ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΑΣΥΝ ΕΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΑΣΥΝ ΕΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ"

Transcript

1 1 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΑΣΥΝ ΕΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΤΩΝΑΤΟΣ ΣΠΥΡΙ ΩΝ 1, ΜΙΧΑΛΑΚΕΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ 2 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ - ΓΕΝΙΚΟ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΚΟΡΓΙΑΛΕΝΕΙΟ-ΜΠΕΝΑΚΕΙΟ ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ» 1 Ψυχίατρος, Επιµελητής Β ΕΣΥ 2 Ψυχίατρος, ιευθυντής ΕΣΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το γαστρεντερικό σύστηµα και η σχέση του µε το συναίσθηµα βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος από τα πρώτα χρόνια της ψυχοσωµατικής ιατρικής.

2 2 Κάποιες από τις πιο εντυπωσιακές µελέτες της ψυχοσωµατικής ιατρικής έχουν γίνει σε ασθενείς µε γαστρικές φίστουλες, οι οποίες επιτρέπουν την άµεση επισκόπηση του γαστρεντερικού σωλήνα 1,2. Τόσο τα αποτελέσµατα της γαστρεκτοµής 3,4,5 όσο και η γαστρική κινητικότητα 6,7, έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζονται από τη συναισθηµατική κατάσταση του ασθενούς. Στο κεφάλαιο αυτό, εστιάζουµε στην ποικιλία των κλινικών περιπτώσεων που είναι πιθανό να αντιµετωπιστούν σε ενδονοσοκοµειακούς ασθενείς και οι οποίες αφορούν στο γαστρεντερικό σύστηµα. Σε ορισµένες περιπτώσεις η παθολογία του ΓΕΣ προκαλεί ψυχολογική δυσφορία (πχ σε φλεγµονώδεις νόσους), ενώ σε άλλες περιπτώσεις το ψυχιατρικό πρόβληµα προκαλεί τη γαστρεντερική διαταραχή (πχ σε διατροφικές διαταραχές). Τέλος, σε άλλες περιπτώσεις, η σχέση µεταξύ νου και κοιλιάς είναι πιθανότατα µια αµφίδροµη (πχ στο πεπτικό έλκος και στο σύνδροµο ευερέθιστου εντέρου). 1. Πεπτικό έλκος Παρόλο που η πρώιµη ψυχαναλυτική θεώρηση πρότεινε µια σχέση µεταξύ πεπτικού έλκους και εξαρτητικών σχέσεων, τώρα γνωρίζουµε ότι βακτήρια, και συγκεκριµένα το H.Pylori 8,9, είναι η κύρια αιτία των πεπτικών ελκών και άλλων γαστρικών διαβρώσεων, ενώ επίσης συχνά αίτια είναι τα µη στεροειδή αντιφλεγµονώδη, η οµάδα αίµατος 0, το χαµηλό οικονοµικό και κοινωνικό επίπεδο, η έλλειψη ύπνου και τα ακανόνιστα γεύµατα 8,10. Παρόλα αυτά, διάφοροι ψυχολογικά διαµεσολαβούµενοι παράγοντες 11, όπως η χρήση αλκοόλ και καπνού, έχουν επίσης σχετιστεί µε διαβρωτικές βλάβες, διότι αυξάνουν τη δωδεκαδακτυλική έκκριση οξέος, αλλάζουν την τοπική κυκλοφορία ή κινητικότητα, ενισχύουν τη λοίµωξη από H.Pylori και επηρεάζουν επικίνδυνες για την υγεία συµπεριφορές 12. Επιπρόσθετα, το ακραίο ψυχοφυσιολογικό στρες 8, η ανεπαρκής κοινωνική υποστήριξη και η ανικανότητα έκφρασης συναισθηµάτων (αλεξιθυµία) 11,13 έχουν αναγνωριστεί ως πιθανοί επιβλαβείς παράγοντες για ανάπτυξη γαστρικών και δωδεκαδακτυλικών βλαβών.

3 3 Πιο αναλυτικά, ανάµεσα στους παράγοντες που µπορεί να είναι ταυτόχρονα αίτια στρες και πεπτικού έλκους και εποµένως να συδηµιουργούν τη µεταξύ τους σχέση, πρωταρχική θέση κατέχει το κοινωνικοοικονοµικό επίπεδο. Από τη µια η φτώχεια είναι µια εµφανής πηγή στρες και από την άλλη το χαµηλό κοινωνικοοικονοµικό επίπεδο σχετίζεται µε το έλκος για λόγους ανεξάρτητους από ψυχολογικούς µηχανισµούς. Καταρχήν η λοίµωξη από H.Pylori µειώνεται σηµαντικά µε την άνοδο του κοινωνικοοικονοµικού επίπεδου, προφανώς διότι το χαµηλό επίπεδο συχνά συνοδεύεται από χειρότερες συνθήκες υγιεινής κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Επιπρόσθετα, η σκληρή χειρωνακτική εργασία, η οποία επιτείνει την υπερέκκριση οξέος, αποτελεί έναν ακόµη παράγοντα κινδύνου συνδεόµενο µε το κοινωνικοοικονοµικό επίπεδο. Τέλος, άλλος ένας παράγοντας είναι η ασθένεια, όπως για παράδειγµα χρόνια νόσος του ήπατος ή νόσοι µε έντονο πόνο, όπως οι κεφαλαλγίες ή η αρθρίτιδα, που αποτελώντας συχνά αίτια δυσφορίας µπορούν εµµέσως να προκαλέσουν έλκος εξαιτίας της ακολουθούµενης θεραπείας µε µη στεροειδή αντιφλεγµονώδη φάρµακα 8. Εκτός αυτών, η κατάθλιψη, η αδυναµία προσαρµογής και η επιθετικότητα, µπορούν προδροµικά να συνδεθούν µε το πεπτικό έλκος 10. Πρέπει επίσης να έχετε υπόψη ότι ορισµένα από τα φαρµακευτικά σκευάσµατα που χρησιµοποιούνται στη θεραπεία του πεπτικού έλκους και ειδικά οι ανταγωνιστές των Η2 υποδοχέων, όπως η σιµετιδίνη, η ρανιτιδίνη και η φαµοτιδίνη, µπορεί να προκαλέσουν delirium ή και κατάθλιψη. 2. Λειτουργική δυσπεψία Ιατροί πρωτοβάθµιας φροντίδας θέτουν σε αυτούς τους ασθενείς διάγνωση «λειτουργική µη ελκώδης δυσπεψία». Είναι µια ασθένεια µε πολύ ευρύ φάσµα συµπτωµάτων και κατά κύριο λόγο χαρακτηρίζεται από επαναλαµβανόµενα επεισόδια άλγους στην άνω κοιλία για τουλάχιστον τρεις µήνες, χωρίς αντικειµενικά ευρήµατα κάποιας βλάβης. Άλλα συµπτώµατα περιλαµβάνουν καθυστερηµένη γαστρική εκκένωση, σχετιζόµενη µε µεταγευµατικό αίσθηµα πληρότητας, ναυτία και έµετο, καθώς και υπερευαισθησία στη γαστρική διάταση, σχετιζόµενη µε µεταγευµατικό άλγος, ερυγές και απώλεια βάρους 14,15.

4 4 Η παθογένεση της λειτουργικής δυσπεψίας παραµένει ασαφής, εµφανίζεται διφορούµενη και είναι ανεπαρκώς κατανοητή. Όπως και σε άλλες λειτουργικές γαστρεντερικές διαταραχές, έρευνα έχει αναδείξει συσχέτιση ανάµεσα στη συχνή αυτή διάγνωση µε ψυχοκοινωνικούς παράγοντες και µε ψυχιατρικές νοσηρές οντότητες 16. Παρατηρείται, κατά κύριο λόγο, σε ασθενείς µε κατάθλιψη 17,18,19,20,21 και µε αγχώδεις διαταραχές, 17,18,19,20,22,23 όπου και σχετίζεται µε επιγαστρική καυσαλγία, θωρακικό άλγος και κοιλιακή πίεση και δυσφορία 23. Επιπρόσθετα, µπορεί να παρατηρηθεί σε ασθενείς που πάσχουν από σωµατοµετατρεπτική διαταραχή 23,24, οπότε και σχετίζεται µε κοιλιακό καύσο, θωρακικό άλγος, κοιλιακή πίεση και δυσφορία, δυσοσµία αναπνοής, εκσεσηµασµένο αίσθηµα πληρότητας, τεινεσµό, κοιλιακό άλγος και παλινδρόµηση 23. Συχνά, παρατηρείται σε ασθενείς που πάσχουν από αλεξιθυµία (ειδικά σε περιπτώσεις δυσκολίας αναγνώρισης συναισθηµάτων) και σωµατοαισθητική ενίσχυση, νόσοι οι οποίες παίζουν σηµαντικό ρόλο στην παραγωγή και αξιολόγηση των συµπτωµάτων 24,25. Τέλος, λειτουργική δυσπεψία, µπορεί να παρατηρηθεί σε ασθενείς µε διαταραχές ύπνου 26,27, θυµό ή/και επιθετικότητα (καυσαλγία και κοιλιακή πίεση) 23, διαταραχές πρόσληψης τροφής 28,29 και κατάχρηση αλκοόλ υσκολίες κατάποσης και Οισοφαγική δυσλειτουργία Είναι κλινικά αποδεδειγµένο, ότι τόσο η δυσφαγία 30,31, όσο και η λειτουργικότητα του οισοφάγου 32 σχετίζονται µε υποκείµενες ψυχολογικές ανωµαλίες, ανεξάρτητες από µανοµετρικές ανωµαλίες. Έτσι, συχνά θα βρεθείτε στη θέση να εκτιµήσετε έναν ασθενή που παραπονείται για δυσκολία στην κατάποση, ενώ έχει διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει οργανική βλάβη. Το σύνηθες παράπονο είναι ότι υπάρχει «κόµπος στο λαιµό», φαινόµενο γνωστό ως globus hystericus. Αποτελεί δε συχνά ένδειξη σωµατοµετατρεπτικής διαταραχής, αγχωδών διαταραχών 33,34,35, κατάθλιψης 33,34,35 ή διαταραχής πανικού 36,37 και µπορεί αποτελεσµατικά να αντιµετωπιστεί µε αγχολυτική θεραπεία 38, αντικαταθλιπτική θεραπεία 35 ή ψυχοθεραπεία 35.

5 5 Οισοφαγική δυσλειτουργία ή δυσκολίες κατάποσης µπορεί να παρατηρηθούν σε ψυχιατρικούς ασθενείς που λαµβάνουν αγωγή µε νευροληπτικά, όπως πχ µε κλοζαπίνη 39 ή ρισπεριδόνη 40, ενώ ασθενείς που ελάµβαναν τυπικά, συνήθως, αντιψυχωτικά φάρµακα και παρουσίασαν όψιµη δυσκινησία, εµφάνισαν προοδευτική δυσφαγία και παράδοξη κινητικότητα του λάρυγγα και κατ επέκταση δυσκολίες στην κατάποση 41. Μια άλλη κατηγορία ασθενών που παρουσιάζουν δυσκολία στην κατάποση, αφορά σε εκείνους που πάσχουν από µια οντότητα γνωστή ως φαγοφοβία, κατά την οποία ο ασθενής παραπονείται για δυσκολία στην κατάποση και συνήθως είναι αποτέλεσµα οξείας ή χρόνιας δυσφαγίας σε έδαφος φοβίας κατάποσης 42,43. Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι δυσφαγικά συµπτώµατα εµφανίζονται σε ασθενείς µε µετωπιαία άνοια 44, πάρκινσον 45, καθώς επίσης και σε µεθεµφραγµατικούς ασθενείς 46. Τέλος, δυσκολίες κατάποσης παρατηρούνται σε παιδιά µε ανθεκτική στη θεραπεία επιληψία 47, ενώ την κινητικότητα του οισοφάγου µπορεί να επηρεάσει και η υπερκατανάλωση αλκοόλ, κυρίως εξαιτίας της διάβρωσης που προκαλεί 48, Σύνδροµο ευερέθιστου εντέρου Το Σύνδροµο Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ) είναι µια από τις πιο συνήθεις «λειτουργικές» γαστρεντερικές διαταραχές, µε ισχυρή επικράτηση στο γυναικείο φύλο 50. Χαρακτηρίζεται από χρόνιο κοιλιακό άλγος και δυσφορία, µε αλλαγές στη συχνότητα των κενώσεων, στην υφή των κοπράνων και συνοδό συµπτωµατολογία, όπως είναι ο τεινεσµός ή/και η παρουσία βλέννας στα κόπρανα 50,51. Είναι πρωταρχικά διαταραχή της κινητικότητας του εντέρου και οι ασθενείς έχουν ιστολογικά φυσιολογικό κόλον. Ενώ το σύνδροµο µπορεί να έχει οργανική βάση, η εµφάνιση και η επίπτωσή του έχει συσχετιστεί ισχυρά µε την παρουσία ψυχιατρικών νόσων 51,52,,53,54,55,56,57. Οι περισσότεροι βέβαια από τους ασθενείς δεν έχουν ψυχιατρική νόσο µε την αυστηρή έννοια του όρου, αλλά πληθώρα ψυχόµορφων (ψυχολογικών παραγόντων εν απουσία ψυχιατρικής νόσου) συµπτωµάτων που συνοδεύουν τα σωµατόµορφα (οργανικά

6 6 συµπτώµατα εν απουσία οργανικής νόσου) παράπονά τους 57. Υπάρχει, επίσης, ένδειξη δυσλειτουργίας κεντρικών α-αδρενεργικών υποδοχέων. Από τις συχνότερες ψυχιατρικές οντότητες που σχετίζονται µε το ΣΕΕ είναι η σωµατοµετατρεπτική διαταραχή 50,54,57,58,59. Με δεδοµένο µάλιστα ότι οι δυο αυτές οντότητες έχουν υποκειµενική συµπτωµατολογία που επικαλύπτεται σηµαντικά, είναι αυτονόητο ότι ψυχιατρική συµπτωµατολογία που εµφανίζεται σε ασθενείς µε ΣΕΕ µπορεί να προέρχεται από τη συνυπάρχουσα σωµατοµετατρεπτική διαταραχή τους 58. Εξίσου, αν όχι περισσότερο, συχνή είναι η παρουσία αγχωδών διαταραχών 50,51,53,54,56,57,60 και διαταραχών πανικού 55,60,61, καταστάσεις οι οποίες εµφανίζονται συχνότερα πριν από την έναρξη των συµπτωµάτων του ΣΕΕ 53. Επιπρόσθετα, ψυχοκοινωνικοί στρεσογόνοι παράγοντες, καθώς και ιστορικό τραύµατος (διαταραχή µετατραυµατικού στρες 53 ) ή κατάχρησης, παίζουν σηµαντικό ρόλο στην εµφάνιση και στη διαιώνιση των συµπτωµάτων του ΣΕΕ 54. Σηµαντικά συχνή συννοσηρότητα παρατηρείται και µεταξύ ΣΕΕ και καταθλιπτικών διαταραχών 50,51,52,54,56,60,62,63, παρόλο που δεν έχουν ανευρεθεί στοιχεία που να αποδεικνύουν γραµµική συσχέτιση της κατάθλιψης µε αύξηση της σοβαρότητας του ΣΕΕ, ενώ ειδικά στην περίπτωση της διπολικής διαταραχής της διάθεσης µπορεί να υπάρχει ακόµη και µείωση της σοβαρότητας των συµπτωµάτων 62. Πρέπει να αναφερθεί σε αυτούς τους ασθενείς το ΣΕΕ εµφανίζεται πρωταρχικά ως διάρροια ή δυσκοιλιότητα 56, ενώ δεν έχει αποδειχθεί γραµµική συσχέτιση µε το άλγος 63. εν είναι τυχαίο εποµένως που θεραπευτικές προσεγγίσεις µε αντικαταθλιπτικά 50,52,54,57 ή αγχολυτικά 54 φάρµακα ή/και ψυχοθεραπεία 50,52,54,57,60 έχουν θετικά αποτελέσµατα σε ασθενείς µε ΣΕΕ όσον αφορά στη συµπτωµατική αντιµετώπιση και ανακούφισή τους. Επιπλέον, χαµηλή δοσολογία τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών, βοηθά στον έλεγχο του άλγους και του άγχους ακόµη και σε ασθενείς χωρίς εµφανή ψυχιατρική διαταραχή 50.

7 7 Τέλος, αξιοσηµείωτο είναι το γεγονός ότι οι ασθενείς αυτοί είναι περισσότερο ψυχολογικά επηρεασµένοι σε σύγκριση µε εκείνους που πάσχουν από φλεγµονώδεις νόσους του εντέρου. 5. Φλεγµονώδεις νόσοι του εντέρου Η τοπική εντερίτις, γνωστή ως νόσος του Crohn, που αφορά το λεπτό έντερο και η ελκώδης κολίτις που αφορά το κόλον (παχύ έντερο) είναι νοσολογικές οντότητες γνωστές ως Φλεγµονώδεις Νόσοι του Εντέρου (ΦΝΕ). Σε αντίθεση µε το σύνδροµο ευερέθιστου εντέρου, οι δυο αυτές διαταραχές παρουσιάζουν διαγνώσιµες φλεγµονώδεις βλάβες στο γαστρεντερικό σωλήνα. Οι ασθενείς µπορεί να παρουσιάσουν ανωµαλίες στα υγρά και στην ηλεκτρολυτική ισορροπία, σαν αποτέλεσµα διαρροϊκού συνδρόµου. Απώλεια αίµατος και δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών µπορεί επιπλέον να οδηγήσουν σε αναιµία. Συχνά, απαιτούνται στρεσογόνες θεραπείες, που µπορεί να περιλαµβάνουν πολλαπλές χειρουργικές επεµβάσεις, κολοστοµίες, θεραπεία µε στεροειδή και τεχνητή διατροφή, που µπορεί να οδηγήσουν σε delirium. Σαν αποτέλεσµα των επιπτώσεων τόσο της ίδιας της ασθένειας όσο και της θεραπείας της, οι ασθενείς που πάσχουν από φλεγµονώδη νόσο εντέρου, εµφανίζουν σηµαντικά ψυχιατρικά προβλήµατα, µε συχνότερα αυτών το άγχος και την κατάθλιψη 64,65,66,67, καθώς και επηρεασµένη κοινωνική λειτουργικότητα. Τόσο το άγχος όσο και η κατάθλιψη είναι γνωστό ότι επηρεάζουν την ποιότητα ζωής ανεξάρτητα 67 και µπορεί να την επηρεάσουν πάνω και πέρα από τις ΦΝΕ 66,67,68,69, κυρίως εξαιτίας της αρνητικής επίδρασης στην αυτοπεποίθηση του ατόµου και στην ταυτόχρονη ανάπτυξη νευρωτικής συµπεριφοράς 69. Οι οντότητες αυτές µπορούν να επηρεάσουν την κλινική πορεία των ΦΝΕ, µε δεδοµένο ότι µπορούν να ενισχύσουν ή να προκαλέσουν καινούργια συµπτωµατολογία από το γαστρεντερικό σύστηµα, όπως είναι το άλγος ή άλλα σωµατοµετατρεπτικά συµπτώµατα 65, οδηγώντας σε επιπλέον λειτουργική ανικανότητα και έκπτωση της ποιότητας ζωής, καθώς και γιατί αποτελούν τις βασικές αιτίες µη συµµόρφωσης µε τη θεραπεία 64. Εξαιτίας δε της µη αναγνώρισης της ψυχιατρικής νόσου και της µη συσχέτισης της µε την επιδείνωση της νόσου, συχνά µπορεί να οδηγηθούµε σε µη αναγκαίες και επιθετικές θεραπευτικές παρεµβάσεις σε

8 8 ασθενείς µε ΦΝΕ, όπως για παράδειγµα σε αλλαγή της φαρµακευτικής αγωγής ή ακόµη και σε χειρουργικές επεµβάσεις 65. Η πλήρης γκάµα συµπτωµάτων που σχετίζονται µε θεραπεία µε στεροειδή και περιλαµβάνει στεροειδική ψύχωση, delirium και κατάθλιψη, µπορεί να παρατηρηθούν. Επιπλέον, παρατηρείται συχνή συννοσηρότητα µε ψυχιατρικές διαταραχές 64,66,67,70, που µπορεί να σχετίζονται ή όχι µε φλεγµονώδεις νόσους εντέρου. Ειδικά για την περίπτωση της σχιζοφρένειας, πρέπει εδώ να αναφερθεί, ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν αυξηµένη επίπτωση σε ασθενείς µε ΦΝΕ σε σύγκριση µε το γενικό πληθυσµό 71. Στη βιβλιογραφία υπάρχει υπόνοια ότι υπάρχει διαφορά προσωπικότητας ανάµεσα σε ασθενείς µε νόσο Crohn και σε αυτούς µε ελκώδη κολίτιδα 70. Φαίνεται ότι οι πρώτοι είναι πιο πιθανό να έχουν ψυχιατρική διαταραχή εφ όρου ζωής σε σχέση µε τους δεύτερους. Αυτή η συσχέτιση είναι πιο χαλαρή σε σύγκριση µε άτοµα που πάσχουν από σύνδροµο ευερέθιστου εντέρου. 6. Καρκινοειδές Το σύνδροµο του καρκινοειδούς, σχετίζεται µε καρκινοειδείς όγκους του γαστρεντερικού συστήµατος και παρουσιάζεται µε συµπτώµατα όπως είναι η διάρροια, οι εξάψεις, ο αναπνευστικός συριγµός και άλλα από το καρδιαγγειακό. Τα συµπτώµατα οφείλονται σε παραγωγή και έκκριση βιογενών αµινών, πολυπεπτιδίων και άλλων παραγόντων, από τους οποίους η πιο χαρακτηριστική είναι η σεροτονίνη 72, η οποία παράγεται από τα κύτταρα του όγκου του καρκινοειδούς 73. Η παραγωγή σεροτονίνης από τα κύτταρα του όγκου πιθανώς µειώνει την αποθηκευµένη τρυπτοφάνη στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, η οποία και είναι το βασικό συστατικό παραγωγής σεροτονίνης από τα κύτταρα του εγκεφάλου, όπου και χρησιµοποιείται ως ενδιάµεσος νευροδιαβιβαστής 74. Το γεγονός αυτό, οφείλεται στο ότι τα κύτταρα του καρκινοειδούς χρησιµοποιούν την τρυπτοφάνη για παραγωγή της σεροτονίνης, µέσω ενός παρακυκλώµατος του µεταβολισµού της 73.

9 9 Εξαιτίας της µείωσης της τρυπτοφάνης, ασθενείς µε καρκινοειδές είναι πιθανό να εµφανίσουν και ψυχιατρικά συµπτώµατα 72,73, όπως είναι η παρορµητικότητα και η επιθετικότητα 74. Οι δυο πιο συχνά σχετιζόµενες µε το καρκινοειδές ψυχιατρικές καταστάσεις είναι η ψύχωση και η κατάθλιψη. Ειδικά στην περίπτωση της κατάθλιψης που αντιµετωπίζεται µε αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (SSRI s), εξαιτίας της δράσης των ουσιών αυτών, µπορεί να οδηγηθούµε σε πρόκληση των συµπτωµάτων του καρκινοειδούς και για το λόγο αυτό θα πρέπει οι SSRI s να χρησιµοποιούνται µε προσοχή σε περιπτώσεις ασθενών µε καρκινοειδές. Παρόλα αυτά, ο κίνδυνος εξάψεων, διάρροιας και άλλων συµπτωµάτων του καρκινοειδούς ή της πρόκλησης σεροτονινεργικού συνδρόµου εξαιτίας της χρήσης σεροτονινεργικών παραγόντων σε ασθενείς µε καρκινοειδές, παραµένει αδιευκρίνιστος και είναι πολύ νωρίς να αποφασιστεί η διακοπή µιας πιθανώς ευεργετικής θεραπείας κατάθλιψης σε ασθενείς µε καρκινοειδές 73. Τέλος, ασθενείς µε καρκινοειδές έχουν επιδείξει θετική επίδραση όταν αντιµετωπίστηκαν µε χορήγηση διοξειδίου του άνθρακα, γεγονός που οδήγησε στο συµπέρασµα ότι µπορεί να συνυπάρξει και µε διαταραχή πανικού Καρκίνος παγκρέατος Είναι συχνά θανατηφόρος και ταυτόχρονα λιγότερο από το 1/3 των ασθενών δύνανται να χειρουργηθούν. Επίσης, φαίνεται ότι οι ασθενείς αυτοί συχνά παρουσιάζουν κατάθλιψη και άγχος πριν τη διάγνωση της ασθένειας 76,77. Η ψυχοπαθολογία των παγκρεατικών όγκων µπορεί να σχετιστεί µε τις προκαλούµενες από τον όγκο µεταβολές σε νευροενδοκρινικά ή οξεοβασικά συστήµατα. Έτσι, οι µεταβολές που παρατηρούνται στην αδενικοτρόπο ορµόνη, σε ορµόνες παραθυρεοειδών, στην εκκριτική ορµόνη θυρεοτροπίνης, στη γλυκαγόνη, στη σεροτονίνη και στην ινσουλίνη, πιθανώς να δικαιολογούν την εµφάνιση κατάθλιψης ή/και αγχωδών διαταραχών, που εµφανίζουν οι ασθενείς αυτοί 76. Επιπρόσθετα, έχουν παρατηρηθεί αρκετές περιπτώσεις ασθενών µε ινσουλίνωµα, οι οποίοι έχουν καταρχήν αντιµετωπιστεί ως ψυχιατρικοί ασθενείς 78 άλλοτε ως

10 10 πάσχοντες από διπολική διαταραχή 80, άλλοτε ως ασθενείς µε µεταβολές στο επίπεδο συνείδησης 80 και άλλοτε ως ασθενείς µε αλλαγή προσωπικότητας 81, εξαιτίας των επιδράσεων που επέφερε η συνοδός υπογλυκαιµία 79,80,81. Τέλος, υπάρχουν περιπτώσεις που η υπογλυκαιµία στα πλαίσια ινσουλινώµατος διεγνώσθη λανθασµένα ως ψύχωση ή/ και υστερία 82. Εξαιτίας της κακής πρόγνωσης και της συνεχούς εξασθένισης που προκαλεί η ασθένεια, οι ασθενείς συχνά εµφανίζουν σοβαρή κατάθλιψη 83,84 όταν µάθουν ότι πάσχουν από καρκίνο του παγκρέατος. Ατοµική βραχεία θεραπεία, συνήθως υποστηρικτικού τύπου, ή τεχνικές οµαδικής θεραπείας, προσφέρονται για ασθενείς µε οποιοδήποτε καρκίνο και µπορούν να είναι εξαιρετικά βοηθητικές σε ασθενείς που έχουν κλονιστεί σηµαντικά µε τη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος. 8. Παθήσεις ήπατος Ως ιατρός της διασυνδετικής θα πρέπει πάντα να έχετε υπόψη σας να διατηρείτε καλή βλεµµατική επαφή µε τους ασθενείς. Με τον τρόπο αυτό, ικτερική χροιά του σκληρού ή δακτύλιοι Kayser-Fleischer 85 δεν θα διαφύγουν της προσοχής και περιστασιακά οι ψυχίατροι είναι οι πρώτοι που ανακαλύπτουν την ύπαρξη ηπατικής νόσου, ακόµα και σπάνιας. Η ηπατική νόσος µπορεί να επηρεάσει την ψυχική λειτουργικότητα µε πολλούς τρόπους τόσο άµεσα όσο και έµµεσα 86. Γνωστική έκπτωση µπορεί να είναι παρούσα αλλά µπορεί να παραµένει αδιάγνωστη επί µακρόν σε κιρρωτικούς ασθενείς µέχρι έντονα ψυχικά και σωµατικά συµπτώµατα, όπως ψυχοκινητική επιβράδυνση, σύγχυση, αποπροσανατολισµός, εξωπυραµιδικές και παρεγκεφαλιδικές εκδηλώσεις, να κάνουν την εµφάνισή τους 86,87. Πολλές από τις επιπλοκές της ηπατικής νόσου, όπως η µυοπάθεια, τα κατάγµατα, η διάρροια, η ακράτεια, η υπογλυκαιµία και άλλες, οδηγούν σε σηµαντική ψυχιατρική νοσηρότητα, όπως η κατάθλιψη και το άγχος. Ασθενείς µε ηπατική νόσο τελικού σταδίου εµφανίζουν συχνά γνωστικές δυσλειτουργίες 88,89. Επίσης,

11 11 έχετε πάντα υπόψη σας την επίδραση που έχει η ηπατική νόσος στη σεξουαλική ζωή του ατόµου, καθώς επίσης και στα στάδια και την ποιότητα του ύπνου. Ασθενείς µε ηπατική νόσο µπορεί να έχουν δυσκολίες στην ανοχή ψυχοτρόπων σκευασµάτων Μεταµόσχευση ήπατος Τα τελευταία χρόνια, η µεταµόσχευση ήπατος έχει γίνει συχνότερη για ασθενείς µε αλκοολική ηπατική νόσο καθώς και από άλλες αιτίες και έχει πολλές ψυχιατρικές προεκτάσεις, τόσο για το δέκτη του µοσχεύµατος όσο και για τον ζώντα δότη του, στις περιπτώσεις που έχει γίνει µεταµόσχευση µέρους του ήπατος από ζώντα δότη 90,91. Υπάρχει κάποιου βαθµού διαφωνία ως προς το αν θα πρέπει να προσφέρεται η µεταµόσχευση ήπατος σε αλκοολικούς οι οποίοι δεν απέχουν για µια σηµαντική περίοδο από τη κατανάλωση οινοπνευµατωδών 92,93,94. Πριν τη µεταµόσχευση µπορεί να κληθείτε για να γνωµατεύσετε για την ύπαρξη ψυχιατρικής αντένδειξης για τη διενέργεια της επέµβασης. Θα πρέπει να ελέγξετε την πιθανότητα υποτροπής της κατάχρησης αλκοόλης αν και για αυτό δεν υπάρχουν ξεκάθαρες οδηγίες 93,95,96,97, την ποιότητα του κοινωνικού υποβάθρου του ασθενούς, την χρήση οποιασδήποτε ουσίας στο παρόν ή και στο παρελθόν 98, καθώς και το ιστορικό συµµόρφωσης σε παλαιότερες προτάσεις θεραπείας 94. Παρόλο που ο ψυχιατρικές παθήσεις δεν αποτελούν απόλυτη αντένδειξη για µεταµόσχευση ήπατος, είναι σηµαντικό κανείς να µπορεί να εκτιµήσει την τρέχουσα κατάσταση της ψυχικής διαταραχής του αρρώστου. Κατάθλιψη, άγχος, κατάχρηση ουσιών και αλκοόλης, ντελίριο, είναι από τα πιο συχνά απαντόµενα 96. Μερική µεταµόσχευση ήπατος είναι πλέον δυνατή από ζώντες δότες, πράγµα το οποίο φέρνει στο προσκήνιο τα σχετιζόµενα µε τη δωρεά οργάνων ψυχολογικά ζητήµατα, συχνότερα δε, την εµφάνιση κατάθλιψης 90. Επιπλέον να θυµάστε ότι τα νευροψυχιατρικά σύνδροµα, ιδιαίτερα το ντελίριο και τα νευροτοξικά αποτελέσµατα των ανοσοκατασταλτικών φαρµάκων, είναι συχνά σε µεταµοσχευµένους ηπατοπαθείς Ηπατίτιδα Ο έλεγχος για ηπατίτιδα είναι συχνά ρουτίνα σε νοσηλευόµενους ασθενείς και µάλιστα ηπατοπαθείς, τουλάχιστον για τις περισσότερες από τις περιπτώσεις

12 12 νοσηλείας. Η ηπατίτιδα C συχνά σχετίζεται µε ενδοφλέβια κατάχρηση ουσιών 99 ή µε µετάδοση µε σεξουαλική επαφή, ενώ η ηπατίτιδα Α µεταδίδεται κυρίως µέσω της κοπρανοστοµατικής οδού, συνηθέστατα δε µέσω της κατανάλωσης µολυσµένων τροφίµων. Ασθενείς µε την τελευταία, µπορεί λανθασµένα να θεωρηθούν και να αντιµετωπιστούν ως χρήστες ουσιών, πράγµα το οποίο µπορεί να δηµιουργήσει επιπλέον ψυχικό στρες. Από τη στιγµή που και οι δύο µορφές µπορούν να οδηγήσουν σε επικίνδυνες για τη ζωή καταστάσεις, ιδιαιτέρως σε νεαρά άτοµα, προκύπτει η µεταµόσχευση ήπατος ως πιθανή θεραπεία. Η ηπατίτιδα από την άλλη θα πρέπει να υπεισέρχεται στη διαφορική διάγνωση περιπτώσεων ασθενών που παρουσιάζονται µε συµπτώµατα χρόνιας κόπωσης και που περιλαµβάνουν και περιπτώσεις που πιστεύεται ότι πάσχουν από κατάθλιψη 87,100. Η µόλυνση µε ηπατίτιδα C προχωρά συνήθως µε πολύ αργούς ρυθµούς, ώστε µετά από ασυµπτωµατική περίοδο 20 ή και πλέον ετών, οι ασθενείς να ενηµερώνονται ότι το ήπαρ τους αρχίζει να φθίνει. Συχνά θα κληθείτε να δείτε τέτοιους ασθενείς οι οποίοι βρίσκονται σε κίνδυνο να πάθουν κατάθλιψη ή ακόµα και να αυτοκτονήσουν εξαιτίας της διάγνωσής τους, ή εξαιτίας της νόσου και των επιπλοκών της, ή τέλος από τις ανεπιθύµητες ενέργειες της αγωγής µε ιντερφερόνη, η οποία σε συνδυασµό µε τη ριµπαβιρίνη είναι η τρέχουσα θεραπεία για αυτήν την όχι και τόσο σπάνια λοίµωξη 100. Τόσο η ηπατίτιδα C όσο και η χορήγηση ιντερφερόνης έχουν συσχετιστεί µε αυξηµένη επίπτωση κατάθλιψης σε αυτούς τους ασθενείς 100,101. Γνωστικές διαταραχές είναι επίσης συχνές, ιδιαίτερα διαταραχές της προσοχής και της συγκέντρωσης 87. Η χορήγηση ιντερφερόνης σχετίζεται επιπλέον µε ευερεθιστότητα 102,103, άγχος και µανιακά/υποµανιακά επεισόδια Οξεία διαλείπουσα πορφυρία (Ο Π) Η Ο Π είναι µια αυτοσωµατική επικρατητική διαταραχή, η οποία προκαλείται από µια γενετική βλάβη του γονιδίου που κωδικοποιεί την απαµινάση, το οποίο εντοπίζεται στο χρωµόσωµα 11. Αυτό οδηγεί στην συγκέντρωση και αποθήκευση του πορφοχολινογόνου. Η διάγνωση είναι δύσκολη και γίνεται µε εντοπισµό πλεονάσµατος πορφοχολινογόνου στα ούρα κατά τη διάρκεια ενός οξέος επεισοδίου. Οι δοκιµασίες µεταξύ των επεισοδίων µπορεί να είναι µη διαγνωστικές, ακόµα και φυσιολογικές.

13 13 Τυπικά συµπτώµατα της νόσου είναι ο οξύς κοιλιακός πόνος, έµετοι, σοβαρή δυσκοιλιότητα, άλγος στη ράχη και τα κάτω άκρα, επιληπτικές κρίσεις και status epilepticus, καθώς και νευροπάθεια του τύπου του περιφερικού κινητικού νευρώνα µε αδυναµία, αιµωδίες και παραισθησίες, διαταραχή που µπορεί να εξελιχτεί και σε σύνδροµο Guillain-Barre. Το ντελίριο είναι η συχνότερη νευροψυχιατρική εκδήλωση της ασθένειας. Η γκάµα των υπολοίπων ψυχιατρικών διαταραχών περιλαµβάνει κατάθλιψη, άγχος και ψυχωτικές εκδηλώσεις 104,105. Είναι µια σπάνια ασθένεια αλλά πρέπει να ανήκει στη διαφορική διάγνωση του κοιλιακού άλγους. Από τη στιγµή που η διάγνωση συχνά δεν γίνεται κατά τον αρχικό έλεγχο του ασθενούς 106, ίσως να έχετε εσείς την ευκαιρία να διαγνώσετε τη νόσο κατά τη διάρκεια εκτίµησης ασθενών που πάσχουν από το περίφηµο «λειτουργικό άλγος» 104, Νόσος του Wilson Η νόσος του Wilson είναι µια σπάνια αυτοσωµατική υπολειπόµενη διαταραχή της µεταφοράς του χαλκού, η οποία παρουσιάζεται µε νευροψυχιατρική και ηπατική συµπτωµατολογία 108,109. Οι ασθενείς αιτιώνται κοιλιακό άλγος, εµφανίζουν τρόµο ή αταξία, συµπτώµατα ηπατικής νόσου, αιµολυτική αναιµία και χαρακτηριστικούς δακτυλίους Kayser-Fleischer στους οφθαλµούς. Μπορεί να εµφανίζονται µε αλλαγές στην προσωπικότητα, ψυχωτικές εκδηλώσεις και άνοια 95,110. Αν και η εµφάνισή της είναι σπάνια, θα πρέπει παρόλα αυτά να είναι µέρος της διαφορικής διάγνωσης σε ασθενείς που εµφανίζονται µε ψυχιατρική συµπτωµατολογία και ηπατική νόσο. Η θεραπεία περιλαµβάνει τη χρήση χηλικών παραγόντων, όπως είναι η D-πενικιλλαµίνη, για την αντιµετώπιση της τοξικότητας του χαλκού. Οι ψυχιατρικές εκδηλώσεις της νόσου αντιµετωπίζονται συµπτωµατικά.

14 14 Βιβλιογραφία 1. Mai FM. Beaumont s Contribution To Gastric Psychophysiology: A Reappraisal. Canadian Journal Of Psychiatry 1988;33(7): Bendiner E. William Beaumont And The Case Of The Fascinating Fistula. Hospital Practice 1990;25(1): , , Glen AI, Cox AG. Psychological Factors, Operative Procedures And Results Of Surgery For Duodenal Ulcer. Gut 1968;9(6): Jentschura D, Winkler M, Strohmeier N, Rumstadt B, Hagmuller E. Quality-Of- Life After Curative Surgery For Gastric Cancer: A Comparison Between Total Gastrectomy And Subtotal Gastric Resection. Hepatogastrenterology 1997;44(16): Gockel I, Pietzka S, Junginger T. Quality Of Life After Subtotal Resection And Gastrectomy For Gastric Cancer. Chirurg 2005;76(3): Roland J, Dhaenen H, Ham HR, Peters O, Piepsz A. Oesophageal Motility Disorders In Patients With Psychiatric Disease. European Journal Of Nuclear Medicine 1996;23(12): Hyman PE, Cocjin J. Colon Motility During A Panic Attack. Psychosomatic Medicine 2005;67(4) Levenstein S. The Very Model Of A Modern Etiology: A Biopsychosocial View Of Peptic Ulcer. Psychosomatic Medicine 2000;62: Levenstein S. Peptic Ulcer And Its Discontents. International Journal Of Epidemiology 2002;31: Levenstein S, Kaplan GA, Smith MW. Psychological Predictors Of Peptic Ulcer Incidence In The Alameda County Study. Journal Of Clinical Gastroenterology 1997;24(3):

15 Jones MP. The Role Of Psychosocial Factors In Peptic Ulcer Disease: Beyond Helicobacter Pylori And NSAIDs. Journal Of Psychosomatic Resources 2006;60(4): Levenstein S. Psychosocial Factors In Peptic Ulcer And Inflammatory Bowel Disease. Journal Of Consultation Clinical Psychology 2002;70(3): Fukunishi S,Kikuchi M, Kaji N, Yamasaki K. Can Scores Of Alexithymia Distinguish Patients With Peptic Ulcer And Erosive Gastritis?. Psychology Report 1997;80(3 pt 1): Lee KJ, Kindt S, Tack J. Pathophysiology Of Functional Dyspepsia. Best Practical Resources Of Clinical Gastoenterology 2004;18(4): Tack J, Lee KJ. Pathophysiology And Treatment Of Functional Dyspepsia. Journal Of Clinical Gastroenterology 2005;39(4 suppl. 3): Barry S, Dinan TG. Functional Dyspepsia: Are Psychosocial Factors Of Revelance?. World Journal Of Gastroenterology 2006;12(17): Norton GR, Norton PJ, Asmundson GJ, Thompson LA, Larsen DK. Neurotic Butterflies In My Stomach: The Role Of Anxiety Sensitivity And Depression In Functional Gastrointestinal Disorders. Journal Of Psychosomatic Resources 1999;47(3): Handa M, Mine K, Yamamoto H, Tsutsui S, Hayashi H, Kinukawa N, Kubo C. Esophageal Motility And Psychiatric Factors In Functional Dyspepsia Patients With Or Without Pain. Digestive Disorders Science 1999;44(10): Jiang B, Lin J, Zhang Y. Clinical Observation On The Mental Symptoms Of Functional Dyspepsia And Its Treatment. Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2000;20(6)

16 Lee S, Park M, Choi S, Nah Y, Abbev SE, Rodin G. Stress, Coping And Depression In Non-Ulcear Dyspepsia Patients. Journal Of Psychosomatic Resources 2000;49(1): Chou LT, Wu CY, Chen HP, Chang CS, Wong PG, Ko CW, Chen GH. The Correlation Of Depression And Gastric Dysrhythmia In Functional Dyspepsia. Journal Of Clinical Gastroenterology 2001;33(2): Maunder RG. Panic Disorder Associated With Gastrointestinal Disease: Review And Hypotheses. Journal Of Psychosomatic Resources 1998;44(1) Jones MP, Maganti K. Symptoms, Gastric Function And Psychosocial Factors In Functional Dyspepsia. Journal Of Clinical Gastroenterology 2004;38(10): Wilhelmsen I. Somatization, Sensitization And Functional Dyspepsia. Scandinavic Journal Of Psychology 2002;43(2): Jones MP, Schettler A, Olden K, Crowell MD. :ALexithymia And Somatosensory Amplification In Functional Dyspepsia. Psychosomatics 2004;45(6): Fass R, Fullerton S, Tung S, Mayer EA. Sleep Disturbances In Clinic Patients With Functional Bowel Disorders. American Journal Of Gastroenterology 2000;95(5): Vege SS, Locke GR, Weaver AL, Farmer SA, Melton LJ, Talley NJ. Functional Gastrointestinal Disorders Among People With Sleep Disturbances: A Population-Based Study 2004;79(12): Porcelli P, Leandro G, De Carne M. Functional Gastrointestinal Disorders And Eating Disorders. Revelance Of The Association In Clinical Management. Scandinavic Journal Of Gastroenterology 1998;33(6): Olden KW. Are Psychosocial Factors Of Aetiological Importance In Functional Dyspepsia?. Baillieres Clinical Gastroenterology 1998;12(3):

17 Regan J, Sowman R, Walsh I. Prevalence Of Dysphagia In Acute And Community Mental Health Settings. Dysphagia 2006;21(2): McManus M. Dysphagia In Psychiatric Patients. Journal Of Psychosomatic Nursery In Mental Health Services 2001;39(2): Song CW, Lee SJ, Yeen Yt, Chun HJ, Um SH, Kim CD, Ryu HS, Hyun JH, Lee MS, Kahrilas PJ. Inconsistent Association Of Oesophageal Symptoms, Psychometric Abnormalities And Dysmotility. American Journal Of Gastroenterology 2001;96(8): Bretan O, Henry MA, Kerr-Correa F. Dysphagia And Emotional Distress Arq Gastroenterology 1996;33(2): Roland J, Dhaenen H, Ham HR, Peters O, Piepsz A. Oesophageal Motility Disorders In Patients With Psychiatric Disease. European Journal Of Nuclear Medicine 1996;23(12): Handa M, Mine K, Yamamoto H, Hayashi H, Tsuchida O, Kanazawa F, Kubo C. Antidepressant Treatment Of Patients With Diffuse Oesophageal Spasm: A Psycosomatic Approach. Journal Of Clinical Gastroenterology 1999;28(3): , comment in Journal Of Clinical Gastroenterology 1999;28(3): Maunder RG. Panic Disorders Associated With Gastrointestinal Disease: Review And Hypotheses. Journal Of Psychosomatic Resources 1998;44(1): Lydiard RB. Increased Prevalence Of Functional Gastrointestinal Disorders In Panic Disorder: Clinical And Theoretical Implications. CNS Spectrum 2005;10(11):857, comment in CNS 38. Hanna GL, Feibusch EL, Albright KJ. Buspirone Treatment Of Anxiety Associated With Pharyngeal Dysphagia In A Four-Year-Old. Journal Of Children And Adolescent Psychopharmacology 1997;7(2):

18 Maddalena AS, Fox M, Hofmann M, Hock C. Oesophageal Dysfunction On Psychotropic Medication. A Case Report And Literature Review. Pharmacopsychiatry 2004;37(3): Stewart JT. Dysphagia Associated With Risperidone Therapy. Dysphagia 2003;18(4): Aino I, Saigusa H, Nakamura T, Matsuoka C, Komachi T, Kokawa T. Progressive Dysphagia With Peculiar Laryngeal Movement Induced By Tardive Dystonia. Nippon Jibiinkoka Gakkai Kaiho 2006;109(11): Shapiro J, Franko DL, Gagne A. Phagophobia: A Form Of Psychogenic Dysphagia. A New Entity. Annual Otology Rhinology Laryngology 1997;106(4): Civiltepe M, Turkbay T. Phagophobia: A Case Report. Turkish Journal Of Pediatrics 2006;48(1): Langmore SE, Olney RK, Lomen-Hoerth C, Miller BL. Dysphagia In Patients With Frontotemporal Lobar Dementia. Archives Of Neurology 2007;64(1): Tison F, Ghorayeb I. Parkinson s Disease And Associated Disorders Review Pratical 2005;55(7): Westergren A, Karlsson S, Andersson P, Ohlsson O, Hallberg IR. Eating Difficulties, Need For Assisted Eating, Nutritional Status And Pressure Ulcers In Patients Admitted For Stroke Rehabilitation. Journal Of Clinical Nursing 2001;10(2): Bertoli S, Cardinali S, Veggiotti P, Trentani C, Testolin G, Tagliabue A. Evaluation Of Nutritional Status In Children With Refractory Epilepsy. Nutrition Journal 2006;5:14

19 Teyssen S, Singer MV. Alcohol-Related Diseases Of The Oesophagus And Stomach. Best Practical Resources Of clinical Gastroenterology 2003;17(4): Franke A, Teyssen S, Singer MV. Alcohol-Related Diseases Of The Oesophagus And Stomach. Digestive Disorders 2005;23(3-4): Spiller RC. Irritable Bowel Syndrome. British Medical Bulletin 2005 ;72 :15-29.Print Garakani A, Win T, Virk S, Gupta S, Kaplan D, Masand PS. Comorbidity Of Irritable Bowel Syndrome In Psychiatric Patients: A Review. American Journal Of Therapeutics 2003;10(1): Solmaz M, Kavuk I, Sayar K. Psychological Factors In The Irritable Bowel Syndrome. European Journal Of Medical Resources 2003;65(5): Sykes MA, Blanchard EB, Lackner J, Keefer L, Krasner S. Psychopathology In Irritable Bowel Syndrome: Support For A Psychophysiological Model. Journal Of Behavioral Medicine 2003;26(4): Folks DG. The Interface Of Psychiatry And Irritable Bowel Syndrome. Current Psychiatry Report 2004;6(3): Kumano H, Kaiya H, Yoshiuchi K, Yamanaka G, Sasaki T, Kuboki T. Comorbidity Of Irritable Bowel Syndrome, Panic Disorder And Agoraphobia In A Japanese Representative Sample. American Journal Of Gastroenterology 2004;99(2): Masand PS, Keuthen NJ, Gupta S, Virk S, Yu-Siao B, Kaplan D. Prevalence Of Irritable Bowel Syndrome In Obsessive-Compulsive Disorder. CNS Spectrum 2006;11(1):21-25

20 North CS, Hong BA, Alpers DH. Relationship Of Functional Gastrointestinal Disorders And Psychiatric Disorders: Implications For Treatment. World Journal Of Gastroenterology 2007;13(14): Miller AR, North CS, Clouse RE, Wetzel RD, Spitznagel EL, Alpers DH. The Association Of Irritable Bowel Syndrome And Somatization Disorder. Annual Clinic Psychiatry 2001;13(1): North CS, Downs D, clouse RE, Arakawi A, Dokucu ME, Cox J, Spitznagel EL, Alpers DH. The Presentation Of Irritable Bowel Syndrome In The Context Of Somatization Disorder. Clinical Gastroenterology And Hepatology 2004;2(9): Endo Y. Psychological Symptoms In Irritable Bowel Syndrome. Nippon Rhinso 2006;64(8) : Lydiard RB. Increased Prevalence Of Functional Gastrointestinal Disorders In Panic Disorder: Clinical And Theoretical Implications. CNS Spectrum 2005;10(11): comment in CNS Spectrum 2005;10(11): Crane C, Martin M, Johnston D, Goodwin GM. Does Depression Influence Symptom Severity In Irritable Bowel Syndrome? Case Study Of A patient With Irritable Bowel Syndrome And Bipolar Disorder. Psychosomatic Medicine 2003;65(5): Lackner JM, Quigley BM, Blanchard EB. Depression And Abdominal Pain In Irritable Bowel Syndrome Patients: The Mediating Role Of Catastrophizing. Psychosomatic Medicine 2004;66(3): Addolorato G, Stefanini GF, Capristo E, Caputo F, Gasbarrini A, Casbarrini G. Anxiety And Depression In Adult Untreated Celiac Subjects And In Patients Affected By Inflammatory Bowel Disease: A Personality trait Or A Reactive Illness?. Hepatogastroeneterology 1996;43(12):

Η ψυχολογική πλευρά του ευερέθιστου εντέρου

Η ψυχολογική πλευρά του ευερέθιστου εντέρου Η ψυχολογική πλευρά του ευερέθιστου εντέρου Βασίλης Αλε6ίζος Αναπλ. Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών συνδρομή ευερέθιστου εντέρου αντιπροσωπεύει την πιο συνήθη γαστρεντερική διαταραχή. Χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (Υποχρεωτικό κατ επιλογήν μάθημα) Διδάσκων: ΜΠΟΝΩΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Διάρκεια : Ε εξάμηνο Διδασκαλία: Παραδόσεις Εξετάσεις: Σκοπός: Προφορικές Μελέτη των σχέσεων των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Περιεχόμενα Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Γιατί και με ποιό μηχανισμό εμφανίζονται τα συμπτώματα του ΣΕΕ;

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Ψυχογενής Ανορεξία (ΨΑ) Ψυχογενής Βουλιμία (ΨΒ) Επεισοδιακή Υπερφαγία (ΕΥ) 15% ΨΑ ΨΒ 1 % ΨΒ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Ορέστης Μανούσος Ομοτ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης ΔΙΑΓΝΩΣΗ λοι οι ασθενείς με συμπτώματα από την κάτω κοιλία πρέπει να υποβάλλονται σε λεπτομερή λήψη ιστορικού, επιμελή

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σωµατόµορφες διαταραχές: οµάδα ψυχικών παθήσεων που παρουσιάζονται µε τη µορφή σωµατικών συµπτωµάτων, για τα οποία δεν µπορεί να δοθεί επαρκής παθοφυσιολογική ερµηνεία. Κοινή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα );

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ή SIBO Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); Θα μπορούσε απλώς να είναι μια εντερική βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος αποτελεί τη μοναδική κυριότερη

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΚΗ ΠΟΡΦΥΡΑ ΜΕ ΑΤΥΠΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΚΗ ΠΟΡΦΥΡΑ ΜΕ ΑΤΥΠΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΠΟΡΦΥΡΑ ΜΕ ΑΤΥΠΗ 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Αιματολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα

Διαβάστε περισσότερα

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική διαταραχή ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΡΙΝΑΚΗΣ ψυχίατρος ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΛΚΟΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Σιπροφλοξασίνη στη θεραπεία της ελκώδους κολίτιδος

Σιπροφλοξασίνη στη θεραπεία της ελκώδους κολίτιδος ΑΡΘΡΑ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ 1. Σιπροφλοξασίνη στη θεραπεία της ελκώδους κολίτιδος Γ. Μάντζαρης, Ε. Αρχαύλης, Π. Χριστοφορίδης, Π. Αμπεριάδης, Ν. Φλωράκης, Κ. Πετράκη, Γ. Hellenic Journal of Gastroenterology,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ- ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 24-27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΕΜΠΤΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 10:00 11:00 ΔΙΑΛΕΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια: Αντιμετώπιση από υπηρεσίες Κοινωνικής Ψυχιατρικής

Άνοια: Αντιμετώπιση από υπηρεσίες Κοινωνικής Ψυχιατρικής Άνοια: Αντιμετώπιση από υπηρεσίες Κοινωνικής Ψυχιατρικής ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ 49, 55-59, 2012 θεοφανησ βορβολακοσ* Περίληψη η ανοϊκή συνδρομή θεωρείται μείζων πρόβλημα δημόσιας υγείας. Πολλοί επιστήμονες από διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Φυσική ιστορία της νόσου Πάρκινσον Διάγνωση 5 έτη 10 έτη 15 έτη Εξέλιξη Δυσκαμψία Βραδυκινησία

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015 22 Ιανουαρίου 2015 EMA/PRAC/63325/2015 Επιτροπή Φαρμακοεπαγρύπνησης-Αξιολόγησης Κινδύνου Συστάσεις της Επιτροπής Φαρμακοεπαγρύπνησης- Αξιολόγησης Κινδύνου (PRAC) σχετικά με ενδείξεις που αιτιολογούν επικαιροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ ΜΑΥΡΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Αν. Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2013-2014 Πάτρα, 2013 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

International Society on Brain and Behavior

International Society on Brain and Behavior International Society on Brain and Behavior Θεσσαλονίκη,. 2015 ΠΡΟΣ: Υπόψιν: Αγαπητέ/ή, Με ιδιαίτερη χαρά σας ενημερώνουμε για την πραγματοποίηση του 7th Congress on BRAIN & BEHAVIOR της International

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής ηµήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM /ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, elect, WADEM Ορισµοί Υπάρχουν τουλάχιστον 50 ορισµοί για

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης 0 Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Συγγραφείς:

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

GI Motility online (May 2006) doi:10.1038/gimo20

GI Motility online (May 2006) doi:10.1038/gimo20 ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Τι είναι ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) Ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) είναι μια Ιατρική Μέθοδος που χρησιμοποιεί το πτερύγιο του αυτιού με διαγνωστικό και θεραπευτικό σκοπό. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 395 396 ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 397 398 399 400 401 402 3 ο Εθνικό Συνέδριο Κλινικής Μικροβιολογίας 9 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων & Υγιεινής,

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο:

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο: Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα