Published by. Október 6. u. 12. H-1051 Budapest Hungary. 400 West 59th Street New York, NY USA

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Published by. Október 6. u. 12. H-1051 Budapest Hungary. 400 West 59th Street New York, NY 10019 USA"

Transcript

1 OPEN SOCIETY INSTITUTE EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY INSTITUTE MENTAL HEALTH INITIATIVE Rights of People with Intellectual Disabilities Access to Education and Employment GREECE Monitoring Report ELLADA Ta Dikaièmata twn AtÒmwn me Nohtik» Kaqustšrhsh: H PrÒsbash sthn Ekpa deush kai sthn Ergas a /Ekqesh ParakoloÚqhshj 2006

2 Published by OPEN SOCIETY INSTITUTE Október 6. u. 12. H-1051 Budapest Hungary 400 West 59th Street New York, NY USA OSI/EU Monitoring and Advocacy Program, 2005 All rights reserved. TM and Copyright 2006 Open Society Institute EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM Október 6. u. 12. H-1051 Budapest Hungary Website <www.eumap.org> Library of Congress Cataloging-in-Publication Data. A CIP catalog record for this book is available upon request. Copies of the book can be ordered from the EU Monitoring and Advocacy Program Printed in Gyoma, Hungary, 2006 Design & Layout by Q.E.D. Publishing

3 Tα Δικαιώματα των Ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση: Η Πρόσβαση στην Εκπαίδευση και στην Εργασία Ελλάδα

4 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠEΡIEXOMENA Ευχαριστίες... 5 Πρόλογος... 9 Εισαγωγή I. Γενικές Πληροφορίες και Προτάσεις Γενικές πληροφορίες Προτάσεις ΙΙ. Γενικό Πλαίσιο και Πληροφορίες Νομικό και διοικητικό πλαίσιο: Σύνοψη Διεθνείς κανονισμοί και υποχρεώσεις Η εθνική νομοθεσία Γενική κατάσταση των ατόμων με νοητική καθυστέρηση: Σύνοψη Ορισμοί Αξιολόγηση και διάγνωση της νοητικής καθυστέρησης Δικαστική συμπαράσταση (Κηδεμονία) Στατιστικά στοιχεία Τύποι ιδρυματικής φροντίδας ΙΙΙ. Πρόσβαση στην Εκπαίδευση Νομικό και διοικητικό πλαίσιο: Σύνοψη Το δικαίωμα στην εκπαίδευση Δομή και διοίκηση του σχολικού συστήματος Αξιολόγηση της αναπηρίας για εκπαιδευτικούς σκοπούς Πρώιμη παρέμβαση Η κρατική εκπαιδευτική πολιτική: Σύνοψη Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η κρατική εκπαιδευτική πολιτική OPEN SOCIETY INSTITUTE 2006

5 E ΛΛΑΔΑ 2.2 Εθνικά προγράμματα Εκπαιδευτική πρακτική: Σύνοψη Δυναμικό και υποστήριξη Σχολικά προγράμματα Εκπαίδευση των εκπαιδευτικών Σχολείο για όλους Ένταξη στο σχολείο για όλους Ειδικά σχολεία Εκπαίδευση εκτός του σχολικού συστήματος Κατ οίκον εκπαίδευση Η εκπαίδευση των παιδιών σε ιδρύματα Εναλλακτικές μορφές στην εκπαίδευση Μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασιακή απασχόληση: Σύνοψη Επαγγελματική εκπαίδευση Εκπαίδευση για ενήλικες ή συνεχιζόμενη εκπαίδευση IV. Πρόσβαση στην Εργασία Νομικό πλαίσιο: Σύνοψη Νομοθεσία για την εργασία σε εθνικό επίπεδο Διάγνωση και αξιολόγηση της ικανότητας για λόγους εργασίας και λήψη επιδομάτων Ο ρόλος του συστήματος κοινωνικής φροντίδας Κρατική πολιτική στον τομέα της απασχόλησης: Σύνοψη Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η κρατική πολιτική απασχόλησης Προγράμματα εθνικού και τοπικού επιπέδου Ανάπτυξη προγραμμάτων για την πρόσβαση στην εργασία Κρατικές ενισχύσεις και κίνητρα Πρακτικές απασχόλησης: Σύνοψη EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 3

6 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ 3.1 Στατιστικές πληροφορίες Υποστηριζόμενη απασχόληση στην ελεύθερη αγορά εργασίας Χώροι προστατευμένης εργασίας V. Συμπεράσματα Παράρτημα 1: Νομοθεσία Παράρτημα 2: Βιβλιογραφία Περιεχόμενα Πινάκων Πίνακας 1. Μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, σε όλους τους τύπους σχολείων στην Ελλάδα, ανά διαγνωστική κατηγορία, Πίνακας 2. Αριθμός σχολείων και ειδικών εκπαιδευτικών, ανά κατηγορία Λίστα Συντομογραφιών ΕΕΕΕΚ ΕΣΑΕΑ ΚΔΑΥ ΟΑΕΔ ΠΟΣΓΚΑμεΑ ΤΕΕ Ειδικά Εργαστήρια Ειδικής Επαγγελματικής Κατάρτισης Εθνικός Σύλλογος Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Κέντρα Διάγνωσης Αξιολόγησης και Υποστήριξης Οργανισμός Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού Πανελλήνιος Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια 4 OPEN SOCIETY INSTITUTE 2006

7 E ΛΛΑΔΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Συνηγορίας του Open Society Institute και το Πρόγραμμα Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία του Open Society θα ήθελαν να ευχαριστήσουν τα άτομα που αναφέρονται στη συνέχεια και να αναγνωρίσουν τον πρωταρχικό τους ρόλο για την εκπόνηση αυτών των εκθέσεων με την έρευνα που διεξήγαγαν σε κάθε χώρα. Επισημαίνεται ότι το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Συνηγορίας (ΕUMAP) αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη για το περιεχόμενο των εκθέσεων. Βουλγαρία Slavka Kukova Βουλγαρική Επιτροπή του Ελσίνκι Κροατία Ljiljana Pintarić Mlinar Πανεπιστήμιο του Zagreb, Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Αποκατάστασης Δημοκρατία της Τσεχίας Jan Šiška Πανεπιστήμιο Charles, Τμήμα Εκπαίδευσης Εσθονία Agne Raudmees EVPIT Οργανισμός της Εσθονίας για τη Στήριξη Ατόμων με Ψυχική Αναπηρία Ελλάδα Τσιάντης Ιωάννης και Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Ασημόπουλος Χάρης Παιδιού και του Εφήβου (ΕΨΥΠΕ) Γιαννακοπούλου Δήμητρα Διαρεμέ Σταυρούλα Ζαχαριάς Ευάγγελος Θηβαίος Κωνσταντίνος Κολαΐτης Γεράσιμος Κουρή Γεωργία Σουμάκη Ευγενία Ουγγαρία Emese Kôvágó Ίδρυμα Salva Vita Λετονία Ieva Leimane-Veldmeijere Κέντρο της Λετονίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Εθνολογικές Σπουδές Λιθουανία Dovile Juodkaitė Κοινωνική Πρόνοια της Λιθουανίας για and Klementina Gečaitė τα Άτομα με Νοητική Καθυστέρηση-Viltis Oλλανδία Jacqueline Schoonheim Πανεπιστήμιο του Maastricht, Τμήμα Νομικής Πολωνία Ewa Wapiennik Maria Grzegorzewska Ακαδημία Ειδικής Αγωγής EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 5

8 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Ρουμανία Raluca Nica Ένωση της Ρουμανίας για την Ψυχική Υγεία Σλοβακία Alexandra Bražinová Ένωση για την Ενσωμάτωση and Viera Zahorcová της Ψυχικής Υγείας στη Σλοβακία Σλοβενία Darja Zaviršek Πανεπιστήμιο της Ljubljana-Τμήμα and Špela Urh Κοινωνικής Εργασίας Ηνωμένο Βασίλειο Stephen Beyer Κέντρο του Welsh για τις Ειδικές Ανάγκες-Πανεπιστήμιο του Cardiff Pauline Banks Έρευνα για την Αναπηρία-Κέντρο του Strathclyde-Πανεπιστήμιο του Glasgow Roy McConkey Νοσηλευτική Σχολή-Πανεπιστήμιο του Ulster Edyth Dunlop Σύνδεσμος για την Υποστηριζόμενη Εργασία της Βόρειας Ιρλανδίας Hazel Morgan Ίδρυμα για τα Άτομα με Ειδικές Ανάγκες Θα θέλαμε επίσης να ευχαριστήσουμε τους ακόλουθους οργανισμούς για την ανεκτίμητη προσφορά τους στις εκθέσεις με τη συνεργασία τους καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος και της εκπόνησης των εκθέσεων: Tην Ένωση της Βουλγαρίας των Ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση, το Open Society Foundation στη Σόφια (Βουλγαρία), το Σύνδεσμο για την Προώθηση της Κοινωνικής Ενσωμάτωσης (Κροατία), τη Δημοκρατία της Τσεχίας για την Ένταξη και Ενσωμάτωση (Δημοκρατία της Τσεχίας), το Open Foundation της Εσθονίας- ΕVPIT- τoν Οργανισμό στην Εσθονία για την Υποστήριξη των Ατόμων με Αναπηρίες (Εσθονία), την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ελλάδα), το ίδρυμα Salva Vita (Ουγγαρία), το Κέντρο στη Λετονία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Εθνολογικές Σπουδές, το Ίδρυμα Soros-Λετονία, την Κοινωνική Πρόνοια της Λιθουανίας για τα Άτομα με Νοητική Καθυστέρηση- Viltis (Λιθουανία), την Ομοσπονδία Συλλόγων Γονέων (Ολλανδία), την Εταιρεία για τα Άτομα με Νοητική Καθυστέρηση (Πολωνία), την Ένωση Penru Voi (Pουμανία), YHD-την Ένωση για τη Θεωρία και Κουλτούρα της Αναπηρίας (Σλοβενία), την Ένωση για την Ψυχική Υγεία και Ένταξη στη Σλοβακία (Σλοβακία), το Ίδρυμα για τα Άτομα με Ειδικές Ανάγκες (Ηνωμένο Βασίλειο). Για την έκθεση αυτή όσον αφορά στην Ελλάδα, θα θέλαμε ιδιαιτέρως να αναγνωρίσουμε τη συνεισφορά των ατόμων που ακολουθούν, για τη διαθεσιμότητά τους για συνεντεύξεις, πληροφορίες, έρευνα ή και συνεισφορά με εποικοδομητική κριτική και σχόλια για τον εμπλουτισμό της έκθεσης: 6 OPEN SOCIETY INSTITUTE 2006

9 E ΛΛΑΔΑ Αλεξίου Χρήστος, Άνζακας Γεώργιος, Βασιλικόπουλος Αχιλλέας, Γεωργόπουλος Σωτήριος, Γιανακού Αναστασία, Καρτασίδου Λευκοθέα, Ματσιώτα Παναγιώτα, Μόσχος Γεώργιος, Ντιμπεβέιν Αννερίκε, Παντελιάδου Σουζάνα, Παπανικολοπούλου Πηνελόπη, Χατζηπέμος Θεολόγος. ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Lyubka Alexandrovna Camilla Parker Greert Freyhoff Laila Onu Borka Teodorovic Βουλγαρική Ένωση των Ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ένωση για την Ένταξη στην Ευρώπη Ένωση Pentru Voi Ένωση για την Προαγωγή της Ενσωμάτωσης EUMAP Penelope Farrar Miriam Anati Katy Negrin Alphia Abdikeeva Joost Van Beek Andrea Gurubi Watterson John Kowalzyk Βarbara Zatlokal Διευθύντρια Προγράμματος Υποδιευθύντρια Προγράμματος Διευθύντρια Μελέτης Διεύθυνση Ιστοσελίδων Διεύθυνση Ιστοσελίδων Συντονίστρια Προγράμματος Σύμβουλος Έκδοσης Σύμβουλος Έκδοσης ΜΗΙ Judith Klein Kathryn Vandever Camilla Parker Mona Nicoara Διευθύντρια Προγράμματος Yπάλληλος Προγράμματος Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Σύμβουλος Συνηγορίας και Ανάπτυξης του Δικτύου EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 7

10

11 ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Συνηγορίας (ΕU Monitoring and Advocacy Program-EUMAP) εποπτεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα νομικά ζητήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη, σε συνεργασία με τους τους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς (ΜΚΟ) και άλλους κοινωνικούς φορείς σε κάθε χώρα. Οι εκθέσεις του προγράμματος προτρέπουν τον άμεσο διάλογο ανάμεσα σε κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς παράγοντες σε θέματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη νομοθεσία. Εκτός από τις εκθέσεις αυτές, το πρόγραμμα έχει εκδόσει και εκθέσεις για την προστασία των μειονοτικών ομάδων, για τη δικαστική ανεξαρτησία, για την πολιτική καταπολέμησης της διαφθοράς, για την εξίσωση των ευκαιριών για τις γυναίκες και τους άντρες. Επίσης αναμένονται για το 2005 εκθέσεις για τη λειτουργία και ανεξαρτησία των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Συνηγορίας προετοιμάζει επί του παρόντος εκθέσεις για την ισότιμη πρόσβαση στην ποιοτική εκπαίδευση για τους Ρόμα, η δημοσίευση των οποίων αναμένεται το Οι εκθέσεις του προγράμματος εκπονούνται από ανεξάρτητους ειδικούς για τις χώρες που εξετάζονται. Ο στόχος τους είναι να τονιστεί η σπουδαιότητα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο κεντρικός ρόλος της αστικής κοινωνίας στη συμμόρφωση του κράτους σύμφωνα με τις αποφάσεις των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, οι εκθέσεις του προγράμματος αναπτύσσουν λεπτομερείς προτάσεις που απευθύνονται σε κρατικούς και άλλους παράγοντες, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, με σκοπό να συμβάλλουν στην προαγωγή θεμάτων τα οποία αφορούν στην πολιτική που προσεγγίζουν. Οι παρούσες εκθέσεις έχουν προετοιμαστεί σε συνεργασία με το πρόγραμμα Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία (Mental Health Initiative), που εντάσσεται στα προγράμματα δημόσιας υγείας του Open Society Institute (OSI). Το πρόγραμμα Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία είναι να διασφαλίσει ότι τα άτομα με ψυχικές αναπηρίες (προβλήματα ψυχικής υγείας ή/και νοητική καθυστέρηση) μπορούν να ζήσουν ως ισότιμοι πολίτες στην κοινότητα με πλήρη σεβασμό προς τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Το πρόγραμμα Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία προωθεί την κοινωνική ενσωμάτωσή τους υποστηρίζοντας την ανάπτυξη κοινοτικών υπηρεσιών που αντικαθιστούν το θεσμό της ιδρυματοποίησης και προωθούν την ενεργή συμμετοχή στις πολιτικές συνηγορίας. Στην Ευρώπη τα άτομα με νοητική καθυστέρηση εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το στιγματισμό και την προκατάληψη. Οι διακρίσεις εις βάρος τους παραμένουν βαθειά ριζωμένες, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται ο δρόμος προς την κοινωνική ενσωμάτωσή τους. Βασικός παράγοντας διασφάλισης της κοινωνικής τους ενσωμάτωσης είναι η παροχή πραγματικής πρόσβασης στην εκπαίδευση και την εργασία. Οι εκθέσεις του προγράμματος εστιάζουν συγκεκριμένα σε αυτά τα δύο EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 9

12 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ζητήματα, εξαιτίας αφενός της σημαντικότητάς τους, και αφετέρου λόγω των διεθνών κανονισμών και της υπάρχουσας εθνικής πολιτικής και νομοθεσίας. Η παρακολούθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με νοητική καθυστέρηση βασίστηκε σε λεπτομερή μεθοδολογία (διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση με στόχο μια συγκριτική προσέγγιση ανάμεσα στις συμμετέχουσες χώρες. Οι εκθέσεις αφορούν τις εννέα κεντρικές και ανατολικές χώρες της Ευρώπης που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το Μάιο του 2004 (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία, Δημοκρατία της Τσεχίας), Βουλγαρία και Ρουμανία που αναμένεται να ενταχθούν το 2007, μία υποψήφια χώρα (Κροατία), και τέσσερα παλαιότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ελλάδα, Ολλανδία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο). Τα κράτη που επιλέχτηκαν αντιπροσωπεύουν μια γεωγραφική διασπορά και μια διάσταση πολιτικής, πρακτικής και εφαρμογής. Οι εκθέσεις για κάθε μία από τις 15 χώρες που παρακολουθούνται, καθώς και η ανασκόπιση που περιλαμβάνει τα κύρια ευρήματα όλων των χωρών, θα εκδοθούν ξεχωριστά. Τα προσχέδια των εκθέσεων των χωρών συζητήθηκαν και εμπλουτίστηκαν σε συναντήσεις στρογγυλής τραπέζης που πραγματοποιήθηκαν σε εθνικό επίπεδο, με στόχο να διατυπωθούν κριτικές και σχόλια από κρατικούς λειτουργούς, κοινωνικούς φορείς, συνήγορους, γονείς και διεθνείς οργανισμούς. Η τελική έκθεση που παρουσιάζεται σε αυτό τον τόμο δέχτηκε σημαντικές αλλαγές που βασίστηκαν στα σχόλια και τις κριτικές που διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Πρόκειται για μια τεχνική έκθεση πιστή μετάφραση του αγγλικού κειμένου. Το Eυρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Συνηγορίας (EUMAP) αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη για το τελικό περιεχόμενο της έκθεσης. Επισημαίνεται ότι η έκθεση αποτυπώνει δεδομένα που αφορούν στην πρόσβαση των ατόμων με νοητική καθυστέρηση στην εκπαίδευση και στην εργασία εως το OPEN SOCIETY INSTITUTE 2006

13 ΕΛΛΑΔΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτή η έκθεση συγκαταλέγεται στη σειρά των εκθέσεων των δεκατεσσάρων χωρών που προετοιμάστηκαν από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Συνηγορίας και το Πρόγραμμα Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία του Open Society Institute. Η έκθεση παρουσιάζει μια ανασκόπηση των ευκαιριών και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με νοητική καθυστέρηση ως προς την πρόσβασή τους στην εκπαίδευση και εργασία. Παρέχει μια σημαντική συνεισφορά στην έρευνα των θεμάτων που απασχολούν αυτή τη πληθυσμιακή ομάδα, μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες σε όλη την Ευρώπη. Η πρωτοβουλία σύνταξης αυτής της έκθεσης ενέχει σημαντικούς στόχους. Υπάρχει αναγκαιότητα για εμπεριστατωμένες μελέτες που θα βασίζονται σε αξιόπιστη έρευνα για την κατάσταση των ατόμων με νοητική καθυστέρηση στην Ευρώπη. Χωρίς αξιόπιστη πληροφόρηση, οι στρατηγικές και πολιτικές που στοχεύουν σε αυτή την ιδιαίτερη ομάδα συχνά δεν είναι επαρκείς για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες των ατόμων αυτών. Η μεθοδολογία της παρακολούθησης στην οποία βασίζονται οι εκθέσεις έχει στόχο να δώσει μια συγκριτική ανασκόπηση για τις χώρες που παρουσιάζονται. Η παρούσα έκθεση προχωράει πολύ περισσότερο από τις προηγούμενες εκθέσεις που έχουν ασχοληθεί με την κατάσταση των ατόμων με νοητική καθυστέρηση και εντείνει την προσοχή όσων βρίσκονται σε ευρωπαϊκές και εθνικές θέσεις κλειδιά για τη λήψη αποφάσεων. Η σειρά των εκθέσεων παρουσιάζει μια λεπτομερή ανάλυση της κατάστασης των ατόμων με νοητική καθυστέρηση σχετικά με την πρόσβασή τους στην εκπαίδευση και εργασία για τα οχτώ νέα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, και Σλοβενία), για τα δύο υπό ένταξη κράτη (Βουλγαρία και Ρουμανία) και τη μία υποψήφια χώρα (Κροατία). Για να δοθεί μια ευρύτερη άποψη των πρακτικών σε όλη την Ευρώπη, μελετήθηκαν επίσης η Ελλάδα, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Τα συμπεράσματα των εκθέσεων δείχνουν ότι τα άτομα με νοητική καθυστέρηση στην Ευρώπη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια όσον αφορά στην πραγματική πρόσβασή τους στην εκπαίδευση και εργασία. Οι διακρίσεις επίσης και οι προκαταλήψεις παραμένουν ένα μεγάλο ζήτημα παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι εκθέσεις ξεχωρίζουν για τη σημασία που δίνουν στην παρακολούθηση, ως μεθοδολογία από την πλευρά της κοινωνίας, και στην ανάμειξη ποικίλων φορέων σε ένα διάλογο που αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων με νοητική καθυστέρηση. Ειδικοί σε κάθε χώρα προετοίμασαν την έκθεση παρακολούθησης, ενώ τοπικές μη κυβερνητικές οργανώσεις πήραν μέρος στη διαδικασία της παρακολούθησης, παρέχοντας υποστήριξη και συμβουλευτική όπου ήταν απαραίτητο. Ένας κεντρικός στόχος αυτής της παρακολούθησης είναι η προώθηση EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 11

14 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ευρύτερης ευαισθητοποίησης και συζήτησης των ζητημάτων που αφορούν στα άτομα με νοητική καθυστέρηση σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Ανάμεσα στις χώρες που παρακολουθούνται, παρατηρείται ότι κοινά προβλήματα συνεχίζουν να εμποδίζουν την πρόσβαση στην εκπαίδευση και εργασία των ατόμων με νοητική καθυστέρηση. Σε πολλές χώρες, τα δεδομένα για την κατάσταση αυτών των ατόμων είναι υπερβολικά περιορισμένα ή ανεπαρκώς συλλεγμένα, με αποτέλεσμα να γίνεται δύσκολο για τις κυβερνήσεις να αναπτύξουν κατάλληλη πολιτική, προσαρμοσμένη στις εκάστοτε ανάγκες αυτών των ατόμων. Ό,τι στατιστικά δεδομένα υπάρχουν, δείχνουν ότι, ενώ η ενσωμάτωση των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στα κανονικά σχολεία γενικώς αυξάνεται, μια πιο παγιωμένη διαδικασία όσον αφορά στην ενσωμάτωση, όπως έχει ήδη παρουσιαστεί και στη διακήρυξη της Salamanca για το έτος 1994, δεν έχει ακόμα επικρατήσει. Αρκετά παιδιά σε όλες τις περιοχές παραμένουν στα ειδικά σχολεία ή δεν τους δίνεται η δυνατότητα για ενσωματωμένη εκπαίδευση, με αποτέλεσμα να διατηρούν ελάχιστες ελπίδες ότι θα μπορέσουν να βρουν εργασία ως ενήλικες. Στις περισσότερες χώρες που παρακολουθούνται, υπάρχει μόνο βασική υποστήριξη για τη μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία. Σε αρκετές χώρες τα ήδη υπάρχοντα συστήματα κινήτρων, με ιδιαίτερη αναφορά στα συστήματα ποσόστωσης, δεν έχουν φέρει επιτυχές αποτέλεσμα στην αύξηση του αριθμού των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην αγορά εργασίας. Υπάρχει λοιπόν ανάγκη να αναπτυχθούν περισσότερα εξειδικευμένα προγράμματα έτσι ώστε να καλύπτονται καλύτερα οι ανάγκες αυτών των ατόμων. Σε όλη την Ευρώπη, μη κυβερνητικοί οργανισμοί έχουν ξεκινήσει σε πιλοτική μορφή προγράμματα που προσφέρουν υποστηριζόμενη εργασία σε άτομα με νοητική καθυστέρηση, παρέχοντας βοήθεια, όπως συμβούλους εργασίας, εξειδικευμένη επαγγελματική εκπαίδευση και ατομική εποπτεία. Ωστόσο, τέτοιου είδους προγράμματα δεν έχουν ακόμα υιοθετηθεί από την κρατική πολιτική, με αποτέλεσμα οι ευκαιρίες που προσφέρουν να μην μπορούν να δοθούν σε περισσότερα άτομα. Οι εκθέσεις τονίζουν αρκετά εμπόδια που τα άτομα με νοητική καθυστέρηση αντιμετωπίζουν αναφορικά με την πρόσβασή τους στην εκπαίδευση και εργασία σε διάφορες χώρες της Ευρώπης. Έτσι, υπάρχει ανάγκη να βελτιωθεί η νομοθεσία σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης, τα ήδη υπάρχοντα μοντέλα καλής πρακτικής αναφορικά με την ενσωματωμένη εκπαίδευση και την υποστηριζόμενη εργασία πρέπει να εφαρμοστούν εκτεταμένως. Αυτές οι εκθέσεις στόχο έχουν να βοηθήσουν τους ιθύνοντες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο να αποφασίζουν και να υποστηρίζουν την ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών πρακτικών που θα διασφαλίζουν την ένταξη των ατόμων με νοητική καθυστέρηση στην κοινωνία. Από την άποψη της Ένωσης για την Ένταξη στην Ευρώπη, και από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τα Άτομα με Νοητική Καθυστέρηση και τις Οικογένειές τους, αυτή η έκθεση συνεισφέρει ουσιαστικά στη συζήτηση για την πρόσβαση στην εκπαίδευση και εργασία για τα άτομα με νοητική καθυστέρηση. Μπορούμε λοιπόν να ενθαρρύνουμε τους ιθύνοντες των αποφάσεων σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό 12 OPEN SOCIETY INSTITUTE 2006

15 ΕΛΛΑΔΑ επίπεδο, όλους όσους παρέχουν υπηρεσίες, καθώς και τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς που ασχολούνται με κοινωνικά ζητήματα και θέματα αναπηρίας να λάβουν υπόψη τους και να ακολουθήσουν τις συστάσεις και προτάσεις που αναπτύσσονται σε αυτή την έκθεση. Geert Freyhoff Διευθυντής της Ένταξης στην Ευρώπη EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 13

16

17 ΕΛΛΑΔΑ I. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛHΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Σε ολόκληρη την Ευρώπη τα άτομα με νοητική καθυστέρηση βιώνουν το στίγμα και την προκατάληψη και αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες για να συνειδητοποιήσουν τα κυρίαρχα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Η προκατάληψη και οι διακρίσεις σε βάρος των ατόμων με νοητική καθυστέρηση είναι βαθειά ριζωμένες και εξαπλωμένες, με αποτέλεσμα να αποτελούν εμπόδιο για οποιαδήποτε θετική αλλαγή. Η παροχή πραγματικής πρόσβασης στην εκπαίδευση και την εργασία για τα άτομα με νοητική καθυστέρηση είναι πρωταρχικής σημασίας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα άτομα αυτά μπορούν να ζουν και να εργάζονται μέσα στο κοινωνικό σύνολο ως ισότιμοι πολίτες. Ανάμεσα στην εκπαίδευση και την εργασία υπάρχει ένας ισχυρός δεσμός: χωρίς πρόσβαση στην κατάλληλη εκπαίδευση, τα άτομα με νοητική καθυστέρηση δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ουσιαστική πρόσβαση στην εργασία. Αυτή η έλλειψη πρόσβασης πυροδοτεί τη μακροχρόνια εξάρτηση αυτών των ατόμων, τη φτώχεια και την κοινωνική απομόνωση και ενισχύει το στιγματισμό απέναντι στη νοητική καθυστέρηση. Η παρούσα έκθεση εστιάζεται συγκεκριμένα στα ζητήματα της εκπαίδευσης και της εργασίας, αφενός λόγω της σημαντικότητάς τους για τα άτομα με νοητική καθυστέρηση, και αφετέρου λόγω της ύπαρξης διεθνών δεδομένων και της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με αυτά τα ζητήματα. Η κατάσταση των ατόμων με νοητική καθυστέρηση έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία 25 χρόνια στην Ελλάδα, ιδιαίτερα από τη στιγμή που άρχισαν να κλείνουν τα ιδρύματα ασυλικού τύπου και να αναπτύσσονται υπηρεσίες μέσα στην κοινότητα. Ωστόσο οι δυνατότητες πρόσβασης στην εκπαίδευση και την εργασία για τα άτομα με νοητική καθυστέρηση είναι περιορισμένες. Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα προς τη μείωση της ιδρυματικής φροντίδας και την ανάπτυξη παροχών φροντίδας μέσα στην κοινότητα, και έχει υιοθετήσει νομοθεσία και πολιτικές που τονίζουν τη σπουδαιότητα της παροχής εκπαίδευσης και εργασίας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Παρόλ αυτά, τα περισσότερα άτομα με νοητική καθυστέρηση εξαιρούνται από τηv εκπαίδευση σε κανονικά σχολεία και δεν έχουν ανάλογες ευκαιρίες για εργασία. Η έλλειψη προγραμμάτων ειδικά για τα άτομα με σοβαρή και βαριά νοητική καθυστέρηση έχει ως αποτέλεσμα την ελάχιστη πρόσβασή τους σε υπηρεσίες κάθε είδους. Κάποιες περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα η επαρχία και τα νησιά, δεν διαθέτουν ούτε τις απαραίτητες δομές, ούτε και τους ειδικούς για να καλύψουν τις ανάγκες των ατόμων σε όλες τις βαθμίδες νοητικής καθυστέρησης. Εάν δεν δοθεί μεγαλύτερη σημασία στη νομοθεσία και την πολιτική σε αυτούς τους τομείς-κλειδιά, τα άτομα με νοητική καθυστέρηση θα συνεχίσουν Υποσημείωση: Τα δεδομένα στην Ελληνική έκθεση ισχύουν μέχρι και τον Ιούνιο του EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 15

18 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ να αντιμετωπίζουν σημαντικούς περιορισμούς ως προς τη συμμετοχή και την ένταξή τους στην κοινωνία. Ως προεδρεύουσα χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πρώτο εξάμηνο του έτους 2003, το οποίο ανακηρύχθηκε Ευρωπαϊκό Έτος για τα Άτομα με Αναπηρίες, η Ελλάδα πήρε την πρωτοβουλία για την προώθηση της ίσης μεταχείρισης των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Σήμερα, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να κάνει σταθερά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή συνειδητοποιώντας τη μεγάλη σημασία αυτού του στόχου για τα άτομα με νοητική καθυστέρηση, και ιδιαίτερα για τα άτομα εκείνα για τα οποία η κοινωνική ένταξη αποτελεί περισσότερο μία υπόσχεση παρά μία πραγματικότητα. Γενικό Πλαίσιο Η Ελλάδα έχει επικυρώσει τις περισσότερες από τις σημαντικές διεθνείς συμβάσεις που σχετίζονται με την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, αλλά δεν έχει ακόμα επικυρώσει τον αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη ή το Πρωτόκολλο Αρ. 12 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Το Σύνταγμα της Ελλάδας καθιερώνει τον όρο «άτομα με αναπηρία» και εγγυάται το δικαίωμά τους με μέτρα που προωθούν την κοινωνική ενσωμάτωση, σύμφωνα με τις σημαντικές διεθνείς συμβάσεις περί προστασίας των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Παρότι έχουν προταθεί μέτρα για την ίση μεταχείριση των ατόμων με ειδικές ανάγκες, με στόχο τη συμμόρφωση προς τις ευρωπαϊκές οδηγίες, δεν έχει ακόμα τεθεί σε εφαρμογή η σχετική νομοθεσία, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επισημάνει ότι θα λάβει τα αναγκαία νόμιμα μέτρα εναντίον της Ελλάδας σε περίπτωση αδυναμίας της να ακολουθήσει τις δύο οδηγίες κατά των διακρίσεων. Στην ελληνική νομοθεσία δεν υπάρχει συνεκτικός ορισμός της νοητικής καθυστέρησης. Ποικίλοι όροι και ορισμοί, εκ των οποίων πολλοί στιγματίζουν, χρησιμοποιούνται στις ελληνικές πολιτικές και τη νομοθεσία σχετικά με τα άτομα αυτά. Διεθνώς αναγνωρισμένα εργαλεία -όπως η δέκατη αναθεωρημένη έκδοση της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νόσων (ICD-10), και το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών, τέταρτη έκδοση (DSM-IV)-έχουν ενσωματωθεί στη σχετική νομοθεσία, εργαλεία τα οποία υποχρεούνται να χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας για τη διάγνωση της νοητικής καθυστέρησης. Η διαδικασία της αξιολόγησης και διάγνωσης των ειδικών αναγκών για εκπαιδευτικούς ή/και επαγγελματικούς λόγους είναι συνήθως εκτενής και χρονοβόρα. Οι γονείς αναγκάζονται να περιμένουν επί μακρόν για τις παραπάνω διαδικασίες. Η ελληνική νομοθεσία περιλαμβάνει διάφορους τύπους δικαστικής συμπαράστασης (κηδεμονίας). Η πλήρης δικαστική συμπαράσταση παρουσιάζεται ως η πιο κυρίαρχη μορφή, γεγονός δύσκολο να αποδειχθεί, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα σχετικά με τον αριθμό των ατόμων με νοητική καθυστέρηση που τελούν υπό δικαστική συμπαράσταση. Γενικά, υπάρχουν ελάχιστες στατιστικές πληροφορίες σχετικά με τα άτομα με νοητική καθυστέρηση και τις αντίστοιχες 16 OPEN SOCIETY INSTITUTE 2006

19 ΕΛΛΑΔΑ υπηρεσίες στις οποίες εξυπηρετούνται. Στοιχεία των απογραφών περιορίζουν τον αριθμό των ατόμων με νοητική καθυστέρηση σε περίπου Αυτή η έλλειψη στατιστικών δεδομένων περιορίζει τις πιθανότητες ανάπτυξης κατάλληλης και σαφούς πολιτικής για τα άτομα αυτά, ενώ η κυβέρνηση οφείλει να δώσει προτεραιότητα στη συλλογή δεδομένων ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Παρόλο που την τελευταία δεκαετία έχει επικρατήσει η σημαντική κίνηση της αποϊδρυματοποίησης, άτομα με νοητική καθυστέρηση εξακολουθούν να παραμένουν υπό το καθεστώς ιδρυματικής φροντίδας. Πρόσβαση στην εκπαίδευση Το Σύνταγμα της Ελλάδας διασφαλίζει το δικαίωμα στη δωρεάν παιδεία για όλους τους πολίτες, υποχρεώνοντας την πολιτεία να προσφέρει κατάλληλη στήριξη στους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας συμπεριλαμβάνει τα κανονικά και τα ειδικά σχολεία και θέτει ως προτεραιότητα, τουλάχιστον θεωρητικά, την εκπαίδευση και ενσωμάτωση στα κανονικά σχολεία. Τα άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούν να εκπαιδεύονται σε διάφορα σχολεία μέχρι την ηλικία των 22 ετών με προγράμματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους. Στην πράξη, η εκπαίδευση των παιδιών με νοητική καθυστέρηση παρέχεται τόσο στα κανονικά όσο και στα ειδικά σχολεία. Στα κανονικά σχολεία, οργανώνονται συνήθως τάξεις ενσωμάτωσης για τα παιδιά με νοητική καθυστέρηση, τα οποία περνούν ένα μέρος του σχολικού χρόνου μαζί με άλλους μαθητές. Η διαδικασία της αξιολόγησης για την τοποθέτηση παιδιών σε κανονικά σχολεία έχει δεχθεί κριτικές, ενώ διαπιστώνεται ελλιπής συντονισμός ανάμεσα στους αρμόδιους φορείς και τις υπηρεσίες. Το 2001, εγκαθιδρύθηκε ένας νέος θεσμός, τα Κέντρα Διάγνωσης, Αξιολόγησης και Υποστήριξης (ΚΔΑΥ), τα οποία έχουν ως στόχο να παρέχουν συντονισμένες υπηρεσίες σε τοπικό επίπεδο για τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Τα ΚΔΑΥ είναι η κύρια υπεύθυνη υπηρεσία για την αξιολόγηση της νοητικής καθυστέρησης και για την τοποθέτηση των παιδιών στο κατάλληλο σχολείο. Ωστόσο, μόνο τα μισά από τα ΚΔΑΥ που προβλέπονται σε όλη τη χώρα βρίσκονται σε λειτουργία, και αυτά δεν είναι σε θέση να καλύψουν τις ανάγκες και τις προσδοκίες των γονέων σε ό,τι αφορά την πρώιμη παρέμβαση. Λόγω αυτού, πολλές οικογένειες αναγκάζονται να ταξιδέψουν μεγάλες χιλιομετρικές αποστάσεις ή να υπομείνουν μακροχρόνιες περιόδους αναμονής προκειμένου να αξιολογηθούν τα παιδιά τους. Ο ανεπαρκής αριθμός των κέντρων και η εστίασή τους προς το παρόν μόνο σε παιδιά σχολικής ηλικίας, αποδεικνύει την παντελή έλλειψη υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης στα περισσότερα επίπεδα, με αποτέλεσμα οι γονείς να εξαναγκάζονται να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις συνήθως με μεγάλο κόστος στον ιδιωτικό τομέα. Ανάμεσα στις υπηρεσίες που παρέχουν τα ΚΔΑΥ συγκαταλέγεται και η παροχή συμβουλευτικής όσον αφορά την εκπαίδευση και την κοινωνική ενσωμάτωση. Ωστόσο, οι γονείς έχουν εκφράσει την ανησυχία τους για το γεγονός ότι οι γνωματεύσεις με τις ανάλογες συστάσεις είναι συνήθως EUMAP EU MONITORING AND ADVOCACY PROGRAM OPEN SOCIETY MENTAL HEALTH INITIATIVE 17

20 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ δυσνόητες και συχνά παρέχουν ανακριβείς πληροφορίες για τις διαθέσιμες δυνατότητες των προτεινόμενων υπηρεσιών. Παρότι η Ελλάδα συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ανάπτυξη της Ειδικής Αγωγής, παίρνοντας παράλληλα οικονομική ενίσχυση από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την υλοποίηση των προγραμμάτων που σχετίζονται με την εκπαίδευση των ατόμων με νοητική καθυστέρηση, η πολιτική της χώρας σε αυτό τον τομέα δεν έχει ακόμη καλύψει τις ανάγκες του αντίστοιχου πληθυσμού. Χαρακτηριστικό πρόβλημα αποτελεί η έλλειψη προγραμμάτων για την εκπαίδευση των παιδιών με σοβαρή και βαριά νοητική καθυστέρηση. Οι γονείς και οι συνήγοροι φορείς έχουν ζητήσει την ίδρυση ενός ισχυρoύ συντονιστή φορέα, που θα συμβάλλει στη διασφάλιση της προσβασιμότητας στις ήδη διαθέσιμες υπηρεσίες εκπαίδευσης. Η επιπλέον δημιουργία προγραμμάτων ευαισθητοποίησης για δασκάλους, μαθητές και οικογένειες θα αποτελέσει ένα σημαντικό μέσο για τη μείωση της προκατάληψης για τα άτομα με νοητική καθυστέρηση τόσο σε επίπεδο εκπαίδευσης όσο και στην ευρύτερη κοινότητα. Το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας ακολουθεί την αρχή της ενσωμάτωσης, προσφέροντας μια σειρά από παροχές στα άτομα με νοητική καθυστέρηση. Στην πράξη όμως, ένα πολύ μικρός αριθμός παιδιών με νοητική καθυστέρηση έχει ενταχθεί στην εκπαίδευση με το υπάρχον σύστημα δηλαδή μόνο μαθητές για την περίοδο Αρκετά παιδιά με ελαφρά και μέτρια νοητική καθυστέρηση έχουν ενταχθεί σε ειδικά σχολεία, ενώ τα περισσότερα με σοβαρή νοητική καθυστέρηση έχουν ελάχιστη πρόσβαση στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παρόλο που έχουν αναπτυχθεί προσαρμοσμένα εκπαιδευτικά προγράμματα και σχετικό υλικό, οι ατομικές ανάγκες των μαθητών με νοητική καθυστέρηση δεν καλύπτονται μέσα στην τάξη. Με βάση τη νομοθεσία στην Ελλάδα, η επιλογή που συστήνεται είναι η ένταξη των παιδιών με ειδικές ανάγκες σε κανονικά σχολεία. Στην πράξη όμως απουσιάζει η απαραίτητη στήριξη για την ενσωμάτωσή τους. Επισήμως μόνο 1000 παιδιά με νοητική καθυστέρηση φοιτούν σε κανονικά σχολεία, είναι όμως πιθανό πολύ περισσότερα παιδιά με νοητική καθυστέρηση να φοιτούν σε κανονικά σχολεία χωρίς όμως καμιά στήριξη, σε περιοχές κυρίως όπου δεν υπάρχει παροχή υπηρεσιών, ειδικών εκπαιδευτικών υλικών και εξοπλισμού για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Φυσικά όπου υπάρχει υποδομή και στήριξη, ο θεσμός του κανονικού σχολείου είναι σημαντικά αποδοτικός. Από την άλλη πλευρά, οι γονείς παραπονιούνται ότι τα ειδικά σχολεία τοποθετούν παιδιά με σημαντικά διαφορετικές ανάγκες και ικανότητες στην ίδια τάξη, ενώ το προσωπικό στα σχολεία αυτά δεν είναι προετοιμασμένο να διδάξει κάθε παιδί ανάλογα με τις ιδιαίτερες ικανότητές του. Να τονιστεί ότι τα ειδικά σχολεία λειτουργούν με ένα ιδιαίτερα βραχύ ημερήσιο πρόγραμμα, με αποτέλεσμα να μην καλύπτονται οι ανάγκες των παιδιών. Ο θεσμός της κατ οίκον εκπαίδευσης στη χώρα μας ισχύει για παιδιά των οποίων η υγεία δεν επιτρέπει να παρακολουθήσουν το σχολείο. Ωστόσο, στην πράξη, πολύ 18 OPEN SOCIETY INSTITUTE 2006

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΑΛΚΥΟΝΗ" Ο Σύλλογος ΑΛΚΥΟΝΗ, είναι φιλανθρωπικό σωματείο μη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΑΛΚΥΟΝΗ"

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΛΚΥΟΝΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΑΛΚΥΟΝΗ" Ο Σύλλογος ΑΛΚΥΟΝΗ, είναι φιλανθρωπικό σωματείο μη

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Α. Μέσω του έργου QualityRights, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, έχει επικεντρωθεί στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους Χαιρετισμός της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων στο Εργαστήριο με θέμα «Παιδική φτώχεια και ευημερία : 'Έμφαση στην κατάσταση των παιδιών μεταναστών στην Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση» 17 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Φεβρουάριος 2012 σκοπός Κατανόηση της φύσης και της έννοιας της αναπηρίας της έκτασης και κατηγοριοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Υποστηριζόμενη Απασχόληση (εφεξής ΥπΑπ) έχει αναπτύξει έναν Κώδικα Δεοντολογίας, που περιλαμβάνει την αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ. «Χάραξη στρατηγικής για επιβίωση των εθελοντικών οργανώσεων/μκο σε συνθήκες συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης»

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ. «Χάραξη στρατηγικής για επιβίωση των εθελοντικών οργανώσεων/μκο σε συνθήκες συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης» ΤΕΛΙΚΟ-Υπόμνημα/4 Συν ΚΠ/17/10/14 ΥΠΟΜΝΗΜΑ 4 ης ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ «Χάραξη στρατηγικής για επιβίωση των εθελοντικών οργανώσεων/μκο σε συνθήκες συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης» 17 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε μαθητή, με ή χωρίς αναπηρίες και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Σε μία κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Απαιτήσειςτουνέουθεσμικούπλαισίουγιατημη διάκριση λόγω αναπηρίας και την προσβασιμότητα: Βασικό εργαλείο για την αναστροφή της εικόνας

Απαιτήσειςτουνέουθεσμικούπλαισίουγιατημη διάκριση λόγω αναπηρίας και την προσβασιμότητα: Βασικό εργαλείο για την αναστροφή της εικόνας Απαιτήσειςτουνέουθεσμικούπλαισίουγιατημη διάκριση λόγω αναπηρίας και την προσβασιμότητα: Βασικό εργαλείο για την αναστροφή της εικόνας Κομοτηνή, 25.11.2015 Εισηγήτρια: Χριστοφή Μαρίλυ, Εμπειρογνώμων προσβασιμότητας,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για την εξειδίκευση της διάστασης της αναπηρίας κατά την εφαρμογή του Ε.Π. Περιφερειακή Στρατηγική για την Αναπηρία

Προτάσεις για την εξειδίκευση της διάστασης της αναπηρίας κατά την εφαρμογή του Ε.Π. Περιφερειακή Στρατηγική για την Αναπηρία Προτάσεις για την εξειδίκευση της διάστασης της αναπηρίας κατά την εφαρμογή του Ε.Π. Περιφερειακή Στρατηγική για την Αναπηρία Κομοτηνή, 25.11.2015 Εισηγητής: Λογαράς Δημήτρης, στέλεχος ΕΣΑμεΑ Το Υποέργο

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου 1. Θα βοηθούσε η ανάπτυξη ενός συντονιστικού οργάνου για θέµατα οικογένειας και παιδιών (π.χ. Υπουργείο Οικογένειας, Παιδιού και Νεότητας) 2. Η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιστορική Αναδρομή Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Μοντέλο αναπηρίας Ιατρικό μοντέλο: Η αναπηρία κατανοείται από βιολογικής πλευράς και επομένως το άτομο με αναπηρία θεωρείται ότι έχει ανάγκη από ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ Πλαίσιο πολιτικής ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Διεθνή στοιχεία δείχνουν ότι τα άτομα με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια διαβούλευση σχετικά με την αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Άτομα με Αναπηρία

Δημόσια διαβούλευση σχετικά με την αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Άτομα με Αναπηρία Δημόσια διαβούλευση σχετικά με την αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Άτομα με Αναπηρία 2010-2020 Τα πεδία με αστερίσκο () είναι υποχρεωτικά. Υπάρχουν 80 περίπου εκατομμύρια πολίτες με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

«Δράσεις κοινωνικής ένταξης για ευάλωτες ομάδες στο Νομό Ιωαννίνων»

«Δράσεις κοινωνικής ένταξης για ευάλωτες ομάδες στο Νομό Ιωαννίνων» ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΒΙΟΤΕΧΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ «Δράσεις κοινωνικής ένταξης για ευάλωτες ομάδες στο Νομό Ιωαννίνων» ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞH ΔΙΚΤΥΩΣΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Α.Σ Επαγγελματοβιοτεχνών

Διαβάστε περισσότερα

Έγγραφο συνόδου B7-0000/2013 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ. εν συνεχεία των ερωτήσεων για προφορική απάντηση B7-0000/2013 και B7-xxx

Έγγραφο συνόδου B7-0000/2013 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ. εν συνεχεία των ερωτήσεων για προφορική απάντηση B7-0000/2013 και B7-xxx ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Έγγραφο συνόδου 13.5.2013 B7-0000/2013 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία των ερωτήσεων για προφορική απάντηση B7-0000/2013 και B7-xxx σύμφωνα με το άρθρο 115 παράγραφος 5 του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 26 Οκτωβρίου 2010 (04.11) (OR. fr) 15448/10 CULT 97 SOC 699

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 26 Οκτωβρίου 2010 (04.11) (OR. fr) 15448/10 CULT 97 SOC 699 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 26 Οκτωβρίου 2010 (04.11) (OR. fr) 15448/10 CULT 97 SOC 699 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου προς: την Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων (1ο τμήμα)

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 39: Θέματα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Άρθρο 39: Θέματα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Άρθρο 39: Θέματα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης 1. α) Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 11 του ν. 3848/2010 (Α 71) αντικαθίσταται ως εξής: «1. Ως σχολικοί σύμβουλοι επιλέγονται εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Παραδοτέο 3Γ: Τελική Μελέτη ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Οδηγός Συνέντευξης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 2388/2015, τ. Β ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ --- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία

Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία 1 Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία Εφαρμόζοντας τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία την περίοδο της κρίσης Εισαγωγή Εμείς, οι πάνω από 400 εκπρόσωποι των οργανώσεων των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ

ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ Ανάγκη υποστήριξης για προσωπική αυτονομία... 3 Ανεξάρτητη διαβίωση... 3 Αντισταθμιστικά μέσα... 3 Άτομα με μειωμένη κινητικότητα....

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση»

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση» Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση» Υιοθετήθηκε στην 20 η Γενική Συνέλευση του ENOC, 22 Σεπτεμβρίου 2016, Βίλνιους Εμείς, τα μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

α) προσαρµογή της διδασκαλίας βάσει του Εξατοµικευµένου Εκπαιδευτικού Προγράµµατος (ΕΕΠ) του µαθητή που σχεδιάζεται αξιολογείται και τροποποιείται

α) προσαρµογή της διδασκαλίας βάσει του Εξατοµικευµένου Εκπαιδευτικού Προγράµµατος (ΕΕΠ) του µαθητή που σχεδιάζεται αξιολογείται και τροποποιείται Αριθ. 102357/Γ6 Ένταξη, φοίτηση και αποφοίτηση των ατόµων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε όλους τους τύπους των σχολείων Ειδικής Αγωγής και τα Τµήµατα Ένταξης. Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM)

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) Από τον Σεπτέμβριο του 2008 λειτουργεί στην Αθήνα PECS Classroom για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια Το πρόγραμμα διαρκεί 11 μήνες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD, Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6η Περιφέρεια ν. Λάρισας ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ- ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD, Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6η Περιφέρεια ν. Λάρισας ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ- ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD, Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6η Περιφέρεια ν. Λάρισας ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ- ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.1. Εισαγωγική ενημέρωση για τη φιλοσοφία, τους σκοπούς και την ανάπτυξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

H Υφιστάμενη Κατάσταση των Νέων στην Κύπρο. Νοέμβριος 2015

H Υφιστάμενη Κατάσταση των Νέων στην Κύπρο. Νοέμβριος 2015 H Υφιστάμενη Κατάσταση των Νέων στην Κύπρο Νοέμβριος 2015 Ατζέντα 1. Εισαγωγή 2. Γενικά Στοιχεία Ερωτηθέντων 3. Εκπαίδευση και Κατάρτιση 4. Νεανική Απασχόληση και Επιχειρηματικότητα 5. Κοινωνική Ένταξη

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Μαρτίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνει τα αποτελέσµατα της Έρευνας Εκπαίδευσης Ενηλίκων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΔΟΜΗ ΕΣΠΑ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ Β3 Ταχ. Δ/νση : Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. - Πόλη : 151 80 - Μαρούσι Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η εκπαιδευτική έρευνα οφείλει να εφαρμόζει τη δεοντολογία που προβλέπει τον σεβασμό της προσωπικότητας, της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Ενσωμάτωση ή η Ένταξη των θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στον τομέα της εκπαίδευσης αποτελεί ζωτικό μέρος της δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Γεώργιος Κοντορίνης, Δημοτικός Σύμβουλος Solna, Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη ΗπόληSolna

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ νέοι θεσμοί κοινωνικής προστασίας διαδικασίες μέθοδοι μορφές παρέμβασης σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ νέοι θεσμοί κοινωνικής προστασίας διαδικασίες μέθοδοι μορφές παρέμβασης σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ νέοι θεσμοί κοινωνικής προστασίας διαδικασίες μέθοδοι μορφές παρέμβασης σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΕΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική. 2. Τομείς Προτεραιότητας του προγράμματος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Νεολαία, 2012-2013

Ελληνική. 2. Τομείς Προτεραιότητας του προγράμματος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Νεολαία, 2012-2013 Ελληνική Αθήνα, 28 Αυγούστου 2012 Α.Π. 32742 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» των Αξόνων

ΠΡΑΞΗ: «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» των Αξόνων ΠΡΑΞΗ: «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» των Αξόνων Προτεραιότητας 1,2 & 3 του Επιχειρησιακού Προγράμματος«Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις (εφόσον υπάρχουν) Διάρκεια Σπουδών: Προφίλ υποψήφιου μαθητή Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

www.emfasisfoundation.org

www.emfasisfoundation.org www.emfasisfoundation.org Emfasis Foundation 2 Περιεχόμενα Emfasis σελ. 4 Ο σκοπός μας σελ. 4 Κοινωνική Εργασία Δρόμου (Social Street Work) σελ. 5-6 Τι είναι αυτό που μας ορίζει σελ. 6-7 Οι ομάδες μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΒΑΛΙΑΝΤΖΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΔΟΜΗ ΕΣΠΑ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ Β3 Ταχ. Δ/νση : Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία 3 Δεκεμβρίου 2014 Ας παραδειγματιστούμε από έναν κινέζικο μύθο: «Μια γριά κάθε πρωί κουβαλούσε νερό στο σπίτι της από το κοντινό πηγάδι με δύο δοχεία δεμένα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Στο παρόν παρατίθενται μερικές χρήσιμες πληροφορίες για τον λαμβάνοντα την συνέντευξη, οι οποίες, όμως δεν είναι επαρκείς από μόνες τους! Αν ο λαμβάνων την συνέντευξη κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Προς την Γενική Συνέλευση του Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής,

Προς την Γενική Συνέλευση του Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής, sekp.gr Αθήνα, 09/02/2016 Προς την Γενική Συνέλευση του Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Ο Σύλλογος Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής (sekp.gr) δραστηριοποιείται από το 2014 με κύρια επιδίωξη

Διαβάστε περισσότερα

4ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥΜ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

4ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥΜ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ 4ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥΜ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ Χρισταλένα Καττάμη M.A, M E.d, Ph.D Συμβουλευτική Ψυχολόγος Αποκατάστασης Διευθύντρια ΚΕΚ ΕΛΕΠΑΠ AΘΗΝΑ - 22-24

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007 Ευρωπαϊκή Επιτροπή 0ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 2011 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 Κώδικας Δεοντολογίας Γραφείου Διασύνδεσης ΤΕΙ Λάρισας Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Κώδικας δεοντολογίας με φοιτητές και αποφοίτους προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μάνθου Γιώτα Ψυχολόγος / Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ICF ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ. Διερευνώντας τις επαγγελματικές ικανότητες Υποθεμα 3.1

ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ICF ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ. Διερευνώντας τις επαγγελματικές ικανότητες Υποθεμα 3.1 ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ICF ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ Διερευνώντας τις επαγγελματικές ικανότητες Υποθεμα 3.1 Η πολυπλοκότητα των επιπτώσεων της αναπηρίας οδηγεί στην ανάγκη για διαφορετικές μεθόδους

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ Εγνατίας 156, 54006 Θεσσαλονίκη Γραφείο Τύπου: Μιχάλης Δώσσας Τηλ: 2310.891.311, 6974.487.128 Φαξ: 2310.891.313 Ε-mail: gtypou@uom.gr, mikegd@uom.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αρ. σελ.: 5 Θεσσαλονίκη, Τρίτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Καθορισμός Διαδικασίας Σχεδιασμού, Υλοποίησης και Αξιολόγησης Προγραμμάτων Συνεκπαίδευσης. Αποφασίζουμε

ΘΕΜΑ: Καθορισμός Διαδικασίας Σχεδιασμού, Υλοποίησης και Αξιολόγησης Προγραμμάτων Συνεκπαίδευσης. Αποφασίζουμε ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙO ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. & Δ.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχ. Δ/νση : Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. - Πόλη : 151 80 - Μαρούσι

Διαβάστε περισσότερα

Ράλλης Γκέκας. Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E.

Ράλλης Γκέκας. Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E. Ράλλης Γκέκας Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E. 100 100 100 100 100 100 Ε.Ε. Ελλάδα 90 80 70 93 94 87 79 75 60 50 40 30 20 10 0 2008 2009 2010 2011 2012 Πηγή: Eurostat Ε.Ε. Ελλάδα 30 25 24,2 27,4 20

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ: ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ MONH.ΓΕΝΙΑ 100 ΆΝΕΡΓΟΙ ΑΡΧΗΓΟΊ ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΏΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΏΝ

ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ: ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ MONH.ΓΕΝΙΑ 100 ΆΝΕΡΓΟΙ ΑΡΧΗΓΟΊ ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΏΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΏΝ ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ: ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ MONH.ΓΕΝΙΑ 100 ΆΝΕΡΓΟΙ ΑΡΧΗΓΟΊ ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΏΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΏΝ ΕΝΗΜΈΡΩΣΗ - ΚΑΤΆΡΤΙΣΗ - ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΉ - ΔΙΚΤΎΩΣΗ ΕΝΤΑΞΗ ΑΝΈΡΓΩΝ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες

Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες Α. Καβαδέλλα, Κ. Τσιχλάκης, Α. Κοσιώνη, Ι. Τζούτζας, J. Cowpe, A. Bullock Οδοντιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Αθήνα Cardiff University,

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ

Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ Κύρια στατιστικά στοιχεία Ποσοστά απασχόλησης κατά φύλο, ηλικία και μορφωτικό επίπεδο Το 2014, στις χώρες της ΕΕ (EU-28) το ποσοστό απασχόλησης για τα άτομα ηλικίας 15 έως

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Περιφερειακές Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Ιστοσελίδα :

1. Περιφερειακές Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Ιστοσελίδα : ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΜΟΝΑΔΑ Β3 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ Μαρούσι, 03.03.2015

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της «Πρωτοβουλίας για την Παιδεία και την Ανάπτυξη»

Οι θέσεις της «Πρωτοβουλίας για την Παιδεία και την Ανάπτυξη» Οι θέσεις της «Πρωτοβουλίας για την Παιδεία και την Ανάπτυξη» Ημερίδα: «Επαγγελματική Εκπαίδευση και Ανάπτυξη» 1 ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. - 10 Δεκεμβρίου 2016 Κωνσταντίνος Καλτσάς ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη"

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ Γυναίκες και Επιστήµη Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη" ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ * ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ * Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αναπτύχθηκε µεγάλος προβληµατισµός

Διαβάστε περισσότερα

sep4u.gr Δείκτες εκροών στην εκπαίδευση

sep4u.gr Δείκτες εκροών στην εκπαίδευση 3.2 Δείκτες εκροών στην εκπαίδευση Στην ενότητα αυτή θα αναφερθούμε συνολικά στα παραγόμενα αποτελέσματα (εκροές) μέσα από την επεξεργασία συγκεκριμένων δεικτών εκροών. Οι δείκτες διακρίνονται σε τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Πρόγραμμα E ξ A ποστάσεως E κπαίδευσης ( E learning ) Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Οδηγός Σπουδών Σο πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - ΕΥΡΩΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΦΕΡΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Αθήνα, Οκτωβρίου 2007 ΤΕΛΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ

- 1 - ΕΥΡΩΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΦΕΡΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Αθήνα, Οκτωβρίου 2007 ΤΕΛΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ - 1 - ΕΥΡΩΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΦΕΡΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Αθήνα, 15 16 Οκτωβρίου 2007 ΤΕΛΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ 1. Οι εκπρόσωποι των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική ...Σου Διαφορετικά! Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ για ΝΑ ΣΠΑΣΟΥΜΕ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ Η Καταπολέμηση του Στίγματος και του Κοινωνικού Αποκλεισμού των Νέων με Αναπηρίες μέσω της Ευαισθητοποίησης και Κοινωνικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου 2014 Περιεχόμενα: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο πρώτο: 1.1. Η αντιπροσώπευση των φύλων στην πολιτική ζωή της Κύπρου 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση»

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Κοινωνική Σύμπραξη στο Ν. Κυκλάδων» σας καλωσορίζει στην Ημερίδα: «Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» 23 Οκτωβρίου 2015 Πνευματικό Κέντρο Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα