Μελέτη της έκφρασης του CD154 (CD40L) στα Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με. ψωριασική αρθρίτιδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελέτη της έκφρασης του CD154 (CD40L) στα Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με. ψωριασική αρθρίτιδα"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Μελέτη της έκφρασης του CD154 (CD40L) στα Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με ψωριασική αρθρίτιδα ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΔΑΟΥΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΑΤΡΑ 2006

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Eισαγωγή...5 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Ο ρόλος του Τ λεμφοκυττάρου στην παθογένεια της ΨΑ...11 Η βιολογική σημασία της συνδιέγερσης και ο ρόλος της στην ενεργοποίηση του Τ λεμφοκυττάρου...14 Ο βιολογικός ρόλος του CD40L...16 Ρύθμιση της έκφρασης του CD40L...18 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ CD40-CD40L ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ I. Μη ρευματικά νοσήματα Μεταμοσχεύσεις...20 Αθηροσκλήρηνση...21 Ψωρίαση...22 II. Ρευματικά νοσήματα Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) i. Έκφραση του CD40L στους ασθενείς με ΣΕΛ...24 ii. Χρήση του αντί-cd40l ΜΑb σε πειραματικά μοντέλα λύκου και στον ΣΕΛ...28 Ρευματοειδής αρθρίτιδα i. Έκφραση του CD40L στην ΡΑ

3 ii. Χρήση του αντι-cd40l MAb σε πειραματικά μοντέλα ΡΑ...34 Δερματομυοσίτιδα-Πολυμυοασίτιδα...34 ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σκοπός μελέτης...36 ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ...39 Κριτήρια επιλογής των συμμετεχόντων στην μελέτη...40 Γενικός έλεγχος ασθενών...42 Μεθολογία απομόνωσης ΜΚΠΑ...44 Προσδιορισμός της έκφρασης του CD40L στη επιφάνεια Τ λεμφοκυττάρων με χρήση κυτταρομετρίας ροής...45 Προσδιορισμός του χρονικού σημείου μέγιστης έκφρασης του CD40L...46 Προσδιορισμός της συγκέντρωσης κυκλοσπορίνης που προκαλεί την βέλτιστη αναστολή έκφρασης του CD40L...47 Προσδιορισμός της έκφρασης του CD40L στην επιφάνεια Τ λεμφοκυττάρων μετά από διέγερση...49 Στατιστική ανάλυση...49 Δημογραφικά στοιχεία-κλινικές παράμετροι...50 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Έκφραση του CD40L στα Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με ΨΑ σε κατάσταση ηρεμίας

4 Έκφραση του CD40L στα Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με ΨΑ μετά από διέγερση...59 Αναστολή της επαγόμενης έκφρασης του CD40L από την κυκλοσπορίνη...64 Έκφραση του CD40L στα CD8 + Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με ΨΑ...68 Επίδραση της αντί-tnfα θεραπείας στην έκφραση του CD40L...70 Μελέτη της επίδρασης της από του στόματος χορηγηθείσας θεραπείας με κυκλοσπορίνη στην έκφραση του CD40L...72 ΣΥΖΗΤΗΣΗ...73 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...76 SUMMARY..77 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ψωριασική αρθρίτιδα (ΨΑ) είναι ένα συστηματικό ρευματικό νόσημα. Ανήκει σε μια ευρύτερη, ετερογενή ομάδα νοσημάτων, τις φλεγμονώδεις σπονδυλοαρθροπάθειες. Πρόκειται για φλεγμονώδη αρθρίτιδα σχετιζόμενη με ψωρίαση. Στον ορό των πασχόντων από ΨΑ τυπικά δεν ανιχνεύεται ρευματοειδής παράγοντας (RF). Αφορά στο 5-17% των ασθενών με ψωρίαση, μιας κοινής δερματικής νόσου που προσβάλει το 2% περίπου του γενικού πληθυσμού. Η ΨΑ θεωρείται γενικώς ότι έχει μελετηθεί λιγότερο εκτενώς σε σχέση με άλλα συστηματικά ρευματικά νοσήματα ενώ εικάζεται ότι οι επιδημιολογικές μελέτες που δίνουν ποσοστά 0,04-0,1% επί του γενικού πληθυσμού πιθανώς υποεκτιμούν τον πραγματικό επιπολασμό της νόσου. Αν και στο παρελθόν είχε αμφισβητηθεί ακόμα και η ύπαρξη της ΨΑ ως ξεχωριστής νόσου, θεωρώντας ότι πρόκειται για τυχαία συνύπαρξη δύο συχνών παθήσεων όπως η ψωρίαση και η αρθρίτιδα, σήμερα είναι πλέον σαφές ότι η ΨΑ έχει ιδιαίτερα κλινικά, επιδημιολογικά, γενετικά και ακτινομορφολογικά χαρακτηριστικά που την διαχωρίζουν σαφώς από άλλα νοσήματα και την επιβεβαιώνουν ως ανεξάρτητη νόσο. Η κλινική εικόνα της νόσου χαρακτηρίζεται από μεγάλη ετερογένεια καθώς μπορεί να προσβάλλει τόσο τις περιφερικές αρθρώσεις όσο και τον αξονικό σκελετό. Η ετερογένεια αυτή αναδεικνύεται στην κλασική κατάταξη των Moll και Wright που αναγνώρισαν 5 κύριες υποκατηγορίες ( ασύμμετρη ολιγοαρθρίτιδα, αρθρίτιδα με προσβολή των άπω φαλαγγοφαλαγγικών αρθρώσεων, συμμετρική πολυαρθρίτιδα, 5

6 ακρωτηριαστική αρθρίτιδα και σπονδυλίτιδα). H αναλογία ανδρών/γυναικών ασθενών είναι περίπου 1/1. (1) Η παθογένεια της νόσου φαίνεται να είναι πολυπαραγοντική και να συμμετέχουν τόσο γενετικοί οσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Στους γενετικούς παράγοντες αξίζει να αναφερθεί η συχνή οικογενής κατανομή της νόσου ενώ πρόσφατα έχει περιγραφεί μεγαλύτερη πιθανότητα μετάδοσης από τον πατέρα παρά από τη μητέρα. Η ΨΑ έχει συσχετισθεί με αντιγόνα του συστήματος μείζονος ιστοσυμβατότητας τάξης Ι όπως το B13, B17 και Cw6, ενώ το αντιγόνο B27 σχετίζεται ειδικότερα με την μορφή της ΨΑ που προσβάλλει τον αξονικό σκελετό. Η πιό πρόσφατη γενετική συσχέτιση είναι με τον πολυμορφισμό MICA-A9 (MHC chain related gene A). Αναφέρεται οτι ο πολυμορφισμός αυτός συσχετίζεται ειδικά με την ΨΑ και όχι με την ψωρίαση μόνο. Από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες αναφέρουμε τον πιθανό ρόλο λοιμώξεων, τραυματισμού ή stress. Τα τελευταία χρόνια αθροίζονται ολοένα και περισσότερα δεδομένα που συνηγορούν για πιθανό κεντρικό ρόλο των ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων στην παθογένεια της νόσου. Πρόσφατες μελέτες έχουν αναδείξει την παρουσία ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων στον αρθρικό υμένα όσο και στις δερματικές βλάβες ασθενών με ΨΑ. Τα παραπάνω δεδομένα ενισχύονται επίσης από την ανάδειξη της κλινικής αποτελεσματικότητας στην ΨΑ (αλλά και στην ψωρίαση) νεώτερων βιολογικών ή μή θεραπειών που στοχεύουν εκλεκτικά τα Τ λεμφοκύτταρα. Οι παραπάνω παρατηρήσεις, στις οποίες θα αναφερθούμε αναλυτικότερα στη συνέχεια, αποτέλεσαν και το βασικό ερέθισμα για τον σχεδιασμό της παρούσας μελέτης. Επιλέξαμε να μελετήσουμε την έκφραση του CD40L, ενός μορίου που εκφράζεται στη επιφάνεια των Τ λεμφοκυττάρων μόνο μετά απο ενεργοποίησή τους. 6

7 Το μόριο αυτό αποτελεί πρώιμο δείκτη ενεργοποίησης των Τ λεμφοκυττάρων και κατέχει έναν καλά τεκμηριωμένο και ιδιαίτερα σημαντικό βιολογικό ρόλο. Με δεδομένο ότι η παθογένεια της ΨΑ παραμένει σε μεγάλο ποσοστό άγνωστη και η θεραπεία της εξακολουθεί να είναι κατά βάση εμπειρική στηριζόμενη στην μη ειδική ανοσοκαταστολή, θεωρούμε ότι η περαιτέρω μελέτη της βιολογικής συμπεριφοράς των Τ λεμφοκυττάρων στην ΨΑ πιθανότατα θα συνεισφέρει στην καλύτερη κατανόηση της παθογένειας της νόσου. Ειδικότερα η μελέτη της φυσιολογίας της έκφρασης του προαναφερόμενου μορίου CD40L στα Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με ΨΑ, για την οποία δεν υπάρχουν έως τώρα δεδομένα στην διεθνή βιβλιογραφία, θα μπορούσε να αποφέρει νέα στοιχεία για την βιολογική συμπεριφορά των Τ λεμφοκυττάρων στην ΨΑ. Τα δεδομένα αυτά θα μπορούσαν να βοηθήσουν προς την κατεύθυνση ανάπτυξης νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια αποτελεί πεδίο έντονου ερευνητικού ενδιαφέροντος η μελέτη των συνδιεγερτικών μορίων (π.χ. CD40-CD40L) και δοκιμάζονται συνεχώς τρόποι εκλεκτικής θεραπευτικής παρέμβασης στο επίπεδο αυτό, καθώς θεωρείται σαφώς πιο «έξυπνος» τρόπος ανοσοπαρέμβασης στο επίπεδο του Τ λεμφοκυττάρου, σε σχέση με τις κλασικές θεραπείες που προκαλούν σοβαρότερη ανοσοκαταστολή. Στο γενικό μέρος που ακολουθεί θα αναφερθούν συνοπτικά τα νεώτερα κυρίως δεδομένα που αναδεικνύουν τον πιθανό κεντρικό ρόλο των Τ λεμφοκυττάρων στην παθογένεια της ΨΑ. Στην συνέχεια θα παρατεθούν συνοπτικά τα έως τώρα γνωστά στοιχεία για την βιολογική σημασία του CD40L καθώς και για την φυσιολογία της έκφρασής του στα Τ λεμφοκύτταρα, τόσο στο υγιές ανοσολογικό σύστημα όσο και στα πλαίσια κάποιων νοσημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στα συστηματικά ρευματικά νοσήματα. Θα γίνει επίσης αναφορά στην δράση της 7

8 κυκλοσπορίνης, ενός αναστολέα της καλσινευρίνης, που χρησιμοποιείται ήδη ευρέως στην θεραπεία πολλών Τ-εξαρτώμενων νοσημάτων, ανάμεσα στα οποία είναι τόσο η ψωρίαση όσο και η ΨΑ. Η δράση της κυκλοσπορίνης στα Τ λεμφοκύτταρα ασθενών με ΨΑ αναλύθηκε στη μελέτη μας, επειδή αποτελεί γνωστό αναστολέα της επαγωγής του επιφανειακού μορίου CD40L. Μετά το γενικό μέρος ακολουθεί η παρουσίαση των πειραματικών δεδομένων που προέκυψαν από την ανάλυση των τριών ομάδων ατόμων που συμμετείχαν στην μελέτη μας. Αναλύσαμε δεδομένα απο ασθενείς με ΨΑ, ασθενείς-μάρτυρες και υγιείς εθελοντές. Μελετήσαμε την έκφραση του CD40L στην επιφάνεια των Τ λεμφοκυττάρων ex vivo σε κατάσταση ηρεμίας αλλά και μετά από διέγερσή τους in vitro με ή χωρίς την παρουσία κυκλοσπορίνης. Μετά την ανάλυση των αποτελεσμάτων ακολουθεί συζήτησή τους. Η μελέτη αυτή πραγματοποιήθηκε υπό την επίβλεψη του καθηγητή κ. Α. Αντωνόπουλου και την καθοδήγηση του καθηγητή κ. Ν. Ζούμπου και του λέκτορα κ. Σ.Ν. Λιόση. Εκπονήθηκε εξ ολοκλήρου στο ερευνητικό εργαστήριο του Αιματολογικού Τμήματος του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών. Οφείλω να ευχαριστήσω θερμά τον διευθυντή του ανωτέρω τμήματος, καθηγητή κ. Ζούμπο αλλά και τις υπεύθυνες του εργαστηρίου κ. Γαλάνη και κ. Θανοπούλου για την βοήθειά τους καθ όλη την δειάρκεια της μελέτης. Ο κ. Λιόσης και η κ. Θανοπούλου αφιέρωσαν πολύ από τον χρόνο τους για να με εισαγάγουν σε όλες τις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν στην εκπόνηση της παρούσας μελέτης. Ιδιαίτερα οφείλω να ευχαριστήσω τον καθηγητή μου κ. Αντωνόπουλο και τον κ. Λιόση για την αμέριστη συμπαράσταση, καθοδήγηση και βοήθεια που μου παρείχαν κατά την πραγματοποίηση της παρούσας μελέτης. 8

9 Το Γενικό μέρος της παρούσας διδακτορικής διατριβής δημοσιεύθηκε υπό την μορφή άρθρου ανασκόπησης στο περιοδικό Clinical and Diagnostic Laboratory Immunology ως: Daoussis D, Andonopoulos AP, Liossis SN. Targeting CD40L: a promising therapeutic approach. Clin Diagn Lab Immunol Jul; 11(4): Το ερευνητικό τμήμα έγινε αποδεκτό προς δημοσίευση στο περιοδικό Rheumatology ως: Daoussis D, Antonopoulos I, Andonopoulos AP, Liossis SN. Increased expression of CD40L (CD154) on stimulated T cells from patients with psoriatic arthritis. (in press) 9

10 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 10

11 Ο ρόλος του Τ λεμφοκυττάρου στην παθογένεια της ΨΑ Ο ρόλος των Τ λεμφοκυττάρων θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός στην παθογένεια της δερματικής ψωρίασης. Η παρουσία αυξημένου αριθμού Τ λεμφοκυττάρων είναι σταθερό εύρημα στις βιοψίες ψωριασικών δερματικών βλαβών, όπου στην επιδερμίδα απαντώνται κυρίως CD8 + T λεμφοκύτταρα ενώ το χόριο διηθείται από ένα μείγμα CD4 + αλλά και CD8 + Τ λεμφοκυττάρων. Τα περισσότερα από τα κύτταρα αυτά είναι ενεργοποιημένα κύτταρα μνήμης CD45RO + (2). Για να αναδειχθεί το πόσο εντυπωσιακός είναι ο βαθμός διήθησης του ψωριασικού δέρματος από τα Τ λεμφοκύτταρα, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι ένας ασθενής με ψωρίαση στο 20% του δέρματός του, υπολογίζεται να έχει περίπου 20 δισεκατομμύρια Τ λεμφοκύτταρα στις ψωριασικές βλάβες ενώ στο περιφερικό του αίμα κυκλοφορούν μόλις 8 δισεκατομμύρια Τ λεμφοκύτταρα. Ο πιθανός κεντρικός ρόλος των ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων αναδεικνύεται επίσης ολοένα και περισσότερο όσον αφορά στην παθογένεια της ΨΑ, με βάση νεώτερα δεδομένα, καθώς αναγνωρίζονται σε ικανό αριθμό τόσο στον αρθρικό υμένα όσο και στο αρθρικό υγρό ασθενών με ΨΑ. Ειδικότερα στον αρθρικό υμένα ασθενών με ΨΑ υπερτερούν τα CD4 + Τ λεμφοκύτταρα σε αντιδιαστολή με το αρθρικό υγρό και τις ενθέσεις όπου φαίνεται να υπερτερούν τα CD8 + Τ λεμφοκύτταρα. Πρόσφατα αναδείχθηκε ότι κλώνοι Τ λεμφοκυττάρων, κυρίως CD8 +, από αρθρικό υγρό ασθενών με ΨΑ, εκπτύσσονται με τρόπο τέτοιο, που πιθανώς υποδηλώνει ότι καθοδηγούνται από την παρουσία κάποιου αυτοαντιγόνου (3). Υπάρχουν επίσης στοιχεία που αναδεικνύουν ομοιότητες μεταξύ Τ κυτταρικών 11

12 κλώνων που επάγονται πειραματικά από Τ λεμφοκύτταρα δερματικών βλαβών και από Τ λεμφοκύτταρα από το αρθρικό υγρό ασθενών με ΨΑ (4). Ακόμα περισσότερα δεδομένα για τον πιθανό παθογενετικό ρόλο των Τ λεμφοκυττάρων προκύπτουν από την κλινική αποτελεσματικότητα νεώτερων βιολογικών θεραπειών που στοχεύουν εκλεκτικά το Τ λεμφοκύτταρο στην ψωρίαση και την ΨΑ. 1) Το μονοκλωνικό αντίσωμα efalizumab αναστέλλει την αλληλεπίδραση του επιφανειακού μορίου LFA-1, που εκφράζεται στην επιφάνεια των Τ λεμφοκυττάρων, με τους συνδέτες του (ICAM-1, 2, 3), και έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στην ψωρίαση. Η αποτελεσματικότητά του πιθανά οφείλεται στην αναστολή της σύνδεσης των Τ λεμφοκυττάρων με τα ενδοθηλιακά κύτταρα, την παρεμπόδιση της εισόδου των Τ λεμφοκυττάρων από το περιφερικό αίμα στο δέρμα και στην αναστολή της ενεργοποίησής τους (5). 2) Η χιμαιρική πρωτείνη alefacept συνδέεται με το μόριο CD2 στην επιφάνεια των Τ λεμφοκυττάρων και κινητοποιεί την διαδικασία απόπτωσης για το Τ λεμφοκύτταρο. Το μόριο αυτό φαίνεται να είναι δραστικό στην θεραπεία τόσο της ψωρίασης όσο και της ΨΑ (6). 3) Στην ψωρίαση έχει αναδειχθεί και η αποτελεσματικότητα της χιμαιρικής πρωτείνης CTLA4Ig, που αναστέλλει την αλληλεπίδραση των CD28-B7. Τα τελευταία συνιστούν ένα από τα σημαντικότερα συνδιεγερτικά μονοπάτια, απαραίτητα για την πλήρη ενεργοποίηση των Τ λεμφοκυττάρων (7). Το γεγονός ότι ειδικότερα τα CD8 + T λεμφοκύτταρα πιθανά παίζουν σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της ΨΑ υποδηλώνεται και από δύο επιπλέον στοιχεία. Το πρώτο αφορά στη συσχέτιση της ΨΑ με αντιγόνα του μείζονος συστήματος ιστοσυμβατότητας τάξης Ι. Το δεύτερο αφορά στην ενδιαφέρουσα 12

13 κλινική συσχέτιση με την λοίμωξη από HIV. Έχει αναφερθεί ότι οι ασθενείς με HIV λοίμωξη εμφανίζουν σε μεγαλύτερο ποσοστό και με βαρύτερη κλινική εικόνα, τόσο ψωρίαση όσο και ΨΑ. Εικάζεται οτι η δραματική μείωση των CD4 + Τ λεμφοκυττάρων στα πλαίσια της λοίμωξης από HIV οδηγεί σε υπεροχή των CD8 + Τ λεμφοκυττάρων, γεγονός που πιθανά ευοδώνει την ανάπτυξη των προαναφερόμενων νόσων (8). Όσον αφορά την παθογένεια της δερματικής ψωρίασης τα στοιχεία που υποδηλώνουν την πιθανή συμμετοχή των Τ λεμφοκυττάρων είναι ακόμα ισχυρότερα. Σε μελέτη που έγινε με την χρήση SCID (Severe Combined Immunodefficiency) ποντικιών, στα οποία είχε εμφυτευθεί ανθρώπινο φυσιολογικό δέρμα, διαπιστώθηκε εμφάνιση ψωριασικών βλαβών στο μόσχευμα και το παρακείμενο δέρμα, μετά από έγχυση στα ποντίκια ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων που ελήφθησαν από ασθενείς με ψωρίαση (9). 13

14 Η βιολογική σημασία της συνδιέγερσης και ο ρόλος της στην ενεργοποίηση του Τ λεμφοκυττάρου H ενεργοποίηση των λεμφοκυττάρων αποτελεί κεντρικό γεγονός της επίκτητης ανοσολογικής απάντησης. Φυσιολογικά, η ενεργοποίηση αυτή είναι μια αυστηρά ελεγχόμενη διεργασία. Η ενεργοποίηση των Τ λεμφοκυττάρων είναι αναγκαία για όλες τις θυμοεξαρτώμενες ανοσολογικές αποκρίσεις και προϋποθέτει την συμμετοχή δύο διαφορετικών ενδοκυττάριων μηνυμάτων. Το πρώτο μήνυμα είναι αντιγονοειδικό. Μεταφέρεται μέσω του αντιγονικού υποδοχέα επιφανείας του Τ λεμφοκυττάρου (TCR), όταν το αντιγόνο παρουσιάζεται κατάλληλα στο Τ λεμφοκύτταρο σε συνδυασμό με τα μόρια του μείζονος συστήματος ιστοσυμβατότητας, που βρίσκονται πάνω στην κυτταρική μεμβράνη των αντιγονοπαρουσιαστικών κυττάρων (APC). Τα αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα δεν παρουσιάζουν απλά παθητικά το αντιγόνο, αλλά είναι υπεύθυνα και για την παροχή του δεύτερου μηνύματος. Το δεύτερο αυτό μήνυμα είναι απαραίτητο για την πλήρη και παραγωγική ενεργοποίηση του Τ λεμφοκυττάρου μέσω μιας διαδικασίας που καλείται συνδιέγερση. Η σύνδεση του αντιγόνου με τον TCR χωρίς συνδιεγερτικό μήνυμα δεν οδηγεί σε παραγωγική ενεργοποίηση του Τ λεμφοκυττάρου. Τέτοια Τ λεμφοκύτταρα είναι ανίκανα να πολλαπλασιαστούν και συχνά αποπίπτουν, δεν μπορούν να παράγουν κυτοκίνες και δεν απαντούν σε άλλη ενεργοποίηση, μπαίνοντας σε μια κατάσταση που καλείται ανεργία. Η αρχική άποψη ήταν ότι διαλυτοί παράγοντες, όπως π.χ. οι κυτοκίνες, ήταν οι καίριοι μεσολαβητές των συνδιεγερτικών μηνυμάτων. Αργότερα έγινε φανερό ότι η συνδιέγερση είναι μια διαδικασία που απαιτεί άμεση κυτταρική επαφή. Τα συνδιεγερτικά μηνύματα μεταφέρονται μέσω της αλληλεπίδρασης διαφόρων ζευγών υποδοχέων-αποδοχέων 14

15 των κυτταρικών επιφανειών του Τ λεμφοκυττάρου και του αντιγονοπαρουσιαστικού κυττάρου (10) H διαδικασία της συνδιέγερσης είναι παράλληλα και μια «ασφαλιστική δικλείδα» του ανοσολογικού συστήματος, προκειμένου να αποτραπεί η υπερβολική διέγερση των λεμφοκυττάρων, και δρα σε πολλαπλά επίπεδα. Επιτρέπει την πλήρη ενεργοποίηση, αναστέλει την ανεργία ή την απόπτωση, προωθεί την διαφοροποίηση προς κατάσταση λειτουργικότητας ή προς τη δημιουργία κυττάρου μνήμης, διατηρεί τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και επιτρέπει την διακυτταρική επικοινωνία και συνεργασία. Το πρώτο ζευγάρι υποδοχέα-αποδοχέα που αποδείχθηκε ότι έχει συνδιεγερτική δράση ήταν το CD28-B7. Άλλα παρόμοια ζεύγη μορίων επιφανείας όπως το CD40-CD40 ligand (CD40L), CD2-CD58, CD11-CD18/ICAM-1 και VLA4- VCAM περιγράφηκαν αργότερα (11). 15

16 Ο βιολογικός ρόλος του CD40L To μόριο CD40L είναι μέλος της ευρύτερης οικογένειας επιφανειακών μορίων που ονομάζεται «υπερ-οικογένεια των υποδοχέων του παράγοντα νέκρωσης των όγκων (TNF)» (TNF receptor superfamily of molecules). Πρόκειται για μια τύπου ΙΙ μεμβρανική γλυκοπρωτεΐνη με 261 αμινονοξέα, η έκφραση της οποίας περιορίζεται κυρίως στην υποομάδα των CD4 + T λεμφοκυττάρων. Το μόριο CD40L φυσιολογικά δεν εκφράζεται στην επιφάνεια των Τ λεμφοκυττάρων στην κατάσταση της ηρεμίας. Η έκφραση του CD40L επάγεται άμεσα μετά την ενεργοποίηση του Τ λεμφοκυττάρου και για το λόγο αυτό αποτελεί έναν πρώιμο δείκτη της ενεργοποίησής του. Ο αποδοχέας του, το επιφανειακό μόριο CD40, εκφράζεται συνεχώς στην επιφάνεια των Β λεμφοκυττάρων, μακροφάγων και δενδριτικών κυττάρων (12). Η αλληλεπίδραση των CD40-CD40L έχει μελετηθεί εκτενώς και έχει δειχθεί ότι παίζει πολλαπλό λειτουργικό ρόλο στο υγιές ανοσολογικό σύστημα. Ενισχύει την αντιγονοειδική απόκριση του Τ λεμφοκυττάρου, μέσω της ενεργοποίησης των δενδριτικών κυττάρων και της επαγωγής της έκκρισης της ιντερλευκίνης 12 (IL-12) από αυτά τα κύτταρα, ώστε να εστιασθεί η ανοσολογική απάντηση στο αντιγόνο που έχει συνδεθεί με τον TCR (13, 14, 15, 16,17). Διατηρεί την απάντηση αυτή για όσο διάστημα το αντιγόνο παραμένει δεσμευμένο και επάγει την κινητοποίηση συγκεκριμένων λειτουργιών στα διαντιδρώντα CD40 + κύτταρα στόχους. Για παράδειγμα, η δέσμευση του CD40 που εκφράζεται στην επιφάνεια των ενδοθηλιακών κυττάρων από το CD40L της επιφάνειας ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων οδηγεί στην αύξηση της έκφρασης προσκολλητικών μορίων, όπως ICAM-1, VCAM-1 και E-selectin, που οδηγεί σε αυξημένη διαπίδυση των λευκοκυττάρων (18, 19). Η ενεργοποίηση των APC από την αλληλεπίδραση του CD40-CD40L οδηγεί στην επαγωγή της παραγωγής προφλεγμονωδών κυτοκινών, 16

17 χημειοκινών, ΝΟ, και μεταλλοπρωτεϊνασών. Η αλληλεπίδραση των CD4 + CD40L + T λεμφοκυττάρων με το CD40 των Β λεμφοκυττάρων οδηγεί στη διαφοροποίηση, τον πολλαπλασιασμό, την αλλαγή τάξης της παραγόμενης/εκκρινόμενης ανοσοσφαιρίνης και την δημιουργία Β λεμφοκυττάρων μνήμης. Η φυσιολογική λειτουργία του CD40L αναδεικνύεται στους ασθενείς με συγγενή ανεπάρκεια του CD40L. Αυτή η φυλοσύνδετα κληρονομούμενη ανοσοανεπάρκεια, το σύνδρομο hyper-igm, χαρακτηρίζεται από την απουσία ώριμων ισοτύπων αντισωμάτων και την επιμονή υψηλών τίτλων IgM, επιβεβαιώνοντας ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ του CD40 στα Β λεμφοκύτταρα και του CD40L στα ενεργοποιημένα Τ λεμφοκύτταρα είναι κρίσιμη για την αλλαγή τάξης των ανοσοσφαιρινών (20). 17

18 Ρύθμιση της έκφρασης του CD40L Η έκφραση του CD40L φυσιολογικά ευρίσκεται κάτω από αυστηρό έλεγχο. Η δέσμευση του TCR κινητοποιεί την επαγωγή της έκφρασης του CD40L στην επιφάνεια των ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων. Επιπλέον, συνδιεγερτικά μηνύματα ή κυτοκίνες ενισχύουν την παραπάνω έκφραση. Η μέγιστη έκφραση του mrna του CD40L γίνεται 1-2 ώρες μετά τη διέγερση του Τ λεμφοκυττάρου, ενώ έκφραση της πρωτεϊνης CD40L μεγιστοποιείται στις 4-6 ώρες. Ακολουθεί ταχεία κάθαρση του μορίου από την κυτταρική επιφάνεια, έτσι ώστε να είναι μόλις ανιχνεύσιμο στις 16 ώρες (21). Αυτή η παροδική έκφραση του CD40L δίνει στο ενεργοποιημένο Τ λεμφοκύτταρο μια σύντομη ευκαιρία να μεταφέρει βοηθητικά μηνύματα στα αλληλεπιδρώντα Β λεμφοκύτταρα, μακροφάγα ή δενδριτικά κύτταρα. Άλλα επικουρικά μόρια επιφανείας έχουν επίσης βρεθεί ότι βοηθούν την έκφραση του CD40L, όπως το CD28, LFA-3 και ICOS (22, 23, 24). Συγκεκριμένες κυτοκίνες όπως η IL-2, IL-12 και IL-15 επάγουν την έκφραση του CD40L, ενώ άλλες, όπως η IL-4 και IL-10 την αναστέλλουν (25, 26, 27). Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι το ελεύθερο ενδοκυττάριο ιονισμένο ασβέστιο (Ca +2 ) είναι ο κατ εξοχήν δεύτερος μεσολαβητής που οδηγεί τελικά στην μεταγραφή του γονιδίου του CD40L. Η αποφωσφορυλίωση του μεταγραφικού παράγοντα NFAT (nuclear factor of activated T cells) από την καλσινευρίνη, που είναι μια Ca +2 -εξαρτώμενη φωσφατάση, οδηγεί στην ενεργοποίηση του NFAT και την μεταφορά του στον πυρήνα. Ο ενεργοποιημένος ΝFΑΤ, με την συνεργασία ενός άλλου μεταγραφικού παράγοντα, του AP-1 (activating protein-1), παίζει καθοριστικό ρόλο στην μεταγραφική ρύθμιση της επαγωγής του CD40L. Η κυκλοσπορίνη Α (CsA), ένας ισχυρός αναστολέας της καλσινευρίνης, έχει δειχθεί ότι ελαχιστοποιεί την έκφραση του CD40L στα φυσιολογικά Τ λεμφοκύτταρα. Ειδικότερα, μόνο το 4% 18

19 των Τ λεμφοκυττάρων από υγιείς δότες εκφράζουν το CD40L μετά από in vitro διέγερση παρουσία CsA, σε αντιδιαστολή με 62% σε απουσία της CsA (21). Η έκφραση του CD40L ελέγχεται επίσης και σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο. Οι ενεργοποιημένες απο stress κινάσες ΜΑΡ (mitogen activated protein) θεωρούνται ότι συνεισφέρουν στην σταθερότητα του CD40L mrna. Τελικώς, η ρύθμιση επιτυγχάνεται και σε μετα-μεταφραστικό επίπεδο, είτε με ενδοκυττάρωση είτε με ενζυμική αποδόμηση του επιφανειακού μορίου CD40L από μεταλλοπρωτεϊνάσες, οδηγώντας στο σχηματισμό διαλυτού CD40L (scd40l) ( 12). 19

20 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ CD40-CD40L ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ I. Μη ρευματικά νοσήματα Μεταμοσχεύσεις Η χειρουργική των μεταμοσχεύσεων δε θα εξελισσόταν τόσο εντυπωσιακά τις τελευταίες δεκαετίες χωρίς την ανάπτυξη ικανών ανοσοκατασταλτικών παραγόντων που θα ελαχιστοποιούσαν την πιθανότητα της απόρριψης του μοσχεύματος. Μονοκλωνικά αντισώματα (MAb) έναντι του CD40L έχουν χρησιμοποιηθεί ως ανοσοκατασταλτική θεραπεία σε πολλά μοντέλα μεταμόσχευσης σε ζώα. Σε πρωτεύοντα θηλαστικά, η χορήγηση αντί-cd40l ΜAb καθυστερεί την απόρριψη αλλομοσχεύματος, ενώ ο συνδυασμός με το CTLA4Ig, μια χιμαιρική πρωτεΐνη αποτελούμενη από το εξωκυττάριο τμήμα του επιφανειακού μορίου CTLA4 και το Fc τμήμα της ανθρώπινης IgG1, που μπλοκάρει το μονοπάτι CD28-B7, έχει αθροιστική και συνεργική δράση. Αυτή η συνδυασμένη θεραπεία διατηρεί τη βιωσιμότητα νεφρικού αλλομοσχεύματος σε πρωτεύοντα θηλαστικά και αυξάνει την επιβίωση δερματικού μοσχεύματος σε ποντίκια (28, 29). Η χορήγηση αντί-cd40l ΜAb μετά από 60 ημέρες συμβατικής ανοσοκαταστολής με CsA ήταν αποτελεσματική θεραπεία σε μοντέλο νεφρικού αλλομοσχεύματος σε πιθήκους, αν και είναι γνωστό ότι η CsA καταστέλλει την έκφραση του CD40L στα Τ λεμφοκύτταρα (30). Η έκφραση του γονιδίου του CD40L έχει βρεθεί ότι αυξάνει 4 φορές σε περιπτώσεις οξείας απόρριψης. Αυτό θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως μη επεμβατική μέθοδος παρακολούθησης της λειτουργίας του αλλομοσχεύματος και επίσης για τον 20

21 προσδιορισμό της βιολογικής αποτελεσματικότητας κλασικών ανοσοκατασταλτικών παραγόντων, όπως η CsA και το tacrolimus που αναστέλλουν την έκφραση του CD40L (31). Σε μοντέλα μεταμόσχευσης σε ζώα, οι αναστολείς καλσινευρίνης καταστέλλουν την έκφραση του CD40L στα Τ λεμφοκύτταρα in vitro, αλλά όχι στο λεμφικό ιστό, υποδηλώνοντας ότι το μονοπάτι του CD40-CD40L παραμένει λειτουργικό κατά τη θεραπεία με αυτούς τους παράγοντες, γεγονός που μπορεί να συμβάλλει στην απόρριψη του αλλομοσχεύματος σε κλινικό επίπεδο (32). Αθηροσκλήρυνση Η τρέχουσα άποψη για την αθηροσκλήρηνση, την πιο θανατηφόρο νόσο στον δυτικό κόσμο σήμερα, είναι ότι πρόκειται για μια χρόνια, εκφυλιστική, φλεγμονώδη διεργασία στην οποία το ανοσολογικό σύστημα πιθανώς παίζει σημαντικό ρόλο. Το CD40 και το CD40L υπερεκφράζονται σε αθηρωματικές βλάβες σε ανθρώπους και πειραματόζωα. Η σύνδεση του CD40 με κύτταρα που σχετίζονται με την αθηρωματική πλάκα, όπως τα ενθοθηλιακά κύτταρα, λεία μυικά κύτταρα, και μακροφάγα, οδηγεί σε αυξημένη έκφραση των μεσολαβητών που προάγουν την αθηρογένεση, όπως κυτταροκίνες, χημειοκίνες, αυξητικοί παράγοντες και μεταλλοπρωτεϊνάσες. Η αναστολή της αλληλεπίδρασης του CD40-CD40L με αντί- CD40L MAb σε ποντίκια οδηγεί σε μειωμένο σχηματισμό και εξέλιξη της αθηρωματικής βλάβης και επίσης, προωθεί τέτοιες αλλαγές στην δομή της αθηρωματικής βλάβης, που μπορεί να είναι σημαντικές στην σταθεροποίηση της αθηρωματικής πλάκας στον ανθρωπο (33). Τα αιμοπετάλια επίσης εκφράζουν CD40L και θεωρείται ότι συμβάλλουν σημαντικά στην προσέλκυση φλεγμονωδών κυττάρων στο κατεστραμένο ενδοθήλιο in vivo (34). Eνεργοποιημένα Τ λεμφοκύτταρα που εκφράζουν CD40L εντοπίζονται 21

22 στην αθηρωματική πλάκα, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι τα ενεργοποιημένα CD4 + T λεμφοκύτταρα είναι οι ενορχηστρωτές της αθηρωματικής διαδικασίας (35). Ψωρίαση Σε μελέτη των Denfeld και συν. αναφέρεται αυξημένη έκφραση του CD40 στα κερατινοκύτταρα που ελήφθησαν από ψωριασικές βλάβες, έπειτα από καλλιέργεια in vitro. Στη μελέτη αυτή διατυπώνεται για πρώτη φορά η υπόθεση ότι, η αλληλεπίδραση του CD40 στα κερατινοκύτταρα με το CD40L στην επιφάνεια των ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων πιθανά να έχει κάποιο ρόλο στην παθογένεια της ψωρίασης (36). Οι Pasch και συν. μελέτησαν εκτενέστερα την έκφραση του CD40 λαμβάνοντας βιοψίες από 10 ασθενείς με ψωρίαση τόσο από προσβεβλημένο όσο και από υγιές δέρμα. Επιβεβαίωσαν την αυξημένη έκφραση του CD40 στην κυτταρική μεμβράνη των κερατινοκυττάρων από ασθενείς με ψωρίαση ενώ διαπίστωσαν οτι μικρός αριθμός από τα άφθονα Τ λεμφοκύτταρα που διηθούν το ψωριασικό δέρμα εκφράζουν CD40L. Ειδικότερα, διαπίστωσαν την παρουσία CD40L + Τ λεμφοκυττάρων στο προσβεβλημένο δέρμα 7 εκ των 10 ασθενών με ψωρίαση. Σημειώνεται ότι στους 6 από τους 7 τα προαναφερόμενα λεμφοκύτταρα βρίσκονταν σε άμεση γειτνίαση με CD40 + κύτταρα. Σε μη προσβεβλημένο δέρμα, μόνο 2 από τους 10 ασθενείς εμφάνιζαν CD40L + Τ λεμφοκύτταρα και μόνο σε έναν τα λεμφοκύτταρα αυτά βρίσκονταν σε γειτνίαση με CD40 + κύτταρα. Οι ερευνητές αυτοί απέδειξαν επίσης ότι η σύνδεση του CD40 στην επιφάνεια των κερατινοκυττάρων με το CD40L in vitro, οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή των IL-8, RANTES και MCP-1, κυτοκινών που βρίσκονται σε αφθονία στο ψωριασικό δέρμα. Τα παραπάνω δεδομένα υποστηρίζουν τον πιθανό παθογενετικό ρόλο του άξονα CD40-CD40L στην ψωρίαση (37). 22

23 Αλλα μη ρευματικά νοσήματα όπου το ζεύγος CD40-CD40L πιθανά παίζει ρόλο αναφέρονται συνοπτικά στον Πίνακα 1. Πίνακας 1. Μη ρευματικές παθήσεις στις οποίες ο άξονας CD40-CD40L πιθανά παίζει ρόλο. AIDS Καρκίνος Χρόνια λεμφογενής λευχαιμία Νόσος Hodgkin Πνευμονική ίνωση Alzheimer Το CD40L είναι απαραίτητο για την ανοσολογική άμυνα απέναντι στον ιό της ανθρώπινης επίκτητης ανοσοανεπάρκειας και τις ευκαιριακές λοιμώξεις (38,39). Αυτό μπορεί να εξηγεί τις ομοιότητες των κλινικών εκδηλώσεων του AIDS με αυτές της συγγενούς ανεπάρκειας CD40L (hyper-igm syndrome). Έχουν γίνει προσπάθειες να ενισχυθεί η ανοσία έναντι των όγκων. Γονιδιακή θεραπεία με από του στόματος χορήγηση CD40L δοκιμάστηκε πρόσφατα στο λέμφωμα (40). Τα κακοήθη κύτταρα εκφράζουν CD40 και CD40L και η αλληλεπίδρασή τους μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση του όγκου, καθιστώντας το CD40L έναν πιθανό στόχο (41). Το σχετικό με το CD40L μονοπάτι επιβίωσης είναι ενισχυμένο σε ασθενείς με κακοήθειες Β κυτταρικής αρχής (42). Η αλληλεπίδραση των CD40-CD40L οδηγεί σε ενεργοποίηση των ινοβλαστών και παραγωγή της προϊνωτικής κυτοκίνης TGF-β. Ινοβλάστες από υγιή και ινωτικό πνεύμονα εκφράζουν CD40L. Η έκφραση αυτή ενισχύεται από την προϊνωτική κυτοκίνη IL-13 και μειώνεται από την IFN-γ, μια κυτοκίνη με αντι-ινωτικές ιδιότητες. Ινοβλάστες από πνεύμονα ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση εκφράζουν υψηλά επίπεδα CD40L, σε σύγκριση με ινοβλάστες από υγιή πνεύμονα (43). Το CD40-CD40L ενισχύει σημαντικά την ενεργοποίηση των μικρογλοιακών κυττάρων (44). 23

24 II. Ρευματικά νοσήματα Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) Εκφραση του CD40L στους ασθενείς με ΣΕΛ Οι Desai-Mehta και συν. έχουν αναφέρει ότι μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος (PBMC) από ασθενείς με ενεργό ΣΕΛ εμφανίζουν αύξηση κατά 21 φορές του ποσοστού των CD4 + CD40L + κυττάρων σε σύγκριση με υγιείς δότες. Σε περαιτέρω διέγερση των PBMC με αντί-cd3 MAb, το ποσοστό των CD4 + CD40L + κυττάρων αυξήθηκε 5 φορές στούς υγιείς δότες αλλά μόνο 1.4 φορές στους ασθενείς με ενεργό λύκο. Πάντως το ποσοστό των CD40L + T λεμφοκυττάρων εξακολουθούσε να παραμένει υψηλότερο στην ομάδα ασθενών με ενεργό λύκο. Τα PBMC των ασθενών με ΣΕΛ σε ύφεση συμπεριφέρονταν παρόμοια με αυτά της ομάδας ελέγχου. Παρόμοιες παρατηρήσεις έγιναν και όσον αφορά την έκφραση του CD40L από τα CD8 + T λεμφοκύτταρα που απομονώθηκαν από ασθενείς με ενεργό ΣΕΛ (22 φορές υψηλότερη έκφραση από την ομάδα ελέγχου). Τα Β λεμφοκύτταρα επίσης υπερεκφράζουν CD40L στους ασθενείς με ενεργό ΣΕΛ σε παρόμοια επίπεδα με αυτά που παρατηρούνται στα ενεργοποιημένα Τ λεμφοκύτταρα. Τα φυσιολογικά Β λεμφοκύτταρα στον άνθρωπο εκφράζουν πολύ χαμηλά επίπεδα CD40L και μόνο μετά από κατάλληλη επεξεργασία, σε αντιδιαστολή με τα Β λεμφοκύτταρα ασθενών με ενεργό ΣΕΛ που εκφράζουν CD40L αυτόματα (45). Σε άλλη μελέτη των Koshy και συν. ενεργοποιημένα in vitro PBMC από υγιείς δότες ή μάρτυρες με άλλα νοσήματα παρουσίασαν υψηλή έκφραση του CD40L με προοδευτική μείωση στα βασικά επίπεδα στις 48 ώρες, ενώ τα PBMC ασθενών με ΣΕΛ συνέχισαν να εκφράζουν υψηλά επίπεδα CD40L στο ίδιο χρονικό σημείο. Στην 24

25 μελέτη αυτή δεν αναδείχθηκε κάποια συσχέτιση της έκφρασης του CD40L με την ενεργότητα του νοσήματος (46). Οι Higuchi και συνεργάτες επιβεβαίωσαν αυτά τα αποτελέσματα τόσο στον ΣΕΛ όσο και σε πειραματικά μοντέλα λύκου σε ποντίκια, υποθέτοντας ότι η έκτοπη έκφραση του CD40L στα Β λεμφοκύτταρα του ΣΕΛ πιθανά να παίζει κρίσιμο ρόλο στην εμφάνιση της νόσου. Διαγονιδιακά ποντίκια επιρρεπή σε λύκο, που εκφράζουν CD40L στα Β λεμφοκύτταρα, παράγουν αυτόματα αυτοαντισώματα, και επιπλέον, τα μισά από αυτά αναπτύσσουν σπειραματονεφρίτιδα με εναπόθεση ανοσοσυμπλεγμάτων (47). Οι Devi και συν. επίσης επιβεβαίωσαν την υψηλή έκφραση του CD40L στα Τ και Β λεμφοκύτταρα του ΣΕΛ. Ειδικώτερα, 45% των Τ λεμφοκυττάρων ασθενών με ΣΕΛ εκφράζουν CD40L σε σύγκριση με μόνο 8-18% των Τ λεμφοκυττάρων από υγιείς δότες ή ασθενείς με ΡΑ. Επιπλέον, 30% από τους ασθενείς με ΣΕΛ που εξετάσθηκαν είχαν υψηλή έκφραση του CD40L και στα Β λεμφοκύτταρα (48). Πάντως, σε αντίθεση με τα παραπάνω αποτελέσματα, υπάρχει μια αναφορά στην οποία δεν διαπιστώθηκαν αλλαγές στην έκφραση του CD40L στα λεμφοκύτταρα του ΣΕΛ. Οι ερευνητές αυτοί βρήκαν υψηλή έκφραση του CD86 στα Β λεμφοκύτταρα του ΣΕΛ, το οποίο είναι ένα άλλο σημαντικό συνδιεγερτικό μόριο (49). Σε μια άλλη μελέτη βρέθηκε διαταραχή της έκφρασης του CD40L στα μονοκύτταρα ασθενών με ενεργό ΣΕΛ. Eξετάστηκαν 23 ασθενείς με ενεργό ΣΕΛ σε σύγκριση με 16 υγιή άτομα. Τα αποτελέσματα έδειξαν αύξηση κατά 7 φορές του ποσοστού των μονοκυττάρων που εξέφραζαν CD40L στους ασθενείς με ΣΕΛ σε σχέση με τους υγιείς. Η έκφραση του CD40L επιβεβαιώθηκε σε επίπεδο mrna και πρωτεΐνης και είχε σημαντική συσχέτιση με την ενεργότητα του νοσήματος (50). Το CD40L αποκόπτεται από την κυτταρική επιφάνεια των ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων από μια μεταλλοπρωτεϊνάση, απελευθερώνοντας scd40l, ένα μόριο 25

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων Αναγνώριση του αντιγόνου και συνδιέγερση Αναγνώριση πεπτιδίων συνδεδεµένων µε το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 14/10/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Γενικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα προς απάντηση

Ερωτήµατα προς απάντηση Κεφ. 9. Ανοσιακή ανοχή και αυτοανοσία: Η διάκριση εαυτού-ξένου και οι διαταραχές της Ερωτήµατα προς απάντηση Πως διατηρεί το ανοσοποιητικό σύστηµα τηµη απαντητικότητα σε εαυτά αντιγόνα (=ανοχή); Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου»

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Η αξιοποίηση του εύρους των δυνατοτήτων της κυτταρομετρίας ροής στην Ανοσολογία προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. 10. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων και µοσχευµάτων. Ανοσία κατά µη λοιµωδών κυττάρων: µετασχηµατισµένων ή ξένων

Κεφ. 10. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων και µοσχευµάτων. Ανοσία κατά µη λοιµωδών κυττάρων: µετασχηµατισµένων ή ξένων Κεφ. 10. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων και µοσχευµάτων Ανοσία κατά µη λοιµωδών κυττάρων: µετασχηµατισµένων ή ξένων I. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων Τα αντιγόνα των όγκων Ανοσιακοί µηχανισµοί της απόρριψης του

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 Μελέτη τοπ ρόλοπ της ιντεγκρινοσπνδεόμενης κινάσης στην πνεπμονική ίνσση, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Ανοσολογία - Ρευματολογία Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος Α. Δρόσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Πάνω από ένα αιώνα πριν, ο J. Hutchinson, ένας χειρουργός-δερματολόγος, αναγνώρισε την πρώτη περίπτωση σαρκοείδωσης, στο Λονδίνο. Στα χρόνια πριν και μετά την

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις μεμβράνες 2. Φυσιολογικοί φραγμοί

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα Αθανασία Μουζάκη, Καθηγήτρια Εργαστηριακής Αιματολογίας-Αιμοδοσίας, Αιματολογικό Τμήμα, Παθολογική Κλινική, Τμήμα Ιατρικής, Παν/ο Πατρών Τα είδη της ITP είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ

Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ TRAPS

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA )

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DIRA 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια του ανταγωνιστή του υποδοχέα της IL-1

Διαβάστε περισσότερα

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια: Εικόνα 1.24: α) Σύνδεση αντισώματος - αντιγόνου, β) συμπληρωματικότητα αντισώματος - αντιγόνου, γ) ένα αντίσωμα συνδέεται με περισσότερα από ένα αντιγόνα. Στάδια ανοσοβιολογικής απόκρισης Η αντίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013 2014 Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Χρόνος: Δευτέρα έως

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Α1. 1. β Βιολογία ΘΕΜΑ Α γενιικής παιιδείίας 2. γ 3. γ 4. γ 5. δ Α2. ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Ηπατίτιδα C + Candida albicans

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως μπαίνει η διάγνωση; Γενικά ακολουθείται η παρακάτω προσέγγιση: Κλινική υποψία:

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Γιατί μας απασχολεί Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 συνοδεύονται από μικρο και μακροαγγειακές επιπλοκές Σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και θνητότητας του διαβητικού πληθυσμού Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Το σύνδρομο Blau Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BLAU / ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΑΡΚΟΕΙΔΩΣΗ 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Blau είναι ένα γενετικό νόσημα που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Κυτταροτοξικά Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΙΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ: ΕΡΙΦΥΛΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Φωτεινή Μάλλη 1, Ειρήνη Γερογιάννη 1 Καλλιόπη Αγγέλου 1, Βίκυ Μολλάκη 2, Φωτεινή Μπαρδάκα 1, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Αρχική κλινική προσέγγιση Συμπτωματικός ή μη συμπτωματικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα Αριστοτέλους 21, Θεσσαλονίκη, τηλ 21315 553 780, email:epidermia.greece@gmail.com www.epidermia.gr Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά Ανοσολογικό σύστηµα Βασικό σύστηµα του οργανισµού Λειτουργικές µονάδες του ανοσολογικού συστήµατος Οργανωµένος λεµφικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ FLOW CYTOMETRY

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ FLOW CYTOMETRY ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ FLOW CYTOMETRY ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ Γενικά χαρακτηριστικά Απεικόνιση των κυτταρικών πληθυσμών με βάση: το μέγεθος την κοκκίωση το φθορισμό ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ Υδροδυναμική ροή Πρόσθιος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΜΑΡΓΑΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ 1,2, ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΠΡΟΚΛΟΥ 1,2, ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 2, ΙΣΜΗΝΙ ΛΑΣΗΘΙΩΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παθήσεις των νεφρών: 5. α. Σπειραματοπάθεια ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ Μορφολογικές (ιστολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ 37 χρ. άνδρας προσέρχεται με : Ψωρίαση ερυθροδερμική στο 85% επιφάνειας σώματος+ προσβολή ονύχων Αρθραλγίες

Διαβάστε περισσότερα

H μοριακή βιολογία και η φαρμακολογία των μονοκλωνικών αντισωμάτων και η κλινική τους εφαρμογή στην πολλαπλή σκλήρυνση".

H μοριακή βιολογία και η φαρμακολογία των μονοκλωνικών αντισωμάτων και η κλινική τους εφαρμογή στην πολλαπλή σκλήρυνση. H μοριακή βιολογία και η φαρμακολογία των μονοκλωνικών αντισωμάτων και η κλινική τους εφαρμογή στην πολλαπλή σκλήρυνση". «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» 5 ος Κύκλος Επιβλέπων: Ηλιόπουλος Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

No conflict of interest

No conflict of interest Άλφα 2B - αδρενεργικοί υποδοχείς στα αιμοπετάλια ασθενών με στεφανιαία νόσο: Η επίδραση της αναστολής τους στη συγκόλληση των αιμοπεταλίων Μ.Τουλουπάκη, Μ.Ε. Μαρκέτου, Γ. Κοχιαδάκης, Ν.Ε.Ανδρουλάκης, Κ.Ρούφας,

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Δημήτριος Βασιλόπουλος B Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο ΓΝΑ Μυοσκελετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Βασικές αρχές Η µεταµόσχευση αρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων αποτελεί σηµαντική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB Γυναίκα ετών 52 με ΡΑ από 20ετίας Θεραπεία με DMARDS έως το 2004 2005-2006 θεραπεία με ANAKINRA 2007-2008 θεραπεία με ETANERCEPT 2009-2010 θεραπεία με ADALIMUMAB

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

7. Χυµικές ανοσοαπαντήσεις. Ενεργοποίηση των Β λεµφοκυττάρων και παραγωγή αντισωµάτων

7. Χυµικές ανοσοαπαντήσεις. Ενεργοποίηση των Β λεµφοκυττάρων και παραγωγή αντισωµάτων 7. Χυµικές ανοσοαπαντήσεις. Ενεργοποίηση των Β λεµφοκυττάρων και παραγωγή αντισωµάτων Οι φάσεις και οι τύποι των χυµικών ανοσοαπαντήσεων Η διέγερση των Β λεµφοκυττάρων από το αντιγόνο Ο ρόλος των βοηθητικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Πολυπαραγοντικά γενετικά νοσήματα: -ασαφείς γενετικές και περιβαλλοντικές παράμετροι αλλά μια περιβαλλοντική συνιστώσα μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συνδρομο Papa Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PAPA 1.1 Τι είναι; Ο ακρωνύμιο PAPA προέρχεται από τις λέξεις Pyogenic Arthritis, Pyoderma gangrenosum and Acne

Διαβάστε περισσότερα

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟ NLRP12 ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΩΝ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο σχετιζόμενος με

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ)

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΝΙΑ 2.1 Υπάρχουν διαφορετικές μορφές της νόσου; Υπάρχουν αρκετές μορφές ΝΙΑ. Κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών

6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών 6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών Οι δύο τύποι της κυτταρικής ανοσίας Η µετανάστευση των δραστικών Τ κυττάρων στις εστίες της λοίµωξης (εντόπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ "ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ" Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...10 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Ερωτήσεις κατανόησης της θεωρίας του 1 ο κεφαλαίου (συνέχεια) 1. Από τι εξαρτάται η επιβίωση του ανθρώπου και ποιοι εξωτερικοί παράγοντες θα μπορούσαν να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕς ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 17-03-2017 ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Κληρονομικές διαταραχές πρωτογενούς αιμόστασης Νόσος von Willebrand

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες Η επίδραση του πολυμορφισμού 3872 Α>G του γονιδίου της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης στους μηχανισμούς φλεγμονής και θρόμβωσης σε ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο Γ. Χατζής, Δ. Τούσουλης, Ν. Παπαγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Ανοσολογία - Ρευματολογία Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος Α. Δρόσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο)

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MKD 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια της μεβαλονικής κινάσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων:

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων: EMA/636854/2016 EMEA/H/C/000958 Περίληψη EPAR για το κοινό ουστεκινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα