IV. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ TOY 2010 ΓΙΑ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "IV. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ TOY 2010 ΓΙΑ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ"

Transcript

1 54 IV. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ TOY 2010 ΓΙΑ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Diabetes Care 2010; 33: S4-10 Νικολάου Αθανάσιος Εξειδικ/μενος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά Τζάνειο. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) 6,5%: μέτρηση με την πιστοποιημένη μέθοδο από το Εθνικό Πρόγραμμα Πιστοποίησης για την HbA1c(National Glycohemoglobin Standardization Program, NGSP) και σταθμισμένη όπως στη μελέτη DCCT (Diabetes Control and Complications Trial). Γλυκόζη πλάσματος νηστείας 126 mg/dl, όπου νηστεία ορίζεται η μη πρόσληψης θερμίδων για τουλάχιστον 8 ώρες. Γλυκόζη πλάσματος στις 2 ώρες 200 mg/dl κατά τη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (OGTT), σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ): φόρτιση με 75 γρ. άνυδρης γλυκόζης διαλυμένης σε νερό. Γλυκόζη πλάσματος 200 mg/dl σε τυχαία μέτρηση ατόμου με κλασικά συμπτώματα υπεργλυκαιμίας. ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΣΔ2 ΣΕ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Σε υπέρβαρους ή παχύσαρκους ενήλικες οποιασδήποτε ηλικίας με 1 παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ΣΔ2 (Πίνακας 1) και με δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) 25 kg/m 2. Στα άτομα αυτά πρέπει να προσδιορισθούν και αντιμετωπισθούν οι υπόλοιποι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου Σε άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου ο πρώτος έλεγχος πρέπει να διενεργείται στην ηλικία των 45 ετών Εφόσον ο αρχικός έλεγχος είναι φυσιολογικός πρέπει να γίνεται επαναληπτικός έλεγχος τουλάχιστον κάθε 3 χρόνια Η HbA1c, η γλυκόζη πλάσματος νηστείας και η δοκιμασία ανοχής γλυκόζης θεωρούνται κατάλληλες μέθοδοι τόσο για την ανίχνευση, όσο και για την εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης ΣΔ2 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΥΓΗΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΣΔ2 1. Απώλεια 5-10% του αρχικού σωματικού βάρους και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας (μέτρια δραστηριότητα, π.χ. περπάτημα, για τουλάχιστον 150 λεπτά/εβδομ.) σε άτομα με διαταραχή ανοχής γλυκόζης (Impaired Glucose Tolerance, IGT) (A), με διαταραχή γλυκόζης νηστείας (Impaired Fasting Glucose, IFG) (E) ή HbA1c 5,7-6,4% 2. Στενή παρακολούθηση αυτών των ατόμων 3. Η εξέταση ενδεχόμενης χορήγησης μετφορμίνης σε παχύσαρκους <60 ετών - πολύ υψηλού κινδύνου για εμφάνιση ΣΔ2 (με ταυτόχρονη δηλαδή παρουσία IGT, IFG και άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως HbA1c >6%, αρτηριακής υπέρτασης, χαμηλών επιπέδων HDL, υψηλών επιπέδων τριγλυκεριδίων ή ιστορικό ΣΔ2 σε συγγενή/εις α βαθμού) Πίνακας 1 Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ΣΔ2 Έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. 1 ου βαθμού συγγενής με ΣΔ2. Υψηλού κινδύνου εθνικότητες (π.χ. Αφροαμερικανοί, Λατίνο, Ασιάτες Αμερικανοί, Ιθαγενείς Αμερικανοί, Ισλανδοί). Γυναίκες με ιστορικό ΣΔ κύησης ή γέννησης βρέφους >4 kg. Αρτηριακή υπέρταση ( 140/90 mmhg) ή λήψη αντιυπερτασικής αγωγής. Επίπεδα HDL χοληστερόλης <35 mg/dl ή/και τριγλυκεριδίων >250 mg/dl. Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών HbA1c 5,7%, διαταραχή ανοχής γλυκόζης ή διαταραχή γλυκόζης νηστείας σε προηγούμενο έλεγχο. Άλλες κλινικές καταστάσεις που έχουν συσχετισθεί με αντίσταση στην ινσουλίνη (π.χ. βαριά παχυσαρκία, μελαγχρωματική ακάνθωση). Ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.

2 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΛΥΚΟΖΥΛΙΩΜΕΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (HbA1c) Έλεγχος τουλάχιστον 2 φορές/χρόνο σε ασθενείς που έχουν επιτύχει τα επιθυμητά επίπεδα (και έχουν σταθερό γλυκαιμικό έλεγχο) Μέτρηση HbA1c ανά τρίμηνο σε ασθενείς που μεταβλήθηκε η θεραπεία ή δεν έχουν επιτύχει τους επιθυμητούς στόχος ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ Ο στόχος της HbA1c σε μη εγκύους ενήλικες ασθενείς είναι γενικά <7% με σκοπό την πρόληψη της εμφάνισης της μικροαγγειακής νόσου Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, ο γενικός στόχος HbA1c πρέπει να είναι μέχρι 7% τα πρώτα έτη από τη διάγνωση του ΣΔ, με σκοπό τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης μακροαγγειακής νόσου Στα άτομα αυτά (με μικρή διάρκεια ΣΔ, μεγάλο προσδόκιμο επιβίωσης και απουσία σημαντικής καρδιαγγειακής νόσου) πιθανά είναι δόκιμο να τεθεί ο στόχος της HbA1c και σε χαμηλότερα από το γενικό στόχο επίπεδα του 7%, εφόσον διασφαλίζεται η αποφυγή υπογλυκαιμίας ή άλλων ανεπιθύμητων ενεργειών από τη θεραπεία Αντίθετα, σε ασθενείς με ιστορικό βαριών υπογλυκαιμιών, με περιορισμένο προσδόκιμο επιβίωσης, με εκτεταμένες μικρο ή μακροαγγειακές επιπλοκές, με σοβαρά συνυπάρχοντα νοσήματα και με μακρά διάρκεια ΣΔ, στους οποίους είναι δύσκολη η επίτευξη των θεραπευτικών στόχων παρά την επαρκή εκπαίδευση την παρακολούθηση τις κατάλληλες δόσεις υπογλυκαιμικών, συμπεριλαμβανομένης και της ινσουλίνης, πρέπει να τίθεται λιγότερο αυστηρός στόχος (σε σύγκριση με το στόχο HbA1c <7%) (C). ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΓΛΥΚΟΖΗΣ 1. Έλεγχος των επιπέδων γλυκόζης από τον ίδιο τον ασθενή (self monitoring of blood glucose, SMBG) 3 φορές/ημέρα όταν ακολουθεί σχήματα πολλαπλών ενέσεων ινσουλίνης ή φέρει αντλία ινσουλίνης 2. Συνεχής καταγραφή των επιπέδων της γλυκόζης (continuous glucose monitoring, CGM) κατά τη θεραπεία με εντατικοποιημένα σχήματα ινσουλίνης καθότι αυτή μπορεί να επιφέρει μείωση της HbA1c σε επιλεγμένους ασθενείς π.χ. >25 ετών με ΣΔ1 Η επιτυχία εξαρτάται από τη συμμόρφωση στη χρήση της συσκευής (C). Η συνεχής καταγραφή των επιπέδων της γλυκόζης (CGM) αποτελεί συμπληρωματικό εργαλείο στην SMBG για ασθενείς με αδυναμία αναγνώρισης της υπογλυκαιμίας ή/και συχνά υπογλυκαιμικά επεισόδια ΥΓΙΕΙΝΟΔΙΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 1. Μέτρια απώλεια βάρους σε υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα μη υψηλού κινδύνου 55 εμφάνισης ΣΔ, διότι επιτυγχάνεται ελάττωση της αντίστασης στην ινσουλίνη 2. Απώλεια βάρους σε όλους τους υπέρβαρους και παχύσαρκους ασθενείς με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ ή εγκατεστημένο ΣΔ 3. Υποθερμιδικές δίαιτες χαμηλής πρόσληψης υδατανθράκων ή/και λίπους καθότι θεωρούνται αποτελεσματικές για τη βραχυπρόθεσμη απώλεια βάρους (μέχρι 1 έτος) 4. Οι ασθενείς που ακολουθούν δίαιτες χαμηλής πρόσληψης υδατανθράκων πρέπει να ελέγχουν τα επίπεδα των λιπιδίων, την νεφρική τους λειτουργία και την πρόσληψη πρωτεϊνών (ιδίως σε όσους έχουν νεφροπάθεια) 5. Άτομα με προδιαβήτη ή ΣΔ2 πρέπει να ακολουθούν εξατομικευμένα προγράμματα διατροφής με σκοπό την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων 6. Σε άτομα υψηλού κινδύνου εμφάνισης ΣΔ2 συστήνεται η εφαρμογή δομημένων προγραμμάτων διατροφής - απώλεια βάρους περίπου 7% του αρχικού - τακτική φυσική δραστηριότητα (150 λεπτά/εβδομάδα με 50-70% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας) - σε συνδυασμό με κατάλληλες υποθερμιδικές δίαιτες χαμηλής πρόσληψης λίπους. Εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις για ασθενείς με ΣΔ2 πρέπει να ενθαρρύνεται η άσκηση με αντιστάσεις 3 φορές / εβδομάδα 7. Σε άτομα χαμηλού κινδύνου εμφάνισης ΣΔ2 πρέπει να ενθαρρύνεται η επαρκής πρόσληψη διαιτητικών ινών (14 γρ. ινών/1000 θερμίδες) και τροφών που περιέχουν δημητριακά ολικής αλέσεως 8. Η πρόσληψη κορεσμένου λίπους δεν πρέπει να υπερβαίνει το 7% των συνολικών θερμίδων 9. Περιορισμό πρόσληψης trans λιπαρών ώστε να επιτευχθεί ελάττωση της LDL χοληστερόλης και αύξηση της HDL χοληστερόλης 10. Η παρακολούθηση της διαιτητικής πρόσληψης υδατανθράκων αποτελεί βασική στρατηγική για την επίτευξη του γλυκαιμικού ελέγχου Η έως τώρα χρήση του γλυκαιμικού δείκτη και του γλυκαιμικού φορτίου, πιθανόν παρέχει μέτριο επιπρόσθετο όφελος σε ό,τι αφορά το γλυκαιμικό έλεγχο, συγκριτικά με τον υπολογισμό και μόνο της διαιτητικής πρόσληψης ολικών υδατανθράκων 11. Οι γλυκαντικές ουσίες θεωρούνται ασφαλείς όταν καταναλώνονται στις αποδεκτές ημερήσιες ποσότητες που προτείνει ο FDA 12. Περιορισμός πρόσληψης αλκοόλ σε ενήλικες διαβητικούς (μέχρι 1 ποτό/ημέρα στις γυναίκες και μέχρι 2 ποτά/ημέρα στους άνδρες) 13. Δεν συστήνεται συμπληρωματική λήψη αντιοξειδωτικών (βιταμίνες Ε, C, καροτένιο) (Α), ή χρωμίου σε παχύσαρκους διαβητικούς (C), εξαιτίας φτωχών δεδομένων για την αποτελεσματικότητα και τη μακροχρόνια ασφάλειά τους.

3 56 ΒΑΡΙΑΤΡΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Η βαριατρική χειρουργική μπορεί να εφαρμοσθεί σε ενήλικες με ΔΜΣ >35 kg/m 2 και ΣΔ2, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που η νόσος ή οι επιπλοκές της ελέγχονται δύσκολα με τα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα και την φαρμακευτική αγωγή Σε διαβητικούς που έχουν υποβληθεί σε τέτοιου είδους επεμβάσεις απαιτείται εφαρμογή υγιεινοδιαιτητικών υποστηρικτικών μέτρων και ιατρική παρακολούθηση εφόρου ζωής Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα - εκτός πλαισίων ερευνητικών πρωτοκόλλων - για εφαρμογή τέτοιων επεμβάσεων σε ασθενείς με ΔΜΣ <35 kg/m 2 ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ Η εκτίμηση της ψυχοκοινωνικής κατάστασης αποτελεί μέρος της συνολικής αντιμετώπισης του ΣΔ. Πρέπει να ελέγχονται: η στάση του διαβητικού απέναντι στη νόσο, οι προσδοκίες του από την ιατρική αντιμετώπιση και οι εκβάσεις της ψυχολογικής του διάθεσης. Επίσης η ποιότητα ζωής, οι κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες, η συναισθηματική κατάσταση και το ψυχιατρικό ιστορικό του κάθε ασθενή Αναγκαίος θεωρείται ο έλεγχος για πιθανή παρουσία κατάθλιψης, κακής ψυχικής διάθεσης, άγχους, διατροφικών διαταραχών και διαταραγμένης αντίληψης, όταν η αντιμετώπιση της νόσου από τον ίδιο τον ασθενή είναι πλημμελής (C). ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ 1. Σε ασθενείς που εμφανίζουν υπογλυκαιμία και διατηρούν τις αισθήσεις τους: η χορήγηση γλυκόζης (15-20 γρ.) αποτελεί τη θεραπεία εκλογής. Αν η μέτρηση γλυκόζης 15 λεπτά μετά τη θεραπεία εξακολουθεί να βρίσκεται σε επίπεδα υπογλυκαιμίας, πρέπει να επαναληφθεί η χορήγηση γλυκόζης. Όταν η μέτρηση γλυκόζης επιστρέψει στα φυσιολογικά επίπεδα ο ασθενής πρέπει να καταναλώσει ένα κανονικό ή ενδιάμεσο γεύμα (σνακ) για να εμποδίσει την επανεμφάνιση υπογλυκαιμίας 2. Στους ασθενείς που διατρέχουν πολύ υψηλό κίνδυνο εμφάνισης βαριάς υπογλυκαιμίας: πρέπει να συνταγογραφείται γλυκαγόνη και να δίνονται οδηγίες χορήγησή της τόσο στους ίδιους, όσο και σε αυτούς που έχουν αναλάβει την φροντίδα τους 3. Σε άτομα που δεν έχουν επαρκή την αντίληψη εμφάνισης υπογλυκαιμίας ή εμφάνισαν 1 επεισόδια βαριάς υπογλυκαιμίας: πρέπει να ενθαρρύνεται η χαλάρωση του γλυκαιμικού στόχου, με σκοπό την αποφυγή επανεμφάνισης τέτοιων επεισοδίων, τουλάχιστον για μερικές εβδομάδες ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ Συστήνεται εμβολιασμός κατά της κοινής γρίπης κάθε χρόνο σε όλους τους διαβητικούς ασθενείς από την ηλικία των 6 μηνών (C). Επίσης το πολυσακχαριδικό εμβόλιο κατά του πνευμονιοκόκκου σε όλους τους διαβητικούς ασθενείς ηλικίας 2 ετών. Η επανάληψη του εμβολιασμού μια ακόμα φορά σε άτομα >64 ετών που εμβολιάσθηκαν σε ηλικία <65 ετών και εφόσον έχουν παρέλθει >5 έτη από τον προηγούμενο εμβολιασμό. Άλλες ενδείξεις για επαναληπτικό εμβολιασμό αποτελούν: το νεφρωσικό σύνδρομο, η χρόνια νεφρική νόσος και οι καταστάσεις ανοσοκαταστολής (μεταμόσχευση, σπληνεκτομή) (C). ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ 1. Μέτρηση της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) σε κάθε επίσκεψη των ασθενών με ΣΔ. Εάν συστολική ΑΠ 130 mmhg ή διαστολική ΑΠ 80 mmhg πρέπει να γίνεται επιβεβαίωση σε ξεχωριστή επίσκεψη. Αν η ΑΠ παραμένει στα ίδια επίπεδα, επιβεβαιώνεται η διάγνωση της αρτηριακής υπέρτασης (C). 2. Οι Θεραπευτικοί στόχοι πρέπει να είναι: Συστολική ΑΠ<130 mmhg (C) και Διαστολική ΑΠ<80 mmhg 3. Επί συστολικής ΑΠ mmhg ή διαστολικής ΑΠ mmhg συστήνονται υγιεινοδιαιτητικά μέτρα για 3 μήνες και αν δεν επιτευχθούν οι θεραπευτικοί στόχοι η προσθήκη φαρμακευτικής αγωγής 4. Επί συστολικής ΑΠ 140 mmhg ή διαστολικής ΑΠ 90 mmhg κατά τη διάγνωση ή την παρακολούθηση του ΣΔ συστήνεται άμεση έναρξη φαρμακευτικής αγωγής και εφαρμογή υγιεινοδιαιτητικών μέτρων 5. Ως αντιϋπερτασικά υγιεινοδιαιτητικά μέτρα προτείνεται: Απώλεια βάρους για υπέρβαρους και παχύσαρκους, διατροφή τύπου DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) η οποία περιλαμβάνει περιορισμό κατανάλωσης αλατιού, αυξημένη πρόσληψη καλίου και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας 6. Φαρμακευτική αγωγή υπερτασικών διαβητικών: αναστολέας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ΙΙ ή αποκλειστής των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης. Εφόσον δεν επιτευχθεί ο θεραπευτικός στόχος, μπορεί να προστεθεί θειαζιδικό διουρητικό όταν (estimated glomerular filtration rate) egfr 30 ml/min/1,73 m 2 ή διουρητικό της αγκύλης σε ρυθμό egfr<30 ml/min/1,73 m 2 (C). 7. Απαιτείται στενή παρακολούθηση νεφρικής λειτουργίας και επιπέδων καλίου σε ασθενείς που λαμβάνουν αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ΙΙ,αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ή διουρητικά 8. Στις εγκύους με ΣΔ και χρόνια αρτηριακή

4 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ υπέρταση οι στόχοι της ΑΠ είναι /65-79 mmhg. Η χορήγηση αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ΙΙ και αποκλειστών των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης αντενδείκνυται κατά την κύηση ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ 1. Έλεγχος των λιπιδίων τουλάχιστον σε ετήσια βάση. 2. Οι ενήλικες χαμηλού κινδύνου πρέπει να διατηρούν επίπεδα LDL χοληστερόλης <100 mg/dl, HDL χοληστερόλης >50 mg/dl και τριγλυκεριδίων <150 mg/dl με έλεγχο ανά διετία 3. Περιορισμό πρόσληψης χοληστερόλης, κορεσμένων και trans λιπαρών οξέων 4. Αύξηση πρόσληψης ω-3 λιπαρών οξέων, ινών με υψηλό ιξώδες και των φυτικών στερολών/στανολών 5. Απώλεια βάρους και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας με σκοπό τη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ 6. Προσθήκη στατίνης ανεξάρτητα από τα αρχικά επίπεδα των λιπιδίων σε διαβητικούς: με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο (Α) και σε όλους άνω (>) των 40 ετών χωρίς εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο - αλλά με 1 παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου 7. Σε ασθενείς χαμηλότερου κινδύνου - χωρίς καρδιαγγειακή νόσο και <40 ετών - προσθήκη στατίνης εφόσον LDL>100 mg/dl ή συνυπάρχουν παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου 8. Σε ασθενείς με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο ο θεραπευτικός στόχος της LDL χοληστερόλης είναι: κάτω (<) του 70 mg/dl και συνήθως επιτυγχάνεται με υψηλή δόση αποτελεσματικής στατίνης 9. Εφόσον δεν επιτευχθούν οι θεραπευτικοί στόχοι με τη χορήγηση των υψηλότερων δόσεων στατίνης ή/και σε συνδυασμούς της με άλλα υπολιπιδαιμικά, μια ελάττωση της LDL χοληστερόλης κατά 30-40% σε σύγκριση με τα αρχικά επίπεδα αποτελεί εναλλακτικό θεραπευτικό στόχο 10. Επιθυμητά επίπεδα: Τριγλυκεριδίων <150 mg/dl και HDL χοληστερόλης >40 mg/dl στους άνδρες και >50 mg/dl στις γυναίκες. Πρωταρχικός στόχος παραμένει η ελάττωση της LDL χοληστερόλης με τη χορήγηση στατινών (C). ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ 1. Συστήνεται η χορήγηση ασπιρίνης mg/ημέρα: για α γένη πρόληψη ΣΔ1 ή ΣΔ2 και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου (10ετής κίνδυνος >10%) όπως είναι οι άνδρες >50 ετών και οι 57 γυναίκες >60 ετών που έχουν τουλάχιστον έναν επιπρόσθετο παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου (C). 2. Χορήγηση ασπιρίνης mg/ημέρα σε όλα τα άτομα με ΣΔ και ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου (δευτερογενής πρόληψη) 3. Σε ασθενείς με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο και επιβεβαιωμένη αλλεργία στην ασπιρίνη μπορεί να χορηγηθεί κλοπιδογρέλη 4. Συνδυασμένη θεραπεία ασπιρίνης mg/ημέρα και κλοπιδογρέλης 75 mg/ημέρα, είναι δόκιμη μέχρι και ένα έτος μετά από οξύ στεφανιαίο σύνδρομο ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΜΕ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ 1. Αποχή όλων των διαβητικών από το κάπνισμα 2. Εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου για εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου και κατάταξη σε κατηγορίες 10ετούς κινδύνου σε όλους τους ασυμπτωματικούς διαβητικούς 3. Ασθενείς με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο πρέπει να θεραπεύονται με αναστολέα του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ΙΙ (C), ασπιρίνη (Α) και στατίνη (Α) (εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις). 4. Σε ασθενείς με προηγούμενο έμφραγμα μυοκαρδίου: χορήγηση β-αποκλειστών για τουλάχιστον 2 χρόνια μετά το έμφραγμα Η μακροχρόνια χορήγηση β-αποκλειστών σε ασθενείς χωρίς αρτηριακή υπέρταση έχει νόημα εφόσον γίνεται καλά ανεκτή 5. Αποφυγή χορήγησης θειαζολινενδιονών σε ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (C). 6. Η μετφορμίνη μπορεί να χορηγηθεί σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια εφόσον έχουν φυσιολογική νεφρική λειτουργία. Πρέπει να αποφεύγεται σε ασταθείς ή νοσηλευόμενους ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια (C). ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ 1. Βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου καθυστερεί την εξέλιξη νεφροπάθειας 2. Ετήσιος έλεγχος απέκκρισης αλβουμίνης στα ούρα σε ασθενείς με ΣΔ1 και διάρκεια διαβήτη 5 έτη και σε όλους τους ασθενείς με ΣΔ2 από την διάγνωση 3. Έλεγχος κρεατινίνης ορού και ούρων σε όλους τους ενήλικες με ΣΔ και υπολογισμός GFR, ανεξάρτητα από το βαθμό απέκκρισης της αλβουμίνης στα ούρα 4. Θεραπευτικά για την νεφροπάθεια ατόμων με μικρο- ή μακροαλβουμινουρία πρέπει να χρησιμοποιούνται αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου ή της αγγειοτενσίνης ΙΙ ή αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης

5 58 5. Σε ασθενείς με ΣΔ1, αρτηριακή υπέρταση και οποιουδήποτε βαθμού αλβουμινουρία οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ΙΙ καθυστερούν την εξέλιξη της νεφροπάθειας 6. Σε ασθενείς με ΣΔ2, αρτηριακή υπέρταση και μικροαλβουμινουρία τόσο οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ΙΙ, όσο και οι αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης καθυστερούν την εξέλιξη σε μακροαλβουμινουρία 7. Σε ασθενείς με ΣΔ2, αρτηριακή υπέρταση μακροαλβουμινουρία και νεφρική ανεπάρκεια (κρεατινίνη ορού >1,5 mg/dl), οι αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης καθυστερούν την εξέλιξη της νεφροπάθειας 8. Ελάττωση της πρόσληψης πρωτεΐνης σε 0,8-1 γρ./κιλό σωματικού βάρους/ημέρα σε άτομα με ΣΔ και χρόνια νεφρική νόσο στα πρώιμα στάδια και σε 0,8 γρ./κιλό σωματικού βάρους/ημέρα σε πιο προχωρημένα φαίνεται να βελτιώνουν τους δείκτες της νεφρικής λειτουργίας 9. Όταν το αίτιο εμφανούς νεφρικής δυσλειτουργίας είναι άγνωστο και παρατηρείται: ενεργό ίζημα ούρων ή απότομη ελάττωση του GFR, βρισκόμαστε σε προχωρημένα στάδια νεφρικής νόσου και οφείλουμε την άμεση παραπομπή του ασθενούς σε νεφρολόγο ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ 1. Βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου και των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης καθυστερεί την εξέλιξη της αμφιβλ/θειας 2. Ενήλικες και παιδιά 10 ετών με ΣΔ1 πρέπει να υποβάλλονται σε αρχικό ενδελεχή έλεγχο από οφθαλμίατρο μέσα στα πρώτα 5 έτη από τη διάγνωση του ΣΔ 3. Ασθενείς με ΣΔ2 πρέπει να υποβάλλονται σε αρχικό ενδελεχή έλεγχο από οφθαλμίατρο σε σύντομο χρονικό διάστημα από τη διάγνωση του ΣΔ 4. Επαναληπτικός έλεγχος σε ασθενείς με ΣΔ1 και ΣΔ2 πρέπει να διενεργείται σε ετήσια βάση. 5. Μετά από 1 περισσότερους φυσιολογικούς ελέγχους, οι επαναληπτικοί έλεγχοι μπορούν να διενεργούνται με μικρότερη συχνότητα (κάθε 2-3 χρόνια). Αντίθετα, αν η αμφιβλ/θεια εξελίσσεται απαιτούνται πιο συχνοί έλεγχοι 6. Διαβητικές γυναίκες που σκοπεύουν να μείνουν ή είναι έγκυες πρέπει να υποβάλλονται σε ενδελεχή οφθαλμολογικό έλεγχο. Η οφθαλμολογική εξέταση πρέπει να διενεργείται στο 1 ο τρίμηνο της κύησης και να επαναλαμβάνεται σε τακτικά διαστήματα μέχρι και για ένα έτος μετά τον τοκετό 7. Άμεση παραπομπή ασθενών με οποιουδήποτε βαθμού οίδημα οπτικής θηλής, βαριά μη παραγωγική ή κάθε μορφής παραγωγική διαβητική αμφιβλ/θεια σε ειδικό στην αντιμετώπιση διαβητικής αμφιβλ/θειας 8. Η παρουσία αμφιβλ/θειας δεν αποτελεί αντένδειξη για τη χορήγηση ασπιρίνης ως καρδιοπροστασία, διότι δεν αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αιμορραγίας στον αμφιβληστροειδή ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ 1. Όλοι οι ασθενείς πρέπει να ελέγχονται με απλές κλινικές δοκιμασίες για την παρουσία περιφερικής πολυνευροπάθειας, αρχικά κατά τη διάγνωση του ΣΔ και στη συνέχεια τουλάχιστον σε ετήσια βάση 2. Η διενέργεια ηλεκτροφυσιολογικού ελέγχου σπάνια είναι απαραίτητη, εκτός από τις περιπτώσεις που η κλινική εικόνα είναι άτυπη 3. Διαγνωστικός έλεγχος για σημεία και συμπτώματα αυτόνομης νευροπάθειας πρέπει να διενεργείται σε όλους τους ασθενείς με ΣΔ2 κατά τη διάγνωση και στους ασθενείς με ΣΔ1 5 χρόνια μετά τη διάγνωση 4. Περισσότερο εξειδικευμένες εξετάσεις απαιτούνται σπάνια και πιθανά δεν επηρεάζουν την αντιμετώπιση και την κλινική έκβαση της νόσου 5. Χορήγηση φαρμάκων για την ανακούφιση συγκεκριμένων συμπτωμάτων που οφείλονται στην παρουσία περιφερικής συμμετρικής πολυνευροπάθειας και αυτόνομης νευροπάθειας όταν απαιτείται βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενή ΟΔΗΓΙΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ 1. Σε όλους τους διαβητικούς πρέπει να διενεργείται ετήσια ενδελεχής εξέταση των ποδιών (επισκόπηση, εκτίμηση των περιφερικών σφύξεων, έλεγχο πιθανής απώλειας αισθητικότητας) και να δίδονται οδηγίες ατομικής φροντίδος τους 2. Οι ασθενείς με έλκη ή υψηλού κινδύνου για εμφάνιση ελκών και ακρωτηριασμών, απαιτούν πολυπαραγοντική προσέγγιση 3. Πρέπει να παραπέμπονται σε ειδικούς: ασθενείς που καπνίζουν, όσοι έχουν χάσει την αισθητικότητα ή έχουν δομικές αλλαγές στα κάτω άκρα (C). 4. Το ιστορικό διαλείπουσας χωλότητας, η μέτρηση του σφυροβραχιόνιου δείκτη και η εκτίμηση των περιφερικών σφύξεων πρέπει να βρίσκονται στον βασικό έλεγχο ανίχνευσης περιφερικής αρτηριακής νόσου (C).

6 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Η συμβουλευτική για τη σύλληψη πρέπει να ξεκινάει από την εφηβεία και να συμπεριλαμβάνεται στη συνολική αντιμετώπιση κάθε διαβητικής γυναίκας αναπαραγωγικής ηλικίας (C). Συστήνεται η αξιολόγηση παραγόντων κινδύνου για ΣΔ της κύησης και η δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (C). Σε γυναίκες με ΣΔ που επιθυμούν να συλλάβουν πρέπει να εκτιμώνται τα φάρμακα που λαμβάνουν διότι πολλά από αυτά (π.χ. στατίνες, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ΙΙ, αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης και τα περισσότερα αντιδιαβητικά φάρμακα εκτός της ινσουλίνης) αντενδείκνυνται στην κύηση Η HbA1c πρέπει να βρίσκεται όσο το δυνατό πιο κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα (<7%) σε κάθε διαβητική γυναίκα πριν επιχειρήσει να συλλάβει Σε γυναίκες που είχαν ΣΔ κύησης πρέπει να διενεργείται επαναληπτικός έλεγχος 6-12 εβδομάδες μετά το τοκετό και στη συνέχεια τακτική παρακολούθηση ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Οι στόχοι του γλυκαιμικού ελέγχου σε λειτουργικούς ηλικιωμένους ασθενείς με φυσιολογική αντίληψη και μεγάλο προσδόκιμο επιβίωσης είναι ίδιοι με αυτούς των νεότερων ενηλίκων ασθενών Σε όσους δεν πληρούν τα παραπάνω κριτήρια ο γλυκαιμικός έλεγχος μπορεί να εξατομικευθεί και να είναι λιγότερο αυστηρός Η χορήγηση αντιυπερτασικής αγωγής συστήνεται σε όλους τους ηλικιωμένους διαβητικούς λόγω επιπρόσθετου οφέλους, ενώ από τη χορήγηση υπολιπιδαιμικής θεραπείας και ασπιρίνης αναμένεται να ωφεληθούν όσοι έχουν προσδόκιμο επιβίωσης τουλάχιστον ίσο με το χρονικό διάστημα στο οποίο παρατηρήθηκε όφελος στις μελέτες πρωτογενούς ή δευτερογενούς πρόληψης Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Σε κάθε ασθενή με ΣΔ που διακομίζεται στο νοσοκομείο πρέπει να μετριέται η HbA1c εφόσον δεν υπάρχει διαθέσιμη μέτρηση τους τελευταίους 2-3 μήνες 1. Για ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση: συστήνεται χορήγηση ινσουλίνης σε εμμένουσα υπεργλυκαιμία και με όριο τα 180 mg/d. Αφού ξεκινήσει η ινσουλινοθεραπεία συστήνεται η διατήρηση της γλυκόζης σε επίπεδα mg/dl Στους ασθενείς αυτούς απαιτείται ενδοφλέβια χορήγηση ινσουλίνης σύμφωνα με πρωτόκολλο 59 αποδεδειγμένης ασφάλειας και αποτελεσματικότητας χωρίς να αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης βαριάς υπογλυκαιμίας 2. Για ασθενείς που δεν βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση: δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα για τα επιθυμητά επίπεδα γλυκόζης τέτοιων ασθενών. Για όσους λαμβάνουν ινσουλίνη, τα προγευματικά επίπεδα γλυκόζης πρέπει γενικά να είναι <140 mg/dl και τα επίπεδα γλυκόζης σε τυχαία μέτρηση <180 mg/dl, εφόσον αυτά μπορούν να επιτευχθούν με ασφάλεια. Σε άτομα με βαριά συνυπάρχοντα νοσήματα οι στόχοι μπορούν να είναι λιγότερο αυστηροί Προγραμματισμένη υποδόρια ινσουλίνη (βασική, προγευματική και διόρθωση), αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για την επίτευξη και τη διατήρηση του γλυκαιμικού ελέγχου σε ασθενείς που δεν είναι σε κρίσιμη κατάσταση (C). Σε ασθενείς χωρίς γνωστό ΣΔ που λαμβάνουν υψηλές δόσεις κορτικοστεροειδών, εντερική ή παρεντερική διατροφή, οκτρεοτίδη ή ανοσοκατασταλτικά πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά τα επίπεδα γλυκόζης Εφόσον η υπεργλυκαιμία επιβεβαιωθεί και επιμένει είναι απαραίτητη η χορήγηση θεραπείας. Οι στόχοι του γλυκαιμικού ελέγχου στα άτομα αυτά είναι ίδιοι με αυτούς των ασθενών με γνωστό ΣΔ Κατά την έξοδο των ασθενών χωρίς επιβεβαιωμένο ΣΔ που εμφάνισαν υπεργλυκαιμία στο νοσοκομείο πρέπει να καθορίζεται ένα πλάνο για μελλοντικό έλεγχο και παρακολούθηση ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ 1. Να λαμβάνεται υπόψη η ηλικία όταν θέτουμε τους στόχους του γλυκαιμικού ελέγχου σε παιδιά και εφήβους με ΣΔ1. Αυτοί πρέπει να είναι λιγότερο αυστηροί στα μικρότερα παιδιά 2. Ετήσιος έλεγχος ανίχνευσης μικροαλβουμινουρίας με τον λόγο μικροαλβουμίνη / κρεατινίνη σε τυχαίο δείγμα ούρων από την ηλικία των 10 ετών και εφόσον έχουν παρέλθει 5 έτη από την εμφάνιση του ΣΔ 3. Σε περίπτωση που ανιχνευθούν υψηλά επίπεδα μικροαλβουμίνης και επιβεβαιωθούν σε 2 διαφορετικά δείγματα ούρων πρέπει να χορηγηθεί θεραπεία με αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου ή της αγγειοτενσίνης ΙΙ σε δόση τέτοια ώστε να επανέλθει η απέκκριση της μικροαλβουμίνης στα φυσιολογικά επίπεδα 4. Διαιτητική παρέμβαση, άσκηση και έλεγχο του σωματικού βάρους σε παιδιά με υψηλή-φυσιολογική ΑΠ (συστολική ή διαστολική ΑΠ σε συνεχή επίπεδα >90 η εκατοστιαία θέση για την ηλικία, το φύλο και το ύψος) Αν ο στόχος της ΑΠ δεν επιτευχθεί εντός 3-6 μηνών πρέπει να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή. Προτείνεται χορήγηση αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου ή της

7 60 αγγειοτενσίνης ΙΙ Ο στόχος της θεραπείας είναι ΑΠ <130/80 mmhg ή <90 η εκατοστιαία θέση για την ηλικία, το φύλο και το ύψος (όποια τιμή είναι χαμηλότερη) 5. Σε παιδιά με άγνωστο ιστορικό ή θετικό οικογενειακό ιστορικό υπερχοληστερολαιμίας (ολική χοληστερόλη >240 mg/dl) ή καρδιαγγειακό σύμβαμμα ενός ή/και των δύο γονέων σε ηλικία <55 ετών, πρέπει να διενεργείται τακτικός έλεγχος των λιπιδίων νηστείας μετά την ηλικία των 2 ετών. 6. Σε παιδιά χωρίς οικογενειακό ιστορικό πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου ο έλεγχος των λιπιδίων μπορεί να γίνει στην εφηβεία ( 10 ετών). 7. Σε παιδιά στα οποία η διάγνωση του ΣΔ γίνεται στην εφηβεία ή αργότερα πρέπει να διενεργείται έλεγχος των λιπιδίων σύντομα μετά τη διάγνωση και εφόσον έχει επιτευχθεί ο γλυκαιμικός έλεγχος. Αν τα λιπίδια δεν βρίσκονται στα φυσιολογικά επίπεδα συστήνεται έλεγχός τους σε ετήσια βάση, ενώ επί LDL χοληστερόλης <100 mg/dl ο έλεγχος πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε 5 χρόνια 8. Θεραπευτικά στα παιδιά συστήνεται η προσθήκη στατίνης μετά την ηλικία των 10 ετών και εφόσον μετά από εφαρμογή υγιεινοδιαιτητικών μέτρων η LDL χοληστερόλη παραμένει >160 mg/dl. Στόχος της υπολιπιδαιμικής θεραπείας είναι: LDL <100 mg/dl 9. Η πρώτη οφθαλμολογική εξέταση πρέπει να διενεργείται στην ηλικία των 10 ετών και εφόσον το παιδί έχει ΣΔ για 3-5 χρόνια. Ακολούθως συστήνεται παρακολούθηση σε ετήσια βάση 10. Παιδιά με ΣΔ1 πρέπει να υποβάλλονται έλεγχο για την ανίχνευση κοιλιοκάκης σύντομα μετά τη διάγνωση του ΣΔ. Ο έλεγχος περιλαμβάνει: μέτρηση ιστικής τρανσγλουταμινάσης ή αντισωμάτων κατά ενδομυσίου, με επιβεβαίωση ότι η ανοσοσφαιρίνη IgA βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα Ο έλεγχος πρέπει να επαναλαμβάνεται σύντομα σε παιδιά που δεν αναπτύσσονται φυσιολογικά ή δεν παίρνουν βάρος και κατά διαστήματα στα ασυμπτωματικά. Παιδιά με θετικά αντισώματα πρέπει να παραπέμπονται για γαστρεντερολογική εκτίμηση. Η επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη απαιτεί στενή διαιτολογική παρακολούθηση με διατροφή ελεύθερη γλουτένης 11. Παιδιά με ΣΔ1 πρέπει να ελέγχονται για την ανίχνευση θυρεοειδικών αντισωμάτων και TSH με τη διάγνωση του ΣΔ. Φυσιολογικά επίπεδα TSH επανελέγχονται κάθε 1-2 χρόνια ή αν παρατηρηθούν συμπτώματα θυρεοειδικής δυσλειτουργίας (διόγκωση του αδένα, διαταραχή ανάπτυξης του παιδιού). Η ελεύθερη θυροξίνη (FT4) πρέπει να μετριέται στις περιπτώσεις που η TSH είναι εκτός των φυσιολογικών τιμών

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Συντονιστής: Γεώργιος Δημητριάδης Μέλη: Ηλίας Μυγδάλης Νικόλαος Τεντολούρης ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ Ορισμός Ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

32. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

32. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ Α. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ Ι και ΙΙ (ΣΔ Ι, ΙΙ) Η διαχείριση αυτών των κυήσεων απαιτεί τη συνεργασία ομάδας ιατρών διαφόρων ειδικοτήτων. Η σοβαρότητα του ΣΔ εκτιμάται με βάση την κατάταξη κατά White.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

IV. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

IV. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ 149 IV. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Κωνσταντίνος Τζιρογιάννης Διαβητολογικό Κέντρο, Τζάνειο Νοσοκομείο Συστάσεις και οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Κλινικής Βιοχημείας για τον εργαστηριακό έλεγχο κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου είναι τα παρακάτω: Άτομα με 10ετή κίνδυνο για

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας!φη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη 14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη Η παγκόσμια ημέρα για τον σακχαρώδη διαβήτη γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου, με αφορμή τα γενέθλια του Frederick Banting, o οποίος σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Τρόπος Zωής & Xρόνια Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο στα παιδιά και τους έφηβους Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Nοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα: Υπό την Αιγίδα: Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας 1 ΣΚΟΠΟΣ: Πρόληψη Καρδιαγγειακών Νοσημάτων στην ηλικιακή ομάδα 40 65 ετών. ΑΤΟΜΑ 40 65 ΕΤΩΝ: Αυξημένοι παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ>> «Διάγνωση Εξατομίκευση στόχων Αυτοέλεγχος στο ΣΔτ2» Διευθυντής Γ Παθολογικού Τμήματος & Διαβητολογικού Κέντρου.

ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ>> «Διάγνωση Εξατομίκευση στόχων Αυτοέλεγχος στο ΣΔτ2» Διευθυντής Γ Παθολογικού Τμήματος & Διαβητολογικού Κέντρου. Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού Διαβητολογικό ΚέντροΓ.Π.Ν. Θεσσαλονίκης Εκπαιδευτικά Διαδικτυακά Μαθήματα για το Σακχαρώδη Διαβήτη. «Διάγνωση Εξατομίκευση στόχων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ.

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. Κ.Κίτσιος¹, Μ.Παπαδοπούλου², Ν.Καδόγλου¹, Σ. Τερζή², Κ.Κώστα², Ν.Σάιλερ¹ 1.Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Η υπέρταση αποτελεί σοβαρό πρόβληµα υγείας για τις περισσότερες χώρες καθ'ότι αφορά το 20% του ενήλικου πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΙΓΚΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ιατρικά θέματα γιά εκπαιδευτικούς Αμφιθέατρο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Δοκιμασία γνώσεων για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

Δοκιμασία γνώσεων για τον Σακχαρώδη Διαβήτη Δοκιμασία γνώσεων για τον Σακχαρώδη Διαβήτη 1. Σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, η διάγνωση της διαβητικής νεφροπάθειας μπορεί να τεθεί όταν υπάρχει: α. Μικρολευκωματινουρία β. Μακρολευκωματινουρία γ.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος για μικροαγγειοπαθητικές επιπλοκές: Πότε και πώς

Έλεγχος για μικροαγγειοπαθητικές επιπλοκές: Πότε και πώς Έλεγχος για μικροαγγειοπαθητικές επιπλοκές: Πότε και πώς Ν. Τεντολούρης Α' Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική και Ειδική Νοσολογία Πανεπιστημίου Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο Γ. Ν. Α. Λαϊκό Μικροαγγειοπαθητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Γιαννουλάκη Παρθένα Κλινική Διαιτολόγος (ΜSc) Προϊσταµένη Τµήµατος Διαιτολογίας-Διατροφής Π.Γ.Ν.Θ

Διαβάστε περισσότερα

11. Συστάσεις για τη διαχείριση του άσθματος

11. Συστάσεις για τη διαχείριση του άσθματος 11. Συστάσεις για τη διαχείριση του άσθματος Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Σύσταση 1: Για την κλινική διάγνωση του άσθματος συστήνεται προσεκτική κλινική εκτίμηση διαλειπόντων ή σταθερών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΥΠΕΡ-& ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΩΜΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ανεπάρκεια 21- υδροξυλάσης) ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Επίπτωση Νεφρικής Ανεπάρκειας Τελικού Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Σακχαρώδης Διαβήτης

Νόσημα: Σακχαρώδης Διαβήτης «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Σακχαρώδης Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015. Παρασκευή 20 / 2 / 2015

ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015. Παρασκευή 20 / 2 / 2015 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Υ Π Ε Ρ Τ Α Σ Η Σ ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015 Επιστηµονική ιηµερίδα Καρδιαγγειακές παθήσεις ιαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου του αίματος βρίσκεται κάτω από αυστηρό ορμονολογικό έλεγχο. Η έκκριση της ινσουλίνης διεγείρεται από την υπεργλυκαιμία και αποτέλεσμα της δράσης της είναι η ελάττωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ

ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ Ομιλίες Δρ. Α. Μελιδώνη: «ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Συνέδριο Καρδιολογικού Τμήματος Τζανείου. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 11 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Δια.Μ.Αντ.Ι

Ερευνητικό Πρόγραμμα Δια.Μ.Αντ.Ι ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΖΗΣ ΣΕ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ιάσκεψη Τύπου ηµοσιογραφική Εστία Παρασκευή 7 Μαρίου 2008 * ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο νοσηλευόμενος ασθενής με Σακχαρώδη Διαβήτη

Ο νοσηλευόμενος ασθενής με Σακχαρώδη Διαβήτη Ο νοσηλευόμενος ασθενής με Σακχαρώδη Διαβήτη Ζωγράφου Ιωάννα Διαβητολογικό Κέντρο B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Το ιατρικό κόστος για το ΣΔ στις ΗΠΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικός έλεγχος κατά την κύηση γυναικών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. ρ. Χρήστος Σαμπάνης ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Μεταβολικός έλεγχος κατά την κύηση γυναικών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. ρ. Χρήστος Σαμπάνης ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Μεταβολικός έλεγχος κατά την κύηση γυναικών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ρ. Χρήστος Σαμπάνης ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Μετακινήσεις θρεπτικών ουσιών μέσω πλακούντα ΜΗΤΕΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Ζωγράφου Ιωάννα ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Γ. Ν. Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη ΣΔ τύπου 1 ΣΔ τύπου 2 ΣΔ Κύησης Άλλες μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης

Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης ΟΡΓΑΝΩΣΗ Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης Μαιάνδρου 23, 115 28 Αθήνα Τηλ: 210 7210055, Fax: 210 7210092, E-mail: info@atherosclerosis.gr www.atherosclerosis.gr Οργανωτική Επιτροπή Άθυρος Βασίλειος Κώτσης

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Χ. Πίτσαβος, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Ελισάφ, Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & ιατροφής ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο 71 003, Κρήτη - Τηλ. 2810-394758, email: kliniki.diatrofis@med.uoc.gr Kαρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Η υπέρταση είναι ένα από τα συνηθέστερα και σπουδαιότερα προβλήματα υγείας. Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο (σχεδόν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Επιστηµονική ιηµερίδα Καρδιαγγειακές παθήσεις ιαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΔΟΕΑΠ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του Προγράμματος Πρόληψη.

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα