Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους"

Transcript

1 22 Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Παιδίατρος - Ενδοκρινολόγος Διευθύντρια Τμήμα Αύξησης κι Ανάπτυξης, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» 1. Εισαγωγή υποθυρεοειδισμός απαντάται σχετικά συχνά στην παιδική και εφηβική ηλικία. Ο Διακρίνουμε το συγγενή και τον επίκτητο υποθυρεοειδισμό. Ο συγγενής υποθυρεοειδισμός διαγιγνώσκεται τις πρώτες μέρες της ζωής με το νεογνικό screening ενώ ο επίκτητος κατά την παιδική ηλικία και συχνότερα κατά την εφηβική ηλικία, κυρίως ως απότοκος αυτοάνοσων θυρεοειδίτιδων, αλλά και τραυμάτων του ΚΝΣ και θεραπείας κυρίως ακτινοβολίας για κακοήθειες της παιδικής ηλικίας. 2. Συγγενής υποθυρεοειδισμός Η επίπτωση του συγγενούς υποθυρεοειδισμού είναι 1:4000. Παγκοσμίως η συχνότερη αιτία συγγενούς υποθυρεοειδισμού είναι η ιωδοπενία. Η αιτιολογία στις περιοχές με επαρκές ιώδιο περιλαμβάνει δυσγενεσία θυρεοειδούς (αγενεσία, υποπλασία, έκτοπος θυρεοειδής), δυσορμονογένεση, υποθαλαμική ή υποφυσιακή ανεπάρκεια TSH και παροδικός υποθυρεοειδισμός (χρήση ιωδίου, μητρικά αντισώματα, φάρμακα). Σχετικά πρόσφατα έχουν ανιχνευθεί αρκετές μεταλλάξεις υπεύθυνες για τον υποθυρεοειδισμό. Οποιαδήποτε διαταραχή στη σύνθεση, στη ρύθμιση και στη δράση των θυρεοειδικών ορμονών μπορεί να οδηγήσει σε υποθυρεοειδισμό. Οι αιτίες του συγγενούς υποθυρεοειδισμού αναφέρονται αναλυτικά στον πίνακα 1. Η σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών εξαρτάται από την επαρκή προσφορά ιωδίου, την επαρκή πρόσληψη ιωδίου (trapping), την οξείδωση και την οργανοποίηση καθώς επίσης και την επαρκή σύνθεση θυρεοσφαιρίνης. Η απελευθέρωση των θυρεοειδικών ορμονών γίνεται μέσω πρωτεόλυσης. Οι θυρεοειδικές ορμόνες μεταφέρονται στην κυκλοφορία συνδεδεμένες κυρίως με πρωτεΐνες και η περιφερική μετατροπή τους στις δραστικές μορφές επιτυγχάνεται μέσω αποϊωδίωσης από τις αποϊωδινάσες. Η ενεργή Τ3 συνδέεται στους υποδοχείς του πυρήνα -321-

2 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ και μεταγραφικά ενεργοποιεί γονίδια με thyroid hormone response elements. Η σύνθεση και ο μεταβολισμός της θυροξίνης βρίσκεται υπό τον έλεγχο του υποθαλαμο-υποφυσιακού άξονα (του εκλυτικού παράγοντα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης,trh και της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης, TSH). Σχήμα 1. Δυσλειτουργία σε οποιοδήποτε από τα στάδια οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό. Πίνακας 1: Αίτια συγγενούς υποθυρεοειδισµού -322-

3 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ Σχήµα 1: Σχηµατική αναπαράσταση του θυρεοειδικού θυλακίου µε τη σύνθεση και έκκριση των θυρεοειδικών ορµονών. Πηγή: Fisher D., A. & Grueters A. Thyroid Disorders in Childhood and Adolescence, σ Στο Pediatric Endocrinology, Saunders, ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΕΝΟΥΣ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΥ 3.1 Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός Δυσγενεσία του θυρεοειδούς Η δυσγενεσία του θυρεοειδούς αποτελεί τη συχνότερη αιτία συγγενούς υποθυρεοειδισμού στις ιωδοεπαρκείς περιοχές, αφορά το 80% των περιστατικών και αποτελεί το συχνότερο αίτιο του μόνιμου συγγενούς υποθυρεοειδισμού. Απαντάται με διπλάσια συχνότητα στα κορίτσια. Συνήθως εμφανίζεται σποραδικά αλλά σε -323-

4 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ ποσοστό 2-3% υπάρχει οικογενής εμφάνιση η οποία συνδυάζεται με μεταλλάξεις στα homeobox genes TTF1 (NKF 2.1), TTF2(FΟΧΕ1), PAΧ8. Πρόσφατα μεταλλάξεις στο μεταγραφικό παράγοντα GL153 συνδυάστηκαν με την εμφάνιση ενός σπάνιου συνδρόμου που περιλαμβάνει νεογνικό διαβήτη, συγγενή υποθυρεοειδισμό και συγγενές γλαύκωμα. Οι πρώτου βαθμού συγγενείς των νεογνών με θυρεοειδική δυσγενεσία έχουν αυξημένο επιπολασμό ημιαγενεσίας του θυρεοειδούς, έκτοπο θυρεοειδή, θυρεογλωσσική κύστη και πυραμιδικό λοβό γεγονός που υποδηλώνει κληρονομικότητα κατά τον επικρατούντα τύπο με μειωμένη διαπερατότητα. Επίσης ο επιπολασμός της δυσγενεσίας του θυρεοειδούς είναι αυξημένος σε παιδιά που πάσχουν από σύνδρομο Down. Δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ αυτοανοσίας στη μητέρα και εμφάνισης δυσγενεσίας του θυρεοειδούς στο νεογνό. Η δυσγενεσία του θυρεοειδούς συνδυάζεται με συγγενείς καρδιοπάθειες, γεγονός που υποδηλώνει κοινή έκθεση σε κάποιο παράγοντα ή έλλειμμα σε γονίδιο που επηρεάζει τον θυρεοειδή και το διαχωρισμό των καρδιακών κοιλοτήτων. Το γονίδιο TTF-2 έχει συνδυασθεί με δισχιδή υπερώα και συγγενή υποθυρεοειδισμό. Υπάρχει μια σειρά από σύνδρομα που περιλαμβάνουν τον υποθυρεοειδισμό όπως σύνδρομο Pendred, ψευδοϋποπαραθυρεοειδισμός, υποπαραθυρεοειδισμός, Beckwith- Wiedeman, σύνδρομο Sotos, νευροοπτική δυσπλασία. Η δυσγενεσία του θυρεοειδούς περιλαμβάνει την πλήρη αγενεσία του θυρεοειδούς, την υποπλασία ή τον έκτοπο θυρεοειδή. Στα 2/3 των περιπτώσεων υπάρχει μικρή ποσότητα θυρεοειδικού ιστού. Η διαφοροδιάγνωση μερικής και πλήρους αγενεσίας, μπορεί να γίνει με τη μέτρηση Τ4, Τ3, θυρεοσφαιρίνης, το σπινθηρογράφημα και το υπερηχογράφημα θυρεοειδούς. Τιμές Τ3 στα χαμηλά φυσιολογικά με χαμηλές τιμές Τ4 υποδηλώνουν ύπαρξη θυρεοειδικού ιστού. Επί πλήρους αγενεσίας δεν ανιχνεύεται θυρεοσφαιρίνη Δυσορμονογένεση Οι διαταραχές στη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών αποτελούν το 10-16% των περιπτώσεων του συγγενούς υποθυρεοειδισμού. Αφορούν, ανεπάρκεια ιωδίου, πρόβλημα στη σύνδεση και δράση της TSH, μειωμένη πρόσληψη και οργανοποίηση του ιωδίου, δομικές ανωμαλίες της θυρεοσφαιρίνης ή ανεπάρκεια στην αποϊωδίωση και ανακύκλωση της ιωδοτυροσίνης. Οι διαταραχές αυτές μεταβιβάζονται κατά τον υπολειπόμενο σωματικό τύπο κληρονομικότητας. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι συνήθως αναπτύσσεται βρογχοκήλη η οποία μπορεί να είναι εμφανής ήδη από τη γέννηση ή να εμφανιστεί αργότερα Αντίσταση στη TSH Σχετικά σπάνια διαταραχή. Τα νεογνά έχουν πολύ χαμηλή Τ4 και υψηλή TSH,υπάρχει μειωμένη πρόσληψη ιωδίου η οποία δεν ανταποκρίνεται στην TSH

5 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ Διαταραχές του συμμεταφορέα Νατρίου/Ιωδίου Σπάνια διαταραχή, έχουν περιγραφεί λιγότερες από 50 περιπτώσεις. Η διάγνωση βασίζεται στην παρουσία βρογχοκήλης, περιορισμένη πρόσληψη ή απουσία πρόσληψης του ραδιενεργού ιωδίου και αυξημένη TSH. Το 1996 ανακαλύφθηκε το γονίδιο. Τα άτομα με υποθυρεοειδισμό είναι ομόζυγα ως προς μια μετάλλαξη ή φέρουν συνδυασμό δυο διαφορετικών μεταλλάξεων και έχουν γονείς οι οποίοι είναι ετεροζυγώτες ασυμπτωματικοί Διαταραχή του συστήματος της υπεροξειδάσης Η διαταραχή μπορεί να αφορά ποσοτική ανεπάρκεια της υπεροξειδάσης, μη φυσιολογική και λειτουργικά ανεπαρκή υπεροξειδάση ή ανεπαρκή παραγωγή υπεροξειδίου του υδρογόνου. Το πλήρες έλλειμμα μπορεί να διαγνωσθεί με τη δοκιμασία του υπερχλωρικού οξέος. Το υπερχλωρικό οξύ χορηγείται 1-2 ώρες μετά τη δόση του ραδιενεργού ιωδίου. Εάν υπάρχει διαταραχή στην οργανοποίηση, παρατηρείται γρήγορη και σημαντική απελευθέρωση του ραδιενεργού ιωδίου που είχε καθηλωθεί κατά τις επόμενες 1-2 ώρες. Ασθενείς με μερική ανεπάρκεια της υπεροξειδάσης έχουν μικρότερου βαθμού απελευθέρωση. Το γονίδιο της υπεροξειδάσης βρίσκεται στο χρωμόσωμα 2 και έχουν ανιχνευθεί περισσότερες από 20 μεταλλάξεις. Οι διαφορετικές μεταλλάξεις αντανακλούν στη διαφορετική κλινική εικόνα που εμφανίζουν οι ασθενείς με διαταραχές στην οργανοποίηση του ιωδίου. Έχουν περιγραφεί ασθενείς οι οποίοι ήταν ευθυρεοειδικοί ή ήπια υποθυρεοειδικοί με βρογχοκήλη, οι οποίοι είχαν μειωμένη απελευθέρωση ιωδίου στο τεστ υπερχλωρικού οξέος. Έλλειμμα στη σύνθεση του υπεροξειδίου του υδρογόνου είναι σπάνιο. Έχουν ανιχνευθεί δύο γονίδια που κωδικοποιούν τις NADPH οξειδάσες, αναφέρονται ως THOX1 και THOX2, και βρίσκονται στο χρωμόσωμα Το σύνδρομο Pendred Χαρακτηρίζεται από οικογενή βρογχοκήλη και νευροαισθητηριακή κώφωση και κληρονομείται με αυτοσωματικό υπολειπόμενο χαρακτήρα. Ο επιπολασμός είναι περίπου 1,5-3 περιπτώσεις ανά παιδιά σχολικής ηλικία. Οι ασθενείς εμφανίζουν κώφωση πλήρη ή μόνο στις υψηλές συχνότητες και βρογχοκήλη, όντας ευθυρεοειδικοί ή ήπια υποθυρεοειδικοί. Τα νεογνά δεν εμφανίζουν υποθυρεοειδισμό εκτός εάν βρίσκονται σε περιβάλλον ιωδοπενίας. Το γονίδιο εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 7 και η έκφραση του αφορά πρωτεΐνη μεταφοράς χλωρίου-ιωδίου που είναι γνωστή ως πενδρίνη. Η αιτιολογία της κώφωσης παραμένει αμφιλεγόμενη

6 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Διαταραχές στη σύνθεση της Θυρεοσφαιρίνης Η θυρεοσφαιρίνη είναι ένα απαραίτητο υπόστρωμα για την οργανοποίηση και αποτελεί το κύριο πρωτεϊνικό στοιχείο του θυρεοειδικού κολλοειδούς. Το γονίδιο της θυρεοσφαιρίνης βρίσκεται στο γονίδιο 9. Γενετικά ελλείμματα οδηγούν σε μειωμένη σύνθεση ή δομικές ανωμαλίες της θυρεοσφαιρίνης. Εμφανίζονται σε 1:80.000, έως 1: Υποθυρεοειδισμός και βρογχοκήλη εμφανίζονται συνήθως κατά τη γέννηση αλλά σε ηπιότερα ελλείμματα μπορεί να εμφανισθούν αργότερα Διαταραχές της αποϊωδινάσης των ιωδοτυροσινών Ανεπάρκεια της αποϊωδινάσης μπορεί να οδηγήσει σε συγγενή υποθυρεοειδισμό με βρογχοκήλη ή μια λιγότερο βαριά μορφή οικογενούς βρογχοκήλης. Οι πρώτοι ασθενείς που είχαν περιγραφεί ήταν κρετίνοι με βρογχοκήλη, είχαν γρήγορη πρόσληψη ραδιενεργού ιωδίου και γρήγορη απελευθέρωση. Μέσα σε 48 ώρες είχαν αποβάλλει όλη την ποσότητα του ραδιενεργού ιωδίου. Σε περιπτώσεις μερικής ανεπάρκειας η κλινική εικόνα είναι ηπιότερη. Πρόσφατα κωδικοποιήθηκε το γονίδιο της αποϊωδινάσης (DELHA1). Μεταλλάξεις του DELHA1 έχουν βρεθεί σε 3 ασθενείς με συγγενή υποθυρεοειδισμό από διαφορετικές οικογένειες Αντίσταση στις θυρεοειδικές ορμόνες Εμφανίζεται με αυξημένες τιμές Τ4 και Τ3 και υψηλές τιμές TSH. Διαγιγνώσκεται από τα προγράμματα screening που μετρούν TSH αλλά διαφεύγει στα προγράμματα που μετρούν T4. Διακρίνονται τρεις υποκατηγορίες: α. Γενικευμένη αντίσταση στις θυρεοειδικές ορμόνες β. Αντίσταση μόνο στο επίπεδο της υπόφυσης γ. Αντίσταση μόνο στην περιφέρεια. Σε όλες τις οικογενείς περιπτώσεις κληρονομείται κατά τον επικρατούντα αυτοσωματικό χαρακτήρα. Σε 20% των περιπτώσεων εμφανίζεται σποραδικά. Ο επιπολασμός δεν έχει προσδιορισθεί. Υπολογίζεται περίπου σε 1: Κλινικά, μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα υποθυρεοειδισμού, καθυστέρηση ρυθμού ανάπτυξης, καθυστερημένη οστική ηλικία, νωθρότητα ή σύνδρομο υπερκινητικότητας ή σπανιότερα συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού Διαταραχή της διαμεμβρανικής μεταφοράς των θυρεοειδικών ορμονών Μεταφορά των θυρεοειδικών ορμονών, μέσω ειδικών μεταφορέων για την οποία απαιτείται κατανάλωση ενέργειας, έχει περιγραφεί σε διάφορες κυτταρικές σειρές. Η σημασία των μεταφορέων αυτών δεν έχει πλήρως διευκρινισθεί. Πρόσφατα βρέθηκαν μεταλλάξεις για το γονίδιο του μεταφορέα του μονοκαρβοξυλίου (MCT) που βρίσκεται στο χρωμόσωμα Χ, οι οποίες συνδυάζονται με υποθυρεοειδισμό και νευρολογική διαταραχή

7 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ 3.2 ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ Σπανιότατο αίτιο συγγενούς υποθυρεοειδισμού. Η συχνότητα υπολογίζεται σε 1: Δεν διαγιγνώσκεται από τα προγράμματα screening που μετρούν TSH, αλλά μόνο από τα προγράμματα που μετρούν Τ4 ή το λόγο Τ4/TSH. Ο υποθαλαμουποφυσιακός ή κεντρικός υποθυρεοειδισμός μπορεί να οφείλεται σε υποπλασία της υπόφυσης ή μεμονωμένη ανεπάρκεια της TSH. Έχουν βρεθεί γονίδια που αφορούν ομοιοστατικά κυτία (homeobox) ή μεταγραφικούς παράγοντες και συνδυάζονται με υποθαλαμο-υποφυσιακή δυσγενεσία. Ελλείμματα των SHH, ZIC2 και SIX3 έχουν βρεθεί σε ασθενείς με ολοπορεγκεφαλία, ενώ ελλείμματα του HESX1, έχουν βρεθεί στη διαφραγματοοπτική δυσπλασία, GL13 μετάλλαξη στο σύνδρομο pallister-hall και ελλείμματα των LHX3, PROP1, PIT1, και POUIFI στην υποφυσιακή ανεπάρκεια Ανεπάρκεια του υποθαλαμικού παράγοντα TRH Το γονίδιο έχει χαρτογραφηθεί στο χρωμόσωμα 3q13.3.-q21 αλλά δεν έχουν βρεθεί μεταλλάξεις. Έχει περιγραφεί ένας ασθενής διπλός ετεροζυγώτης για μετάλλαξη του γονιδίου του υποδοχέα του TRH, ο οποίος εμφανίστηκε με συγγενή υποθυρεοειδισμό, χαμηλό ανάστημα και πνευματική καθυστέρηση Ανεπάρκεια της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης TSH Η μεμονωμένη ανεπάρκεια της TSH είναι σπάνια διαταραχή η οποία έχει περιγραφεί σε Ιάπωνες ασθενείς. Εμφανίζουν συγγενή υποθυρεοειδισμό χωρίς συνοδό βρογχοκήλη ο οποίος κληρονομείται κατά τον αυτοσωματικό υπολειπόμενο τρόπο κληρονομικότητας. Τα επίπεδα των Τ4 και TSH είναι χαμηλά ενώ οι υπόλοιπες υποφυσιακές ορμόνες είναι φυσιολογικές. Ο θυρεοειδής αδένας απαντά στην TSH αλλά η TSH δεν απαντά στο TRH. Η συχνότερη μετάλλαξη που οδηγεί σε σοβαρό συγγενή υποθυρεοειδισμό είναι μετάλλαξη απαλοιφής 1-bp στο κωδικόνιο 105 του γονιδίου της TSH (C105V). Έχουν βρεθεί τουλάχιστον 4 διαφορετικές μεταλλάξεις του γονιδίου Pit-1 που συνδυάζονται με υποφυσιακή ανεπάρκεια που συνδυάζει ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης, προλακτίνης και TSH. Μεταλλάξεις του γονιδίου Prop-1 εμφανίζουν τις προηγούμενες ορμονικές ανεπάρκειες αλλά εμφανίζουν επίσης ανεπάρκεια γοναδοτροπινών. Όλες αυτές οι διαταραχές χαρακτηρίζονται από χαμηλή T4 και χαμηλή ή στα χαμηλά φυσιολογικά επίπεδα TSH. Εάν τεθεί η υποψία ανεπάρκειας ΤSH καλό είναι να προσδιορισθούν επίπεδα αυξητικής ορμόνης και κορτιζόλης για να ελεγχθεί η ύπαρξη πανυποφυσιακής ανεπάρκειας. Η μαγνητική τομογραφία υπόφυσης υποθαλάμου είναι χρήσιμη για να ελεγχθεί η ανατομία της περιοχής. Η χαμηλή απάντηση της TSH στο TRH (7μg/kg) επιβεβαιώνει την ανεπάρκεια TSH

8 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ 3.3 Παροδικός υποθυρεοειδισμός Παροδικός υποθυρεοειδισμός αντιστοιχεί στο 5-10% των νεογνών που ανιχνεύονται με το νεογνικό screening. Συνήθως έχουν χαμηλά ή φυσιολογικά επίπεδα Τ4 και υψηλά επίπεδα TSH. Οφείλονται στην επίδραση εξωγενών παραγόντων που προκαλούν υποθυρεοειδισμό ή στην ύπαρξη μητρικών αντισωμάτων έναντι του υποδοχέα της TSH (TSH receptor blocking maternal autoantibodies). Σε ιωδοπενικές περιοχές η έλλειψη ιωδίου μπορεί να οδηγήσει σε παροδικό υποθυρεοειδισμό λόγω σχετικής ιωδοπενίας σε συνδυασμό με τις αυξημένες ανάγκες των πρώτων ημερών της ζωής. Η χρήση μεγάλων ποσοτήτων ιωδίου ή αντιθυρεοειδκών φαρμάκων από τη μητέρα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Σε περιπτώσεις αυτοάνοσης θυρεοειδικής νόσου στη μητέρα, η ύπαρξη αντισωμάτων πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Το σπινθηρογράφημα έχει διαφορετικά αποτελέσματα ανάλογα με το αίτιο. Σε περίπτωση αυξημένης πρόσληψης ιωδίου αναστέλλεται η πρόσληψη ενώ τα φάρμακα ή οι βρογχοκηλογόνες ουσίες αυξάνουν την πρόσληψη ραδιενεργού ιωδίου. Η διάρκεια του υποθυρεοειδισμού είναι συνήθως σύντομη στην περίπτωση λήψης φαρμάκων, περίπου 2 εβδομάδες, ενώ διαρκεί επί μακρότερο στη περίπτωση της ύπαρξης αντισωμάτων. Όταν ο υποθυρεοειδισμός διαρκεί περισσότερο από 2 εβδομάδες πρέπει να χορηγηθεί θεραπεία. Η παρακολούθηση των αντισωμάτων συμβάλλει στο να αποφασισθεί πότε θα διακοπεί η θεραπεία. 4. ΔΙΑΓΝΩΣΗ 4.1 Το νεογνικό screening Ο ρόλος του νεογνικού screening είναι να ανιχνεύσει έγκαιρα θεραπεύσιμες, σοβαρές νόσους, για τις οποίες η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας επηρεάζει την πρόγνωση και η καθυστέρηση θεραπείας συνοδεύεται από σοβαρή νοσηρότητα ή και θνητότητα. Το πρόγραμμα νεογνικού ελέγχου για Τ4 και TSH εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το Σήμερα είναι υποχρεωτικό στις ΗΠΑ, τον Καναδά τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Επίσης εφαρμόζεται σε κάποιες χώρες της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Λατινικής Αμερικής. Πριν την εφαρμογή του νεογνικού ελέγχου μόνο το 1/3 των περιπτώσεων συγγενούς υποθυρεοειδισμού διαγιγνώσκετο πριν την ηλικία των 3 μηνών και αυτό είχε ως συνέπεια στα παιδιά που καθυστερούσε η διάγνωση, την εμφάνιση πνευματικής καθυστέρησης και δυσκολιών στο λόγο και στο συντονισμό. Στις αρχικές φάσεις εφαρμογή του προγράμματος, ο στόχος ήταν η έναρξη της θεραπείας μέχρι την ηλικία των 2 μηνών. Σήμερα ο στόχος είναι η έναρξη της θεραπείας μέχρι τη ηλικία των 2 εβδομάδων. Η έγκαιρη έναρξη θεραπείας εξασφαλίζει απόλυτα φυσιολογική ανάπτυξη και άρα η σχέση κόστους-ωφέλειας είναι άριστη

9 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ 4.2 Τύποι νεογνικού screening Πρωτογενής έλεγχος της T4 και δευτερογενώς της TSH εφόσον τα επίπεδα της Τ4 είναι κάτω από συγκεκριμένο όριο το οποίο έχει καθορισθεί και κάτω από ορισμένη εκατοστιαία θέση για το συγκεκριμένο πληθυσμό (π.χ. Τ4 <13g/dl ή <10%). Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει τη διάγνωση του πρωτοπαθούς και του δευτεροπαθούς υποθυρεοειδισμού. Υπάρχουν όμως και κάποια μειονεκτήματα τα οποία είναι ότι υπάρχει μεγάλο εύρος στα φυσιολογικά όρια, τα επίπεδα της Τ4 είναι χαμηλά στα πρόωρα και άρρωστα νεογνά και σε περίπτωση ανεπάρκειας της TBG. Πρωτογενής μέτρηση της TSH με ή χωρίς μέτρηση της Τ4 δευτερογενώς. Αυτή η προσέγγιση είχε επιλεγεί αρχικά από τις Ευρωπαΐκές χώρες, και είναι χρήσιμη για ανίχνευση στις ιωδοπενικές περιοχές γιατί δίνει το μέσο όρο τιμών TSH για τον πληθυσμό. Άλλο πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι διαγιγνώσκει τον αντιρροπούμενο υποθυρεοειδισμό. Ο συνδυασμός Τ4 και TSH αποτελεί την πιο ευαίσθητη μέθοδο για τη διάγνωση τόσο του κεντρικού υποθυρεοειδισμού όσο και του αντιρροπούμενου πρωτοπαθούς υποθυρεοειδισμού, αλλά η ευαισθησία καθορίζεται από τα όρια που θα επιλεγούν. Η μέτρηση της ελεύθερης Τ4 είναι δυνητικά η πιο ευαίσθητη και ειδική μέθοδος η οποία μέχρι τώρα έχει χρησιμοποιηθεί μόνο σε ένα πρόγραμμα. Η καλύτερη χρονική στιγμή για να γίνει η λήψη του δείγματος είναι μεταξύ 3ης- 5ης μέρας. Το όριο που χρησιμοποιείται στις περισσότερες χώρες είναι 20 μiu/ml. Στην Ελλάδα χρησιμοποιείται το όριο των 6 μiu/ml. 4.3 Έλεγχος μετά από θετικό νεογνικό δείγμα Μετά την ειδοποίηση ότι το νεογνικό δείγμα ήταν εκτός ορίων, το νεογνό πρέπει να εξετασθεί άμεσα και να γίνει λεπτομερής λήψη ιστορικού. Το ιστορικό πρέπει να περιλαμβάνει ερωτήσεις για νόσο του θυρεοειδούς στη μητέρα ή άλλα μέλη της οικογένειας, λήψη φαρμάκων από τη μητέρα και ιδιαίτερα αντιθυρεοειδικών ή ιωδίου, λήψη φαρμάκων από το νεογνό ιωδίου, στεροειδών ή ντοπαμίνης. Η κλινική εξέταση πρέπει να περιλαμβάνει έλεγχο για σημεία υποθυρεοειδισμού, βρογχοκήλη, υπογλώσσια μάζα, σημεία συνδρόμων. Εάν η τιμή της TSH είναι υψηλότερη του 40 μiu/ml η διάγνωση του υποθυρεοειδισμού είναι σχεδόν βέβαιη. Στέλνεται δείγμα στο εργαστήριο για Τ4 και TSH και χορηγείται θεραπεία. Το υπερηχογράφημα θυρεοειδούς θα δείξει αν υπάρχει θυρεοειδής αδένας, το μέγεθος του ή αν υπάρχει έκτοπος θυρεοειδικός ιστός. Εάν ο θυρεοειδής είναι φυσιολογικός υπερηχογραφικά, πρέπει να γίνει σπινθηρογράφημα με 123Ι ή με 99mTc για να ελεγχθεί η πρόσληψη. Εάν η τιμή της TSH είναι μεταξύ μiu/ml στέλνεται δείγμα για Τ4 και TSH. Εφόσον η Τ4 είναι>12μg/dl, επανάληψη του δείγματος είναι αρκετή. Για τον πρωτοπαθή υποθυρεοειδισμό η ύπαρξη δυο δειγμάτων με TSH>2OμIU/ml θεωρείται επαρκής για τη διάγνωση

10 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Η διαφορική διάγνωση της χαμηλής Τ4 με φυσιολογική TSH περιλαμβάνει κεντρικό υποθυρεοειδισμό, προωρότητα, ασθένεια, ανεπάρκεια TBG. Εάν από το ιστορικό προκύπτει υπογλυκαιμία και στην εξέταση υπάρχει υποσπαδίας, οι πιθανότητες κεντρικού υποθυρεοειδισμού είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Στα αγόρια νεογνά η πιθανότητα ανεπάρκειας TBG είναι αυξημένη λόγω του φυλοσύνδετου τρόπου κληρονομικότητας. Εάν επιβεβαιώνεται η χαμηλή τιμή Τ4, στα τελειόμηνα νεογνά, πρέπει να προσδιορισθεί η ελεύθερη Τ4. Στα πρόωρα νεογνά επειδή η αύξηση της TSH μπορεί να καθυστερήσει λαμβάνονται διαδοχικά δείγματα Τ4, TSH ανά 2 εβδομάδες. Επί υποψίας κεντρικού υποθυρεοειδισμού πρέπει να γίνει διέγερση με TRH (7μg/ kg). Υπεραπάντηση της TSH οδηγεί σε υποθαλαμική δυσλειτουργία, ενώ χαμηλή απάντηση της TSH σε υποφυσιακή δυσλειτουργία. Και στις δυο περιπτώσεις πρέπει να γίνει μαγνητική τομογραφία υπόφυσης υποθαλάμου για να ελεγχθεί η ανατομία της περιοχής. Αναλυτικά ο αλγόριθμος στο σχήμα 2. Τέλος, θα πρέπει να επισημανθεί ότι σε οποιοδήποτε περίπτωση όπου υπάρχουν σημεία ή συμπτώματα υποθυρεοειδισμού, θα πρέπει να γίνεται προσδιορισμός Τ4 και TSH ακόμα και εάν το screening ήταν φυσιολογικό. Σχήµα 2 ιαγνωστική διαδικασία µετά από θετικό νεογνικό screening Στις περισσότερες περιπτώσεις το υπερηχογράφηµα και το σπινθηρογράφηµα θέτουν τη διάγνωση Σε περίπτωση θετικού οικογενειακού ιστορικού και παρουσίας βρογχοκήλης στο νεογνό το υπερηχογράφηµα µπορεί να παραληφθεί και να γίνει TBG νωρίτερα. Εάν υπάρχει αυτοανασία στη µητέρα και ιστορικό παροδικού υποθυρεοειδισµού σε αδέλφια, θα πρέπει να προσδιορισθού ανρισώµατα. Πηγή: Larson CA Congenital hypothyroidism in Pediatric Endocrinology a Practical Clinical Guide, eds Radovick S, MacGillivray MH, Humana Press -330-

11 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ 5. ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η λεβοθυροξίνη είναι η θεραπεία εκλογής η οποία χορηγείται σε μεγάλη δόση 10-15μg/kg, με στόχο τα επίπεδα της θυροξίνης ορού να είναι στα ανώτερα φυσιολογικά όρια, 2 εβδομάδες μετά την έναρξη θεραπείας. Η θεραπεία είναι καλά ανεκτή και δεν έχει παρενέργειες. Το χάπι μετατρέπεται σε σκόνη διαλύεται σε λίγο νερό και χορηγείται με σύριγγα στο στόμα. Τα επίπεδα Τ4 και TSH προσδιορίζονται στις 2 εβδομάδες, στις 4, κατόπιν κάθε μήνα μέχρι τους 6 μήνες, κάθε 2 μήνες μέχρι τους 12 μήνες και κάθε 2-3 μήνες μέχρι τα τρία χρόνια και ακολούθως κάθε 3-4 μήνες μέχρι την ολοκλήρωση της ανάπτυξης. Σε περίπτωση κεντρικού υποθυρεοειδισμού, έλεγχος του επινεφριδιακού άξονα πρέπει να προηγηθεί πριν τη χορήγηση θυροξίνης για να μην προκληθεί επινεφριδιακή κρίση. 6. ΠΡΟΓΝΩΣΗ Υπάρχουν πολλές μελέτες που δείχνουν ότι η νευροαναπτυξιακή εξέλιξη των παιδιών είναι απόλυτα φυσιολογική. Σε περιπτώσεις απουσίας του θυρεοειδούς, ή αντισωμάτων μπορεί να υπάρχουν ήπια ευρήματα τα οποία αποδίδονται σε υποθυροξιναιμία του εμβρύου. Υπήρχαν κάποιες ανησυχίες για το κατά πόσο η υψηλή δόση θυροξίνης μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές ανάλογες με αυτές του νεογνικού υπερθυρεοειδισμού, όπως συνοστέωση, ταχυκαρδία, ταχυαρρυθμία, που όμως δεν έχουν επιβεβαιωθεί λόγω του ότι η Τ3 παραμένει εντός φυσιολογικών ορίων ακόμα και όταν τα επίπεδα της Τ4 είναι στα ανώτερα φυσιολογικά. Στις περιπτώσεις όπου υπάρχει αγενεσία του θυρεοειδούς, έκτοπος θυρεοειδής, απουσία πρόσληψης ιωδίου ή τιμή TSH>10 κατά τη διάρκεια της θεραπείας, δεν υπάρχει λόγος δοκιμαστικής διακοπής στην ηλικία των 3 χρόνων. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανάπτυξη του νευρικού συστήματος έχει ολοκληρωθεί στην ηλικία των 3 χρόνων, στις υπόλοιπες περιπτώσεις μπορούμε να μειώσουμε τη δόση στο μισό για 30 ημέρες και να γίνει προσδιορισμός Τ4, TSH. Εάν δεν παρατηρηθεί αύξηση της TSH, προχωράμε σε διακοπή της θεραπείας και επανέλεγχο σε 30 ημέρες. Εάν δεν σημειωθεί αύξηση διακόπτεται η θεραπεία οριστικά. Η οικογένεια ενημερώνεται για τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού, και επανέλεγχος γίνεται εάν προκύψει κάποιο σύμπτωμα ή σημείο. 7. ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Εκτός από τις αιτίες υποθυρεοειδισμού που αναφέραμε ότι εμφανίζονται ως συγγενής υποθυρεοειδισμός και παραμένουν και κατά την παιδική ηλικία θα αναφερθούν παρακάτω οι αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν υποθυρεοειδισμό ο οποίος εκδηλώνεται αργότερα κατά την παιδική ή εφηβική ηλικία

12 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ 7.1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Βρογχοκηλογόνες ουσίες Οποιαδήποτε ουσία που προέρχεται από την τροφή ή το περιβάλλον γενικότερα και παρεμβαίνει στο μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών μπορεί να προκαλέσει βρογχοκήλη και υποθυρεοειδισμό. Δεν είναι γνωστές όλες οι ουσίες που μπορεί να παρέμβουν στο μεταβολισμό. Στον πίνακα 2 αναφέρονται κάποιες από τις γνωστές ουσίες. Δεν είναι εύκολο να αναγνωρισθούν ουσίες που λαμβάνονται με τις τροφές. Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι περιβαλλοντικοί ρύποι μπορεί να ευθύνονται για περιπτώσεις επίκτητου υποθυρεοειδισμού. Σε περιπτώσεις που δεν προκύπτει άλλη πιθανή αιτιολογία για τον επίκτητο υποθυρεοειδισμό πρέπει να διερευνάται μέσω του ιστορικού η έκθεση σε παράγοντες όπως οι χλωριούχες ή βρωμιούχες διφαινόλες καθώς και οι δινιτροφαινόλες. Επίσης ενοχοποιείται η μόλυνση των υπόγειων υδάτων με μικροοργανισμούς ή άλλες ουσίες. Περαιτέρω πιθανολογείται η συνεργιστική δράση ανάμεσα σε γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες Δυσγενεσία του θυρεοειδή αδένα Ο έκτοπος θυρεοειδής εάν υπάρχει αρκετός λειτουργικός ιστός ή η απλασία του ενός λοβού μπορεί να μην διαγνωσθεί κατά τη νεογνική περίοδο και ο υποθυρεοειδισμός να εμφανισθεί αργότερα. Πιθανόν να εκδηλωθεί ως διόγκωση στον τράχηλο ή στη βάση της γλώσσας ή να εκδηλωθεί υποθυρεοειδισμός μετά την αφαίρεση θυρεογλωσσικής κύστης, όπου αφαιρείται ο μοναδικός λειτουργικός θυρεοειδικός ιστός. Επίσης η αγενεσία του ενός λοβού, μπορεί να θεωρηθεί ως λειτουργικός όζος του μονήρη λοβού ο οποίος υπερπλάσσεται για να ανταποκριθεί στις ανάγκες. Περαιτέρω περιπτώσεις δυσγενεσίας του θυρεοειδούς που οφείλονται σε μεταλλάξεις του PAX8, έχουν διαγνωσθεί στην παιδική ηλικία και έχουν αποδοθεί σε αυτοανοσία χωρίς μετρήσιμα αντισώματα Δυσορμονογένεση Περιπτώσεις ήπιας δυσορμονογένεσης με αντιρροπούμενο υποθυρεοειδισμό μπορεί να διαφύγουν τη διάγνωση με το νεογνικό έλεγχο, σε συνθήκες αυξημένης προσφοράς ιωδίου, και να εμφανισθούν αργότερα κατά την παιδική ηλικία. Η βρογχοκήλη συχνά καθυστερεί να εμφανισθεί ή δεν εκτιμάται. Χαρακτηριστικό της βρογχοκήλης που οφείλεται σε δυσορμονογένεση είναι ότι ο αδένας είναι μαλακός και ομοιογενής και ο όγκος μπορεί να είναι αρκετά μεγάλος σε αντίθεση με την υπόσκληρη υφή της βρογχοκήλης που οφείλεται σε θυρεοειδίτιδα Hashimoto, η οποία συνήθως είναι μετρίου μεγέθους

13 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ Θυρεοειδίτιδα Hashimoto Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto ή χρόνια θυρεοειδίτιδα ή αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα περιγράφηκε το 1912 από τον Hashimoto ο οποίος περιέγραψε 4 περιπτώσεις με βρογχοκήλη και διήθηση του θυρεοειδούς με πλασματοκύτταρα και λεμφοκύτταρα, ίνωση, ατροφία του παρεγχύματος και σε κάποια σημεία ηωσινοφιλική εκφύλιση των κυττάρων. Υπάρχει γενετική προδιάθεση και σε 30-40% των περιπτώσεων υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό. Εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα στα κορίτσια και αποτελεί τη συχνότερη αιτία μη ενδημικής βρογχοκήλης και υποθυρεοειδισμού στις αναπτυγμένες χώρες για παιδιά μεγαλύτερα των 6 ετών. Η έναρξη συνήθως δεν είναι θορυβώδης. Σε ποσοστό 5-10% μπορεί να εμφανισθούν συμπτώματα θυρεοτοξίκωσης (ταχυκαρδία, κόπωση, απώλεια βάρους) αλλά τις περισσότερες φορές εμφανίζεται μικρή βρογχοκήλη με φυσιολογικές τιμές θυρεοειδικών ορμονών ή αντιρροπούμενο υποθυρεοειδισμό και σπάνια με υποθυρεοειδισμό. Ο θυρεοειδής είναι διογκωμένος, υπόσκληρος και με ανάγλυφη υφή. Χωρίς θεραπευτική παρέμβαση η πορεία της θυερεοειδίτιδας ποικίλει. Ποσοστό 5-7% ετησίως αναπτύσσει υποθυρεοειδισμό. Οι έφηβοι σε ποσοστό 30% μπορεί να εμφανίσουν αυτόματη ύφεση. Έχει ανιχνευθεί ποικιλία αντισωμάτων έναντι διαφορετικών στοιχείων του θυρεοειδικού κυττάρου, έναντι της θυρεοσφαιρίνης, στοιχείου του κολλοειδούς διαφορετικού από τη θυρεοσφαιρίνη,της υπεροξειδάσης, του συμμεταφορέα ιωδίου/ νατρίου, του πυρήνα του θυρεοειδικού κυττάρου και του υποδοχέα της TSH. Τα αντισώματα έναντι της θυρεοσφαιρίνης και της υπεροξειδάσης, είναι αυτά που μετριώνται ευρέως και ευρίσκονται θετικά στη θυρεοειδίτιδα Hashimoto χωρίς να είναι παθογνωμονικά, σε 15-20% των περιπτώσεων με θετικά αντισώματα δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία θυρεοειδίτιδας. Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto μπορεί να εμφανιστεί μεμονωμένα ή στα πλαίσια αυτοάνοσου πολυαδενικού συνδρόμου. Το συχνότερο είναι APS2b όπου εμφανίζεται θυρεοειδίτιδα Hashimoto και ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης, στο 30-40% των περιπτώσεων μπορεί να συνδυάζεται με κακοήθη αναιμία και/η λεύκη. Το APS2a είναι συνδυασμός επινεφριδιακής ανεπάρκειας, θυρεοειδίτιδας Hashimoto και ινσουλινοεξαρτώμενου σακχαρώδη διαβήτη. Στο APS1 συνυπάρχει θυρεοιδίτιδα Hashimoto, μυκητησιακή δερματίτιδα, υποπαραθυρεοειδισμός. Έχει βρεθεί ασθενής συσχέτιση με τα HLA DR3, DR4, DR5 και με τόπους στο χρωμόσωμα Χ και στα χρωμοσώματα 14 και 20. Δεν έχουν βρεθεί συγκεκριμένα γονίδια και φαίνεται να υπάρχει πολυγονιδιακή κληρονομικότητα Κεντρικός Υποθυρεοειδισμός Νόσοι που προσβάλλουν τον υποθάλαμο και την υπόφυση, συγκεκριμένα κρανιοφαρυγγίωμα, νευρινωμάτωση, κοκκιωματώδεις νόσοι, όγκοι του ΚΝΣ, και κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις μπορεί να αποτελέσουν το αίτιο κεντρικού υποθυρεοειδισμού

14 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Συχνότερο αίτιο όμως είναι η ακτινοβόληση του ΚΝΣ για θεραπεία όγκων του ΚΝΣ ή οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας. Ο μεμονωμένος κεντρικός υποθυρεοειδισμός είναι σχετικά σπάνια οντότητα που μπορεί να εμφανισθεί στην παιδική ηλικία με χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης. Σε μια μελέτη αναφέρεται ποσοστό κεντρικού υποθυρεοειδισμού 16% σε παιδιά με χαμηλό ανάστημα. Σε παιδιά με χαμηλό ανάστημα, χαμηλή ελεύθερη Τ4 και σχετικά χαμηλή TSH, τίθεται η διάγνωση του κεντρικού υποθυρεοειδισμού. Σε περιπτώσεις χαμηλού αναστήματος με ελεύθερη Τ4 εντός των φυσιολογικών ορίων αλλά σχετικά χαμηλή, και χαμηλή TSH τίθεται η υποψία κεντρικού υποθυρεοειδισμού. Στις περιπτώσεις αυτές γίνεται μέτρηση TSH ανά ώρα μεταξύ 2-4 μ.μ. και μεταξύ 10μ.μ.-2π.μ. Φυσιολογικά κατά τη διάρκεια του ύπνου παρατηρείται αύξηση της TSH κατά %. Εάν δεν παρατηρηθεί αύξηση, τίθεται η διάγνωση του κεντρικού υποθυρεοειδισμού Θυρεοειδική λειτουργία στη νευρική ανορεξία Στη νευρική ανορεξία τα επίπεδα Τ4 και Τ3 είναι χαμηλά, ενώ συνήθως η TSH είναι φυσιολογική. Η TSH έχει καθυστερημένη (στα 120 λεπτά) και αυξημένη απάντηση στο TRH χαρακτηριστικό υποθαλαμικής αιτιολογίας. Οι μεταβολές αυτές αντανακλούν την προσαρμογή του οργανισμού στις συνθήκες μειωμένης προσφοράς ενέργειας. Η περιφερική αποϊωδίωση της Τ4 στρέφεται προς τη παραγωγή του ανενεργού μεταβολίτη rt3 και όχι της δραστικής Τ3. Τα επίπεδα της Τ3 εμφανίζουν γραμμική συσχέτιση όταν εκφράζεται ως ποσοστό του ιδανικού βάρους σώματος, επανέρχονται δε στα φυσιολογικά επίπεδα μετά την αποκατάσταση του βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα. Τα χαμηλά επίπεδα Τ3 εξηγούν τα υποθυρεοειδικά συμπτώματα, όπως κόπωση, δυσκοιλιότητα, υποθερμία Υποθυρεοειδισμός σε συνδυασμό με σύνδρομα Αυξημένος επιπολασμός υποθυρεοειδισμού εμφανίζεται σε συνδυασμό με σύνδρομα όπως το σύνδρομο Down, Klinefelter, Turner. 8. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Η συνηθέστερη εκδήλωση είναι η επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης, ενώ ο ρυθμός αύξησης βάρους είναι φυσιολογικός ή αυξημένος. Την αναγνώριση της επιβράδυνσης διευκολύνει η καταγραφή των μετρήσεων ύψους και βάρους του παιδιού στην καμπύλη ανάπτυξης. Σε μακρύτερης διάρκειας υποθυρεοειδισμό μπορεί να εκδηλωθεί κόπωση, δυσκοιλιότητα, βρογχοκήλη. Η οστική ηλικία είναι καθυστερημένη. Συνήθως η εμφάνιση ή η εξέλιξη της εφηβείας καθυστερεί αλλά ο υποθυρεοειδισμός σπανιότερα αποτελεί αιτία πρώιμης ήβης, η οποία υποχωρεί με τη θεραπεία υποκατάστασης με θυροξίνη και την επίτευξη φυσιολογικών επι

15 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ πέδων θυρεοειδικών ορμονών. Στις έφηβες μετά την εμμηναρχή είναι πιθανό να εκδηλωθεί αραιομηνόρροια. 9. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η αντιμετώπιση ακολουθεί τις ίδιες αρχές με το συγγενή υποθυρεοειδισμό, χορηγείται όμως μικρότερη δόση, 100μg/m2 ;ή 2-3μg/kg. Στόχος η αποκατάσταση της ελεύθερης Τ4 και της TSH, σε φυσιολογικά επίπεδα. Στο παιδί με κεντρικό υποθυρεοειδισμό πρέπει να ολοκληρώνεται ο έλεγχος για τις υπόλοιπες ορμόνες του προσθίου λοβού της υπόφυσης και ιδιαίτερα για την κορτιζόλη και την αυξητική ορμόνη και να γίνει μαγνητική τομογραφία υπόφυσης υποθαλάμου για να εκτιμηθεί η ανατομία της περιοχής και να αποκλεισθεί χωροκατακτητική επεξεργασία. Εάν συνυπάρχει επινεφριδιακή ανεπάρκεια, η χορήγηση κορτιζόλης προηγείται της χορήγησης θυροξίνης για να αποκλεισθεί η εμφάνιση επινεφριδιακής κρίσης. Κλινικά, αυξάνεται σημαντικά ο ρυθμός ανάπτυξης ο οποίος διατηρείται γρήγορος μέχρι το ανάστημα να φτάσει την εκατοστιαία θέση στην οποία αναλογεί το ύψος στόχος. Εάν ο υποθυρεοειδισμός είχε παρατεταμένη διάρκεια (μεγαλύτερη των δύο χρόνων), η αποκατάσταση μπορεί να μην είναι πλήρης. Προσοχή χρειάζεται ώστε να μην χορηγείται δόση μεγαλύτερη απ αυτή που απαιτείται λόγω του ότι προκαλεί επιτάχυνση της οστικής ηλικίας και επιδείνωση της πρόγνωσης τελικού αναστήματος. Η παρακολούθηση περιλαμβάνει συστηματική εξέταση ανά 2-3 μήνες πριν ην ολοκλήρωση της ανάπτυξης με μέτρηση αναστήματος, βάρους, αρτηριακής πίεσης, σφύξεων, ψηλάφηση και εκτίμηση μεγέθους θυρεοειδούς, παρακολόυθηση εξέλιξης εφηβείας και εμμήνου ρύσεως. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Balhara B, Misra M, Levitsky LL. (2010) Clinical Monitoring Guidelines for Congenital Hypothyroidism: Laboratory Outcome Data in the First Year of Life. J Pediatr 157: Beltrão CB, Juliano AG, Chammas MC, Watanabe T, Sapienza MT and Marui S (2010) Etiology of congenital hypothyroidism using thyroglobulin and ultrasound combination Endocrine Journal: 57 (7), Dias VM, Campos AP, Chagas AJ, Silva RM (2010) Congenital hypothyroidism: etiology. J Pediatr Endocrinol Metab. 23(8): Eisenberg MC, Santini F, Marsili A, Pinchera A, DiStefano JJ 3rd (2010) TSH regulation dynamics in central and extreme primary hypothyroidism. Thyroid. Nov;20(11): Fisher DA, Grueters A (2008) Disorders of the Thyroid in the Newborn and Infant στο Pediatric Endocrinology Ed Sperling, Saunders Fisher DA, Grueters A (2008) Thyroid Disorders in Childhood and Adolescence in Pediatric Endocrinology Ed Sperling, Saunders Kaulfers AM, Backeljauw PF, Reifschneider K, Blum S, Michaud L, Weiss M, Rose SR (2010) Endocrine dysfunction following traumatic brain injury in children. J Pediatr. Dec;157(6): Epub 2010 Aug

16 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Kempers MJ, Lanting CI, van Heijst AF, van Trotsenburg AS, Wiedijk BM, de Vijlder JJ, Vulsma T (2006) Neonatal screening for congenital hypothyroidismbased on thyroxine, thyrotropin, and thyroxinebinding globulin measurement: potentials and pitfalls. J Clin Endocrinol Metab 91: LaFranchi SH (2008) Should the levothyroxine starting dose be tailored to disease severity in neonates with congenital hypothyroidism? Nat Clin Pract EndocrinolMetab 4: Larson CA (2003) Congenital Hypothyroidism in Pediatric Endocrinology a Practical Clinical Guide eds Radovick S, MacGIllivray MH, Humana Press Perry RJ, Maroo S, Maclennan AC, Jones JH, Donaldson MD (2006) Combined ultrasound and isotope scanning is more informative in the diagnosis of congenital hypothyroidism than single scanning. Arch Dis Child 91: Rose SR, Brown RS, Foley T, Kaplowitz PB, Kaye CI, Sundararajan S, Varma SK (2006) Update of newbornscreening and therapy for congenital hypothyroidism. Pediatrics 117: Zimmermann MB, Hess SY, Molinari L, De Benoist B, Delange F, Braverman LE, Fujieda K, Ito Y, Jooste PL, Moosa K, Pearce EN, Pretell EA, Shishiba Y (2004) New reference values for thyroid volume by ultrasoundin iodine-sufficient schoolchildren: a World Health Organization/ Nutrition for Health and DevelopmentIodine Deficiency Study Group Report. Am J Clin Nutr79:

17 Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ: YΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η συχνότερη αιτία συγγενούς υποθυρεοειδισμού στις ιωδοεπαρκείς περιοχές είναι: α. Κεντρικός υποθυρεοιδισμός β. Δυσορμονογένεση γ. Αντίσταση στη δράση της TSH δ. Δυσγενεσία του θυρεοειδούς αδένα 2. Η λήψη αίματος για το νεογνικό screening για συγγενή υποθυρεοειδισμό πρέπει να γίνεται την. α. 1η-3η μέρα β. 3η-5η μέρα γ. 5η-7η μέρα δ. Οποιαδήποτε 3. Η ύπαρξη θετικού οικογενειακού ιστορικού και βρογχοκήλης κατευθύνει προς τη διάγνωση: α. Αντίσταση στις θυρεοειδικές ορμόνες β. Δυσγενεσία του θυρεοειδούς γ. Αντισώματα της μητέρας δ. Δυσορμονογένεση 4. Η ανεπάρκεια της TBG συνδυάζεται με όλα τα παρακάτω εκτός από: α. Χαμηλή Τ4 β. Φυσιολογική TSH γ. Συχνότερη σε κορίτσια δ. Φυσιολογική FT4 5. Αίτια επίκτητου υποθυρεοειδισμού αποτελούν όλα εκτός: α. Αγενεσία του θυρεοειδούς αδένα β. Ακτινοβολία εγκεφάλου ή ΚΝΣ γ. Θυρεοειδίτιδα Hashimoto δ. Δυσορμονογένεση 6. Κλινική εκδήλωση επίκτητου υποθυρεοειδισμού μπορεί να είναι όλες οι παρακάτω εκτός: α. Επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης β. Πρώιμη ήβη γ. Καθυστερημένη οστική ηλικία δ. Ευερεθιστότητα Σωστές απαντήσεις κατά σειρά δ,β,δ,γ,α,δ -337-

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Φαρμακα Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά Θυροειδής Πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια Κύτταρα θυρεοειδούς κολλοειδές ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα 14 Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα Α. ΤΣΑΤΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εισαγωγή σιωπηλή θυρεοειδίτιδα χαρακτηρίζεται από προσωρινή φάση θυρεοτοξίκωσης ακολουθούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Ο θυρεοειδής είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το θυρεοειδή χόνδρο του λάρυγγα (γνωστό και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής και τρίτη ηλικία

Θυρεοειδής και τρίτη ηλικία 27 Θυρεοειδής και τρίτη ηλικία Γ. ΜΙΣΙΧΡΟΝΗΣ Ενδοκρινολόγος αύξηση της επιβίωσης του ανθρώπου, κάνει τα προβλήματα υγείας της 3ης Η ηλικίας ολοένα και περισσότερο επίκαιρα και ενδιαφέροντα. Στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΗ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΗ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΗ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Διαταραχές του Θυρεοειδικού άξονα στον βαρέως πάσχοντα Συνώνυμα: Σύνδρομο της χαμηλής Τ3, σύνδρομο τουνοσούντος ευθυρεοειδικού. Ελένη Καραθανάση Ενδοκρινολογική κλινική Γ.Ν.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδικά νοσήματα Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδής Mοιάζει με θυρεό Μπροστά από την τραχεία Μεγαλύτερος ενδοκρινικός αδένας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Θυρεοειδής κα παραθυροειδείς αδένες Θυρεοειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Συγγενής υποθυρεοειδισμός Επίκτητος υποθυρεοειδισμός Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός Νόσος Graves Όζοι θυρεοειδούς Νεογνό μητέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ Δρ.Δ.Λάγγας Βασική αρχή : Δευτερογενής πρόληψη Εφαρμογή σε: πληθυσμιακό επίπεδο νεογνά υψηλού κινδύνου Μέθοδοι : χαρακτηριστικά των sceening tests Ιστορικά Φαινυλκετονουρία

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ Υποθυρεοειδισμός Η ετυμολογία της λέξης θυρεοειδής δείχνει τη σημαντική θέση που κατέχει στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Προέρχεται από τη λέξη 'θυρεός' που σημαίνει έμβλημα και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οζώδης βρογχοκήλη και κύηση

Οζώδης βρογχοκήλη και κύηση 26 Οζώδης βρογχοκήλη και κύηση Σ.Θ. ΚΟΥΤΜΟΣ Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Ενδοκρινολογικής Κλινικής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» 1. Εισαγωγή οζώδης διόγκωση του θυρεοειδούς μπορεί να συνοδεύει σχεδόν κάθε πάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Θυρεοτοξίκωση είναι η κλινική και βιοχημική κατάσταση που οφείλεται στην εκσεσημασμένη παραγωγή και έκθεση στις θυρεοειδικές ορμόνες κάθε αιτιολογίας. Αντίθετα, υπερθυρεοειδισμός

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 22 Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 Α. ΓΑΛΛΗ-ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΜΑΓΓΑΝΑ 1 Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας 2 Ειδικευόμενη Παιδιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Προς Ιατρική Εταιρεία Αθηνών κ. Ε. Θηραίο. Κοινοποίηση: Γεν. Γραμ. Δημόσιας Υγείας κα Χ. Παπανικολάου

Προς Ιατρική Εταιρεία Αθηνών κ. Ε. Θηραίο. Κοινοποίηση: Γεν. Γραμ. Δημόσιας Υγείας κα Χ. Παπανικολάου Πρόεδρος Γ. Μαστοράκος Αντιπρόεδρος Ε. Διαμάντη-Κανδαράκη Γενικός Γραμματέας Μ. Τζανέλα Ταμίας Α. Θωμόπουλος Ειδικοί Γραμματείς Δ. Κιόρτσης M. Μιχαλάκη Μέλος Α. Κούρτης Αθήνα 16/10/2014 Αριθμ. Πρωτ: 28

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδική λειτουργία και αµιοδαρόνη

Θυρεοειδική λειτουργία και αµιοδαρόνη 28 Θυρεοειδική λειτουργία και αµιοδαρόνη Α. ΧΡΥΣΟΥΛΙΔΟΥ, Ε. ΔΟΥΜΑΛΑ, Π. ΗΛΙΑΔΟΥ Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Ενδοκρινικής Ογκολογίας, «Θεαγένειο» Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη Εισαγωγή αμιοδαρόνη είναι ένα βενζοφουρανικό

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Μαρία Πουλασουχίδου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας Εισαγωγή - 1 Οι εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στη Βιολογία

Εργασία στη Βιολογία Εργασία στη Βιολογία Τι είναι το χρωμόσωμα? Το χρωμόσωμα είναι μια οργανωμένη δομή DNA και πρωτεϊνών που βρίσκεται στα κύτταρα. Είναι ένα μοναδικό κομμάτι DNA που περιλαμβάνει πολλά γονίδια και άλλες ακολουθίες

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ISBN 960-7081-68-4 ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 12. ουροποιητικο συστημα δομη και λειτουργια του ουροποιητικου

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής αδένας. Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει Τ3 & Τ4, υπό τον έλεγχο του υποθαλάµου & της υπόφυσης

Θυρεοειδής αδένας. Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει Τ3 & Τ4, υπό τον έλεγχο του υποθαλάµου & της υπόφυσης Θυρεοειδής αδένας Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει Τ3 & Τ4, υπό τον έλεγχο του υποθαλάµου & της υπόφυσης Θυρεοειδικές ορµόνες Τυροσίνη + ιώδιο Τ 3 (βιολογικά δραστική) Τ 4 Θέση και Ιστολογικά Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 Ορισμοί Γενετική: μελέτη της κληρονομικότητας και των παραλλαγών της Ιατρική γενετική: η γενετική του ανθρώπινου είδους Κλινική γενετική:

Διαβάστε περισσότερα

Πολυοζώδης βρογχοκήλη

Πολυοζώδης βρογχοκήλη 15 Πολυοζώδης βρογχοκήλη Γ. ΦΙΛΙΠΠΟΥ Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας ΠΟΛΥΟΖΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ Βρογχοκήλη είναι κλινικά η οντότητα που χαρακτηρίζεται από αυξημένο μέγεθος και διαφορετική δομή σε μια ή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία θυρεοειδούς στην εγκυµοσύνη

Φυσιολογία θυρεοειδούς στην εγκυµοσύνη 24 Φυσιολογία θυρεοειδούς στην εγκυµοσύνη Ε.Γ. ΚΟΥΚΚΟΥ Ενδοκρινολόγος Νοσοκομείο - Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα. ανάγκη υποστήριξης του νεοσχηματιζόμενου οργανισμού παράλληλα με την Η ανάγκη κάλυψης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες και θυρεοειδική λειτουργία

Περιβαλλοντικοί παράγοντες και θυρεοειδική λειτουργία 08 Περιβαλλοντικοί παράγοντες και θυρεοειδική λειτουργία Ε. ΚΟΥΣΤΑ Ενδοκρινολόγος Εισαγωγή Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει κατανοητό ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (EΔ),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας. Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας. Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών ευροενδοκρινική ρύθμιση της επινεφριδιακής έκκρισης στεροειδών - - - + CRH/AVP + ACTH

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

Κοντό Ανάστημα - Υπάρχει πρόβλημα? Επιμέλεια football-academies Πέμπτη, 12 Μάιος 2011

Κοντό Ανάστημα - Υπάρχει πρόβλημα? Επιμέλεια football-academies Πέμπτη, 12 Μάιος 2011 Το πόσο ψηλό θα γίνει το παιδί μας είναι ένα από τα κύρια ερωτήματα των γονιών, σε μια κοινωνία που απαιτεί συγκεκριμένα εμφανισιακά πρότυπα. Το ιδεώδες ύψος σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες είναι περίπου

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος Διευθυντής ΕΣΥ Διαβητολογικό Κέντρο Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Νέα ταξινόμηση Σακχαρώδη Διαβήτη Σακχ. Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Θέμα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β Θέμα Β ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Θυρεοειδής και η Καρδιά τί θα πρέπει να γνωρίζουν όλοι

Ο Θυρεοειδής και η Καρδιά τί θα πρέπει να γνωρίζουν όλοι τί θα πρέπει να γνωρίζουν όλοι Θυρεοειδής και Καρδιά μία στενή σύνδεση Οι θυρεοειδικές διαταραχές, όπως η υποδραστηριότητα ή η υπερδραστηριότητα του θυρεοειδούς, αποτελούν μερικές από τις συχνότερες παθήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες Χρωμοσωματικές ανωμαλίες ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ: 50% ΤΩΝ ΑΥΘΟΡΜΗΤΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 60 ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ~0.7% ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ 2 % ΤΩΝ ΚΥΗΣΕΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/03/12 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17/02/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΜΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 1) Γονιδιακές μεταλλάξεις, χρωμοσωμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 27-02-2015 Κληρονομικές αιμορραγικές διαταραχές αιμόστασης Κληρονομικές διαταραχές πρωτογενούς αιμόστασης Νόσος von Willebrand

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα