Πρόγραμμα Cygnet. Σημειώσεις εκπαιδευτών,φυλλάδια. και έντυπα αξιολόγησης. Yorkshire. Imagination/ Rigidity/Obsessions

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόγραμμα Cygnet. Σημειώσεις εκπαιδευτών,φυλλάδια. και έντυπα αξιολόγησης. Yorkshire. Imagination/ Rigidity/Obsessions"

Transcript

1 Πρόγραμμα Cygnet Yorkshire Σημειώσεις εκπαιδευτών,φυλλάδια Imagination/ Rigidity/Obsessions και έντυπα αξιολόγησης Strategies for managing behaviour

2 Εισαγωγή

3 Σχετικά με την προσαρμογή του Cygnet στα Ελληνικά. Η προσαρμογή του υλικού στα Ελληνικά αποδείχτηκε ιδιαίτερα επίπονη διαδικασία που απαιτούσε συντονισμό των μεταφραστών, των τεχνικών, του εκδότη, του ιδιοκτήτη του υλικού και κυρίως εξονυχιστικό έλεγχο ώστε η παρούσα έκδοση να μην αφίσταται από το πνεύμα της Αγγλικής έκδοσης. Παρά την επαλήθευση της ακρίβειας και της μεταφραστικής πιστότητας, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το να μας έχουν «ξεφύγει» λάθη. Με χαρά θα δεχθούμε τις υποδείξεις σας, ώστε να προχωρήσουμε σε επανέκδοση του υλικού που δεν θα περιέχει τα πιθανά ακούσια λάθη της αρχικής. Για παρατηρήσεις ή διορθώσεις μη διστάσετε να επικοινωνήσετε με την Ε.ΨΥ.ΜΕ. (www.epsyme.gr) στα τηλέφωνα : , , ή στο mail : Την προσαρμογή του υλικού στα Ελληνικά επιμελήθηκε ομάδα εργασίας (Ε.ΨΥ.ΜΕ. και εξωτερικοί συνεργάτες) Την επιμέλεια της έκδοσης είχε ο κος Βουτυράκος Παναγιώτης, Παιδοψυχίατρος. Την επιμέλεια της μετάφρασης είχε η κα Σταθοπούλου Μάρω, Παιδοψυχίατρος, η οποία ήταν η «ψυχή» αυτής της προσπάθειας. Για τη μετάφραση του υλικού εργάστηκαν οι : ΧΑΡΙΣΗ ΑΜΑΛΙΑ ΚΕΡΑΜΤΖΗ ΜΑΓΔΑ ΣΑΡΑΦΙΔΟΥ ΜΑΡΑ ΖΥΜΒΡΑΚΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΣΣΑΡΗ ΟΛΓΑ ΤΟΥΡΛΟΜΟΥΣΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΑΡΙΑ ΛΕΠΤΙΔΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ ΕΛΕΝΑ ΣΑΜΟΙΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΟΥΡΜΠΗ ΑΘΗΝΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΙΔΗΡΟΦΑΓΗ ΒΙΒΗ ΜΟΡΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΧΕΛΙΟΥΔΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΟΥΣΚΕΦΤΑΡΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΡΑ ΧΡΥΣΑ ΜΠΡΙΝΤΖΟΥΛΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΠΛΕΣΣΑ ΑΝΝΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 1

4 Ευχαριστίες Το πρόγραμμα υποστήριξης γονέων Cygnet έχει αναπτυχθεί και αξιολογηθεί από το 2003 από μια ποικιλία ατόμων, ομάδων και υπηρεσιών που συνεργάστηκαν και συνεισέφεραν για την τελική έκδοση του προγράμματος, και ειδικότερα ευχαριστούμε: Όλους τους νέους και ενήλικες ανθρώπους στο αυτιστικό φάσμα, που βοήθησαν με τις πληροφορίες τους την ανάπτυξη του προγράμματος Όλους αυτούς τους γονείς που συνεισέφεραν με τις ενημερωτικές και τις προσωπικές τους πληροφορίες. Την Claudia Dickinson για την αρχική της έρευνα πάνω στο πρόγραμμα που έθεσε τις βάσεις για το Cygnet. ΤονAndy Morris για την συνεχιζόμενη και διαρκή του έρευνα και την ανάπτυξη του προγράμματος Όλες τις παρακάτω υπηρεσίες που συνεισέφεραν στο πρόγραμμα Cygnet με πολλούς σημαντικούς τρόπους : Barnardo s Queens Road Services Bradford District Care Trust Child & Adolescent Mental Health Service Education Bradford s Autism Spectrum Team Bradford Children s Social Care Service Bradford & Airedale NHS Teaching Primary Care Trust (Speech & Language Therapy Service) Airedale NHS Trust (Speech & Language Therapy Service) Bradford and District Autistic Support Group Airedale and Wharfedale Autism Resource Η χρηματοδότηση για την ανάπτυξη του προγράμματος προέρχεται από τον φορέα Barnardo s και την Υπηρεσία Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων του Bradford Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 2

5 Εισαγωγή 1 Σχετικά με την προσαρμογή του Cygnet στα Ελληνικά 2 Ευχαριστίες Πληροφορίες εκδότη 5 Προϋποθέσεις για τη λειτουργία συστήματος και λογισμικού 6 Περιεχόμενο βασικού προγράμματος Cygnet 8 Όροι 8 Ιστορικό του Προγράμματος 9 Προσέγγιση του Προγράμματος 12 Αποτελέσματα 14 Συντονισμός και οργάνωση μιας ομάδας Cygnet Προσελκύοντας τους γονείς/φροντιστές Στήνοντας μια ομάδα Κατ οίκον υλοποίηση Ξεκινώντας την πρώτη συνάντηση Συμβόλαιο ομάδας Εμπιστευτικότητα Δραστηριότητες και ομαδικές ασκήσεις Γονείς με επιπρόσθετες ανάγκες Δοκιμάστε αυτό στο σπίτι Διασκέδαση Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 3

6 17 Συμβουλές και προκλήσεις για τους εκπαιδευτές Μείζονες προκλήσεις Συνεταιρική δουλειά Δεν είμαστε παντογνώστες Πιστότητα στο πρόγραμμα Παράπονα 19 Δεξιότητες, γνώση, εμπειρία και υποστήριξη Δεξιότητες, γνώση και εμπειρία Εκπαίδευση Υποστήριξη Τελικά 21 Βιβλιογραφικές αναφορές Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 4

7 Προϋποθέσεις λειτουργίας συστήματος και λογισμικού Οι παρουσιάσεις των διαφανειών των πέντε συναντήσεων του Cygnet χρησιμοποιούν τη μορφή αρχείου Adobe Acrobat pdf. Μερικές διαφάνειες περιλαμβάνουν βίντεο και κίνηση. Για να τα παίξετε αυτά συνιστάται να είναι εγκαταστημένα στον υπολογιστή το Adobe Acrobat Reader 8 και Adobe Flash Player 9, τα οποία μπορείτε να κατεβάσετε ελεύθερα από το Για καλύτερα αποτελέσματα με τον ήχο συνιστάται τα ηχεία να είναι συνδεδεμένα στον υπολογιστή. Οι ελάχιστες προϋποθέσεις του συστήματος για να τρέξετε τα Adobe Acrobat Reader 8 και Adobe Flash Player 9 είναι : Windows Οποιοδήποτε από : Microsoft Windows Vista Windows XP Professional (Home Edition ή Tablet PC Edition) με Service Pack 2 Windows 2000 με Service Pack 4 με Windows Media Player 7. Macintosh Mac OSX v με QuickTime 7.0 Αν συναντήσετε δυσκολίες, παρακαλούμε να έλθετε σε επαφή με την υποστήριξη συστημάτων IT ή επισκεφθείτε τις παρακάτω ιστοσελίδες για οδηγίες αντιμετώπισης του προβλήματος : Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 5

8 Περιεχόμενο βασικού προγράμματος Cygnet Το βασικό πρόγραμμα Cygnet είναι χωρισμένο σε έξι συναντήσεις, διάρκειας δυόμιση έως τριών ωρών η κάθε μία και μια πιθανή μετέπειτα συνεδρία παρακολούθησης (follow-up). Συνάντηση 1: Τι είναι οι Καταστάσεις Αυτιστικού φάσματος ; Συστάσεις και εισαγωγή στην ομάδα Σκοποί Περιεχόμενο Εισαγωγή στις Καταστάσεις Αυτιστικού Φάσματος Πώς είναι το να είσαι αυτιστικός ; Η εμπειρία της διάγνωσης Συνάντηση 2: Επικοινωνία Γιατί και πώς επικοινωνούμε ; Η επικοινωνία στις ΚΑΦ Στρατηγικές για ενίσχυση της επικοινωνίας Οπτικά βοηθήματα Κοινωνικές ιστορίες: τι είναι και πώς να τις χρησιμοποιούμε Ιστορίες με σκίτσα: τι είναι και πώς να τις χρησιμοποιούμε Συνάντηση 3: Αισθητηριακά θέματα Τι είναι οι αισθήσεις ; Τύποι αισθητηριακών θεμάτων που συναντώνται στις ΚΑΦ Σχετιζόμενες συμπεριφορές Στρατηγικές που βοηθούν Συνάντηση 4: Κατανόηση συμπεριφοράς Τύποι και λειτουργίες της συμπεριφοράς συνολικά Συμπεριφορά και αυτισμός Βαθύτερες δυσκολίες πίσω από τη συμπεριφορά (αρχή του Παγόβουνου) Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 6

9 Συνάντηση 5: Διαχείριση συμπεριφοράς Χρησιμοποίηση των πληροφοριών (αρχή του Παγόβουνου) Ανάλυση και διαχείριση της συμπεριφοράς (ανάλυση STAR) Βασικές στρατηγικές Στρατηγικές διαχείρισης Συνάντηση 6: Επιλογή αποφασισμένη από γονείς/φροντιστές Οι έρευνες δείχνουν ότι στο τέλος του προγράμματος οι γονείς εξακολουθούν να έχουν απορίες στις οποίες θέλουν να επανέλθουν, ή ένα θέμα από τις προηγούμενες συναντήσεις το οποίο θέλουν να συζητήσουν ξανά. Αυτή η συνάντηση είναι μια καλή ευκαιρία για να κλείσουν αυτές οι εκκρεμότητες, ή για να εξεταστούν διαφορετικά θέματα, όπως: αδέρφια* εφηβεία και σεξουαλικότητα* μεταβάσεις* ύπνος* Συνάντηση παρακολούθησης (follow-up) - τρεις μήνες μετά τη Συνάντηση 6 Η συνάντηση αυτή δίνει στους γονείς την ευκαιρία να συναντηθούν ξανά για αμοιβαία υποστήριξη και για να αποκτήσουν περισσότερες πληροφορίες και επιτρέπει στους συντονιστές να αποκτήσουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα από τα ερωτηματολόγια αξιολόγησης της αυτοπεποίθησης. Οι γονείς αρκετά συχνά θέλουν να μετατρέπουν τη συνάντηση αυτή σε κοινωνικό γεγονός, που μπορεί να μην έχει να κάνει καθόλου με τον αυτισμό! * Αυτές είναι μερικές από τις επιπλέον (όχι βασικές) συναντήσεις για τις οποίες οι γονείς έχουν εκφράσει ενδιαφέρον και έχουν συζητηθεί ανεπίσημα με τους γονείς σαν θέμα συνάντησης. Η συνάντηση για τα αδέλφια έχει τώρα αναπτυχθεί σαν επίσημη συνάντηση και θα ακολουθήσουν κι άλλες μετά από διαβουλεύσεις. Αυτά τα θέματα μπορούν να συζητηθούν στην 6 η συνάντηση, ή στη συνάντηση παρακολούθησης μετά τρεις μήνες, ή σε έκτακτες συναντήσεις σε άσχετες χρονικές στιγμές μέσα στον χρόνο, εφόσον οι γονείς έχουν παρακολουθήσει το βασικό πρόγραμμα. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 7

10 Όροι Γονείς/Φροντιστές - το πρόγραμμα Cygnet μπορεί να προσεγγιστεί είτε από γονείς είτε από φροντιστές. Φροντιστής μπορεί να είναι οποιοσδήποτε που έχει μια σημαντική και άμεση εμπλοκή στη ζωή ενός παιδιού, π.χ. παππούδες και γιαγιάδες, θείοι, θείες, κοινοί φροντιστές ή επαγγελματίες υποστήριξης από το σχολείο. Θα πρέπει να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα με τη συγκατάθεση και παράλληλα με τους γονείς του παιδιού. Για τις ανάγκες του κειμένου σ αυτή την έκδοση, η λέξη ''γονείς '' θα χρησιμοποιείται συχνά για να συμπεριλάβει τόσο τους γονείς όσο και τους φροντιστές. Παιδιά /Νεαρά άτομα - το πρόγραμμα Cygnet μπορεί να εφαρμοσθεί σε ένα ευρύ ηλικιακό φάσμα γονέων με παιδί /νεαρό άτομο στο αυτιστικό φάσμα. Για τις ανάγκες του κειμένου σ αυτή την έκδοση, η λέξη ''παιδιά'' θα χρησιμοποιείται συχνά για να καλύψει το ηλικιακό φάσμα 7-18 ετών, δεχόμενοι ταυτόχρονα ότι μερικοί μπορούν σαφώς να οριστούν ως νεαρά άτομα. Κατάσταση Αυτιστικού Φάσματος (ΚΑΦ) / Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος ΔΑΦ) - πολλές ώρες θα μπορούσαν να ξοδευτούν για να συμφωνήσουμε στη σωστή ορολογία αλλά, για τις ανάγκες του κειμένου σ αυτή την έκδοση, ο όρος Κατάσταση Αυτιστικού Φάσματος θα χρησιμοποιείται μετά από κοινή συμφωνία με μια ομάδα νεαρών ατόμων στο αυτιστικό φάσμα. Εκπαιδευτές - εκπαιδευτής είναι ένας επαγγελματίας ή γονέας, με τις δεξιότητες, τη γνώση και την εμπειρία για να λειτουργήσει ως συντονιστής για τα προγράμματα Cygnet. Ιστορικό του προγράμματος Αναγνωρίζεται ότι η ανατροφή ενός παιδιού είναι μια απαιτητική δουλειά! Η έρευνα έχει δείξει ότι 75% των γονέων και φροντιστών χρειάζονται βοήθεια στα καθήκοντά τους κάποια στιγμή στη διάρκεια των χρόνων που μεγαλώνει το παιδί τους. Αυτό έχει αναγνωριστεί επίσης στην πρόσφατη νομοθεσία και τις πιο πρόσφατες κυβερνητικές στρατηγικές που στοχεύουν πρώτιστα στις οικογένειες που σχετίζονται με την ποινική δικαιοσύνη και με συστήματα παιδικής προστασίας. Οι γονείς των παιδιών στο αυτιστικό φάσμα αντιμετωπίζουν τις συνηθισμένες θετικές και δύσκολες προκλήσεις της γονεϊκότητας και αρκετές περισσότερες. Ο αυτιστικός πληθυσμός είναι ευάλωτος σε βαθμό που δεν είναι ευρέως γνωστός, τόσο στην παιδική ηλικία, όσο και στην μετέπειτα ζωή. Η ψυχική υγεία, η ποινική δικαιοσύνη και οι κοινωνικές υπηρεσίες επιβαρύνονται με τις αφανείς οικονομικές δαπάνες αυτής της μετέπειτα περιόδου. Οι οικογένειες όχι μόνο επιβαρύνονται με τις οικονομικές δαπάνες αλλά και με το συναισθηματικό και κοινωνικό κόστος καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου και, στην περίπτωση της αυτοκτονίας, όταν η ζωή τους τελειώνει. Η Περιφέρεια του Bradford έχει υψηλότερη επίπτωση παιδιών με αναπηρίες από τη συνηθισμένη. Η αναγνώριση Καταστάσεων Αυτιστικού Φάσματος είχε επίσης μια συγκριτικά σημαντική αύξηση κατά τη διάρκεια πολλών ετών στο Bradford. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 8

11 Απαντώντας σ αυτό το αίτημα και τα αφανή κόστη για τις οικογένειες και τις αρχές, μια Πολυ - Αντιπροσωπευτική Ομάδα Αυτισμού σχεδίασε ένα Σχέδιο Δράσης για την Περιφέρεια του Bradford τον Δεκέμβριο του Κορυφαία στις υποδείξεις τους ήταν η ανάγκη να παρασχεθεί κατάλληλη υποστήριξη και εκπαίδευση για τις οικογένειες, ιδιαίτερα εκείνες με μεγαλύτερα παιδιά. Αυτή η άποψη ενισχύθηκε και από το Εθνικό Σχέδιο για τον Αυτισμό του 2003: Η εκπαίδευση για τις οικογένειες πρέπει να είναι συνεχιζόμενη καθώς οι ατομικές ανάγκες αλλάζουν σύμφωνα με την ηλικία και τις περιστάσεις. Όλες οι αρχές θα πρέπει να προσφέρουν μια ποικίλα εκπαιδευτικών προγραμμάτων για γονείς /φροντιστές πάνω στην κατανόηση και διαχείριση των ΚΑΦ και οποιωνδήποτε πρόσθετων συμπεριφορικών δυσκολιών. Μετά από μια διάγνωση, οι γονείς και οι φροντιστές μπορεί να έχουν πολλές ερωτήσεις και μπορεί να νιώθουν απομονωμένοι στη διαχείριση των αναγκών του παιδιού τους. Οι ανάγκες των παιδιών και των νεαρών ατόμων αλλάζουν επίσης με την πάροδο του χρόνου, και οι πληροφορίες και συμβουλές που δόθηκαν όταν ένα παιδί ήταν νεώτερο, μπορεί να πρέπει να εκσυγχρονιστούν για να είναι σχετικές με το παιδί /νεαρό άτομο καθώς αυτό μεγαλώνει. Εάν οι γονείς έχουν παρακολουθήσει το πρόγραμμα Early Bird ή Early Bird Plus ή αντίστοιχα προγράμματα, μπορεί επίσης να θελήσουν να έχουν πρόσβαση σε ένα πρόγραμμα για μεγαλύτερα παιδιά και νεαρά άτομα. Δεδομένου ότι υπήρξε μια απαίτηση αλλά λίγες ευκαιρίες για τους γονείς να έχουν πρόσβαση σε τοπικά προγράμματα για μεγαλύτερα παιδιά και νεαρά άτομα στο αυτιστικό φάσμα, το Barnardo s - με την υποστήριξη νεαρών ατόμων, γονέων και άλλων αντιπροσωπειών - επινόησε το δικό του πρόγραμμα υποστήριξης γονέων, γνωστό ως Cygnet, για εκείνους που έχουν παιδιά στην ηλικιακή ομάδα των 7-18 ετών. Προσέγγιση προγράμματος Σαν αφετηρία, το Cygnet αναγνωρίζει τους γονείς ως τους πλέον ειδικούς όταν πρόκειται για τα δικά τους παιδιά. Κανείς δεν γνωρίζει ένα παιδί τόσο καλά όσο ένας γονιός, ωστόσο το να γίνεσαι γονιός δεν συνοδεύεται από κανένα αυτόματο πακέτο προσόντων ή εκπαίδευσης. Τα περισσότερα από αυτά που μαθαίνουμε συνήθως προέρχονται από την παρακολούθηση άλλων γονέων, συγγενών και φίλων. Συνήθως αυτό λειτουργεί καλά και μπορούμε να μάθουμε αρκετά γρήγορα από ένα πλήθος άλλων πηγών σχετικά με τη γενική φροντίδα των παιδιών. Ένα παιδί στο αυτιστικό φάσμα θα παρουσιάζει όλες τις συνηθισμένες προκλήσεις της γονεϊκότητας συν αρκετές περισσότερες, και δεν υπάρχουν πολλά μέρη να πάει κανείς για συμβουλές και αμοιβαία υποστήριξη. Το Cygnet μπορεί να συμπληρώσει αυτό το κενό θέτοντας τις ακόλουθες δομικές μονάδες. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 9

12 Οικοδόμηση πάνω στη γνώση των γονέων για το παιδί τους και τις θετικές τους εμπειρίες από τη φροντίδα των παιδιών Το μοντέλο που έχει ακολουθήσει το Cygnet, να χτίζει πάνω στη γνώση και τις εμπειρίες των γονέων, προέρχεται από το Κέντρο Υποστήριξης Γονέων και Παιδιών γνωστό ως Μοντέλο Συμβουλευτικής Γονέων (Parent Adviser Model). Αν και αρχικά αναπτύχθηκε για να υποστηρίξει τις οικογένειες παιδιών με αναπηρίες, τώρα χρησιμοποιείται για ένα εύρος οικογενειών που βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω ψυχοκοινωνικών δυσκολιών. Το μοντέλο προήλθε από ανησυχίες των γονέων ότι δεν εισακούγονταν από τους επαγγελματίες, για τους οποίους ένιωθαν ότι εστίαζαν σχεδόν αποκλειστικά στη διαχείριση των προβλημάτων των παιδιών, χωρίς να λαμβάνουν υπόψιν την προσαρμογή τους σε δύσκολες καταστάσεις. Με την πάροδο κάποιων ετών ανατέθηκε σε μια βασική ομάδα από επαγγελματίες και γονείς η ανάπτυξη του προγράμματος Cygnet, βασισμένου στην αρχή της ακρόασης των αναγκών των γονέων και νεαρών ατόμων. Αυτή η διαδικασία είναι από μόνη της υποστηρικτική με το να ενισχύει την αυτοεκτίμηση και αυτο-επάρκεια των γονέων και είναι επίσης το όχημα για την εξερεύνηση πιθανών δυσκολιών και την από κοινού επίλυση προβλημάτων καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος. Αυτή η πολυ-περιεκτική προσέγγιση αναγνωρίστηκε με το Εθνικό Βραβείο Εκπαίδευσης (National Training Award) το 2008 στην κατηγορία συνεταιρισμού και συνεργασίας. Χρησιμοποίηση της διαθέσιμης γνώσης πάνω στον αυτισμό και τις τεχνικές διαχείρισης συμπεριφοράς Έχοντας τονίσει την εφαρμογή του Μοντέλου Συμβουλευτικής Γονέων στην ανατροφή των παιδιών και δίνοντας έμφαση στην επικοινωνία για την κατανόηση και τη διαχείριση του αυτισμού, υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί πυρήνες γνώσης που υπήρξαν πολύτιμοι για την ανάπτυξη και την υλοποίηση του προγράμματος. Ένα ευρύ φάσμα γονέων και ακαδημαϊκών, από την Brenda Boyd ως την Lorna Wing, έχουν συμβάλει στην κατανόησή μας σχετικά με τον αυτισμό και τις προκλήσεις του καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος. Ωστόσο, η χρησιμότερη ίσως πηγή κατανόησής μας έχει προέλθει από νεαρά άτομα και ενήλικες με Κατάσταση Αυτιστικού Φάσματος που μας μίλησαν από πρώτο χέρι για τις εμπειρίες τους και το πώς οι άλλοι άνθρωποι μπορούν να κάνουν μια θετική διαφορά στον κόσμο τους. Το Συμπεριφορικό Μοντέλο, βασισμένο στην κεντρική ιδέα της προσπάθειας κατανόησης της συμπεριφοράς από την άποψη του τι μπορεί να παρατηρήσει κανείς και στη συνέχεια να βρίσκει τι προκάλεσε τη συμπεριφορά - δηλ. τι είναι κάτω από την επιφάνεια - είναι μέρος του προγράμματος Cygnet. Το ίδιο ισχύει και για την ανάπτυξη της ιδέας από τους θεωρητικούς της κοινωνικής μάθησης ιδιαίτερα σε σχέση με τον αυτισμό, ότι η συμπεριφορά ενός παιδιού είναι συγκεκριμένη για ορισμένες καταστάσεις. Έτσι, μια ενέργεια που ακολουθείται από θετικές εκβάσεις (π.χ. ανταμοιβή) είναι πιθανό να ενισχυθεί ή να δυναμώσει (δηλ. είναι πιθανότερο να εμφανιστεί στο μέλλον). Αντιθέτως, μια ενέργεια που δεν ακολουθείται από θετική έκβαση είναι πιθανό να αποδυναμωθεί. Και τα δύο αυτά μοντέλα τονίζονται ιδιαίτερα στις Συναντήσεις Τέσσερα και Πέντε. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 10

13 Παρουσίαση των προγραμμάτων με μια χαλαρή και πολυποίκιλη μορφή με πρακτικές εφαρμογές Οποιοδήποτε πρόγραμμα είναι μόνο τόσο καλό όσο και οι συντονιστές που το υλοποιούν! Μερικοί από εμάς θα θυμούνται καλούς δασκάλους στο σχολείο. Τι ήταν αυτό που τους έκανε καλούς ; Ήταν τόσο οι γνώσεις και οι οργανωτικές τους δεξιότητες όσο και η στάση τους. Ομοίως μια χαλαρωτική, ενδυναμωτική και υποστηρικτική στάση από τους συντονιστές είναι ένα βασικό συστατικό για την υλοποίηση ενός επιτυχημένου προγράμματος Cygnet. Η προσέγγιση του προγράμματος Cygnet αντανακλά τους ποικίλους τρόπους (στυλ) μάθησης που οι άνθρωποι προτιμούν να χρησιμοποιούν προκειμένου να απορροφήσουν τις πληροφορίες και να μάθουν από αυτές: οπτική μάθηση θέλουν να βλέπουν εικονογραφήσεις, εικόνες, διαγράμματα, γραπτές οδηγίες - επίσης χρησιμοποιούνται συχνά με παιδιά και νεαρά άτομα στο αυτιστικό φάσμα ακουστική μάθηση - θέλουν να ακούν και να μιλούν με σαφείς επεξηγήσεις, συζήτηση και λεκτική ανατροφοδότηση. κιναισθητικοί τύποι - θέλουν να συμμετέχουν για να μάθουν. Έχουν ανάγκη να συμμετέχουν μέσα από πρακτικές δραστηριότητες και κίνηση. Παρέχοντας ένα μίγμα προσεγγίσεων σε ένα περιβάλλον που δεν παραμένει μονοδιάστατο, το πρόγραμμα μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες για όλους. Σε απάντηση στις επιθυμίες των γονέων, αυτές οι ευκαιρίες πρέπει να περιλαμβάνουν στρατηγικές που να έχουν πρακτικές εφαρμογές. Ανάπτυξη ενός αμοιβαία υποστηρικτικού περιβάλλοντος όπου οι γονείς μπορούν να μοιραστούν συμβουλές και εμπειρίες «Αισθάνομαι να υποστηρίζομαι όντας μαζί με άλλους γονείς που καταλαβαίνουν τον αυτισμό και τα συναισθήματά μου. Μοιραζόμαστε προβλήματα, προσφέρουμε συμβουλές και αισθανόμαστε καλύτερα ξέροντας ότι δεν είμαστε μόνοι σ αυτό που μοιάζει σαν ένας διαφορετικός κόσμος σε άλλους γονείς.» Το σχόλιο ενός γονέα μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος Cygnet. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μέσα στη σαφώς καθορισμένη δομή του προγράμματος, συχνά συντελείται μάθηση που δεν είναι προφανής άμεσα. Καθώς οι γονείς ακούν ο ένας τον άλλον και συλλογίζονται τα γεγονότα της εβδομάδας, μπορεί να βιώσουν μια μεταβολή στη στάση τους ανάμεσα στις συναντήσεις. Ένα υψηλό επίπεδο συνειδητότητας από τους συντονιστές μπορεί να ενισχύσει και να υποστηρίξει αυτές τις αλλαγές, χωρίς όμως απαραίτητα να κατευθύνει αυτή τη διαδικασία. Η έμμεση μάθηση μπορεί να πάρει πολλές μορφές και πρέπει πάντα να εκτιμάται, καθώς παρέχει μια μοναδική και σημαντική προοπτική στη διαδικασία μάθησης. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 11

14 Αποτελέσματα Στο Bradford η ποιότητα του βασικού προγράμματος Cygnet έχει μετρηθεί από το 2006 μέσω της αξιολόγησης κάθε συνάντησης και εξετάζοντας την πιο μακροπρόθεσμη διαφορά που έχει επιφέρει το πρόγραμμα στην αυτοπεποίθηση των γονέων σε σχέση με τη διαχείριση των αναγκών ενός παιδιού με Κατάσταση Αυτιστικού Φάσματος. Οι αξιολογήσεις των συναντήσεων έχουν δώσει θετικούς δείκτες για την ποιότητα κάθε συνάντησης, ενώ τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της εκπαίδευσης έχουν μετρηθεί με τη χρήση κατάλληλων και αναγνωρισμένων εργαλείων αξιολόγησης. Ζητείται από τους γονείς να συμπληρώσουν μια Φόρμα Αξιολόγησης 15 ερωτήσεων σχετικά με την αυτοπεποίθησή τους στη διαχείριση αυτιστικών συμπεριφορικών χαρακτηριστικών των παιδιών που έχουν στη φροντίδα τους πριν ξεκινήσει το πρόγραμμα Cygnet και έπειτα πάλι τρεις ή τέσσερις μήνες αφότου ολοκληρωθεί. Τα αποτελέσματα από 204 γονείς που συμμετείχαν στο πρόγραμμα μεταξύ του δείχνουν μια σταθερή αύξηση στην αυτοπεποίθησή τους (δείτε τη γραφική παράσταση στην επόμενη σελίδα). Μια ανεξάρτητη αξιολόγηση του προγράμματος Cygnet που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Northumbria χρησιμοποίησε τα ίδια αναγνωρισμένα εργαλεία μέτρησης αποτελεσμάτων και ημι-δομημένες συνεντεύξεις το 2008 σε 12 γονείς που είχαν ολοκληρώσει το πρόγραμμα κατά τη διάρκεια του περασμένου χρόνου και 9 που ήταν στη λίστα αναμονής (δείτε τη γραφική παράσταση στην επόμενη σελίδα). Η αξιολόγησή τους επιβεβαίωσε την τοπική γνώση για το πρόγραμμα, ιδιαίτερα σε σχέση με την αμοιβαία υποστήριξη μεταξύ των γονέων, την πρακτική εφαρμογή του προγράμματος και τα αλληλοσυνδεόμενα στοιχεία του προγράμματος. Υπήρχαν επίσης τομείς στους οποίους οι γονείς πίστευαν ότι το πρόγραμμα θα μπορούσε να εξελιχθεί, ιδιαίτερα σε σχέση με επιπρόσθετες συναντήσεις, περισσότερες πληροφορίες για παιδιά με νοητική καθυστέρηση και υποστήριξη για τους γονείς από τη Νότια Ασία, με τα οποία ασχολείται ο υπεύθυνος για την ανάπτυξη του προγράμματος. Μια περαιτέρω υποστηριζόμενη από την κυβέρνηση αξιολόγηση του προγράμματος πραγματοποιείται αυτή τη στιγμή (2010) από το Πανεπιστήμιο του York καθώς επίσης και μια αξιολόγηση από την Εθνική Ακαδημία Επαγγελματιών Γονικής Φροντίδας (National Academy of Parenting Practioners). Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 12

15 Βαθμός αυποπεποίθησης- Bradford (204 γονείς) Πριν το Cygnet μήνες μετά το Cygnet Βαθμός αυτοπεποίθησης ( Northumbria University) 2.0 Λίστα αναμονής 4.42 Ένα χρόνο μετά το Cygnet Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 13

16 Συντονισμός και οργάνωση μιας ομάδας Cygnet Προσελκύοντας γονείς /φροντιστές Πολλοί γονείς μπορεί να αγχώνονται σχετικά με τη συμμετοχή τους σε μια ομάδα ιδίως αν αισθάνονται ότι θα κριθούν ή είναι μόνοι τους. Μπορεί επίσης να αισθάνονται ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο στίγμα σχετικά με τη συμμετοχή σε «σχολές γονέων». Για μια επιτυχημένη προσέλκυση, οι γονείς και οι επαγγελματίες θα πρέπει να έχουν υπόψιν τους τα εξής: Σαφήνεια σχετικά με το τι είναι το πρόγραμμα Cygnet και σε ποιους απευθύνεται: Ποιος είναι ο φροντιστής; Υπάρχουν γεωγραφικοί περιορισμοί; Είναι αναγκαίο να υπάρχει μία διάγνωση; Υπάρχει κάποιο ηλικιακό φάσμα; Ξεκάθαρη διαφήμιση για το πρόγραμμα : φυλλάδια, αφίσες, από στόμα σε στόμα κλπ. Αυτό θα υποστηριχθεί απο τις ισχυρές διασυνδέσεις μεταξύ υπηρεσιών/φορέων, ιδιαίτερα όσων παρέχουν διαγνωστικές και εκπαιδευτικές υποστηρικτικές υπηρεσίες στις οικογένειες. Ένα παράδειγμα τοπικού φυλλαδίου είναι διαθέσιμο από τον υπεύθυνο ανάπτυξης του προγράμματος. Καθαρή και δίκαιη διαδικασία εγγραφής (ένα παράδειγμα μιας φόρμας εγγραφής είναι διαθέσιμο από τον υπεύθυνο ανάπτυξης του προγράμματος). Η επίσκεψη στο σπίτι μπορεί να είναι χρήσιμη για ευάλωτες οικογένειες. Είναι επίσης χρήσιμο να υπενθυμίζουμε στους γονείς για το πρόγραμμα λίγες μέρες πριν ξεκινήσει. Το πρόγραμμα θα πρέπει να παρέχεται δωρεάν σε όλους τους γονείς. Ο συγχρονισμός του προγράμματος να διευκολύνει όσο το δυνατόν περισσότερους γονείς να το παρακολουθήσουν δηλ. όπου είναι εφικτό να παρέχεται επιλογή μεταξύ πρωινών και απογευματινών προγραμμάτων, υποστηρίζοντας τη φροντίδα των παιδιών εκτός του πλαισίου της ομάδας. Να αναπτυχθούν μηχανισμοί καταγραφής που σας επιτρέπουν να μετράτε απόδοση και αποτελέσματα ( ένα παράδειγμα είναι διαθέσιμο από τον υπεύθυνο του προγράμματος) Δέσμευση σε μια διαδικασία που να βιώνεται σαν χαλαρή και φιλική και να δείχνει από το ξεκίνημα ότι οι γονείς θα τύχουν εκτίμησης και σεβασμού. Στήνοντας μια ομάδα Ένας συντονιστής / εκπαιδευτής πρέπει να λάβει υπόψιν του αρκετούς τομείς πριν το στήσιμο της ομάδας και πριν οι γονείς περάσουν την πόρτα. Βεβαιωθείτε ότι έχετε μια δεξαμενή ενημερωμένων εκπαιδευτών (επαγγελματιών ή γονέων) που μπορούν κατά προτίμηση να υλοποιήσουν το πρόγραμμα με ζευγάρια καθ όλη τη διάρκεια του προγράμματος (Δείτε τις δεξιότητες και την υποστήριξη των εκπαιδευτών). Συνιστάται να μη συμμετέχουν περισσότεροι από 12 γονείς / φροντιστές σε μία ομάδα. Αυτό είναι ένα άνετο μέγεθος ομάδας και δίνει σε όλους τους γονείς την ευκαιρία να ακουστούν. Σκεφτείτε την επίπτωση της τοποθεσίας στην παρακολούθηση των γονέων εξασφαλίζοντας με τοπικά κριτήρια, βολικές εγκαταστάσεις που να είναι ζεστές, ευρύχωρες και, οπωσδήποτε, να έχουν τις απαραίτητες ευκολίες για καφέ και τσάι. Οι τοπικοί σύλλογοι αυτισμού μπορεί μερικές φορές να διαθέτουν εξυπηρετικούς χώρους συναντήσεων, όπου μπορούν οι γονείς να συνεχίσουν να βρίσκονται και μετά την ομάδα. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 14

17 Να θυμάστε τα ακόλουθα laptop, προτζέκτορα, cd, εγχειρίδιο εκπαιδευτών σημειώσεις γονέων φυλλάδια, δραστηριότητες, χαρτί για σημειώσεις, στυλό, Blu- Tak και φόρμες αξιολόγησης. Κατ οίκον υλοποίηση Ένα από τα πλεονεκτήματα του προγράμματος Cygnet είναι η δυνατότητά του να χρησιμοποιείται ευέλικτα και στο σπίτι της οικογένειας. Για διάφορους λόγους, οι γονείς μπορεί να μην μπορούν να παρακολουθήσουν τις ομάδες. Οι έμπειροι εκπαιδευτές μπορούν να υλοποιήσουν το πρόγραμμα στο σπίτι μιας οικογένειας με ένα πολύ θετικό, προσαρμοσμένο στην περίσταση τρόπο. Ωστόσο, εξαιτίας περιορισμών χωρητικότητας και χρόνου, ίσως να μην είναι δυνατόν να υλοποιηθεί όλο το πρόγραμμα σ αυτή τη βάση, αλλά το να γίνει η πρώτη συνάντηση στο σπίτι μπορεί να προσφέρει : μια αρχική κατανόηση του αυτισμού σε επίπεδο και ρυθμό που ταιριάζει στις ιδιαίτερες οικογενειακές ανάγκες μια ευκαιρία για τους γονείς να αποκτήσουν μια αρχική κατανόηση του αυτισμού και του προγράμματος πριν παρακολουθήσουν ομαδικές συναντήσεις. Ξεκινώντας την πρώτη συνάντηση Οι πρώτες εντυπώσεις είναι πολύ ισχυρές για όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους και για αυτό είναι τόσο σημαντικό να δώσουμε μια πραγματικά θετική εντύπωση όταν οι γονείς έρχονται για πρώτη φορά σε μια ομάδα. Τακτοποιήστε το δωμάτιο, με τις καρέκλες κατά προτίμηση σε ημικύκλιο και χωρίς θρανία, ώστε να είναι ευωδοτικό για ανταλλαγή πληροφοριών και αμοιβαία υποστήριξη. Θυμηθείτε, δεν είναι σχολική τάξη! Ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε προς τα μέλη της ομάδας και οι προσωπικές στάσεις που εκφράζουμε είναι εξίσου σημαντικές με τις γνώσεις μας, τις εκπαιδευτικές μας δεξιότητες και οποιαδήποτε από τις αρχές ή τεχνικές του προγράμματος. Είναι επίσης σημαντικό να είστε οργανωμένοι, να μπορείτε να είστε ξεκάθαροι σχετικά με το πρόγραμμα και να μπορείτε να γνωστοποιείτε τις προβλέψεις σας σχετικά με το πώς και ποιος θα συντονίζει την ομάδα και πότε. Οι γονείς εκτιμούν το να γνωρίζουν ποιοι είναι οι εκπαιδευτές από την αρχή του προγράμματος και δέχονται θετικά την μη αλλαγή των δυναμικών της ομάδας από την είσοδο πρόσθετων επαγγελματιών ή παρατηρητών. (Δείτε σημειώσεις του εκπαιδευτή, συνάντηση 1, διαφάνεια 1). Συμβόλαιο Ομάδας Παρότι θέλετε να παρέχετε μια θετική και χαλαρή ατμόσφαιρα, είναι σημαντικό να έχετε ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο όλοι οι συμμετέχοντες να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες να μάθουν και να συνεισφέρουν. Το συμβόλαιο της ομάδας σας βοηθάει να κρατήσετε τα όρια για το καλό της ομάδας. Επειδή τα περιεχόμενά του θα πρέπει να αντανακλούν τις επιθυμίες όλων, μπορεί να γίνεται παραπομπή σ αυτά αν η ομάδα γίνει δύσκολη στη διαχείριση. (Δείτε σημειώσεις του εκπαιδευτή, συνάντηση 1, διαφάνεια 1). Εμπιστευτικότητα Ίσως ο πιο σημαντικός κανόνας της ομάδας - ότι λέγεται μέσα στην ομάδα, παραμένει στην ομάδα και δεν μπορεί να κοινοποιείται σε άλλα άτομα. Αυτός ο κανόνας ισχύει τόσο για τους επαγγελματίες οσο και για τους γονείς. Η μοναδική εξαίρεση αφορά κάποιον επαγγελματία ή γονιό που έχει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την ασφαλή φύλαξη των παιδιών. Σ αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να ακολουθούνται οι τοπικές διαδικασίες για την παιδική προστασία. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 15

18 Δραστηριότητες και ομαδικές ασκήσεις Μια άσκηση για να σπάσει ο πάγος στην αρχή της πρώτης συνάντησης βοηθάει τους γονείς να γνωριστούν μεταξύ τους και να ανακαλύψουν αν έχουν κοινά σημεία. Τους επιτρέπει επίσης να βιώσουν την εμπειρία του να μιλήσουν σε μια ομάδα, κάτι στο οποίο μερικοί μπορεί να δυσκολεύονται. Οι ασκήσεις για το σπάσιμο του πάγου και άλλες ομαδικές ασκήσεις μερικές φορές κάνουν το γύρο του κύκλου, αν και, για να μειώσουμε το άγχος, μπορεί μερικές φορές να είναι καλύτερα να παίρνουμε ανατροφοδότηση με τυχαία σειρά, ή να επιτρέπουμε να διαλέξει κάποιος αν θέλει να απέχει από μία δραστηριότητα. Οι σημειώσεις του εκπαιδευτή δίνουν οδηγίες για το πότε να χωρίζουμε τα άτομα σε ομάδες για να κάνουν δραστηριότητες. Αυτό δίνει ποικιλία και βοηθάει να αντισταθμιστεί η επίδραση της άνισης συμμετοχής. Τα ντροπαλά μέλη μπορεί να το βρίσκουν ευκολότερο να μιλήσουν σε μικρότερες ομάδες, ιδιαίτερα αν τους δίνεται η ευκαιρία μακριά από τα πιο ομιλητικά μέλη της κύριας ομάδας. Οι ασκήσεις σε μικρές ομάδες μπορούν να προσφέρουν ένα θετικό τρόπο διαχείρισης όποιων ανασφαλειών ή δυσκολιών υπάρχουν μέσα στη μεγαλύτερη ομάδα. (Δείτε Συμβουλές και Προκλήσεις για τους Εκπαιδευτές). Γονείς με επιπρόσθετες ανάγκες Οι γονείς που θέλουν να παρακολουθήσουν μια ομάδα μπορεί να έχουν επιπρόσθετες ανάγκες π.χ. δυσκολίες ανάγνωσης και γραφής, προβλήματα όρασης, ακοής ή σωματικά προβλήματα και μερικοί γονείς μπορεί να είναι και οι ίδιοι στο φάσμα του αυτισμού. Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτές θα μπορέσουν να προσαρμόσουν τη συνεδρία, ώστε να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή όλων, για παράδειγμα : καθίστε απέναντι από κάποιον που προτιμάει να διαβάζει τα χείλη, δουλέψτε δίπλα σε κάποιον με δυσκολίες γραφής και ανάγνωσης ή βάλτε τον στην ίδια ομάδα με κάποιο μέλος της οικογένειας, σκεφτείτε καθαρά σε σχέση με θέματα που αφορούν τον αυτισμό αν υπάρχει στην ομάδα κάποιος γονιός που είναι στο φάσμα. Δοκιμάστε αυτό στο σπίτι Στο τέλος κάθε συνάντησης οι γονείς ενθαρρύνονται να σκεφτούν τις πληροφορίες ή να δοκιμάσουν στην πράξη τις στρατηγικές που συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια της συνάντησης και να δώσουν μια ανταπόκριση στην ομάδα την επόμενη εβδομάδα. Αν και δεν πιέζουμε υπερβολικά τους γονείς να ανταποκριθούν, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια, αυτή η δραστηριότητα ενισχύει την πεποίθηση ότι τίποτα δεν αλλάζει αν δεν δοκιμαστεί στο σπίτι. Διασκέδαση Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα που πρέπει να περάσει. Ο σκοπός της ομάδας είναι σοβαρός αλλά οι συναντήσεις μπορούν παρόλα αυτά να είναι διασκεδαστικές. Δεν είναι και πυρηνική φυσική! Αν οι συναντήσεις είναι μονοδιάστατες, ο εκπαιδευτής εμφανίζεται αδιάφορος, ή οι γονείς αισθάνονται ότι υποτιμούνται ή απειλούνται, δεν πρόκειται να ξαναέρθουν. Αντιθέτως, μια συνάντηση με μεγάλη ποικιλία και έναν ενδιαφέροντα και ενδιαφερόμενο εκπαιδευτή, που νοιάζεται για τις ανάγκες των γονιών, έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να ενθαρρύνει τους γονείς να έρθουν ξανά. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 16

19 Συμβουλές και προκλήσεις για τους εκπαιδευτές Μείζονες προκλήσεις Υπάρχουν πολλές και ποικίλες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει δυνητικά ένας εκπαιδευτής, αλλά υπάρχουν τρεις που μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως μείζονες προκλήσεις. Οποιαδήποτε από αυτές μπορεί να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα της ομάδας: 1. Κάποιος που κυριαρχεί στην ομάδα. 2. Κάποιος που δεν συμμετέχει ενεργά. 3. Διαφωνία μεταξύ 2 ή περισσότερων μελών. Κάποιος που κυριαρχεί στην ομάδα Συνοψίστε τα σημαντικότερα σημεία των όσων έχει πει. Αυτό είτε θα ενθαρρύνει άλλα άτομα να σχολιάσουν είτε θα προχωρήσει τη συζήτηση σε διαφορετική φάση. Ρωτήστε το κυρίαρχο άτομο μια ερώτηση γνώσεων (και όχι ιδεολογίας ή άποψης). Όταν απαντήσει ρωτήστε κάποιον άλλον ή την ομάδα τι πιστεύει. Αν οι ερωτήσεις απλά συνεχίζονται και αρχίζει να γίνεται δύσκολο να αλλάξετε θέμα, συνοψίστε τα πιο εξέχοντα θέματα ώστε να παραμείνουν σημειωμένα στον πίνακα, για να συζητηθούν περισσότερο σε μεταγενέστερο χρόνο. Επανέλθετε στους κανόνες της ομάδας σχετικά με το να δίνεται η ευκαιρία σε όλους τους συμμετέχοντες να έχουν λόγο στην ομάδα. Κάποιος που δεν παίρνει ενεργό μέρος Ντροπαλοί / ανασφαλείς - δώστε τους χρόνο να τακτοποιηθούν, βάλτε τους μαζί με κάποιον που θα είναι υποστηρικτικός, ρωτήστε κάτι πρακτικό για να τους συμπεριλάβετε και ενθαρρύνετέ τους να μιλήσουν προχωρώντας σε ανοικτές ερωτήσεις που απαιτούν μια πιο λεπτομερειακή απάντηση, σταδιακά δώστε τους περισσότερες ευθύνες. Σταυρωμένα χέρια, βαριεστημένοι και μη επικοινωνιακοί προσπαθήστε να τους εμπλέξετε στην ομάδα χρησιμοποιώντας ανοικτές κλειστές ερωτήσεις και δώστε τους αρμοδιότητες σε μικρές ομάδες. Κατά τη διάρκεια του διαλείμματος προσπαθήστε να ασχοληθείτε μαζί τους για να δείτε αν μπορείτε να μάθετε γιατί εμφανίζονται τόσο αρνητικοί. Προτείνετε επιλογές αν η ομάδα δεν φαίνεται να καλύπτει τις ανάγκες τους. Δύο ή περισσότεροι γονείς που είναι σε σύγκρουση Προσπαθήστε να είστε διπλωματικοί και να μην φαίνεται σαν να παίρνετε το μέρος κάποιου. Τραβήξτε την προσοχή στο αντικείμενο της συζήτησης Συνοψίστε και υπενθυμίστε στους γονείς τους τομείς που συμφωνούν και κάντε τους να συμφωνήσουν στο να προχωρήσουν παρακάτω, ή να ασχοληθούν με το θέμα αργότερα. Δείτε αν άλλα μέλη της ομάδας μπορούν να βοηθήσουν να λυθεί το θέμα χωρίς να γίνει προσωπικό Συνεταιρική δουλειά Ένα από τα πιο δυνατά σημεία ενός προγράμματος όπως το Cygnet είναι η σημασία που δίνει στη συνεργασία νεαρών ατόμων, γονέων και επαγγελματιών. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, αυτό ήταν βασικό στην ανάπτυξη του προγράμματος αλλά είναι εξίσου σημαντικό στην υλοποίησή του ιδίως όσον αφορά : Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 17

20 υλοποίηση από συνεργαζόμενους φορείς / γονείς - δύο εκπαιδευτές θα πρέπει να παρουσιάζουν το πρόγραμμα. Αν και αναγνωρίζουμε ότι δεν είναι πάντα δυνατόν να έχουμε επαγγελματίες από διαφορετικούς φορείς για την υλοποίηση του προγράμματος, συνιστάται η υλοποίηση από γονείς ή συνεργαζόμενους φορείς/υπηρεσίες. Αυτό δίνει ένα ισχυρό μήνυμα στους γονείς, δείχνοντας φορείς/υπηρεσίες και γονείς να συνεργάζονται και επίσης εφοδιάζει τους γονείς με μια ευρύτερη εικόνα των τοπικών υπηρεσιών και φορέων. συν-υλοποίηση - είναι σημαντικό να υπάρχει μια συνεταιρική σχέση σεβασμού, ειλικρίνειας και υποστήριξης μεταξύ των δύο εκπαιδευτών, ειδικά αν έχει συμφωνηθεί ότι ο ένας θα έχει πιο ηγετικό ρόλο από τον άλλον. Μεταξύ άλλων πραγμάτων που θα πρέπει να σκεφτούν οι εκπαιδευτές είναι : να κρατήσουν χρόνο για προετοιμασία το πώς θα μοιράσουν τη συνεδρία να συμφωνήσουν αν είναι εντάξει και για τους δύο να παρεμβαίνουν ο ένας στην παρουσίαση του άλλου για να προσφέρουν υποστήριξη όταν έχει τεθεί ένα συγκεκριμένο θέμα. να έχουν τη δυνατότητα να παρακινούν ο ένας τον άλλον να προχωρήσει ή να επιβραδύνει αν ο ρυθμός δεν είναι καλός. Μπορεί να είναι χρήσιμα κάποια οπτικά μέσα παρακίνησης ή και χρονόμετρα! να αφήνουν χρόνο για απολογισμό (δείτε Δεξιότητες και Υποστήριξη). το να δίνεται μετρημένη απάντηση στις ερωτήσεις των γονέων μπορεί να είναι εύκολο για τους εκπαιδευτές να συνωμοτήσουν με τους γονείς στον αγώνα τους για τις υπηρεσίες εναντίον άλλων επαγγελματιών και οργανισμών. Πολλά από αυτά μπορεί να είναι πολύ πραγματικά και δικαιολογημένα, αλλά ένας εκπαιδευτής δεν θάπρεπε να παρασύρεται σε αρνητικές συζητήσεις που μπορούν μακροπρόθεσμα να κάνουν τη ζωή των γονέων πιο πολύπλοκη. Για παράδειγμα, δεν βοηθάει να συμβουλεύετε τους γονείς να πάνε σε κάποιο νομικό σύμβουλο ή βουλευτή, εκτός αν έχετε όλα τα δεδομένα και κατανοείτε την πολιτική και το διαδικαστικό πλαίσιο της καταγγελίας. Αυτή η προσέγγιση μπορεί τελικά να είναι συναισθηματικά εξαντλητική και να οδηγήσει σε χάσιμο χρόνου και χρημάτων. Αν υπάρχει παράπονο εναντίον κάποιας υπηρεσίας /επαγγελματία, ο εκπαιδευτής μπορεί να αναγνωρίσει τις δυσκολίες των γονέων και ίσως να ερευνήσει για κατάλληλους μηχανισμούς στήριξης που μπορεί να υπάρχουν διαθέσιμοι σε τοπικό πλαίσιο. Δεν είμαστε παντογνώστες Τα μέλη της ομάδας μπορεί να θεωρούν ότι έχετε τις απαντήσεις για όλες τους τις ερωτήσεις. Να θυμάστε ότι δεν είστε παντογνώστες ούτε θα έπρεπε να προσπαθείτε να είστε. Δεν πειράζει να πείτε «δεν ξέρω» ή «θα το κοιτάξω» και να δώσετε την εικόνα ότι νιώθετε άνετα με το να μην έχετε όλες τις απαντήσεις. Πιστότητα στο πρόγραμμα Σκεφτείτε πώς θα ισορροπήσετε το να είστε αρκετά ευέλικτοι ώστε να ανταποκρίνεστε στις ανάγκες των γονέων, ενώ συγχρόνως διατηρείτε την πιστότητα στο πρόγραμμα, το οποίο σημαίνει να κρατάτε τη δομή και το περιεχόμενο του προγράμματος, πιστοί στον αρχικό σχεδιασμό. Αν εκτραπείτε πολύ από το αρχικό πρόγραμμα, τα αποτελέσματα γίνεται δύσκολο να μετρηθούν, δηλ. δεν αξιολογείτε το Cygnet αλλά κάτι άλλο. Για να εξασφαλίσει ότι το πρόγραμμα υποστήριξης γονέων Cygnet χρησιμοποιείται σωστά, ο φορέας Βarnardo s ζητάει από όλους όσοι υλοποιούν το πρόγραμμα να υπογράφουν ένα συμφωνητικό αδείας πριν από την αγορά. Cygnet. Πρόγραμμα υποστήριξης γονέων σχετικά με την κατάσταση αυτιστικού φάσματος. 18

Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο. Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια

Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο. Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια ΓΟΝΕΙΣ ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΡΙΕΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργαζόµενους

Οδηγός για Εργαζόµενους EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Βραβείο Εργαζόµενου Οδηγός για Εργαζόµενους εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM)

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) Από τον Σεπτέμβριο του 2008 λειτουργεί στην Αθήνα PECS Classroom για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια Το πρόγραμμα διαρκεί 11 μήνες

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ «ΚΛΙΜΑ ΤΑΞΗΣ» ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 8 εκπαιδευτικοί 111 μαθητές/τριες ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ «ΚΛΙΜΑ ΤΑΞΗΣ» ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το TEACCH αποτελεί ένα πρόγραμμα εναλλακτικής εκπαίδευσης για τη δημιουργία προγράμματος ανάλογα με τις δεξιότητες, τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες

Το TEACCH αποτελεί ένα πρόγραμμα εναλλακτικής εκπαίδευσης για τη δημιουργία προγράμματος ανάλογα με τις δεξιότητες, τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες Η Προσέγγιση TEACCH Το TEACCH πρόκειται για ένα κρατικό πρόγραμμα, που υλοποιήθηκε το 1972 στην Ψυχιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ ως συνέχεια μίας ερευνητικής δουλειάς, που

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 1 Εκπαίδευση ενηλίκων 2

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Γεώργιος Κοντορίνης, Δημοτικός Σύμβουλος Solna, Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη ΗπόληSolna

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Δημιουργική Πώληση στο Φαρμακείο: Πρόκληση ή Αναγκαιότητα; Νίκος Βελτράς Οικονομολόγος Specialist in Pharmaceutical Marketing

Η Δημιουργική Πώληση στο Φαρμακείο: Πρόκληση ή Αναγκαιότητα; Νίκος Βελτράς Οικονομολόγος Specialist in Pharmaceutical Marketing Η Δημιουργική Πώληση στο Φαρμακείο: Πρόκληση ή Αναγκαιότητα; Νίκος Βελτράς Οικονομολόγος Specialist in Pharmaceutical Marketing τέλος εποχής Η αγορά κάνει κύκλους Οι βασικοί κανόνες του μάρκετινγκ Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Εμπνεύστε το παιδί σας να κατακτήσει τη ζωή του! Ελατε να ξεκλειδωσουμε μια-μια τις πορτες που οδηγουν στην αυτοεκτιμηση και στην επιτυχια του! Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Η μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προγράμματα Αυτοαπασχόλησης Ως προγράμματα αυτοαπασχόλησης ορίζονται τα

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας)

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας) Quiz για την Αξιολόγηση της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον Η ψυχική υγεία διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην καθηµερινή ζωή και κυρίως στην εργασία. Το εργασιακό περιβάλλον που προσφέρει τα βασικά,

Διαβάστε περισσότερα

βεβαίωση συμμετοχής Ο εκπαιδευτής Χρυσοβαλάντης Παπαθανασίου

βεβαίωση συμμετοχής Ο εκπαιδευτής Χρυσοβαλάντης Παπαθανασίου Οι Κοινωνικές Ιστορίες (Social Stories) αποτελούν μια σύγχρονη μέθοδο που βοηθά το παιδί στο φάσμα του αυτισμού (και όχι μόνο) να κατανοήσει έννοιες και να μάθει να λειτουργεί με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

Υπό την Αιγίδα. Το Ελληνικό Επιστημονικό Δίκτυο για τις Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (Ε.Ε.Δ.Δ.Α.Φ.) ανακοινώνει τη

Υπό την Αιγίδα. Το Ελληνικό Επιστημονικό Δίκτυο για τις Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (Ε.Ε.Δ.Δ.Α.Φ.) ανακοινώνει τη Υπό την Αιγίδα Υπουργείο Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού Υπουργείο Υγείας Δήμος Κερατσινίου - Δραπετσώνας Το Ελληνικό Επιστημονικό Δίκτυο για τις Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (Ε.Ε.Δ.Δ.Α.Φ.)

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΚΔΝΣΡΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας ευπωπαϊκό ππόηυπο Κλίμα & Σχέσεις στο Σχολείο Σχέσεις μεταξύ Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Μάθηση έξω από την τάξη 4. ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Δραστηριότητα έξω από την τάξη για παιδιά νηπιαγωγείου

Διαβάστε περισσότερα

Κουπόνια Καινοτομίας Πρόσκληση υποβολής προτάσεων

Κουπόνια Καινοτομίας Πρόσκληση υποβολής προτάσεων EU Horizon 2020 no. 646457 01/04/2015-31/03/2018 www.securechain.eu Κουπόνια Καινοτομίας Το Cluster Βιοενέργειας και Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας, μέσα από το Πρόγραμμα SECURECHAIN, το οποίο χρηματοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 0 Από τους γονείς των ομάδων γονέων του ΕΕΕΕΚ Κορδελιού 2013-2014 για εμάς τους ίδιους, για τους άλλους γονείς και για τους δασκάλους που ενδιαφέρονται Βιβλίο 1 ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι

5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι 5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι Αν θέλετε να μείνετε στο σπίτι σας καθώς γερνάτε, αλλά χρειάζεστε κάποια βοήθεια με δουλειές όπως καθάρισμα και προετοιμασία γευμάτων, ή με τη μεταφορά, έτσι ώστε να μπορείτε

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα Υπηρεσιών Αναπηρίας και Η Υπηρεσία Σας Eύκολη Ελληνική Απόδοση

Πρότυπα Υπηρεσιών Αναπηρίας και Η Υπηρεσία Σας Eύκολη Ελληνική Απόδοση Πρότυπα Υπηρεσιών Αναπηρίας και Η Υπηρεσία Σας Eύκολη Ελληνική Απόδοση 1 Greek Σχετικά με αυτό το βιβλίο Αυτό το βιβλίο σάς λέει τα πάντα σχετικά με τα 12 Πρότυπα Υπηρεσιών Αναπηρίας (Disability Services

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Νομικά και οικονομικά θέματα Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εκπαιδευτική ενότητα Νομικά και οικονομικά θέματα Αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Επιβλέπων καθηγητής: ΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ ΑΓΛΑΪΑ Α.Μ: 12514 Τι είναι ο αυτισμός; Είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Η γνώση προκύπτει μέσα από την επανάληψη της μαθημένης συμπεριφοράς. Για τη μάθηση απαιτούνται γνωστικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών

Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών Αγαπητοί συνάδελφοι των ΚΠΕ της χώρας, Στο πλαίσιο εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας, στο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΑΡΙΩΝ. Περιεχόμενα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΑΡΙΩΝ. Περιεχόμενα ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΑΡΙΩΝ Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Οδηγός εγγραφής στο site της PCnews 3) Βρείτε τα καλύτερα του site Γίνετε φίλοι μας στο Facebook 4) Σχετικά με τον τύπο αρχείου PDF - 1 - Εισαγωγή Καλωσορίσατε

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

WORKSHOP GUIDE. Eπιμέλεια: Δημήτρης Στρατάκος

WORKSHOP GUIDE. Eπιμέλεια: Δημήτρης Στρατάκος WORKSHOP GUIDE Eπιμέλεια: Δημήτρης Στρατάκος Το έργο αυτό χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. O παρών Οδηγός Εργαστηρίων (Workshop Guide) δεσμεύει μόνον τον συντάκτη του και η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία. Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας. Κατερίνα Ζώρα. Εκπαιδευτική Ψυχολόγος

Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία. Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας. Κατερίνα Ζώρα. Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Κατερίνα Ζώρα Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Στόχοι της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Ενώ η

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Η µετάβαση από το δηµοτικό σχολείο στο. γυµνάσιο

Η µετάβαση από το δηµοτικό σχολείο στο. γυµνάσιο Ε Λ Ε Ν Η Λ Ο Υ Κ Ο Υ Τ Ο Υ - Λ Ο Γ Ο Θ Ε Ρ Α Π Ε Υ Τ Ρ Ι Α Μετάβαση από το δηµοτικό σχολείο στο γυµνάσιο Σύνοψη... Η µετάβαση από το δηµοτικό σχολείο στο γυµνάσιο είναι πολύ σηµαντική αλλαγή για τη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου

Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου UK/09/LLP-LdV/TOI-163_285 Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου I. Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη στις χώρες των διαφόρων συνεργατών και οι οργανωτές χρησιμοποίησαν τις μεθόδους εκείνες που ταίριαζαν καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες;

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; Οι αλματώδεις πρόοδοι συνήθως αποδίδονται από τους γονείς στο ταλέντο και τα εξαιρετικά προσόντα

Διαβάστε περισσότερα