου διαφέρουν (από ένα προς μετάφραση κείμενο). - η διερμηνεία ως επικοινωνιακό γεγονός διακρίνεται από ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία και προσδιορίζουν το ειδικό βάρος που θα έχει ένας έκαστος κειμενικός παράγων ανά κείμενο: 18 Πρέπει να σημειώσουμε, πάντως, ότι, σύμφωνα με μελετητές του προφορικού λόγου, προεξάρχοντος του αμερικανού κοινωνιογλωσσολόγου William Labov (Delisle 1984: 27), φαίνεται να υπερτονίζεται ο αγραμματικός χαρακτήρας της ελεύθερης συζήτησης ενώ στην ουσία αποτελεί μύθο, δεδομένου ότι πολυάριθμες μελέτες έχουν αποδείξει ότι τα πραγματικώς κακοδιατυπωμένα εκφωνήματα, εκείνα τα οποία δεν καλύπτονται από τις συνθήκες επικοινωνίας, είναι ελάχιστα σε σύγκριση με το σύνολο των εκφωνημάτων της συζήτησης (ποσοστό μικρότερο του 2%).

14 14 σημειωτέον, όμως, ότι η πράξη της διερμηνείας διαφέρει τόσο ως προς το είδος του κειμένου -διακρίνοντας σαφώς μεταξύ γραπτών και προφορικών προς διερμηνεία κειμένων, όσο και ως προς το είδος της διερμηνείας -διακρίνοντας σαφώς μεταξύ ταυτόχρονης, διαδοχικής και επάλληλης διερμηνείας. - η θεωρητική έρευνα σχετικά με τη διερμηνευτική πράξη, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ακολουθεί δύο μεγάλους άξονες: α) τον άξονα της θεωρητικοποίησης της διερμηνευτικής εμπειρίας, η οποία κατέληξε στη Θεωρία του Νοήματος και β) τον άξονα της διεπιστημονικής προσέγγισης της διερμηνείας μέσω της ψυχογλωσσολογίας και της γνωσιακής ψυχολογίας η οποία κατέληξε στο Υπόδειγμα των Δοκιμασιών. Θα προσθέταμε και έναν τρίτο, λιγότερο γνωστό άξονα, και αυτόν διεπιστημονικό, της κειμενογλωσσολογικής προσέγγισης, εάν δεν γνωρίζαμε ότι αυτού του είδους η προσέγγιση αντιμετωπίζεται με δυσπιστία από τους ήδη ενασχολούμενους με τη μεταφραστική διαδικασία, κυρίως από τους εκπροσώπους της Θεωρίας του Νοήματος. Πιστεύουμε ότι η «παραδοσιακή», πλέον, αλλά άνευ ουσίας, κατά τη γνώμη μας, αντίθεση μεταξύ γλωσσολογίας και μεταφρασιολογίας, η οποία μεταφράζεται ως αντίθεση «παιδαγωγικής/γλωσσολογικής» - «επαγγελματικής» μετάφρασης αντιστοίχως, μετατίθεται και στα πράγματα της διερμηνείας. Αποτέλεσμα αυτού, η περιθωριοποίηση της κειμενογλωσσολογικής προσέγγισης κυρίως από τους θεωρητικούς τους προερχόμενους από τη διερμηνευτική πράξη. Εξετάζοντας, όμως, προσεκτικότερα τους τομείς ενασχόλησης τόσο της θεωρίας των Seleskovitch και Lederer όσο και της θεωρίας του Gile, ανακαλύπτει κανείς ότι μεταξύ των πραγματευομένων θεμάτων εντοπίζονται και ζητήματα τα οποία καλύπτονται από την κειμενογλωσσολογία. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι χωρίς να το γνωρίζουν, ή καλύτερα, χωρίς να το «αναγνωρίζουν», χρησιμοποιούν την κειμενογλωσσολογική ανάλυση επικεντρωνόμενοι σε τρεις, κυρίως, «εξωκειμενικούς» παράγοντες: α) τον παράγοντα προθετικότητα, ασχολούμενοι, όμως, μόνον με τον εντοπισμό του vouloir-dire του πομπού, δηλαδή, των υποδηλούμενων νοημάτων και των διαλογικών υπονοημάτων, και β) τους παράγοντες πληροφορητικότητα και καταστασιακότητα, μόνον, όμως, όσον αφορά την έννοια του περικειμένου με την ευρεία έννοια του όρου: ως αποθηκευμένης γνώσης για τον κόσμο ή ως γνώσεων σχετικών με το πολιτισμικό περιβάλλον της γλωσσικής κοινότητας στην οποία ανήκει το προς διερμηνεία κείμενο (και ουδόλως με τη στενή έννοια του «συγκειμένου»). Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι ακόμη και όταν οι εν λόγω ερευνητές ασχολούνται με

15 15 ζητήματα που απορρέουν από στις αρχές της κειμενικότητας του λόγου, αυτό γίνεται επιφανειακώς και μερικώς, εφαρμόζεται αποκλειστικά και μόνον προκειμένου να διερευνηθεί η φάση της «κατανόησης», και έχει ως απώτερο στόχο την κατάρτιση και εξάσκηση των εκπαιδευόμενων διερμηνέων ώστε να αποκτήσουν τις απαραίτητες αυτές γνωσιακού τύπου ικανότητες, Σημειωτέον ότι αυτού του τύπου η έρευνα αποβλέπει πρωτευόντως στη διερεύνηση της διερμηνευτικής διαδικασίας και δευτερευόντως στη διδακτική της διερμηνείας. - Διαφορετική προσέγγιση ακολουθούν οι λοιποί ερευνητές -την αποκαλούμενη, μάλλον υποτιμητικώς, «γλωσσολογική» προσέγγιση: στην περίπτωση αυτή οι ερευνητές προσπαθούν να διατηρήσουν διακριτά τα όρια μετάφρασης και διερμηνείας, διαπιστώνοντας, ταυτόχρονα, τις ομοιότητες μεταξύ τους. Η στάση αυτή προσδίδει αυτονομία στη διερμηνεία, χωρίς αυτό να σημαίνει και την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έρευνάς τους στα μεταφραστικά πράγματα, πράγμα που διαπιστώνει κανείς από τη στάση της προηγούμενης τάξης ερευνητών (βλ. και ανωτέρω). Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή διερευνάται το κατά πόσον μπορούν να εφαρμοσθούν οι κειμενικοί παράγοντες όχι μόνον στη θεωρία αλλά και τη διδακτική της διερμηνείας. Άλλοτε εξετάζονται οι παράγοντες κειμενικότητας ένας προς έναν σε συσχέτιση με τη διερμηνευτική πράξη, φέρνοντας στην επιφάνεια ανεξερεύνητες ακόμη περιοχές της διερμηνευτικής πράξης -με δεδομένο τις ιδιαίτερες επικοινωνιακές συνθήκες της διερμηνείας που σχετίζονται άμεσα με τους παράγοντες πληροφορητικότητα, καταστασιακότητα και αποδεκτότητα (Bühler)- και άλλοτε το βάρος δίνεται μόνον σε ορισμένους εξ αυτών, κυρίως στη συνοχή και τη συνεκτικότητα, αλλά και στην προθετικότητα, την αποδεκτότητα και τη διακειμενικότητα (Hatim και Mason, Ιn-Kioung Ahn, Gerzymisch-Arbogast, Pöchhacker, Schlesinger, Kusztor). Σημειωτέον, επίσης, ότι το ενδιαφέρον των ερευνητών αυτή τη φορά εστιάζεται όχι μόνον στη διερμηνευτική διαδικασία αυτή καθεαυτή αλλά και στο διερμηνευτικό προϊόν, με κύριο μέλημα τον εμπλουτισμό της μεθοδολογικής και παιδαγωγικής προσέγγισης της διερμηνείας - Η κειμενογλωσσολογική προσέγγιση της διερμηνείας επιβεβαιώνει (όπως συνέβη και στη μετάφραση) τη διαρκή και συνεπή όχι απλώς αλληλεξάρτηση αλλά διαπλοκή των κειμενικών παραγόντων μεταξύ τους. Σε συνθήκες, δε, διερμηνείας όπου η προφορικότητα του λόγου και η πίεση του χρόνου καταλύουν κάθε δυνατότητα ανάλυσης, ερμηνείας και διαλογισμού, καθίσταται εμφανής η ανάγκη εξοικείωσης των εκπαιδευόμενων διερμηνέων σε θέματα κειμενικότητας του λόγου,

16 16 και κυρίως στην αναγνώριση των παραγόντων συνοχής και των δεικτών που αποκαθιστούν την εννοιολογική συνεκτικότητα του κειμένου. Είναι, πράγματι, απορίας άξιον πώς η πλειοψηφία των ερευνών εστιάζει σε εξωγλωσσσικά θέματα, λ.χ. στην αποθηκευμένη γνώση του κόσμου, παραγνωρίζοντας αυτά καθεαυτά τα γλωσσικά στοιχεία του κειμένου τα οποία συνιστούν τον καμβά επί του οποίου συνυφαίνονται όλα τα υπόλοιπα, εξίσου σημαντικά όλα για την κατανόηση των μηνυμάτων του κειμένου και την επαναδιατύπωση αυτών προς χάριν των αλλογλώσσων ακροατών. Σε μερικές, μάλιστα, περιπτώσεις (βλ. ανωτέρω στον Gile) ο εντοπισμός και η αξιολόγηση των δεικτών συνοχής και συνεκτικότητας θεωρείται ότι μάλλον παρακωλύουν παρά διευκολύνουν τον διερμηνέα συνεδρίων. Πιστεύουμε ότι η απάντηση στο ερώτημα αυτό βρίσκεται στο φόβο της «μετακωδικοποίησης» 19, η οποία, αν και, καθ ομολογίαν των ερευνητών, χρησιμοποιείται, σε μικρά ποσοστά είναι αλήθεια, ως διερμηνευτική (και μεταφραστική) μέθοδος (Seleskovitch και Lederer 1986: 209 κ.ε.), θεωρείται υπεύθυνη, θα λέγαμε, για όλα τα δεινά που επιφέρουν οι ανεπιτυχείς διερμηνευτικές (και μεταφραστικές) προσπάθειες. - Η κειμενογλωσσολογική προσέγγιση, επίσης, φέρνει στο φως ένα γεγονός που ομολογούν όλοι οι εν ενεργεία διερμηνείς, αλλά παραγνωρίζεται από τη σχετική θεωρητική έρευνα, το ότι, δηλαδή, η διερμηνευτική διαδικασία διαφοροποιείται, μερικώς, είναι αλήθεια, ανάλογα με την τυπολογική απόσταση που χωρίζει τα ζεύγη γλωσσών, με τα οποία εργάζεται ο διερμηνέας, με σημαντικές συνέπειες στη συνοχή και τη συνεκτικότητα του διερμηνεύματος και επιπτώσεις στη μεθοδολογία της διδακτικής της διερμηνείας (βλ. συγκεκριμένες μελέτες ανωτέρω) - Ακόμη, η κειμενογλωσσολογική προσέγγιση αναδεικνύει ειδικά ζητήματα, τόσο θεωρητικής όσο και παιδαγωγικής υφής, τα οποία, ενώ η θεωρία τα αντιμετωπίζει ολιστικώς, κατά την πράξη της διερμηνείας συνιστούν ιδιαίτερα επιμέρους προβλήματα: πρόκειται για τη διάκριση μεταξύ προφορικών και γραπτών προς διερμηνεία κειμένων, διάκριση σημαντική δεδομένου ότι, πλέον, στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι διερμηνείς συνεδρίων διερμηνεύουν γραπτά και όχι προφορικά κείμενα, καθώς επίσης και για την διάκριση μεταξύ των ήδη γνωστών ειδών διερμηνείας (ταυτόχρονης και διαδοχικής) και της επάλληλης (liaison). Το τελευταίο αυτό είδος διερμηνείας, καθαρά διαλογικό (σε δικαστήρια, σε νοσοκομεία και άλλες παρόμοιες συνομιλιακές καταστάσεις), τυγχάνει όλο και μεγαλύτερης 19 Σημειωτέον ότι για τη θεωρία του Νοήματος συνώνυμο της μετακωδικοποίησης (transcodage) είναι ο όρος «γλωσσολογική μετάφραση» (traduction linguisrique). Επίσης, γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ των όρων transcodage, traduction littérale και traduction not à mot (Lederer, 1994: 217).

17 17 ερευνητικής προσοχής εσχάτως (Wadensjo), και αυτό δικαίως εφόσον αφενός μεν πρόκειται για είδος διερμηνείας όλο και συχνότερα εμφανιζόμενο, αφετέρου δε διέπεται από διαφορετική μεθοδολογία απ ό,τι τα λοιπά είδη. Αμφότερες οι διακρίσεις -κειμένων και ειδών διερμηνείας- ωφελούνται τα μέγιστα από την κειμενογλωσσολογική προσέγγιση, κυρίως ως προς την παιδαγωγική τους μεθοδολογία, όπως αποδεικνύουν οι Hatim και Mason. - Τέλος, η κειμενογλωσσσολογική προσέγγιση της διερμηνείας πιστεύουμε ότι δεν έχει εξαντλήσει τις δυνατότητές της. Θεωρούμε ότι οι παράγοντες κειμενικότητας θα έπρεπε να αποτελούν αυθύπαρκτο τομέα ερευνών σχετικά με την πράξη, τη θεωρία και τη διδακτική της διερμηνείας: τομέα ο οποίος θα πολλαπλασιάσει τις ήδη υπάρχουσες μελέτες (που στην πλειονότητά τους αφορούν κειμενοκεντρικούς παράγοντες) 20 και θα εγκαινιάσει νέες μελέτες σχετικά με κειμενικούς παράγοντες οι οποίοι μόνον ακροθιγώς μέχρι στιγμής αναφέρονται, όπως οι παράγοντες της πληροφορητικότητας, της προθετικότητας και, κυρίως, της αποδεκτότητας -και αναφερόμαστε κυρίως στους αποδέκτες του διερμηνεύματος (το ακροατήριο) και όχι στον αποδέκτη του ομιλητή (τον διερμηνέα) -, δεδομένης της σπουδαιότητας του ρόλου των ακροατών στην επιτυχή ή μη αποδεκτότητα του κειμένου του διερμηνέα. Με σημείο αναφοράς την Αρχή της Συνεργασιμότητας του Grice (βλ. και ανωτέρω περί της «αρχής της χάριτος» στην Bühler) θα μπορούσαμε να προβούμε σε εμπειρικές παρατηρήσεις προκειμένου να διερευνήσουμε αυτόν τον άκρως σημαντικό για τη διερμηνεία κειμενικό παράγοντα. Εκ της ανωτέρω επισκόπησης, αφενός μεν καθίσταται εμφανές ότι ο τομέας της Κειμενογλωσσολογίας έχει πολλά να προσφέρει στη θεωρητική διερεύνηση της διερμηνευτικής διαδικασίας, αφετέρου δε προβάλλει επιτακτική η ανάγκη διδακτικής εφαρμογής των σχετικών πορισμάτων. Ο γραπτός λόγος έχει μελετηθεί και 20 Η παρούσα μελέτη ολοκληρώνεται με τη μελλοντική παρουσίαση των αποτελεσμάτων μιας έρευνας που έχουμε αναλάβει με στόχο τη βάσει πειράματος διερεύνηση του ρόλου των κειμενικών παραγόντων της συνοχής και της συνεκτικότητας,, τόσο κατά τη φάση πρόσληψης ενός γραπτού προς διερμηνεία κειμένου όσο και κατά τη φάση παραγωγής του διερμηνεύματος αυτού. Βάσει πρωτοτύπου κειμένου συντεταγμένου στην αγγλική εξετάζονται τόσο τα μεταφράσματα όσο και τα διερμηνεύματα αυτού προς την ελληνική (διαδοχικής και ταυτόχρονης διερμηνείας) από φοιτητές της κατεύθυνσης διερμηνείας του ΤΞΓΜΔ του Ιονίου Πανεπιστημίου. Απώτερος στόχος μας η συγκριτική και διασταυρούμενη προσέγγιση των δεδομένων μας - κείμενο προς μετάφραση/κείμενο προς διερμηνεία από τη μία πλευρά, μετάφραση/ταυτόχρονη διερμηνεία/διαδοχική διερμηνεία από την άλλη πλευράκαι η εφαρμογή των πορισμάτων της έρευνας στη διδακτική της διερμηνείας.

18 18 ενδογλωσσικώς και διαγλωσσικώς στο πλαίσιο των μεταφρασιολογικών ερευνών, ο προφορικός λόγος, όμως, ως φορέας του μηνύματος του διερμηνέα, θεωρούμε ότι δεν έχει μελετηθεί επαρκώς. Για τη μελέτη της διερμηνείας, είτε ως διαδικασίας είτε ως προϊόντος, πρέπει να ακολουθηθεί, κατά τη γνώμη μας, εκτός από τις εμπειρικού/ερμηνευτικού και γνωσιακού τύπου προσεγγίσεις, και ένα είδος λειτουργικής, επικοινωνιακής προσέγγισης, καθότι το προς διερμηνεία κείμενο συνιστά επικοινωνιακό συμβάν, και ως τέτοιο μας υπενθυμίζει ότι πολλά καθορίζονται επί τόπου και επί τούτου, ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες επικοινωνίας. Βιβλιογραφία αναφοράς Beaugrande (de) R. A., Dressler, W.U. 1981: Introduction to Text Linguistics. London/New York: Longman. Bühler, H. 1988: Oral Translation: Translating the Spoken Text. In: Bozini,V., Marzolini, M. (eds. ), Linguistica e traduzione, Atti del Seminario di Studi. Premeno (Novata), Villa Bernocchi, settembre, 1987, Milano, Bühler, H. 1990: Orality and Literacy, Theoretical and Didactic Considerations in the Context of Translation Studies. In: Übersetzungswissenschaft, R. Arntz - R. Thome (eds), Tübingen: gnv / Gunter Narr Verlag, Chernov, G. V. 1985: Interpretation Research in the Soviet Union : Results and Prospects. In: Bühler, H. (ed.) Translators and their Position in the Society; Proceedings of the Xth World Congress of FIT, Vienna: Wilhelm Braunmüller. Delisle, J. 1984: L analyse du discours comme méthode de traduction. Ottawa: Editions de l Université d Ottawa. Gerzymisch-Arbogast, H. 2000: Text - bound interpretation, Zum Aufschlussvert der Text-dimension für die Dolmetschforschung. In P.A. Schmitt (ed.) (2000): Paradigmenwechsel in der Translation. Tübingen: Festschrift für Albrecht Neubert zum 70. Geburtstag, Gile D. 1995: Basic Concepts and Models for Interpreter and Translator Training. Amsterdam/Philadelphia: J. Benjamins.

19 19 Gile D. 2005: La recherche sur les processus traductionnels et la formation en interprétation de conférence. Meta, 50, 2, Montréal : Les Presses de l'université de Montréal : Hatim, B. 2001: Teaching and Researching Translation. London: Longman. Hatim, B.& Mason I. 1990: Discourse and the Translator. London/New York: Routledge. Hatim, B.& Mason I. 1997: The Translator as Communicator. London/New York: Routledge. In - Kyoung, A. 2005: Pedagogical Considerations of Perspective Coherence Problems in Simultaneous Interpreting as a Result of Linguistic Structure, Illustrated by German-Korean Examples.. Meta, 50, 2, Montréal : Les Presses de l'université de Montréal : Kirchhoff, Η.1976: Simultaneous Interpreting: Interdependence of Variables in the Interpreting Process, Interpreting Models and Interpreting Strategies. In Pöchhacker, F. & Schlesinger, M. (eds.), The Interpreting Studies Reader, London/New York: Routledge, Kremer, B. 2005: Réflexions d un praticien sur une étape de la formation des interprètes de conférence : approche méthodologique et pédagogique. Meta, 50, 2, Montréal : Les Presses de l'université de Montréal : Kusztor, Μ. 2000: Darstellung von Kohärenz in Original und Verdolmetschung. In S. Kalina, S. Buhl & H. Gerzymisch-Arbogast (eds.), Dolmetschen: Theorie - Praxis - Didaktik - mit ausgewählten Beiträgen der Sarbrücker Symposien. Arbeitsberichte des Advanced Translation Research Center (ATRC) an der Üniversität des Saarlandes, St. Ingbert: Röhrig Univerversitätsverlag, Lederer, M. 1994: La traduction aujourd hui. Le modèle interprétatif. Paris : Hachette. Pöchhacker, F : From Knowledge to Text: Coherence in Simultaneous Interpreting Translation and Knowledge. In Y. Gambier & J. Tommola (eds.) Translation and Knowledge, SCOTT IV, Center for Translation and Interpreting: Univ. of Turku, Pöchhacker, F. 2005: From Operation to Action: Process-Orientation in Interpreting Studies. Meta, 50, 2, Montréal : Les Presses de l'université de Montréal :

20 20 Riccardi, A. 2005: On the Evolution of Interpreting Strategies in Simultaneous Interpreting. Meta, 50, 2, Montréal : Les Presses de l'université de Montréal : Schlensinger, M. 1995: Shifts in Cohesion in Simultaneous Interpreting, The Translator 1 (1), Seleskovitch D. & Lederer, M. 1989: Pédagogie raisonnée de l interprétation. Paris : Didier Erudition. Seleskovitch D.& Lederer, M. 1986: Interpréter pour traduire. Paris : Didier Erudition. Stenzl, C. 1989: From Theory to Practice and from Practice to Theory. In Laura Gran & John Dodds (eds), The Theoretical and Practical Aspects of Teaching Conference Interpretation, Udine: Capanottto Edit., Taylor, C. 1989: Textual Memory and the Teaching of Consecutive Interpretation. In Laura Gran & John Dodds (eds), The Theoretical and Practical Aspects of Teaching Conference Interpretation, Udine: Capanottto Edit, Van Dam, Ine M. 1989: Strategies of Simultaneous Interpretation, In Laura Gran & John Dodds (eds), The Theoretical and Practical Aspects of Teaching Conference Interpretation, Udine: Capanottto Edit, Wadensjo, C. 1998: Interpreting as Interaction. London/New York: Longman. Wilss, W. 1982: The Science of Translation, Problems and Methods. Tübingen. Gunter Narr Verlag. Γεωργακοπούλου. Α. & Γούτσος, Δ. 1999: Κείμενο και επικοινωνία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Κεντρωτής, Γ. 1996: Θεωρία και Πράξη της Μετάφρασης. Αθήνα: Δίαυλος. Κουτσουλέλου.-Μίχου Σ. 1997: Η γλώσσα της διαφήμισης. Αθήνα: Gutenberg. Κωστοπούλου, Γ. 2006: «Η συνεκτικότητα στην προσέγγιση και την κατανόηση των κειμένων: εφαρμογή στη διδακτική της μετάφρασης». Ανακοίνωση υπό δημοσίευση στα Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου (περιοδικό ΜΕΤΑ) με θέμα «La traductologie : une science cognitive», Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας, Κέρκυρα 7-8 Απριλίου (2007, Meta, 52, 1, mars 2007, p.p ) Κωστοπούλου, Γ., Σαριδάκης, Ι.Ε. 2003: «Κειμενογλωσσολογία και Μετάφραση: ο Παράγοντας της Προθετικότητας και η Συμβολή του στη Μεταφραστική Διαδικασία». Πρακτικά του 6ου Διεθνιύς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας,

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #2: Κειμενοκεντρική Προσέγγιση Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Εισαγωγή στα Επιχειρηματικά Σχέδια (Business Plan) Νικόλαος Κωνσταντόπουλος

Γενική Εισαγωγή στα Επιχειρηματικά Σχέδια (Business Plan) Νικόλαος Κωνσταντόπουλος Γενική Εισαγωγή στα Επιχειρηματικά Σχέδια (Business Plan) Νικόλαος Κωνσταντόπουλος Γιατί κατασκευάζεται ένα Επιχειρηματικό Σχέδιο; Μπορούν να προσδιοριστούν 10 διαφορετικοί λόγοι για τη κατασκευή του Επιχειρηματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk (econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk Τοπική προσαρµογή ηλεκτρονικού περιεχοµένου Σήµερα, οι περισσότερες πληροφορίες είναι ψηφιακής φύσεως. Χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

γλωσσικέςεπιλογές λειτουργίες/περικείµενα -Μιαφοράκιένανκαιρό -ΛαέτηςΑθήνας - Συµπληρώστε τα κενά. - Προσοχή, παρακαλώ! Μην αφήνετε - σήµερα φιλοξενούµε τον κύριο Γάτο -Τσουκαλάςόπ. π. σ. 55 - Κεραµεικός,

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της ορολογίας ή η ορολογία της γλώσσας: μία πτυχή της μελέτης και της διδακτικής της γλωσσικής επικοινωνίας

Η γλώσσα της ορολογίας ή η ορολογία της γλώσσας: μία πτυχή της μελέτης και της διδακτικής της γλωσσικής επικοινωνίας Η γλώσσα της ορολογίας ή η ορολογία της γλώσσας: μία πτυχή της μελέτης και της διδακτικής της γλωσσικής επικοινωνίας Μαρία Δημάση, Αν. Καθηγήτρια ΔΠΘ Παρασκευή Σαχινίδου, Υπ. Διδάκτορας, ΔΠΘ Εννοιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

D. Papaspyros, Th.-E. Κrasadaki, Ε. Sella-Μazi

D. Papaspyros, Th.-E. Κrasadaki, Ε. Sella-Μazi ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ Δ. Παπασπύρος, Θ.-Ε. Κρασαδάκη, Ε. Σελλά-Μάζη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αξιολόγηση του μεταφραστικού αποτελέσματος αποτελεί πολυδιάστατη διεργασία και

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Ο υποψήφιος επιπέδων Γ1 και Γ2 θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Αυτόνομη και συλλογική διαχείριση της ορολογίας μέσα από συναφή και παράλληλα κείμενα με την υποστήριξη εργαλείου κοινωνικής επισήμανσης στο μάθημα της εξειδικευμένης μετάφρασης Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Εισαγωγικά: τι είναι γλώσσα, τι είναι γλωσσολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοεξερευνήσεις Στοχοθετημένη διερεύνηση στο Διαδίκτυο. Τ. Α. Μικρόπουλος

Ιστοεξερευνήσεις Στοχοθετημένη διερεύνηση στο Διαδίκτυο. Τ. Α. Μικρόπουλος Ιστοεξερευνήσεις Στοχοθετημένη διερεύνηση στο Διαδίκτυο Τ. Α. Μικρόπουλος Οι ΤΠΕ ως γνωστικά (ερμηνευτικά) εργαλεία Αξιοποιώντας το Διαδίκτυο στη διδακτική πράξη Αναζήτηση και εντοπισμός των σχετικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Α Φάση Δι.Με.Π.Α. 2ο μάθημα: Μέθοδοι Παρατήρησης της διδασκαλίας

Α Φάση Δι.Με.Π.Α. 2ο μάθημα: Μέθοδοι Παρατήρησης της διδασκαλίας Α Φάση Δι.Με.Π.Α 2ο μάθημα: Μέθοδοι Παρατήρησης της διδασκαλίας Παρατήρηση Πλέγμα παραγόντων οργάνωσης και διεξαγωγής της διδασκαλίας Διαδικασία παρατήρησης έρευνα Περιβάλλον εργαστηρίου Mονοδρομικοί καθρέφτες,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

[H επίδραση της τεχνολογίας στη γλωσσική ποικιλότητα]

[H επίδραση της τεχνολογίας στη γλωσσική ποικιλότητα] Κείμενο [H επίδραση της τεχνολογίας στη γλωσσική ποικιλότητα] Ένας χώρος με ιδιαίτερη επίδραση στο θέμα της γλωσσικής διαφοροποίησης και της διερεύνησης της γλωσσικής ποικιλότητας είναι ο χώρος της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Κριτήρια αξιολόγησης αυτοαξιολόγησης γραπτής ερευνητικής εργασίας με έμφαση στην πτυχιακή εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 1 Σχετική συναίνεση ση γλωσσολογία ως προς το αντικείμενο και τη μέθοδο περιγραφής (σε σύγκριση με άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Μέσα συλλογής δεδομένων Β) Συνέντευξη Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Στ Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Στρατηγική έρευνας κάποιος να λύσει ένα πρόβλημα, να κάνει μια εργασία για την εκπλήρωση κάποιου μαθήματος, να συγγράψει ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 1: Επικοινωνία, Λόγος, Ομιλία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση Υπενθύμιση Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το συνέδριο του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος, από 25 έως 28 Μαΐου 2011, με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

H Επικοινωνιακή προσέγγιση στη γλωσσική διδασκαλία. Βασικές αρχές και χαρακτηριστικά

H Επικοινωνιακή προσέγγιση στη γλωσσική διδασκαλία. Βασικές αρχές και χαρακτηριστικά H Επικοινωνιακή προσέγγιση στη γλωσσική διδασκαλία Βασικές αρχές και χαρακτηριστικά Η εμφάνιση της Ε.Π. Σύντομη ιστορική αναδρομή Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960 κυριαρχεί η δομιστική προσέγγιση στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT)

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ (QUALITATIVE APPROACHES TO RESEARCH) 2 Ποιοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Qualitative Research Approaches) Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Παρουσίασης: Κειμενοκεντρικό- Διαδικαστικό Μοντέλο. [Κεφάλαια Ματσαγγούρα Η.: «Κειμενοκεντρική. σκέφτονται, γιατί δεν γράφουν;»

Θέμα Παρουσίασης: Κειμενοκεντρικό- Διαδικαστικό Μοντέλο. [Κεφάλαια Ματσαγγούρα Η.: «Κειμενοκεντρική. σκέφτονται, γιατί δεν γράφουν;» Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Θέμα: «Σύγχρονα Περιβάλλοντα Μάθησης-Παραγωγή Διδακτικού Υλικού» Κατεύθυνση: Επιστήμες του Ανθρώπου Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο 1.1 Στόχοι Οι σπουδαστές στο Επίπεδο 1 του ICCLE είναι ικανοί να κατανοούν βασικά γλωσσικά στοιχεία που σχετίζονται με συνήθη καθημερινά θέματα. Είναι ικανοί

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq ςwωψerβνtyuσiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπσπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghσj

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq ςwωψerβνtyuσiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπσπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghσj qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq ςwωψerβνtyuσiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπσπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghσj ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώςεισ Θεωρίασ II: Είδηςη klzxcvλοπbnαmqwertyuiopasdfghjklz

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Τα μέλη της ΕΕΕΚ αποτελούν οι:

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Τα μέλη της ΕΕΕΚ αποτελούν οι: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Η Επιτροπή Επιλογής και Εξέλιξης Καθηγητών (Ε.Ε.Ε.Κ.) για την εκλογή Καθηγητή πρώτης βαθμίδας με γνωστικό αντικείμενο «Τεχνική Μετάφραση από τα Γαλλικά προς τα Ελληνικά» στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διοικητική Επιστήμη Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Σχολική Χρονιά 2013-2014 «ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013 Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Παρουσίαση-Οργάνωση: Oμάδα Eργασίας για τη Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας

Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας 1 Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος 2013 υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας υναντήσεις: 2 διδακτικά δίωρα την εβδομάδα σε εξωδιδακτικό χρόνο 2 Παιδαγωγική των

Διαβάστε περισσότερα

Περί Λογοκλοπής. 1. Τι είναι η λογοκλοπή;

Περί Λογοκλοπής. 1. Τι είναι η λογοκλοπή; Περί Λογοκλοπής 1. Τι είναι η λογοκλοπή; Η λέξη λογοκλοπή (plagiarism) προέρχεται από την Λατινική λέξη plagiarius, που σημαίνει «απαγωγέας». Όταν κάποιος προβαίνει σε λογοκλοπή κλέβει κάποιον, όχι μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Στόχος της ανακοίνωσης είναι να εξεταστούν κριτικά οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στα νέα βιβλία της γλώσσας,

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας Μυλωνά Ιφιγένεια Έρευνες για την απόκτηση πληροφοριών η γνωμών από τους χρήστες Χρησιμοποιήθηκαν από τις κοινωνικές επιστήμες για τη χρήση κοινωνικών φαινομένων Ο όρος «ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μάθημα 2Σ6 01. ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ελένη ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, Γρηγόρης ΚΑΥΚΑΛΑΣ Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μάθημα 2Σ6 01. ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ελένη ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, Γρηγόρης ΚΑΥΚΑΛΑΣ Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μάθημα 2Σ6 01 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ελένη ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, Γρηγόρης ΚΑΥΚΑΛΑΣ Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο 2 0 1 3 2014 1 Α. Τίτλος και περιεχόμενα του Α Μέρους του θέματος Ο κοινός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ

Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» Τα θέματά μας Γιατί «μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας» για εσάς; Ποιους τομείς είναι δυνατόν

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία 3

Γνωστική Ψυχολογία 3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Γνωστική Ψυχολογία 3 Ενότητα #9: Κατηγοριοποίηση Διδάσκων: Οικονόμου Ηλίας ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES * * * * * 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES 1 (2 η έκδοση, Ιούλιος 2009) Περιεχόμενα Γενικό πλαίσιο δράσης του Approaches... 2 Έκδοση του Approaches.. Όραμα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας

Τμήμα Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας «Οδηγός Εκπόνησης Εργασίας στο μάθημα της Πρακτικής Άσκησης» Πρακτική Άσκηση Τμήμα Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας Ειρήνη Νικάνδρου, Επ. Καθηγήτρια 2 Οδηγός Εκπόνησης Εργασίας στο μάθημα της Πρακτικής Άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η εκπαιδευτική έρευνα και ο σχεδιασμός της Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών EGL Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Β Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστημών της Αγωγής Θεματική Ενότητα ΕΠΑ51 Εφαρμοσμένη

Διαβάστε περισσότερα

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης 133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό να προσφέρει στους φοιτητές του τις απαραίτητες γνώσεις της Γαλλικής γλώσσας, λογοτεχνίας, και του γαλλικού πολιτισμού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα