ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΓΓΡΑΦΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΓΓΡΑΦΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ"

Transcript

1 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX SANCO/11510/2013 (POOL/G4/2013/11510/11510-EN.doc) [ ](2013) XXX draft ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΓΓΡΑΦΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ σχετικά με τις μελέτες διάρκειας διατήρησης για τη Listeria monocytogenes στα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2073/2005, της 15ης Νοεμβρίου 2005, περί μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα EL EL

2 Το παρόν έγγραφο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό σκοπό. Δεν έχει εκδοθεί ούτε εγκριθεί με κανένα τρόπο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν εγγυάται την ακρίβεια των παρεχόμενων στοιχείων, ούτε αναλαμβάνει την ευθύνη για οποιαδήποτε χρήση του παρόντος. Οι χρήστες πρέπει, επομένως, να λάβουν κάθε αναγκαία προφύλαξη πριν χρησιμοποιήσουν τα στοιχεία αυτά, αναλαμβάνοντας αποκλειστικά τις ευθύνες που μπορεί να συνεπάγεται η χρήση τους. 2

3 ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΕΓΓΡΑΦΟΥ Το παρόν έγγραφο απευθύνεται κυρίως στις επιχειρήσεις τροφίμων που παράγουν τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση και διεξάγουν μελέτες διάρκειας διατήρησης για τη Listeria monocytogenes σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 και το παράρτημα II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005, της 15ης Νοεμβρίου 2005, περί μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα. 3

4 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή και σκοπός Νομοθεσία της ΕΕ και υφιστάμενές εθνικές ή κλαδικές κατευθυντήριες γραμμές Μικροβιολογικά κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων για τη Listeria monocytogenes Μικροβιολογικά κριτήρια σε σχέση με τα μέτρα ελέγχου της υγιεινής και το σύστημα HACCP Σχέση μεταξύ του παρόντος εγγράφου και άλλων καθιερωμένων κατευθυντήριων γραμμών Αρχές και διαδικασλιες για τις μελέτες διάρκειας διατήρησης Γενικά Χαρακτηριστικά προϊόντων και επιστημονική βιβλιογραφία Χαρακτηριστικά προϊόντων Επιστημονική βιβλιογραφία Ιστορικά στοιχεία Προγνωστική μικροβιολογία (μοντελοποίηση) Γενικά Πρακτική εφαρμογή της προγνωστικής μικροβιολογίας Ειδικές εργαστηριακές μελέτες διάρκειας διατήρησης για τη διερεύνηση της συμμόρφωσης με τα κριτήρια για τη Listeria monocytogenes στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα σε όλη τη διάρκεια διατήρησης Γενικά Μελέτες αντοχής Δοκιμές πρόκλησης Αξιολόγηση της διάρκειας διατήρησης με συνδυασμό των διαφόρων διαθέσιμων εργαλείων Συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων τροφίμων Τεκμηρίωση των μελετών διάρκειασ διατήρησης Παραρτήματα Ορισμοί Παραδείγματα των απαραίτητων σταδίων για τον καθορισμό των μελετών διάρκειας διατήρησης

5 5.3. Παράδειγμα για τη χρήση της προγνωστικής μικροβιολογίας Παραδείγματα αξιολόγησης της διάρκειας διατήρησης με βάση την προσέγγιση συνδυασμού των διαφόρων διαθέσιμων εργαλείων Κατάλογος αναφοράς με ορισμένα υφιστάμενα έγγραφα οδηγιών

6 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ Η Listeria monocytogenes μπορεί να προξενήσει ασθένειες στον άνθρωπο και συνήθως μεταδίδεται ως τροφιμογενές παθογόνο. Η L. monocytogenes εμφανίζεται συχνά στο περιβάλλον, το έδαφος, τη βλάστηση και τα περιττώματα των ζώων. Ο οργανισμός εμφανίζεται σε ωμά τρόφιμα, όπως το νωπό κρέας, το νωπό γάλα και τα ψάρια. Η γενικευμένη εμφάνιση της L. monocytogenes και η αυξημένη ικανότητά της να αναπτύσσεται ή να επιβιώνει σε ψυχρό περιβάλλον σε σύγκριση με τους περισσότερους άλλους μικροοργανισμούς, την καθιστά σημαντική πρόκληση στην παραγωγή τροφίμων. Αυτό ισχύει ιδίως για τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα στα οποία μπορεί να αναπτυχθεί η L. monocytogenes και τα οποία δεν υποβάλλονται σε θερμική κατεργασία κατά την παραγωγή, καθώς και για τα τρόφιμα που ενδέχεται να έχουν μολυνθεί από το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου του περιβάλλοντος παραγωγής, κατά την παρασκευή τους. Οι παραγωγοί έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων (τροφίμων που προορίζονται από τον παραγωγό για άμεση ανθρώπινη κατανάλωση χωρίς να χρειάζονται μαγείρεμα ή άλλη επεξεργασία ικανή να εξαλείψει ή να μειώσει τους μικροοργανισμούς που αποτελούν αιτία ανησυχίας σε αποδεκτό επίπεδο) είναι ιδιαίτερα σημαντικό να λαμβάνουν μέτρα για τον έλεγχο της μετάδοσης της L. monocytogenes, καθώς και της ανάπτυξής της στο προϊόν μέχρι το τέλος της διάρκειας διατήρησής της. Η γνώση και η τεκμηρίωση του δυναμικού ανάπτυξής της σε ένα τρόφιμο είναι απαραίτητη και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν ο παραγωγός καθορίζει την ασφαλή διάρκεια διατήρησης του προϊόντος. Το παρόν έγγραφο απευθύνεται στους παραγωγούς τροφίμων έτοιμων για κατανάλωση. Έχει ως στόχο να καθοδηγήσει τους εν λόγω παραγωγούς ώστε να εντοπίζουν τον κίνδυνο εμφάνισης της L. monocytogenes στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα που παράγουν και να παράσχει τις γενικές αρχές βάσει των οποίων θα πρέπει να αποφασίζεται ο χρόνος και ο τύπος των απαιτούμενων μελετών διάρκειας διατήρησης. Το έγγραφο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί από τις αρχές που είναι αρμόδιες για τον έλεγχο της εφαρμογής των μελετών διάρκειας διατήρησης. Κύριος στόχος του παρόντος εγγράφου είναι να καθοδηγήσει τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων (ΥΕΤ) που παράγουν τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση ώστε: να αποδείξουν, προς ικανοποίηση της αρμόδιας αρχής, ότι τα προϊόντα θα είναι σύμφωνα με τον κανονισμό μέχρι το τέλος της διάρκειας διατήρησής τους να κατανοήσουν το εύρος των διαθέσιμων προσεγγίσεων που θα συμβάλει στον καθορισμό ασφαλούς διάρκειας διατήρησης για κάθε προϊόν σε σχέση με τη L. monocytogenes και να αποφασίσουν την κατάλληλη προσέγγιση για τα προϊόντα τους και να κατατάξουν τα προϊόντα τους σε τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση στα οποία μπορεί να αναπτυχθεί η L. monocytogenes ή σε τρόφιμα έτοιμα για 6

7 κατανάλωση στα οποία δεν θα αναπτυχθεί η L. monocytogenes κατά τη διάρκεια διατήρησής τους. Το παρόν έγγραφο δεν προορίζεται να είναι δεσμευτικό όσον αφορά τεχνικές λεπτομέρειες. Το Εργαστήριο Αναφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΑΕΕ) για τη Listeria monocytogenes 1 έχει εκπονήσει ένα ξεχωριστό έγγραφο τεχνικών οδηγιών 2 για τα εργαστήρια που διεξάγουν μελέτες διάρκειας διατήρησης, και ιδίως μελέτες αντοχής και δοκιμές πρόκλησης. 2. ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΙ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ Ή ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 2.1. Μικροβιολογικά κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων για τη Listeria monocytogenes Η ΕΕ έχει θεσπίσει μικροβιολογικά κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων για τη L. monocytogenes σε έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 3, της 15ης Νοεμβρίου 2005, περί μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα. Το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 αναφέρει ότι οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων (ΥΕΤ) διασφαλίζουν ότι τα τρόφιμα πληρούν τα σχετικά μικροβιολογικά κριτήρια και τα όρια που καθορίζονται στον κανονισμό. Επιπλέον, το άρθρο 3 αναφέρεται στις μελέτες διάρκειας διατήρησης (που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού) τις οποίες πρέπει να διενεργούν οι ΥΕΤ προκειμένου να ελέγχουν τη συμμόρφωση προς τα κριτήρια καθ όλη τη διάρκεια διατήρησης των προϊόντων. Αυτό ισχύει, ειδικότερα, στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα τα οποία είναι ικανά να υποστηρίξουν την ανάπτυξη της L. monocytogenes και μπορεί να παρουσιάζουν κίνδυνο L. monocytogenes για τη δημόσια υγεία. Τα ειδικά κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων για την L. monocytogenes σε τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση καθορίζονται στο παράρτημα Ι του κανονισμού. Το παράρτημα I του κανονισμού ορίζει την κατηγορία των τροφίμων, το πρόγραμμα δειγματοληψίας, τα μικροβιολογικά όρια, τις μεθόδους ανάλυσης και το στάδιο όπου εφαρμόζεται το κριτήριο. Τα κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων καθορίζουν τον βαθμό αποδοχής ενός προϊόντος ή μιας παρτίδας τροφίμων που εφαρμόζεται στα προϊόντα τα οποία διατίθενται στην αγορά. Όταν ο έλεγχος με βάση τα κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων παρέχει μη ικανοποιητικά αποτελέσματα, το προϊόν ή η παρτίδα τροφίμων αποσύρεται ή ανακαλείται από την αγορά. Επιπλέον, λαμβάνονται διορθωτικές ενέργειες στο εργοστάσιο παραγωγής σύμφωνα με την ανάλυση κινδύνων στα κρίσιμα σημεία ελέγχου (HACCP). 1 Agence Française de sécurité sanitaire des aliments, Laboratoire d Etudes et de Recherches sur la Qualité des Aliments et sur les Procédés Agro-alimentaires, Maisons-Alfort, Γαλλία. 2 Technical guidance document on shelf-life studies for Listeria monocytogenes in ready-to-eat foods, Εργαστήριο αναφοράς της ΕΕ για τη Listeria monocytogenes. 3 ΕΕ L 338 της , σ. 1. 7

8 Το παράρτημα ΙΙ του κανονισμού περιγράφει τις μελέτες διάρκειας διατήρησης τις οποίες οφείλουν να διεξάγουν κατά περίπτωση οι ΥΕΤ, προκειμένου να ελέγξουν τη συμμόρφωση με τα κριτήρια καθ όλη τη διάρκεια διατήρησης των προϊόντων. Οι μελέτες διάρκειας διατήρησης περιλαμβάνουν πάντα: προδιαγραφές των φυσικοχημικών χαρακτηριστικών του προϊόντος (π.χ, ph, a w, περιεκτικότητα άλατος, συγκέντρωση συντηρητικών και τύπος συσκευασίας), λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών μεταποίησης και αποθήκευσης, καθώς και των δυνατοτήτων επιμόλυνσης και της προβλεπόμενης διάρκειας διατήρησης, και αναδρομή στη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία και δεδομένα έρευνας σχετικά με τα χαρακτηριστικά ανάπτυξης και επιβίωσης. Όταν οι προαναφερθείσες μελέτες δεν είναι ικανές να παράσχουν την απαραίτητη διαβεβαίωση σε σχέση με την ασφάλεια του προϊόντος, οι ΥΕΤ θα πρέπει να διενεργούν πρόσθετες μελέτες. Οι συμπληρωματικές αυτές μελέτες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την εγγενή διακύμανση που συνδέεται με το προϊόν, καθώς και τις συνθήκες μεταποίησης και αποθήκευσης. Οι μελέτες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν: προγνωστικά μικροβιολογικά (μαθηματικά) μοντέλα καθιερωμένα για το εν λόγω τρόφιμο, με τη χρήση συντελεστών κρίσιμης ανάπτυξης ή επιβίωσης για τους εξεταζόμενους μικροοργανισμούς στο προϊόν, και/ή δοκιμές για την αξιολόγηση της ανάπτυξης ή της επιβίωσης των υπό εξέταση μικροοργανισμών που μπορεί να είναι παρόντες στο προϊόν κατά τη διάρκεια διατήρησης υπό τις εύλογα προβλεπόμενες συνθήκες διανομής, αποθήκευσης και χρήσης (αναφέρονται ως μελέτες αντοχής ή επαρκή ιστορικά στοιχεία), και/ή δοκιμές για τη διερεύνηση της ικανότητας του καταλλήλως ενοφθαλισμένου εξεταζόμενου μικροοργανισμού να αναπτύσσεται ή να επιβιώνει στο προϊόν υπό διαφορετικές εύλογα προβλεπόμενες συνθήκες αποθήκευσης (αναφέρονται ως δοκιμές πρόκλησης) Μικροβιολογικά κριτήρια σε σχέση με τα μέτρα ελέγχου της υγιεινής και το σύστημα HACCP Κύριος σκοπός της ενωσιακής νομοθεσίας για τα τρόφιμα είναι να διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας. Για να επιτευχθεί ο θεμελιώδης αυτός στόχος, η ενωσιακή νομοθεσία για τα τρόφιμα 4 καθορίζει γενικές απαιτήσεις σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων. Οι απαιτήσεις αυτές, οι οποίες βασίζονται σε μια προληπτική προσέγγιση, περιλαμβάνουν την εφαρμογή μέτρων ελέγχου της 4 Κανονισμός (ΕΚ) αρ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και για τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ L 31 της , σ. 1). 8

9 υγιεινής και διαδικασιών που βασίζονται στο σύστημα HACCP 5 από τους ΥΕΤ σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας παραγωγής τροφίμων. Δεδομένου ότι οι μικροβιολογικοί κίνδυνοι στα τρόφιμα είναι μία από τις σημαντικότερες πηγές τροφιμογενών ασθενειών στον άνθρωπο, η νομοθεσία της ΕΕ προβλέπει ότι, κατά την εφαρμογή ή τη θέσπιση αυτών των διαδικασιών και μέτρων υγιεινής, τα τρόφιμα πρέπει να συμμορφώνονται με τα σχετικά μικροβιολογικά κριτήρια (βλ. προηγούμενο κεφάλαιο). Ο κανονισμός ορίζει ότι, για τα μικροβιολογικά κριτήρια, οι ΥΕΤ πρέπει να θεσπίσουν προγράμματα βακτηριολογικής δειγματοληψίας και δοκιμών και ότι αυτά πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εφαρμογής των διαδικασιών τους που βασίζονται στις ορθές πρακτικές υγιεινής (ΟΠΥ) και στις αρχές του συστήματος HACCP. Οι συχνότητες δειγματοληψίας (εκτός εάν ο κανονισμός ορίζει ειδικές ελάχιστες απαιτήσεις δειγματοληψίας) πρέπει να καθορίζονται βάσει ξεχωριστής ανάλυσης κινδύνου, να είναι σύμφωνες με τη φύση και το μέγεθος των επιχειρήσεων τροφίμων και να λαμβάνουν υπόψη άλλες πτυχές, όπως τα χαρακτηριστικά των πρώτων υλών, το τελικό προϊόν, τη διαδικασία παραγωγής. Καθώς η ασφάλεια των τροφίμων δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στη δοκιμή του τελικού προϊόντος (κανένα πρόγραμμα δειγματοληψίας δεν μπορεί να εξασφαλίσει την απουσία ενός συγκεκριμένου μικροοργανισμού), η εφαρμογή των κριτηρίων ασφάλειας των τροφίμων θεωρείται μία από τις πολλές επιλογές διαχείρισης για να εξασφαλιστεί ότι τα τρόφιμα που παράγονται είναι ασφαλή. Θα πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια οι ΟΠΥ σε συνδυασμό με το σύστημα HACCP ώστε να ελέγχεται η απαιτούμενη μικροβιολογική κατάσταση των πρώτων υλών, να ελαχιστοποιείται η αρχική μόλυνση σε επίπεδο παραγωγής και/ή να μειώνεται η πιθανότητα ανάπτυξης μικροοργανισμών. Οι δοκιμές με βάση ένα κριτήριο ασφάλειας των τροφίμων μετά την παραγωγή θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο ως μέθοδος για τον έλεγχο της διαδικασίας παραγωγής και, επομένως, της ορθής λειτουργίας των ΟΠΥ και των διαδικασιών που βασίζονται στο σύστημα HACCP. Τα μικροβιολογικά κριτήρια συνήθως δεν είναι κατάλληλα για την παρακολούθηση των κρίσιμων ορίων, όπως ορίζονται στο σύστημα HACCP. Οι διαδικασίες παρακολούθησης πρέπει να είναι ικανές να ανιχνεύουν την απώλεια του ελέγχου στα κρίσιμα σημεία και θα πρέπει να παρέχουν τις πληροφορίες αυτές εγκαίρως ώστε να λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα και να ανακτάται ο έλεγχος. Ως εκ τούτου, αντί των δοκιμών που βασίζονται στα μικροβιολογικά κριτήρια, θα πρέπει να εκτελούνται μετρήσεις των φυσικών και χημικών παραμέτρων (όπως καμπύλες χρόνου/θερμοκρασίας, ph και a w ), οι οποίες είναι δυνατό να διενεργούνται σε πραγματικό χρόνο στο εργοστάσιο παραγωγής. 5 Άρθρα 4 και 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για την υγιεινή των τροφίμων (ΕΕ L 226 της , σ. 3). 9

10 2.3. Σχέση μεταξύ του παρόντος εγγράφου και άλλων καθιερωμένων κατευθυντήριων γραμμών Το παρόν έγγραφο δεν προορίζεται να είναι δεσμευτικό και δεν περιγράφει λεπτομερώς τον τρόπο διεξαγωγής καθεμίας από τις αναφερόμενες μελέτες διάρκειας διατήρησης για κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο. Το Εργαστήριο Αναφοράς της ΕΕ (ΕΑΕΕ) για τη Listeria monocytogenes έχει εκπονήσει ξεχωριστό έγγραφο τεχνικών οδηγιών 2 για τα εργαστήρια που διεξάγουν μελέτες διάρκειας διατήρησης, και ιδίως μελέτες αντοχής και δοκιμές πρόκλησης. Η γενική εικόνα που παρέχεται στο παρόν έγγραφο μπορεί να συμπληρωθεί με ορισμένα λεπτομερέστερα έγγραφα καθοδήγησης σχετικά με τη διάρκεια διατήρησης τα οποία έχουν εκπονηθεί από ιδρύματα, εθνικές αρχές και τη βιομηχανία τροφίμων, καθώς και με έγγραφα που μπορεί να εκπονηθούν στο μέλλον. Τα εν λόγω έγγραφα καθοδήγησης παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο προσδιορισμού της διάρκειας διατήρησης των προϊόντων. Κατάλογος αναφοράς με ορισμένα από τα έγγραφα καθοδήγησης παρέχεται στο παράρτημα 5.5. Το παρόν έγγραφο δεν υποκαθιστά τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές του κλάδου. Εάν δεν είναι διαθέσιμη η σχετική τεχνογνωσία σε μια επιχείρηση τροφίμων, οι ΥΕΤ θα πρέπει να απευθύνονται σε κατάλληλα ειδικευμένο και εκπαιδευμένο προσωπικό, προκειμένου να εξασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή των μελετών διάρκειας διατήρησης. Οι εργαστηριακές μελέτες διάρκειας διατήρησης θα πρέπει να διενεργούνται σε εργαστήρια που διαθέτουν την απαιτούμενη εμπειρία για τέτοιου είδους μελέτες και παρουσιάζουν ορθές εργαστηριακές πρακτικές. 10

11 3. ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ 3.1. Γενικά Ο προσδιορισμός της διάρκειας διατήρησης είναι πολύ σημαντικός για τη μικροβιακή ασφάλεια των έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων, ειδικά των τροφίμων στα οποία είναι πιθανή η ανάπτυξη L. monocytogenes. Η διάρκεια διατήρησης ορίζεται ως το χρονικό διάστημα για το οποίο ένα προϊόν παραμένει ασφαλές και ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές ποιότητας υπό τις αναμενόμενες συνθήκες αποθήκευσης και χρήσης. Η διάρκεια διατήρησης προσδιορίζει την ημερομηνία διατηρησιμότητας και εκφράζεται είτε με την ημερομηνία «ανάλωση μέχρι» είτε με την ημερομηνία «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» σε ένα προϊόν, όπως περιγράφεται στα άρθρα 9 και 10 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ 6. Οι μελέτες διάρκειας διατήρησης και η αναθεώρηση του προγράμματος HACCP θα πρέπει να πραγματοποιούνται στις ακόλουθες περιπτώσεις: ανάπτυξη νέων ή τροποποιημένων προϊόντων, τροποποίηση ή ανάπτυξη νέων διαδικασιών, ανάπτυξη νέων συσκευασιών, οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή του/των συστατικού/-ών ή της συσκευασίας υφιστάμενου προϊόντος, αλλαγές στις εγκαταστάσεις ή τον εξοπλισμό παραγωγής, ή μη διενέργεια προηγούμενων μελετών διάρκειας διατήρησης. Οι ΥΕΤ είναι υπεύθυνοι για τον προσδιορισμό της διάρκειας διατήρησης υπό καθορισμένες συνθήκες, οι οποίες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη εύλογα προβλεπόμενες συνθήκες διανομής, αποθήκευσης και χρήσης. Σημαντική παράμετρος αυτών των προβλεπόμενων συνθηκών είναι η θερμοκρασία αποθήκευσης σε όλη τη διάρκεια διατήρησης και, επομένως, η απόφαση σχετικά με τη θερμοκρασία ή τις θερμοκρασίες που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της διάρκειας διατήρησης πρέπει να δικαιολογείται. Κατά κανόνα, εάν χρησιμοποιείται πάρα πολύ χαμηλή θερμοκρασία αποθήκευσης για τον καθορισμό της διάρκειας διατήρησης σε σχέση με τις πραγματικές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της διανομής και χρήσης, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υποεκτίμηση της ανάπτυξης μικροβίων, συμπεριλαμβανομένης της L. monocytogenes, και, επομένως, σε υπερεκτίμηση της ασφαλούς διάρκειας διατήρησης. Αν δεν είναι γνωστές οι πραγματικές θερμοκρασίες αποθήκευσης για το εν λόγω προϊόν, οι ΥΕΤ μπορούν να χρησιμοποιήσουν ως θερμοκρασία αποθήκευσης, π.χ., τους 8-12 ºC για τις μελέτες διάρκειας διατήρησης. Ωστόσο, οι ΥΕΤ πρέπει να αιτιολογήσουν τις θερμοκρασίες που χρησιμοποιούν για τον καθορισμό της διάρκειας διατήρησης, λαμβάνοντας 6 ΕΕ L 109 της , σ

12 υπόψη τα δεδομένα για τις θερμοκρασίες κατά τη διανομή και την αποθήκευση από τους καταναλωτές. Στην πράξη, ο καθορισμός της διάρκειας διατήρησης θεωρείται μέρος του συστήματος HACCP του κατασκευαστή και λαμβάνει υπόψη τους ελέγχους που πραγματοποιούνται στους προμηθευτές για τη διασφάλιση της ποιότητας των πρώτων υλών και των αποτελεσμάτων τάσεων από την παρακολούθηση των πρώτων υλών, την εμπιστοσύνη στους ελέγχους ΟΠΥ που εκτελούνται στο περιβάλλον παραγωγής, όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα της δειγματοληψίας από τους χώρους και τον εξοπλισμό επεξεργασίας, την εμπειρία από την παρασκευή παρόμοιων προϊόντων, το ποσοστό της μικροβιολογικής αλλοίωσης και τη διατήρηση της οργανοληπτικής ποιότητας υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες αποθήκευσης και χρήσης. Η διάρκεια διατήρησης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ασφάλειας του προϊόντος και η ταυτοποίηση των σχετικών παθογόνων, συμπεριλαμβανομένης της L. monocytogenes, στις πρώτες ύλες και το περιβάλλον παραγωγής είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή αξιολόγηση της ασφαλούς διάρκειας διατήρησης. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι αποκλίσεις από τις κανονικές συνθήκες, όπως το υψηλό επίπεδο αρχικής μόλυνσης των πρώτων υλών, οι πάρα πολύ υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης ή της μεταφοράς ή η υπερβολικά μεγάλη διάρκεια διατήρησης μπορεί να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην ασφάλεια του προϊόντος. Ο σκοπός των μελετών διάρκειας διατήρησης στην περίπτωση της L. monocytogenes είναι να αποδειχθεί η συμμόρφωση των έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων με το όριο του κριτηρίου ασφαλείας των τροφίμων για τη L. monocytogenes καθ όλη τη διάρκεια διατήρησής τους. Ο προσδιορισμός της μικροβιολογικής διάρκειας διατήρησης των τροφίμων περιλαμβάνει πάντα την εξέταση διαφόρων παραγόντων, όπως τον τομέα των τροφίμων, το είδος του προϊόντος και τον τύπο της διαδικασίας. Λαμβάνονται, επίσης, υπόψη η εγγενής διακύμανση των παραγόμενων παρτίδων και η διακύμανση που συνδέεται με τα είδη L. monocytogenes, καθώς και όλες οι εύλογα προβλεπόμενες συνθήκες κατά τη διάρκεια διανομής, αποθήκευσης και χρήσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εφαρμόζονται από τον καταναλωτή. Η απόδειξη της συμμόρφωσης και οι μελέτες διάρκειας διατήρησης μπορεί να πραγματοποιηθούν με διάφορους τρόπους: αρχικά, με τη σύγκριση των χαρακτηριστικών του προϊόντος με τη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία. Εάν από τη σύγκριση των χαρακτηριστικών του προϊόντος με τα διαθέσιμα επιστημονικά ή άλλα στοιχεία δεν προκύπτουν αρκετά στοιχεία που να υποστηρίζουν την αξιολόγηση της διάρκειας διατήρησης, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν προγνωστική μικροβιολογία, χρήση επαρκών ιστορικών στοιχείων ή ειδικές εργαστηριακές μελέτες, όπως δοκιμές αντοχής ή πρόκλησης. Κάθε ένα από αυτά τα εργαλεία έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και, όταν κρίνεται αναγκαίο, μπορούν να συνδυαστούν διαφορετικά εργαλεία. 12

13 Οι ΥΕΤ μπορούν να συνεργάζονται μεταξύ τους και να ζητούν συμβουλές από διάφορα εργαστήρια τροφίμων (π.χ. ερευνητικά ιδρύματα ή εργαστήρια αναφοράς) όταν πραγματοποιούν τις εν λόγω μελέτες διάρκειας διατήρησης. Στο ακόλουθο δενδροδιάγραμμα αποφάσεων (διάγραμμα 1) αποτυπώνει σχηματικά την προσέγγιση για τα στάδια των μελετών διάρκειας διατήρησης. Το δενδροδιάγραμμα αποφάσεων παρέχει επίσης στους ΥΕΤ μια ένδειξη για το πότε απαιτούνται πρόσθετες ειδικές μελέτες (π.χ. δοκιμές αντοχής και πρόκλησης) προκειμένου να διερευνηθεί η (πιθανή) ανάπτυξη L. monocytogenes στο προϊόν. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το δενδροδιάγραμμα αποφάσεων παρέχονται στο παράρτημα 5.2. Η συνεχής παρακολούθηση και επαλήθευση της διάρκειας διατήρησης είναι απαραίτητη για την επιβεβαίωση της καθορισμένης διάρκειας διατήρησης κάθε προϊόντος. 13

14 14

15 Διάγραμμα 1. Δενδροδιάγραμμα αποφάσεων που αναπαριστά σχηματικά τα στάδια για τις μελέτες διάρκειας διατήρησης 3.2. Χαρακτηριστικά προϊόντων και επιστημονική βιβλιογραφία Χαρακτηριστικά προϊόντων Κατά τον καθορισμό της διάρκειας διατήρησης ενός τροφίμου έτοιμου για κατανάλωση, είναι σημαντικό να εξετάζεται κατά πόσον το τρόφιμο είναι ικανό να υποστηρίξει την επιβίωση ή την ανάπτυξη της L. monocytogenes. Η επιβίωση και η ανάπτυξη της L. monocytogenes σε τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση αποτελεί συνάρτηση των χαρακτηριστικών των εν λόγω τροφίμων και των συνθηκών υπό τις οποίες παράγονται, συσκευάζονται και αποθηκεύονται. Τα χαρακτηριστικά αυτά ορισμένες φορές αναφέρονται ως εγγενείς και εξωγενείς ιδιότητες των έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων. Τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά που επηρεάζουν την επιβίωση και την ανάπτυξη της L. monocytogenes στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα είναι το ph, η ενεργότητα νερού (a w ), καθώς και η θερμοκρασία και ο χρόνος αποθήκευσης των εν λόγω τροφίμων. Επιπλέον, τα συντηρητικά και η προστατευτική μικροχλωρίδα, συμπεριλαμβανομένων των πιθανών καλλιεργειών εκκίνησης, μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την επιβίωση και την ανάπτυξη της L. monocytogenes στο προϊόν. Αν οι ΥΕΤ γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά ενός τροφίμου έτοιμου για κατανάλωση (π.χ. το ph, την a w, τη θερμοκρασία αποθήκευσης), μπορούν να διαπιστώσουν κατά πόσον μπορεί να επιβιώσει ή να αναπτυχθεί η L. monocytogenes σε συγκεκριμένο τρόφιμο έτοιμο για κατανάλωση. Οι πληροφορίες αυτές μπορεί επίσης να επιτρέψουν στις επιχειρήσεις τροφίμων να ανασχεδιάσουν τα προϊόντα τους με στόχο την πρόληψη ή την ελαχιστοποίηση της επιβίωσης ή της ανάπτυξης της L. monocytogenes Επιστημονική βιβλιογραφία Διατίθεται πλήθος πηγών πληροφοριών για την L. monocytogenes και τη διάρκεια διατήρησης σε διάφορα βιβλία, επιστημονικά περιοδικά και πανεπιστήμια ή τεχνολογικά ιδρύματα. Επιπλέον, πολλοί εθνικοί και ευρωπαϊκοί φορείς (π.χ. η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων), καθώς και διεθνείς οργανισμοί έχουν διαθέσιμα στοιχεία. Όταν ένας ΥΕΤ έχει προσδιορίσει τα χαρακτηριστικά των έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων που παράγει (π.χ. το ph, την a w, τη θερμοκρασία αποθήκευσης) και τις συνθήκες υπό τις οποίες παράγονται, συσκευάζονται και αποθηκεύονται, οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη σύγκριση του προϊόντος με τα υπάρχοντα στοιχεία σχετικά με την επιβίωση και ανάπτυξη της L. monocytogenes στην επιστημονική βιβλιογραφία. Ορισμένα από τα όρια για τους παράγοντες επιβίωσης και ανάπτυξης της L. monocytogenes παρατίθενται στον 15

16 πίνακα 1. Άλλοι παράγοντες ή συνδυασμοί διαφόρων παραγόντων μπορεί επίσης να έχουν εφαρμογή, αν αυτό αποδεικνύεται επιστημονικά. Η L. monocytogenes έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που αυξάνουν τη σημασία της ως τροφιμογενούς οργανισμού. Μπορεί να αναπτυχθεί στους 0 C και, ως εκ τούτου, μπορεί να αναπτυχθεί και σε τρόφιμα που διατηρούνται στο ψυγείο. Είναι σε θέση να επιβιώσει υπό αντίξοες συνθήκες, καθώς και σε συνθήκες ξηρασίας και αλάτισης. Επιπλέον, η L. monocytogenes δύναται να αναπτυχθεί σε χαμηλές συγκεντρώσεις οξυγόνου, ακόμη και χωρίς διαθέσιμο οξυγόνο, κάτι που δίνει πλεονέκτημα στον οργανισμό στα τρόφιμα που είναι συσκευασμένα σε κενό αέρος. Πίνακας 1. Επιλεγμένοι παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση της L. monocytogenes α Παράγοντας Μπορεί να αναπτυχθεί β Μπορεί να επιβιώσει Κατώτερο όριο Βέλτιστο Ανώτερο όριο (χωρίς να ανάπτυξης ανάπτυξης αναπτυχθεί) γ Θερμοκρασία ( o C) -1,5 έως +3,0 30,0 έως 37,0 45,0-18,0 ph δ 4,2 έως 4,3 7,0 9,4 έως 9,5 3,3 έως 4,2 Ενεργότητα νερού 0,90 έως 0,93 0,99 > 0,99 < 0,90 (a w ) Συγκέντρωση άλατος (%) ε < 0,5 0, Προαιρετική αναερόβια (μπορεί να αναπτυχθεί με την παρουσία ή Ατμόσφαιρα απουσία οξυγόνου, π.χ. σε συσκευασία σε κενό αέρος ή σε τροποποιημένη ατμόσφαιρα) Θερμική κατεργασία κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του τροφίμου Απαιτείται συνδυασμός θερμοκρασίας/χρόνου π.χ. 70 o C και 2 λεπτά για μείωση του αριθμού των κυττάρων της L. monocytogenes κατά D-6 (δηλαδή 10 6 ή 6 δεκαδικά). Άλλοι συνδυασμοί θερμοκρασίας/χρόνου μπορεί επίσης να παρέχουν την ίδια μείωση. α Τα όρια για την ανάπτυξη και την επιβίωση της L. monocytogenes που παρουσιάζονται σε αυτόν τον πίνακα βασίζονται σε έρευνες που διεξήχθησαν κατά κύριο λόγο σε εργαστηριακά μέσα υπό βέλτιστες συνθήκες και θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο ως εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις στα τρόφιμα. β Βέλτιστο σημαίνει ότι η ανάπτυξη της L. monocytogenes είναι ταχύτατη. γ Η περίοδος επιβίωσης ποικίλλει ανάλογα με το είδος των τροφίμων και άλλους παράγοντες. δ Η αναστολή της L. monocytogenes εξαρτάται από τον τύπο του περιεχόμενου οξέος. ε Με βάση το ποσοστιαίο χλωριούχο νάτριο, υδατική φάση Ιστορικά στοιχεία Τα ιστορικά στοιχεία είναι ένα τμήμα των αρχείων που τηρεί μια επιχείρηση τροφίμων ως μέρος της συνεχιζόμενης δραστηριότητάς της. Οι ΥΕΤ, στο πλαίσιο των νομικών υποχρεώσεων που υπέχουν δυνάμει της νομοθεσίας για την ασφάλεια των τροφίμων, θα καταγράφουν ορισμένα από αυτά τα στοιχεία, όπως την ιχνηλασιμότητα, τις διαδικασίες HACCP και τα προγράμματα αυτοελέγχων, 16

17 συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας των πρώτων υλών, της δειγματοληψίας από τις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό επεξεργασίας (ώστε να αποδεικνύεται η αποτελεσματικότητα των συστημάτων υγιεινής και καθαριότητας) και της δοκιμής των προϊόντων, ιδίως την ημέρα της παραγωγής και στο τέλος της διάρκειας διατήρησης (για την επαλήθευση της αποτελεσματικής λειτουργίας του συστήματος HACCP και της αντοχής, αντίστοιχα). Τα ιστορικά στοιχεία είναι χρήσιμα για τον προσδιορισμό της διάρκειας διατήρησης των έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων για τους ακόλουθους λόγους: Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν τα επίπεδα της L. monocytogenes που διαπιστώθηκαν στο περιβάλλον παραγωγής, τις πρώτες ύλες και τα υφιστάμενα τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση, σύμφωνα με τις ορθές πρακτικές υγιεινής και το σύστημα HACCP που εφαρμόζει η επιχείρηση. Τα ιστορικά στοιχεία για τα επίπεδα της L. monocytogenes σε υφιστάμενα τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση στην αρχή και στο τέλος της διάρκειας διατήρησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αξιολογηθεί η πιθανότητα ανάπτυξής της σε παρόμοια τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση με συγκρίσιμα εγγενή χαρακτηριστικά (ph, a w, μικροχλωρίδα κ.λπ.) που παράγονται σε ταυτόσημες, ουσιαστικά, συνθήκες. Τα ιστορικά στοιχεία για τα επίπεδα της L. monocytogenes σε υφιστάμενα τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση στην αρχή και στο τέλος της διάρκειας διατήρησης χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως στην πράξη για να ελεγχθεί η αντοχή του προϊόντος και να επιβεβαιωθεί ότι η προβλεπόμενη διάρκεια διατήρησης εξακολουθεί να είναι η δέουσα κατά την εύλογα προβλεπόμενη αποθήκευση, διακίνηση και χρήση τους. Τα ιστορικά στοιχεία που παράγονται κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου για συγκρίσιμα τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση (όπως παραπάνω) και τα οποία εξακολουθούν να παράγονται σε συνεχή βάση μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάλυση τάσεων. Όταν τα επίπεδα της L. monocytogenes σε τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση στο τέλος της διάρκειας διατήρησης είναι σταθερά χαμηλά ή μηδενικά και τα αποτελέσματα δεν υπερβαίνουν τα 100 cfu/g, τα στοιχεία αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με τα στοιχεία από τη δειγματοληψία στο χώρο και τον εξοπλισμό επεξεργασίας, καθώς και για την ποιότητα των πρώτων υλών, ώστε να υπάρξει επαρκές επίπεδο εμπιστοσύνης ότι τα τρόφιμα αυτά δεν θα θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Το επίπεδο εμπιστοσύνης αυξάνεται με τον όγκο των διαθέσιμων στοιχείων. Όσο περισσότερες μονάδες προϊόντων υποβάλλονται σε δοκιμή τόσο πιο αξιόπιστα είναι τα ιστορικά στοιχεία. Οι ΥΕΤ θα πρέπει να διαβεβαιώσουν την αρμόδια αρχή (ΑΑ) ότι τα ιστορικά στοιχεία που διαθέτουν είναι επαρκή ώστε να αποδείξουν ότι δεν θα υπάρξει υπέρβαση του ορίου των 100 cfu/g κατά τη διάρκεια διατήρησης. Η ΑΑ μπορεί να απαιτήσει τα στοιχεία αυτά να συμπληρωθούν με περαιτέρω μελέτες, π.χ. με εργαστηριακές μελέτες αντοχής. 17

18 3.4. Προγνωστική μικροβιολογία (μοντελοποίηση) Γενικά Σκοπός της προγνωστικής μικροβιολογίας (μοντελοποίησης) είναι να προβλέψει τη συμπεριφορά των μικροοργανισμών στα τρόφιμα κατά την παραγωγή ή την αποθήκευσή τους. Τα τελευταία χρόνια, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στον τομέα της προληπτικής μικροβιολογίας, ιδίως για την εκτίμηση της ανάπτυξης της L. monocytogenes στα τρόφιμα. Υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία και μοντέλα στη βιβλιογραφία και τα μοντέλα αυτά έχουν εφαρμοστεί σε φιλικό προς τον χρήστη λογισμικό. Ορισμένα από τα μοντέλα έχουν αναπτυχθεί για την πρόβλεψη της μικροβιακής συμπεριφοράς όταν είναι γνωστά τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του τροφίμου (π.χ., το ph, η ενεργότητα ύδατος, οι συγκεντρώσεις οργανικών οξέων) και η θερμοκρασία αποθήκευσης. Ορισμένα άλλα μοντέλα έχουν αναπτυχθεί για την πρόβλεψη της συμπεριφοράς των μικροοργανισμών σε συγκεκριμένα τρόφιμα ανεξαρτήτως των συνθηκών αποθήκευσής τους. Ορισμένα μοντέλα βασίζονται σε στοιχεία που προέρχονται από υγρά μικροβιολογικά μέσα και χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν τον πιθανό αντίκτυπο των διαφόρων παραγόντων. Ορισμένα από τα μοντέλα αυτά μπορεί να μην καταφέρνουν να περιγράψουν με ακρίβεια τη μικροβιακή συμπεριφορά στα τρόφιμα, αν και τα πιο έγκυρα από αυτά έχουν επικυρωθεί σε τρόφιμα. Τα μοντέλα που βασίζονται στα τρόφιμα μπορούν να περιγράψουν αποτελεσματικά την επίδραση των συνθηκών αποθήκευσης σε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, αλλά η ικανότητά τους να περιγράψουν τον αντίκτυπο της διακύμανσης των φυσικοχημικών χαρακτηριστικών του τροφίμου ή να κάνουν προβλέψεις σε άλλα τρόφιμα είναι αμφίβολη. Έχουν επίσης αναπτυχθεί ορισμένες ενδιάμεσες προσεγγίσεις που επιχειρούν να ξεπεράσουν τα όρια των δύο αυτών βασικών προσεγγίσεων. Παρά τους περιορισμούς, τα προγνωστικά μοντέλα εξακολουθούν να αποτελούν πολύτιμα εργαλεία για την εκτίμηση της ανάπτυξης της L. monocytogenes στα τρόφιμα, σε περίπτωση που οι περιορισμοί είναι γνωστοί. Τα μοντέλα ανάπτυξης/μη ανάπτυξης που προβλέπουν την πιθανότητα ανάπτυξης της L. monocytogenes στα τρόφιμα μπορούν να βοηθήσουν τους ΥΕΤ να κατηγοριοποιήσουν τα τρόφιμα που παράγουν. Τα μοντέλα που προβλέπουν τους χρόνους υστέρησης και τους ρυθμούς ανάπτυξης μικροβίων στα τρόφιμα μπορούν να βοηθήσουν τους ΥΕΤ να αξιολογήσουν την ανάπτυξη της L. monocytogenes στα τρόφιμα κατά την αποθήκευση τους, λαμβάνοντας υπόψη τη στελεχική διακύμανση, την εγγενή επεξεργασία και τη διακύμανση στα τρόφιμα και τις συνθήκες αποθήκευσης. Τα μοντέλα προγνωστικής μικροβιολογίας πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή και μόνο από εκπαιδευμένο και έμπειρο προσωπικό που γνωρίζει τους περιορισμούς και τις συνθήκες χρήσης. Παράδειγμα μοντέλου προγνωστικής μικροβιολογίας δίνεται στο παράρτημα

19 Πρακτική εφαρμογή της προγνωστικής μικροβιολογίας Η προγνωστική μικροβιολογία μπορεί να είναι χρήσιμη για τις ακόλουθες εφαρμογές: την πρόβλεψη της βακτηριακής ανάπτυξης σε διάφορες συνθήκες, την πρόβλεψη της πιθανότητας ανάπτυξης μικροοργανισμών στα τρόφιμα, την εκτίμηση του επιπέδου μόλυνσης σε μια δεδομένη ημέρα κατά τη διάρκεια διατήρησης, τον έλεγχο της διακύμανσης μεταξύ 2 παρτίδων, τη βελτιστοποίηση της σύνθεσης (πρόσθετα, ph, αλάτι) για να εξασφαλιστεί η βέλτιστη σταθερότητα, την αξιολόγηση της επίδρασης που έχει η διάσπαση της ψυκτικής αλυσίδας και τη δοκιμή διαφόρων σεναρίων αποθήκευσης, και τον προσδιορισμό κρίσιμων σημείων ελέγχου σε μια διαδικασία. Τα παρακάτω είναι από τα ευρύτερα αναγνωρισμένα και διαθέσιμα μοντέλα, τα οποία χρησιμοποιούνται δωρεάν ο κατάλογος αυτός δεν είναι εξαντλητικός: Growth Predictor Διατίθεται δωρεάν από το Ινστιτούτο Έρευνας Τροφίμων, Ηνωμένο Βασίλειο (www.ifr.ac.uk/safety/growthpredictor), Pathogen Modelling Programme Διατίθεται δωρεάν από την Υπηρεσία Γεωργικών Ερευνών του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (http://ars.usda.gov/services/docs.htm?docid=6786). Άλλες εφαρμογές λογισμικού διατίθενται στο εμπόριο. Οι υπολογισμοί και οι εικόνες στα παραρτήματα 5.3 και 5.4 προέρχονται από εμπορικό λογισμικό Ειδικές εργαστηριακές μελέτες διάρκειας διατήρησης για τη διερεύνηση της συμμόρφωσης με τα κριτήρια για τη Listeria monocytogenes στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα σε όλη τη διάρκεια διατήρησης Γενικά Η ενότητα αυτή περιγράφει τις μικροβιολογικές διαδικασίες για τον προσδιορισμό της ανάπτυξης της L. monocytogenes με τη χρήση μελετών αντοχής και δοκιμών πρόκλησης (διάγραμμα 2.). Οι δοκιμές πρόκλησης μπορούν να χωριστούν περαιτέρω σε δύο κατηγορίες: την αξιολόγηση του δυναμικού ανάπτυξης (δ) και την εκτίμηση του μέγιστου ρυθμού ανάπτυξης (µ max ). 19

20 Μελέτες αντοχής (φυσική μόλυνση) Δοκιμές πρόκλησης "δ" (τεχνητή μόλυνση) Δοκιμές πρόκλησης " µ max " (τεχνητή μόλυνση) Τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα δεν είναι ικανά να υποστηρίξουν την ανάπτυξη L.m Τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα είναι ικανά να υποστηρίξουν την ανάπτυξη L.m "δ" (δυναμικό ανάπτυξης) " µ max " (μέγιστος ρυθμός ανάπτυξης) Ανάπτυξη L.m κατά τη διάρκεια διατήρησης Τελική συγκέντρωση L.m Αρχική συγκέντρωση L.m Αρχική συγκέντρωση L.m Συγκέντρωση L.m σε μια δεδομένη ημέρα Ποσοστό μονάδων άνω των 100 cfu/g στο τέλος της διάρκειας διατήρησης Τελική συγκέντρωση L.m Αρχική συγκέντρωση L.m για συμμόρφωση με το όριο των 100 cfu/g στο τέλος της διάρκειας διατήρησης Συγκέντρωση L.m σε μια δεδομένη ημέρα Τελική συγκέντρωση L.m Διάγραμμα 2. Περιγραφή των δοκιμών αντοχής και πρόκλησης Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη μεθοδολογία και τον υπολογισμό των αποτελεσμάτων διατίθενται στο έγγραφο τεχνικών οδηγιών του εργαστηρίου αναφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Listeria monocytogenes το οποίο αφορά τις μελέτες διάρκειας διατήρησης για τη L. monocytogenes στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα (Technical guidance document on shelf-life studies for Listeria monocytogenes in ready-to-eat foods) Μελέτες αντοχής Σκοπός και περιορισμοί των μελετών αντοχής Οι μελέτες αντοχής επιτρέπουν την αξιολόγηση της ανάπτυξης L. monocytogenes σε φυσικά μολυσμένο τρόφιμο κατά την αποθήκευσή του υπό εύλογα προβλέψιμες συνθήκες. Οι μελέτες αντοχής είναι πιο ρεαλιστικές από τις δοκιμές πρόκλησης, γιατί η μόλυνση (δηλαδή το στέλεχος ή τα στελέχη, η βλάβη ή η καταπόνηση, η κατανομή και η αρχική συγκέντρωση της L. Monocytogenes) είναι φυσική. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων των μελετών αντοχής μπορεί να είναι δύσκολη, καθώς είναι πιθανό να υπάρχει σχετικά χαμηλός επιπολασμός των μονάδων προϊόντων τροφίμων που έχουν μολυνθεί με L. monocytogenes, οι αρχικές τιμές L. monocytogenes στο προϊόν να ήταν πολύ χαμηλές και να υπάρχει ετερογένεια στην κατανομή L. monocytogenes στα τρόφιμα. Ως εκ τούτου, η χρήση διαφόρων άλλων εργαλείων, όπως οι δοκιμές πρόκλησης, μπορεί να είναι αναγκαία. 20

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Στο γενικό πλαίσιο των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, η απαίτηση θέσπισης, εφαρμογής και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

«Αποστολή κατευθυντήριων οδηγιών σχετικά με τον επίσημο έλεγχο τροφίμων»

«Αποστολή κατευθυντήριων οδηγιών σχετικά με τον επίσημο έλεγχο τροφίμων» Αθήνα, 22-8-2007 Αριθμ. Πρωτ.: 15103 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ταχ. Δ/νση : Λ. Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 ΠΡΟΣ: Πίνακας Αποδεκτών Ταχ. Κώδικας : 115 26 Αθήνα Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αθήνα, 24-07 - 2009 Αρ. Πρωτ.: ΔΥΓ2/Γ.Π. οικ.

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Ευρωπαϊκή Νομοθεσία Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Κανονισμός 178/2002 Περιεχόμενο Γενικές Αρχές Ασφάλειας Τροφίμων και Ζωοτροφών Ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων Τι Αφορά Όλαταστάδιατηςπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2006R2023 EL 17.04.2008 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2023/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι κατασκευαστές μετρικών οργάνων - Ο Ρόλος και οι Υποχρεώσεις τους

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι κατασκευαστές μετρικών οργάνων - Ο Ρόλος και οι Υποχρεώσεις τους Το παρόν προορίζεται ως έγγραφο καθοδήγησης για τους Οικονομικούς Φορείς (κατασκευαστές, εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους, εισαγωγείς και διανομείς) μετρικών οργάνων με σήμανση CE Νομική ισχύ έχουν μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης Πρόληψη 1 Πρόληψη Ψωνίζοντας με ασφάλεια αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης προσέχω τις συσκευασίες να μην χτυπηθούν ή καταστραφούν Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 25.11.2014 L 337/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1252/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Μαΐου 2014 για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2001/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 126/34 22.5.2003 Ο ΗΓΙΑ 2003/40/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 16ης Μαΐου 2003 για τον καθορισµό του καταλόγου, των οριακών τιµών συγκεντρώσεων και των ενδείξεων για την επισήµανση των συστατικών των φυσικών µεταλλικών

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφαλής Πρώτη Ύλη, Ασφαλή & Υγιεινά Τρόφιμα ΗΑλυσίδαΤροφίμων Πρωτογενής Παραγωγή Μεταποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ L 48/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 21.2.2013 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 19ης Φεβρουαρίου 2013 για την εφαρμογή συντονισμένου προγράμματος με σκοπό να διαγνωστεί η συχνότητα δόλιων

Διαβάστε περισσότερα

«Διεργαστηριακά σχήματα»

«Διεργαστηριακά σχήματα» Εργαστήριο Υγιεινής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Πατρών «Διεργαστηριακά σχήματα» Κατερίνα Φράγκου, M.Sc Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών Τηλ/fax 2610969876 email: fragou@med.upatras.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12.1 Εισαγωγή Η υγιεινή και η ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας είναι ένα επίκαιρο θέμα πρωταρχικής σημασίας τόσο για τους δημόσιους

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΝΣΗ CE 2013 ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΣΑΝ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

ΣΗΜΑΝΣΗ CE 2013 ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΣΑΝ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΗΜΑΝΣΗ CE 2013 ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΣΑΝ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Από τον Ιούλιο 2013 αλλάζουν για τους κατασκευαστές μερικά βασικά σημεία για τη σήμανση CE των δομικών υλικών σύμφωνα με τον κανονισμό 305/2011 ΕΕ που

Διαβάστε περισσότερα

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Επιχειρείται να δοθεί το υφιστάμενο καθεστώς ανάκλησης απόσυρσης των προϊόντων τροφίμων με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

23.3.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/25

23.3.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/25 23.3.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/25 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 284/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Μαρτίου 2011 για καθορισμό ειδικών όρων και λεπτομερών διαδικασιών για την εισαγωγή πλαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Περιβάλλοντος, ηµόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών 13 Φεβρουαρίου 2004 PE 337.066/12-17 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 12-17 Σχέδιο σύστασης για τη δεύτερη ανάγνωση (PE 337.066)

Διαβάστε περισσότερα

(EE L 338 της 22.12.2005, σ. 1)

(EE L 338 της 22.12.2005, σ. 1) 2005R2073 EL 01.12.2011 003.001 1 Το παρόν έγγραφο αποτελεί απλώς βοήθημα τεκμηρίωσης και τα θεσμικά όργανα δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη για το περιεχόμενό του B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 22.8.2014 L 248/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 913/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 21ης Αυγούστου 2014 σχετικά με τη θέσπιση προσωρινών έκτακτων μέτρων στήριξης

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων Χρίστος Λενή Χρίστου Λειτουργός Υγειονομικών Υπηρεσιών Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ Έκδοση/ Τροποποίηση : 01/01 Συντάχθηκε από/ Υπογραφή : Μ. Πιτσίκα/ Ξ. Παπαϊωάννου Εγκρίθηκε από/ Υπογραφή Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

11.12.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 337/31

11.12.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 337/31 11.12.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 337/31 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1179/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 10ης Δεκεμβρίου 2012 για τη θέσπιση κριτηρίων προσδιορισμού των περιπτώσεων στις οποίες το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ Οι απαντήσεις σε όλα τα πεδία οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη και να είναι σύμφωνες με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες και τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς. Για κάθε πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ E. Λαμπή, Χ. Αλεξόπουλος, Η. Κακουλίδης ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΊΟ ΤΟΥ ΚΡΆΤΟΥΣ Ε X.Y. ΑΘΗΝΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η Μέτρηση Εργασίας (Work Measurement ή Time Study) έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του χρόνου που απαιτείται από ένα ειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Ι. Ενότητα 7: Ενδογενείς Παράγοντες ph, 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας

Μικροβιολογία Ι. Ενότητα 7: Ενδογενείς Παράγοντες ph, 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Μικροβιολογία Ι Ενότητα 7: Ενδογενείς Παράγοντες ph, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι Οι μαθησιακοί στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

SANCO/1955/2005 Rev. 3 (PLSPV/2005/1955/1955R3-EN.doc)

SANCO/1955/2005 Rev. 3 (PLSPV/2005/1955/1955R3-EN.doc) EL SANCO/1955/2005 Rev. 3 (PLSPV/2005/1955/1955R3-EN.doc) EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, C(2005) τελικό ΣΧΕΔΙΟ Εγγράφου κατευθύνσεων για την εφαρμογή διαδικασιών βάσει των αρχών της

Διαβάστε περισσότερα

Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων:

Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων: Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων: η εμπειρία του ΕΦΕΤ Αντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) Αναπληρωτής Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ Εισαγωγή Το κυματοειδές χαρτόνι ως υλικό έχει ποικίλες εφαρμογές στον κλάδο της συσκευασίας και της μεταφοράς των τροφίμων. Τα κύρια προτερήματά του είναι το χαμηλό κόστος, η διαθεσιμότητά του, η εύκολη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ HELLAS PHARM 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΠΑΝΤΕΛΊΑ ΓΚΟΥΡΑ ΧΗΜΙΚΌς MBA TQM Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Αποστολή του ΕΟΦ Η προώθηση και κατοχύρωση της δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία ομάδων Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης (Site Master File: SMF) Ετοιμάστε ένα SMF που θα περιέχει τα ακόλουθα:

Εργασία ομάδων Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης (Site Master File: SMF) Ετοιμάστε ένα SMF που θα περιέχει τα ακόλουθα: Εργασία ομάδων Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης (Site Master File: SMF) Ετοιμάστε ένα SMF που θα περιέχει τα ακόλουθα: 1. Αποστολή, στρατηγική και το όνομα της παρασκευαστικής μονάδας 2. Γραμμή παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 1. Νέο διεθνές πρότυπο για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίμων Το νέο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 «Συστήματα διαχείρισης της

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2006R0401 EL 13.03.2010 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 401/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 23ης Φεβρουαρίου 2006 για τον καθορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014 α/α 1 2 3 4 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής προέλευσης Ανίχνευση Listeria monocytogenes σε τυριά και αλιεύματα Ανίχνευση εντεροτοξίνης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΕΣΥ ΚΟ2-ΚΡΙΤΕ/01/04/8-1-2009 1/11 ΕΣΥ ΚΟ2-ΚΡΙΤΕ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 04 Ηµεροµηνία Έκδοσης: 14-3-1997

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2013/473/ΕΕ)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2013/473/ΕΕ) 25.9.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 253/27 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 24ης Σεπτεμβρίου 2013 για τους ελέγχους και τις αξιολογήσεις που διενεργούνται από κοινοποιημένους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΗ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΑΤΑ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ /01/02/10-5-2006 1/7 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 02 Ηµεροµηνία Έκδοσης:

Διαβάστε περισσότερα

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι:

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι: GMP και HACCP Μέσα απο προσεχτικά επιλεγμένους προμηθευτές με πολλά χρόνια εμπειρία στην φαρμακευτική αγορά και την αγορά καλλυντικών, όλα τα προϊόντα Essens μπορούν να παρουσιάσουν την καταγωγή τους από

Διαβάστε περισσότερα

L 129/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 14.5.2013

L 129/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 14.5.2013 EL L 129/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 14.5.2013 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 438/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Μαΐου 2013 για την τροποποίηση και τη διόρθωση του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Ποια η κατάσταση σε Ελλάδα και διεθνώς; Που οδεύουμε και ποιες οι προϋποθέσεις; Aντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος ΕΦΕΤ Αναπλ. Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.6.2015 L 161/9 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2015/1005 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 25ης Ιουνίου 2015 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 όσον αφορά τα μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα μολύβδου σε ορισμένα τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (4) Συνεπώς, δεν πρέπει πλέον να ισχύει η απαίτηση που ορίζεται

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (4) Συνεπώς, δεν πρέπει πλέον να ισχύει η απαίτηση που ορίζεται L 322/12 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.12.2007 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1441/2007 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 5ης Δεκεμβρίου 2007 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 της Επιτροπής περί

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 17.12.2014 L 360/59 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Δεκεμβρίου 2014 σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή της οδηγίας 2000/29/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά τη γνωστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP)

Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP) Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP) Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 ΚΡΕΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Προϊστάμενος Δ/νσης Αξιολόγησης &

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.9.2014 SWD(2014) 274 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Εισαγωγή Η θέρμανση είναι μια μορφή επεξεργασίας, ίσως η πιο ευρέως διαδεδομένη, που χρησιμοποιείται για να θανατώσει ή αδρανοποιήσει τους μικροοργανισμούς (βλαστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π. ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ / ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1 Επωνυμία: 2 Διεύθυνση: 3 Τηλέφωνο: 4 Φαξ: 5 Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ Υπεύθυνος Έκδοσης : Υ.Δ.Π. Υπεύθυνος Έγκρισης : Δ.Σ. Σελίδα 1 από 16 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 - Γενικές Πληροφορίες 1.1 Η Ταυτότητα της Εταιρείας 1.2

Διαβάστε περισσότερα

Αξία της οργανοληπτικής αξιολόγησης στην ανάπτυξη νέων προϊόντων. Κουρέλη Ρούλα

Αξία της οργανοληπτικής αξιολόγησης στην ανάπτυξη νέων προϊόντων. Κουρέλη Ρούλα Αξία της οργανοληπτικής αξιολόγησης στην ανάπτυξη νέων προϊόντων Κουρέλη Ρούλα Μαρτιος 2010 Ο σχεδιασμός νέου προϊόντος περιλαμβάνει Βιβλιογραφική έρευνα Αξιοποίηση στοιχείων έρευνας αγοράς Εύρεση πρώτων

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (6) Είναι σκόπιμο να εφαρμόζεται όποτε είναι δυνατόν η ίδια

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (6) Είναι σκόπιμο να εφαρμόζεται όποτε είναι δυνατόν η ίδια L 70/12 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2006 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 401/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 23ης Φεβρουαρίου 2006 για τον καθορισμό μεθόδων δειγματοληψίας και ανάλυσης για τον επίσημο έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Οι Νέοι Κανονισμοί 178/2003 από 01/01/2005 Ιχνηλασιμότητα 852/2004 από 01/01/2006 αντικαθιστά την 93/43/ΕΟΚ

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

L 215/4 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20.8.2011

L 215/4 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20.8.2011 L 215/4 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20.8.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 835/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 19ης Αυγούστου 2011 σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 για καθορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 5.3.2014 COM(2014) 117 final 2014/0064 (CNS) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία επιτρέπεται στην Πορτογαλία η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΛΟΤ HD 3S4 ΕΛΟΤ ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 61 Αρχικός έλεγχος 610 Γενικά 610.1 Κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται μετά την αποπεράτωση της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 30 (1) Τρόφιμα και συστατικά τροφίμων που υποβάλλονται σε επεξεργασία με ιοντίζουσα ακτινοβολία.

Άρθρο 30 (1) Τρόφιμα και συστατικά τροφίμων που υποβάλλονται σε επεξεργασία με ιοντίζουσα ακτινοβολία. Άρθρο 30 (1) Τρόφιμα και συστατικά τροφίμων που υποβάλλονται σε επεξεργασία με ιοντίζουσα ακτινοβολία. 1. Οι διατάξεις του άρθρου αυτού εφαρμόζονται στην παρασκευή, την εμπορία και την εισαγωγή τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα

Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα Μητροπούλου Παναγιώτα Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΕΓ(ΤΕΓΕΠ) Π.90 Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα Μητροπούλου Παναγιώτα Τ.Ε.Ι. Καλαμάτας Τμήμα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Εμπειρία από την εγκατάσταση πιστοποιήσιμου συστήματος HACCP στην ΑΒ Βασιλόπουλος Α.Ε.»

«Εμπειρία από την εγκατάσταση πιστοποιήσιμου συστήματος HACCP στην ΑΒ Βασιλόπουλος Α.Ε.» «Εμπειρία από την εγκατάσταση πιστοποιήσιμου συστήματος HACCP στην ΑΒ Βασιλόπουλος Α.Ε.» Διονυσόπουλος 1 Δ., Ντάτσικα 1 Β., Χατζοπούλου 2 Α.Κ., Τσιλφίδης 3 Ι. 1 ΑΒ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ A.E., 2 SCIELAB 3 ISOLAB

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. 761/2001 (EMAS)

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. 761/2001 (EMAS) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ 1. ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΤΑ ISO/IEC GUIDE 66 2. ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποίηση και ποιότητα στη σύγχρονη κοινωνία ΜΕ-ΤΠ Π ΤΕΕ, 2008

Τυποποίηση και ποιότητα στη σύγχρονη κοινωνία ΜΕ-ΤΠ Π ΤΕΕ, 2008 8. ιακρίβωση 8.1 Εισαγωγή Η ανάγκη µιας διαδικασίας προκειµένου να ελέγχεται η µέτρηση για την αξιοπιστία της είναι, θα µπορούσαµε να πούµε προφανής. Και την απαντάµε ως πράξη και στις καθηµερινές µας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ (ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΝ) ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2001 ΕΩΣ (ΑΡ.2) ΤΟΥ 2004 Για σκοπούς μερικής εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΙΜΟΙ ΧΑΛΥΒΕΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΡΑΒ ΟΙ, ΡΟΛΛΟΙ, ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΣΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Έκδοση/ Τροποποίηση : 02/00

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην:

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ Εύη Κολίτσα Οι επιχειρήσεις µαζικής εστίασης, σε

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ HACCP

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ HACCP ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ HACCP ΕΣΥ ΚΟ-HACCP/01/03/14-11-2005 1/6 ΕΣΥ ΚΟ-HACCP Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 03 Ηµεροµηνία Έκδοσης: 21-05-2002 Ηµεροµηνία Αναθεώρησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork Δρ. Κων/νος Μπαρμπέρης Προϊστάμενος Δ/νσης Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000:2005) ΕΣΥ KO-22000/01/01/11-06-2008 1/6 ΕΣΥ ΚΟ-22000 Έκδοση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ Υπεύθυνος Έκδοσης : Υ.Δ.Π. Υπεύθυνος Έγκρισης : Δ.Σ. Σελίδα 1 από 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 - Γενικές Πληροφορίες 1.1 Η Ταυτότητα της Εταιρείας 1.2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ Α.Ε. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

ΕΛΟΤ Α.Ε. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΛΟΤ Α.Ε. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΟΤΟΠΩΝ (Παιδότοποι εσωτερικού χώρου & Παιδικές χαρές) Έκδοση/ Τροποποίηση : 01/00 Συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Θεοφάνης Γεωργόπουλος, ΤΕΙ Λάρισας, Παράρτημα Καρδίτσας, Εκπαιδευτής Qbake, f.georgopoulos@teilar.gr

Θεοφάνης Γεωργόπουλος, ΤΕΙ Λάρισας, Παράρτημα Καρδίτσας, Εκπαιδευτής Qbake, f.georgopoulos@teilar.gr ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΣΤΙΣ ΑΡΤΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Θεοφάνης Γεωργόπουλος, ΤΕΙ Λάρισας, Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες Κατηγορίες παραγόντων Μικροβιολογία Τροφίµων Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

26.7.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 201/21

26.7.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 201/21 26.7.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 201/21 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 716/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 25ης Ιουλίου 2013 για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Τροφίµων. Εισαγωγικές έννοιες Έκταση του προβλήµατος των τροφολοιµώξεων

Υγιεινή Τροφίµων. Εισαγωγικές έννοιες Έκταση του προβλήµατος των τροφολοιµώξεων Υγιεινή Τροφίµων Εισαγωγικές έννοιες Έκταση του προβλήµατος των τροφολοιµώξεων Υγιεινή κ Ασφάλεια Τροφίµων Γενικότερα, Υγιεινή είναι η επιστήµη που σκοπό της έχει την προαγωγήτηςυγείαςτωνανθρώπωνήτωνζώων.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για την απόκτηση σήμανσης CE

Οδηγός για την απόκτηση σήμανσης CE Οδηγός για την απόκτηση σήμανσης CE 1 Εισαγωγή Θεμελιώδης στόχος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι η διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων εντός των συνόρων της Ευρώπης και η εξάλειψη των τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα