Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών Τµήµα: ιδακτική της Τεχνολογίας & Ψηφιακών Συστηµάτων Κατεύθυνση: Ηλεκτρονική Μάθηση ΑΝΑΠΑΡΙΣΤΑΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΟΜΗ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΓΡΑΦΙΚΟ ΟΡΓΑΝΩΤΗ Λάµπρος Πόλκας Επιβλέπουσα: Φωτεινή Παρασκευά, επίκουρη καθηγήτρια Η εργασία υποβάλλεται για την µερική κάλυψη των απαιτήσεων, µε στόχο την απόκτηση του Μεταπτυχιακού ιπλώµατος Σπουδών του Τµήµατος «ιδακτική της Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστηµάτων (Κατεύθυνση: ηλεκτρονική µάθηση). ΠΕΙΡΑΙΑΣ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η προκείµενη ερευνητική εργασία δοκιµάζει να απαντήσει στο ερώτηµα κάτω από ποιες προϋποθέσεις είναι δυνατή, αποτελεσµατική και εύστοχη η διδασκαλία της δοµής µιας παραδοσιακής λογοτεχνικής αφήγησης σε περιβάλλον ηλεκτρονικής µάθησης µε την υποστήριξη του γραφικού οργανωτή. Οι προϋποθέσεις αυτές αναζητούνται στο πλαίσιο µιας τριπλής συνεκτικής σχέσης που επιβάλλεται να υπάρχει ανάµεσα: (α) στη θεωρία, (β) το µοντέλο διδακτικού σχεδιασµού και (γ) το υπολογιστικό µέσο. Η πραγµάτωση του τριπλού στόχου της ερευνητικής εργασίας προϋποθέτει την επίτευξη των επόµενων ειδικότερων: 1. Ενδιαφέρει κατά πρώτο λόγο η κατοχύρωση του θεωρητικού πλαισίου µέσα στο οποίο µπορεί να φιλοξενηθεί η διδασκαλία της δοµής µιας παραδοσιακής λογοτεχνικής αφήγησης µε την υποστήριξη του ηλεκτρονικού γραφικού οργανωτή. Προς αυτήν την κατεύθυνση διερευνώνται θέµατα και έννοιες που αναφέρονται στη «δοµή» (structure) της παραδοσιακής αφήγησης µαζί µε τις αλλόµορφες ονοµασίες της, όπως αυτές εµφανίστηκαν και εµφανίζονται ως αντικείµενο µελέτης καταρχάς της φιλολογικής και λογοτεχνικής θεωρίας (παραδοσιακής και νεοτερικής) και στη συνέχεια της γνωστικής ψυχολογίας (ενταγµένης στο ευρύτερο πλαίσιο του µοντέλου επεξεργασίας των πληροφοριών). Ο θεωρητικός σταθµός των «γνωστικών σχηµάτων/πλαισίων/σεναρίων» (cognitive schemas/frames/scripts) εκτιµάται στην προκείµενη ερευνητική εργασία ως ο κατάλληλος «τόπος», ο οποίος µπορεί να φιλοξενήσει το σύστοιχο µοντέλο διδακτικού σχεδιασµού και να στηρίξει την ειδικότερη υπολογιστική εφαρµογή. 2. Ο δεύτερος, ειδικότερος στόχος της προκείµενης ερευνητικής εργασίας αφορά στο µαθησιακό περιβάλλον και τις µερικότερες µεθόδους διδασκαλίας, σύµφωνα µε τις οποίες η δοµή µιας παραδοσιακής λογοτεχνικής αφήγησης µπορεί να αποτελέσει αντικείµενο διδασκαλίας (από την πλευρά του εκπαιδευτή) και µαθητείας (από την πλευρά του εκπαιδευόµενου). Στον βαθµό που ήδη έχει υποδειχθεί ότι µε αφετηρία τις αρχές της γνωστικής ψυχολογίας η δοµή της παραδοσιακής λογοτεχνικής αφήγησης είναι πάνω απ όλα λειτουργία του νου µε επικοινωνιακό i

3 χαρακτήρα, ως προσφορότερο µοντέλο διδακτικού σχεδιασµού προτείνεται η επονοµαζόµενη γνωστική µαθητεία (cognitive apprenticenship), βασισµένη σε σύγχρονες θεωρήσεις του κονστρουκτιβισµού και της εγκαθιδρυµένης µάθησης για το πώς τα εκπαιδευόµενα υποκείµενα µαθαίνουν, προκειµένου να µετατραπούν από δέκτες της µάθησης σε παραγωγούς γνώσης και εκτελεστές έργων. Οι βασικές αρχές του µοντέλου της γνωστικής µαθητείας παρουσιάζονται ως διαλεκτική προέκταση των µεθόδων και των τεχνικών της παραδοσιακής µαθητείας, σύµφωνα µε τις οποίες ένας παραδοσιακός συνθέτης/εκτελεστής ασκείται στην τέχνη της αφήγησης για να γίνει επαρκής και συναρπαστικός αφηγητής. 3. Τέλος, η παρούσα ερευνητική εργασία αποβλέπει στη νοµιµοποίηση της συνέχειας ανάµεσα στο γνωστικό αντικείµενο και τη διδακτική µέθοδο µε αυτήν του ηλεκτρονικού υποστηρικτικού µέσου (του ηλεκτρονικού γραφικού οργανωτή). Σ αυτήν την προοπτική ερευνάται ο τρόπος µε τον οποίο τα χαρακτηριστικά που αναφέρονται στη δοµή της παραδοσιακής αφήγησης και στο αντίστοιχο διδακτικό µοντέλο σχεδιασµού αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά του ηλεκτρονικού γραφικού οργανωτή. Κατατίθενται έτσι ο λόγος και ο τρόπος για τον οποίο και µε τον οποίο ο ηλεκτρονικός γραφικός οργανωτής µπορεί να υποστηρίξει ως εργαλείο τη σύνθεση/εκτέλεση στην οθόνη του υπολογιστή ενός παραδοσιακού αφηγηµατικού κειµένου. Ως αντιπροσωπευτικό παράδειγµα εφαρµογής χρησιµοποιείται η αφηγηµατική δοµή ενός επεισοδίου από την οµηρική Οδύσσεια γνωστικό αντικείµενο που διδάσκεται στην πρώτη τάξη του Γυµνασίου σε µαθητές/τριες ηλικίας 11 ετών. Με βάση τους τρεις προηγούµενους ειδικότερους στόχους η απάντηση στο γενικότερο ερώτηµα όσον αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η διδασκαλία της δοµής µιας παραδοσιακής λογοτεχνικής αφήγησης είναι δυνατή, αποτελεσµατική και εύστοχη, κατοχυρώνεται διεπιστηµονικά και διαλεκτικά, ώστε να νοµιµοποιείται στη διδακτική πράξη η συµβιωτική σχέση ανάµεσα στο γνωστικό αντικείµενο, τη διδακτική µέθοδο και το ηλεκτρονικό µέσο. ii

4 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η προκείµενη µεταπτυχιακή εργασία σηµατοδοτεί το τέλος των µεταπτυχιακών µου σπουδών στο Πανεπιστήµιο Πειραιά (Τµήµα ιδακτικής της Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστηµάτων). Στη διαδροµή αυτή είχα την άµεση και έµµεση καθοδήγηση και υποστήριξη ανθρώπων, χάρη στους οποίους µπόρεσα να εµπνευστώ, να διερευνήσω και να διαχειριστώ τη µορφή και το περιεχόµενο των γνώσεών µου, αποκρυσταλλωµένων στην παρούσα ερευνητική µελέτη. Θερµές ευχαριστίες οφείλω καταρχάς στην επίκουρη καθηγήτρια Φωτεινή Παρασκευά, για την ουσιαστική καθοδηγητική επίβλεψη και την αµέριστη ηθική συµπαράσταση που µου παρείχε κατά τη διάρκεια εκπόνησης της διπλωµατικής εργασίας. Η µαθητεία µου, εξάλλου, στο διδακτικό έργο της κυρίας Παρασκευά µου έδωσε τη δυνατότητα να συµβάλω µε την εργασία µου στη γεφύρωση του χάσµατος ανάµεσα στις γνωσιοεπιστήµες και τις λογοτεχνικές σπουδές. Επιθυµώ επίσης να αναγνωρίσω µε ευγνωµοσύνη την ανεκτίµητη συνδροµή που µου παρείχαν τόσο µε το έργο (ερευνητικό και διδακτικό) όσο και µε την πάντοτε πρόθυµη και συστηµατική διαλογική τους συνεργασία τους, έξω και µέσα από τις διαλέξεις και τα εργαστήρια, οι επίκουροι καθηγητές ηµήτριος Σάµψων και Συµεών Ρετάλης. Στη διερευνητική µου προσπάθεια να συνδυάσω τα «ονόµατα» µε τα «πράγµατα» της ηλεκτρονικής µάθησης εκµεταλλεύτηκα συχνά το έργο και τον λόγο των δύο καθηγητών. Τέλος, θερµές ευχαριστίες απευθύνω στις συµφοιτήτριες και τους συµφοιτητές µου, µε τις/τους οποίες/οποίους µοιράστηκα, στο πλαίσιο των κοινοτήτων µάθησης του Τµήµατος, πολύτιµες εµπειρίες, ιδέες και γνώσεις. iii

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... i ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... iii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύσταση του υπό διερεύνηση προβλήµατος Ως προς το γνωστικό αντικείµενο Ως προς τη διδακτική µέθοδο και το µέσο µάθησης Η προτεινόµενη λύση του προβλήµατος Ως προς το θεωρητικό πλαίσιο Ως προς τη διδακτική µέθοδο και το µέσο µάθησης Στόχοι και υπό διερεύνηση ερωτήµατα της εργασίας Το µεθοδολογικό πλαίσιο της ερευνητικής εργασίας Η σηµασία της ερευνητικής εργασίας Τα κεφάλαια της ερευνητικής εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η δοµή της παραδοσιακής αφήγησης Η φιλολογική-ανθρωπολογική προσέγγιση Η δοµική-λογοτεχνική προσέγγιση Πρώτες διαπιστώσεις Η γνωστική προσέγγιση: σχήµατα / πλαίσια / σενάρια Παραδειγµατικό «σενάριο»: η οµηρική φιλοξενία Από τη γνωστική προσέγγιση στη γνωστική αφηγηµατολογία Συµπεράσµατα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ψηφιακός γραµµατισµός, διδακτικές µέθοδοι και µέσα Το µοντέλο της παραδοσιακής µαθητείας Το µοντέλο της γνωστικής µαθητείας Συγκριτικές διαπιστώσεις Παραδοσιακή µαθητεία στην τέχνη της αφήγησης Γνωστική µαθητεία στην τέχνη της αφήγησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Η ΟΠΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ Οπτικός γραµµατισµός: τεχνολογία, γραφή και γραφικά Παράσταση και αναπαράσταση της παραδοσιακής αφήγησης iv

6 Η φιλολογική-ανθρωπολογική προσέγγιση Η γνωστική προσέγγιση Γνωστική αφηγηµατολογία και νοητική χαρτογράφηση Κάνοντας τη σκέψη ορατή: το µοντέλο της γνωστικής µαθητείας Συµπεράσµατα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΜΕΣΟ: ΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΩΤΗΣ Περιβάλλοντα αφήγησης µε την υποστήριξη του υπολογιστή Γραφικός οργανωτής, χάρτες µε γραφικά Γραφικός οργανωτής και γνωστικά «σχήµατα/σενάρια» Γραφικός οργανωτής και χαρτογραφηµένη αφήγηση Γραφικός οργανωτής και γνωστική µαθητεία Παραδειγµατικό σενάριο µε γραφικό οργανωτή: οµηρική φιλοξενία Περιγραφή Εφαρµογή Συµπεράσµατα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΟΣ ΕΠΙΛΟΓΟΣ Γενικός απολογισµός Ειδικότερα ευρήµατα Θέµατα για περαιτέρω επεξεργασία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ξενόγλωσση: Ελληνόγλωσση: v

7 ΣΧΗΜΑΤΑ Σχήµα 1: Τυπολογικά στρώµατα της παραδοσιακής αφήγησης Σχήµα 2: Το «πλαίσιο» Αντικείµενο κατά τον Minsky Σχήµα 3: Tα «πλαίσια» µιας παιδικής ιστορίας κατά τον Minsky Σχήµα 4: Μοντέλο-κατάσταση, κείµενο-βάση, κώδικας επιφανείας Σχήµα 5: Μοντέλο παραδοσιακής µαθητείας κατά τον A. Lord Σχήµα 6: Θεωρίες και µοντέλα µάθησης στη γνωστική µαθητεία Σχήµα 7: Κλώνοι και Μέθοδοι της γνωστικής µαθητείας κατά τον Darabi Σχήµα 8: «Μέθοδοι» παραδοσιακής και γνωστικής µαθητείας Σχήµα 9: Εξωτερικές και εσωτερικές σχέσεις στα µοντέλα µαθητείας Σχήµα 10: Γράφος µιας πρότασης Σχήµα 11: Πρόταση από τα Στοιχεία του Ευκλείδη σε java Σχήµα 12: Η διπλή κωδικοποίηση κατά τον Paivio Σχήµα 13: Το «σχήµα» της αντιµεταβολής Σχήµα 14: Εικονό-σχηµα «µέσα-έξω» κατά τον Johnson Σχήµα 15: Αφηγηµατικό «σχήµα» των Heider & Simmel Σχήµα 16: Είδη µάθησης στη γνωστική µαθητεία Σχήµα 17: Αρχιτεκτονική του διαχειριστή πλοκής στο DEFACTO Σχήµα 18: Στιγµιότυπο από το περιβάλλον του StorySpace Σχήµα 19: Οπτικοποίηση χρονικών δεδοµένων κατά τον Meister Σχήµα 20: Γραφικοί οργανωτές Σχήµα 21: Νοητικός χάρτης Σχήµα 22: Υπερκειµενικές πηγές στο Cmap Σχήµα 23: Το σενάριο «Σχολείο» κατά τον Dabbagh Σχήµα 24: Πρόγραµµα Common Tales (επίπεδο Cube Club) Σχήµα 25: Οπτικοποίηση του κυβερνοχώρου κατά τη Ryan Σχήµα 26: Κυβερνοχώρος και περιοχές του κατά τη Ryan Σχήµα 27: Το σηµειωτικό τετράγωνο του Greimas Σχήµα 28: Μοντέλο αφηγηµατικής δράσης του Bremond Σχήµα 29: ιάγραµµα ροής δραστηριοτήτων και εργασιών Σχήµα 30: Xenia Cmap Σχήµα 31: Tυπικό στοιχείο 9 και µοτίβo: γεύµα υποδοχής Σχήµα 32: Ατραπός µοτίβου 9.3.: κλείσιµο Σχήµα 33: Xenia Cmap µε ένθετο δεσµό βίντεο Σχήµα 34: Modeling Cmap Σχήµα 35: Xenia Cmap & Presentation Builder Σχήµα 36: Recognition Cmap Σχήµα 37: Εργασίες σε σχήµα σκαλωσιάς Σχήµα 38: Συνεργατικό «σχήµα» jigsaw Σχήµα 39: «Λαθραίο (latent) συνεργατικό σχήµα jigsaw» Σχήµα 40: Σύγκριση δύο Cmap Σχήµα 41: Cmap recorder vi

8 ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας 1: ιάκριση όρων της φιλολογικής και της δοµικής προσέγγισης Πίνακας 2: Το «σενάριο» Εστιατόριο κατά τους Schank & Abelson Πίνακας 3: Το σενάριο της οµηρικής φιλοξενίας Πίνακας 4: Το «Περιεχόµενο» στη γνωστική µαθητεία Πίνακας 5: Η «ιαδοχικότητα» στη γνωστική µαθητεία Πίνακας 6: Το «Κοινωνικό πλαίσιο» στη γνωστική µαθητεία Πίνακας 7: Οι «Μέθοδοι» στη γνωστική µαθητεία Πίνακας 8: ιαφορές παραδοσιακής και γνωστικής µαθητείας Πίνακας 9: Μοντέλο αφηγητών και διηγητών κατά τον Genette Πίνακας 10: ραστηριότητα & εργασίες Orientation Πίνακας 11: ραστηριότητα & εργασίες Modeling Πίνακας 12: ραστηριότητα & εργασίες Coaching Πίνακας 13: ραστηριότητα & εργασίες Scaffolding Πίνακας 14: ραστηριότητα & εργασίες Articulation Πίνακας 15: «Σχήµα» αξιολογικής διαβάθµισης των Leung & Kember Πίνακας 16: ραστηριότητα & εργασίες Reflection Πίνακας 17: ραστηριότητα & εργασίες Exploration ΕΙΚΟΝΕΣ Εικόνα 1: Εικονογράµµατα των Σουµερίων Εικόνα 2: Πρόταση από τα Στοιχεία του Ευκλείδη σε πάπυρο Εικόνα 3: Αφηγηµατικός στόχος στη µορφή ΗΤΝ vii

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό επιχειρείται η περιγραφή του προβλήµατος, που εντοπίζεται στη διδασκαλία της δοµής µιας παραδοσιακής λογοτεχνικής αφήγησης στη σχολική τάξη. Στο πλαίσιο αυτό συστήνονται ορισµένοι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν το συζητούµενο πρόβληµα, ενώ στη συνέχεια υποδεικνύονται οι τρόποι µε τους οποίους αναλαµβάνει να τους αντιµετωπίσει η παρούσα ερευνητική εργασία. Στο εισαγωγικό αυτό µέρος κατατίθενται επίσης οι στόχοι της προκείµενης ερευνητικής εργασίας, η ερευνητική µέθοδος που τηρήθηκε, η σηµασία και η πρωτοτυπία του όλου διερευνητικού εγχειρήµατος, ενώ περιγράφεται συνοπτικά η άρθρωση και το περιεχόµενο των επιµέρους κεφαλαίων. 1

10 1.1. Σύσταση του υπό διερεύνηση προβλήµατος Ως προς το γνωστικό αντικείµενο Στο µάθηµα της λογοτεχνίας (αρχαίας και σύγχρονης) στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση διδάσκονται, µεταξύ άλλων, παραδοσιακά αφηγηµατικά κείµενα (λ.χ. έπη, δηµοτικά ή λαϊκά τραγούδια, θρύλοι, παραµύθια), τα οποία, ανεξάρτητα από την πεζή ή την έµµετρη µορφή τους, έχουν καταγωγή προφορική. Κορυφαίο παράδειγµα αυτών των καταγωγικώς προφορικών κειµένων (oral derived texts) είναι τα δύο οµηρικά έπη (η Ιλιάδα και η Οδύσσεια). Στην προκείµενη ερευνητική εργασία τα δύο αυτά έργα, τα οποία διδάσκονται στο µάθηµα της µεταφρασµένης αρχαιοελληνικής γραµµατείας, στην πρώτη και τη δεύτερη τάξη του Γυµνασίου αντίστοιχα, αποτελούν µελέτη περίπτωσης. Η σύνθεση των καταγωγικώς προφορικών κειµένων, που στο εξής θα ονοµάζονται παραδοσιακές αφηγήσεις, προέκυψε από έναν ολότελα διαφορετικό δρόµο από αυτόν που ακολούθησε η µεταγενέστερη λογοτεχνική γραφή: ο δηµιουργός τους (κατά κανόνα ανώνυµος) τα συνέθετε τη στιγµή που τα εκτελούσε/απήγγελε δηµόσια µπροστά σε κοινό. Η προφορική σύνθεση/εκτέλεση (composition/performance) των παραδοσιακών αφηγήσεων αφορούσε και στη µετάδοσή τους (transmission). Για παράδειγµα, τα οµηρικά έπη διαδίδονται και κυκλοφορούν προφορικά µέχρι και τα κλασικά χρόνια (τον 5 ο αιώνα π.χ.), παρά το γεγονός ότι θεωρείται πολύ πιθανόν να έχουν πάρει γραπτή µορφή ήδη από τα µέσα του 8 ου αιώνα π.χ., περίοδος που θεωρείται και η πιθανότερη χρονολογία της σύνθεσής τους (Polkas 2007). Λίγο πολύ δηλαδή στα αρχαία χρόνια συνέβαινε ό,τι συµβαίνει στη σηµερινή, µετανεοτερική εποχή, όπου, παρά την ευρύτατη διάδοση της ηλεκτρονικής γραφής µέσω των υπολογιστών και των δικτύων, ο παραδοσιακός τρόπος γραφής µε το «χαρτί» και το «µολύβι» εξακολουθεί να παραµένει ευρύτατα διαδεδοµένος. Ο βασικός θεµατικός κορµός των παραδοσιακών αφηγήσεων αποτελείται από τυπικό θεµατικό υλικό, το οποίο απαρτίζουν: 2

11 Ευρύτερες αφηγηµατικές µονάδες λόγου, τα επονοµαζόµενα «θέµατα» (themes) ή «τυπικές σκηνές» (typical-scenes) της καθηµερινής ζωής. Παράδειγµα το θέµα/τυπική σκηνή της φιλοξενίας. Μικρότερης έκτασης «µοτίβα» (motifs), που περιέχονται στα θέµατα/τυπικές σκηνές: λ.χ. το «φιλοξενο γεύµα υποδοχής» που προσφέρεται από τον ξενιστή στον ξένο. Μικροσκοπικοί (ονοµατικοί και ρηµατικοί) «λογότυποι»/φόρµουλες» (formulae), που περιέχονται στα µοτίβα. Παράδειγµα η τυπική ρηµατική έκφραση µε την οποία κλείνει το µοτίβο του φιλόξενου γεύµατος υποδοχής: «Και όταν χόρτασαν τον πόθο τους µε το φαΐ και το πιοτό». Το βασικό χαρακτηριστικό του παραδοσιακού αυτού υλικού είναι η επαναληπτική του εµφάνιση (µε µικρές, µεσαίες ή µεγάλες παραλλαγές) µέσα στην αφήγηση. Αυτό σηµαίνει ότι, την ώρα της σύνθεσης/εκτέλεσης, ο αφηγητής ανακαλεί στη µνήµη του το τυπικό αυτό υλικό, το «µεταφράζει» στην ειδικού τύπου γλώσσα του και, µε τις κατάλληλες (εκφραστικές και θεµατικές) διασυνδέσεις και προσαρµογές, το µετασχηµατίζει σε ολοκληρωµένη αφήγηση. Το τυπικώς επαναλαµβανόµενο παραδοσιακό υλικό σε θέµατα, µοτίβα και φόρµουλες, συγκροτεί το θησαυρισµένο στη µνήµη απόθεµα του αφηγητή, που είναι γνωστό στους ακροατές/αναγνώστες. Η «µετάφραση» ωστόσο του τυπικού υλικού στην ειδικού τύπου «λογοτεχνική» γλώσσα, καθώς και οι σύνθετες διασυνδέσεις και προσαρµογές του είναι προσωπικό κατόρθωµα του αφηγητή, που το έχει κατακτήσει µαθητεύοντας ο ίδιος στην τέχνη της αφήγησης. Με σηµερινούς όρους, το τυπικό υλικό συγκροτεί την «ιστορία» (story) της παραδοσιακής αφήγησης, ενώ ο µετασχηµατισµός της ιστορίας σε µαθηµένη προσωπική τέχνη απαρτίζει την «πλοκή» της (plot). Η διαπλοκή της «ιστορίας» µε την «πλοκή» συγκροτούν και αποκαλύπτουν τη δοµή κάθε αφήγησης, αναδεικνύοντας την αναγνωρισµένη σηµασία της ως εναλλακτικού τρόπου σκέψης των ανθρώπων έναντι του παραδειγµατικού, λογικο-επιστηµονικού (Bruner 1985). Από την άλλη µεριά, οι ακροατές/αναγνώστες τέρπονται και θέλγονται από την πρόσληψη της αφήγησης, στον βαθµό που αναγνωρίζουν την ικανότητα του δηµιουργού να µετασχηµατίζει το παραδοσιακό υλικό, που τους είναι οικείο και 3

12 γνωστό, σε προσωπική αφήγηση και τέχνη, που τους εκπλήσσει και τους εµφανίζεται ως µη αναµενόµενη. Κατ επέκταση, η αφηγηµατική δεξιοσύνη του συνθέτη/εκτελεστή µιας παραδοσιακής αφήγησης δεν έγκειται στη µηχανιστική αναπαραγωγή του τυπικού υλικού ούτε στην εντελώς πρωτότυπη δηµιουργία, αλλά στη µίξη και τη διασύνδεσή τους: στο πώς δηλαδή ο αφηγητής βαδίζει στα χνάρια της προηγούµενης θεµατικής παράδοσης και ταυτόχρονα όµως τα παραλλάσσει, µε διάφορες και πολυσύνθετες τεχνικές, ώστε να αφήσει το προσωπικό του στίγµα στην αφηγούµενη εξιστόρηση. Με µεταφορικούς όρους, υποθέτουµε ότι η σύνθεση/εκτέλεση της παραδοσιακής αφήγησης (που κατά κανόνα είναι έµµετρη ή έρρυθµη) αναλογεί σε εκείνην ενός εκτενούς κοµµατιού της τζαζ, όπου τα επαναλαµβανόµενα θέµατα και µοτίβα αποτελούν τον κορµό της µουσικής, η οποία ωστόσο προσλαµβάνεται ως αυτοσχεδιαστική, που εκτελείται για τις ανάγκες µιας συγκεκριµένης περίστασης και (ανεξάρτητα από τον επαναλαµβανόµενο ρυθµό της) για πρώτη φορά. Στην τρέχουσα εκπαιδευτική πρακτική, όπου η διδασκαλία των παραδοσιακών αφηγηµατικών κειµένων γίνεται µε τα παραδοσιακά-συµβατικά µέσα, η προηγούµενη καταστατική αρχή σύνθεσης/εκτέλεσης των παραδοσιακών αφηγήσεων συστηµατικά αγνοείται. Κατά τη φάση της αναγνωστικής πρόσληψης των έργων αυτών στην τάξη δίνεται µονοµερώς έµφαση είτε στην κειµενοκεντρική ερµηνεία για το «τί λέγεται» όσον αφορά το ήθος των χαρακτήρων, τα πράγµατα και τις ιδέες τους, είτε για τις συναισθηµατικές αντιδράσεις που γεννά η πρόσληψή τους από τους µαθητές/αναγνώστες, είτε για το πώς λέγονται και αναδύονται τα διάφορα νοήµατα και συναισθήµατα, είτε, τέλος, για τις διαθεµατικές προσεγγίσεις και δραστηριότητες που µπορούν να αναληφθούν µε βάση κυρίως τα πραγµατολογικά ή τα ιδεολογικά τους συµφραζόµενα. Παρακάµπτεται, µε άλλα λόγια, η γνώση και η κατανόηση αφενός του τρόπου µε τον οποίο κατασκευάζονται και οργανώνονται τα αφηγούµενα γεγονότα και αφετέρου των διαδικασιών µε βάση τις οποίες το παραδοσιακό υλικό µετασχηµατίζεται σε αφηγηµατική τέχνη. Γενικότερα, η τάση να παρακάµπτεται στη διδασκαλία η µελέτη του τρόπου παραγωγής και οργάνωσης ενός παραδοσιακού αφηγηµατικού κειµένου (δηλαδή το πώς επεξεργάζεται στο µυαλό του ο συνθέτης/εκτελεστής το αφηγηµατικό του υλικό 4

13 προτού το εκφέρει/προσφέρει στους ακροατές/αναγνώστες του) δεν είναι µια απλή φορµαλιστική παράλειψη, δεδοµένου ότι, υπ αυτές τις συνθήκες, οι µαθητές όχι µόνο δεν µπορούν να συµµετάσχουν ως επαρκείς ακροατές/αναγνώστες στην αφηγηµατική τέρψη, αλλά και κυρίως δεν είναι σε θέση: να συνειδητοποιήσουν ότι ένα παραδοσιακό αφηγηµατικό κείµενο είναι, πάνω απ όλα, διαπροσωπικό και επικοινωνιακό γεγονός, που αποσκοπεί στην πρόκληση από την πλευρά του ποµπού/δηµιουργού ενός αποτελέσµατος στους αποδέκτες του, να αντιληφθούν σε τί ακριβώς συνίσταται το επικοινωνιακό αυτό αποτέλεσµα, που απαντά ταυτόχρονα στο ερώτηµα «γιατί οι άνθρωποι διηγούνται ιστορίες», να κατανοήσουν τη θεµελιώδη διαφορά ανάµεσα στην παραδοσιακή «ιστορία» και την προσωπική «πλοκή» διάκριση που οδηγεί στην κατανόηση γιατί και πότε µια αφήγηση είναι ενδιαφέρουσα και σηµαντική, να αξιολογούν, κατ επέκταση, τα αφηγηµατικά κείµενα, διαφοροποιώντας την ατελή από την ολοκληρωµένη αφήγηση, να συµµετάσχουν στην απόλαυση της αφήγησης, καθώς αδυνατούν να συνδέσουν τα αφηγηµατικά δρώµενα µε τα προσωπικά τους βιώµατα ή µε τις δικές τους εµπειρίες, να παρακολουθούν την ακολουθία των επί µέρους αφηγηµατικών δρωµένων εντάσσοντας τα στο αφηγηµατικό σύνολο, να βελτιώνουν την ικανότητά τους στη διαδικασία παραγωγής (γραπτής και προφορικής) αφηγηµατικού λόγου, οδηγούµενοι ακόµη και σε προσωπικές, συνθετικές απόπειρες. Η προηγούµενη προβληµατική κατάσταση δηµιουργήθηκε και συντηρείται για τον επόµενο βασικό λόγο, που πρόκειται να αντιµετωπιστεί στο πλαίσιο της παρούσας ερευνητικής εργασίας: Οι παραδοσιακές αφηγήσεις, όταν δεν παρεξηγούνται στο σχολείο ως αυτονόητες κατακτήσεις της σκέψης των παιδιών (Bruner 2007: 112), διδάσκονται συγκριτικά υπό το πρίσµα των νεότερων και µοντέρνων αφηγηµάτων: δηλαδή, µε καθαρώς σύγχρονα, «λογοτεχνικού» τύπου, µέτρα και σταθµά. Κατ επέκταση, 5

14 οποιοδήποτε στοιχείο τους (κυρίως η στερεότυπη και σταθερώς επαναλαµβανόµενη θεµατολογία και φρασεολογία τους), που δεν ταιριάζει µε τα µοντέρνα λογοτεχνικά γούστα, προσλαµβάνεται ως αρχαϊκή στυλιστική ιδιοτροπία, που δεν έχει κανένα αναγνωστικό ενδιαφέρον. Παραγνωρίζονται έτσι: αφενός η διαχρονική αλήθεια ότι ο επαναληπτικός λόγος (discourse), µέρος του οποίου αποτελεί η αφήγηση, είναι µέσο αλληλοκατανόησης των ανθρώπων, εξυπηρετώντας στο διαδραστικό του επίπεδο κοινωνικούς στόχους (Tannen 1987) αφετέρου η κατοχυρωµένη θέση της αφηγηµατικής ψυχολογίας ότι η διήγηση ιστοριών, εκτός από λογοτεχνικός τρόπος, είναι αναπόσπαστο στοιχείο της βιογλωσσικής εµπειρίας των ανθρώπων και της πολιτισµικής τους ταυτότητας, αποβλέποντας, πάνω απ όλα, στο µοίρασµα πληροφοριών, σκέψεων και γνώσεων για τον κόσµο και για τις συνθήκες που οδηγούν σε επιτυχείς λύσεις προβληµάτων (Bruner 1985, 1997, 2004, 2007, Stein 1992). H παράκαµψη της επικοινωνιακής διάστασης και κυρίως του γνωστικού χαρακτήρα της παραδοσιακής αφήγησης στη διδακτική πρακτική έχει οδηγήσει και στην παράκαµψη των νοητικών διεργασιών και µηχανισµών που την παράγουν και συγκροτούν τη δοµή της, παρά την αναγνωρισµένη σήµερα παραδοχή ότι «τα ανθρώπινα όντα σκέφτονται, αντιλαµβάνονται, φαντάζονται και προβαίνουν σε ηθικές επιλογές σύµφωνα µε τις αφηγηµατικές τους δοµές (Sarbin 1986: 8). Τέλος, η σηµασία που έχουν οι τυπικώς επαναλαµβανόµενες δοµές των κειµένων γενικώς προφαίνεται και από το ολοένα αυξανόµενο ενδιαφέρον που δείχνουν στη µελέτη τους ερευνητές από χώρους που δεν ανήκουν αποκλειστικά στον χώρο των λογοτεχνικών σπουδών. Η σχετική έρευνα απασχολεί, όπως υποδεικνύεται στη συνέχεια στην προκείµενη ερευνητική µελέτη, ερευνητές από τους χώρους των γνωσιοεπιστηµών, της κειµενογλωσσολογίας, της ψυχογλωσσολογίας και της υπολογιστικής γλωσσολογίας. Αποτέλεσµα αυτού του αυξανόµενου ερευνητικού ενδιαφέροντος είναι η ανάδυση ενός νέου διεπιστηµονικού πεδίου, που διερευνά τα τυπικά κειµενικά στοιχεία (θέµατα, µοτίβα, κλπ.), επονοµαζόµενου «Θεµατική» (Thematics) (Louwerse & van Peer 2002, Louwerse & van Peer, in press). Αν στο πλαίσιο αυτού του ερευνητικού πεδίου τα «Θέµατα» (Themes) γενικώς αναφέρονται στην καθολική, δοµηµένη εννοιολογική αναπαράσταση που υπόκειται σε ένα κείµενο, µε άλλα λόγια στην «ουσία» του κειµένου, τότε η σηµασία της µελέτης των 6

15 θεµάτων αποκτά ιδιαίτερη παιδαγωγική αξία, στον βαθµό που αυτά ενώνουν ανθρώπους από διαφορετικές καταστάσεις και ποικίλους χώρους και χρόνους (Whitten & Graesser 2001: 138) Ως προς τη διδακτική µέθοδο και το µέσο µάθησης Η γνώση και κατανόηση, από την πλευρά των µαθητών, του τρόπου µε τον οποίο παράγεται και στη συνέχεια αρθρώνεται ένα παραδοσιακό αφήγηµα προϋποθέτει την υιοθέτηση, από τη µεριά του δασκάλου, του κατάλληλου διδακτικού µοντέλου και των επιµέρους µεθόδων του, ενταγµένων στο πλαίσιο µιας ευέλικτης µαθησιακής στρατηγικής. Στη συγκεκριµένη περίπτωση η µονοµερής αντιµετώπιση των παραδοσιακών αφηγήσεων ως λογοτεχνικών έργων στο σχολείο έχει ως αποτέλεσµα τον περιορισµό της διδασκαλίας σε µεθόδους και στρατηγικές µάθησης που αποβλέπουν στη µονότροπη (συναισθηµατική ή και πραγµατολογική) µετοχή του µαθητή µε τον κόσµο της παραδοσιακής αφήγησης (µε τους χαρακτήρες, µε τα δρώµενα ή µε τις ιδέες της) και ελάχιστα µε τη γνώση των µηχανισµών που τη γεννούν και την παράγουν. Μέθοδοι και τεχνικές που κυµαίνονται από την αναδιήγηση των αφηγηµατικών δρώµενων, κυρίως µέσω της δασκαλοκεντρικής ερωταπόκρισης, µέχρι τη δραµατοποίηση, µέσω της ανάληψης ρόλων, διαιωνίζουν τη διάκριση ανάµεσα σ ένα εξωτερικό λογοτεχνικό αντικείµενο, που πρέπει να µαθευτεί, και στα υποκείµενα (τους µαθητές), τα οποία οφείλουν να το µιµηθούν και να το προσλάβουν. Αποβλέπουν, ειδικότερα, αυτές οι µέθοδοι και οι τεχνικές στην ερµηνεία ενός συγκεκριµένου κάθε φορά αφηγηµατικού έργου και όχι στη γνώση και κατανόηση των µηχανισµών και των συµβάσεων που καθιστούν δυνατό το νόηµά του, προσφέροντας παράλληλα τα εργαλεία ανάδειξης των γενικών χαρακτηριστικών που διέπουν όλες τις αφηγήσεις. Κατ επέκταση, συµπληρωµατικό ζητούµενο της προκείµενης ερευνητικής εργασίας είναι η παρουσίαση των πρόσφορων και ευλύγιστων, υποστηρικτικών µέσων και των συνακόλουθων διαµεσολαβητικών τους πρακτικών, που να βοηθούν τον δάσκαλο και τον µαθητή στο να ανακαλέσουν το τυπικό των παραδοσιακών 7

16 αφηγηµατικών κειµένων και να το αναπαραστήσουν εξωτερικά, ώστε να το επεξεργαστούν από κοινού διερευνώντας τους µετασχηµατισµούς του σε πλοκή, και να το διαπραγµατευτούν ως διαµοιραζόµενη πολιτισµική γνώση. Είναι εξάλλου κοινός τόπος ότι στην τρέχουσα διδακτική πρακτική, ενώ οι µαθητές εύκολα µπορούν να αναδιηγηθούν (γραπτά ή προφορικά) µια ιστορία, αδυνατούν ωστόσο να σχηµατίσουν τη γενική της «εικόνα», που να δείχνει τον τρόπο µε τον οποίο κατανοούν αυτή την ιστορία. Επειδή οι µαθητές δεν γνωρίζουν ακριβώς πώς παράγεται ένα κείµενο, δεν είναι σε θέση να χρησιµοποιήσουν τα κατάλληλα µοντέλα έκφρασης. Εγκλωβισµένοι έτσι σε µηχανιστικές στρατηγικές του τύπου «λέω ό,τι ξέρω» (knowledge-telling strategies) (Bereiter & Scardamalia 1987: ), αδυνατούν να αντιληφθούν ότι κατανόηση και παραγωγή του αφηγηµατικού λόγου προϋποθέτουν την οργάνωση των ιδεών, τη θέση στόχων καθώς επίσης τον συνυπολογισµό του ορίζοντα των γνώσεων και των ιδεών των αποδεκτών για τους οποίους προορίζεται η σύνταξη ή ανακοίνωση του αφηγηµατικού θέµατος Η προτεινόµενη λύση του προβλήµατος Με βάση τις προηγούµενες παρατηρήσεις, η προκείµενη ερευνητική εργασία δοκιµάζει να αντιµετωπίσει τα προηγούµενα προβλήµατα, εντάσσοντάς τα στο πλαίσιο µιας τριπλής συνεκτικής σχέσης που επιβάλλεται να υπάρχει ανάµεσα: στο θεωρητικό πλαίσιο, σύµφωνα µε το οποίο προτείνεται η διδασκαλία του γνωστικού αντικειµένου (εν προκειµένω της δοµής µιας παραδοσιακής αφήγησης), στο διδακτικό µοντέλο πάνω στο οποίο εδράζεται η διδασκαλία του γνωστικού αντικειµένου, στο ηλεκτρονικό µέσο διδακτικής εφαρµογής του. Η τριπλή συνεκτική σχέση επιβάλλεται στην προκείµενη ερευνητική εργασία, σε πλήρη αντιπαράθεση προς άλλες επιλεκτικές προσεγγίσεις όπου: ασύµπτωτες µεταξύ τους θεωρητικές αρχές, στρατηγικές και εργαλεία ηλεκτρονικής µάθησης, που 8

17 προέρχονται από εντελώς διάφορα επιστηµολογικά πεδία (λ.χ. τις γνωστικές επιστήµες, τις κοινωνικοπολιτισµικές θεωρίες µάθησης ή τον µπιχεβιορισµό), δεν εξυπηρετούν πλέον τους οικείους χώρους τους οποίους προορίστηκαν να εξυπηρετούν, αλλά επιλέγονται από σχεδιαστές (συµβατικών και ηλεκτρονικών) προγραµµάτων και εκπαιδευτές, για να χρησιµοποιηθούν όλες µαζί ως αδιαµόρφωτο σύνολο: σαν να αποτελούν δηλαδή ετερόκλητα µενού µιας διεθνούς κουζίνας, δίχως να διέπονται από κάποια συνεκτική, αναγνωρίσιµη θεωρητική βάση και χωρίς να αποβλέπουν στην εξυπηρέτηση κάποιας ενιαίας πρακτικής σκόπευσης (Bonk & Cunningham 1998: 25) Ως προς το θεωρητικό πλαίσιο Κατά πρώτο λόγο, στην προκείµενη εργασία η διδασκαλία της παραδοσιακής αφήγησης προτείνεται να αντιµετωπιστεί όχι ως αποκλειστικώς λογο-τεχνικό φαινόµενο αλλά ως γνωστική περιοχή αλληλεπιδραστικής ανταλλαγής πληροφοριών ανάµεσα στον ποµπό και τους δέκτες του, που συντελείται την ώρα της παράστασης/εκτέλεσης (presentation/performance). Με άλλα λόγια, πέρα από τη λογοτεχνική τους αξία και σηµασία, υποδεικνύεται ότι οι παραδοσιακές αφηγήσεις αποτελούν στιγµιότυπα επικοινωνίας, στο πλαίσιο της οποίας ο συνθέτης/εκτελεστής, στηριζόµενος στη µνήµη του, µε βάση την οποία συνθέτει το ρεπερτόριο των ιστοριών του, αποσκοπεί στο να πείσει τους ακροατές του για την ευστοχία του δικού του έργου. Αυτό σηµαίνει ότι η προφορική παράσταση/εκτέλεση, πάνω απ όλα, είναι µια µορφή διανοητικής και κοινωνικής δραστηριότητας, η οποία διεξάγεται στο πλαίσιο µιας συνεχούς αλληλεπιδραστικής σχέσης ανάµεσα στον δηµιουργό και το ακροατήριό του, ενόψει διαλογικών πρωτοκόλλων και κανόνων που ρυθµίζουν τη ροή της επικοινωνίας ανάµεσα στα συµβαλλόµενα µέρη. εν θα ήταν έτσι υπερβολικός ο ισχυρισµός ότι η παράσταση/εκτέλεση της παραδοσιακής προφορικής αφήγησης είναι µια «εµπλαισιωµένη» ή «εγκαθιδρυµένη» (situated) δραστηριότητα (Lave & Wenger 2005). 9

18 Εξάλλου, η γλώσσα (λογοτεχνική και µη) της αφήγησης µεταφράζει τις διεργασίες του νου για τον αποδέκτη (ακροατή ή αναγνώστη). Προκειµένου ειδικότερα για τις παραδοσιακές, λογοτεχνικές αφηγήσεις, η σκέψη και η γνώση συνδέονται στενά µε τη µνήµη, καθώς όλες οι προφορικές παραδόσεις, που είναι αποτυπωµένες στα κείµενα του γραπτού λόγου, εξαρτώνται από µνηµονικές πηγές, µε βάση τις οποίες διατηρούνται και µεταδίδονται στους ακροατές/αναγνώστες τους (Rubin 1995: 9). Σ αυτήν την προοπτική οι µνηµονικές λειτουργίες του συνθέτη/εκτελεστή µιας παραδοσιακής αφήγησης προσεγγίζουν τις αντίστοιχες του κοινού ανθρώπου, µε βάση τις οποίες προσλαµβάνονται, συγκρατούνται και αναπαράγονται οι προηγούµενες γνώσεις και εµπειρίες του. Ως προς αυτό το σηµείο, τα πορίσµατα της γνωστικής ψυχολογίας, ενταγµένα στο ευρύτερο επιστηµολογικό πλαίσιο του µοντέλου επεξεργασίας πληροφοριών, µπορούν να παράσχουν ανεκτίµητη βοήθεια στην κατανόηση και την ερµηνεία των νοητικών διεργασιών για την παραγωγή και την πρόσληψη των παραδοσιακών αφηγµάτων. Ειδικότερα, ως κατάλληλο θεωρητικό µοντέλο που µπορεί να ερµηνεύσει τους µηχανισµούς µε βάση τους οποίους συγκροτείται η δοµή µιας παραδοσιακής αφήγησης προτείνεται καταρχήν αυτό των «γνωστικών σχηµάτων / πλαισίων / σεναρίων» (cognitive schemas / frames / scripts). Σηµειώνεται ωστόσο ότι οι θεωρητικές αρχές (πάνω στις οποίες βασίζεται αυτό το θεωρητικό µοντέλο) δεν υιοθετούνται στην προκείµενη ερευνητική εργασία a priori ή αυθαίρετα, αλλά προκύπτουν, µέσω της διαλογικής τους αντιπαράθεσής τους προς τις καθιερωµένες (παραδοσιακές και νεοτερικές) λογοτεχνικές και αφηγηµατολογικές θεωρήσεις, ως ένα περισσότερο αξιόπιστο ερµηνευτικό ενδεχόµενο, σύµφωνα µε το οποίο η παραδοσιακή αφήγηση, προτού (ή για να) αρθρωθεί λογο-τεχνικά (και για να γίνει επίκεντρο του ενδιαφέροντος των, παραδοσιακών και νεοτερικών, εκπροσώπων της αφηγηµατολογίας), χρειάζεται να παραχθεί/αναπαρασταθεί νοητικά (µε βάση κυρίως τις υποθετικές αρχές των εκπροσώπων της τεχνητής νοηµοσύνης, της γνωστικής ψυχολογίας και πρόσφατα της γνωστικής αφηγηµατολογίας). 10

19 Ως προς τη διδακτική µέθοδο και το µέσο µάθησης Σε πρακτικό επίπεδο η κατανόηση, από την πλευρά ενός εκπαιδευτή, του θεωρητικού πλαισίου για το πώς αναπαριστάνεται στο µυαλό ενός συνθέτη/εκτελεστή η δοµή µιας παραδοσιακής αφήγησης, αποδεικνύεται χρήσιµη, στον βαθµό που η κατανόηση αυτή µπορεί να αποτελέσει «µεταφορικά» ερµηνευτικό κλειδί για το πώς αναπαριστάνουν τη δοµή µιας αντίστοιχης αφήγησης οι µαθητές: ως αποδέκτες µαθητευόµενοι πρώτα και ως επαρκείς ποµποί ύστερα διηγήσεων και ιστοριών. Αντίστοιχα ο δάσκαλος µπορεί να µεταφέρει τη γνώση του για το πώς δουλεύει ο νους ενός συνθέτη/εκτελεστή στο πώς δουλεύει η σκέψη και τί µπορεί να καταφέρει στην εκτέλεση µιας παραδοσιακής αφήγησης ο µαθητής. Αυτό βέβαια προϋποθέτει ότι ο µαθητής αντιµετωπίζεται όχι ως παθητικός δέκτης αλλά ως ασκούµενος ερασιτέχνης ή επίδοξος αφηγητής, ο οποίος, θητεύοντας κοντά σ έναν έµπειρο δάσκαλο, µαθαίνει και µυείται στην τεχνική της αφηγηµατικής τέχνης. Σ αυτό το πλαίσιο, ως κατάλληλο µοντέλο διδασκαλίας επιλέγεται στην προκείµενη εργασία η προέκταση της µεθόδου της παραδοσιακής µαθητείας, η «γνωστική» (cognitive apprenticeship) (Collins et al. 1989, Brown et al. 1989, Collins 1991, Collins et al. 1991, Collins 1996, 2006). Προσαρµοσµένη στο υπό διερεύνηση θέµα της παραδοσιακής αφήγησης, η διαλεκτική σχέση ανάµεσα στην παραδοσιακή και τη γνωστική µαθητεία έχει ως εξής: αν στο παραδοσιακό µαθησιακό πλαίσιο ένας έµπειρος συνθέτης/εκτελεστής µεταδίδει τις αφηγηµατικές του ικανότητες σ ένα νεαρότερο µαθητευόµενο, προκειµένου ο δεύτερος να φτάσει στο σηµείο να εµφανίζεται από µαθητής επαρκής και συναρπαστικός αφηγητής, σύµφωνα µε το νεοτερικό µοντέλο της γνωστικής µαθητείας ο δάσκαλος επικεντρώνει το ενδιαφέρον του µέσα σε µια σχολική αίθουσα στο πώς θα καταστήσει «ορατές» τις γνωστικές και κυρίως τις µεταγνωστικές ικανότητες/δεξιότητες των µαθητών του στη σύνθεση / εκτέλεση µιας παραδοσιακής αφήγησης. Οι ικανότητες αυτές των µαθητών εγκλωβισµένες στο τεχνητό περιβάλλον της σχολικής αίθουσας, µένουν κατά κανόνα αδρανείς ή σε λανθάνουσα κατάσταση. Απώτερος στόχος, µε άλλα λόγια, και στη δεύτερη αυτή περίπτωση είναι να µάθουν οι µαθητές όχι για να µάθουν αλλά, στον βαθµό που η αποτελεσµατική µάθηση είναι 11

20 αναπόσπαστα συνδεδεµένη µε την εφαρµογή της (Hodson 1993: 120), να µπορούν να σκέφτονται και να δρουν οι ίδιοι όπως οι ειδικοί (Collins et al. 1989: 488). Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι όλοι οι µαθητές επιδιώκεται να αναδειχθούν φτασµένοι αφηγητές αλλά ότι τουλάχιστον µπορούν να υποστηρίξουν ότι κατέχουν το εν λόγω διδακτικό αντικείµενο και όχι ότι το ξέρουν ως αφηρηµένη οντότητα (Brown et al. 1989: 34). Από την άλλη µεριά, το γνωστικό και µεταγνωστικό στοιχείο της µάθησης σχετίζονται µε διαδικασίες και στρατηγικές που εµφανίζουν το υπό µάθηση αφηγηµατικό υλικό ως πρόβληµα προς επίλυση, ενώ µπορούν να εφαρµοστούν σε περιβάλλοντα τα οποία απαιτούν από τους µαθητευόµενους να επεκτείνουν τις γνώσεις τους σε νέες, προσωπικές και σύνθετες αφηγήσεις, ακόµη και έξω από τη σχολική αίθουσα. Κατ επέκταση, αν µε τα δεδοµένα των γνωσιοεπιστηµών µπορούµε να µετακινηθούµε από το τί λέει η παραδοσιακή αφήγηση ως λογοτεχνικό φαινόµενο στο πώς προκύπτει ως γνωστικό και επικοινωνικό γεγονός των ανθρώπων πρώτο ερευνητικό ζητούµενο της εργασίας, το διδακτικό µοντέλο της γνωστικής µαθητείας µάς βοηθάει να µεταφερθούµε από το τί µεταδίδεται από έναν έµπειρο δάσκαλο σ έναν ασκούµενο στην τέχνη της παραδοσιακής αφήγησης στο πώς µπορούν, µε τη διαµεσολαβητική υποστήριξη του δασκάλου, να ενεργοποιηθούν και να γίνουν ορατές οι διαδικασίες σκέψης των ίδιων των µαθητευόµενων σε µια αφηγηµατική δραστηριότητα δεύτερο ερευνητικό ζητούµενο. Και στον βαθµό που η κατασκευή της παραδοσιακής αφήγησης οικοδοµείται µε βάση αυτό που γνωρίζουν ήδη οι αφηγητές, το οποίο και διαµοιράζονται ως κοινή πολιτισµική γνώση µε το ακροατήριό τους, η γνωστική µαθητεία εµπεριέχει στις διδακτικές µεθόδους της, εκτός από στοιχεία της παραδοσιακής µαθητείας τις κοινωνικοπολιτισµικές όψεις: (α) του κονστρουκτιβισµού, σύµφωνα µε τις οποίες προέχει η κατασκευή και κυρίως η βιωσιµότητα (viability) της γνώσης από τον ίδιο τον εκπαιδευόµενο (von Glasersfeld 1993), (β) της εγκαθιδρυµένης µάθησης, της οποίας κεντρική υπόθεση εργασίας είναι ότι αφενός η µάθηση αποτελεί «αδιάσπαστο τµήµα της (ανα)παραγωγικής κοινωνικής πρακτικής» (Lave & Wenger 2005: 28) και αφετέρου ότι οι γνωστικές 12

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Ένα αρχέγονο ερώτηµα Τι είναι η γνώση; Ποια η διαδικασία του γνωρίζειν; θεωρίες, επιστημολογίες, μεταφορές και πρακτικές στην τάξη των μαθηματικών Μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιούμε ζωντανή γλώσσα, τόσο στη διατύπωση του σεναρίου, όσο και του πλαισίου μέσα στο οποίο εντάσσεται το πρόβλημα.

Χρησιμοποιούμε ζωντανή γλώσσα, τόσο στη διατύπωση του σεναρίου, όσο και του πλαισίου μέσα στο οποίο εντάσσεται το πρόβλημα. ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ http://www.agogiygeias.gr 1. Παρουσιάζοντας το πρόβλημα Ο τρόπος με τον οποίο θα παρουσιαστεί και θα διατυπωθεί ένα προβληματικό σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 1.1.1. Τι είναι διδασκαλία... 25 1.1.2. Διδασκαλία και μάθηση... 28 1.1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Ως προς το γνωστικό αντικείµενο

Ως προς το γνωστικό αντικείµενο ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες ηµοτικού) τάξεις Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ηλεκτροµαγνητισµός (ηλεκτρισµός και µαγνήτες)» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ 11 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΩΝ «Γλωσσικές δυσκολίες και γραπτός λόγος στο πλαίσιο της σχολικής μάθησης» Αθήνα, 23 25 Νοεμβρίου 2007 ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ (Να

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 Περιεχόµενα Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση....13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 1.1.1 Ορισµός της εκπαιδευτικής τεχνολογίας...14

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ανανεώσιµες πηγές ενέργειας» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com 1. Περιεχόμενα 2. Παιδαγωγική Επιστήμη (35 θέματα)... 4 1. Επιστημονικό αντικείμενο στο πεδίο των σπουδών Παιδαγωγικής Επιστήμης... 4 2. Σχέση Θεωρίας και Πράξης (6 προσεγγίσεις Duncker)... 4 3. Δυσχέρειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα