Στο κείμενο διατηρούνται οι λατινικές εκφράσεις καθώς και οι λέξεις ή φράσεις στα αγγλικά ή στα γερμανικά του πρωτοτύπου. Οι υπογραμμίσεις με πλάγια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Στο κείμενο διατηρούνται οι λατινικές εκφράσεις καθώς και οι λέξεις ή φράσεις στα αγγλικά ή στα γερμανικά του πρωτοτύπου. Οι υπογραμμίσεις με πλάγια"

Transcript

1 Στο κείμενο διατηρούνται οι λατινικές εκφράσεις καθώς και οι λέξεις ή φράσεις στα αγγλικά ή στα γερμανικά του πρωτοτύπου. Οι υπογραμμίσεις με πλάγια είναι του συγγραφέα. Όπου δεν σημειώνεται τόπος έκδοσης, πρόκειται για το Παρίσι. Τα κεφαλαία ελληνικά γράμματα μέσα σε αγκύλες, π.χ. [Α], παραπέμπουν στις ενότητες των σημειώσεων-σχολίων που έπονται, σε κάθε κεφάλαιο, του κυρίως κειμένου. Τα μικρά ελληνικά γράμματα μέσα σε παρενθέσεις, π.χ. (α), παραπέμπουν στις υποενότητες των σχολίων που έπονται των κυρίως σημειώσεων-σχολίων κάθε κεφαλαίου. Οι σημειώσεις του συγγραφέα, του μεταφραστή και της επιμελήτριας συγκεντρώθηκαν στο τέλος του κειμένου του Jean-Claude Michea. (Σ.τ.Ε.)

2 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ Λεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, αν ο Άνταμ Σμιθ (Adam Smith) ή ο Μπενζαμέν Κονστάν (Benjamin Constant) ξαναζούσαν ανάμεσα μας (πράγμα που από μόνο του θα επέτρεπε σημαντική ανύψωση του επιπέδου του πολιτικού διαλόγου), θα δυσκολεύονταν πολύ να αναγνωρίσουν το ρόδο του φιλελευθερισμού τους στον σταυρό του παρόντος.1εξ ου, αναμφίβολα, και η απίστευτη διανοητική σύγχυση που βασιλεύει στις μέρες μας ως προς τη χρήση αυτής της λέξης. Για πολλούς, θα έπρεπε να διακρίνουμε τον «καλό» πολιτικό και πολιτιστικό φιλελευθερισμό από τον «κακό» οικονομικό φιλελευθερισμό όσον αφορά δε την κριτική του δεύτερου, θα έπρεπε και αυτή να έχει αποχρώσεις ανάλογα με το αν έχουμε να κάνουμε με έναν «αληθινό» φιλελευθερισμό, με έναν «νεοφιλελευθερισμό» ή έναν «υπερφιλελευθερισμό». Η θέση που πρόκειται να υποστηρίξω εδώ έχει τουλάχιστον την αξία ότι απλοποιεί το ζήτημα. Υποστηρίζω, λοιπόν, ότι το ιστορικό κίνημα που μετασχηματίζει σε βάθος τις νεωτερικές κοινωνίες πρέπει βασικά να κατανοηθεί ως η λογική τελείωση (ή η αλήθεια) του φιλελεύθερου φιλοσοφικού προτάγματος, όπως αυτό έχει ορισθεί προοδευτικά από τον 17ο αιώνα και, ιδιαίτερα, από την εποχή της φιλοσοφίας του Διαφωτισμού. Είναι, δηλαδή, σαν να λέμε ότι ο άψυχος κόσμος του σύγχρονου καπιταλισμού αποτελεί τη μόνη ιστορική μορφή με την οποία μπορούσε να πραγματωθεί η εν λόγω αρχική

3 14 - Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ φιλελεύθερη θεωρία. Με άλλα λόγια, πρόκειται για τον πραγματικά υπαρκτό φιλελευθερισμό. Και αυτό, όπως θα δούμε, τόσο στην οικονομολογική του εκδοχή (που παραδοσιακά έχει την προτίμηση της «Δεξιάς»), όσο και στην πολιτική και πολιτιστική εκδοχή του (της οποίας η υπεράσπιση έγινε ειδικότητα της σύγχρονης «Αριστεράς» και, κυρίως, της «άκρας Αριστεράς», αυτής της πιο δραστήριας αιχμής του μοντέρνου Θεάματος). Για να υπερασπισθώ τη θέση μου, που δεν αμφιβάλλω καθόλου ότι δεν θα τύχει της γενικής αποδοχής, είναι απαραίτητο να προσκομίσω δύο προκαταβολικές διευκρινίσεις: Το να μιλάμε για «φιλελεύθερη λογική» προϋποθέτει, καταρχήν, ότι διαχωρίζουμε επιμελώς τις προθέσειςτων διαφόρων κλασικών συγγραφέων από τα πολιτικά και πολιτισμικά αποτελέσματα που το δικό τους σύστημα σκέψης συνέβαλε στο να παραχθούν με τρόπο, κατ εμέ, αναπόφευκτο. Σημειωτέον ότι πρόκειται για μιαν άσκηση που δεν θα έπρεπε να ξενίζει τους φιλελεύθερους, στον βαθμό, τουλάχιστον, που γενικά αποδέχονται, μαζί με τον Άνταμ Φέργκιουσον (Adam Ferguson), ότι αυτό που πραγματικά κινεί τις κοινωνίες είναι καταρχήν «το αποτέλεσμα της ανθρώπινης δράσης και όχι το αποτέλεσμα της ανθρώπινης πρόθεσης».2 Εν πάση περιπτώσει, πρόκειται για μιαν άσκηση τόσο αρχαία όσο και η ίδια η φιλοσοφία, δεδομένου ότι, σε τελευταία ανάλυση, αυτή είναι η μέθοδος που χρησιμοποιεί ο Πλάτων στον Γοργία, για να αποκαλύψει τα πραγματικά διακυβεύματα της σοφιστικής. Ας θυμηθούμε ότι η πλατωνική κριτική αναπτύσσεται σε τρεις χρόνους. Το πρώτο μέρος του διαλόγου φέρει επί σκηνής την αξιωματική του Γοργία, ο οποίος, αν θέλετε, αντιπροσωπεύει τον Άνταμ Σμιθ της ρητορικής. Αυτή την πρώτη

4 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ~ 15 λογομαχία τη διαδέχεται η κριτική εξέταση των θέσεων του I Ιώλου, μαθητή του Γοργία, που καταφέρνει να εκμεταλλευτεί καλύτερα ορισμένες φιλοσοφικές συνεπαγωγές της αρχικής αξιωματικής μπροστά στις οποίες, για λόγους προσωπικής αξιοπρέπειας, ο δάσκαλός του είχε γενικώς υποχωρήσει. Αυτός ο δεύτερος χρόνος αντιστοιχεί στην «πραγματικά υπαρκτή ρητορική» στην Αθήνα του 4ου αιώνα. Τέλος, ο διάλογος ολοκληρώνεται με την παρέμβαση του Καλλικλή, προσώπου αναγκαστικά φανταστικού, δεδομένου ότι για τον Πλάτωνα συμβολίζει όλα όσα η σοφιστική θα μπορούσε να γίνει μια μέρα, εάν, προς δυστυχία του Άστεως, εκτελούσε στην πράξη όλες τις υποθετικές εκείνες δυνατότητες των οποίων το πρόγραμμά της είναι λογικά φορέας. Στο σημείο αυτό θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε ότι, ακόμη και αν ο Γοργίας δεν θα έπρεπε να συγχέεται με τον Καλλικλή, είναι ωστόσο, κατά μία έννοια, πνευματικά υπεύθυνος για όλα τα συμπεράσματα που ένας ενδεχόμενος «Καλλικλής» θα μπορούσε να αντλήσει από τα δικά του αξιώματα. Αλλά το να μιλάμε για «φιλελεύθερη λογική» προϋποθέτει επίσης ότι, πέρα από την πληθώρα των συγγραφέων και τις πολλαπλές διαφορές που τους κάνουν να αλληλοπαρατίθενται στο τάδε ή το δείνα σημείο, είναι δυνατό να πραγματευτούμε τον φιλελευθερισμό ως ένα ρεύμα του οποίου οι αρχές όχι μόνον μπορούν αλλά, εντέλει, πρέπει να ενοποιηθούν φιλοσοφικά. Και αυτό είναι, προφανώς, το σημείο που πολλοί αναγνώστες θα διστάσουν να αποδεχθούν. Γιατί, αν όντως είναι έτσι, τότε καθίσταται πολύ πιο δύσκολη η συνήθης επεξεργασία εκείνων που, κατ εικόνα και ομοίωση ενός μεγάλου μέρους της σύγχρονης Αριστεράς και της άκρας Αριστεράς, επιχειρούν να αντιπαραθέσουν ριζικά τον πολιτικό και πολιτιστικό φιλελευθερισμό (οριζόμενο ως ατελεύτητη ανάπτυξη των δικαιωμάτων και διαρκή φιλελευθεροποίηση

5 16 ~ Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ των ηθών) προς τον οικονομικό φιλελευθερισμό. Και τούτο διότι τα χειραφετητικά αναπτύγματα του πολιτικο-πολιτιστικού φιλελευθερισμού είναι θεμελιωδώς ανεξάρτητα από τις βλαβερές συνέπειες του οικονομικού φιλελευθερισμού. Έχω πλήρη συνείδηση του επικίνδυνου χαρακτήρα αυτού του είδους των ασκήσεων, όπως, άλλωστε, κάθε φορά που στην ιστορία των ιδεών πρέπει να ορίσουμε κάποιον «-ισμό» πολύ περισσότερο, φυσικά, όταν το εν λόγω ρεύμα εκτείνεται σε διάρκεια κάποιων αιώνων. Η απόδειξη μιας φιλοσοφικής λογικής π ροϋποθέτει πάντοτε, εξ ορισμού, μια εργασία εννοιολογικής αναδόμησης και, επομένως, απλοποιήσεις, επιλογές και ερμηνείες που είναι, ίσως, τα πάντα εκτός από ιδεολογικά ουδέτερες. Εννοείται ότι αναλαμβάνω ολοκληρωτικά την ευθύνη των θέσεών μου. Ελπίζω μόνο πως δεν θα μου καταλογίσουν ότι, κατά το συγκεκριμένο εγχείρημά μου, μεγέθυνα απερίσκεπτα τη σημασία του Καλλικλή σε σχέση με τους Πώλους και τους Γοργίες του φιλελευθερισμού. Πρέπει ακόμη να ξεπεράσουμε μια τελευταία δυσκολία της τάξεως της ορολογίας: Το ο Καρλ Σμιτ (Carl Schmitt) έγραφε ότι «δεν υπάρχει φιλελεύθερη πολιτική sui generis αλλά μόνον μια φιλελεύθερη κριτική της πολιτικής». Αν με τον όρο «φιλελευθερισμός» θέλουμε να ορίσουμε μια πολιτική στάση αυστηρώς αμυντική-εκείνη, για παράδειγμα, που υποστηρίζει συνήθως τους διάφορους αγώνες για την υπεράσπιση των στοιχειωδών δημοκρατικών ελευθεριών παντού όπου αυτές απειλούνται, παραποιούνται ως προς το νόημά τους ή καταλύονται- τότε, προφανώς, δεν έχω τίποτε να αντί τάξω σε έναν τέτοιο «φιλελευθερισμό». 0 ίδιος ο'οργουελ δεν δίσταζε να αναφερθεί στην κληρονομιά των «παλαιών φιλελευθέρων» του αγγλικοί) 19ου αιώνα, οσάκις του τύχαινι

6 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ~ 17 να αντιμετωπίσει τη λέξη με αυτή την πολύ ιδιαίτερη σημασία. Αλλά ο φιλελευθερισμός, έτσι όπως συζητιέται σήμερα, αντιπροσωπεύει ένα πολιτικό ιδεώδες πολύ πιο συγκεκριμένο και μιας ολωσδιόλου άλλης φιλοσοφικής ευρύτητας. Στην πραγματικότητα, παραπέμπει στο πρόταγμα ενός ριζικού μειαοχηματισμού της ανθρώπινης ορθοταξίας, η εφαρμογή του οποίου πρέπει αναγκαστικά να στηριχθεί σε συγκεκριμένες κυβερνητικές πολιτικές. Έχει σίγουρα τη σημασία του, από αυτή την άποψη, ότι οι ίδιες οι λέξεις «φιλελεύθερες ιδέες» και, «φιλελευθερισμός», όσον αφορά τουλάχιστον τη γαλλική ικρίπτωση, δεν εμφανίζονται παρά μόνον μετά τον Θερμιιίωρίκαι ιδιαίτερα στο θεμελιώδες έργο Des reactions politiques, ιι οο εξέδωσε το 1797 ο Μπενζαμέν Κονστάν). Άλλωστε, μόνυ μετά το 1815 οι όροι αυτοί θα εισέλθουν οριστικά στο πο- Λι ιΐ.κυ λεξιλόγιο (όπου για πολύ καιρό θα χρησιμοποιούνται, ιο να ορίζουν -και αυτό είναι ενδιαφέρον να υπογραμμιι ιΐΐιΐ( την κοινοβουλευτική αντιπολίτευση τηςαριστεράς στις δυνάμεις της Δεξιάς και της αντίδρασης). Το θετικό πρόταγμιι μιας φιλελεύθερης κοινωνίας (και, επομένως, ενός «κυ- ΐι μνητικού φιλελευθερισμού») εμφανίζεται, λοιπόν, μαζί με Μι νίο ιδεολογικό πλαίσιο το οποίο ορίζει την ίδια εποχή ο \ιινυυστος Κοντ (Auguste Comte): Από τη στιγμή που αποrtf χυμαστε ότι μετά τη Γαλλική Επανάσταση είναι αδύνατο, *ι μ> μόνον ιραντασιακά, να επιστρέφουμε στις παραδοσιακοινωνίες του Παλαιού Καθεστώτος, πώς είναι δυνατόν, υθιδρύσουμε μια μοντέρνα κοινωνική ορθοταξία, δησύμφωνη με τις θεμελιώδεις προσδοκίες μιας ανθρω- H,,, in,, που επιτέλους «ενηλικιώθηκε»; Υπενθυμίζοντας αυ-, υ σφιι ίο. βεβαίως δεν λησμονώ ότι οι πρώτες επιμέρους η ιμ ιυ ι.ραματισμού μιας φιλελεύθερης διακυβέρνησης ΐΛυβ'ΐν /( )(ία στη Γαλλία, την εποχή της ίδιας της Μοναρχίας ιιυλιτι.κές απορρύθμισης του εμπορίου των σιτηρών

7 18 - Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ που επεδίωξαν οι Λαβερντύ (Laverdy) και Μαινόν ντ Ενβώ (Maynon d Invault)3 μεταξύ 1764 και 1770, εμπειρίες για τις οποίες η κριτική που ασκεί ο Ντιντερό στο κείμενό του Απολογία του αββά Γκαλιανί είναι πάντα πολύ διδακτική).4 Δεν λησμονώ επίσης την αρχική φάση της Επανάστασης και τον αποφασιστικό ρόλο του διατάγματος Allard και του νόμου Le Chapelier.5 Μολαταύτα, ο φιλοσοφικός φιλελευθερισμός έγινε ιστορικά δρών κυρίως ως μετεπαναστατικό πρόταγμα, που κατέστη δηλαδή εφικτό χάρη στην οριστική καταστροφή των βάσεων του Παλαιού Καθεστώτος, μέχρι να φτάσει να αποτελεί στις μέρες μας την κύρια (αν όχι και τη μοναδική) εν ενεργεία αρχή των κυβερνητικών πολιτικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών της Δύσης (και διαμέσου αυτών, ολόκληρου του πλανήτη). Υπ αυτή την έννοια, και μόνο υπ αυτήν, θα χρησιμοποιείται ο όρος φιλελευθερισμός στο π α ρόν δοκίμιο. Η φιλελεύθερη θεωρία δεν εμφανίστηκε στην Ιστορία ως κεραυνός εν αιθρία. Η λογική που υπαγορεύει τις διάφορες απαντήσεις που δίνονται επ αυτού δεν αποκτά στην πραγματικότητα ολόκληρο το νόημά της παρά μόνον όταν επανεγγραφεί μέσα στο νεωτερικό δυτικό πρόταγμα και των ζητημάτων που το ορίζουν. Πράγματι, ο φιλελευθερισμός δεν είναι μόνον άρρηκτα συνδεδεμένος με αυτό το πρόταγμα. Για να πούμε την αλήθεια, αποτελεί τη μόνη συνεκτική θεωρητική ανάπτυξη, δεδομένου ότι, σε αντίθεση, παραδείγματος χάριν, με το ρεπουμπλικανικό ιδεώδες6 που συνεχίζει να αναγνωρίζει σημαντική θέση στις πανάρχαιες αρετές- ή ακόμη σε σχέση με τον αρχικό σοσιαλισμό -που διατηρεί ουσιώδη αναφορά σε ιδέες ηθικής και κοινότητας-, ο φιλελευθερισμός δεν εννοεί να δανεισθεί ουδεμία απ αυτές τις μείζονες συναρ-

8 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ - 19 (ΐιιγι, με τις παλαιότερες φιλοσοφικές παραδόσεις. Αρμόζει, Am ιιπν, να δούμε στον φιλελευθερισμό την κατεξοχήν ιδεολοι ικ ι ης νεωτερικότητας, αντίθετα προς την παράλογη ιδέα, ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Αριστερά, σύμφωνα με την οποία ι μφιλελεύθερες πολιτικές είναι από τη φύση τους «συντηρη- Ηχίς > ή «αντιδραστικές» (ταξινομήσεις που ω! ειρωνεία της I. ιιυμίας! κατάγονται, σε μεγάλο βαθμό, από τον Μπενζαμί ν Κονστάν). Είναι επομένως απαραίτητο, αυ θέλουμε να εκ- Ιΐι ιΐυυμε τη λογική του φιλελευθερισμού, να επανέλθουμε εν ιΐυντομία στις πηγές του ίδιου του νεωτερικού προτάγματος. I ϊα να κατανοήσουμε τη φύση του νεωτερικού προτάγμι/γος, θα πρέπει, πρώτα απ όλα, να πάρουμε αποστάσεις ιυιύ κάθε αναδρομική και εθνοκεντρική αυταπάτη (μεθοδολογική προφύλαξη που γενικώς παραμελείται). Επομένως, ΙΙα αποφύγουμε, όσο είναι δυνατόν, να εξηγήσουμε τις θεμελιώδεις στιγμές της γέννησης του νεωτερικού προτάγματος, μι βάση τα ιδεολογικά σχήματα που έχουν εμφανισθεί μαζί μ' αυτό και που έχουν κύριο σκοπό να επιτρέπουν την αυτο- Γιικαίωσή του. Αυτό συνεπάγεται, κατά πρώτο λόγο, ότι δεν (Ια θεωρήσουμε a priori τη διαδικασία εκσυγχρονισμού που μi ιαγματοποίησαν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες ως μια απλή φάση. ιστορικά αναγκαία, της προόδου του Λόγου (ή της «ανάιι ιυξηςτων παραγωγικών δυνάμεων») και, επομένως, ως κίνημα αναπόδραστο και συνάμα αναντίστρεπτο προς το οποίο όλοι οι υπάρχοντες πολιτισμοί δεν έχουν (ή δεν είχαν) ούτε in δικαίωμα ούτε τη δύναμη να αντιταχθούν. Μόνον εφόσον αόρανοποιηθεί αυτή η απλοϊκή μυθολογία (μολονότι ουσιώιϊης για τον ορισμό της νεωτερικότητας, όπως αυτή θέλει να ιον ορίζει) καθίσταται δυνατόν να πραγματευθούμε το φιλοσοφικό πρόβλημα στις πραγματικές του βάσεις. Δεν θα κα-

9 20 ~ Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ ταστρώσουμε, λοιπόν, τον απέραντο κατάλογο των «μπλο- καρισμάτων» ή των «εμποδίων» που θεωρούμε ότι για πολύ καιρό απέτρεψαν τις διάφορες «προνεωτερικές» κοινωνίες από τη «φυσιολογική» ανάπτυξη του Πολιτισμού. Αντίθετα, θα αναρωτηθούμε ποια «τυχαία συνδρομή αλλότριων αιτιών» (σύμφωνα με την έκφραση του Ρουσσώ) επέσπευσε την έλευση της δυτικής εξαίρεσης, συμβάλλοντας έτσι στο να καταστήσουμε κατανοητή μια ιστορικά πρωτοφανή πορεία -αλλά όχι και απαραιτήτως παραδειγματική- που οι ευρωπαϊκές κοινωνίες επέλεξαν να ακολουθήσουν από τον 17ο αιώνα και μετά. Σ αυτόν τον σύνθετο συνδυασμό τυχαίων αιτιών (θα ήταν, αναμφίβολα, καλύτερο να πούμε συνθηκών) και χωρίς να λησμονούμε τις προγενέστερες ιδιάζουσες ιστορικές καταστάσεις (όπως, για παράδειγμα, τα δεδομένα του θεολογικοπολιτικού προβλήματος που κληροδότησε η ιστορία των συγκρούσεων ανάμεσα στην Αυτοκρατορία και την Εκκλησία)7- μια ξεχωριστή θέση πρέπει να δοθεί στην επινόηση της εμπειρικής επιστήμης της φύσης. Αυτή, άλλωστε, η επινόηση έχει και η ίδια πολυάριθμες πολιτικές και διανοητικές προϋποθέσεις, και συνιστά ένα από τα πιο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νεωτερικής Δύσης.8 Η αποφασιστική σημασία της Sienza Nuova [Νέας Επιστήμης] έγκειται καταρχήν στο γεγονός ότι κατέστησε φιλοσοφικά νοητό το κατεξοχήν νεωτερικό πρόταγμα, να γίνουν τα ανθρώπινα όντα «κύριοι και κάτοχοι της φύσης». Ωστόσο, η φυσική του Γαλιλαίου παρήγαγε τα δύο πιο σημαντικά ιδεολογικά της αποτελέσματα κυρίως ως εικόνα μιας νέας συμβολικής αυθεντίας, του ιδεώδους της Επιστήμης, αυθεντίας στο εξής αντιπαρατάξιμης σ εκείνην της Εκκλησίας. Από τη μία πλευρά, προσέφερε μια

10 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ~ 21 μεταφυσική βάση, ιδιαίτερα στέρεη, στην έννοια της Προόδου (πράγμα που ο Πασκάλ κατανόησε αμέσως).9 Και από ιην άλλη, ευνόησε τη δοξασία-της οποίας ο Χομπς και ο Σπινόζα είναι από τους πρώτους που όρισαν τα αξιώματα- σύμφωνα με την οποία η επέκταση της μεθόδου του Γαλιλαίου στη μελέτη της ανθρώπινης φύσης θα μπορούσε σύντομα να επιτρέψει την οικοδόμηση μιας «κοινωνικής φυσικής». Και επομένως, μέσω αυτής της «κοινωνικής φυσικής», θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οι συνθήκες μιας, επιτέλους, «επιστημονικής» και «αμερόληπτης» επεξεργασίας του πολιτικού προβλήματος.10 Οι προεκτάσεις αυτού του εκπληκτικού παραδειγματικού μοντέλου σκέψης είναι προφανώς απεριόριστες. Αρκεί, για παράδειγμα, να διασταυρώσει κανείς αυτή τη νέα αναπαράσταση ενός Ορθού Λόγου σε διαρκή πρόοδο με την ανακάλυψη της Αμερικής (άλλη μια αιτία εντελώς τυχαία) και θα έχει μια σειρά ιδιαιτέρως αξιοσημείωτων αποτελεσμάτων. Ενώ στον Στράβωνα ή στον Ηρόδοτο η συνάνυηση με διαφορετικούς πολιτισμούς ήταν ουσιαστικά νοητή στο πλαίσιο της γεωγραφικής συνύπαρξης, στο εξής είναι δυνατόν να κατανοηθεί στο πλαίσιο μιας ιστορικής διαδοχής. Κατά τα άλλα, είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι ο Άνταμ Σμιθ (όπως το έδειξε πολύ καλά ο Κριστιάν Μαρουμπύ < hristian Marouby]) είναι ένας από τους πρώτους στοχαστές που εκμεταλλεύτηκε αυτό το νέο μοντέλο και πρότεινε, με βάση τα ανθρωπολογικά δεδομένα που είχε στη διάθεσή του, μια συστηματική θεωρία των «σταδίων» ανάπτυξης της ανθρωπότητας, της οποίας η οικονομική μεγέθυνση είναι η βάση και ο κινητήρας.11 Αν αποδεχθούμε ότι δεν πρέπει να μιλάμε για «νεωτερικότητα» παρά μόνον εκεί όπου οι άνθρωποι αρχίζουν να αναπαριστούν τον τρόπο με τον οποίο ζουν ως μια απλή στιγμή, ιστορικά προσδιορισμένη, μιας οικουμενικής εξέλιξης,12 τότε είναι αναμφισβήτητο ότι ένα μεγάλο

11 22 ~ Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ μέρος των φιλοσοφικών εργαλείων που είναι απαραίτητα για το ανάπτυγμα του νεωτερικού φαντασιακού δέχθηκαν την κατάλληλη επεξεργασία και τέθηκαν σε κυκλοφορία με την επανάσταση του Γαλιλαίου. Αν το ιδεώδες της Επιστήμης διαδραμάτισε έτσι θεμελιώδη ρόλο στη διαμόρφωση του νεωτερικού φαντασιακού, ωστόσο οι δυναμικές τού εκμοντερνισμού δεν ξεκίνησαν πραγματικά απ αυτό το ιδεώδες. Το μοντέλο της επανάστασης του Γαλιλαίου κλήθηκε τόσο γρήγορα στην υπηρεσία της επίλυσης του πολιτικού προβλήματος μόνον επειδή το πολιτικό πρόβλημα άρχισε να τίθεται, την ίδια χρονική στιγμή, με ιστορικές μορφές ολότελα πρωτόγνωρες. Σ αυτή «την τυχαία συνδρομή αλλότριων αιτιών» φαίνεται, πράγματι, καθαρά ότι εκείνο που συνεισέφερε με τον πιο καθοριστικό τρόπο στο να καταστεί η νεωτερική απάντηση καταλύτης για τις κρίσεις της ευρωπαϊκής κοινωνίας ήταν, πάνω απ όλα, ο εξαιρετικός ιστορικός τραυματισμός που προκάλεσε, σε όλους τους συγχρόνους, η έκταση και η διάρκεια των πολέμων της εποχής. Στην κλασική ανθολογία που αφιέρωσε στο πρόβλημα του πολέμου και της ειρήνης από τον Μακιαβέλι ώς τον Χομπς, ο Ζωρζ Λιβέ (Georges Livet) υπογραμμίζει ότι «όλα τα γραπτά αυτής της εποχής στενάζουν από τη λαχτάρα για ειρήνη».13 Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι οι δραματικοί πόλεμοι, που καθ όλη τη διάρκεια του 16ου και του 17ου αιώνα όρισαν τον καθημερινό ορίζοντα της ζωής των ανθρώπων, χαρακτηρίζονται από δύο στοιχεία, από κάθε άποψη εντελώς καινοφανή. Από τη μία, η εισαγωγή των νέων όπλων και οι συνακόλουθοι τακτικοί ή στρατηγικοί νεωτερισμοί (όπως η προεξάρχουσα στο εξής σπουδαιότητα του πεζικού) κατέστησαν πολύ σύντομα τις πολεμικές συγκρούσεις απείρως

12 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ - 23 φονικότερες και πιο καταστρεπτικές από πριν. Από την άλλη, και κυρίως, βλέπουμε ότι, στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, γενικεύεται μια μορφή πολέμου ολότελα καινούρια, τουλάχιστον ως προς τον βαθμό έντασης,14 δηλαδή ο ιδεολογικός εμφύλιος πόλεμος του οποίου η κύρια μορφή, αυτήν την εποχή, είναι οι θρησκευτικοί πόλεμοι. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι πρέπει να αναγάγουμε το σύνολο των συγκρούσεων που αποδιοργάνωσαν τότε την Ευρώπη μόνον σ αυτούς τους θρησκευτικούς εμφύλιους πολέμους. Αλλά οι θρησκευτικοί πόλεμοι αποτελούν, σε κάθε περίπτωση, το υπόστρωμα όλων των συγκρούσεων, ούτως ώστε ακόμη και οι φαινομενικά πιο κλασικοί πόλεμοι, που αντιπαραθέτουν συνεχώς τις πολιτικές δυνάμεις της εποχής -όπως, για παράδειγμα, στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα, ο τρομερός Τριακονταετής Πόλεμος-, να υπερπροσδιορίζονται πάντοτε από τη λογική αυτής της νέας μορφής σύγκρουσης, τόσο ως προς τις αιτίες τους όσο και ως προς τα συγκεκριμένα επεισόδια της έκβασής τους. I 'νωρίζουμε, όμως, ότι ο εμφύλιος πόλεμος δεν τροποποιεί μόνον τη μορφή των μαχών. Προσβάλλει με τρόπο ακόμη πιο ριζικό την ίδια τη φύση των ανθρώπινων σχέσεων, και δεν είναι καθόλου τυχαίο που ο Πασκάλ, μετά τον Χομπς, θεωρούσε τον εμφύλιο πόλεμο ως το μέγιστο κακό, διατύπωση /too απαντάται, την ίδια εποχή, και στα Δοκίμια Ηθικής15 του ΙΙιερ Νικόλ (Pierre Nicole).16 Σε αντίθεση με τους παραδουι,ακούς πολέμους, που είναι δυνατόν να επανασυσφίξουν ιούς δεσμούς μιας κοινότητας, ένας εμφύλιος προσπαθεί, εξ ορισμού, να εισαγάγει τις πλέον αντικοινωνικές διαιρέσεις. >ι διαιρέσεις αυτές, που ξεσηκώνουν τους μεν ενάντια στους Οι, συγγενείς, γείτονες και φίλους, απειλούν να διαρρήξουν ιυν κύκλο των αλληλεγγυοτήτων και των παραδοσιακών δεσμών εμπιστοσύνης που θεμελιώνονται στο δώρο και το αντί- Πωρυ. Έναν κύκλο, δηλαδή, που ξέρουμε ότι αποτελεί την

13 II ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ ίδια την ουσία της «πρωταρχικής κοινωνιακότητας» [socialite] (όπως την ονόμασε ο Αλαίν Καγιέ [Alain Caille]) και την ουσιαστική μήτρα εκείνων των καθημερινών σχέσεων εμπιστοσύνης χωρίς τις οποίες δεν νοείται βιώσιμη ιστορική κοινότητα.17 Είναι, εξάλλου, ενδεικτικό ότι ο Κορνέιγ, του οποίου το έργο αποτελεί συνεχή εξύμνηση της πολεμικής και ηρωικής αρετής, δεν διστάζει, όταν πρόκειται για εμφύλιο πόλεμο, να τον ορίσει ως τη «βασιλεία του εγκλήματος». Πιθανότατα, αυτή η έμμονη ιδέα του εμφύλιου πολέμου εξηγεί, καταρχήν, τους λόγους για τους οποίους οι φιλόσοφοι του 17ου και του 18ου αιώνα (και ειδικώς εκείνοι που είναι προτεσταντικής προελεύσεως ή ευαισθησίας) περιγράφουν σχεδόν πάντα την «εκ φύσεως κατάστασή» τους ως μια κατάσταση όπου θα βασίλευε αναγκαστικά (ως εξ υπαρχής ή με παράγωγο τρόπο) ο πόλεμος όλων εναντίον όλων. Προφανέστατα, ο πόλεμος του είδους αυτού αποτελεί καταρχήν μια φιλοσοφική μεταφορά των καταστάσεων εμφύλιου πολέμου της εποχής, που εξ υποθέσεως εξωθούνται όπως σε κάθε εμπειρία σκέψης- μέχρι εκείνο το φαντασιακό όριο στο οποίο τα άτομα, τα υποτιθέμενα εκ φύσεως ελεύθερα από κάθε δεσμό πίστεως τού ενός προς το άλλο, δεν θα είχαν καμία άλλη αξία να υπερασπισθούν παρά τη διασφάλιση της δικής τους προσωπικής ζωής, μέσα σ ένα σόμπαν που προσδιορίζεται από τον φόβο του θανάτου και τη γενικευμένη δυσπιστία. Είναι όμως φανερό ότι αυτός ο υπερβολικός τρόπος διατύπωσης του πολιτικού προβλήματος εμπεριέχει από μόνος του και την αρχή της επίλυσής του.18 Και για να χρησιμοποιήσουμε, και εδώ, τους όρους του Ρουσσώ, μόνον όταν τα εμπόδια που γέννησε η ατέρμονη παραφορά των μιμητικών αντιπαλοτήτων «υπερισχύσουν με την αντίστασή τους επί των δυνάμεων που κάθε άτομο μπορεί να χρησιμοποιήσει για να διατηρηθεί σ αυτή την κατάσταση», τότε και μόνον τότε,

14 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ 2Γ> πράγματι, τα άτομα αυτά μπορούν να συνειδητοποιήσουν μόνα τους ότι «το ανθρώπινο γένος θα χανόταν αν δεν άλλαζε τον τρόπο ύπαρξής του» (Κοινωνικό Συμβόλαιο, βιβλ. I).19 Ο φόβος του βίαιου θανάτου, η δυσπιστία απέναντι στους οικείους, η απόρριψη όλων των ιδεολογικών φανατισμών και ο πόθος για μια, επιτέλους, ήσυχη και ειρηνική ζωή, αυτός φαίνεται να είναι, σε τελευταία ανάλυση, ο πραγματικός ιστοί ιικός ορίζοντας του νέου «τρόπου ύπαρξης» που οι Μοντέρνοι δεν θα πάψουν έκτοτε να διεκδικούν. Γι αυτούς, κατά βάθος, είναι ένα και το αυτό το να εγκαθιδρύσουν μια κοινωνία σύμφωνη προς τις προόδους του Λόγου και να ορίσουν τις συνθήκες που θα επιτρέψουν επιτέλους στην ανθρωπότητα να βγει από το τέλμα του πολέμου («οι συνθήκες της κοινωνίας, δηλαδή της ανθρώπινης ειρήνης», όπως γράφει λιτά ο Χομπς στην αρχή του έργου του De Cwe).20 Αυτή η αξεδιάλυτα πολιτική και ψυχολογική διαμόρφωση φωτίζει, μεταξύ άλλων, τον απολύτως κεντρικό ρόλο που διαδραμάτισαν στη νεωτερική δυτική κουλτούρα τόσο η απώθηση όλων όσα συνοδεύουν τον θάνατο όσο και το βαθύτατα ριζωμένο αίσθημα της φρίκης και του παραλογισμού όλων των πολέμων, που στο εξής θα θεωρηθούν ως το χειρότερο κακό. Ένα τέτοιο αίσθημα, που θα αποδειχθεί ουσιώδες για τη γένεση του φιλελευθερισμού, σφυρηλατήθηκε ολοφάνερα, και μια για πάντα, μέσα από το πρίσμα του πιο τρομερού απ όλους τους πολέμους, του ιδεολογικού εμφύλιου πολέμου, είτε η ανάμνησή του συνδέθηκε με την παραφορά των θρησκευτικών φανατισμών ή, λίγο αργότερα, με τον φανατισμό της επαναστατικής Τρομοκρατίας. Η ίδια αντίληψη επιτρέπει επίσης να εξηγήσουμε ότι ο μόνος «πόλεμος» που θα παραμείνει κατανοητός ως προς τη σύλληψή του, σε μια τέτοια φιλοσο-

15 26 ~ Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ φική συνάφεια, είναι ο πόλεμος του ανθρώπου ενάντια στη φύση, που διεξάγεται με τα όπλα της επιστήμης και της τεχνολογίας: πόλεμος υποκατάστασης από τον οποίο οι Μοντέρνοι περιμένουν, ακριβώς, ότι θα στρέψει προς την εργασία και τη βιομηχανία το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειών που ώς τώρα αφιερώνονταν στον πόλεμο του ανθρώπου ενάντια στον άνθρωπο [Α], Ο Κρίστοφερ Λας (Christopher Lasch), με τη συνήθη οξυδέρκειά του, συνέλαβε στην εντέλεια αυτό το σημείο. Η νεωτερική πίστη στην Πρόοδο -γράφει- δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απλή «εκκοσμικευμένη εκδοχή του χριστιανικού χιλιασμού». Είναι, θεμελιωδώς, το σημάδι μιας πολύ πεζής προσδοκίας, να ζήσει κανείς επιτέλους εν ειρήνη, μακριά από τις φονικές ταραχές της Ιστορίας, και μιας θεμιτής επιθυμίας των ατόμων (τουλάχιστον σύμφωνα με τον Άνταμ Σμιθ) να αφιερώσουν στο εξής το κύριο μέρος των προσπαθειών τους στο να «βελτιώσουν τις συνθήκες ζωής τους», ασχολούμενοι ειρηνικά με τις δικές τους υποθέσεις.21 Μ αυτή την έννοια, το νεωτερικό ιδεώδες της Προόδου έχει τις ρίζες του, εν τη αρχή του, πολύ λιγότερο στην έλξη για κάποιον επίγειο παράδεισο και περισσότερο στην επιθυμία να ξεφύγει κανείς, πάση θυσία, από την κόλαση του ιδεολογικού εμφύλιου πολέμου, ώστε να γλιτώσει επιτέλους «από το μέγιστο κακό». Επανατοποθετώντας, λοιπόν, το ζήτημα της ιδεολογικής ειρήνευσης της κοινωνίας στο κέντρο των προβλημάτων, καθίσταται πιο εύκολο να στοχασθούμε ταυτόχρονα την απόλυτη πρωτοτυπία του νεωτερικού προτάγματος, τις ανθρωπολογικές αρχές που το συνοδεύουν και, κυρίως, τη βαθιά ενότητα των δύο φιλοσοφικών μορφών υπό τις οποίες ο φιλελευθερισμός θα οδηγήσει το εν λόγω πρόταγμα στη λογι-

16 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ~ 27 κή του τελείωση. Εν πρώτοις, η πρωτοτυπία. Σε ένα αξιοση ίωτο δοκίμιο, ο Ερίκ Ντεμόν (Eric Desmons) έδειξε πολύ καλά με ποιον τρόπο η ικανότητα να θυσιάζει κανείς τη ζωή ιου -όταν οι περιστάσεις το απαιτούν- για χάρη της κοινοί ήτας στην οποία ανήκει, συνιστούσε πάντα την αρετή την οποία ανακήρυξαν ως τέτοια διάφορες παραδοσιακές κοινωνίες, εκείνες, δηλαδή, που απονέμουν προνομιακή θέση στις κατά πρόσωπον σχέσεις και επομένως στα συναισθήματα της ι ι,μής και της ντροπής [Β]. Από τον πρωτόγονο πολεμιστή ώς ιον πολίτη της αρχαίας Ρώμης (και ας υπενθυμίσουμε, μετά ιον Κουέντιν Σκίνερ [Quentin Skinner], ότι το ρεπουμπλικα- VIκό ιδεώδες δεν απορρέει ποτέ ολοκληρωτικά από το νεωιι ρικό Παράδειγμα), από τον μάρτυρα της χριστιανικής πιο ιης ώς τον ιππότη του Μεσαίωνα, ήταν πάντα αυτή η διά- (Ιι ση προς την έσχατη θυσία που, για το καλύτερο και το χειρότερο, θεμελίωνε επισήμως την αυτοεκτίμηση των ατόμων και την εγγύηση της πιθανής αιώνιας δόξας, είτε η δόξα αυι ή ενεδύετο κοσμικό είτε θρησκευτικό χαρακτήρα.'2'2 Κατ εικόνα του εγελιανού δούλου -εκείνου που, την αποφασιστική στιγμή, έτρεμε για τη βιολογική του ζωή και την προτιμούσε από την τιμή ενός ηρωικού θανάτου- η δυτικοί υρωπαϊκή νεωτερικότητα εμφανίζεται, λοιπόν, ως ο πρώτος πολιτισμός της Ιστορίας που επιχείρησε να κάνει την αυτο- (ΐηντήρηση πρώτη (και μάλιστα μοναδική) φροντίδα του έλλογου ατόμου και ιδρυτικό ιδεώδες της κοινωνίας την οποία οφείλει να διαμορφώσει μαζί με τους ομοίους του. Όπως το οπυγραμμίζει πολύ καθαρά ο Μπενζαμέν Κονστάν: «σκοπός ίων μοντέρνων είναι η ασφάλεια μέσα στις ιδιωτικές απολαύσεις και ονομάζουν ελευθερία τις εγγυήσεις που παρέχουν οι θεσμοί στις απολαύσεις αυτές».23 Δεν θα μπορούσε κανείς να διατυπώσει καλύτερα την ιδέα ότι η ελευθερία που πρόκειται να εξυμνήσουν οι φιλελεύθεροι (διαφορετική από

17 28 ~ Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ την αγέρωχη ρεπουμπλικανική ελευθερία) δεν είναι, καταρχήν, παρά το άλλο όνομα μιας ήσυχης ζωής (και, ει δυνατόν, ευχάριστης) και της προσδοκίας για μια επάξια κερδισμένη ιστορική ανάπαυση (the calm desire of wealth, όπως έγραφε ο Φράνσις Χάτσεσον [Francis Hutcheson]24 το 1755). Το νέο φιλοσοφικό έθος, που διαδίδεται μετά τον Χομπς, σύμφωνα με το οποίο ο πολιτικός στοχασμός πρέπει να προηγείται της περιγραφής, υποτίθεται αντικειμενικής (ή «υλιστικής»), της ανθρώπινης φύσης, μπορεί να εξηγηθεί, σε μεγάλο βαθμό, υπό το φως αυτού του προγράμματος. Η πρώτη του λειτουργία φαίνεται ότι είναι, πράγματι, να αποκτήσει εκ των προτέρων τις ανθρωπολογικές συνθήκες της επιζητούμενης ειρήνευσης, εγγράφοντάς τες μέσα στην τοποθέτηση του ίδιου του πολιτικού προβλήματος. Όμως, σύμφωνα με την κυρίαρχη ερμηνεία της εποχής, οι δύο κύριες αιτίες της πολεμικής τρέλας είναι, από τη μια, ο πόθος που τρέφουν για τη δόξα οι Μεγάλοι και, από την άλλη, η έπαρση των, ανθρώπων ότι κατέχουν την Αλήθεια για το Καλό -πηγή όλων των εμφύλιων πολέμων και ότι μπορούν, κατά συνέπεια, να αυτοαναγορεύονται σε έγκυρους κριτές της σωτηρίας των άλλων. Από εδώ και πέρα, είναι εύκολο να καταδηλωθεί το σύστημα των νεωτερικών απαντήσεων στο ζήτημα της πολιτικής ειρήνης. Αφενός, πρέπει κατηγορηματικά να προϋποθέσουμε ότι ο πόθος της δόξας και η λατρεία των ηρωικών αρετών δεν είναι, τελικά, παρά το προσωπείο της φιλαυτίας και του ιδιωτικού συμφέροντος και στο σημείο αυτό παρεμβαίνει αυτό που ο Πωλ Μπενισού (Paul Benichou) ονόμασε εργασία της «κατεδάφισης του ήρωα» (στην οποία ο Λα Ροσφουκώ [La Rochefoucauld] και ο κύκλος του Port-Royal25 διαδραμάτισαν, όπως γνωρίζουμε, μέγιστο ρόλο). Αφετέρου, είναι απαραίτητο να θέσουμε ως βάση ότι οι πεποιθήσεις μας που αναφέρονται στο Αληθινό, το Ωραίο ή το Καλό δεν είναι

18 οικουμενικά κοινωνήσιμες και ότι ίσως και να αποτελούν, εντέλει, μια απλή υπόθεση συνήθειας ή γούστου. Δηλαδή, με όρους πιο σύγχρονους, από τη μία, η φιλοσοφία της υποψίας (ή αποδομισμός) και από την άλλη, ο πολιτιστικός σχετικισμός (ή πολυπολιτισμικότητα) που αντιπροσωπεύουν, και στις μέρες μας ακόμη, τους δύο θεμελιώδεις πυλώνες του «μεταμοντερνιστικού» Ναού. Δεν πρέπει, λοιπόν, να ξεγελά η επιμονή που επέδειξαν οι Μοντέρνοι, από τον 17ο αιώνα και μειά, ως προς τη φιλοσοφική αναγκαιότητα να θεωρούνται οι άνθρωποι όχι ως τέτοιοι που θα έπρεπε να είναι, αλλά ως τέτοιοι που πραγματικά είναι («θεραπεύοντας τα ελαττώματά ιούς και τις αναπηρίες τους», γράφει ο Σπινόζα, «μετοντρόπο του γεωμέτρη»). Παράτα φαινόμενα, η επιμονή αυτή δηλώνει λιγότερο μια διαύγεια σκέψης που αποκτήθηκε με κόιιο, με την επερχόμενη προστασία των νέων «επιστημών που ανθρώπου», και περισσότερο μια θεωρητική επιταγή που το ίδιο το νεωτερικό πρόγραμμα φέρει εντός του. Πρόκειται, και ά βάθος, για μια ανθρωπολογία της κόπωσης (μια πρώτη μορφή, αν προτιμάτε, του ποτέ πια αυτό), που επείγεται να ορίσει με τη σειρά της εκείνο που τα άτομα θα όφειλαν να είναι, ώστε να μπορέσει επιτέλους να ενεργοποιηθεί η διαδικασία απαξίωσης και ουδετεροποίησης των δύο κύριων πολεμοχαρών παθών: της έπαρσης ότι κατέχουν την Αλήθεια, και της αξίωσης να ενσαρκώνουν τον ηρωισμό και την Αρει ή. Και είναι προφανές ότι σ αυτό το συγκεκριμένο πλαίσιο η ουσία του Ανθρώπου θα αρχίσει να προσλαμβάνεται με προνομιακό τρόπο μέσα από το μοντέλο του «αστού», αυτού του λίαν βολικού μεγαλεμπόρου που αδιαμφισβητήτως αναδεικνόεται στη δεδομένη ιστορική συγκυρία ως άνθρωπος π ε ι,υς. ειρηνικός και ανεξίκακος. Απ αυτή την άποψη, μπορούμε να πούμε ότι η νεωτερικότητα δεν αρχίζει πραγματικά να ξει ιι πλώνει τα μείζονα ιδεολογικά της αποτελέσματα παρά μό-

19 30 - Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥ ΚΑΚΟΥ νον από τη στιγμή που (σύμφωνα με το λογοπαίγνιο του Μαρξ) η «αστική κοινωνία» (die burgerlische Gesellschaft) αρχίζει να νοείται κυρίως ως «κοινωνία των αστών». Είναι τώρα πλέον εφικτό να εκτεθεί, στη συστατική λογική της, η διπλή, παράλληλη κίνηση που οδηγεί τον φιλοσοφικό φιλελευθερισμό να προτείνει την ουτοπία μιας ορθολογικής κοινωνίας, τοποθετώντας τα ίδια τα θεμέλια της ειρηνευμένης ύπαρξής της στη μία και μόνη δυναμική των απρόσωπων δομών της Αγοράς και του Δικαίου. Όποια λύση κι αν επικρατεί, το διάβημα είναι στην πραγματικότητα το ίδιο. Το ζήτημα είναι πάντα να ανακαλύψει ή να φανταστεί κανείς τους μηχανισμούς (με άλλα λόγια, το σύστημα του βάρους και του αντίβαρου, όπως το έχει συλλάβει το μοντέλο των φυσικών θεωριών της ισορροπίας [Γ]), τους κατάλληλους να γεννήσουν από μόνοι τους όλη την αναγκαία πολιτική τάξη και αρμονία χωρίς ποτέ πια να υπάρξει ανάγκη να προσφύγει κανείς στην αρετή των υποκειμένων. Αποποίηση, είναι αλήθεια, χωρίς καμιά μεγάλη ψυχολογική συνέπεια, δεδομένου ότι για ένα νεωτερικό πνεύμα η «αρετή» (οπουδήποτε κι αν αυτή αντλεί την επίσημη έμπνευσή της: στη θρησκευτική πίστη, στο έθιμο, στην ηθική, στο ιδανικό της πολιτοφροσύνης ή στο πνεύμα του δώρου) αποτελεί στο εξής μια απλή μορφή υποκρισίας ή αυταπάτης και, επομένως, καθίσταται αστείρευτη πηγή διαφωνιών και ιδεολογικών συγκρούσεων που απειλούν να απορρυθμίσουν, ανά πάσα στιγμή, αυτή την άνευ υποκειμένου διαδικασία, η οποία αποτελεί την αναγκαία συνθήκη για κάθε γαλήνια κοινωνία. Προβάλλοντας αυτή τη θέση δεν προτιθέμεθα βέβαια να αρνηθούμε τις προφανείς διαφορές φιλοσοφικού τονισμού, που επιτρέπουν να διακρίνουμε τη λύση που υπερασπίζεται

20 II ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ.'ll ι *φιλί λει ιθερισμός του Δικαίου (ή πολιτικός φιλελευθερισμός) ο μο εκείνη που ευνοεί ο φιλελευθερισμός της Αγοράς. Από 11 ν άποψη της συγκεκριμένης ιστορίας των ιδεών είναι απαραίτητο να τις λάβουμε υπόψη. Αλλά και από φιλοσοφική ιϊηυψη, είναι εξίσου απαραίτητο να εμπεδώσουμε ότι αυτές οι όυο παράλληλες εκδοχές του φιλελευθερισμού, τις περισ- ιιhi ρες φορές, είναι συνδεδεμένες, και όχι μόνον εντοιςπράγμασι. ϊ'πάρχει, στην πραγματικότητα, μια δομική αναγκαίοι ΐ ι α που οδηγεί την καθεμία να αναζητά διαρκώς τα θεωρηϊΐκά στηρίγματά της στην άλλη, με σκοπό να αποφύγουν ( ο ιι αμφότερες τις αμοιβαίες αντινομίες τους. Αυτήν ακριβώς την αναγκαιότητα συνόψιζε ο Μαρξ με την περιλάλητη διατύπωσή του: «Ελευθερία, Ισότητα, Μπένθαμ».26 Εάν, λοιπόν, ο φιλελευθερισμός παρουσιάζεται, ευθύς 11,αρχής, ως ένας φιλοσοφικός πίνακας διπλής εισόδου, υπό μία έννοια είναι παντελώς αδιάφορο να αναπτύξει κανείς τις αρχές του ξεκινώντας από την αυστηρά πολιτική ή την αυ ( ιά οικονομική του πλευρά. Από παιδαγωγική άποψη μοιάζι ι, ωστόσο πιο λογικό να ξεκινήσει κανείς από τον πολιτικό φιλελευθερισμό. Και αυτό επειδή ο πολιτικός φιλελευθερισμός, σε αντίθεση με το οικονομικό δίδυμό του, πασχίζει, εξ ορισμού, να αντιμετωπίσει το νεωτερικό πολιτικό πρόβλημα μι άμεσο τρόπο, επεξεργαζόμενος για τον σκοπό αυτό μιαν c (-αιρετικά ακριβοπροσδιορισμένη μηχανική της εξουσίας (και Hοποία αρχικά ας το τονίσουμε δεν προϋποθέτει αναγκαστικά μιαν ιδιαίτερη αντίληψη της Αγοράς και του μεταφυσικού της ρόλου). Το αξίωμα βάσης του πολιτικού φιλελευθερισμού είναι πολύ γνωστό. Εάν η αξίωση ορισμένων ατόμων (ή ενώσεων ατόμων, κατ εικόνα της Εκκλησίας) να κατέχουν την αλήθεια

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική*

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* 2 Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* Πιστεύω, σ αυτό είμαστε όλοι σύμφωνοι, ότι ο προσδιορισμός του περιεχομένου της παρούσης ιστορικής περιόδου και, ειδικά, η ανάπτυξη του ύστερου καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Φ 619 Προβλήματα Βιοηθικής

Φ 619 Προβλήματα Βιοηθικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Οι κυριότερες μέθοδοι της Βιοηθικής (1): Ωφελιμισμός, Καντιανισμός. Περιπτωσιολογία. Ελένη Καλοκαιρινού Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 9: Φραγμοί στην Κριτικο-στοχαστική Πρακτική Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. B Γυμνασίου. Η παράγραφος

Νεοελληνική Γλώσσα. B Γυμνασίου. Η παράγραφος Νεοελληνική Γλώσσα B Γυμνασίου Η παράγραφος Η παράγραφος σχηματίζεται από προτάσεις που συνδέονται νοηματικά. Η πρόταση είναι η μικρότερη μονάδα της παραγράφου. Κάθε πρόταση δίνει ορισμένες πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει πως κάτι έχει ξεχαστεί ή έχει σβηστεί, πως κάτι λείπει.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Όσοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της θρησκείας και συνολικά την αξιοπιστία της, συνήθως αυτοί παρκάρουν στην απέναντι πλευρά που βρίσκεται η Επιστήμη. Συνήθως, εκτιμούν χρήσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 3 η : Μεταφυσική ή Οντολογία ΙΙ: Ελεύθερη Βούληση Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει φανατισμός στην εποχή μας

ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει φανατισμός στην εποχή μας ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Φανατισμός (από τη λατινική λέξη fanum = ιερό) είναι η εμπαθής προσήλωση του ανθρώπου σ ένα θρησκευτικό δόγμα, σε μια πολιτική ιδεολογία, σ ένα ηγετικό πρόσωπο, σε μια αθλητική ομάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας»

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτή τη Γη.

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί)

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) 1. υπενθυµίζοντας ότι η ανθρωπότητα και η φύση βρίσκονται σε κίνδυνο κι ότι, πιο συγκεκριµένα, οι αρνητικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 4: Ιατρική ηθική Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Υποβοηθούμενη αυτοκτονία 2. Ευθανασία 3.Αρχή της αυτονομίας 4. Αρχή του αληθούς συμφέροντος 5.Αρχή της ιερότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ jordan@uom.gr Κτήριο Η- Θ γραφείο 402 Τηλ. 2310-891-591 DAN BORGE «Η διαχείριση του κινδύνου είναι δυνατό να μας βοηθήσει να αρπάξουμε μια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας»

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας» ΝΑΝΤΙΑ Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Βουλευτής ΠΑΣΟΚ ΝΟΜΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ Αθήνα, 04/05/11 «Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση την πολιτική μας» Είναι, πλέον, δεδομένο ότι η Ενωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου Το Σενάριο Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου... 2-10 Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου. 11 12 Σημειώσεις για ένα Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου... 13-19 Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

β) τύχη ατυχία αυθεντικά ψεύτικα, κίβδηλα φυσιολογικούς παθολογικούς, αφύσικους, ανώμαλους εισάγει εξάγει ρεαλισμού ρομαντισμού

β) τύχη ατυχία αυθεντικά ψεύτικα, κίβδηλα φυσιολογικούς παθολογικούς, αφύσικους, ανώμαλους εισάγει εξάγει ρεαλισμού ρομαντισμού ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α. Ο αρθρογράφος, με αφόρμιση τα όσα αντικοινωνικά διαδραματίζονται από τη νεολαία στην περιοχή των Εξαρχείων, επιχειρεί να καταγράψει τα βαθύτερα αίτια αυτού του φαινομένου. Καταρχάς

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε.

Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Ημερομηνία Ανάρτησης: 12/11/1998 Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Ομιλία του Προέδρου της ΕΣΗΕΑ Αριστείδη Μανωλάκου, στην εκδήλωση που οργάνωσε το Υπουργείο Εξωτερικών, για τα 50 χρόνια από την Οικουμενική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό»

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ α). K.Marx: Θρησκεία είναι:! «η αλλοτριωµένη αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία του ανθρώπου» «αντεστραµµένη κοσµοθεώρηση» «γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 4 Οι Οικονοµικές Θεωρίες ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:...ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Στρατάκη Ελένη Παρασύρη Παγώνα Μανουσιδάκη Κατερίνα Πουλινάκη Κατερίνα Μάθημα : Παιδαγωγική & Φιλοσοφία της Παιδείας Καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα