ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΉΡΙΟ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΉΡΙΟ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΉΡΙΟ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ιευθυντής: Χρήστος Νεοφύτου, Καθηγητής ΕΚΤΡΟΦΗ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙΩΝ

2 1 A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Τα εδώδιµα είδη σαλιγκαριών Το σαλιγκάρι αποτελεί τρόφιµο το οποίο καταναλώνεται από εκατοµµύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσµο. Η εντατική του κατανάλωση ξεκίνησε από τα τέλη του 19 ου αιώνα, εξαιτίας κυρίως της µεγάλης προβολής των γαστρονοµικών του ιδιοτήτων. Στην Ευρώπη οι πιο σηµαντικοί καταναλωτές είναι οι Γάλλοι, οι Ιταλοί και οι Ισπανοί. Επίσης µεγάλη κατανάλωση γίνεται σε Αυστραλία και Καναδά. Όλα τα µεγάλα σαλιγκάρια είναι εδώδιµα, αλλά µόνο λίγα χρησιµοποιούνται σε εµπορική κλίµακα. Όσον αφορά το γένος Helix, περιλαµβάνει µεν πολλά είδη, αλλά µόνο λίγα χρησιµοποιούνται εµπορικά. Τα σηµαντικότερα είδη εδώδιµων σαλιγκαριών στην Ελλάδα είναι ο κρητικός κοχλιός (Helix aspersa) (Εικ. 1Α), το µαύρο σαλιγκάρι (Helix lucorum) (Εικ. 1Β), το σαλιγκάρι των αµπελιών (Helix pomatia) (Εικ. 1Γ) και το λιανοσαλίγκαρο (Eobania vermiculata) (Εικ. 1Ε), ενώ στην Κύπρο εξαιρετική θέση κατέχει το είδος Helix melanostoma (Εικ. 1 ). Α Β

3 2 Γ Ε Εικόνα 1. Tα κυριότερα είδη εδωδίµων σαλιγκαριών: Α) Helix aspersa, Β) Helix lucorum, Γ) Helix pomatia, ) Helix melanostoma, Ε) Eobania vermiculata και ΣΤ) Achatina spp. ΣΤ

4 3 2. Μορφολογία και ανατοµία σαλιγκαριών Τα εδώδιµα σαλιγκάρια ανήκουν στα Πνευµονοφόρα Γαστερόποδα Μαλάκια. H υπόκλαση των Πνευµονοφόρων περιλαµβάνει είδη ερµαφρόδιτα, χωρίς βράγχια. H µανδυακή κοιλότητα των ζώων αυτών έχει µετατραπεί σε ένα αγγειοβριθές όργανο, δηλαδή έναν υποτυπώδη πνεύµονα (Σχ. 1), στον οποίο οφείλεται και το όνοµα της υποκλάσης. Σχήµα 1: Εξωτερική µορφολογία (Α) και ανατοµία (Β) ενός πνευµονοφόρου σαλιγκαριού. (Πηγή : Digital Zoology. The McGraw-Hill Companies)

5 4 Το κοιλιακό σωµατικό τοίχωµα έχει µετατραπεί σε µυώδες όργανο, το πόδι, που χρησιµεύει για τη µετακίνηση του ζώου. Το νωτιαίο σωµατικό τοίχωµα προεκτείνεται και σχηµατίζει το µανδύα που εκκρίνει το κέλυφος. Το κέλυφος αποτελείται από ανθρακικό ασβέστιο σε ποσοστό % και από οργανικές ουσίες κατά 1-2% και αποτελεί το 16-50% του νωπού βάρους του ζώου. Το σχήµα ποικίλει στα διάφορα είδη σαλιγκαριών (κωνικό σφαιρικό). Το ίδιο ισχύει και για το χρωµατικό πρότυπο (χρώµατα, σχέδια, ζώνες). Τα σαλιγκάρια για να αντιµετωπίσουν τις αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες (π.χ. ξηρασία, χαµηλή θερµοκρασία) κλείνονται στο κέλυφος και διαχειµάζουν ή διαθερίζουν. Τότε κλείνουν το περιστόµιο του κελύφους µε το επίφραγµα (Εικ. 2) που είναι µια ασβεστώδης µεµβράνη που εκκρίσεις του ζώου. Το πάχος του εξαρτάται από το είδος και την περιοχή εξάπλωσής του. Εικόνα 2: Επίφραγµα σαλιγκαριών. Το σώµα των σαλιγκαριών αποτελείται από τέσσερα τµήµατα: την κεφαλή, το πόδι, το µανδύα και τη σπλαγχνική µάζα (Σχ. 1). Η κεφαλή φέρει τη στοµατική περιοχή και τις αισθητήριες κεραίες. Υπάρχουν δύο ζευγάρια κεραιών, όπου στα άκρα του µεγαλύτερου ζευγαριού υπάρχουν οι απλοί οφθαλµοί. Ο µανδύας είναι µια πτύχωση του δέρµατος που περιβάλλει τη σπλαγχνική µάζα και εκκρίνει το κέλυφος. Η σπλαγχνική µάζα περιλαµβάνει τα κύρια εσωτερικά όργανα του σώµατος και

6 5 βρίσκεται τοποθετηµένη µέσα στις σπείρες του κελύφους. Στο επάνω τµήµα του ζώου βρίσκεται η αναπνευστική κοιλότητα (πνεύµονας). Η κοιλότητα αυτή επικοινωνεί µε το εξωτερικό περιβάλλον µέσω ενός ανοίγµατος, του πνευµονοστόµατος, που βρίσκεται µπροστά στο δεξιό µέρος του σώµατος και ανοιγοκλείνει ρυθµικά (Σχ. 1). Ο πεπτικός σωλήνας είναι καλά ανεπτυγµένος και η στοµατική κοιλότητα είναι εφοδιασµένη µε ειδικό ξύστρο (radula) που αποτελείται από πολλά µικροσκοπικά δόντια (Εικ. 3). Εικόνα 3: Ξύστρο του είδους Helix pomatia (Πηγή: Το γεννητικό σύστηµα των σαλιγκαριών είναι αρκετά πολύπλοκο (Σχ. 2). Η γονάδα ή ερµαφροδιτικός αδένας είναι το όργανο παραγωγής τόσο των αρσενικών όσο και των θηλυκών γαµετών. Η διαδικασία ωρίµανσης των ωοκυττάρων περνά διάφορα στάδια, το κυριότερο των οποίων είναι η λεκιθογένεση, ώστε να προκύψουν διαδοχικά από τα αρχικά ωογόνια, τα ωοκύτταρα και τα ωάρια. Η σπερµατογένεση, αν και ξεκινά αργότερα από την ωογένεση, εντούτοις ολοκληρώνεται πιο γρήγορα (πρωτανδρική ωρίµανση γονάδας). Μόλις ολοκληρωθεί η ωρίµανση της πρώτης σειράς σπερµατοζωαρίων, αποβάλλονται στον ερµαφροδιτικό αγωγό και ταυτόχρονα ξεκινά η διαφοροποίηση µιας νέας σειράς. Το ακόντιο (D) (Σχ. 2) παράγεται και αποθηκεύεται στο στυλοφόρο (S), συχνά καλούµενο θήκη ακοντίου και εκτοξεύεται

7 6 Σχήµα 2: Μορφολογία του αναπαραγωγικού συστήµατος ενός χερσαίου σαλιγκαριού. (D: ακόντιο, S: στυλοφόρο, MG: βλεννογόνοι αδένες, P: όργανο σύζευξης, EP: επίφαλλος, FL: µαστίγιο, BTD: βοηθητικός αγωγός της σπερµατοκύστης, BT: αγωγός της σπερµατοκύστης, BC: σπερµατοκύστη, SRO: όργανο λήψης σπερµατοφόρου, SP: σπερµατοθήκη, FP:σάκος γονιµοποίησης, AG: λευκωµατογόνος αδένας, G: γεννητικός πόρος, HD: ερµαφροδιτικός αγωγός, OT: γονάδα, PRM: µυς του οργάνου σύζευξης, SO: σπερµατοωαγωγός, V: κόλπος, VD: απαγωγό κανάλι του σπέρµατος (σπερµαταγωγός) (Koene and Schulenburg 2004).

8 7 από την αναστροφή αυτού του οργάνου. Η αναπαραγωγική δραστηριότητα περιλαµβάνει µια προσυζευκτική διαδικασία, η έναρξη της οποίας καθορίζεται από την εκτόξευση του ακοντίου. Το ακόντιο είναι µια ασβεστολιθική κατασκευή (CaCO 3 ), της οποίας ο τρόπος δράσης δεν είναι απόλυτα γνωστός (αν ενεργεί µηχανικά ή υπό την επίδραση χηµικών µορίων που το περιβάλουν). Όµως, έχει αποδειχθεί ότι υποκινεί το άλλο σαλιγκάρι στην ανταλλαγή ποσοτήτων σπέρµατος. Οι βλεννογόνοι αδένες (MG) παράγουν τη βλέννα που αποθηκεύεται στο ακόντιο πριν την εκτόξευσή του και περιβάλλουν τα αυγά µιας ωοαπόθεσης. Το όργανο σύζευξης (P) εισχωρεί για να µεταφέρει το σπερµατοφόρο. Το περιεχόµενο του σπέρµατος διαµορφώνεται στον επίφαλλο (EP), ο οποίος είναι µια δοµική κατασκευή κοντά στο πέος και χρησιµοποιείται για την Παρασκευή του σπερµατοφόρου. Η αναδίπλωση του χείλους του περιστοµίου (Εικ. 4) στα σαλιγκάρια δηλώνει το πέρας της αύξησης και την ωρίµανση του γεννητικού τους συστήµατος. Πολλές φορές, παρατηρείται αναπαραγωγική συµπεριφορά και σε ζώα, στα οποία το περιστόµιο δεν έχει γυρίσει αρκετά. Επίσης, κάποιες φορές το περιστόµιο ώριµων ατόµων δεν υπάρχει, γιατί έχει σπάσει από το χειρισµό των ζώων υπό διάφορες συνθήκες. Εικόνα 4: Aναδίπλωση χείλους περιστοµίου και απουσία οµφαλού στο κέλυφος ενήλικου σαλιγκαριού (Helix aspersa).

9 8 Τέλος, το χρώµα της σπερµατοκύστης (Εικ. 5α,β) στα ζώα αποτελεί ένα σίγουρο τρόπο για τη διαπίστωση της κατάστασης της γεννητικής ωριµότητας, διότι δηλώνει καθαρά αν το ζώο έχει συζευχθεί στο παρελθόν. ηλαδή, αν το χρώµα της είναι κόκκινο το ζώο έχει ανταλλάξει τουλάχιστον µία φορά σπέρµα. Συνεπώς έχει ωριµάσει γεννητικά και έχει συζευχθεί. Εάν είναι λευκό σηµαίνει ότι δεν πέρασε από φάση αναπαραγωγής. (α) Εικόνα 5. Ώριµα σαλιγκάρια του είδους Helix aspersa (α) και το γεννητικό του σύστηµα (β). (β)

10 9 3. Κατανοµή του κρητικού κοχλιού (Helix aspersa) Το Helix aspersa είναι ένα από τα πιο γνωστά εδώδιµα σαλιγκάρια. Τα κοινά (εµπορικά) ονόµατα είναι στα αγγλικά brown garden snail (το καφέ σαλιγκάρι των κήπων), στα γαλλικά petit gris (µικρό γκρι σαλιγκάρι), ενώ στην Ελλάδα είναι περισσότερο γνωστό ως κρητικός κοχλιός. Το κέλυφος του είδους αυτού έχει σχήµα σφαιρικό µε τη µεγάλη διάµετρο να κυµαίνεται από 25 έως 40 mm και το ύψος από 25 έως 35 mm. Περιελίσσεται δεξιόστροφα, σχηµατίζοντας 4-5 σπείρες χωρίς να σχηµατίζει οµφαλό (Εικ. 4, 5). O χρωµατισµός της βάσης του κελύφους ποικίλλει από ανοιχτό κίτρινο µέχρι σκούρο καφέ. Πάνω στο κέλυφος υπάρχουν σκουρόχρωµες επιµήκεις ζώνες διαφόρων τύπων (ελικοειδείς λουρίδες, διακεκοµµένες, πιτσιλωτές κ.λπ.) και χρωµατισµών (Εικ. 4, 5). Το χρώµα των ζωνώσεων εξαρτάται από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Σκούρες ζωνώσεις εµφανίζονται κυρίως σε σαλιγκάρια που µεγαλώνουν σε χαµηλές θερµοκρασίες. Όταν τα σαλιγκάρια µεγαλώνουν σε θερµοκρασίες πάνω από τους 25 0 C, το χρώµα των ζωνώσεων γίνεται κόκκινο. Το H. Aspersa αποτελεί ένα από τα πιο πετυχηµένα εξελικτικά είδη µεταξύ των πνευµονοφόρων γαστεροπόδων, γεγονός που αποδίδεται στην εξαιρετική του προσαρµοστικότητα, η οποία είναι απόρροια των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του αναπαραγωγικού του συστήµατος (π.χ. πολλαπλά ζευγαρώµατα) και του βιολογικού του κύκλου. Γενικά, προτιµά υγρές περιοχές µε ήπιο κλίµα, µαλακό έδαφος και χαµηλό υψόµετρο, αν και µερικές φορές µπορεί να συναντηθεί και σε υψόµετρο m. Απαντάται σε ένα ευρύ φάσµα βιοτόπων, συµπεριλαµβανοµένων των κήπων, των πάρκων, των αγρών, των διαχωριστικών φρακτών και των δασών. Κυρίως προτιµά τα ασβεστούχα εδάφη για τη λήψη ασβεστίου, το οποίο είναι απαραίτητο για την κατασκευή του κελύφους του και την αναπαραγωγική δραστηριότητα. Μπορεί να βρεθεί σε παλιά λατοµεία, στη βλάστηση και επειδή απαιτεί ρωγµές για τη χειµέρια νάρκη, εµφανίζεται άφθονα κάτω από κισσούς, στους τοίχους και κάτω από τις πέτρες ή τα τούβλα των κήπων. Θεωρείται είδος µεσογειακής καταγωγής, το οποίο έχει µεταφερθεί σε εύκρατες και τροπικές περιοχές και έτσι συναντάται πλέον σε πολλές περιοχές του κόσµου. Εκτός από τις παραµεσόγειες χώρες, είναι ευρύτατα διαδεδοµένο σε χώρες της. Ευρώπης (κυρίως στη Γαλλία), ενώ σποραδικά συναντάται στην Κ. Ευρώπη, στη Β. Αφρική και στην Α. Ασία. Από το 1859 το είδος αυτό έχει µεταφερθεί και

11 10 στην περιοχή της Καλιφόρνιας και από εκεί εξαπλώθηκε και σε άλλες πολιτείες των Η.Π.Α. Επειδή η διατροφή του, συχνά περιλαµβάνει φυτά των κήπων, τα σαλιγκάρια αυτά θεωρούνται ως παράσιτα ή εχθροί των καλλιεργειών. Στην K. Ευρώπη δεν µπόρεσε να εξαπλωθεί, ακολουθώντας κάποιο πρότυπο συνεχόµενης κατανοµής, γιατί αδυνατεί να αντιµετωπίσει τις πολύ χαµηλές θερµοκρασίες που σηµειώνονται το χειµώνα (λόγω του λεπτού µεµβρανώδους επιφράγµατος που παράγει), σε αντίθεση µε άλλα σαλιγκάρια της οικογένειας Helicidae (H. Lucorum H. Pomatia) που παράγουν πιο παχύ ασβεστώδες επίφραγµα, όπου τους παρέχει προστασία από χαµηλές θερµοκρασίες. 4. Βιολογικός κύκλος του είδους Helix aspersa Το συγκεκριµένο είδος, όπως και όλα τα σαλιγκάρια, είναι ερµαφρόδιτο (Σχ. 2) και υποχρεωτικά ετερογονιµοποιούµενο. Η αναπαραγωγική περίοδός του στις περιοχές της Μεσογείου λαµβάνει χώρα αργά την Άνοιξη ή νωρίς το Καλοκαίρι ή και δυο φορές το χρόνο, την Άνοιξη και το Φθινόπωρο. Η κύρια αναπαραγωγική εποχή του στην Ελλάδα είναι το Φθινόπωρο. Η έναρξη και η διάρκεια ποικίλλει ανάλογα µε την περιοχή, το είδος του βιοτόπου (βλάστηση, υψόµετρο) και τις κλιµατικές συνθήκες (Σχ. 3). ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ 1 ΣΠΕΡΜΑΤΟΖΩΑΡΙΑ ΩΑΡΙΑ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ 2 ΣΠΕΡΜΑΤΟΖΩΑΡΙΑ ΩΑΡΙΑ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΟΝΟΣ ΕΠΩΑΣΗ ΕΚΚΟΛΑΨΗ ΑΥΓΑ Σχήµα 3: Κύκλος ζωής ενός σαλιγκαριού.

12 11 Η αναπαραγωγή του είδους αυτού περιλαµβάνει διάφορα χαρακτηριστικά, όπως το πολλαπλό ζευγάρωµα (Εικ. 6), τη µεγάλη διάρκεια αποθήκευσης του σπέρµατος και τη συµπεριφορά της εκτίναξης ακοντίου (Εικ. 7). Το κάθε άτοµο του είδους αυτού µπορεί να ζευγαρώσει πολλές φορές κατά την αναπαραγωγική περίοδο. Εικόνα 6. Γονιµοποίηση στο είδος Helix aspersa. Εικόνα 7. Εκτόξευση ακοντίου στο είδος Helix aspersa. Το σπέρµα που λαµβάνει χρησιµοποιείται άµεσα ή αποθηκεύεται για να χρησιµοποιηθεί στο µέλλον ή και καθόλου. Τα ωάρια παράγονται µετά τη σύζευξη και γονιµοποιούνται από το σπέρµα που έχουν δεχθεί τα σαλιγκάρια (Εικ. 8).

13 12 Τα αυγά (Εικ. 9) κυµαίνονται από 40 έως 150 και εκκολάπτονται µετά από 10 έως 15 ηµέρες, ανάλογα µε τις κλιµατικές συνθήκες (θερµοκρασία και σχέση φωτός/σκότους). Η γεννητική ωρίµανση των σαλιγκαριών επέρχεται δύο χρόνια µετά την εκκόλαψη όµως, όταν η µεγάλη διάµετρος του κελύφους όµως ξεπεράσει τα mm και το βάρος όµως υπερβεί τα 9 g. Εικόνα 8: Γονιµοποίηση. Εικόνα 9: Ωοτοκία και αυγά σαλιγκαριών.

14 13 Από τις υπάρχουσες µελέτες για το είδος αυτό, σε εργαστηριακές εκτροφές στην Ευρώπη, είναι γνωστό ότι τα ζώα που τρέφονται µε σιτηρέσιο εµπλουτισµένο µε ασβέστιο πετυχαίνουν το εµπορεύσιµο µέγεθος από 2,5 µέχρι 6 µήνες. Στις ανοιχτές εκτροφές, η ανάπτυξη των ζώων µέχρι το εµπορεύσιµο µέγεθος, απαιτεί 14 έως 16 µήνες. Οι πληθυσµοί του H. Aspersa που επιβιώνουν σε περιοχές µε ξηρό και θερµό καλοκαίρι, όπως οι µεσογειακές χώρες, µπαίνουν σε διάπαυση, όπου παραµένουν για µεγάλο χρονικό διάστηµα χωρίς λήψη τροφής και έτσι µπορεί να επιβιώσουν για αρκετούς µήνες. Όσοι πληθυσµοί ζουν σε ψυχρές κλιµατικές ζώνες εµφανίζουν και χειµερία νάρκη. B. ΕΚΤΡΟΦΗ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙΩΝ 1. Εισαγωγή Η εκτροφή των σαλιγκαριών του είδους Helix aspersa έχει µεγάλη οικονοµική σηµασία και απαιτεί µια αξιόλογη επένδυση σε χρόνο, εξοπλισµό και πόρους. Έχουν αναπτυχθεί τρεις τύποι εκτροφής: α) Ανοικτή ή Εκτατική εκτροφή Eκτροφή σε ανοιχτό ακάλυπτο χώρο (συχνά αναφέρεται ως Ιταλικό µοντέλο) (Εικ. 10), η οποία είναι µικρής απόδοσης και ευάλωτη τόσο στις κλιµατολογικές συνθήκες όσο και στους φυσικούς εχθρούς. Όµως έχει χαµηλό κόστος επένδυσης. Η βιβλιογραφία αναφέρει αποδόσεις kg στο στρέµµα, αλλά συνήθως δεν υπερβαίνει τα 800 kg. Εικόνα 10: Ανοικτού τύπου εκτροφή (Ιταλικό µοντέλο) (Πηγή:

15 14 β) Κλειστή ή Πλήρως ελεγχόµενη εκτροφή Eκτροφή σε συνθήκες θερµοκηπίου, όπου όλες οι παράµετροι παραγωγής είναι ελεγχόµενες. Έχει υψηλό κόστος επένδυσης και κυρίως εφαρµόζεται σε ερευνητικό επίπεδο. Θα µπορούσε, όµως µελλοντικά, εφόσον σταθεροποιηθεί η όλη παραγωγική διαδικασία, να χρησιµοποιηθούν γιατί οι αποδώσεις είναι πάρα πολύ υψηλές. Η βιβλιογραφία αναφέρει αποδόσεις τόνους στο στρέµµα µε τη χρήση διαφόρων τεχνικών. γ) Ηµιεντατική εκτροφή Η µεθοδολογία της ηµιεντατικής εκτροφής σαλιγκαριών (συχνά αναφέρεται ως Γαλλικό µοντέλο) διακρίνεται σε δύο στάδια. Για το πρώτο στάδιο (ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ και ΠΡΟΠΑΧΥΝΣΗ) απαιτούνται πλήρως ελεγχόµενες συνθήκες, γιατί οι απαιτήσεις των ζώων είναι υψηλές. Το δεύτερο στάδιο (ΠΑΧΥΝΣΗ) πραγµατοποιείται σε διχτυοκήπια, όπου πάλι οι συνθήκες υγρασίας και θερµοκρασίας είναι ελεγχόµενες. Επίσης, υπάρχει η δυνατότητα να δηµιουργηθεί µόνο µονάδα πάχυνσης, εφόσον είναι δυνατή και συµφέρουσα η προµήθεια γόνου. Ο τύπος αυτό της εκτροφής που εφαρµόζεται µε επιτυχία στη Γαλλία, θα αναλυθεί στη συνέχεια. 2. Ηµιεντατική εκτροφή σαλιγκαριών του είδους H. aspersa 2.1. Αναπαραγωγή α) Τεχνικές προδιαγραφές θαλάµου αναπαραγωγής και προπάχυνσης O τρόπος και τα υλικά κατασκευής ενός τέτοιου θαλάµου (ωοτοκία, εκκόλαψη, προπάχυνση), εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, µεταξύ των οποίων είναι η ύπαρξη διαθέσιµου χώρου που µπορεί να χρησιµοποιηθεί για αναπαραγωγή, τα διαθέσιµα υλικά κατασκευής, το ύψος της επένδυσης κ.λπ. Τα συµβατικά υλικά κατασκευής ενός κτιρίου (τούβλα, τσιµέντο κ.λπ.) µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την κατασκευή ενός τέτοιου θαλάµου αναπαραγωγής. Συχνά, όµως, χρησιµοποιούνται υλικά τύπου panel, τα οποία προσφέρουν µεγαλύτερη ασφάλεια στην όλη διαδικασία παραγωγής. Ο θάλαµος που θα χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή του γόνου πρέπει να διαθέτει χώρους και εξοπλισµό για τα παρακάτω στάδια:

16 15 1.Υποδοχή, συντήρηση και προετοιµασία των γεννητόρων. 2. Αναπαραγωγή (κλωβοί αναπαραγωγής). 3. Εκκολαπτήριο. 4. Ανάπτυξη γόνου (κλωβοί προπάχυνσης). Επίσης, θα πρέπει να διαθέτει αποθηκευτικούς χώρους και εργαστήριο. Στο θάλαµο αναπαραγωγής επικρατούν ελεγχόµενες συνθήκες θερµοκρασίας και φωτοπεριόδου. Για τη διατήρηση σταθερής θερµοκρασίας απαιτείται η χρησιµοποίηση κλιµατισµού για ψύξη και θέρµανση. Ο φωτισµός µέσα στο θάλαµο πετυχαίνεται µε λάµπες ψυχρού φωτισµού που τοποθετούνται στην οροφή του κτηρίου ή στα διαµερίσµατα προετοιµασίας της αναπαραγωγής µε αυτοµατοποιηµένο έλεγχο. Για την ανανέωση του αέρα µέσα στο θάλαµο αναπαραγωγής απαιτείται η τοποθέτηση ειδικών µηχανηµάτων εξαερισµού (Σχ. 4). 10 m 2 Εκκολαπτήριο 5 m m 2 Αναπαραγωγή και προπάχυνση ιαχείριση γεννητόρων και γόνου 10 m m 4 Αποθήκη Eργαστήριο 15 m 2 5 m 2 5 Κύρια είσοδος 1 Σχήµα 4: Μονάδα αναπαραγωγής και προπάχυνσης έκτασης 70 m 2

17 16 β) Στάδια αναπαραγωγής Ι. Αναπαραγωγή γεννητόρων Τα σαλιγκάρια στο θάλαµο αναπαραγωγής διατηρούνται σε κλωβούς διαφόρων τύπων. Οι διαστάσεις επιλέγονται από τον ιδιοκτήτη της µονάδας, ώστε να διευκολύνεται το καθάρισµα και η παραλαβή των αυγών, αλλά και η τοποθέτησή τους στο χώρο. Σε κάθε κλωβό τοποθετούνται ταΐστρες, ποτίστρες, και δοχεία για την απόθεση των αυγών και βοηθητικές επιφάνειες για την προσκόλληση των ζώων, καθώς και για την προστασία της τροφής. Για την απόθεση των αυγών χρησιµοποιούνται δοχεία (συνήθως διαφανή πλαστικά) που περιέχουν ως υπόστρωµα αποστειρωµένο χονδρό πριονίδι. Αυτά τα δοχεία ελέγχονται καθηµερινά και αποµακρύνονται από τους κλωβούς όταν περιέχουν αυγά και αντικαθίστανται από καινούρια. ΙΙ. Επώαση και εκκόλαψη των αυγών Τα αυγά αποµακρύνονται καθηµερινά από τα δοχεία απόθεσης και µεταφέρονται σε νέα δοχεία που περιέχουν αποστειρωµένο υγρό ροκανίδι ως υπόστρωµα (Εικ. 11). Αυτά τα δοχεία καλύπτονται µε ένα µικρό γυάλινο τζάµι ή µε πλαστικό καπάκι που έχει 3-4 µικρές τρύπες για αερισµό και τοποθετούνται στο εκκολαπτήριο (Σχ. 4). Εικόνα 11: Αυγά του H. aspersa στα δοχεία εκκόλαψης.

18 17 ΙΙ. Προπάχυνση του γόνου Όταν ολοκληρωθεί η εκκόλαψη, ο γόνος µεταφέρεται σε γυάλινα ή πλαστικά κλουβιά για προπάχυνση (Εικ. 12). Ο χρόνος παραµονής του γόνου σ αυτά εξαρτάται από την επιτυχία της σκλήρυνσης του οστράκου. Εικόνα 12: Γόνος H. aspersa Πάχυνση Ο γόνος αρχίζει να µεταφέρεται στα διχτυοκήπια (Εικ. 13) από τα µέσα Μαρτίου µέχρι και τον Ιούλιο, ανάλογα µε την περιοχή εκτροφής. Σε χρονικό διάστηµα 3-6 µηνών ολοκληρώνεται η διαδικασία πάχυνσης. Η συνολική παραγωγή µιας µονάδας πάχυνσης σαλιγκαριών υπολογίζεται ανά στρέµµα καλυµµένης έκτασης και κυµαίνεται από 4,5 έως 6 τόνους το χρόνο και εξαρτάται από τις κλιµατικές συνθήκες της περιοχής που είναι εγκατεστηµένη η µονάδα, καθώς και από τη µεθοδολογία της εκτροφής και την όλη διαχείριση των σαλιγκαριών (εισαγωγή γόνου σε διαφορετικές περιόδους, εφαρµογή αραιώσεων κ.λπ.) Εγκαταστάσεις µονάδας πάχυνσης Η µονάδα πάχυνσης µπορεί να εγκατασταθεί σε επίπεδες εκτάσεις, µε πολύ µικρή κλίση, που διαθέτουν παροχή ρεύµατος και νερού. Τα διχτυοκήπια κατασκευάζονται από µεταλλικό σκελετό, ο οποίος καλύπτεται µε δίχτυ σκίασης, µε ποσοστό προστασίας 70% έως 90%, ώστε η θερµοκρασία στο εσωτερικό της

19 18 Εικόνα 13: Εξωτερική εµφάνιση ενός διχτυοκηπίου µονάδας, µε κατάλληλους χειρισµούς, να διατηρείται στους 22 έως 26 ο C. H διατήρηση της απαιτούµενης υγρασίας πετυχαίνεται µε σύστηµα υδρονέφωσης. Το έδαφος του πάρκου µπορεί να επιστρωθεί µε τάπητα προστασίας. Στο εσωτερικό του διχτυοκηπίου κατασκευάζονται µικρότερα διαµερίσµατα, στην περίµετρο των οποίων τοποθετείται ηλεκτροφόρος περίφραξη χαµηλής τάσης, προκειµένου να αποφεύγεται η συχνή µετακίνηση των σαλιγκαριών (Εικ. 14). Ο άνεµος δεν είναι καλός κλιµατικός παράγοντας για την ανάπτυξη των σαλιγκαριών, γιατί τους αφαιρεί την υγρασία. Αντίθετα, ο καλός αερισµός υποβοηθά την εξισορροπία υγρασίας και θερµοκρασίας. Τα σαλιγκάρια χρειάζονται υγρό αλλά όχι βρεγµένο περιβάλλον και θα πρέπει να γίνεται στράγγιση του εδάφους, για να µπορούν να αναπτυχθούν σωστά και επίσης, επειδή τα σαλιγκάρια αναπνέουν αέρα, µπορούν να πνιγούν σε υπερβολικά υγρά εδάφη. Η ευνοϊκή υγρασία εδάφους είναι αυτή µε κατακράτηση περίπου 70%. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, η υψηλή ατµοσφαιρική υγρασία διευκολύνει πολύ τα σαλιγκάρια στη δραστηριότητα και την ανάπτυξή τους. Για την πάχυνση των σαλιγκαριών απαιτείται ένα ήπιο κλίµα µε µέτρια θερµοκρασία, σε συνδυασµό µε υψηλή υγρασία.

20 19 Εικόνα 14: Εσωτερικό τµήµα ενός διχτυοκηπίου ιατροφή Τα σαλιγκάρια είναι φυτοφάγοι οργανισµοί και διαθέτουν συµβιωτικά βακτηρίδια στον πεπτικό τους σωλήνα, που τους επιτρέπουν να αφοµοιώνουν την κυτταρίνη. Καταναλώνουν τα πράσινα µέρη των φυτών αλλά και τη βλάστηση που αποσυντίθεται, µε µύκητες και µε λειχήνες. Από σχετικές µελέτες που έχουν γίνει για τη δίαιτα των πνευµονοφόρων γαστερόποδων στη φύση, φαίνεται ότι τα ζώα αυτά είναι επιλεκτικά όσον αφορά τη διατροφή τους. Οι προτιµήσεις που επιδεικνύουν, όταν υπάρχει αφθονία τροφής, φαίνεται ότι εξαρτώνται και από το πόσο ελκυστικό και εύγευστο είναι ένα φυτό για το ζώο. Η διατροφή των σαλιγκαριών σε εκτατικές εκτροφές περιλαµβάνει φυλλώδη λαχανικά, δηµητριακά, εσπεριδοειδή και διάφορα χόρτα (χαµοµήλι, τριφύλλι, κάρδαµο, δενδροµολόχες κ.λπ.). Τα σαλιγκάρια αποφεύγουν τα φυτά που παράγουν δραστικές χηµικές ουσίες (π.χ. αγκάθια µίσχων) και φυτά που περιέχουν αλκαλοειδή. Η δραστηριότητα σίτισης εξαρτάται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τα σαλιγκάρια µπορούν να µην καταναλώσουν καθηµερινά τροφή. Η κινητική δραστηριότητα και η τροφοληψία γίνονται κυρίως βραδινές ώρες, οπότε η σχετική υγρασία πρέπει να είναι υψηλότερη. Η ποσότητα τροφής που µπορούν να καταναλώσουν στο 24ωρο, είναι ίση περίπου µε το 10% του βάρους τους και περιστασιακά µέχρι 20%.

21 20 Γενικά οι ακριβείς τροφικές απαιτήσεις (σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη, βιταµίνες και ιόντα) των πνευµονοφόρων γαστεροπόδων δε γίνονται πλήρως γνωστές ή τουλάχιστον δεν ανακοινώνονται. Στην ηµιεντατική εκτροφή η διατροφή εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πλέον σηµαντικούς παράγοντες για την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή των ζώων. Συνήθως στη µορφή αυτής της εκτροφής παρέχονται αποξηραµένα (τεχνητά) σιτηρέσια αλευρώδους µορφής ισοσταθµισµένης σύστασης, γιατί είναι αποδειγµένο ότι τα σαλιγκάρια τρώνε και αναπτύσσονται µε τέτοια σιτηρέσια, µε την προϋπόθεση ότι θα µπορούν να έχουν συχνή και εύκολη πρόσβαση σε νερό. Έτσι, µελέτες σχετικά µε την ποιοτική σύσταση της τροφής που παρέχεται στα σαλιγκάρια σε συνθήκες ηµιεντατικής εκτροφής, έδειξαν ότι έχουν προτίµηση σε δίαιτες που βασίζονται σε φυτικές πρωτεΐνες. Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΩΝ 1. Γενικά Η µονάδα εκτροφής σαλιγκαριών αποτελεί µια οργανωµένη προσπάθεια που αποσκοπεί, µε την ικανοποίηση των αναγκών των πελατών της, να µεγιστοποιήσει τα κέρδη της κατά επαναλαµβανόµενο τρόπο. Κάθε τέτοια µονάδα, όπως και κάθε επιχείρηση, έχει τη µορφή του ανοικτού συστήµατος που επηρεάζεται συνεχώς από το περιβάλλον της. Είναι, δηλαδή, ένα οργανωµένο σύνολο που αποτελείται από επιµέρους στοιχεία τα οποία βρίσκονται σε αλληλεξάρτηση στην επιδίωξη των σκοπών της επιχείρησης. Τα στοιχεία αυτά είναι τα συστατικά της και διαιρούνται σε 2 µεγάλες κατηγορίες, όπως φαίνονται στο Σχήµα 5: Τις εισροές (inputs) που αποτελούν τους απαραίτητους πόρους για την λειτουργία της επιχείρησης, για παράδειγµα πρώτες ύλες, εργασία, εξοπλισµός κ.λπ. Τις εκροές (outputs), δηλαδή τα παραγόµενα προϊόντα ή οι υπηρεσίες που είναι το αποτέλεσµα του µετασχηµατισµού των εισροών µέσω της διαδικασίας της οργάνωσης.

22 21 α) Εισροές µιας επιχείρησης Είναι οι παραγωγικοί πόροι που στη συνέχεια µεταποιούνται ή συναρµολογούνται (µετασχηµατίζονται) σε τελικά αγαθά ή υπηρεσίες, όπως π.χ. ανθρώπινο δυναµικό, επιδεξιότητες, γνώσεις, εκπαίδευση, πληροφορίες, µεθοδολογία, υλικά και ενέργεια, κεφάλαιο κ.λπ. β) Εκροές µιας επιχείρησης Είναι ότι παράγει µια επιχείρηση, όπως π.χ. προϊόντα, υπηρεσίες, πληροφορίες. ΕΙΣΡΟΕΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΜΟΣ ΕΚΡΟΕΣ Πρώτες ύλες, εργασία, ενέργεια, χρηµ. πόροι Παραγωγή, µεταποίηση, επεξεργασία Προϊόντα, υπηρεσίες, νέα υλικά κέρδη Σχήµα 5. Οργάνωση του συστήµατος εισροών-εκροών Σε κανονικές συνθήκες, οι εκροές θα πρέπει να είναι µεγαλύτερης αξίας από τις εισροές. Όταν ισχύει αυτό, µπορεί να θεωρηθεί η διαδικασία µετατροπής ως διαδικασία προστιθέµενης αξίας. Με βάση τα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω για την έννοια της παραγωγικής διαδικασίας, θα µπορούσε να ειπωθεί ότι από τη µια πλευρά (πλευρά εισροής) συνδυάζονται οι συντελεστές παραγωγής και από την άλλη (πλευρά εκροής) τα προϊόντα. Παραγωγικοί συντελεστές ή συντελεστές παραγωγής (factors of production) ονοµάζονται τα µέσα (υλικά και υπηρεσίες) και οι πόροι που συνδυάζονται σκόπιµα στην παραγωγική διαδικασία για τη δηµιουργία υλικών αγαθών και υπηρεσιών. Στο σύνολό τους οι παραγωγικοί συντελεστές αποτελούν τους οικονοµικούς πόρους και διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες, που προσδιορίζονται µε τους όρους εργασία, φυσικοί πόροι (έδαφος) και κεφάλαιο.

23 22 Σε µια µονάδα εκτροφής σαλιγκαριών, ο παραγωγικός συντελεστής "έδαφος" συµπεριλαµβάνει την επιφάνεια της γης που χρησιµοποιείται και όλα τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος που επηρεάζουν την όλη παραγωγική διαδικασία. Στο συντελεστή παραγωγής "εργασία" περιλαµβάνεται το σύνολο της ανθρώπινης προσπάθειας (φυσική και πνευµατική) που παίρνει µέρος στην παραγωγική διαδικασία. Ενώ, στον παραγωγικό συντελεστή "κεφάλαιο" συµπεριλαµβάνονται όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες που έχουν παραχθεί και χρησιµοποιούνται για την εκτροφή των σαλιγκαριών (τροφές, εξοπλισµός κ.λπ.). Οι τρεις παραπάνω παράµετροι αποτελούν τους κλασικούς συντελεστές παραγωγής. Τα τελευταία χρόνια, όµως, η επιχειρηµατικότητα (η διαδικασία λήψης αποφάσεων για το συνδυασµό των παραγωγικών συντελεστών, την οργάνωσή τους σε παραγωγικές σειρές, τα επίπεδα του κάθε παραγωγικού συντελεστή που θα χρησιµοποιηθούν και γενικά η οργάνωση και η διαχείριση των υπολοίπων παραγωγικών συντελεστών) αποτελεί ένα ξεχωριστό παραγωγικό συντελεστή. Επενδυτικό σχέδιο είναι µία σύνθετη δραστηριότητα, την οποία αναλαµβάνει κάποιος επιχειρηµατίας ή επιχειρηµατικός φορέας και απαιτεί µια σειρά από καλά σχεδιασµένες αποφάσεις και ενέργειες διάθεσης πόρων (συνήθως χρηµάτων), για να δηµιουργηθεί µια νέα µονάδα ή να επεκταθεί µια που ήδη λειτουργεί και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, τα οποία ζητούνται στη χώρα µας ή στο εξωτερικό. Τα βασικά συστατικά στοιχεία µιας επένδυσης είναι η πάγια επένδυση και το αρχικό κεφάλαιο κίνησης. Στην πάγια επένδυση περιλαµβάνεται το συνολικό χρηµατικό ποσό που απαιτείται για την υλοποίηση ενός επενδυτικού σχεδίου, µέχρι την έναρξη κανονικής λειτουργίας της νέας επιχείρησης. Ειδικότερα, στην περίπτωση επενδυτικών σχεδίων στον κλάδο εκτροφής σαλιγκαριών, η πάγια επένδυση περιλαµβάνει το συνολικό χρηµατικό ποσό που απαιτείται για την κατασκευή των κύριων και βοηθητικών παραγωγικών εγκαταστάσεων και διακρίνεται σε: Άµεσο κόστος που αφορά την αγορά οικοπέδου και αγορά και εγκατάσταση του εξοπλισµού (ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, σωληνώσεις, µονώσεις, αυτοµατισµοί, διαµόρφωση του οικοπέδου, των κτιρίων, των βοηθητικών εγκαταστάσεων κ.λπ.). Έµµεσο κόστος που αφορά το κόστος µελετών, τις αµοιβές εργολάβων, τις δαπάνες κατασκευής και διάφορα απρόβλεπτα έξοδα.

24 23 Εκτός από τις δύο βασικές κατηγορίες κόστους που αναφέρθηκαν, στην πάγια επένδυση περιλαµβάνονται και τα παρακάτω: Αµοιβή τεχνογνωσίας (πληρωµές για απόκτηση του δικαιώµατος χρήσης της τεχνολογίας σε περίπτωση που υπάρχουν δικαιώµατα ευρεσιτεχνίας). απάνες για το ξεκίνηµα της µονάδας (δαπάνες που απαιτούνται για τη δοκιµαστική λειτουργία µιας παραγωγικής µονάδας, για τη ρύθµιση των µηχανηµάτων και για τον έλεγχο τήρησης των προδιαγραφών των προϊόντων). Τόκοι κατασκευαστικής περιόδου (οι τυχόν τόκοι των δανείων που εκταµιεύονται κατά τη διάρκεια της κατασκευαστικής περιόδου, κεφαλαιοποιούνται και αποτελούν µέρος της πάγιας επένδυσης). Ένα ακόµα σηµαντικό µέρος ενός επενδυτικού σχεδίου είναι, όπως τονίστηκε παραπάνω, το αρχικό κεφάλαιο κίνησης. Ως τέτοιο ορίζεται το χρηµατικό ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών της επιχείρησης για το διάστηµα από την έναρξη λειτουργίας µέχρι την πραγµατοποίηση των πρώτων εισπράξεων από την πώληση των προϊόντων ή των υπηρεσιών της. Σε αυτήν την κατηγορία των δαπανών συµπεριλαµβάνονται οι δαπάνες προµήθειας πρώτων και βοηθητικών υλών και λοιπών εφοδίων (υλικών συντήρησης, ανταλλακτικών κ.λπ.), οι αµοιβές προσωπικού και εργοδοτικές εισφορές, καθώς και το κόστος παροχών (ηλεκτρικής ενέργειας, καυσίµων, νερού κ.λπ.). 2. Κόστος παραγωγής Το κόστος µιας επιχείρησης για την παραγωγή των προϊόντων είναι οι χρηµατικές µονάδες που καταναλώνει για την απόκτηση των παραγωγικών συντελεστών που χρησιµοποιεί στην παραγωγή του προϊόντος της. Το ύψος της δαπάνης αυτής εξαρτάται από την ποσότητα και την τιµή των παραγωγικών συντελεστών. Οι δαπάνες που καταβάλλονται για τους µεταβλητούς συντελεστές, δηλαδή για αυτούς που η ποσότητά τους µεταβάλλεται καθώς µεταβάλλεται η ποσότητα του παραγόµενου προϊόντος, αποτελούν το µεταβλητό κόστος (Variable Cost - VC). Στην κατηγορία αυτή των δαπανών συµπεριλαµβάνονται οι δαπάνες για πρώτες ύλες, ηµεροµίσθια, καύσιµα κ.λπ.

25 24 Αντίθετα, το σταθερό κόστος (Fixed Cost - FC) µιας επιχείρησης είναι το κόστος που δε µεταβάλλεται καθώς µεταβάλλεται η ποσότητα του παραγόµενου προϊόντος και αφορά στις δαπάνες που καταβάλλονται για τους σταθερούς συντελεστές. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι δαπάνες κτιρίων, τα ασφάλιστρα των επιχειρήσεων κ.λπ. Το άθροισµα του µεταβλητού και του σταθερού κόστους είναι το συνολικό κόστος (Total Cost TC) µιας επιχείρησης. Σε µια µονάδα εκτροφής σαλιγκαριών στην κατηγορία του σταθερού κόστους περιλαµβάνονται οι αποσβέσεις, τα δάνεια, τα ασφάλιστρα, οι δαπάνες για επιδιορθώσεις, ενώ στην κατηγορία των µεταβλητών εξόδων περιλαµβάνονται οι δαπάνες για αγορά γεννητόρων και τροφής, θέρµανσης, ηλεκτρικού ρεύµατος, νερού, και για την προµήθεια διαφόρων άλλων πρώτων υλών. 3. Έσοδα Τα συνολικά έσοδα (Total Revenue - TR) των πωλήσεων είναι ίσα µε τον αριθµό των πωλουµένων µονάδων επί την τιµή πώλησης κατά µονάδα προϊόντος. Τα έσοδα µιας µονάδας εκτροφής σαλιγκαριών µπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα µε το είδος του τελικού προϊόντος. 4. Κέρδος Το κέρδος µιας επιχείρησης είναι η διαφορά µεταξύ της συνολικής προσόδου και του συνολικού κόστους. Το συνολικό κόστος περιλαµβάνει όλες τις πληρωµές για εργασία, ενοίκια, πρώτες ύλες, φθορά του κεφαλαίου, τόκους κ.λπ. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, για πολλούς υπάρχει και τέταρτος συντελεστής παραγωγής, η επιχειρηµατικότητα. Η επιχειρηµατικότητα είναι η ανθρώπινη ικανότητα, όπου συνδυάζονται οι τρεις άλλοι παραγωγικοί συντελεστές, για την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Η αµοιβή της επιχειρηµατικότητας είναι το κέρδος.

26 25. ΕΜΠΟΡΙΟ - ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ 1. Γενικά Πριν τη δηµιουργία µιας µονάδας (επιχείρησης) εκτροφής σαλιγκαριών, αλλά και κάθε χρόνο µετά την έναρξή της, είναι απαραίτητο ο επιχειρηµατίας να συντάσσει ένα ετήσιο σχέδιο marketing, ώστε όχι µόνο να γνωρίζει αλλά και να προγραµµατίζει τις ενέργειες στις οποίες θα πρέπει να προβαίνει, γεγονός που θα οδηγήσει στη διατήρηση και αύξηση της πελατείας και των κερδών της. Ο λόγος, για τον οποίο πρέπει να πραγµατοποιείται το πλάνο marketing κάθε χρόνο είναι γιατί τίποτε δεν παραµένει αµετάβλητο στην αγορά. Έτσι, θα ήταν καλό ο κάθε επιχειρηµατίας να εξετάζει κι αυτός αν και τι ακριβώς θα πρέπει να αλλάξει, ώστε να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε αλλαγές των προτιµήσεων των πελατών, στα νέα προϊόντα ή / και τους ανταγωνιστές, στις µεταβολές των τιµών κ.λπ. Τα µέρη ενός σχεδίου marketing είναι τρία. Στο πρώτο µέρος ο επιχειρηµατίας εξετάζει το επίπεδο, στο οποίο βρίσκεται η επιχείρησή του τώρα. Στο δεύτερο µέρος ο επιχειρηµατίας ορίζει πού θέλει να οδηγήσει την επιχείρησή του, µε άλλα λόγια θέτει στόχους. Στο τρίτο µέρος αποφασίζει πώς θα υλοποιήσει τους στόχους του, µε άλλα λόγια οριοθετεί τη στρατηγική του. 2. Εµπόριο σαλιγκαριών Στην Ελλάδα από τις αρχές του 1960 άρχισαν να πραγµατοποιούνται οι πρώτες εξαγωγές σαλιγκαριών που προερχόταν από εγχώριους φυσικούς πληθυσµούς µε προορισµό τη Γαλλία. Στη διάρκεια της δεκαετίας του 70 η αύξηση των εξαγωγών ήταν ραγδαία µε αποτέλεσµα να ιδρυθούν εµπορικές επιχειρήσεις καθώς και βιοµηχανικές και βιοτεχνικές µονάδες επεξεργασίας σαλιγκαριών. Η Ελληνική βιοµηχανία µεταποίησης παράγει προϊόντα κατεψυγµένα άριστης ποιότητας και εξουδετερώνει το µειονέκτηµα της µεγάλης απόστασης της χώρας µας από τις αγορές του εξωτερικού. Το µεγαλύτερο µέρος των σαλιγκαριών (εισαγοµένων και εγχώριας συλλογής) οδηγούνται στα εργοστάσια µεταποίησης, για επεξεργασία και στη συνέχεια για εξαγωγή. Η εγχώρια κατανάλωση αφορά κυρίως νωπά σαλιγκάρια. Το Ηelix pomatia εισάγεται στο σύνολο του, µε σκοπό τη µεταποίησή του και στη συνεχεία επανεξάγεται µεταποιηµένο. Το Helix aspersa προέρχεται από ελληνικούς φυσικούς πληθυσµούς, όπου το 20% της ποσότητας διατίθεται νωπό για εγχώρια κατανάλωση, το 45% εξάγεται νωπό και το 35% προωθείται για µεταποίηση και στη

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο-

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ζωολογία Ι -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- Υπεύθυνος µαθήµατος: Καθ. Μυλωνάς Μωυσής Επιµέλεια σηµειώσεων: Παρµακέλης Άρης ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις εργαστηρίου

Σημειώσεις εργαστηρίου Σημειώσεις εργαστηρίου Ανατομή του χερσαίου γαστερόποδου Cantareus aspersus Δρ. Κατερίνα Βαρδινογιάννη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Πανεπιστήμιο Κρήτης Ηράκλειο 2014 Ανατομή χερσαίου γαστερόποδου Cantareus

Διαβάστε περισσότερα

Του σπουδαστή Καλαϊτζίδη Αργύρη 319/01 Επιβλέπων καθηγητής Γεώργιος Παλατος ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013

Του σπουδαστή Καλαϊτζίδη Αργύρη 319/01 Επιβλέπων καθηγητής Γεώργιος Παλατος ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΑ ΦΥΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΡΟΦΗ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Του σπουδαστή Καλαϊτζίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ. Τίτλος ράσης. Επιστημονικός Υπεύθυνος ράσης ΗΜΟΣ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ 1

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ. Τίτλος ράσης. Επιστημονικός Υπεύθυνος ράσης ΗΜΟΣ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ 1 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ Τίτλος ράσης Εκτροφή Σαλιγκαριών του είδους Helix

Διαβάστε περισσότερα

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Protecure Endosan Protecure και Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Τα νέα ϖροβιοτικά, Protecure και Endosan, ϖεριέχουν καλλιέργειες µικροοργανισµών γαλακτικού οξέος, είναι φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης Βασίλειο: Animalia Υπερσυνομοταξία/Υπερφύλο: Λοφοτροχόζωα Συνομοταξία/Φύλο: Μαλάκια

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ.

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Σημασία Μέσο συντήρησης, αύξησης, κυοφορίας, γαλακτοπαραγωγής Άμυνα οργανισμού Το σημαντικότερο στοιχείο της εκτροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ 3 Σαλιγκαροτροφία Η αναζήτηση καινοτόμων δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών ΕΘΙΑΓΕ 10 / 11 Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών Δέσποινα Στεργίου, Τεχνολόγος Τροφίμων Αντώνιος Τραγαντζόπουλος, Χημικός Γεώργιος Μόνιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ Χαμηλότερο κόστος σίτισης ανά ζώο.. Απόσβεση σε 9-18 μήνες.. Χωρίς χρήματα για ζωοτροφές.. Ένα Containers 20 τμ για 20 στρέμματα καλλιεργούμενης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο 2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο Απολιθώματα πολλά και σε όλο το γεωλογικό χρόνο Οικοσυστήματα Μέγεθος Διάρκεια ζωής Θηρευτές χρήσεις από τον άνθρωπο κόσμηματα τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ:

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ερωτήσεις Προβλήματα Δραστηριότητες 1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ι Βιταμίνες Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λίπη Βοηθούν κυρίως στη δόμηση νέων κυττάρων. Προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΑΙΜΑ Αιμοληψία Φιαλίδια κενού και ειδικές βελόνες (σύστημα VACUTAINER). Σύριγγες συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Θέρµανση Ψύξη ΚλιµατισµόςΙΙ

Θέρµανση Ψύξη ΚλιµατισµόςΙΙ Θέρµανση Ψύξη ΚλιµατισµόςΙΙ Ψυκτικά φορτία Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Θερµικόκαιψυκτικόφορτίο ιάκρισηθερµικώνροών Θερµικό κέρδος χώρου: Είναιτοσύνολοτωνθερµικώνροών

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακοίΣυλλέκτες. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακοίΣυλλέκτες. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακοίΣυλλέκτες Γιάννης Κατσίγιαννης Ηλιακοίσυλλέκτες Ο ηλιακός συλλέκτης είναι ένα σύστηµα που ζεσταίνει συνήθως νερό ή αέρα χρησιµοποιώντας την ηλιακή ακτινοβολία Συνήθως εξυπηρετεί ανάγκες θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Γεώργιος I. Αρσένος Επίκουρος Καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γιατί είναι σημαντική η Διατροφή... Καθορίζει την παραγωγικότητα 50

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Περιβαλλοντικοί παράγοντες και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Νερό Ολοι οι οργανισμοί αποτελούνται κατά μεγάλο ποσοστό από νερό ανεξάρτητα από το εάν ζουν σε χερσαία ή υδατικά περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 84 1ο Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Παραγωγή: είναι η διαδικασία με την οποία οι διάφοροι παραγωγικοί συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Σώμα νηματοειδούς μορφής, καλύπτεται εξωτερικά από παχύ, υαλώδες και ελαστικό στρώμα (εφυμενίδα): είναι διαπερατή στο νερό αλλά αδιαπέραστη σε πολλές ουσίες προστατεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής Ελαιόλαδο και Καταναλωτής ΕΘΙΑΓΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ INTERNATIONAL OLIVE COUNCIL ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΑΝΙΩΝ PREFECTURE OF CHANIA Το ελαιόλαδο είναι ένας φυσικός χυμός που

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Τάξη : Γ Γυμνασίου Βαθμός : Μάθημα : Βιολογία Ημερομηνία : 4 / 09/ 2009 Υπογραφή καθηγητή :... Διάρκεια : ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>>

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>> Ασφάλεια τροφίμων- Σήμανση / ετικέτες- μέλλον Ομάδα : Λεμονίδας και οι 4 Γαλατάς Βασίλης Καπούλα Βικτορία Μελετίδου Φωτεινή Μωυσίδου Στέλα Παπαστεφάνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην:

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ Εύη Κολίτσα Οι επιχειρήσεις µαζικής εστίασης, σε

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικά Χαρακτηριστικά Εντατικής Εκτροφής Σαλιγκαριών. Εγκατάσταση Διχτυοκηπίου

Τεχνικά Χαρακτηριστικά Εντατικής Εκτροφής Σαλιγκαριών. Εγκατάσταση Διχτυοκηπίου Τεχνικά Χαρακτηριστικά Εντατικής Εκτροφής Σαλιγκαριών Εγκατάσταση Διχτυοκηπίου Επιλογή θέσης εγκατάστασης δικτυοκηπίου (αγροτεμάχιο) Δυνατότητα άμεσης πρόσβασης Έδαφος (κλίση έως 7%) με μηχανική σύσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα

Ζόμπου Φώτης. Η επίδραση των μεθόδων στη συντήρηση των τροφίμων

Ζόμπου Φώτης. Η επίδραση των μεθόδων στη συντήρηση των τροφίμων Ζόμπου Φώτης Η επίδραση των μεθόδων στη συντήρηση των τροφίμων ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται τις μεθόδους στη συντήρηση των τροφίμων. Τα συντηρητικά που χρησιμοποιούνται τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ. Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ. Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής Η επισήμανση είναι ένας ιδιαίτερος τομέας στο χώρο της συσκευασίας

Διαβάστε περισσότερα