ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ - ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ - ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ AΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΙΑΜΠΛΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ "ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΔΙΑ ΛΕΠΤΗΣ ΒΕΛΟΝΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΣΕ ΟΓΚΟΜΟΡΦΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ" ΕΛΕΝΗ Α. ΛΥΚΑΚΗ ΙΑΤΡΟΣ - ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

2 ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 1. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ (ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ) 2. ΤΖΩΡΑΚΟΕΛΕΥΘΕΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 3. ΣΚΟΠΑ ΧΡΥΣΟΥΛΑ, ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 1. ΤΖΩΡΑΚΟΕΛΕΥΘΕΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 2. ΣΚΟΠΑ ΧΡΥΣΟΥΛΑ, ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 3. ΣΙΑΜΠΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 4. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 5. ΚΑΛΟΦΩΝΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 6. ΚΟΥΚΟΥΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 7. ΚΩΣΤΑΡΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ

3 "You can see a lot by just looking" (Yogy Berra) Η ικανότητα " να βλέπουμε " τον καρκίνο με τη Μαστογραφία έχει αποδειχθεί ότι σώζει ζωές.

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σε αυτή την ιδιαίτερη στιγμή της σταδιοδρομίας μου θα ήθελα να ευχαριστήσω ορισμένους ανθρώπους που σταθήκαν αρωγοί μου στην προσπάθεια μου και αποτέλεσαν τους καθοδηγητές και τους συμβούλους μου, σε επιστημονικό και ηθικό επίπεδο, δίχως τη βοήθεια των οποίων τίποτε από όσα πραγματοποιήθηκαν δε θα ήταν εφικτό. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Ομότιμο Καθηγητή Ακτινολογίας κ. Ι. Δημόπουλο ο οποίος πίστεψε σε μένα και μου παρείχε κρίσιμες συμβουλές στην πορεία της εργασίας μου σε ένα τόσο σύνθετο και ευαίσθητο θέμα. Η εμπειρία του και οι εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στην Μαστογραφία συνέβαλαν σημαντικά στην ολοκλήρωση της διατριβής μου. Ως επιβλέπων της διδακτορικής διατριβής μου, με καθοδήγησε, ήταν κοντά μου όταν το απαιτούσαν οι στιγμές και αποτέλεσε μια προσωπικότητα έμπνευσης και καθοδήγησης για μένα. Οφείλω να ευχαριστήσω τον Καθηγητή Χειρουργικής κ. Ε. Τζωρακοελευθεράκη για την αμέριστη βοήθειά του και τη συμβολή του στην προσπάθεια εκπόνησης της παρούσας μελέτης. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω την Διευθύντρια του Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου του Π.Γ.Ν.Π. Καθηγήτρια κ. Χ. Σκόπα για τις πολύτιμες και πρωτότυπες συμβουλές της και για τη δυνατότητα που μου έδωσε να χρησιμοποιήσω υλικό από το αρχείο του Εργαστηρίου της. Επίσης ευχαριστώ το Διευθυντή του Εργαστηρίου Ακτινολογίας του Π.Γ.Ν.Π. Καθηγητή κ. Δ. Σιαμπλή για την αμέριστη υποστήριξη και ηθική συμπαράσταση καθ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της διατριβής μου. Ένα μεγάλο ευχαριστώ επίσης στην κα. Π. Ραβαζούλα, Αν. Διευθύντρια του Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου του Π.Π.Γ.Ν.Π για την πολύτιμη συνεισφορά της όσον αφορά στην πραγματοποίηση και ανάλυση των εργαστηριακών πειραμάτων, χωρίς τη συμβολή των οποίων δεν θα ήταν δυνατή η εκτέλεση της παρούσας μελέτης. Ευχαριστώ επίσης το φίλο Σπύρο Σκιαδόπουλο Διδάκτορα Ιατρικής Φυσικής και μεταδιδάκτορα ερευνητή του Τμήματος Ιατρικής για τη πολύτιμη βοήθειά του στη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων, και τη φίλη Άννα Καραχάλιου, υποψήφια διδάκτορα Ιατρικής Φυσικής, για την πολύτιμη βοήθεια στην ανάλυση των αποτελεσμάτων και την επιμέλεια του κειμένου.

5 Στο Θεόδωρο, τη Μαριγιάννα, την Αναστασία και το Μαργαρίτη

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 5 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Εμβρυολογία- Ανάπτυξη Ανατομία Δομές του μαστού ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΜΑΣΤΟΣ Κυκλικές μεταβολές Γαλουχία Αλλαγές ανάλογα της ηλικίας ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΟΓΚΟΜΟΡΦΗ ΑΛΛΟΙΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γενικά Ιστολογική ταξινόμηση Α. Αλλοιώσεις του μείζονος πόρου Β. Αλλοιώσεις των ελασσόνων και τελικών πόρων Γ. Αλλοιώσεις των λοβίων Δ. Αλλοιώσεις του ενδολοβιακού συνδετικού ιστού Ε. Μη ταξινομημένες αλλοιώσεις ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Φυσική Ιστορία και Επέκταση (Διασπορά) του Καρκίνου Μικρομεταστατική νόσος του καρκίνου του μαστού Επιδημιολογία Παράγοντες κινδύνου Σταδιοποίηση ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Γενικά Μέγεθος όγκου Λεμφαδενικές μεταστάσεις Βαθμός διαφοροποίησης του όγκου Ιστολογικός τύπος Δείκτες πολλαπλασιασμού Κινητική κυττάρων ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

7 7.1. Γενικά Υποδοχείς στεροειδών Ο υποδοχέας HER-2/neu (c-erbb2) Καθεψίνη D Πρωτείνη p ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Βασικές αρχές της Μαστογραφίας Προληπτική Μαστογραφία Η Διαγνωστική μαστογραφία Breast Imaging Reporting and Data System (BI-RADS) Υπέρηχοι μαστών Μαγνητική Τομογραφία (ΜRI) Μαστών ΒΙΟΨΙΑ ΟΓΚΟΜΟΡΦΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟY Βιοψία δια λεπτής βελόνας (FNA) Βιοψία των μη ψηλαφητών ογκόμορφων αλλοιώσεων ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Α. Αντικείμενο της παρούσης μελέτης Β. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Β.1. ΥΛΙΚΟ Β.2. ΜΕΘΟΔΟΙ Β.2.1. Μαστογραφία και Διαγνωστική Μαστογραφία Β.2.2. Βιοψία δια λεπτής βελόνης (FNA) Β.2.3. Κατευθυνόμενη με Μαστογραφία βιοψία μη ψηλαφητών ογκόμορφων αλλοιώσεων 79 Β.2.4. Ανοσοϊστοχημεία Β.2.5. Στατιστική Ανάλυση Γ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Γ.1. Κατηγορία Α: ΑΤΟΝΕΣ ΣΚΙΑΣΕΙΣ ΜΕ ΑΣΑΦΗ H ΕΝ ΜΕΡΕΙ ΑΣΑΦΗ ΟΡΙΑ Γ.2. Κατηγορία B: ΑΚΤΙΝΟΕΙΔΕΙΣ ΣΚΙΑΣΕΙΣ Γ.3. Κατηγορία Γ: ΣΚΙΑΣΕΙΣ ΜΕ ΑΠΟΤΙΤΑΝΩΣΕΙΣ Γ.4. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφων αλλοιώσεων και ηλικίας ασθενών Γ.5. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφών αλλοιώσεων και του μεγέθους του όγκου Γ.6. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορωφν αλλοιώσεων και του βαθμού κακοηθείας του νεοπλάσματος (grade) Γ.7. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφών αλλοιώσεων και των 2

8 λεμφαδενικών μεταστάσεων Γ.8. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφων αλλοιώσεων και Βιοψίας δια Λεπτής Βελόνης (FNA) Γ.9. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφων αλλοιώσεων και του δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού Ki Γ.10. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφων αλλοιώσεων και της έκφρασης της πρωτείνης p Γ.11. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφων αλλοιώσεων και της έκφρασης του cerbb Γ.12. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφων αλλοιώσεων και της έκφρασης της Καθεψίνης D Γ.13. Συσχέτιση Μαστογραφικής απεικόνισης κακοήθων ογκόμορφων αλλοιώσεων και της έκφρασης του ER και PR Γ.14. Συσχέτιση μαστογραφικής απεικόνισης ογκόμορφων αλλοιώσεων Grade ΙΙΙ με προγνωστικούς δείκτες Δ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ E. Συμπεράσματα ΠΕΡΙΛΗΨΗ ABSTRACT.120 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

9 4

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από πρόσφατες στατιστικές μελέτες γνωρίζουμε ότι ο καρκίνος του μαστού στις Η.Π.Α προσβάλλει μία στις οχτώ γυναίκες και στη Δυτική Ευρώπη μία στις 9 γυναίκες. Αν και γυναίκες σε ολόκληρο τον κόσμο εκτίθενται στον κίνδυνο να αναπτύξουν σε κάποια στιγμή της ζωής τους καρκίνο μαστού, δυστυχώς δεν γνωρίζουμε αρκετά ώστε να κάνουμε πρωτογενή πρόληψη. Εκατοντάδες ερευνητών σε ολόκληρο τον κόσμο μελετούν την αιτιολογία, την φυσική ιστορία και την θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου, δημιουργώντας την ανάγκη συνεχούς ενημέρωσης του κλινικού ιατρού που καλείται να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το πολυδιάστατο πρόβλημα της κλινικής νόσου και τη σιωπηλή απειλή των παραγόντων κινδύνου του καρκίνου του μαστού. Παρά το γεγονός ότι ο μαστός είναι ένα όργανο σε ορατή θέση του σώματος και εύκολα προσπελάσιμο σε οποιοδήποτε εξεταστή, κρύβει πολλές «διαγνωστικές παγίδες». Ο καρκίνος του μαστού στα αρχικά στάδια είναι παραπλανητικός και λανθάνοντας. Οι διαγνωστικές πλάνες είναι σύνηθες φαινόμενο και πολύ συχνά αλλάζουν μορφή. Η βεβαιότητα της σωστής διάγνωσης είναι αποτέλεσμα μιας σειράς εξετάσεων οι οποίες συμπληρώνουν η μία την άλλη, καθώς κάθε εξέταση είναι βασισμένη σε διαφορετική πηγή και μορφή πληροφόρησης. Έτσι η μαστογραφία πληροφορεί σχετικά με την ύπαρξη πυκνώσεων και σκιάσεων του μαστού, η υπερηχοτομογραφία ανακαλύπτει τις διαφορές στη σύσταση των ιστών ενώ η κυτταρολογία ενημερώνει για την φύση των κυττάρων. Με την ταυτόχρονη όμως εκτέλεση όλων των σχετικών εξετάσεων και την σύνθεση των δεδομένων, προκύπτει η αναγκαία πληροφορία από διαφορετικά σημεία, ελαχιστοποιείται η πιθανότητα λάθους, εξασφαλίζεται η σωστή διάγνωση και εξατομικεύεται η θεραπεία. 5

11 6

12 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 7

13 1. ANATOMIA- ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ (Kopans 1989) Η γνώση της ανατομίας, της ιστολογίας και της παθοφυσιολογίας της δομής τον μαστού, είναι χρήσιμη για δύο λόγούς: α) για να κατανοήσουμε τις παθολογικές επεξεργασίες του και β) για να μπορούμε να ερμηνεύσουμε την απεικόνιση του μαστού. 1.1 Εμβρυολογία- Ανάπτυξη Οι μαστοί είναι αδένες που προέρχονται από το εξώδερμα. Αυτοί αναπτύσονται από τις μαστικές ακρολοφίες οι οποίες εμφανίζονται κατά την 5η εβδομάδα κυήσεως (γαλακτοφόρος γραμμή η οποία εκτείνεται από την μασχαλιαία μέχρι την βουβωνική χώρα). Το άνω τριτημόριο παραμένει και από την μαστική ακρολοφία σχηματίζεται ο μαστός ενώ το υπόλοιπο ατροφεί και εξαφανίζεται (Εικ. 1.1). Εικόνα 1.1. (α) Γαλακτοφόρος γραμμή, (β) μαστική ακρολοφία Η ανεπαρκής παλινδρόμηση της μαστικής ακρολοφίας έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη μαστού κατά μήκος της γαλακτοφόρου γραμμής (έκτοποι μαστοί). Κατά την διάρκεια 1 ου & 3 ου μήνα κυήσεως το αρχέγονο εξώδερμα αρχίζει να παράγει χορδές και επιθηλιακά κύτταρα που εισέρχονται κάτω από το δέρμα (στο ιδίως χόριο). Στο τέλος της κυήσεως το έμβρυο έχει δίκτυο από διακλαδιζόμενους γαλακτοφόρους πόρους (δίσκος οπίσθιο-θηλαία), ενώ τα λόβια εμφανίζονται πριν την εφηβεία. Έκκριση από την θηλή του εμβρύου μπορεί να συμβεί μετά την επίδραση των ορμονών της μητέρας. Πριν την αρχή τον ορμονικού περιοδικού κύκλου η μαστική ακρολοφία αυξάνεται και αρχίζει να ψηλαφάτε σαν δίσκος κάτω από την θηλή. Αυτή η αύξηση μπορεί να αρχίσει ασύμμετρα γεγονός το οποίο οφείλεται στις ορμονικές διακυμάνσεις και την ευαισθησία του τελικού οργάνου. Η εμφάνιση ενός ασύμμετρου ογκιδίου οπισθοθηλαία πριν την εφηβεία δεν θα πρέπει να ανησυχεί. Αυτή η ασύμμετρη αύξηση αυτοπεριορίζεται και η ανάπτυξη του μαστού εξισώνεται. Δεν θα πρέπει να γίνεται βιοψία διότι η αφαίρεση τμήματος της μαστικής ακρολοφίας θα έχει σαν αποτέλεσμα την ελαττωμένη ανάπτυξη τον 8

14 μαστού. Μερικές φορές γυναικομαστία συμβαίνει στην ανδρική εφηβεία και συχνά είναι ασύμμετρη. Η ανάπτυξη του μαστού γίνεται με αύξηση του όγκου του υποδορίου λίπούς, του συνδετικού ιστού, των γαλακτοφόρων πόρων, και εμβάθυνση αυτών στο υποδόριο λίπος, η οποία συνοδεύεται με την ανάπτυξη των τελικών λοβιδίων (κυψελίδων). Η ωρίμανση (η τέλεια ανάπτυξη) τον μαστού μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια μέχρι και πριν την 3 η δεκαετία της ζωής. Ο ώριμος μαστός είναι λιγότερο ευαίσθητος στην καρκινική επίδραση, για αυτό ο κίνδυνος για τον καρκίνο μαστού ελαττώνεται στις γυναίκες που έχουν τέλειομηνη εγκυμοσύνη στην ηλικία των 18 χρόνων Ανατομία Δομές του μαστού Ο μαστός της γυναίκας βρίσκεται στην υποδόρια περιτονία της πρόσθιας επιφάνειας του θώρακος μεταξύ της στερνικής και της πρόσθιας μασχαλιαίας γραμμής και εκτείνεται από τη 2 η ή 3 η μέχρι την 6 η ή 7 η πλευρά. Εμφανίζει δύο επιφάνειες: την πρόσθια και οπίσθια και την περιφερική. Η πρόσθια επιφάνεια καλύπτεται από δέρμα και εμφανίζει τη θηλή και την άλω. Η κορυφή της θηλής παρουσιάζει ρωγμές στις οποίες βρίσκονται στόμια που αποτελούν τις εκβολές των αντίστοιχων γαλακτοφόρων πόρων. Η γύρω από την θηλή καστανέρυθρη περιοχή του δέρματος αποτελεί την άλω και παρουσιάζει υποστρόγγυλα υποδόρια φυμάτια (φυμάτια του Μοntgοmery) είναι οι σμηγματογόνοι αδένες της θηλαίας άλω. Η οπίσθια επιφάνεια εφάπτεται στην περιτονία τον μείζονος θωρακικού μυός. Η δομή του μαστού σχηματίζεται από τον ινώδη ιστό το οποίο περιβάλλει και διαπερνά αυτό. Ο μαστός περιβάλλεται από περιτονία, η οποία προέρχεται από την υποδόροια περιτονία Αυτή χωρίζεται στην εν τω βάθη και στην επιπολής περιτονία η οποία περικλείει το στρώμα, το επιθήλιο και το αδενικό στοιχείο τον μαστού. Ένα διασταυρούμενο δίκτυο από στηρικτικές ινώδεις δομές οι οποίες πορεύονται μεταξύ της εν τω βάθει και επιπολής περιτονίας διαμερισματοποιούν τις δομές του μαστού. Αυτοί οι σύνδεσμοι οι οποίοι έχουν περιγραφή από τον Cooper το 1880, σχηματίζουν επικαλυπτόμενες δομές, οι οποίες είναι ανώμαλες στο σχήμα και κάνουν δύσκολη την ανάλυση της εικόνας του μαστού (Εικ. 1.2.). 9

15 Εικ. 1.2.: Ανατομία του μαστού Αυτοί οι σύνδεσμοι εισέρχονται στο δέρμα διαμέσου των δεσμίδων του συνδετικού ιστού και ενώνονται με το χόριο του υποδορίου συνδετικού ιστού και σχηματίζουν μια συνεκτική δομή που ανθίσταται στο χειρουργικό διαχωρισμό των ιστών κατά επίπεδα και οι χειρούργοι θα πρέπει να χρησιμοποιούν διάφορες τεχνικές για τον διαχωρισμό τους όταν χειρουργούν τον μαστό. Το μαζικό παρέγχυμα περιβάλλεται από στιβάδα υποδορίου λίπους το οποίο ποικίλλει σε πάχος. Αυτή η στιβάδα του λίπους εισέρχεται στο μαζικό παρέγχυμα διαμέσου των προσφύσεων του δέρματος και έτσι μπορεί να βρεθεί επιθήλιο των πόρων άμεσα στο βάθος της επιδερμίδας. Αυτή η επέκταση κάνει δυνατή την εκτέλεση της υποδόριας μαστεκτομής, οι επιθηλιακοί όμως ιστοί που παραμένουν κάνουν την μέθοδο αυτή ελλιπή για την πλήρη εξαίρεση του κινδύνου του καρκίνου του μαστού. Η εν τω βάθει περιτονία χωρίζεται από τον μείζονα θωρακικό μύ από μία στιβάδα λίπους η οποία ποικίλει σε πάχος και σχηματίζει τον οπίσθιο μαστικό χώρο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, ο μαστός να έχει ένα βαθμό κινητικότητας στο θωρακικό τοίχωμα. Δυστυχώς ο οπίσθιο μαστικός χώρος και η περιτονία του μείζονος θωρακικού μυός δεν χωρίζουν εντελώς.. Προεκβολές της εν τω βάθει περιτονίας περνούν τον οπίσθιο μαστικό χώρο στον μείζονα θωρακικό μύ και τα καρκινικά κύτταρα μπορεί διαμέσου των αγγείων και λεμφαγγείων να διηθούν το θωρακικό τοίχωμα. Αυτή ήταν και η αιτία λόγω ελλείψεως της τέλειας απομόνωσης τον μαστού από τον μείζονα θωρακικό μύ, που οδήγησε στην χειρουργική αντιμετώπιση που βασίζεται στην ριζική μαστεκτομή. Η θηλή και η περιθηλαία άλω περιέχει στυτικούς λείους μύες καθώς και σμηγματογόνους αδένες. Επίσης στην περιθηλαία περιοχή υπάρχουν θύλακες τριχών, όπου σε σπάνιες περιπτώσεις οι αδένες ή οι θύλακες των τριχών περιέχουν αποτιτανώσεις οι οποίες δημιουργούν διαγνωστικό πρόβλημα στην μαστογραφία. Οκτώ ή περισσότεροι γαλακτοφόροι πόροι έχουν την αρχή τους από την κορυφή της θηλής. Κάθε μείζων γαλακτοφόρος πόρος εκτείνεται στο μαστό σχηματίζοντας διακλαδώσεις από μικρότερους πόρους. H έκταση που παροχετεύει κάθε πόρος θεωρείται ένας λοβός ή τμήμα του μαστού. Οι λοβοί 10

16 δεν αναγνωρίζονται σαν ιστολογικές χωριστές οντότητες, από την στιγμή που δεν υπάρχουν όρια που θα τις χωρίζουν μεταξύ τους. Οι κλάδοι που δίνει ένας πόρος μπορεί να εκτείνονται σε διάφορες κατευθύνσεις (εικ.1) και να επικαλύπτουν κλάδους από άλλον τμηματικό πόρο, αλλά ποτέ κλάδοι από ένα τμηματικό πόρο δεν επικοινωνούν με άλλους κλάδους άλλων πόρων. Όπισθεν της θηλής ένα τμήμα τον κύριου πόρου το οποίο είναι διατεταμένο είναι γνωστό ως λήκυθος ή γαλακτοφόρος κόλπος. Πέρα αυτού του σημείου ο πόρος αρχίζει να δίνει κλάδούς σε μικρότερα τμήματα ποικίλου μήκους. Περαιτέρω κλάδοι μικρότεροι δημιουργούν την απομακρυσμένη περιοχή των κλάδων στα τελικά τους άκρα που σχηματίζουν τα μικροσκοπικά τελικά λόβια. Αυτές βασικά οι εκκριτικές μονάδες σχηματίζουν τις αδενικές κυψελίδες (Εικ.1.3.). Εικ Ονοματολογία των κύριων ανατομικών στοιχείων του μαστού Οι πόροι καλύπτονται από δύο τύπους κυττάρων. Ο ένας τύπος είναι τα κύτταρα της έσω επιθηλιακής στιβάδας, η οποία καλύπτεται από μία πιο λεπτή διακοπτόμενη στιβάδα από μυοεπιθηλιακά κύτταρα. Αυτά τα μυοεπιθηλιακά κύτταρα παίζουν πιθανώς κάποιο ρόλο στην έκκριση τον γάλακτος κατά την γαλουχία. Η παρουσία και των δύο ειδών κυττάρων σε μια αλλοίωση αυξάνουν την πιθανότητα της καλοήθειας. Ο τελικός κλάδος από τον τμηματικό πόρο καλείται έξωλοβιακός τελικός πόρος. Αυτός συνεχίζει στους τυφλούς λεπτούς τελικούς πόρους το "λοβίδιο" που μοιάζει με δάκτυλα μέσα στα κύτταρα του λοβίου, παράγοντας κυψελίδες. Ιστολογικά υπάρχει όριο μεταξύ του έξω λοβιακού πόρου και της Τελική Πορολοβιακής μονάδα (ΤDLU) του λοβίου (Wellings 1973). Υπάρχει η θεωρία ότι οι περισσότεροι καρκίνοι ξεκινούν από τον εξωλοβιακούς τελικούς πόρους πόρο (Εικ.1.3.), ακριβώς εγγύς του λοβίου. Αυτό που είναι σημαντικό, είναι ότι στην θέση αυτήν χαλαρός συνδετικός ιστός καλύπτει τους έξωλοβιακούς τελικούς πόρους. Τα κύτταρα στους ένδολοβιακούς τελικούς πόρους διαφέρουν ιστολογικά από τα κύτταρα του έξω λοβιακού τελικού πόρού και αυτά διακρίνονται μικροσκοπικά. Το λόβιο διακρίνεται καθαρά από τους μεγάλους πόρους, από το στρώμα που το περιβάλλει. Το στρώμα, η μεσοκυττάριος ουσία, μπορεί να προέρχεται από το ιδίως χόριο, περιέχει πολύ λεπτές ίνες κολλαγόνου και δικτυωτό ιστό και είναι περισσότερο κυψελοειδής και ανάγγειος. Το λόβιο δεν μοιάζει με τους μεγάλους πόρους και δεν περιέχει ελαστικό ιστό. Αν και οι 11

17 περισσότεροι καρκίνοι τον μαστού είναι επιθηλιακής αρχής μπορεί και τα μη επιθηλιακά στοιχεία του στρώματος να παίζουν κάποιο ρόλο. Πιστεύεται ότι υπάρχει αλληλοεπίδραση μεταξύ στρώματος και επιθηλίου μεταφέροντας πληροφορίες οι οποίες προάγουν το κύτταρο για την δημιουργίας της κακοήθειας. Αιμάτωση Ο μαστός αιματώνεται από κλάδους της μασχαλιαίας αρτηρίας, των μεσοπλευρίων και από κλάδους της έσω μαστικής. Οι αρτηρίες δεν σκιαγραφούνται στη μαστογραφία, εκτός εάν υπάρχει εναπόθεση αλάτων ασβεστίου στα τοιχώματα τους. Οι φλέβες σχηματίζουν ένα αναστομωτικό κύκλο γύρω από την βάση της θηλής, μεταφέρουν το αίμα από την περιφέρεια του μαστού και απολήγουν στη μασχαλιαία και έσω μαστική φλέβα. Οι φλέβες σκιαγραφούνται σαφώς στη μαστογραφία, ιδιαίτερα όταν περιβάλλονται από λιπώδη ιστό. Στις κακοήθεις εξεργασίες και στις φλεγμονώδεις καταστάσεις παρατηρείται αυξημένη αγγειοβρίθεια. Τα λεμφικά αγγεία και νεύρα δεν παίζουν σπουδαίο ρόλο στη μαστογραφία (Αποστολάκης 1950). Νεύρωση Γίνεται από το πρόσθιο και πλάγιο κλάδο των θωρακικών μεσοπλευρίων νεύρων με μερική νεύρωση από το αυχενικό πλέγμα για τον άνω μαστό. Συχνά ο πόνος που προκαλείται από την πλευρίτιδα αντανακλά από τον μαστό και προέρχεται από το θωρακικό τοίχωμα. Λεμφαγγεία Υπάρχουν πολλές μελέτες για τα λεμφαγγεία. Έχει βρεθεί ότι υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των επιφανειακών δερματικών λεμφαγγείων και του εν τω βάθει συστήματος που κατανέμεται διαμέσου του μαστικού παρεγχύματος. Τα δερματικά λεμφαγγεία έχουν ροή προς το περιθηλαίο πλέγμα και αυτό προς τα μασχαλιαία λεμφαγγεία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μερικά λεμφαγγεία παροχετεύουν στους ενδομαστικούς λεμφαδένες. Η κύρια παροχέτευση της λέμφου από όλα τα τμήματα του μαστού και του έσω τμήματος, είναι η μασχαλιαία κοιλότητα. 12

18 2. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΜΑΣΤΟΣ: Κυκλικές μεταβολές, Γαλουχία, Αλλαγές ανάλογα με την ηλικία Υπάρχει σύγχυση ως προς ορισμού Φυσιολογικός Μαστός. Μελέτες σε νεκροψίες έχουν δείξει ότι οι περισσότερες γυναίκες (50%) έχουν αλλαγές οι οποίες είναι περισσότερο παθολογοανατομικές και χαρακτηρίζονται σαν Ινοκυστική νόσος (Davis 1964). Παρόμοιες αλλαγές έχουν σημειωθεί στην πλαστική σμίκρυνσης μαστού ή στις υποδόριες μαστεκτομές που γίνονται σε γυναίκες για θέματα υγείας. Έτσι συζητείται για τον χωρισμό σε παρεγχυματικούς τύπους. Είναι ένας ικανοποιητικός ορισμός για τον φυσιολογικό μαστό ανάλογα με απεικονιστικά κριτήρια, ο οποίος είναι όμως ελλιπής. Υπάρχει ένα φάσμα αλλαγών που μπορούν να συμβούν στο μαστό, χωρίς να υπάρχει οριοθέτηση μεταξύ φυσιολογικού και παθολογικού. Ο μαστός είναι ένα λειτουργικό δυναμικό όργανο, αν και αυτό δεν φαίνεται στο επίπεδο της απεικόνισης. Ιστολογικές αλλαγές σε μικρό χρονικό διάστημα όπως ο καταμήνιος κύκλος, και οι αλλαγές με το πέρασμα της ηλικίας βασίζονται σε «φυσιολογικούς ιστούς» Κυκλικές μεταβολές Κατά την διάρκεια της παραγωγικής φάσεως του καταμήνιου κύκλου (3 η -7 η ημέρα) υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός μιτώσεων στα κυψελιδικά κύτταρα του λοβίου. Δεν υπάρχει έκκριση, τα λόβια φαίνονται περισσότερο πυκνά `cellular mantle'. Κατά την 8 η -14 η ημέρα (φάση ωορυξίας) δύο διαφορετικά κυψελιδικά κύτταρα εμφανίζονται και παράγεται περισσότερο κολλαγόνο ενώ η μιττωτική δραστηριότητα ελαττώνεται. Στην ωχρινική φάση που συμβαίνει μεταξύ 15 ης -20 ης ημέρας εμφανίζονται 3 διαφορετικοί τύποι κυττάρων. Ο σχηματισμός των κενοτοπίων στα κύτταρα αυτά μπορεί να είναι ορατός και να βλέπουμε έκκριση στους πόρους ( Vogel 1981). Τα ανωτέρω συνδυάζονται με την εξαφάνιση του στρώματος εντός των λοβίων η οποία ακολουθείται από έκκριση στους πόρους κατά την διάρκεια της εκκριτικής φάσεως. Οι ιστοί μέσα στα λόβια αρχίζουν να γίνονται οιδηματώδεις και υπάρχει αύξηση της αγγειακής παροχής η οποία αποτελεί και την αιτία που οι γυναίκες νοιώθουν άσχημα πριν την Εμμηνο Ρύση (Ε.Ρ.) Ο καινούργιος κύκλος αρχίζει μετά την εκκριτική φάση στο τέλος της Ε.Ρ την 28 η + 2ημέρες. Αυτές οι μικροσκοπικές αλλαγές δεν έχουν αποδειχθεί μακροσκοπικά στο επίπεδο της απεικόνισης. Οι περισσότεροι προτείνουν να γίνεται η Μαστογραφία πριν την ωορρηξία κυρίως για να αποφεύγουμε την δυσφορία από την πίεση του οιδηματώδους μαστού πριν την προεμμηνορυσιακή φάση. 13

19 2.2. Γαλουχία Η εγκυμοσύνη έχει αληθή επίδραση στο μαστό. Τα επιθηλιακά κύτταρα αρχίζουν να αλλάζουν από το 1 3μηνο της εγκυμοσύνης. Κατά την διάρκεια του 2 υ 3μήνου τα λόβια αυξάνονται σε μέγεθος και υπάρχει γενικά πολλαπλασιασμός των τελικών λοβιδιακών κυψελίδων. Συνεχίζουν να αυξάνονται σε μέγεθος τα λόβια στο 3 3μηνο το οποίο οδηγεί στην εναπόθεση συνδετικού ιστού ενδολοβιακά και έξωλοβιακά ενώ πριν ο θηλασμός να τελειοποιηθεί λεπτοί ινώδεις σύνδεσμοι χωρίζουν τα διογκωμένα λόβια. Τα μυοεπιθηλιακά κύτταρα επιμηκύνονται. Υπάρχουν συσταλτά κύτταρα στο μαστό που βοηθούν πολύ την έκκριση του γάλακτος. Όταν η γαλουχία αρχίσει οι λιπώδεις γλομπουλίνες εκκρίνονται από τα μυοεπιθηλιακά κύτταρα. Αυτές οι γλομπουλίνες έχουν μελετηθεί για τα αντιγονικά συνθετικά και μπορεί να παριστούν καρκινικούς δείκτες σε γυναίκες χωρίς θηλασμό. Όταν ο θηλασμός σταματήσει ο μαστός επανέρχεται στο φυσιολογικά, αν και τα μεγάλα λόβια παραμένουν Αλλαγές ανάλογα της ηλικίας Οι παθολογοανατόμοι φαίνεται να συμφωνούν γενικά με τις αλλαγές παλινδρομήσεως πού συμβαίνουν στο μαστό των γυναικών με την πάροδο της ηλικίας. Μια μεγάλη χρονική περίοδος που όπως φαίνεται δεν σχετίζονται με την ωοθηκική δραστηριότητα, συμβαίνουν ατροφικές αλλαγές, αλλά αυτές οι αλλαγές δεν γίνονται σε ολόκληρο τον μαστό. Τα κυψελιδικά κύτταρα στο λόβιο ελαττώνονται και τα λόβια από μόνα τους συρρικνώνονται σε μέγεθος. Ο συνδετικός ιστός στα λόβια αρχίζει να γίνεται περισσότερο πυκνός. Μικρές κύστεις μπορεί να σχηματισθούν στις κολαψαρισμένες κυψελίδες, αλλά τελικά γίνονται ινώδεις και εξαφανίζονται. Το επιθήλιο των πόρων επίσης ατροφεί και αυτό μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνιση μερικών πόρων. Εικ 2.1. Ελάττωση % των δομών του μαζικού αδένα σε σχέση με την ηλικία Υποθετικά, η παλινδρόμηση φαίνεται περισσότερο να συνδυάζεται με ορμονική αλληλεπίδραση 14

20 κατά το χρόνο της εμμηνοπαύσεως. Μια πρόσφατη μελέτη από τον (Huston 1985) προτείνει ότι η παλινδρόμηση αρχίζει πρώιμα, πιο νωρίς από την γενικευμένη απάντηση της περιεμμηνοπαυσιακης περιόδου. Βασικά όλες αυτές οι μελέτες, καταλήγουν ότι η παλινδρόμηση αρχίζει πολύ νωρίς κατά την 3η 10ετεία. Σε μια μικρή μελέτη των μαστογραφικών τύπων κατά Wοlfe (Wolfe 1976) παρατηρείται ότι συμβαίνει εναπόθεση λίπους στο μαστό στην περίοδο της εμμηνόπαυσης. Αυτό δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσο η παρατηρούμενη αλλαγή ήταν τεχνικό λάθος ή κατά πόσο ορατές ακτινολογικές αλλαγές μπορούν να συμβούν. 15

21 3. ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ο φυσιολογικός μαστός στη μαστογραφία εικονιζόμενος δίδει ημισφαιρικό σχήμα. Μέσα στο σχήμα αυτό διακρίνεται μια πυκνή τριγωνική σκίαση που αντιστοιχεί στον αδενικό ιστό (γαλακτοφόροι πόροι με τις διακλαδώσεις τους, λοβίδια, κυψελίδες κ.τ.λ.) καθώς επίσης και στο υπόστρωμα (ινώδης συνδετικός ιστός) (Bilbao 1968). Η σκίαση αυτή που το μέγεθος της ποικίλει ανάλογα με τον τύπο τον μαστού, όπως θα αναφέρουμε παρακάτω δεν καταλαμβάνει ολόκληρο το μαστό αλλά την περιοχή πίσω από την θηλή με επέκταση προς τα έξω ημιμόρια και προς την μασχάλη. Χωρίζεται δε από το δέρμα με μια ακτινοδιάφανη ζώνη που αντιστοιχεί στον περιβάλλοντα κυτταρολιπώδη ιστό (Εικ.3.1,). Εικ.3.1. Μαστογραφική απεικόνιση ανατομικών δομών Για την καλύτερη μελέτη του μαστού και για να προσδιορίζεται επακριβώς η περιοχή της βλάβης ο μαστός διαιρείται σε 4 τεταρτημόρια δια δύο νοητών επιπέδων που διέρχονται δια της θηλής και είναι κάθετα μεταξύ τους. Το οριζόντιο επίπεδο που διαιρεί το μαστό σε άνω και κάτω ημιμόριο και το κάθετο επίπεδο που διαιρεί το μαστό σε έξω και έσω ημιμόριο. 'Έτσι διακρίνονται 4 τεταρτημόρια άνω-έσω, άνω-έξω, κάτω-έσω, κάτω-έξω (εικ.4). Εικ Τεταρτημόρια του μαστού Η διαίρεση αυτή του μαστού έχει ιδιαίτερη σημασία στις περιπτώσεις όπού η βλάβη 16

22 απεικονίζεται στη μαστογραφία αλλά δεν ψηλαφάτε κλινικά. Κατ' αυτό τον τρόπο προσδιορίζεται το τεταρτημόριο μέσα στο οποίο υπάρχει η βλάβη και έτσι δενκολύνεται το έργο τον κλινικού γιατρού (αφαίρεση βλάβης, βιοψία, παρακέντηση κ.τ.λ.). Για την μαστογραφική μελέτη του μαστού χρησιμοποιούνται τρεις προβολές: α) κεφαλοουραία, β) πλάγια και γ) λοξή ή μασχαλιαία. Η ακτινολογική εικόνα του μαστού στη μαστογραφία ποικίλει με την ηλικία, τη φάση του κύκλου της εμμήνου ρύσεως,την εγκυμοσύνη, την γαλουχία κ.α. (Witten ant Τhuber 1964, Wίllemin 1972, Lamarque 1984). Η ακτινολογική εικόνα του μαστού εξαρτάται από την ποσοτική και ποιοτική σχέση μεταξύ των διαφόρων ιστικών στοιχείων (Εικ.3.3). Εικ. 3.3: Ελάττωση % των δομών του μαζικού αδένα σε σχέση με την ηλικία Τα βασικά δομικά στοιχεία του μαστού είναι ο ινώδης και ο αδενικός ιστός κατά πρώτο λόγω και ο λιπώδης ιστός κατά δεύτερο. Ο αδενικός και ο ινώδης ιστός είναι ακτινοσκιερός, ενώ ο λιπώδης είναι διαυγής και λιγότερο ακτινοσκιερός (Lamarque1984). Στην μαστογραφία υπάρχει πράγματι μεγάλη ποικιλία φυσιολογικών εικόνων, η οποία θα πρέπει να συσχετίζεται με την κλινική εικόνα. Η ποικιλία αυτή οφείλεται βασικά στη διάφορη περιεκτικότητα των μαστών σε ινώδη, αδενικό και λιπώδη ιστό. Από την εφηβεία μέχρι την κλιμακτηριακή περίοδο παρατηρείται διάφορος βαθμός αναπτύξεως των δομικών στοιχείων που καθορίζουν την ακτινολογική εικόνα. Ο Wοlfe (1976) ξεχωρίζει διάφορους τύπους φυσιολογικών μαστών ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας: 1. Μαστός νεανικής ηλικίας: Ο νεανικός μαστός λόγω του πυκνού αδενικού ιστού και της άφθονου αναπτύξεως ινώδούς συνδετικού ιστού εμφανίζει μια διάχύτη ομοιογενή σκίαση που καταλαμβάνει σχεδόν ολόκληρο το μαστό. Για το λόγο αυτό οι μαστοί δεν προσφέρονται για μαστογραφία (Εικ.3.4. (α)). 2. Μαστός ενήλικης γυναίκας: Όσο προχωρεί η ηλικία παρατηρείται μεγαλύτερη εναπόθεση λίπους μεταξύ των πόρων και των κυψελίδων έτσι ώστε στη μαστογραφία ο μαστός παρουσιάζει σκιερές 17

23 ραβδώσεις που οφείλονται στους γαλακτοφόρούς πόρούς που περιβάλλονται από λιπώδη ιστό (Εικ.3.4. (β)) 3. Μαστός εγκύού γυναίκας: Κατά την εγκυμοσύνη ο μαστός διογκούται λόγω αναπτύξεως αδενικού ιστού. Οι πόροι πολλαπλασιάζονται και διευρύνονται. Στην μαστογραφία απεικονίζονται διατεταμένοι. 4. Μαστός κατά την κλιμακτήριο περίοδο: Κατά την περίοδο αυτή ο αδενικός ιστός αρχίζει να υποστρέφεται και τη θέση του καταλαμβάνει ο χαλαρός κυτταρολιπώδης ιστός. 'Ετσι παρατηρείται μεγαλύτερη διαυγαστική περιοχή που αντιστοιχεί στον ακτινοδιαφανή λιπώδη ιστό και μικρότερη σκιερά περιοχή που αντιστοιχεί στον αδενικό ιστό (Εικ.3.4. (γ)). 5. Μαστός γεροντικής ηλικίας: Ο αδενικός ιστός στην 7 η και 8 η δεκαετία, υποστρέφεται σχεδόν εξ ολοκλήρού. Επομένως σκίαση που να αντιστοιχεί στον αδενικό ιστό δεν παρατηρείται. Αντίθετα ολόκληρος ο μαστός παρουσιάζει διαύγαση λόγω λιπώδούς εκφυλίσεως. Οι κλάδοι των αρτηριών που όπως είναι γνωστό δεν απεικονίζονται στη μαστογραφία εδώ μπορεί να σκιαγραφηθούν εφόσον άλατα ασβεστίού εναποτεθούν στα τοιχώματά τους. Σπάνια ο μαστός εμφανίζει «θαμπή όψη» σχεδόν ομοιογενή πού οφείλεται στην προοδευτική εναπόθεση λίπους σε συνδυασμό με την ατροφία του συνδετικού ιστού (Εικ.3.4. (δ)). (α) (β) (γ) (δ) Εικ.3.4. Κατηγορίες μαστογραφικού παρεγχύματος 18

24 4. ΟΓΚΟΜΟΡΦΗ ΑΛΛΟΙΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 4.1. Γενικά Ογκόμορφη αλλοίωση του μαστού, είναι η κλινικά ψηλαφητή μάζα ή η μη ψηλαφητή που απεικονίζεται και στις δύο μαστογραφικές λήψεις (κεφαλουραία, λοξή). Πολλές είναι οι γυναίκες που έχουν συμπτώματα από τον μαστό, λίγες έχουν όμως κακοήθεια. Τα κύρια συμπτώματα είναι: Παρουσία ογκομορφής αλλοίωσης του μαστού (ογκίδιο ή μάζα) Έκκριμα της θηλής Πόνος Το 95% αυτών των αλλοιώσεων θα είναι ένα από τα παρακάτω: o Καρκίνος του μαστού o Διάφορες μορφές ινοκυστικής νόσου (ΙΝΚΝ) o Ινοαδένωμα Πιο σπάνια μπορούν να παρουσιαστούν σαν ογκόμορφες αλλοιώσεις οι: Λιπώδης νέκρωση (τραυματική νέκρωση) Κύστεις (γαλακτοκήλη) Άλλοι όγκοι (σάρκωμα, θήλωμα ) Διόγκωση θωρακικού τοιχώματος Απόστημα Γυναικομαστία 4.2. Ιστολογική ταξινόμηση Οι πιο συχνές καλοήθεις και κακοήθεις ογκόμορφες αλλοιώσεις στο σύστημα των πόρων είναι: Α. Αλλοιώσεις του μείζονος γαλακτοφόρου πόρου Β. Αλλοιώσεις των ελασσόνων και τελικών πόρων Γ. Αλλοιώσεις των λοβίων Δ. Αλλοιώσεις του ενδολοβιακού συνδετικού ιστού Α. Αλλοιώσεις του μείζονος πόρου Εκτασία πόρου Μια ειδική διάσταση του συστήματος των μειζόνων πόρων, μπορούμε να την δούμε 19

25 στην μαστογραφία και στους υπέρηχους, υπό μορφή σωληνοειδών δομών οπισθοθηλαία. Επίσης τη διάσταση του πόρου μπορεί να την δούμε και πιο περιφερικά στο μαστό. Περιπορική φλεγμονή έχει σαν αποτέλεσμα την διάταση του πόρου και την διάχυση του υλικού στο γύρω στρώμα προκαλώντας λέπτυνση του τοιχώματος του πόρου και διάταση. Θήλωμα μεγάλου πόρου Εικ Ανάπτυξη θηλώματος σε πόρο Είναι το μονήρες καλοήθες θήλωμα που μπορεί να συμβεί στους μεγάλους πόρους (Εικ. 4.1.). Τα επιθήλια πολλαπλασιάζονται και σχηματίζουν έναν μίσχο. Συνήθως το βρίσκουμε λίγα εκατοστά από τη θηλή και αυξάνεται ενδοαυλιακά μερικές φορές. Μπορεί να προκαλέσει έκκριμα της θηλής και να είναι ορώδες ή οροαιματηρό. Ενδοπορικό θήλωμα μπορεί να συνδυάζεται με μονήρη διάταση πόρου. Τέτοια διάταση μπορεί να υπάρχει στο εγγύς ή απώτερο άκρο του θηλώματος. Αν και το θήλωμα του μεγάλου πόρου δεν αυξάνει τον κίνδυνο κακοήθειας, μερικές μελέτες προτείνουν ότι σε γυναίκες με μονήρες θήλωμα πόρου αυξάνει πολύ ο κίνδυνος ανάπτυξης κακοήθειας (Kriger 1992) (Faramir 1991) (Εικ 4.2.). Εικ.4.2. Ενδοπορικό θήλωμα Νόσος Paget Παρατηρείται σε 1-4% των ασθενών με καρκίνο μαστού (Marcus 2004). Κλινικά οι ασθενείς εμφανίζονται με ένα ιστορικό εκζεματοειδών αλλοιώσεων της θηλής με συνοδά συμπτώματα κνησμό, καύσο και/ή αιματηρό έκκριμα της θηλής. Συνήθως οι αλλαγές της θηλής συνδυάζονται με καρκίνο του μαστού ακριβώς κάτω από αυτήν ο οποίος ψηλαφάται σε 2/3 περίπου των ασθενών. Ιστολογικά πρόκειται τις περισσότερες φορές για πορογενές διηθητικό ή ενδοαυλικό καρκίνο. Η παθογένειά της παραμένει ακόμη αμφιλεγόμενη μεταξύ 20

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015

Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Σχολή Επιστημών Υγείας ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015 Γιώργος Κύργιας Ογκολόγος Ακτινοθεραπευτής Αναπλ. Καθηγητής Ακτινοθεραπείας ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΑΣΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ Ηβη Αρβανίτη 1898 Pfannenstiel θηλώδη κυσταδενώματα ωοθήκης 1929 Taylor ημικακοήθη νεοπλάσματα WHO του 2003 οριακός ορώδης όγκος (SΒΟΤ( ΒΟΤ) χαμηλής δυνητικής κακοηθείας όγκος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣΤΟΥ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣΤΟΥ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣΤΟΥ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΠΟ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ Δρ. Άρτεμις Στυλιανίδου Επιμελήτρια Α Π.Γ.Ν. Μ. Έλενα Βενιζέλου ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Δημήτρης Λ. Αβραμόπουλος

Πρόλογος. Δημήτρης Λ. Αβραμόπουλος Δημήτρης Λ. Αβραμόπουλος Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Πρόλογος ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Η πρόληψη αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του στρατηγικού μας σχεδιασμού για την Υγεία.

Διαβάστε περισσότερα

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά ευρήματα. Stafford Warren, 1930, επί ασθενών, (στερεοσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ελένη Σπανίδου-Καρβούνη Καρβούνη, FRCPC Παθολογοανατόμος Αρεταίειο Νοσοκομείο Προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις του παγκρέατος Παγκρεατική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΠΙΝΘΗΡΟΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΜΕ ΤC99m-TETROFOSMIN Γεωργοσοπούλου Μ, Λύρα Σ, Χατζηλύρα Π Γεωργούντζος Β, Παππάς, Μανδάλου Α, Τσουρούλας Μ, Στριγγάρης Κ, Βλάχος Λ Εργ. Ακτινολογίας Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ << H ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Σ>>. ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: Α.Ε.Μ. 391 ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ

ΣΧΟΛΗ << H ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Σ>>. ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: Α.Ε.Μ. 391 ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Θέμα πτυχιακής εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

Λήψεις με οριζόντια δέσμη Λυχνία στις 90 Οι ΜLO & CC λήψεις δεν μπορούν πάντα να καθορίσουν ακριβώς τη θέση μιας αλλοίωσης Ανάλογα με τη θέση της

Λήψεις με οριζόντια δέσμη Λυχνία στις 90 Οι ΜLO & CC λήψεις δεν μπορούν πάντα να καθορίσουν ακριβώς τη θέση μιας αλλοίωσης Ανάλογα με τη θέση της Λήψεις με οριζόντια δέσμη Λυχνία στις 90 Οι ΜLO & CC λήψεις δεν μπορούν πάντα να καθορίσουν ακριβώς τη θέση μιας αλλοίωσης Ανάλογα με τη θέση της αλλοίωσης (έσω ή έξω) επιλέγεται η έξω έσω ή η έσω έξω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ H ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ. Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΣΥΝΗΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ H ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ. Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΣΥΝΗΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ H ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ. Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΣΥΝΗΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΚΥΠΡΙΩΤΑΚΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography)

Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography) Mαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου,Αν Καθηγήτρια Α Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2003 Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography) ιαγνωστική συνεισφορά 2003 Maria Lyra Georgosopoulou Σπινθηρομαστογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟAΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 15 Δεκεμβρίου 2004 Mαρία Δαιμονάκου- Βατοπούλου Αναπληρώτρια Διευθύντρια Σισμανόγλειο ΓΠΝΑ Kαρκινογέννεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα Ε. ΑΝΔΡΙΩΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα οι οποίοι περιβάλλονται από παχιά κάψα συνδετικού ιστού. Οι εκκριτικοί πόροι εκβάλλουν στην προστατική μοίρα της ουρήθρας.

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις μαστού. Απεικονιστική διερεύνηση. Διερεύνηση Καλοηθών Εξεργασιών του Μαστού με Υπερήχους (ΥΗ).

Παθήσεις μαστού. Απεικονιστική διερεύνηση. Διερεύνηση Καλοηθών Εξεργασιών του Μαστού με Υπερήχους (ΥΗ). A. Λευκόπουλοος - Παθήσεις μαστού. Απεικονιστική διερεύνηση. 17 Παθήσεις μαστού. Απεικονιστική διερεύνηση. Διερεύνηση Καλοηθών Εξεργασιών του Μαστού με Υπερήχους (ΥΗ). Λευκόπουλος Αναστάσιος Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠ.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠ. ΦΑΧΑΝΤΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2010-2011 Αριθμ. 2709 Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΥΣΤΕΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

H AΠ AΠOKATA OKATAΣΤΑΣΗ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠO ΑΠO ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Dr Γ.Α ΚΟΚΚΑΛΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΑΓ.ΣΑΒΒΑΣ» Στη διαδικασία συμμετέχει ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η πραγματική αιτία του καρκίνου του ενδομητρίου είναι άγνωστη.

Η πραγματική αιτία του καρκίνου του ενδομητρίου είναι άγνωστη. KΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Όγκοι - Γυναικολογικός Καρκίνος Με τον όρο καρκίνο περιγράφονται ομάδες νοσημάτων που η αιτία τους βρίσκεται σε κυτταρικό επίπεδο. Ο όρος αναφέρεται σε υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΙΔΕΣ ΤΗΣ Τ.Β. & ΤΗΣ FNA ΣΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ε. ΤΡΙΧΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ, ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΤΑΞΑ

ΠΑΓΙΔΕΣ ΤΗΣ Τ.Β. & ΤΗΣ FNA ΣΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ε. ΤΡΙΧΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ, ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΤΑΞΑ ΠΑΓΙΔΕΣ ΤΗΣ Τ.Β. & ΤΗΣ FNA ΣΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ε. ΤΡΙΧΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ, ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΤΑΞΑ ΠΑΓΙΔΕΣ ΤΗΣ Τ.Β. & ΤΟΥ FNA Η προεγχειρητική, μη-επεμβατική διάγνωση αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις µελανοκυτταρικοί όγκοι Ταξινόµηση WHO 2006 1% - 2% των βρεφών Επιφανειακοί Όψιµοι Επιφανειακοί Οποιαδήποτε ανατοµική θέση Μ.δ. < 1,5 cm Κηλίδες, βλατίδες ή πλάκες Λευκόφαιοι έως µελανόφαιοι Ωοειδείς

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού.

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Ο οδηγός σας αναφορικά µε την Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Κάθε φορά που αφαιρείται ιστός από το σώµα µας για να ελεγχθεί ως προς την ύπαρξη καρκίνου, συντάσσεται µια έκθεση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Όρια της κοιλιάς Άνω: Πλευρικό τόξο 7-12 Ξιφοειδής απόφυση: επίπεδο 10ου πλευρικού χόνδρου = Ο3 Κάτω : Ηβικά οστά και λαγόνια ακρολοφία:

Διαβάστε περισσότερα

4. Γιατί παρατηρείται μείωση της θνησιμότητας του καρκίνου του μαστού, παρά την αύξηση της επίπτωσης της νόσου?

4. Γιατί παρατηρείται μείωση της θνησιμότητας του καρκίνου του μαστού, παρά την αύξηση της επίπτωσης της νόσου? ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 1. Γιατί τα τελευταία 20 χρόνια παρουσιάζεται αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου του μαστού? Πιθανοί λόγοι: Δυνατότητα και εφαρμογή προσυμπτωματικού ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Προεγχειρητικός ανδρογονικός αποκλεισμός LHRH αγωνιστές (μερικός ) ή και μη στεροειδές αντιανδρογόνο (πλήρης

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Section A: Είδος επέμβασης

Section A: Είδος επέμβασης Section A: Είδος επέμβασης A1. Είδος Επέμβασης Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή PPPD, μερική παγκρεατεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παθολογία Σαλπίγγων. Ηβη Αρβανίτη

Παθολογία Σαλπίγγων. Ηβη Αρβανίτη Παθολογία Σαλπίγγων Ηβη Αρβανίτη Κακοήθεις Επιθηλιακοί Όγκοι Πρωτοπαθές καρκίνωμα ο όγκος πρέπει να βρίσκεται μέσα στον αυλό ή στο κωδωνικό άκρο η μήτρα και η ωοθήκη ή να μην έχουν όγκο ή να είναι ξεκάθαρα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική διερεύνηση του πλευριτικού και μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας κτηνίατρος - ιατρός Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος Ευρωπαϊκού Κολεγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού 2 Εισαγωγή Περιεχόμενα 3 Εισαγωγή Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία συγκεκριμένων τύπων καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών 1 Ο KAΡKINOΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ στις γυναίκες είναι ένα άκρως επίκαιρο θέμα που αφορά τον γυναικείο πληθυσμό και όχι μόνο. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση αποβαίνει σωτήρια για τη γυναίκα. Η ανταλλαγή απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS.

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS. edtime - Σταδιοποίηση Καρκίνου Παχέος Εντέρου Written by Παπασταματίου Μιλτιάδης, Νικολόπουλος Δημήτριος Παρασκευή, 15 Ιανουάριος 2010 There are no translations available Παπασταματίου Μιλτιάδης, MD, PhD,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο 19 ος αιώνας Σήμερα Μαστεκτομή Τεταρτεκτομή Τμηματεκτομή Ογκεκτομή Ο Dr. Charles Hewitt Moore στα 1867 θέτει τις αρχές της χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Αγγείωση του έρµατο Αρτηρίε Φλέβε Τριχοειδή Λεµφαγγεία Χρησιµεύουν για : Θερµορρύθµιση και Θρέψη του δέρµατο. Το δέρµα αιµατώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρµατο, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα